Bible

Marcos

1LA XCHOL SK'OP DIOS TE JUAN AK' ICH' JA'E¹Ja xjajch'ibal te lek yach'il k'op yu'un te Jesucristo, te Snich'an te Diose. ²Jich bit'il ts'ibubil jilel sk'oplal yu'un Isaías te alwanej yu'un te Diose: "ILAWILIK, TE JO'ONE YAKON STIKUNEL TUL ALWANEJ TA ATOJOL, TE MACH'A YA XCHAJP'ANBAT TE A BEE. ³TE K'OP TE YA X-IK'WAN TA BAY TAKIN JOCHOL K'INALE, TE JICH YA YALE: "CHAJP'ANBEYAIK ME TE SBE TE KAJWALTIKE, TOJ ME XA JAMIK BAEL TE SBEE."⁴Te Juane yak ta yak'el tel ich' ja' ta bay takin jochol k'inal sok yak xcholel tel te ich' ja' yu'un te sujt'esibal yot'anike yu'un jich me ya staik perdón yu'un te smulike. ⁵Spamal te lum Judea sok spisil te ants-winiketik ta bay Jerusalén talik ta stojol te Juane. La me yak'bey yich'ik ja' ta bay muk'ul ja' Jordán, te k'alal la yalik ta jamal te smulike. ⁶Te sk'u' te Juane pasbil ta stsotsil camello, sok xchukoj xch'ujt' ta nujk'ul sok ja la sw'eelin te k'ulubetike sok te te'eltik-chabe.⁷Jajch' ta xcholel sok jich la yal: "Ay mach'a ya stal ta patil jku'un ja me tulan yu'el stukel te bit'il jo'one, melel mayuk jtuul te ya jtilbey yak'ul te xanabe. ⁸Te jo'one janax la jkak'batik awich'ik ja' ta swenta te ja'e, yan te mach’a ya xtale ja ya yak'beyex awich'ik ja' ta swenta te Ch'ul Espíritue."TE JESÚS LA YICH' JA' ⁹Jich yu'un la sta sk'alel te lok' tel te Jesús ta lum Nazaret te ay ta sk'inal Galilea, la yich' ja' yu'un te Juan ta bay muk'ul ja' Jordán. ¹⁰Te k'alal lok' tel ta ja' te Jesuse, la yil jam te ch'ulchane sok kotel te Espíritu jich bit'il te tsumut te jul ta stojole. ¹¹Sok ay mach'a k'opoj tel ta ch'ulchan: "Ja'at te Jnich'anat te bayal k'uxat ta jkot'ane. Bayal me sbujts' jkot'an awu'un."YILJIBAL YOT'AN TE JESUSE ¹²Jich yu'un ta oranax ik'ot bael ta takin jochol k'inal yu'un te Espíritue. ¹³Ain ta takin jochol k'inal cha'winik(40) k'aal, ilbot yot'an yu'un te pukuje. Janax sjoinej te ja'mal chambalametike sok te ch'ul abatetik tal yak' sbaik ta abatinel yu'un.JAJCH' TA AT'EL TE JESUSE ¹⁴Te k'alal och ta chukel te Juane, te Jesuse bajt' ta sk'inal Galilea ta xcholel te lek yach'il k'op yu'un te Diose, ¹⁵jich la yal: "K'otix yorail te ajwalinel yu'un te Diose, nopol me ayix. Sujt'esa me awot'anik sok ch'uunaik me te lek yach'il k'ope."TE JESUSE LA YIK' TEL CHAN TUL TSAK CHAYETIK ¹⁶Te k'alal been k'axel ta ti' mar yu'un Galilea, la yil te Simón sok te Andrés, te ja yijts'in te Simón te yakalik ta xch'ojel ochel ta mar te stsakjibal-xchayike, melel ja yat'elik te stsak-chaye. ¹⁷Te Jesuse la yalbey yaiyik: “La'ik me, ts'aklinawonik jich me ya jkak'beyex awat'elik te ya atsobik tel te ants-winiketik ta jtojole." ¹⁸Ta ora nax la yijk'tayik jilel te stsakjibal-xchayike sok la sts'aklinik bael.¹⁹Te k'alal been xan k'axel tebuk te Jesuse, la yil te Jacoboe (Santiago), te ja snich'an te Zebedeoe, sok nix te yijts'in Juane; ayik ta yutil sbarkoik. Yakalik ta spak'anteyel te xchojak'il stsakjibal-xchayike. ²⁰Te Jesuse la yik' tel ta ora nax; jich la yijk'tayik jilel te statik Zebedeo ta bay te sbarkoike sok nix te yaj-at'elike, jich la sts'aklinik bael te Jesuse.TUL WINIK TE OCHEM TA YOT'AN TE BOL ESPÍRITUE ²¹Ochik bael ta Capernaúm, ta sk'alelal ich' lewa, te Jesuse och ta sinagoga la yaiy bijteswanej le'a. ²²Chajp'nax la yaiyik yu'un te beluk la yak' ta nopele, melel jich la yaiy bijteswanej te bit'il mach'a yich'oj tulan yat'ele, ma jichuk te bit'il te ts'ibjometike.²³Le' ay ta bay sinagoga tul winik te ay bol espíritu ta yot'ane, kaj ta aw: ²⁴"¿Bistuuk te tal awuts'inotik Jesús te talemat ta Nazaret? ¿Yu’un ba tal a jinotik? Ya jna'bat aba te ja'ate. ¡Ja'at te Ch'ultesbilat yu'un te Diose!" ²⁵Te Jesuse la skom ta k’op te pukuje sok jich la yalbey: "¡Ch'abanax ta k'op, lok'an bael ta yot'an te winike!." ²⁶Jich te bol espíritue la xch'oj ta lum te winike, jich yak ta aw lok'el.²⁷Spisil te ants-winiketike chajp' nax la yilik a, jich kaj sjojk'ibey sbaik: "¿Beluka to? ¡Jun yach'il nojp'tesel te ay yip! sok ay yu'el ta spasel ta mantal te bol espírituetik sok ya xch'uunbot sk'op yu'un." ²⁸Ta ora nax pujk' sk'oplal te Jesús ta spamal sk'inal Galilea.TE JESÚS LA XCH'ABTES TE SNIALME'EL TE PEDROE ²⁹Ta patil lok'ik tel ta sinagoga bajt'ik ta bay sna te Simón sok Andrés, sjoinejik bael te Jacobo sok te Juane. ³⁰Te snialme'el te Simone chawal ta swa'eb k'ot staik yu'un tsakbil ta k'ajk', la yalbeyik ta ora te Jesús te ay ta chamele. ³¹Jich te Jesuse tal ta stojol, la stsakbey te sk'abe sok la sjajts'es tel; ta ora nax lamaj te sk'aale jich och ta mak'linwanej.BAYAL MACH'A KOL TA CHAMEL TE K'ALAL YA X-OCHIX A TE AJK'UBALE ³²Te ajk'ubal abi, te k'alal yakix ochel a te ajk'ubale la yik'beyik tel te mach'atik ayik ta chamele sok spisil te mach'atik ay pukuj ta yot'anike. ³³Spisil te lume la stsob sbaik tel ta bay te ti'naile. ³⁴Te Jesuse la xch'abtes bayal ta chajp' chameletik soy la slok'es bayal pukujetik, jauk me to ma la yak' k'opoj te pukujetike melel ya sna'beyik sba te Jesuse.TE JESÚS BEEN TA LUM GALILEA TA XCHOLEL SK'OP DIOS ³⁵Te Jesuse jajch' ta buen sab, ijk' to a te k'inale; lok' bael ta bay jochol k'inal, le' ba sk'opon a te Diose. ³⁶Te Simone sok te mach'a sjoinoj sba soke, ba sleik te Jesuse. ³⁷Te k'alal la staike jich la yalbeyik: “Spisilik yak ta slebelatik.”³⁸Jich la yal te Jesuse: "K'ejel me ya xbootik, ya me xbootik ta bay lum lumtik te nopol ayike, yu'un jich me ya xba jchol te lek yach'il k'ope, ja swentail te talone." ³⁹Bajt' ta spamal Galilea, la xchol te lek yach'il k'op ta bay sinagogaetik sok la slok'es pukujetik.TE JESÚS LA XCH'ABTES TUL WINIK TE YICH'OJ K'AEL-CHAMELE ⁴⁰Tul winik te yich'oj k'ael-chamele noptsaj tel ta stojol te Jesús, la yalbey wokol sok las skejan sba, jich la yalbey: "Te jichuk awot'ane ya stak' ya alekubteson." ⁴¹Te Jesuse la sna'bey yobolil sba jich la skajanbey sk'ab ta stojol, jich la yalbey: "Te jo'one jich ya jk'an. Lekuban jilel." ⁴²Ta ora nax kol ta k'ael-chamel, lekub te sbak'etale.⁴³Te Jesuse tulan la yalbey sok la stikun bael ta ora, ⁴⁴Jich la yalbey: "Ma me mach'a ya awalbey, jauk me to baan ak'beya yil te sacerdote sok ya me awak'bey smajt'an Dios te bit'il lekubatixe jich bit'il yaloj te Moisese, jich me ya snaik stojol te kolematix ta chamele."⁴⁵Jauk me to lok' bael, jich kaj ta spukbeyel sk'oplal ta stojol te ants-winiketik te bit'il kole, ja swentail te Jesús ma la stak' bajt' ta yan yantik lumetik. Jich yu'un jil ta bay jochol k'inal jauk me to bayal ants-winiketik ta yan yantik lumetik talik ta stojol.

2TE JESÚS LA SKOLTAY TUL WINIK TE LAJEM YIP YOK-SK'ABE¹K'ax che' oxeb k'aal, sujt' bael te Jesús ta Capernaúm la yaiyik stojol te ants-winiketik te le' ayix ta bay na. ²Jich yu'un bayal la stsob sbaik tel, noj ta yalel te nae, mayukix banti ya xtejk'ajik xan a, ni ta ti'nail, te Jesuse la xchol te sk'op Diose.³Jich yu'un talik cha'ox tul winiketik ta stojol te Jesuse, yik'ojik tel tul winik te lajem yip yok-sk'abe; chan tul winiketik sk'echojik tel. ⁴Te k'alal ma la stak' k'otik ta stojol te Jesús yu'un te bayal ants-winiketike, jich yu'un la sjamik te ba na te ba ay te Jesuse. Te k'alal laj yot'anik ta sjamel te ba naj, le' la skojt'esik a te skajk'ante' te banti wayal te winik te lajem yip yok-sk'abe.⁵Te k'alal la yil te Jesús te bit'il ay xch'uunjel yot'anike, jich la yalbey te mach'a lajem yip yok-sk'abe: "Jnich'an, pasbilatix perdón yu'un te amule." ⁶Jauk me to, ay cha'ox tul ts'ibjometik te nakatik te jich la yalik ta yot'anik: ⁷"¿Bistuuk te jich ya xk'opoj jai winik to? ¡Ya sbol-k'optey te Diose! ¿Ay ba mach'a ya xju' yu'un ya yak' perdón yu'un te mulil janax stukel te Diose?"⁸Ta ora nax te Jesuse la sna' stojol ta s-espíritu te beluk yakik ta snopel ta yot'anike. Jich la yalbey: "¿Bistuuk te jich ya awal ta awot'anike? ⁹¿Beluk me tulan ta alel ta stojol te winik te lajem yip yok-sk'abe, 'Pasbilatix perdón yu'un te amule o ja ba te: Jajch'an, tsaka jajch'el te ja kajk'ante', beenan?'¹⁰Jauk me to ya me jkak'beyex ja naik te bit'il tulan yu'el yich'oj te Snich'an te winik ta balumilal yu'un ya yak' perdón", te Jesuse jich la yalbey te winik te lajem yip yok-sk'abe: ¹¹"Jich ya jkalbat te ja'ate: Jajch'an, tsaka te ja kajk'ante', ban ta ana." ¹²Jich jajch' tel ta ora nax, la stsak jajch'el tel te skajk'ante', lok' bael ta yolilik, yanax la yilik a sok la yalbeyik wokol te Dios yu'un, sok jich la yalik: "Mayuk banti jkilojtik jich in to."LA YICH' IK'EL TE LEVÍ ¹³Te Jesuse lok' bael ta yan buelta ta bay sti' te mar yu'un Galilea, spisil te ants-winiketike talik ta stojol, sok la sbijtes le'a. ¹⁴Te k'alal yak ta beel k'axel la yil te leví, te snich'an Alfeo, nakal ta bay ya yich' tojel spatanul te biluke sok jich la yalbey: "La' t'unawon." Jich la stejk'an sba jajch'el sok la st'un bael te Jesuse.¹⁵Te k'alal yak ta we'el a te Jesús ta bay sna te Leví, bayal stsoboj sbaik te k'an patanetik sok te mulawiletik te yakalik ta we'el sok te Jesuse, sok nix uuk te nopojeletik yu'une, melel bayal te mach'a sts'aklinbil yu'une. ¹⁶Te ts'ibjometik te janix fariseoetike, te k'alal la yilik te Jesuse te sjoinoj ta we'el te mulawil ants-wiketike, sok te k'an patanetike, la yalbeyik te nopojeletik yu'un te Jesuse: "¿Bistuuk te sjoinoj ta we'el te k'an patanetik sok te mulawiletike?¹⁷Te k'alal la yaiy stojol te Jesuse, jich la yaltilebey: "Te ants-winik te tulan sbak'etalike ma xtuun yu'unik te poxtaywaneje, janax te mach'atik ayik ta chamel ya xtuun yu'unik. Ma talon yu'un te ya jkik' te ants-winiketik te tojobenixe. Ja tal jkik' te mulawiletike."TE BIT'IL AY SK'OPLAL TE SKOMEL JWE'ELTIKE ¹⁸Te nopojeletik yu'un te Juane sok te fariseoetike, yakalik ta skomel swe'elik. Talik ta stojol te Jesuse jich la sjojk'ibeyik: "¿Bistuuk te nopojeletik yu'un te Juane sok te nopojeletik yu'un te fariseoetike ya skom swe'elik stukelik, yan te nopojeletik awu'une ma skom we'elik stukelik?" ¹⁹Jich la yal te Jesuse, ¿Ya bal xju' skom swe'elik te mach'a ik'bilik ta il nujp'inel teme sjoinojik to a te winik te ya xnujp'ine? Ma xju' skom swe'elik te me sjoinojik to a te winik te ya xnujp'ine."²⁰Jauk me to ya me sta sk'alel te ya xpojbot bael te winik te ya xnujp'ine, ja' to me ya xjajch' skom swe'elik abi. ²¹Mayuk mach'a ya spak'antey pokol pak' sok xejt' ach' pak' teme jich ya spase ya xch'i' xan bael yu'un a te pokol pak'e. Jich k'ax muk' ya xk'ot xan a te xch'ibenale.²²Mayuk tuluk winik ya spul yach'il yalel ts'usub ta spokol snujk'lel chambalam te sts'isbile. Teme jich ya spase, ya me xch'i' te nujk'ule, jich me jontol ya xch'ay te yalel ts'usube sok te nujk'ule. Jauk me to ya sk'an k'ejel ta ach' nujk'ul te ach' yalel ts'usube.TE NOPOJELETIKE LA XJIXIK SBAK' TRIGO TA SK'ALEL ICH' LEWA ²³Ta sk'alelal ich' lewa, been k'axel te Jesús ta bay ts'umbil trigoetik, te nopojeletik yu'une kaj stsobik trigo. ²⁴Te fariseoetike la yalbeyik te Jesuse: "Ilawil, ¿Bistuuk te yakalik ta spasel te beluk ma stak' ta pasel ta sk'alelal ich' lewae?"²⁵Te Jesuse la yalbey: "¿Yu'un ba xujt' ma ak'oponejik te sjun Dios te beluk la spas te David te k'alal ay swokol yu'un winal sok te winiketik te sjoineje? ²⁶¿Bit'il och bael ta sna te Dios te k'alal ja ay ta muk' sacerdotea te Abiatare, sok te la swe' te kaxlan waj te pachal ta stojol te Diose, te janax ya xju' ya swe'ik te sacerdoteetike, jauk me to la swe' sok la yak'bey swe' uuk te sjotake?"²⁷Te Jesuse la yalbey: "Te sk'alel ich' lewa, la yich' pasel ta swenta te ants-wiketike, ma jauk la yich' pasel te ants-winiketik ta swenta te ich' lewae. ²⁸Jich yu'un te Snich'an te winike ja ajwalil yu'un te sk'alelal te ich' lewae."

3TE JESÚS LA SLEKTESBEY SK'AB TE TUL WINIK TA YORAIL ICH' LEWA¹Te Jesuse och bael ta yan buelta ta bay sinagoga, le' k'ot sta tul winik te sikuben xchial te ch'ix sk'abe. ²Ay cha'ox tul te fariseoetik te la smaliy yilik teme ya xch'abtes te winik ta sk'alel ich' lewa, swenta yu'un jich ya slebeyik smul a.³Te Jesuse la yalbey te winik te sikuben xchial sk'abe: "Jajch'an, tek'lan ta yolil te ants-winiketike." ⁴Jich yu'un la yalbey te ants-winiketike: "¿Ya ba stak' ta pasel te beluk lek o te beluk ma lekuk ta sk'alel ich' lewa; ja ba lek te ayuk mach'a ya xkuxine o ja ba lek te ayuk mach'a ya xlaje? Jauk me to ni tuluk mayuk mach'a k'opoj.⁵Te Jesuse la yil sok yilimba ta sjoyobal te ants-winiketike, sok la smel-yot'an yu'un te bit'il tulan te yot'anike, la yalbey te winike:" Xich'a te ak'abe." Te winike la xich' te sk'abe, jich lekub. ⁶Te fariseoetike lok'ik bael, ora nax jajch' xchapbeyik sk'oplal sok te Herodianoetike te bit'il ya yut smilik te Jesuse.TE TSOBOL ANTS-WINIKETIK TA TI' MAR ⁷Jich yu'un te Jesuse lok' bael ta ti' mar sok te nopojeletik yu'une. Sok tsobol ants-winiketik ts'aklinot bael yu'un, te talemik ta spamal sk'inal Galilea sok Judea, ⁸sok ta Jerusalén, Idumea sok ta jejch' ja' Jordán sok ta sjuyubal Tiro sok Sidón. Bayal ants-winiketik la yaiyik stojol te beluk yak ta spasele jich talik ta stojol te Jesuse.⁹Te Jesuse la sk'anbey te nopojeletik yu'un te yakuk xchajp'anbeyik junuk ch'in barko, yu'un ya x-och le'a jich ma yich' tenel yu'un a te ants-winiketike. ¹⁰Melel ta skaj te bayal te mach'a la xch'abtese. Spisil te mach'atik ay swokolik ta sbak'etalik stenten nax sbaik ta spikel te Jesuse.¹¹Te k'alal ya x-ilot te Jesús yu'un te pukujetike, ora nax ya skejan sbaik ta stojol, jich ya yalik ta aw: "Ja'at te Snich'anat te Diose." ¹²Te Jesuse tulan la spas ta mantal te manchuk ya yak'ik ta na'el stojole.TE JESÚS LA STSA LAJCHE TUL WOLWANEJ PUK-K'OPETIK ¹³Te Jesuse mo bael ta wits, la yik' tel ta stojol te mach'atik la sk'an yot'an yik' sjoine, jich talik ta stojol. ¹⁴Te Jesuse la stsa lajche tul winiketik (te ja' la yak'bey sbiilin wolwanej puk-k'opetik), swenta yu'un ya sjoin sok yu'un ya stikun bael ta xcholel te sk'op te Diose. ¹⁵Sok la yak'bey yu'el ta slok'esel pukujetik. ¹⁶Te lajche tul te tsaotike, ja': Simón, te la yak'bey yan sbiil Pedro;¹⁷Jacobo snich'an te Zebedeoe sok nix uuk te Juane, te yijts'in te Jacoboe, te la yak'bey sbiilin Boanerges, te ja ya sk'an yal, snich'nab chawuk, ¹⁸sok Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás, Santiago, te snich'an Alfeo, Tadeo sok te Simón te Zelotee ¹⁹sok te Judas Iscariote, te la yak' ta k'abal ta patil te Jesuse.TE SBOL K'OPTAYEL TE CH'UL ESPÍRITUE ²⁰Jich yu'un te Jesús bajt' ta sna, jich tsobol ants-winiketik la stsob sbaik tel ta yan buelta, ja swenta te ma la stak' swe'ik te kaxlan swajike. ²¹Te k'alal la yaiyik stojol te mach'atik ay yu'un te Jesuse, lok'ik tel tal yik'ik bael, melel jich yakik ta yalel: " K'atbujix ta jowel." ²²Te ts'ibjometik te koik tel ta Jerusalén jich la yalik: "Jai winik to uuntebil yu'un te Belcebú," sok ta swenta te ajwalil yu'un te pukujetike ya slok'es te pukujetike."²³Te Jesuse la yik'tiley tel ta stojol jich la yalbey ta senyail k'op: ¿Ya ba stak' te pukuj ya slok'es te pukujetike? ²⁴Jich teme ay jun ajwalil te xatoj sbaike, ma ba ya xjalajik ta k'inal yu'un. ²⁵Jich te mach'atik junax na ayike teme xatoj sbaike, ma xju' ya xjalajik ta k'inal.²⁶Jich te pukuj teme skontroinoj sbaike sok teme xatoj sbaike, ma xjalajik ta k'inal, le' ya xlaj sk'oplalik a. ²⁷Jauk me to mayuk mach'a jich nax ya x-och ta sna te tulan winike sok teme yot'an ya sk'an yelk'anbey lok'el te sbiluke, puersa me neel ya sk'ol ta chukel jich ya xju' yu'un ya yich'bey bael te sbiluke.²⁸Jamal ya jkalbeyex, spisil te mulil yu'un te snich'nab te ants-winiketike ya xju' yich'ik pasbeyel perdón, janix jich uuk te bol k'op te ya awalike; ²⁹yan te mach'a ya sbol k'optey te Ch'ul Espíritue, xujt' mayuk perdón yu'un stukel, ja smulinoj sbajt'el k'inal. ³⁰Te Jesuse ja la yal yu'un te beluk yakalik ta yalele, "Jai winik to ay bol espíritu ta yot'an."TE SME' SOK TE YIJTS'NAB TE JESÚS ³¹Te sme' sok te yijts'nab te Jesús talik sok ainik ta bay amak'. La stikunik ta ik'el te Jesuse. ³²Jich ay cha'ox tul najk'ajik sok te Jesuse, jich la yalbeyik: "Te ame'e sok te awijts'nabe ayik ta amak', yak me ta slebelat."³³Jich la sut te Jesuse: "¿Mach'a a te jme'e sok te jkijts'nab te ya awalike?" ³⁴La yil bael te mach'atik juytaybil ta naklej yu'une. Jich la yal: "¡Ilawilik, le' ay te jme'e sok te jkijts'nabe! ³⁵Melel te mach'a ya spasbey sk'anjel yot'an te Diose, ja jkijts'nab, sok ja jme' abi."

4SENYAIL K'OP YU'UN TE TS'UNBAJEL¹Ta yan buelta jajch' ta bijteswanej te Jesús ta bay nopol sti'il mar. La stsob sbaik tel ta stojol bayal ants-winiketik, jich mo bael ta ch'in barco sok najk'aj le' a. Spisil te ants-winiketike ayik ta bay ti' mar. ²Bayal beluk la yak'bey snopik ta swenta senyail k'op, jich la yal ta bijteswanej.³"Ayawaiyik stojol, tul winik lok' bael ta ts'unbajel. ⁴Te k'alal yak ta ts'unbajel a, ay cha'ox bij awlil ch'ay koel ta be, jich talik te te'eltik mutetike la sbik'ik bael. ⁵Janix jich ay ch'ay koel awlil ta bay ch'entikal te mayuk bayal slumile. Ora nax ch'i tel, ta skaj te ma pimuk te slumile.⁶Jauk me to te k'alal lok' tel te ka'ale, kajik ta sayajel skaj te mayuk yisime, jich takejik. ⁷Janix jich ay ch'ay koel awlil ta bay ch'ixtikal. Te ch'ixtikale ch'i tel jich la sten te awlile. Jich te awlile ma la yak' sit.⁸Janix jich ay ch'ay koel awlil ta lekil lum, jich ch'i tel sok la yak' sit stukel, ay la yak' sit lajuneb xcha'winik (30), sok oxwinik (60), sok jo'winik (100), te beluk la yich' awele." ⁹Jich la yal: "Te mach'a ay xchikine, aka me yaiy stojol ta lek."¹⁰Te k'alal stukelix a te Jesuse, te nopojeletik yu'un sok te mach'atik nopol ayik ta stojole, la sjojk'ibey yaiyik te beluk ya sk'an yal te senyail k'op te la yale. ¹¹Jich la yal te Jesuse: "Te ja'exe, Dios la yak'beyex ja na'ik stojol te beluk mukbil yu'un te ajwalinel yu'un te Diose. Yan stukel te yantike ja ya x-albotik ta swenta senyail k'op, ¹²JA YU'UN TE K'ALAL YA YILIK, JAYEBUK YA YILIK YILEL, JAUK ME TO MA YILIK, SOK TE K'ALAL YA YAIYIK STOJOLE, JAYEBUK YA YAIYIK STOJOL, JAUK ME TO MA XK'OT TA YOT'ANIK, TE JICHUKE , YA ME SUT YOT'ANIK, JICH ME YA SPASBOTIK PERDÓN YU'UN TE DIOSE."¹³Jich la yal: "¿Yu'un ba ma xk'ot ta awot'anik te senyail k'op in to? ¿Bit'il ya xk'ot ta awot'anik te yantik senyail k'op jiche? ¹⁴Te winik te mach'a la sts'un te awlile, ja' te mach'a ya xchol te sk'op Diose. ¹⁵Ay mach'atik jich te bit'il awlil te ch'ayik koel ta be, te ya yich'ik cholbeyel te sk'op Dios, jauk me to te k'alal ya yaiyik stojole, ora nax te pukuje ya xtal ya xk'ejbot bael te sk'op Dios te la yaiyik stojole.¹⁶Ay mach'atik jich te bit'il awlil te k'ot ta bay ch'entikal te ma pimuk slumile, te k'alal ya yaiyik stojol te sk'op Diose, ora nax ya xbinub yot'anik yu'un. ¹⁷Jauk me to ma yich'ojik lek ta wenta, melel ajk' nax ya xchebaj yot'anik te k'alal ya xtal te woklajele sok te nutsel ta swenta te sk'op te Diose, ya xch'ay xch'uunjel yot'anik ta ora nax.¹⁸Ay mach'atik jich te bit'il te awlil te k'ot ta ch'ixtikal. Te ya yaiyik stojol te sk'op te Diose, ¹⁹jauk me to janax ya xbajt' yot'anik sna'el te beluk ay ta balumilale sok te lo'liyel yu'un te k'ulejalile, xbik'et nax yot'anik yu'un spisil te beluk ay ta balumilale jich tenbil ya xk'ot te sk'op Dios te ay ta yot'anike, jich ma' sitinik. ²⁰Te awlil te k'ot ta lekil lume ja te mach'atik ya yaiyik stojol te sk'op Dios sok te ya yak' ta yot'anik sok te ya sitinike, ay mach'a ya yak'ik lajuneb xcha'winik(30), oxwinik (60) sok jo'winik (100) ta bij te beluk ts'unbile."MAYUK BELUK MUKBIL TE MA YA YICH' AK'EL NA'EL STOJOLE ²¹Te Jesuse la yaltilebey: "¿Te k'alal ya a tsum k'ajk' awil ta yutil na ya ba ja mak ta moch o ta yanil waebal? Te ja'exe ya atsakik tel sok ya atujch'anik ta skajtijib. ²²Melel mayuk beluk mukul te ma yich' chiknantesele. Sok te beluk muken aye, ya me xch'iknaj ta jamal. ²³Te mach'a ay xchikine aka me yaiy stojol ta lek."²⁴Jich la yaltilebey: "Ch'ama awaiyik stojol ta lek te k'ope, te bit'il yipal ya awak'ike, jich nix me yipal ya awich'ik ak'beyel uuk, k'ax to me xan ya x-ak'botex a. ²⁵Melel te mach'a ay beluk ay yu'une, ya x-ak'bot xan, yan te mach'a mayuk beluk ay yu'une, ya xpojbot xan te beluk ay yu'une."TE SENYAIL K'OP YU'UN TE BIT'IL YA XCH'I TEL TE SIT AWLILE ²⁶La yal xan te Jesuse: "Te ajwalinel yu'un te Diose, jich k'oem te bit'il tul winik te la sts'un awlil ta slum sk'inal. ²⁷Ya xway ta ajk'ubal, sok ya xjajch' ta sakubel k'inal, te awlile ya xjajch' ta lok'el tel sok ta ch'iel, jauk me to ma sna' te bit'il yak ta ch'ieltele. ²⁸Te lum k'inale janix ya yak' te ya xch'itele, ja neel ya xlok' te yabenale, ta patil ya xnichin, ya sitin, sok k'unk'un ya xyijub. ²⁹Te k'alal yijubenix a te site ora nax te winike ya slok'es tel te sk'ajbake ya xjajch' ta k'ajoj, yu'un k'otix yorail te k'ajoje.TE SENYAIL K'OP YU'UN TE SBAK' MOSTAZA ³⁰Te Jesuse la yal: "¿Beluuk ya stak' jpajtik sok te ajwalinel yu'un te Diose, sok beluk senyail k'op ya stak' tuuntestik, yu'un te ya jcholbeytik sk'oplale? ³¹Ja pajal k'oem sok te sbak' mostaza, te ch'in xut'il nax te sbak'e te ma spaj te yantik sbak' awliletik te ya yich'ik ts'unel ta lum k'inale. ³²Te k'alal ya yich' ts'unele, ya xch'i tel sok k'ax muk' ya xk'ot te bit'il yantik awalts'unubiletike, muk'ik nax ya xlok' tel te yabenale, te te'eltik mutetike ya xju' spas spechechik ta yaxinal."TE JESÚS LA STUUNTES BAYAL SENYAIL K'OP ³³Bayal xan senyail k'op te la xcholbey yaiyik te ants-winiketike jich te bit'il in to, ja to te bay k'alal ya xju' yu'unik sna'el stojole. ³⁴Te Jesuse mayuk jich nax k'opoj ta stojolik, puersa la stuuntes senyail-kop. Yan te k'alal stukel ayix sok te nopojeletik yu'une ya xcholbey yaiy te beluk ya sk'an yal te senyail k'opetike.TE JESÚS LA SKOM TE TULAN IK' TA BAY MAR ³⁵Janix a te k'aal abi, te k'alal ya x-ochix a te ajk'ubale, te Jesuse la yalbey te nopojeletik yu'une: "Konik ta jejch' mar." ³⁶Jich la stikun bael te tsobol ants-winiketike, te nopojeletik bajt'ik sok te Jesuse, melel ayix ta ch'in barko a te Jesuse. Sok ay yantik ch'in barko te juinbil yu'unike. ³⁷Tal bayal chawukil ja'al, sok ay nax yik'al, te yip sbul te mare, mal ochel ta yutil te ch'in barkoe, noj yu'un te ja'e.³⁸Te Jesuse yak'oj sts'anjol ta wayel ta bay yit barko. Te nopojeletik la stijik jajch'el jich la yalbeyik: ¿Maestro yu'un bal mayuk sk'oplal ta awot'an te bit'il ya xlajotike? ³⁹Te Jesuse jajch', la skom te ik'e sok la yalbey te mare: "Lamajan". Jich akom te ik'e, lamal nax k'inal k'ot yu'un.⁴⁰Te Jesuse la yalbey te nopojeletike: "¿Bistuuk te xiwatike? ¿Yu'un ba mayuk xch'uunjel awot'anik?" ⁴¹Bayal xiw yot'anik yu'un, sok la yalbey sbaik: "¿Mach'a jai winik to, te ya xch'uunbot smantal yu'un te ik' sok te mare?"

5TE GADARENO WINIK TE AY PUKUJ TA YOT'AN¹Jich talik ta jejch' mar ta sk'inal te Gadarenoetike. ²Ta ora nax, te k'alal ko ta barko te Jesuse, tal tul winik te uuntebil yu'un te bol espíritue, lok' tel ta mukenaletik, tal ta stojol te Jesuse.³Te winike ja snainej te mukenaletike. Mayuk mach'a ya xju' yu'un xchukel, ni jauk sok te kadenaetike. ⁴Bayal buelta la xchukikix sok kadenaetik. Jauk me to yananix xtuch'tilay a, sok te grilleteetike ya swuytiley. Mayuk nix mach'a ya xju' yu'un sk'omel a.⁵K'aal ta ajk'ubal ya x-awun ta bay mukenaletik sok ta witstikaletik, janix jich ya sbojtiley sba sok ton te ay yee. ⁶Te k'alal k'ejel to la yil tal te Jesuse, tal ta aelmal, la skejan sba ta stojol.⁷Jich tulan nax awun: "¿Bistuuk te tal awuts'inotik, Jesús, te Snich'anat te muk'ul Diose? Ya jkalbat wokol ta stojol Dios, te manchuk ya awuts'inotike. ⁸Melel te Jesús jich yak ta yalbeyel: "Lok'an ta yot'an te winik, bol espíritu."⁹Te Jesuse la sjojk'ibey: "¿Bi abiil?" Jich la yal: "Te jbiile ja Legión yu'un tsobolotik." ¹⁰La sk'anbey wokol, che'-oxeb buelta te manchuk ya xtikunot lok'el ta yan sjoylejal k'inal.¹¹Jich yu'un ay tsobol chitametik te yakalik ta we'el ta bay xch'ujt' wits, ¹²jich yu'un la sk'anbeyik wokol, jich la yalik: "Ak'awotik ochel ta bay yot'an te chitametike." ¹³Jich yu'un te Jesuse la yak' te ya x-ochik ta yot'an te chitametike, jich lok'ik bael te bol espírituetike, sok ochik ta yot'anik te chitametike, jich aelmajik bael ta ti' wits jich ch'ayik koel ta mar, ay niwan cha' mil (2,000) ta kojt' te chitametik te la sjik'anik te ja'e.¹⁴Sok te mach'atik yakalik ta skanantayel a te chitametike lok'ik bael ta anel, bajt' xcholik ta bay muk'ul lum sok ta ch'in parajeetik. Jich yu'un bayal ants-winiketik bajt' yilik te beluk k'ot ta pasele. ¹⁵Talik ta stojol te Jesuse, te k'alal la yilik te winik te uunteybil yu'un a te tsobol pukujetike, nakalix a, slapojix sk'u' a sok ya sna'ix k'inal a, xiwik nax yu'un.¹⁶Te mach'atik la yilik te beluk k'ot ta pasel ta stojol te winik te uunteybil yu'un a te pukuje, la xcholbey yaiy te yantik te beluk k'ot ta pasel ta stojol te winik sok te chitametike. ¹⁷Jich kaj sk'anbeyik wokol te Jesús, te yakuk lok'uk bael ta sk'inalik.¹⁸Sok te k'alal yakix ta moel ta barko a te Jesuse, te winik te uunteybil yu'un a te pukuje tal ta stojol te Jesuse. La sk'anbey wokol te yakuk stak' sjoin baele. ¹⁹Te Jesuse ma la yak' te ya xjoinot bael yu'une, jich la yalbey: "Baan ta ana sok te mach'a ay awu'une, baan albeya yaiyik te beluk la spas te Kajwaltik ta atojole, sok te k'uxtayel la yak'bate. ²⁰Jich bajt' te winike, kaj spukbey sk'oplal te beluk muk' la yich' pasel ta stojol yu'un te Jesús ta bay lum Decápolis. Sok yanax la yaiyik spisilik a.TE YANTSIL-NICH'AN TE JAIRO SOK TE ANTS TE LA SPIKBEY STI'IL SK'U' TE JESUSE ²¹Te k'alal cha' k'ax bael ta jejch' mar te Jesús sok te barkoe, bayal ants-winiketik la stsob sbaik tel ta stojol, jich yu'un tek'el jilel ta ti' mar te Jesuse. ²²Ay tul winik te wolwanej yu'un te sinagoga te sbiilinoj Jairo, te k'alal la yil te Jesuse tal ta stojol, la skejan sba koel ta yakan. ²³La sk'an bayal wokol che'-oxeb buelta, jich la yal: "Te kantsil-jnich'an te tsaeltoe lajelix. Ya jkalbat wokol, te yakuk xtalat ya akajanbon ak'ab ta stojol, jich ya xkol sok ya xkuxin." ²⁴Jich te Jesuse bajt' sok te winike. Sok ay tsobol ants-winiketik la yich'ik sts'aklinel bael yu'un sok stenten nax sbaik ta sjuyubal.²⁵Ay tul ants te ay ta chamel te ayix lajcheyeb ja'wil te ma xmajk' te xch'ujt' ta jujun ue. ²⁶Bayal k'axix swokol ta poxtayel yu'un te poxtaywanejetike, sok la slajin spisil te stak'ine, jauk me to, xujt' mayuk banti kol yu'un, yanyan nax ta bats'ejel. ²⁷Jauk me to te k'alal la yaiybey stojol sk'oplal te Jesuse. Jich bajt' ta spat te k'alal yak ta beel bael te Jesús ta bay yolil te ants-winiketike, jich la spikbey te sk'u'e.²⁸Melel jich la yal ta yot'an: "Janax teme la jpikbey te sk'u'e, tik' ya xkolon a." ²⁹Te k'alal la spike, jich kom te ch'ich'e sok la yaiy ta sbak'etal te kolemix yu'un te swokole.³⁰Ta ora nax te Jesuse la yaiy sba te lok'bael yu'el ta stojol jich la sut sba ta stojol te ants-winiketike sok la sjojk'iy: "¿Mach'a la spikbon te jk'u'e?" ³¹Te nopojeletik yu'une la yalik: "Ya awil te bit'il ya stenat te ants-winiketike, sok ya to ajojk'iy: ¿Mach'a la spikon?" ³²Jauk me to te Jesuse la yil ta sjuyubal, swenta yu'un ya yil a te mach'a pikot yu'une.³³Te antse sna'oj te beluk k'ot ta pasele, xiw yu'un sok nijk' yot'an yu'un. Tal ta stojol te Jesuse, la skejan sba koel, sok jich la yal ta smelelil te ja' la spike. ³⁴Jich la yal te Jesuse: "Jnich'an, te xch'uunjel awot'ane la skolteyatix. Junuk me awot'an ya xbaat. Kolematix yu'un te awokole."³⁵Te k'alal yak to ta k'op a, talik te ants-winiketik te ayik ta bay sna te wolwanej yu'un te sinagogae, jich la yalik: "Te awantsil-nich'ane lajix. ¿Bistuuk te ya jkuts'intik xan te Maestroe?"³⁶Jauk me to te k'alal la yaiy stojol te Jesús te beluk yakalik ta yalele, jich la yalbey te wolwanej yu'un te sinagogae: "Ma me xiwat, janax ch'uuna." ³⁷Te Jesuse ma la yak' te ay mach'a ya xjuinot bael yu'une janax te Pedro, Jacobo sok Juan, te yijts'in te Jacoboe. ³⁸Talik ta bay sna te wolwanej yu'un te sinagogae. Te Jesuse la yil bayal ants-winiketik te ayik ta ok'el sok ayik ta mel-ot'an sok xch'inch'onik nax ta ok'el.³⁹Te k'alal och bael te Jesús ta bay na, jich la yal: "¿Bistuuk te yakatik ta mel-ot'an sok te yakatik ta ok'ele? Te ach'ixe ma ba lajem. Wayal nax." ⁴⁰La stseluyik te Jesuse. Jauk me to te Jesuse la stikun lok'el spisilik. Janax la yik'bey ochel te sme'-stat te ach'ixe sok te mach'atik sjoinoje, bajt'ik ta bay chawal te ach'ixe.⁴¹La stsakbey te sk'ab te ch'in ach'ixe sok la yalbey: "Talita cumi," te ya sk'an ya yal: "Ch'in ach'ix ya jkalbat, jajch'an tel." ⁴²Ta ora nax te ach'ixe jajch' tel, kaj ta beel, (melel ay lajchayeb ja'wil yawilal a te ch'in ach'ixe) Spisilik ma k'opojik sok chajp' nax la yilik a. ⁴³Te Jesuse tulan la yal mantal te manchuk ayuk mach'a ya yalbeyik te beluk k'ot ta pasele. Sok jich la yal te yakuk yak'beyik swe'el te ch'in ach'ixe.

6TE JESÚS K'OT TA LUM NAZARET¹Te k'alal lok' bael le' a te Jesuse, bajt' ta slumal, jich te nopojeletik yu'une la sts'aklinik bael. ²Te k'alal la sta te sk'alel ich' lewae, te Jesuse bijteswan ta bay sinagoga. Bayal mach'atik la yaiybeyik stojol te sk'ope, sok yanax la yaiyik yu'un. Jich la yalik: "¿Banti la snop tel spisil te beluk yak ta yak'belotik jnoptike? ¿Banti la sta tel te sbijile? ¿Bit'il ya spas te chajp' at'elil te ya spas sok te sk'abe? ³¿Ma ba jauk te carpintero, te yal te María, sok ja yijts'nab te Jacobo (Santiago), sok te José, sok Judas sok te Simone? ¿Ma ba jauk sjoy ta altayel uuk te antsetik te sjoinejotike? Jich bolob yot'anik ta stojol te Jesuse.⁴Te Jesuse jich la yaltilebey: " Chikan banti ya x-ich'ot ta muk' te tul alwaneje, janax ma x-ich'ot ta muk' yu'un te slumale. ⁵Jich ma la stak' spas tulan chajp' at'eletik le' a, janax la skajambey sk'ab ta stojol cha'ox tul chameletik, sok la xch'abtes. ⁶Bayal aan yot'an yu'un te bit'il mayuk xch'uunjel yot'anike. Te Jesuse la yoklin te ch'in lumetik yu'un la yaiy bijteswanej le' a.TE YAT'EL TE LA YICH'IK TE LAJCHEY TUL TE NOPOJELETIKE ⁷Te Jesuse la yik' tel te lajchey tul nopojeletike, checheb jajch' stikun bael; sok la yak'bey bael yu'elik ta slok'esel te pukujetike. ⁸sok la xcholbey yaiy te manchuk ayuk beluk ya yich'ik bael ta swenta te najt'il beel te ya xbajt'ike, janax me ya yich'ik bael te snabteike: ma me stak' ya yich'ik bael swajik, ni xchojak'ik, sok ma me stak' yich'ik stak'inik ta xchujk'ilik, ⁹janax me ya slapik bael te xanabike, sok ma me yich'ik bael sjel sk'u'ik.¹⁰Sok la yalbey yaiyik: "Te k'alal ya x-ochatik ta jun na jilanik me le'a, ja to te k'alal ya awijk'tayik te pam-lume. ¹¹Teme ay pam lum te ma sk'an yik'exe, sok teme ma sk'an yaiyik stojole, lok'anik me tel le' a, tijt'anaik jilel te stanil te awakanike, ja me senyail te bit'il ma la yik'exe."¹²Jich lok'ik bael ta xcholel ta stojol te ants-winiketike, te yakuk sut yot'anik yu'un te smulike. ¹³La slok'esik bayal pukujetik, sok la smalbeyik aceite ta stojolik jich bayal kol te chameletike.LAJ TE JUAN AK' ICH' JA'E ¹⁴Te ajwalil Herodes la yaiy stojol spisil in to, melel pujk' sk'oplal te Jesuse. Ay cha'ox tul yakalik ta yalel: "Te Juan ak' ich'-ja'e cha' kux tel ta bay aelmeletik, ja yu'un te ayix yu'el ta spasel te chajp' at'eliletik to." ¹⁵Ay yantik la yalik: "Ja' te alwanej Eliase." sok ay yantik la yalik xan: "Jai winik to ja alwanej, ja pajal sok te alwanejetik ta namey k'inale."¹⁶Te k'alal la yaik stojol te Herodes jai ayejetik to la yal: "Te Juan, te la jk'okbey te sjole, cha' kux tel ta bay aelmeletik." ¹⁷Melel te Herodese janix la stikun ta tsakel te Juane sok la xchuk ta kadena ta bay te chukjibale, ta skaj te Herodíase (te yinam yijts'in te Felipee), melel te Herodese ja nujp'in sok te yinam te yijts'ine.¹⁸Melel te Juane la yalbey te Herodese: "Ma lekuk te awik'oj awinamin te yinam awijts'ine. ¹⁹Te Herodíase la skontroin te Juane, sok yot'anuk la sk'an smil, jauk me to ma la stak'. ²⁰Melel te Herodese xioj te Juane, melel sna'oj stojol te toj ta winikile, sok te ch'ultesbil yu'un te Diose, jich ma la yich' milel. Te k'alal ya yaiybey stojol te ya chol sk'op Dios te Juane, ya x-ilin yu'un te beluk ya yale, jauk me to ya smulan yaiyel stojol.²¹Jauk me to la sta yorail te k'ot ta pasel te beluk snopoj ta yot'an te Herodíase: Te k'alal lok' yawilal te Herodese, la stsob ta we'el-uch'ajel spisil te sjo'tak ta ajwalile, sok te komandanteetike, sok spisil te mach'atik ich'bilik ta muk' ta bay sk'inal te Galilea. ²²Te yantsil-al te Herodíase tal, jich och ta ajk'ot ta stojolik, te Herodese sok te yu'lae la smulanik te bit'il ajk'taj te ach'ix te banti yakalik ta we'el-uch'ajele. Te muk' ajwalile la yalbey te ach'ixe: "K'anbon te beluk ya ak'ane jo'on me ya jkak'bat."²³La yalbey ta jamal te ach'ixe, jich la yal: "Chikan te beluk ya ak'anbone, ya me jkak'bat manchuk teme ja ya ak'anbon oliluk te lum k'inal te jwenteinoje. ²⁴Lok' bael te ach'ixe sok ba yalbey te sme'e: "¿Beluk ya jk'anbey? Te sme'e jich la yal: "Ja xa k'anbey sjol te Juan ak'-ich' ja'e. ²⁵Te ach'ixe ora nax och bael ta aelmal ta ba ay te ajwalile sok la sk'anbey: "Ya jk'an te ya awak'bon ta ora nax ta sets' te sjol te Juan ak'-ich' ja'e."²⁶Te ajwalile bayal la smel yot'an yu'un, jauk me to ta skaj te la yak' te sk'ope sok ta swenta te yu'lae, ma ju' yu'un xtuch'el te beluk yalojbey te ach'ixe. ²⁷Jich yu'un te ajwalile la stik'un bael tul soldado te ja yat'el ta skananteyel te ajwalile sok la yalbey mantal te yakuk yich'bey tel sjol te Juane. Te soldadoe bajt' ta bay te chukjibale, la sk'okbey tel te sjole. ²⁸La spachbey tel ta sets' te sjole, la yak'bey te ach'ixe, te ach'ixe ba yak'bey te sme'e. ²⁹Te k'alal la yaiyik stojol te nopojeletik yu'un te Juane, tal yich'beyik bael te sbak'etale sok ba smukbeyik jilel.TE JESÚS LA SMAK'LIN JO' MIL TA TUL WINIKETIK ³⁰Te wolwanej puk k'opetike la stsob sbaik ta sjuyubal te Jesuse, la yalbeyik spisil te beluk la spasik sok te beluk la yak'ik ta nopele. ³¹Jich la yaltilebey: "Baanik ta bay jochol te k'inale, ba kuxa awot'anik tebuk." Melel xtal-xbajt' nax te ants-winiketike, ja yu'un ma la stak' xkux yot'anik sok ma la stak' we'ik. ³²Jich yu'un najt' bajt'ik ta barko ta bay jochol te k'inale, stukelik nax abajt'ik.³³Jauk me to, tsobol te mach'atik la yilik te bajt'ike, la yich'ik nabeyel sbaik. Te ants-winiketike tsob nax aelmajik bael ta yakanik ta bayuk nax lok'ik tel ta spisil lumetik, jich ja neel k'otik le'a. ³⁴Te k'alal k'otik ta sti'il te mare, te Jesuse la yil te ayix tsobol te ants-winiketik le'a, la sna'bey yobolil sbaik, yu'un jich k'oemik la yil te bit'il chijetik te mayuk kanantaywanej yu'unike. Ja yu'un kaj ta bijteswanej, bayal beluk la yak'bey snopik.³⁵Te k'alal malix a te k'aale, te nopojeletik talik ta stojol, jich la yalbeyik: "Ja in to jochol te k'inale sok malix te k'aale. ³⁶Tikunaix bael te ants-winiketike swenta yu'un ya stak' xbajt'ik ta ba ay te ch'in lumetik te nopol aye, sok te ba ay te ch'in naetike, jich me ya stak' xba smanik swe'elik a."³⁷Jauk me to jich la sut te Jesuse, jich la yal: "Ak'beyaik swe'elik te ja'exe." La yalik: "¿Ya bal stak' te ya xbotik, sok ya jmantik kaxlan waj sok a te lajunwinik (200) denario-tak'ine, sok te ya jkak'beytik swe'elike?" ³⁸Jich la yalbey: "¿Jayeb pejch' kaxlan waj ay awu'unik?, Ban ilawilik. "Te k'alal la snaik stojole, jich la yalbeyik: "Ay jo' pejch' kaxlan waj sok ay cha' kojt' chay."³⁹Jich la spas ta mantal spisil te ants-winiketik te yakuk xnajk'ajik ta tsojbol tsojb ta bay te yax akiltike. ⁴⁰Jich ay la snajk'an sbaik jo' jo'winik (100) sok ay yantik te la snajk'an sbaik lajlajuneb yoxwinik (50). ⁴¹Te k'alal la stsak te jo' pejch' kaxlan waje sok te cha' kojt' chaye, la stoy moel sit ta ch'ulchan, la yalbey wokol Dios yu'un, sok la xet' te kaxlan waje, la yak'bey te nopojeletike, jich yu'un la yak'beyik te ants-winiketike. Te cha' kojt' chayetike la spukbey sbaik ta spisilik.⁴²Spisil we'ik ja to chikan noj te xch'ujt'ike. ⁴³Te nopojeletik la stsobik te sobrail te kaxlan waje, lajchayeb moch noj yu'unik sok spisil sobrail te chaye. ⁴⁴Ay jo'mil (5,000) ta tul winiketik te mach'atik la sweik te kaxlan waje.TE JESÚS BEEN TA SBA TE MARE ⁴⁵Ta ora nax la yalbey te nopojeletik te yakuk x-ochik ta ch'in barko sok te yakuk xneelajik k'axel ta jejch' ja' ta bay lum Betsaida, melel ja yak to ta stikunel bael a te ants-winiketike. ⁴⁶Te k'alal bajt'ikix a, te Jesuse mo bael ta bay wits ta sk'oponel Dios. ⁴⁷Te k'alal och te ajk'ubale, te ch'in barkoe olil mar ayix a, yan te Jesuse ay to ta lum k'inal stukel a.⁴⁸La yil te ay swokolik ta stijel bael te ch'in barkoe, yu'un yak ta tenel sujt'el yu'un te ik'e. Nopol sakubix a te k'inale tal te Jesús ta stojolik, yak tel ta beel ta sba te mare, toj nax k'an k'axuk bael yilel. ⁴⁹Jauk me to te k'alal la yilik te yak tel ta beel ta sba te mare, la skuyik ta ch'ulelal sok awunik yu'un. ⁵⁰Melel spisil la yilik sok bayal xiwik yu'un. Jauk me to ta ora nax la yich'ik k'opnel yu'un te Jesuse, jich la yal: " ¡Ayuk me yip awot'anik! ¡Jo'on me! Ma me xiwex."⁵¹Te Jesuse mo bael ta ch'in barko sok te nopojeletike, lamaj ta ora nax te ik'e, mero chajp'nax k'inal la yaiyik yu'un. ⁵²Melel ma k'ot ta yot'anik te bit'il ay sk'oplal te kaxlan waje, yu'un ma k'ot ta sjolik ta ora nax.TE JESÚS K'OT TA LUM GENESARET ⁵³Te k'alal k'axikix bael ta jejch' mare, talik ta lum yu'un Genesaret, la xchukik jilel te sbarkoike ta bay sti'il te mare. ⁵⁴Te k'alal lok'ik tel ta bay te ch'in barkoe, te ants-winiketike ta ora nax la sna'beyik sba te Jesuse. ⁵⁵Te ants-winiketike aelmajik bael ta yolil te lume. Jajch'ik ta yik'el tel ta kajk'ante' te chameletike, chikan te banti ya yaiyik stojol te ya xk'ot te Jesuse.⁵⁶Chikan te banti ya och te Jesuse, ta ch'in lumetik sok ta muk'ul lumetik sok ta bay parajeetik, la yik'ik tel te chameletik ta bay chiwichetik, la sk'anik wokol te yakuk spikbeyik sti'il te sk'u'e, te mach'atik la spikbeyik te sk'u'e, kolik ta chamel.

7TE BELUK YA SBOLTESOT YU'UN TE ANTS-WINIKETIKE¹Te fariseoetik sok te cha'ox tul ts'ibjometik te talemik ta Jerusalén la stsob sbaik tel ta stojol te Jesuse.²La yilik te ay cha'ox tul te nopojeletik yu'un te Jesús te ma ba spokojik sk'abik a te k'alal yakalik ta we'ele. ³(Melel te fariseoetike sok spisil te judioetike, ma ba ya xwe'ik teme ma neeluk ya spokik te sk'abik ta mero leke; melel ja yak'ojik ta yot'anik te stalel xkuxlejal te me'el-mamaletike. ⁴Te k'alal ya sujt'ik tel ta ch'iwich te fariseoetike, ma ba ya xwe'ik, ja to teme la spokik te sk'abike. Sok ay yantik te beluk toj ya yalik stukelik te ja st'unojik ta spasel te mero tulan sk'oplale, ja te ya sapik te tasaetike, oxometik sok te bojch'etik te pasbilik ta cobre, sok te banti ya yak'ik te swe'elike.)⁵Te fariseoetike sok te ts'ibjometike la sjojk'ibeyik te Jesuse: "¿Bistuuk te nopojeletik awu'un te ma xch'uunik te stalel xkuxlejal te me'el-mamaletike, melel ma spokik sk'abik te k'alal ya swe'ik te kaxlan waje?⁶Jich la yal te Jesuse: Te alwanej Isaíase la yal jilel ta awentaik, ja'ex te cha'lam awot'anike. Jich la sts'ibuy: "JAI ANTS-WINIKETIK TO YA YICH'ONIK TA MUK' YILEL SOK TE YEIKE, JAUK ME TO TE YOT'ANIKE K'EJEL TO AY STUKEL. ⁷JONTOL TE YA SLAJIN SBAIK TA JTOJOLE, YA YAK'IK TA NOPEL TE MANTALIL TE JANAX SNOPJIBAL YU'UN TE ANTS-WINIKETIKE."⁸"Te Ja'exe ya awijk'teyik ta spasel te smantal te Diose sok ma ak'an awijk'teyik te stalel xkuxlejal te ants-winiketike." ⁹Sok jich xan la yalbey: "¡Te ja'exe sok awot'anik ya awijk'teyik te smantal te Diose melel ma ak'an awijk'teyik te stalel akuxlejalike! ¹⁰Melel te Moisés jich la yal: "ICH'A TA MUK' TE AME'-ATATE, MELEL TEME AY MACH'A MA YICH' TA MUK' SOK YA SBOLK'OPTEY TE SME'-STATE,YA ME XLAJ."¹¹Jauk me to te ja'exe jich ya awalik: "Teme ay mach'a ya yalbey te sme'-state, ma xju' jku'un te ya jk'uxteyexe melel spisil te beluk ay jku'une ya jkak'bey te Diose. ¹²Jich yu'un te ja'exe ma awak'ikix te ya xkuxteyik te sme'-statike. ¹³Te Ja'exe yakatik yijk'teyel spasel te smantal te Dios yu'un te stalel akuxlejalik te awak'ojik ilele. Sok bayal te beluk apasojik te pajal soke.¹⁴Jich la yik' tel ta yan buelta te tsobol ants-winiketike sok jich la yalbey: "Ayawaiyik stojol sok k'otok ta awot'anik. ¹⁵Ma jauk ya sbolteswan te beluk ya yotses ta ye te winike, ja ya sbolteswan te beluk ya xlok' tel ta yot'ane. ¹⁶Teme ay mach'a ay xchikine aka me yaiy stojol ta lek."¹⁷Te k'alal la yijk'tey jilel te Jesús te tsobol ants-winiketike, och bael ta na, te nopojeletik yu'une jich la sjojk'ibeyik te beluk ya sk'an yal te senyail k'ope. ¹⁸Jich la yal te Jesuse: "¿Yu'un ba ma to k'oem ta awot'anik? ¿Yu'un ba ma xk'ot ta awot'anik te ma jauk amen te beluk ya x-och ta aweike, ¹⁹melel ma x-och ta awot'anik, jauk me to ya x-och ta ach'ujt'ik sok ya xlok' bael ta tsanjibal?" Te k'alal jich la yal te Jesuse la ch'ultes spisil te we'eliletike.²⁰Jich la yal te Jesuse: "Ja me ya sbolteswan te beluk ya xlok' tel ta yot'an te ants-winiketike. ²¹Melel ta yutil yot'an ya xlok' tel te beluk amen ya snope, chijil jolol, elek', milaw, ²²mulwej, te beluk ya smulan te jsitike, uts'inwanej, lo'leywanej, sok te ya yak' sbaik ta mulanele, sbik'tal ot'anil, lewanej ta k'op, toybajel, jowelal. ²³Spisil te beluk ma' lek ta pasele ya xlok' tel ta ot'anil, ja ya sboltes te ants-winiketike."TE XCH'UUNJEL YOT'AN TE SIROFENICIA ANTSE ²⁴Jich jajch' bael te Jesuse, bajt' ta lum Tiro sok Sidón. Och bael ta jun na melel ma sk'an te ya yich' na'el stojole jauk me to ma la stak' snak' sba. ²⁵Ta oranax tal tul ants, te ay tul yantsil-al te ay pukuj ta yot'ane, te k'alal la yaiybey stojol sk'oplal te Jesuse, tal skejan sba ta yakan. ²⁶Ja in to ja Griega ants, te ja sts'umbal te Sirofeniciaetike.Te antse la sk'anbey wokol te Jesús te yakuk slok'esbey te pukuj te ay ta yot'an te yantsil-ale.²⁷Te Jesuse la yalbey: "Ak'a te jauk neeluk ya xwe' te alnich'anetike. Melel ma snujp'in te ya yich' tsakbeyel te xkaxlan waj te alnich'anetike sok te ya yich' ch'ojbeyel bael te ts'i'etike." ²⁸Jauk me to la yal te antse: "Jich, Kajwal, jauk me to te ts'ietike ya stam swe'ik te sts'ubil waj te ya xch'ay koel ta yaninal te we'balte'e."²⁹Te Jesuse la yalbey te antse: "Ta swenta te jich la awale, sujt'an bael ta ana. Melel lok'emix te pukuj ta yot'an te awantsil-ale . ³⁰Jich te antse sujt' bael ta sna, te k'alal k'ot ta sna la yil te yantsil-ale te yich'oj lewa ta swa'eb jich lok'emix te pukuj ta yot'ane.TE JESÚS LA SLEKTESBEY XCHIKIN SOK LA YAK K'OPOJ TE WINIKE ³¹Jich te Jesuse lok' bael ta sk'inal Tiro sok k'ax bael ta sk'inal Sidón jich bajt' ta mar yu'un Galilea ta bay sk'inal Decápolis. ³²La yik'beyik tel ta stojol te Jesús tul winik te kojk'e sok te wokoltik ya xlok' te sk'ope ja yu'un la sk'anbeyik wokol te Jesús te yakuk skajanbey sk'ab ta stojole.³³Te Jesuse la yik' bael ta k'ejel te winike, muken bajt' sok, jich la yotses te sbik'tal sk'ab ta yutil te xchikin te winike, sok te k'alal la stujbtey te sk'abe, la spikbey te yak'e. ³⁴Te k'alal la yil moel ta ch'ulchan te Jesuse, la sjik' te yot'ane sok jich la yal: "¡Effatá!" te ja ya sk'an yal "¡Aka jamuk!" ³⁵Ajk' nax jam te xchikine jich jajch' ta tuch'el spisil te beluk ch'ukbil yu'un a te yak'e jich jajch' ta lok'el ta mero lek te sk'ope.³⁶Te Jesuse la yalbey te mach'atik la yilik te beluk k'ot ta pasel te manchuk ya yalike. Jauk me to te k'alal jich la yaltilebeye, k'axem to xan la spukbeyik xan a te sk'oplale. ³⁷Yanax la yilik a te beluk k'ot ta pasele, jich la yalik: "Spisil lek la spas. Sok ya sjambey xchikin te mach'atik kojk'etike sok te uma'etike ya xk'opoj yu'un."

8TE JESÚS LA SMAK'LIN CHAN MIL TA TUL¹Jich ta yan buelta k'ot ta pasel, la stsob sbaik tel tsobol ants-winiketik ta stojol te Jesús sok mayuk swe'elik yich'ojik. Te Jesuse la yik' tel te nopojeletik yu'une jich la yalbey: ²"Ya jna'bey yobolil sba te ants-winiketike, melel ja yoxebalix k'aal te sjoinejonike sok mayuk swe'elik." ³Teme ma we'emik te ya jtikun bael ta snaike, ya me xkom k'inal yaiyik ta be. Sok ay cha'ox tul te k'ejel to talemike. ⁴Te nopojeletik la sjojk'ibeyik te Jesuse:"¿Banti ya jtatik kaxlan waj yu'un te ya jkak'beytik swe'ik te ants-winiketik melel ayotik ta bay takin jochol k'inal?"⁵Te Jesuse la sjojk'ibey te nopojeletik yu'une: "¿Jayeb kaxlan waj awich'ojik?" Jich la yalik: "Juk pejch'." ⁶Te Jesús la yalbey mantal te ants-winiketike te yakuk snajk'an sbaik ta lum. La stsak te juk pejch' kaxlan waje, la yal wokol, jich la xet'. Te Jesús la yak'bey te kaxlan waj te nopojeletik yu'une, swenta yu'un jich ya spukbeyik a te ants-winiketike, jich kajik ta spukel.⁷Janix jich yich'ojik cha'ox kojt' tsael chayetik, te Jesús la yal wokol yu'un, jich la yal mantal te ya spukbeyik uuk te lume. ⁸Te ants-winiketike we'ik jich noj xch'ujt'ik. Sok la stsobik te jayeb xan jil yu'unike, la staik ta tsobel jukeb moch te nojel yu'un skomlel te we'lil te jile. ⁹Jich yipal te ants-winiketik te we'ike, ay chan mil ta tul. Jich te Jesuse la stikun sujt'el te ants-winiketike. ¹⁰Jich te Jesús ora nax mo bael ta barko sok te nopojeletik yu'une, bajt'ik ta sk'inal Dalmanuta.TE FARISEOETIK LA SK'AN YILIK JUN SENYAIL ¹¹Jich yu'un te fariseoetike lok'ik tel sok la stsal sbaik ta k'op sok te Jesuse. La sk'anbeyik yilik jun senyail te yakuk yak' ta ilel te Jesuse, yu'un la sk'an yilbeyik yot'an. ¹²Te Jesús la sjik' yot'an yu'un jich la yalbey yaiyik: "¿Bistuuk te ants-winiketik to ya sk'an yilik senyail ta ora to? Jamal ya jkalbeyex te ja'exe, mayuk senyail ya x-ak'bot yilik te mach'atik kuxulik ta ora to." ¹³Jich yu'un te Jesuse bajt', och bael ta yan buelta ta ch'in barko, k'ax bael ta jejch' mar.TE LEVADURA YU'UN TE FARISEOETIKE ¹⁴Jauk me to te nopojeletike ch'ay ta yot'anik yich'el bael kaxlan waj. Janax yich'ojik pejch' kaxlan waj ta ch'in barko. ¹⁵Te Jesús la spas ta mantal sok jich la yalbey: "Wik'ame asitik sok bijanik me yu'un te slevadura te fariseoetike sok te slevadura te Herodese."¹⁶Te nopojeletike kaj yalbey sbaik: "Ja yu'un te mayuk kaxlan waj jkich'ojtike." ¹⁷Te Jesuse la sna' stojol te beluk la yalbey sbaike, jich la yal: "¿Bistuuk te ya awalbey abaik te mayuk kaxlan waj awich'ojike? ¿Yu'un ba ma to k'oemuk ta awot'anik? ¿Ma to ba xk'ot ta awot'anik? ¿Yu'un ba mayuk sbijil awot'anik?¹⁸TE JA'EXE AY A SITIK, ¿YU'UN BA MA AWILIK TE K'INALE? TE JA'EXE AY ACHIKINIK, ¿YU'UN BA MA AWAIYIK STOJOL TE K'OPE? ¿Ma ba xtal ta awot'anik? ¹⁹Te k'alal la jxet' te jo'eb kaxlan waj ta stojol te jo' mil ta tul te ants-winiketike, ¿Jayeb xan moch noj awu'unik te skomlel te kaxlan waj te k'alal la atsobike?" La yalik: "lajcheyeb moch."²⁰Sok te k'alal la jxet' te jukeb kaxlan waj ta stojol te chan mil ta tule, ¿Jayeb xan moch noj awu'unik te skomlel te kaxlan waj te la atsobike?" Jich la yalik: "Jukeb moch." ²¹La yal te Jesuse: "¿Yu'un ba ma to k'oem ta awot'anik?"TE JESÚS LA SJAMBEY SIT TUL WINIK TA BETSAIDA ²²Jich k'otik ta Betsaida. Te mach'atik le' ayik a, la yik'ik tel ta stojol te Jesús tul ma'sit winik, la sbik'taltiteyik te Jesuse, la yalbey te yakuk spikbey te site. ²³Te Jesús la stsakbey sk'ab te ma'sit winike, sok la yik' lok'el ta bay ch'in lum. Te k'alal la stubtebey te site sok te la skajan sk'ab ta stojole, la sjojk'ibey: "¿Ay ba beluk ya awil?"²⁴Te ma'site la yil moel, sok jich la yal: "Ya jkil winiketik te jichik yilel te bit'il te'etik te yakalik ta beele." ²⁵Jich yu'un te Jesús la skajan sk'ab ta yan buelta ta sit, te winike la swik' te site, jich la yil ta lek te k'inale. ²⁶Te Jesús la stikun sujt'el ta sna, sok jich la yalbey: "Ma me x-ochat bael ta lum."TE PEDRO LA YAL TA JAMAL TE MACH'A A TE JESUSE ²⁷Te Jesús sok te nopojeletik yu'une bajt'ik ta ch'in lumetik ta bay sk'inal Cesarea Filipo sbiile. Te k'alal yakalik ta beel bael te Jesús la sjojk'ibey te nopojeletik yu'une: "¿Mach'aon me ta sk'op te ants-winiketike?" ²⁸Te nopojeletike la sutik, jich la yalik: "Ay mach'atik ya yalik te ja'at te Juan ak'-ich' ja'e. Ay mach'a ya yalik: Te ja'at te Elíase, sok ay yantik te ya yalike: Te ja'at te tul alwanej te ya xchol sk'op Dios ta namey k'inale."²⁹Te Jesuse la sjojk'ibey yaiyik: "An te ja'exe ¿Mach'aon ta ak'opik?" la sut te Pedro jich la yal: "Ja'at te Cristoe." ³⁰Te Jesuse la skom ta spisilik te manchuk mach'a ya yalbeyik ni tuluk.TE JESÚS LA YALBEY SK'OPLAL TE BIT'IL YA XLAJE ³¹Te Jesús kaj ta nojp'teswanej, jich la yal, te Snich'an te winike ya me xk'ax bayal swokol, ya me yich' ileyel yu'un te ancianoetike sok te wolwanej sacerdoteetike sok te ts'ibjometike, sok te ya yich' milel jauk me to ya me xjajch' tel ta yan buelta, ya me xcha' kux tel ta yoxebalan k'aal. ³²Jich k'opoj ta jamal te Jesuse. Jich te Pedro la yik' bael te Jesús ta k'ejel sok la skom.³³Jauk me to te Jesuse la sut sba, la yil te nopojeletik yu'une, sok jich la skom te Pedroe, jich la yalbey: "¡K'ejaba ta jtojol satanás! Ma jauk ay ta awot'an te beluk ya sk'an te Diose, janax ya ak'an te beluk yu'un te ants-winiketike." ³⁴Jich yu'un te Jesús la yik' tel te tsobol ants-winiketike sok te nopojeletik yu'une, jich la yalbey:"Teme ay mach'a ya sk'an st'unone, ya me ch'oj sba ta yot'an, aka xkuch te scruz sok aka st'unon.³⁵Melel te mach'a ya sk'an ya skoltey te xkuxlejale ya me xch'ay, yan te mach'a ya xch'ay te xkuxlejal ta jwenta sok ta swenta te lek yach'il k'ope, ja me ya xkuxin sbajt'el k'inal stukel. ³⁶¿Beluuk ya xlok' yu'un te tul winik, teme ya yu'unin spisil te balumilale jauk me to ya xch'ay sbajt'el k'inal te xkuxlejale? ³⁷¿Beluuk ya stak' yak' sjelolin te tul winik teme ch'ayel ya xbajt' te xkuxlejale?³⁸Spisil te mach'a ya xk'exaw ta jtojole sok te ya xk'ex te jk'op ta stojol te mach'atik mulawiletik te kuxatik ta k'inal ta ora to, te Nich'anile ya me xk'exaw ta stojolik uuk, k'alal ya xtal sok yu'el te state sok te ch'ul abatetik yu'une."

9¹Te Jesuse jich la yal: "Jamal ya jkalbeyex, ay cha'ox tul te mach'atik le' ayik to te ma ya yilik te lajele, ja neel ya yilik te yutsilal te Dios te k'alal ya xtal sok spisil te yipe." TE JESUSE K'ATBUJ ²Te k'alal k'ax wakeb k'aale, te Jesús la yik' bael te Pedro, Santiago sok te Juane, la yik' moel ta toyol muk'ul wits. Jich ajk'nax k'atbuj te Jesús ta stojolik. ³Te sk'u' te Jesuse, ajk'nax jajch' ta lemel sok spisil sakilal, mayuk tuluk ta balumilal te jich saknax ya xk'ot ta sak'el yu'un te k'u'ule.⁴Jich te Elíase sok te Moisese chiknajik tel ta stojolik, yakalik ta k'op sok te Jesuse. ⁵Te Pedro la sjojk'ibey te Jesuse: "Rabi, binax yutsil te le' ayotik toe, ya jk'an jpastik ox-wol ch'in naetik. Ya jpastik jun awu'un, jun yu'un te Moisese sok jun yu'un te Elíase." ⁶(Te Pedro ma la sna' te beluk la yale, melel bayal xiwenikix a te nopojeletike.)⁷Jich tal jun tokal k'ot ta axintesel yu'unik. Jich yu'un ay mach'a k'opoj tel ta tokal: "Jai to ja Jnich'an te mero k'ux ta jkot'ane. Ayawaiyik stojol te sk'ope." ⁸Ta oranax, te k'alal la yilik ta sjuyubale, mayuk mach'a la yilik xan, jaxanix stukel te Jesuse.⁹Te k'alal yakalik tel ta koel ta toyol muk'ul wits, te Jesuse la spas ta mantal te nopojeletik te manchuk mach'a ya yalbeyik te beluk la yilike, ja to me te k'alal ya xch'a kux tel ta aelmeletik te Snich'an te winike. ¹⁰Jich te nopojeletike la sk'ej ta yot'anik te beluk la yilike, Janax stukelik och sjojk'ibey sbaik te beluk la sk'an yal, te k'alal la yale, "Te ya xch'a kux tel ta aelmeletike."¹¹La sjojk'ibeyik te Jesuse: "¿Bistuuk te ts'ibjometik te ya yalik te ja neel ya xtal te Elíase? ¹²La yal te Jesuse: "Melel nix a te ja neel ya xtal te Elíase ja ya xtal yu'un te ya xyach'tes spisil te beluk aye. Jich yu'un, Melel jich ts'ibubil jilel te ya xk'ax swokol te Snich'an te winike sok janix jich ya yich' ileyel. ¹³Jauk me to ya jkalbeyex te sujt'ix te Elíase, sok te ants-winiketike la spasbeyik te beluk la sk'an yot'anike, jich te bit'il ts'ibubil jilel ta stojole."TE JESÚS LA SKOLTEY TUL KEREM TE AY PUKUJ TA YOT'AN ¹⁴Te k'alal sujt'ik bael te banti ayik te yantik nopojeletik yu'une, la yilik te juybilik yu'un bayal ants-winiketik, yakik ta tulan k'op sok te ts'ibjometike. ¹⁵Te k'alal la yilik te Jesuse, te tsobol ants-winiketike chajp'nax la yilik a sok aelmajik bael ta stojol sok la spatbeyik yot'an te Jesuse. ¹⁶Te Jesús la sjojk'ibey te nopojeletik yu'une: "¿Bistuuk te ants-winiketik te yakik ta tulan k'op sok te ts'ibjometike?"¹⁷Ay tul te mach'a stsoboj sbaike te jich la yale: "Maestro; Jkik'ojbatel te jnich'an te uunteybil yu'un jun bol espíritu te ma x-ak'ot ta k'op yu'une, ¹⁸sok ya smetuley sba sok ya xch'ojot koel ta lum yu'un; ya slok'es tel te sbul sti'e, ya xk'uxiley te yee, sok tulan ya yak' sba. La jk'anbey wokol te nopojeletik awu'un te yakuk slok'esik te bol espíritue, jauk me to ma ju' yu'unik. ¹⁹Te Jesús la yalbey te nopojeletik yu'une: "Ja'ex sts'umbalex te mach'atik mayuk xch'uunjel yot'anike, ¿Jayeb to xan k'aal ya xjilon ta atojolik?, ¿Jayeb to xan k'aal ya jts'ikbeyex te beluk ya apasike? Ik'bonik tel te kereme."²⁰Jich te nopojeletik la yik'ik tel te kerem ta stojol te Jesuse. Te k'alal la yich' ilel te Jesús yu'un te bol espíritue, ta oranax kaj smetuley sba te kereme. Te kereme ch'ay koel ta lum jich kaj lok'el tel te sbul sti'e. ²¹Te Jesús la sjojk'ibey te stat te kereme: "¿Jayebix k'aal jich ay to?" Te stat te kereme la yal: "Ja to te k'alal alal to tel a. ²²Ay bayal buelta te ch'ojotix ochel ta k'ajk', sok ta ja' ja'tik, sok bayal buelta te k'an milotix baele. Teme ay beluk ya stak' apase, na'botik jkolilbatik sok koltayawotik."²³Te Jesuse jich la yalbey: "¿Bistuuk te jich ya awale? Spisil ya xju' yu'un spasel te mach'a ya xch'uun sok spisil yot'ane. ²⁴Ta oranax te stat te kereme awun sok jich la yal: "¡Ya jch'uun! ¡koltayawon te ayuk xan xch'uunjel jkot'ane!" ²⁵Te k'alal la yil te Jesús te talik ta aelmal te tsobol ants-winiketike, te Jesuse la stikun lok'el te bol espíritue sok jich la yalbey: "Ja'at, bol espíritu te uma'ate sok te kojk'ate, ya jkalbat mantal, lok'an ta stojol te kereme, sok ma me ya x-ochat ta yan buelta ta stojol."²⁶Jich te bol espíritue awun sok jajch' smetuley sba tulan te kereme jich lok' bael te bol espíritue. Te kereme jich yilel te bit'il lajeme, ja yu'un te ants-winiketike la yalik: "Lajemix xi'ik." ²⁷Jauk me to te Jesús la stsakbey te sk'abe sok la xjach tel moel, jich tejk'aj jajch'el te kereme."²⁸Te k'alal och bael ta na te Jesuse, te nopojeletik yu'une la sjojk'ibeyik ta stukelik nax: "¿Bistuuk te ma ju' jku'untik slok'esel te bol espíritue?" ²⁹Jich la yal te Jesuse: "Jai bol espíritu to ma stak' jich nax ya xlok' bael ja to ya xlok' a teme ya ak'oponik te Diose."TE JESÚS LA XCHA' YAL TE YA XLAJE ³⁰Jich yu'un lok'ik bael te banti ayike, k'axik bael ta bay lum Galilea. Te Jesuse ma sk'an te ya yich' na'el stojol te banti ayike. ³¹Melel yak ta snojp'tesel a te nopojeletik yu'une; jich la yalbey: "Te Snich'an te winike ya me yich' ak'el ta sk'ab te winiketike, jich yu'un ya yak'ik ta milel. Te k'alal la yak'ikix ta milel a, ta yoxebalan k'aal ya xcha' kux tel." ³²Jauk me to ma k'ot ta yot'anik te nopoleletik te beluk yak ta yalel te Jesuse sok la xi'ik sjojk'iyel.MACH'A TE MUK' XAN SK'OPLALE ³³Talik ta Capernaúm. Te k'alal ayix ta na a te Jesús la sjojk'iy: "¿Beluuk a te tulan yakalex awalbey abaik ta xch'ixil te bee?" ³⁴Jauk me to ma k'opojik, melel yakalik ta tulan k'op ta xch'ixil be yu'un te mach'a muk' sk'oplal yu'unike. ³⁵Te Jesuse najk'aj, la yik' tel te lajche' tule, jich la yalbey: "Teme ay mach'a ya sk'an ya xk'ot ta neelale, ya me sk'an te ja patil ya xk'ot ta spisilike sok ya me yak' sba ta abatinel yu'un spisilik."³⁶La yik' tel tul alal sok la yak' ta yolilik. La spet te alale, jich la yal: ³⁷"Chikan mach'a te ya yik' te tul alal ta swenta te jbiile, janix me ya yik'on abi, sok teme ay mach'a ya yik'one, ma me jtukel nax ya yik'on, janix me ya yik' uuk te mach'a la stikunontele."TE MACH'A MA BA SKONTROINOJOTIKE, JOYTIK ME K'OEM ABI ³⁸Te Juane la yal: "Maestro, la jkiltik te ay mach'a yak ta slok'esel pukuj ta abiile, jich yu'un la jkomtik melel ma jauk st'unojotik." ³⁹Jauk me to te Jesús la yal: "Ma xa komik. Melel mayuk mach'a ya spas tulan at'elil ta jbiil, teme patil ya sbol k'opteyone.⁴⁰Melel te mach'a ma skontroinotike junax me ayotik sok abi. ⁴¹Te mach'a ya yak'bat awuch'ik junuk bojch' ja', ta swenta te ja yu'unex te Cristoe, jamal ya jkalbeyex, te ma ya ch'ay te smajt'ane.TE MACH'A YA X-AK'WAN TA MULIL ⁴²Te mach'a ya yak' xyaluk te mach'atik jajch'elik to nax ta xch'uunbelone, ja lek te yakuk yich' chukbeyel ta snuk' muk'ul xch'enul cha', sok te ya yich' ch'ojel ochel ta mar. ⁴³Teme ja te ak'ab te ya syalesat ta mulile, boja lok'el. Ja lek te ya x-ochat ta kuxinel sok ch'ixuk nax ak'ab, te ya x-ochat sok te xchebal ak'ab ta k'atinbak te banti ma xtub te k'ajk'e. ⁴⁴TE BANTI MA XLAJ TE SYALJAULE SOK TE BANTI MA XTUB TE K'AJK'E."⁴⁵Teme ja te awakan te ya yak'at ta ch'ayele, boja lok'el. Melel ja lek te ya x-ochat ta bay kuxinel sok te ch'ix nax awakane, te ya xbaat ta k'atinbak sok te xchebal awakane. ⁴⁶TE BANTI MA XLAJ TE SYALJAULE SOK TE BANTI MA XTUB TE K'AJK'E.⁴⁷Teme ja te asit te ya yak'at ta ch'ayele, lok'esa. Ja lek te ya x-ochat sok bij nax te asit ta bay ajwalinel yu'un te Diose, te ya xbaat ta k'atinbak sok xchebal te asite, ⁴⁸TE BANTI MA XLAJ TE SYALJAULE SOK TE BANTI MA XTUB TE K'AJK'E.⁴⁹Spisil ya me yich' tsael jich te bit'il milbil majt'aniletik te ya yich' yats'mil sok te ya xk'ax ta k'ajk'e. ⁵⁰Te ats'ame lek, jauk me to teme laj te xchi'ile, ¿Ya ba stak' ya sujt'esbey te xchi'ile? Ayuk me achi'ilik jichuk te ats'ame sok ayuk me lamal k'inal awu'unik ta tulutul."

10TE JESÚS YA YALBEY SK'OPLAL TE MACH'A YA YIJK'TEY SBAIKE¹Te Jesuse la yijk'tey jilel te Capernaúm, bajt' ta banti spamal sk'inal Judea sok ta sjuyubal sk'inal te muk'ul ja' Jordán, jich te ants-winiketike talik ta yan buelta ta stojol te Jesuse. Te Jesuse yak ta nojp'teswanej ta yan buelta, jich te bit'il k'ayem ta spasele. ²Te fariseoetik talik ta stojol te Jesús tal yilbeyik yot'an sok jich la yalbeyik:"¿Mulil ba te tul winik te nujp'inemixe ya yijk'tey te yiname? ³Te Jesús jich la yal: "¿Beluuk mantalil la yalbeyex jilel te Moisese?" ⁴Te fariseoetike jich la yalik: "Te Moisese la yalbey te winik te ya stak' spasbey sjunal te ya stak' yijk'tey te yiname."⁵Jich la yal te Jesuse: "Ta skaj te stulanil te yot'anike, ja yu'un te la sts'ibuy te mantalile." ⁶Jauk me to te k'alal pastaj spisil te beluk aye, "TE DIOSE LA SPAS TE WINIK SOK TE ANTSE.⁷JA SWENTAIL TE YA YIJK'TEY JILEL TE SME'-STAT TE WINIKE, JICH YA YIK' SBA SOK TE YINAME, ⁸SOK JUNAX ME SBAK'ETALIK YA XK'OTIK. Jich yu'un ma me chebukix abi, junax me ayikix abi. ⁹Jich yu'un, te mach'a jun la yak'ix te Diose ni tuluk ants-winik ya xju' yu'un ya xtuch' te beluk la snube."¹⁰Te k'alal ayik ta na, te nopojeletike la sjojk'ibeyik te Jesús ta yan buelta. ¹¹Te Jesuse jich la yal: "Te mach'atik ya yijk'teyik jilel te yiname sok te ya xbajt' ta nujp'inel sok yan ants ya sta smul ta stojol te sba yiname. ¹²Sok janix jich te ants te mach'a ya yijk'tey jilel te smamlale sok teme bajt' ta nujp'inel sok yan winike ya sta smul ta stojol te sba smamlale."TE JESUSE LA YAK'BEY BENDICIÓN TE CH'IN ALETIK ¹³La yik'ik tel te ch'in aletik ta stojol te Jesuse, swenta yu'un te ya skajanbey sk'ab ta sjolik, jauk me to te nopojeletike la skomik. ¹⁴Jauk me to te k'alal la yil te Jesús te beluk k'ot ta pasele, ma lekuk la yaiy, jich la yal: "Ak'aik tel k'axel te ch'in aletike ma xa komik, melel te mach'atik jich yot'anik te bit'il ch'in aletike ja me ya x-ochik ta bay ajwalinel yu'un te Diose.¹⁵Jamal ya jkalbeyex, te mach'a ma ya xch'uun te ajwalinel yu'un te Dios jich te bit'il tul ch'in alale ma xju' yu'un ya x-och ta stojol te Diose." ¹⁶Jich yu'un te Jesuse la spet te ch'in aletike, te k'alal spetoj a, la skajanbey sk'ab ta sjolik, la yak'tilebey bendición.TE K'ULEJ KEREM ¹⁷Te k'alal jajch' xan ta beel te Jesuse, tal ta aelmal tul winik, tal skejan sba ta stojol, sok jich la sjojk'ibey: "Lekil Maestro, ¿Beluuk ya stak' jpas swenta yu'un ya xkuxinon ta sbajt'el k'inal?" ¹⁸Te Jesús la yal: "¿Bistuuk te ya awal te lekone? Mayuk mach'a lek, janax te Diose. ¹⁹Ja naoj te beluk ya yal te mantaliletike: 'MA ME XA AWAIY MILAW, MA ME AWAIY MULWEJ, MA ME AWAIY ELEK', MA ME XLEWANAT TA K'OP, MA ME AWAIY LO'LAYWANEJ, ICH'A ME TA MUK' TE AME'-ATATE."²⁰Te winike la yal: "Maestro, spisil te mantaliletik in to jch'uunej spasel te k'alal to tel ch'iel keremon a." ²¹Te Jesuse la yil k'ux la yaiy ta yot'an. Jich la yalbey: "Ay xan chajp' ya sk'an awu'un, ya me sk'an te ya achon spisil te beluk ay awu'une sok ak'beya te me'baetike jich me ay ak'ulejal ta chulchan. Sok la'me, t'unawon." ²²Jich yu'un te winike chebaj yot'an yu'un te beluk la yich' albeyele; la smel-yot'an sujt'el melel bayal beluk ay yu'un.²³Te Jesús la yil ta sjuyubal, sok jich la yalbey te nopojeletik yu'une: "¡Mero tulan ya yaiyik te mach'atik k'ulejetik te ya x-ochik ta ba ay ta ajwalinel yu'un te Diose!" ²⁴Te nopojeletike chajp' nax la yaiyik yu'un te sk'ope. Jauk me to jich la yal ta yan buelta te Jesuse: "Aletik, ¡Mero wokol ya x-ochik ta ba ay ta ajwalinel yu'un te Diose! ²⁵Ja buelta nax ya xk'ax kojt' camello ta bay yolil te agujae te ya x-och tul k'ulej ta ba ay ta ajwalinel yu'un te Diose."²⁶Chajp'nax la yaiyik yu'un te beluk la yale, sok jich la yalbey sbaik: "Jich yu'un, ¿Mach'a ya stak' ya xkol?" ²⁷La yich'ik ilel yu'un te Jesuse, sok jich la yal: "Te ants-winiketike ma xju' yu'unik stukel, yan te Diose ya xju' yu'un stukel. Melel spisil ya xju' yu'un spasel te Diose." ²⁸Te Pedro la yalbey: "¡Ilawil, te jo'otike spisil la jkijk'teytik jilel, sok la jt'untikat."²⁹Te Jesús la yal: "Jamal ya jkalbeyex, spisil te mach'a yijk'teyoj snaj, sbankiltak, yijts'nab, sme'-stat, yal-snich'nab, slum sk'inal, ta jwenta sok yu'un te lek yach'il k'ope, ³⁰Ya me yich' jo'winik xan le' ta balumilal to: snaj, sbankiltak, yijts'nab, sme', yal-snich'nab, sok slum sk'inal, manchuk me ya yich'ik nutsel ta slajibal k'aal, ya me staik te kuxinel ta sbajt'el k'inal. ³¹Jauk me to bayal me mach'atik te ayik ta neelale, ja me patil ya xk'otik, te mach'atik ayik ta patile, ja me neel ya xk'otik."LA YAL TA YAN BUELTA TE JESÚS TE YA XLAJE ³²Yakalik ta beel moel ta sbelal te lum Jerusalén, ja neel bael te Jesuse. Te nopojeletike chajp'nax k'inal la yaiyik yu'un, sok te mach'atik ts'aklin bilik yu'une ayik ta xiwel. Jich yu'un te Jesús ta yan buelta la yik' bael ta k'ejel te lajcheyeb nopojeletik yu'une, jich kaj yalbey te beluk ya xk'ot ta pasel ta stojole: ³³"Ilawilik, te jo'otike ya me xmootik bael ta Jerusalén, te Snich'anile ya me yich' ak'el ta k'abal ta stojol te wolwanej sacerdoteetike sok te ts'ibjometike. Ya me yak'ik ta milel sok ya me yich' ak'el ta stojol te yan lumetike. ³⁴Ya me slabanik, ya me stujbteyik, ya me smajik sok ya me smilik. Jauk me to ta yoxebalan k'aal ya me xcha' kux tel."TE BELUK YA SK'ANIK TE JACOBO SOK TE JUANE ³⁵Jacobo sok Juan, te snich'nab te Zebedeo, talik ta stojol te Jesús jich la yalbeyik: "Maestro, ya jkaltik wokol ta atojol te yakuk awak'botik te beluk ya jk'antike." ³⁶La yal te Jesuse: "¿Beluuk ya ak'anik te ya jpas ta atojolike?" ³⁷Jich la yalik: "Ak'awotik te ya jointikat ta chot'lej ta awutsilal, jun ta swa'el ak'ab sok jun ta ak'exen ak'ab."³⁸Jauk me to te Jesús la sut: "Te ja'exe ma ana'ik te beluk yakatik ta sk'anele." ¿Ya ba xju' awu'unik yuch'el te yalel te kopa te le' nopolix ya jkuch'e, sok ya ba xju' awu'unik te ich' ja' te le' nopolix ya jkich'e?" ³⁹Jich la yalik: "Ya xju' jku'untik." Jesús la yal: "Te yalel te kopa te ya jkuch'e, ya awuch'ik uuk. Sok te ich' ja' te ya jkich'e ya awich'ik uuk. ⁴⁰Jauk me to, te mach'a ya xchojt'aj ta swa'el jk'abe sok ta jk'exen jk'abe ma jauk ay ta jwenta yak'el, janax yu'un te mach'a chajp'anbil yu'un te Jtate."⁴¹Te k'alal la yaiyik stojol te yantik lajun tul nopojeletik yu'un te Jesuse, lijk' sjolik ta stojol te Jacobo sok te Juane. ⁴²Te Jesús la yik' ta stojol te nopojeletik yu'une, jich la yal: "Te ja'exe ya ana'ik te ya yak' sbaik ta ich'el ta muk' te muk'ul ajwaliletik ta stojol te yantik lumetike, sok te mach'atik tulan sk'oplalike ya spasik mantal ta stojolik.⁴³Jauk me to ma jichuk ya xk'ot ta pasel ta atojolik. Te mach'a muk' ya sk'an ya xk'ote ja me abat ya xk'ot awu'unik, ⁴⁴te mach'a ya sk'an te neel ya xk'ote ja me neel ya yak' sba ta esclavoinel ta atojolik. ⁴⁵Melel te Nich'anile ma tal yu'un te ya yich' ch'uunele, ja tal yu'un te ya xch'uunwane, sok tal yak' te xkuxinel yu'un te ya xkol a te ants-winiketike.TE MA' SIT BARTIMEO JAM TE SITE ⁴⁶Jich k'otik ta lum Jericó. Te k'alal yakalik ta lok'el bael ta Jericó te Jesús sok te nopojeletik yu'une, sok te tsobol ants-winiketike, te snich'an te Timeo, te Bartimeo sbiile, tul ma'sit te ya sk'an tak'ine, chotol ta nopol ti' be. ⁴⁷Te k'alal la yaiy stojol te ja Jesús te Nazarenoe, te yak ta k'axel ta bee, kaj ta aw, jich la yal: "¡Jesús, sts'umbal David, nabon jyolilba!" ⁴⁸Bayal ants-winiketik la skomik te ma'sit winike, te yakuk xkom ta aw. Jauk me to tulan xan kaj ta aw: "¡Sts'umbal David, nabon jyolilba!"⁴⁹Te Jesuse tejk'aj jich la yal mantal te yakuk yik'ik tel. Jich la yik'ik tel te ma'sit winike, jich la yalbeyik: "¡Ma me xiwat! ¡Jajch'an tel! yak yik'belat te Jesuse. ⁵⁰La xch'oj jilel te muk'ul snajt'il sk'u'e, tal ta stojol te Jesuse.⁵¹Te Jesús la sjojk'ibey, jich la yalbey: "¿Beluuk ya ak'an te ya jpas ta atojole?" Te ma'site la yal: "Rabí, ya jk'an te ya ajambon te jsite." ⁵²Te Jesús la yalbey: "Baan. Te xch'uunjel awot'ane la skolteyatix." Buelta nax la yil te k'inale, jich la sts'aklin bael ta xch'ixil be.

11BINAX YUTSIL TE K'ALAL OCH BAEL TE JESÚS TA LUM JERUSALÉN¹Te k'alal nopol ayikix ta lum Jerusalén te Jesús sok te nopojeletik yu'une, k'otik ta bay wits olivoetik te nopol ay sok te lum Betfagé sok Betania, te Jesuse la stikun bael cha' tul nopojeletik yu’un, ²jich la yal: "Baanik ta bay te ch'in lum te yakotik ta stael ta ilele. Te k'alal yakatik ta ochel bael le'a, oranax ya ataik kojt' ch'in burro te chukul sok te ma' ba yich'oj kajtibinele. Tilaik tel sok nitbonik tel a. ³Teme ay mach'a ya sjojk'ibatik: "¿Bistuuk jich ya apasik?", jich me ya awalbeyik: “Te Kajwaltike ya xtuun yu'un sok ya me sujt'es ta oranax.”⁴Te cha' tul nopojeletike bajt'ik, jich k'o staik te ch'in burro te chukul ta sti'il calle jich la stilik tel. ⁵Jich la yich'ik albeyel yu'un te cha'ox tul te mach'atik le'a: “¿Beluuk yakatik ta spasel te ya atilik bael te ch'in burroe?" ⁶Te nopojeletike, jich la yalik te bit’il albotik yu’un te Jesuse, jich ak'otik tel yu'un te ants-winiketike.⁷Te cha'tul nopojeletike la yik'ik bael te ch'in burro ta stojol te Jesuse, la slimbeyik te sk'u' spak'ik ta spat te ch'in burroe, jich mo skajtibin te Jesuse. ⁸Bayal mach'atik la slimik sk'u' spak'ik ta kalle, sok ay yantik te la sbojik tel yabenal te'etik te jich nix la slimikuke ⁹Te mach'atik neel yakalik te beele sok te mach'atik patil ayike, yakik ta aw: "¡Bayal awutsilal! BINAX YUTSIL TE MACH'A TAL TA SWENTA TE KAJWALTIKE; ¹⁰Binax yutsil te ajwalinel yu'un te sts'umbal te jtatik Davide; ¡Jelawen yutsilal te mach'a ay ta ch'ulchane!"¹¹Jich yu'un, och bael ta Jerusalén te Jesuse sok och ta templo, kaj yil ta sjoyobal. Malix a te k'aale, sujt' bael ta Betania sok te lajche tul nopojeletik yu'une.LA YICH' BOLK'OPTEYEL TE HIGO TE' TE MAYUK SITE ¹²Ta yan k'aalil, te Jesuse sok te nopojeletik yu'une lok'ik tel ta Betania, te Jesuse la yaiy winal.¹³K'ejel to la yil pejt' higo te' te yakix lok'el yabenal a, jich yu'un ba yil teme ay site. Te k'alal k’ot le'a, mayuk la stabey sit janax te yabenale, melel ma to yorailuk te ya sitine. ¹⁴Te Jesús jich la yalbey te higo te'e: “Ma me ayuk bi ora ya yich' lo'el te a site.” Te nopojeletike la yaiyik stojol te beluk la yalbey te higo te'e.TE JESÚS LA STEN LOK'EL TE CHONBAJELETIK TA TEMPLO ¹⁵Te k'alal k'otik ta Jerusalén, te Jesuse och bael ta templo, jich jajch' ta stenel lok'el te mach'atik yakik ta chonbajel sok te yakik ta manbajel le'a. Jajch' skotbinley bael te swe'balteik te jel-tak'inetike, sok la skotbinlay bael snaktibik te mach'atik yakalik ta xchonel te tsumutetike. ¹⁶Sok ma la yak'ix te ya xk'axik sok sbilukik te ants-winiketik te ya xbajt'ik ta chonbajel ta yutil templo.¹⁷Jich te Jesuse jajch' ta bijteswanej sok jich la yal: "¿Ma ba jichuk ts'ibubil ta sjun te Diose: TE JNAE, JA SBIIL YA XK'OT SNAIL SK'OPONEL DIOS YU'UN SPISIL TE MUK'UL LUMETIKE? Jauk me to te ja'exe la ak'atbunikix ta SNAIL ELEK'ETIK.” ¹⁸Te wolwanej sacerdoteetik sok te ts'ibjometik la yaiyik stojol te beluk la yal te Jesuse, jich kaj sleik te bi ut'il ya smilike. Melel la xi'ik te Jesús ta skaj te chajp'nax la yaiyik te ants-winiketik yu'un te bijubtesel te la yak'e. ¹⁹Ta jujun ajk'ubal te Jesuse sok te nopojeletik yu'une ya yijk'teyik jilel te muk'ul lume.TE HIGO-TE'E TAKEJ ²⁰Ta sakubelan k'inal te k'alal yakalik ta beel te Jesús sok te nopojeletik yu'une, la yilik te takejemix k'alal ta yisim te higo-te'e. ²¹Te Pedroe jul ta sjol sok jich la yal: "Rabí, ilawil, te higo-te' te la abol-k'opteye, takejemix."²²La sut te Jesuse: “Ayuk me xch'uunjel awot'anik ta stojol Dios." ²³Jamal ya jkalbeyex, teme ay mach'a ya yalbey jai wits to: "K'ejaba sok ch'ojaba ochel ta mar," teme ma ba chebetuk yot'ane sok teme la xch'uune jich me ya xk'ot ta pasel te beluk la yale.²⁴Jich yu'un ya jkalbeyex; spisil te beluk ya ak'anik ta sk'oponel te Diose, ch'uunaik te awich'ojikixe jich me ya xk'ot ta pasel. ²⁵Te k'alal ya xjajch'ex ta sk'oponel te Diose, ya me sk'an ya awak'beyik perdón te mach'a ay beluk spasojbate, jich me ya spasbeyex perdón yu'un amulik uuk te Jtatik Dios te ay ta ch'ulchane. ²⁶Yan teme ma ba la awak'ik perdón, janix jich te Jtatik Dios te ay ta ch'ulchane, ma ba ya yak'beyex perdón yu'un amulik uuk.YICH'OJ TULAN YAT'EL TE JESUSE ²⁷Sujt'ik tel ta Jerusalén ta yan buelta.Te k'alal yak ta beel ta yutil templo te Jesuse, te wolwanej sacerdoteetik, te ts'ibjometik sok te ancianoetike, talik ta stojol te Jesuse. ²⁸Jich la sjojk'ibeyik te Jesuse: "¿Banti la awich' awat'el ta spasel spisil in to? ¿Sok mach'a la yak'bat awat'el ta spasel spisil in to?"²⁹Te Jesuse jich la yalbey: "Ya jojk'ibeyex uuk. Teme ya awalbonike jich me ya jkalbeyex uuk te mach'a la yak'bon jkat'el ta spasel spisil in to. ³⁰Te ich' ja' te la yak' te Juane, ¿Mantal ba talem ta ch'ulchan o yu'un ba ants-winiketik? Albonik jkaiy."³¹Jich jajch' sjojk'ibey sbaik sok jajch' slebeyik yayejul, jich la yalik: "Teme la jkalbeytik te ja talem ta stojol te Diose, ya me sutbotik: ¿Bistuuk ma la ak'an ach'uunikix a? ³²sok ma stak' jkaltik te talem ta stojol te ants-winiketike. Melel ja xi'ojik te lume, yu'un ja ay ta yot'anik te Juan ak' ich' ja'e te ja alwanej yu'un te Diose. ³³Jich yu'un la yalbeyik te Jesuse: " Te jo'otike ma jnatik.” Jich yu'un te Jesús la sut: "Jichon uuk ma jkalbeyex te mach'a yak'ojbon te jkat'el te jich ya jpase."

12TE MACH'A MA LEKUK YAT'ELE¹Jich te Jesuse jajch' ta bijteswanej ta senyail k'opetik. Jich la yal: "Ay tul winik TE LA STS'UN TS'USUBILTIK, LA SJUY TA TS'AJK' TA SJUYUBAL TE K'INALE, SOK LA SOK' XCH'ENAL SWENTA SPITS'JIBAL TE TS'USUBE. Sok la spas yiljibal k'inal swenta yu'un ja ya yich' kanantayel a te ts'usubiltike sok la yak' jilel ta wentainel sok yantik at'eletik te ts'usubiltike. Jich yu'un k'ejel to bajt' te yajwale. ²Te k'alal la sta yorail te ya yich' tulel te ts'usube, la stikun bael tul yabat ta stojol te at'eletike, swenta yu'un ya yich' bael xujt'uk te sit te ts'usubiltike. ³Jauk me to la stsakik, la smajik sok mayuk beluk la yak'beyik bael.⁴Jich ta yan buelta la stikun bael yan yabat, jauk me to la yejch'entesbeyik te sjole sok la xk'exlantesik. ⁵La stikun bael xan yan yabat jauk me to la smilik. Janix jich la spasbeyik te yantik xan abatetik te la stikun baele, ay mach'a la smajik sok ay mach'a la smilik.⁶Jauk me to ay xan tul te ma ba stikunoj baele, ja' te snich'an te k'ux ta yot'ane. Ja xanix ta slajibal te la stikun baele. Jich la yal: "Ya me yich'bonik ta muk' te jnich'ane." ⁷Jauk me to te at'eletike jajch' yalbey sbaik: "Ja in to ja' te mach'a ya yich' jilel te k'inale. La'ik, kunik jmiltik, jich me ya jku'unintik te smajt'an k'inale."⁸Jich la stsakik, la smilik, sok la xch'ojik lok'el ta spat te ts'usubiltike. ⁹Jich yu'un, ¿Beluuk me ya spas te yajwal te ts'usubiltike? ya me sujt' tel sok ya me yich'ik milel te at'eletike sok yan mach'a ya yak'bey jilel swentain te ts'usubiltike.¹⁰¿Ma ba ak'oponojik te beluk ts'ibubil jilele: "JAI CH'EN TO, TE MA' TUUN YU'UNIK TE PAS NAETIKE, JA YUYAL K'OTIX TE NAE. ¹¹JA LA YAK' K'OTUK TA PASEL TE KAJWALTIKE, SOK AY NAX YUTSILAL TA ILEL?" ¹²Jich yu'un la sk'an stsakik te Jesuse, jauk me to la xi'ik te tsobol ants-winiketike, melel sna'ojik te ja la yich'ik albeyel te senyail k'op te la yale. Jich la yijk'tayik jilel, jich abajt'ik.BIT'IL AY SK'OPLAL TE PATANILE ¹³Jich la stikunik bael cha'ox tul fariseoetik sok herodianoetik ta stojol te Jesuse swenta yu'un la sk'an slo'liyik ta k'op. ¹⁴Te k'alal k'otike, la yalbeyik: "Maestro, ya jna'tik te ma xtuun awu'un te snopjibal yu'un te yantike, sok ma tsabiluk nax awu'un te mach'a ya awich' ta muk'e sok ta smelelil ya anojp'tesotik ta smantal te Diose. ¿Lek ba te ya jtojbeytik jpatantik te Césare o ma ba lekuk?" ¹⁵Jauk me to te Jesuse sna'oj te cha'lam yot'anike jich la yalbey: "¿Bistuuk te ya awilbonik jkot'ane? Ich'bonik tel jkil jun denario tak'in."¹⁶Jich yu'un la stsakbeyik tel jun denario tak'in te Jesuse. Jich la sjojk'iy: "¿Mach'a yelaw te ya awilik le' in to?" la yalik: ''Ja te Césare'' ¹⁷La yal te Jesuse: "Ak'beyaik te César te beluk yu'un te Césare, sok ak'beyaik te Dios te beluk yu'un te Diose." Yanax la yaiyik yu'un te beluk la yal te Jesuse.LA SJOJK'IBEYIK SK'OPLAL TE BIT'IL AY TE CHA'KUXELE ¹⁸Te saduceoetike, ja te mach'atik ya yalik te mayuk cha'kuxele, bajt'ik ta ba ay te Jesuse. La sjojk'ibeyik: ¹⁹Maestro, te Moisés la sts'ibubotik jilel: ''TEME AY LAJ TUL WINIK, SOK TEME MAYUK JILEL SNICH'AN SOK TE YINAME, JA TE YIJTS'INE YA ME YIK' YINAMIN TE YINAM TE AILMEL SBANKILE, YA ME SNICH'NAJ SOK TA SWENTA YU'UN TE AY STS'UMBAL YA XK'OT TE AILMEL SBANKILE.''²⁰Ay juk tul sbankil-yijts'nab sbaik; te bankilale nujp'in jauk me to laj bael, mayuk jilel snich'an. ²¹Jich te xchebale la yik' yinamin te yinam te sbankile jauk me to laj bael uuk, ma nich'naj jilel. Janix jich uuk te yoxebale. ²²Jich ta sjuk tulul ma la yijk'teyik sts'umbalik. Ta patil laj uuk te antse. ²³Te k'alal ya sta yorail te cha' kuxele, sok te k'alal ya xcha' jajch'iktele, ¿Mach'a me yinam ya xk'ot te antse? melel te juk tul sbankil-yijts'nab sbaike la yik' yinaminik te antse.²⁴Te Jesús la yal: ¿Ma ba jauk ch'ayematik yu'un te ma anaojbeyik sk'oplal te beluk ts'ibubil ta sjun te Dios sok te bit'il ay yu'ele? ²⁵Melel te k'alal ya xcha' kuxik tel, ma ba ya xnujp'inikix sok ma ba ya yak'ikix ta nujp'inel; Melel jich ya xk'otik te bit'il ch'ul abatetik te ay ta ch'ulchane.²⁶Jauk me to te bit'il ay sk'oplal te mach'atik lajemike, te ya yich'ik cha'kuxesele ¿yu'un ba ma ak'oponojik te beluk la sts'ibuy jilel ta sjun te Moisese, te k'alal k'oponot yu'un te Dios ta bay pejt' ch'ix te', sok te jich albot yu'une: "JO'ON TE DIOS YU'UN ABRAHAM, DIOS YU'UN ISAAC, SOK DIOS YU'UN JACOB?" ²⁷Ma jauk Dios yu'un te aelmeletike, ja Dios yu'un te mach'a kuxulike. Te Ja'exe ch'ayemex.TE MANTALIL TE TULAN SK'OPLALE ²⁸Ay tal tul ts'ibjom, la yaiy stojol te beluk yakalik ta yalbeyel sbaike; La yil te lek la sut te Jesuse. Jich la sjojk'ibey: "¿Beluuk mantalil te tulan xan sk'oplal ta spisile?" ²⁹Te Jesús la sutbey: "Te mantalil te tulan sk'oplale ja in to: CH'AMA AWAIYIK STOJOL, ISRAELETIK; TE KAJWALTIK, TE DIOS JKU'UNTIK, JUNAX TE JKAJWALTIKE. ³⁰TE JA'EXE YA ME SK'AN YA AK'ANIK TE JKAJWALTIK DIOS SOK SPISIL AWOT'ANIK, SOK SPISIL ACH'ULELIK, SOK SPISIL SNOPJIBAL AWU'UNIK SOK SPISIL AWIPIK." ³¹Te xche'bal mantalil ja in to: "TE JA'EXE YA ME SK'AN YA AK'ANIK TE AWERMANOIKE JICH TE BIT'IL AK'ANOJABAIKE. Mayuk yan mantalil te muk' sk'oplal te bit'il in to."³²Te ts'ibjome la yal: "¡Lek te beluk la awal Maestro! melel la awal te JUNAX TE DIOSE, SOK TE MAYUK YANE. ³³SOK TE YA JK'ANTIK SOK SPISIL JKOT'ANTIK SOK SPISIL SNOPJIBAL JKU'UNTIK SOK SPISIL JKIPTIK SOK TE YA JK'ANTIK TE JKERMANOTAKTIKE JICH TE BIT'IL JK'ANOJBATIKE, ja k'axem to xan tulan sk'oplal ta pasel in to te bit'il te chik'bil majt'anil sok te milbil majt'anil ta stojol te Diose." ³⁴Te k'alal la yil te Jesús te k'opoj sok sbijil sjol, jich la yalbey: "Ma ba najt' ayat ta stojol te ajwalinel yu'un te Diose." Jich yu'un mayuk mach'a xan la sk'an sjojk'iy.¿MACH'A STS'UMBAL TE CRISTOE? ³⁵Te k'alal yak ta bijteswanej ta templo te Jesuse jich la sjojk'iy: ¿Bit'il ay te ya yalik te ts'ibjometik te ja sts'umbal David te Cristoe? ³⁶Melel jich te David la yal ta swenta te Ch'ul Espíritue: "TE KAJWALTIK DIOS LA YALBEY TE JKAJWALE: NAKLAN TA SWA'EL JK'AB, JA TO TEME LA JKAK'BAT TA YANIL AWAKAN TE AKONTROE." ³⁷Te Davide "Jkawal" ya yalbey te Cristoe, jich yu'un ¿Bit'il ay a te ja sts'umbal te David te Cristoe?" Te tsobol ants-winiketik binax yot'anik la yaiyik stojol.TE JESÚS LA YALBEY TA JAMAL TE SMULIK TE TS'IBJOMETIKE ³⁸Te k'alal yak ta bijteswanej te Jesuse, la yal: "Bijanik me yu'un te ts'ibjometike, ja te mach'atik najt'ik nax sk'u' spak'ik ya xbeenike sok te ya yich'ik patbeyel yot'anik yu'un te mach'atik ayik ta ch'iwiche, ³⁹sok te ya sk'an snajk'an sbaik ta lekil naktijibaletik ta bay te sinagogaetike, sok te ya smakik ta ora te sbabial naktijibaletik te banti ya stsob sbaik ta we'el te ajwaliletike. ⁴⁰Sok te ya spojbeyik sna sok te sbiluk te me'ba antsetike, sok jal nax ya sk'oponik Dios yu'un ya sk'anik ilel ta komon sitil. Jai winiketik to ya yich'ik muk' woklajel."TE MAJT'ANIL TE LA YAK' TE ME'BA-ANTSE ⁴¹Jich yu'un te Jesuse najk'aj ta banti nopol te stsobjibal smajt'an Dios ta bay te temploe; Te Jesús yak ta yilel te ants-winiketik te k'alal yakalik ta yak'el ochel te stak'inik ta bay yawil te majt'anile. Bayal k'ulejetik yakalik ta yak'el ochel bayal stak'inik. ⁴²Jauk me to tal tul me'ba-ants te mayuk beluk ay yu'une, la yak' ochel cha' sejp' sakil-tak'in.⁴³Te Jesús la yik' tel te nopojeletik yu'une, jich la yalbey: "Jamal ya jkalbeyex, te me'ba-ants to te mayuk beluk ay yu'une k'ax jich la yak' stukel te bit'il la yak'ik te yantik ta bay yawil te majt'anile. ⁴⁴Melel te yantike ja la yak'ik te sobrail stak'inike. Yan stukel te me'ba-antse te mayuk beluk ay yu'une, la yak' spisil te stak'in te jaxanix ya xkuxin a."

13TE JESÚS LA YAL TE YA XJIN TE TEMPLOE¹Te k'alal yak ta lok'el bael te Jesús ta templo, k'opoj tul te nopojel yu'une: "¡Maestro, ilawil te ch'enetik sok te muk'ukal naetik te binax yutsilike!" ²La sut te Jesuse: "¿Ya ba awil jai muk'ul naetik to? ni junuk xch'enul ya xjil te k'alal ya yich' jinele."SENYAILETIK YU'UN TE NOPOL SLAJIBAL K'AALE ³Te k'alal nakal te Jesús ta bay wits olivoetik ta bay yelawal te temploe, Pedro, Santiago, Juan sok te Andrés muken la sjojk'ibeyik. ⁴"Albotik jkaiytik, ¿Bi k'aalil ya xk'ot ta pasel spisil in to? ¿Beluuk senyailetik ya xchiknaj tel te k'alal ya xk'ot ta pasale?"⁵Te Jesuse kaj yalbey yaiyik, "Bijanik me ma me awak' abaik ta lo'layel." ⁶Bayal me mach'a ya xtalik ta jbiil sok ya yalik "Jo'on te diosone," sok bayal me mach'a ya yich'ik lo'layel yu'un.⁷Te k'alal ya awaiyik stojol te ay kerajel sok bayuk nax ya xchiknaj sk'oplal te ay kerajele, ma me xa mel-awot'anik yu'un; yananix me xk'ot ta pasel a, jauk me to ma to jauk te slajibal k'aale. ⁸Ya me xjajch' stsak sbaik te muk'ul lumetike sok te yan muk'ul lumetike, sok te muk' ajwaliletike ya me skontroin sbaik sok te yan muk'ul ajwaliletike. Ya me xnijk' te balumilal ta bayuknax sok ya me xtal winal. Ja me xjajch'ibal te xk'uxul te wokolil te jich bit'il te ya xkol ta aljel te antsetike.⁹Chajp'ana me abaik jiche. Ya me yik'ex bael ta bay yawil te muk'ul tsobleje sok ya me awich'ik majel ta sinagogaetik. Ya me awich'ik ik'el bael ta stojol te ajwaliletik sok te muk'ul ajwaliletik ta jwenta, jich me testigo ya xk'oex ta stojolik. ¹⁰Jauk me to ja me neel ya yich' cholel te lek yach'il k'op ta spisil te muk'ul lumetike.¹¹Te k'alal ya awich'ik tsakel bael sok te k'alal ya yak'ex ta k'abale, ma me amel-awot'anik yu'un te beluk ya awalike. Melel ya me awich'ik albeyel te beluk ya awalike, ma me jaukex te ya xk'opojexe, ja me te Ch'ul Espíritue. ¹²Te sbankil-yijts'nab sbaike ya me yak' sbaik ta milel, sok te tatile ya me yak' ta milel te snich'ane. Te nich'aniletike ya me stoy sbaik ta stojol te sme'-statike sok ya me yak'ik ta milel. ¹³Ya me awich'ik ilayel ta swenta Jbiil. Jauk me to, te mach'a ya xkujch' yu'un spisil ja to ta slajibale, ja me ya xkol.¹⁴Te k'alal ya awilik te beluk ilaybil sba te ya x-och ta bay te ch'ul awilale, (te mach'a ya sk'opone aka me k'otok ta yot'an), te mach'atik ayik ta Judea anukik bael ta witstikal. ¹⁵Te mach'atik ayik ta sba te nae manchuk me ya xkoik bael ta yutil te nae, sok ma me ayuk beluk ya slok'esik bael, ¹⁶sok te mach'a ay ta sk'ale manchuk me ya sujt' bael ta yich'el te snajt'il sk'u'e.¹⁷¡Jauk me to obol me sbaik te mach'atik ay aletik yu'unike, sok te mach'atik ya to snuk' xchuik te k'alal ya xk'ot yoraile! ¹⁸K'oponaik me Dios te manchuk ya xk'ot ta pasel ta sk'alelal sikil k'inal. ¹⁹Melel ya me xtal muk'ul woklajel, te mayuk ba ko'em ta pasel ta xjajch'ibal te k'alal la spas te balumilal te Diose, ja to ta ora to, te mayuk jich k'axem wokolil sok te mayuk xan ya xk'ax wokolil jich te bit'il in to. ²⁰Te manchuk ya skomtes te k'aal te Diose, mayuk mach'a ya xkol tuluk te jichuke, jauk me to ta skaj te mach'atik tsabilik yu'une, la skomtes te yajtalul te k'aale.²¹Jich yu'un teme ay mach'a ya yalbeyexe; "¡Ilawilik, le' ay te Cristoe!" sok "¡Ilawilik in ba ay!" ma me ach'uunik. ²²Melel ya me xchiknajik tel lotil Cristoetik, sok lotil alwanejetik te ya spasik senyailetik sok chajp' at'eliletik te binax yutsile, teme ju' yu'unike, ya to me yich' lo'layel te mach'atik tsabilike. ²³¡Chajp'an abaik! la me jkalbeyex jai k'opetik to te ma to k'oem ta pasele."TE K'ALAL YA XTAL TE NICH'ANILE ²⁴Jauk me to te k'alal k'axix a te sk'alelal te woklojele, TE K'AALE YA X-IJK'UB, TE UE MA YAK' TE XOJOBILE, ²⁵TE EK'ETIKE YA XCH'AYIK KOEL TEL TA CH'ULCHAN, sok te beluk ay yipik ta ch'ulchane, ya me yich'ik tijel. ²⁶Jich yu'un ya me yilik te NICH'ANILE TE YA XTAL TA TOKAL SOK SPISIL YU'EL SOK YUTSILAL. ²⁷Jich yu'un ya me stikun tel te ch'ul abatetik sok ya me yich'ik tsobel te mach'atik tsabilik yu'un ta xchanjejch'el k'inal, k'alal slajibal balumilal ja to ta slajibal ch'ulchan.²⁸Nopaik te senyail k'op yu'un te higo te'e. Te k'alal ya x-ach'ub te sk'abe sok te ya xyaxub te yabenale, ya me ana'ik te nopolix te k'ajk'lel k'inale. ²⁹Janix jich uuk, te k'alal ya awilik te yakix ta k'oel ta pasel in to, ya me ana'ik te le' nopol ya xtalix te Cristoe, makaik me te ti'nailetike.³⁰Jamal ya jkalbeyex, jai ts'umbalil to ma me xk'ax ja to teme k'ot ta pasele. ³¹Te ch'ulchan sok te balumilal ya me xk'ax stukel, yan te jk'ope ma me xk'ax stukel. ³²Jauk me to te bi k'aalil sok te bi orae, mayuk tuluk te mach'a ya snae, ni jauk te ch'ul abatetik te ayik ta ch'ulchane, ni jauk te Nich'anile, janax stukel te Tatile.³³¡Chajp'an abaik! wik'a me asitik, melel ma me na'biluk te bi ora ya xk'ot ta pasele. ³⁴Jich te bit'il tul winik te ya xbajt' ta k'ubul k'inale: Ya me yijk'tay te snae, ja me ya yak'bey jilel yil te at'eletik yu'une, ta tulutul ya me yak'bey ju ju chajp' yat'el. Sok te mach'a ya skanantey te nae ya me yalbey te wik'iluk na nix me sit yu'un a.³⁵¡Jauk me to wik'iluk me asitik! melel ma na'biluk te bi ora ya sujt' tel te yajwal te nae, ja bal te ya x-och te ajk'ubale, o ja bal te olil ajk'ubale, o ja bal te k'alal ya x-ok' te tat mute, o ja bal te k'alal ya sakub te k'inale. ³⁶Teme ora nax atale, ma me wayaluk ya staex. ³⁷Te beluk ya jkalbeyexe janix me jich ya jkalbey ta spisilik: ¡Wik'iluk me asitik!

14MUKEN LA XCHAP SK'OPIK TE YA STSAKIK TE JESUSE¹Cheb xanix k'aal ya sk'an a te Pascua sok te sk'in te kaxlan waj te mayuk slevaduraile. Te wolwanej sacerdoteetik sok te ts'ibjometik yakalik ta snopel ta muken te bin ut'il ya stsakik te Jesús sok ta patil ya smilik. ²Jich yakalik ta yalel, "Ma me jauk ya jtsaktik ta yorail k'in, swenta yu'un ma me xjajch' k'op a te ants-winiketike."TE JESÚS LA YICH' MALBEL PERFUME TA SJOL ³Te k'alal ay ta Betania te Jesús ta sna te Simón te yich'oj k'ael chamele, te k'alal nakal ta we'balte', tal tul ants te yich'oj k'oel jun limeta te pasbil ta alabastro ton te nojel ta perfume te nardo sbiil te tuyem stojole. Te antse la swok' te limetae, la smalbey te perfume ta sjol te Jesuse. ⁴Jauk me to ay cha'ox tul te lijk'solik yu'une. Kajik ta k'op sok la yalik, "¿Bistuuk te tojol la smal te perfumee? ⁵Jai perfume to la stak' yich' chonel ta jo'lajunwinik (300) denario tak'in, jich la stak' jkak'beytik te me'baetik te jichuke." Jich kajik ta bi yalbel te antse.⁶Jauk me to te Jesuse la yal, "ijk'teyaik ¿Bistuuk te beluk ya awalbeyike? te beluk la spas ta jtojole ja mero t'ujbil sba stukel. ⁷Te ja'atike spisil ora ja joinejik te me'baetike, sok te bi ora ya ak'anik ya me stak' ak'uxtayik. Yan te jo'one ma spisil ora te ya joinatike. ⁸Te antse ja la spas te beluk ju' yu'un spasele: Te antse ja la xpoxtaybonix te jbak'etal ta swenta te ya jkich' muk'ele. ⁹Jamal ya jkalbeyex te ja'exe. Chikan te banti ya yich' cholel te lek yach'il k'op ta spamal te balumilale, janix me jich ya yich' cholbeyel sk'opal te beluk la spas te ants ta swenta sna'jibal.TE JUDAS LA YAK' TA K'ABAL TE JESÚS ¹⁰Jich yu'un te Judas Iscariote, te ja tul ta slajchey tulul te nopojeletike, tal ta stojol te wolwanej sacerdoteetik ta swenta te bin ut'il ya stak' ya yak' ta k'abal te Jesuse. ¹¹Te k'alal la yaiyik stojol te wolwanej sacerdoteetik, binax yot'anik yu'un sok la yak' sk'opik te ya yak'beyik tak'ine. Jich jajch' sle te bi ya yut ya yak' ta k'abale.TE SLAJIBAL WE'EL-UCH'AJEL YU'UN TE KAJWALTIKE ¹²Ta sbabial k'aal yu'un te sk'in te kaxlan waj te mayuk slebaduraile, te k'alal ya yich' milel te alal chij ta swenta te pascuae, te nopojeletik yu'une la yalbeyik, ¿Banti ya ak'an te ya xbootik ta xchajp'anel te we'elil yu'un te pascua ta swenta te ya xwe'ate?" ¹³La stikun bael cha' tul te nopojeletik jich la yalbey, "Baanik ta muk'ul lum, jich me ya staatik tul winik te yich'oj jun sk'ib yu'un ja', te kalal ya staatike, ts'aklinaik bael. ¹⁴Te banti ya x-och ta jun nae, t'unaik ochel sok albeyaik te yajwal te nae, te Maestroe jich la yal, "¿Banti ay te tsal na te banti ya xwe'on swenta te pascua sok te nopojeletik jku'une?"¹⁵Jich me ya yak'batik awilik muk'ul tsal na te ay ta xcha'kajal te chajp'anbilixe. Le' me ya achajp'anik a te jwe'eltike. ¹⁶Te nopojeletike lok'ik bael, bajt'ik ta muk'ul lum; sok jich k'ot staik spisil te beluk la yale, jich la xchajp'anik te we'lil yu'un te pascuae.¹⁷Te k'alal malix a te k'aale, k'ot sok te lajchay tule. ¹⁸Te k'alal stsoboj sbaik ta we'el ta we'balte'e, te Jesus jich la yal, "Jamal ya jkalbeyex, te ay tul te yakon ta we'el soke ya me yak'on ta k'abal. ¹⁹Ta spisilik la smel-yot'anik yu'un, sok ta tulu tul la yalik "¿Ma ba jo'okon te yak ta yalbelone?"²⁰Te Jesús la sut sok jich la yal, "ay tul ta alajchay tululik te ya st'uses te kaxlan waj sok jo'on ta bay te we'sets'e. ²¹Melel te Nich'anile ya me xbeen ta bebetik jich te bit'il ts'ibubil jilel ta stojole. Jauk me to, ¡Ay me yobolil sba te winik te mach'a ya yich' lo'liyel yu'une! Ja lek te manchuk bejk'ajuk ta k'inale."²²Te k'alal yakalik ta we'el a, te Jesús la stak te kaxlan waje, jich la xch'ultes sok la xet'. La yak'bey te nopojeletik yu'une, sok jich la yal "Tsakaik te waje. Jai to ja me te jbak'etale." ²³La tsak te kopae, la yal wokol yu'un, sok la yak'bey te nopojeletik yu'une, jich la yuch'ik ta spisilik. ²⁴Jich la yalbey: "Jai to ja me te jch'ich'el yu'un te yach'il tratoe, te ja jch'ich'el te ya xmal ta awentaik swenta yu'un te ya ataik kolel ta apisilik. ²⁵Jamal ya jkalbeyex, ma jkuch'ix te yalel ts'usub ja to teme la jkuch' ta yan buelta ta bay ajwalinel yu'un te Diose."TE PEDRO LA SMUK TA YOT'AN TE JESUSE ²⁶Ta patil te k'alal la sk'ajinteyik te salmoe, lok'ik tel jich abajt'ik ta bay wits Olivoetik. ²⁷Te Jesús la yalbey te nopojeletike, " Ta apisilik ya me awijk'teyonik jilel, melel jich ts'ibubil jilel, "¡YA ME JKECH'ENTES TE KANAN-CHIJE, SOK TE CHIJETIKE YA ME XPUK'IK BAEL!"²⁸Jauk me to te k'alal ya jkich' cha'kuxesele, ya me xneelajon bael ta atojolik ta bay Galilea. ²⁹Te Pedro la yalbey te Jesuse, "Manchuk teme spisilik ya yijk'teyatike, yan te jo'one ma me jkik'teyat."³⁰Te Jesús la yalbey te Pedroe, "Jamal ya jkalbat, jai ajk'ubal to, te k'alal ya xk'ajin ta xchebal buelta te tat mute, te ja'ate ya me amukon ta awot'an oxeb buelta." ³¹Jauk me to te Pedro la yal, "Teme ya joinat ta lajele, ma jmukat ta jkot'an." Spisilik jich la yalik.TE JESÚS LA SK'OPON DIOS TA GETSEMANÍ ³²K'otik ta jun lum te sbiil Getsemaní, jich te Jesús la yalbey te nopojeletik yu'une, "Naklanik le' to ja to teme laj jkot'an ta sk'oponel te Diose." ³³La yik' bael te Pedro, Santiago, sok te Juane, kaj ta woklajel sok la smel-yot'an ta bayal. ³⁴Jich la yal, "Te jch'ulele ay ta bayal wokol, lajelix ya jkaiy. Jilanik le' to sok wik'ame asitik."³⁵Te Jesús neelaj bael tebuk stukel, la skejan sba ta lum jich kaj sk'opon te Diose, te yakuk stak' te manchuk ya xwoklaje. ³⁶La yal, "Jtat, te spisil ya xju' awu'une. K'ejbon bael te woklajel te ya xtal ta Jtojole. Jauk me to ma me jauk ya xk'ot ta pasel te beluk ya sk'an jkot'ane, jauk me te beluk ya sk'an awot'ane."³⁷Jich sujt' bael te Jesús te banti ay te nopojeletike, wayalik k'o sta, jich la yalbey te Pedro, "Simón, ¿Bistuuk te wayalate? ¿Ma ba ju' awu'un swik'el asit junuk ora? ³⁸Wik'a me asitik sok k'oponaik me te Diose jich me ma ya x-och ilel awot'anik a. "Te Espíritue ay yip sok chapal stukel, jauk me to te bak'ete mayuk yip stukel." ³⁹Sujt' bael ta yan buelta jich kaj ta sk'oponel te Diose, janix jich la yal te bit'il neel la sk'opon te Diose.⁴⁰Sujtel ta yan buelta janix jich wayalik la sta, melel ya xmilotik yu'un te swaelike, jich ma la snaik te beluk la yalike. ⁴¹Sujtel ta yoxebal buelta, jich la yich'ik albeyel, "¿Ya to ba xwayex sok ya to ba awich'ik lewa? ¡Tik'atik abi! K'otix te orae. ¡Ilawilik! te Nich'anile la yich'ix ak'el ta sk'ab te mulawiletike. ⁴²Jajch'anik, konik. Ilawilik, te mach'a la yak'on ta k'abale nopol ayix.LA YICH'IX TSAKEL TE JESUSE ⁴³Ta oranax te k'alal yak to ta k'op a te Jesuse, te Judas te ja tul ta slajchay tulul te nopojeletik yu'une, k'ot sok bayal winiketik te yich'ojik s-espadaik sok steik, te ja tikunbilik bael yu'un te wolwanej sacerdoteetik, te ts'ibjometik sok te ancianoetike. ⁴⁴Te mach'a la yak' ta k'abale yak'obeyix jun senyail, te jich la yale, "Te mach'a ya jkujts'iye, ja me abi; tsakameik sok ik'aik me bael ta chukel. ⁴⁵Te k'alal k'ot te Judase, ta oranax noptsaj bael ta stojol te Jesuse sok jich la yalbey, "¡Rabí!" sok la yuts'iy. ⁴⁶Jich la stsakik te Jesuse sok la xchukik bael.⁴⁷Jauk me to ay tul te macha le' ay a te la slok'es tel te s-espadae, la yesnentes te yabat te muk' sacerdotee, la sbojbey te xchikine. ⁴⁸Te Jesús la yaltilebey, "¿yu'un ba elek'on awilonik te tal atsakonik bael sok te ja espadaik sok te ja teike? ⁴⁹Te k'alal ayon ta atojolik ta bijteswanej ta ju jun k'aal ta templo, ma la atsakonik le'a. Jauk me to ja k'ot ta pasel te beluk ts'ibubile. ⁵⁰Sok spisil te mach'atik sjoinoj te Jesuse la yijk'teyik jilel stukel sok lok'ik ta anel.TE CH'IEL KEREM TE LOK' TA ANELE ⁵¹Ay tul ch'iel kerem te ja stsak'linoj te Jesuse, janax slapoj lik' pak' te xbech'oj sbae; la yich' tsakel uuk jauk me to ⁵²la yijk'tey jilel te lino pak'e, t'anal lok'el ta anel.TE JESÚS TEJK'ANOT TA STOJOL TE MUK'UL TSOBLEJ ⁵³La yik'ik bael te Jesús ta stojol te muk' sacerdotee. Le' la stsob sbaik a te wolwanej sacerdoteetike, sok te ancianoetike, sok te ts'ibjometike. ⁵⁴Jauk me to te Pedroe k'ejel to yak ta st'unel bael te Jesús ta bay yamak'ul sna te muk' sacerdotee. Te Pedro la sjoin ta naklej te kanan ti'nailetik te yakik ta sk'atinel te k'ajk'e.⁵⁵Jich yu'un te wolwanej sacerdoteetike sok spisil te muk'ul tsobleje, yakalik ta sleel te ayuk beluk amen spasoj te Jesuse swenta yu'un jich ya stak' yak'ik ta milel a. Jauk me to ma la staik. ⁵⁶Melel ay tsobol te mach'atik talik te yich'ojik tel lotil k'op ta stojol, jauk me to te beluk la yalike ma jichuk.⁵⁷Ay cha'ox tul te la stejk'an sbaik ta yalel lotil k'op ta stojol, jich la yalik: ⁵⁸"Te jo'otik la jkaiytik stojol te beluk la yale: "Te jo'on ya me jin te sna te Dios te pasbil ta sk'ab te winike, sok ta yoxebalan k'aal ya me jpas ta yan buelta te ma pasbilix ta sk'ab te ants-winiketike." ⁵⁹Jauk me to ma la spaj sba te sk'opike.⁶⁰Te muk' sacerdotee tejk'aj ta yolilik jich la sjojk'ibey te Jesuse, "¿Bistuuk te ma asute? ¿Yu'un ba mayuk beluk ya awal yu'un te yak ta skontroinbelatik ta testigo k'ope?" ⁶¹Jauk me to ma la sut, sok mayuk beluk la yal. Jich ta yan buelta te muk' sacerdotee la sjojk'ibey, jich la yalbey: "¿Ja'at bal te Cristoate, te Snich'anat te Dios te jelawen yutsile?" ⁶²Te Jesús la sut: "Jo'on. Sok te ja'atike ya me awilik te Nich'anil te nakal ta swa'el sk'ab Dios te ay yu'el sok te ya xtal ta tokal ta sjamalul te ch'ulchane."⁶³Te muk' sacerdotee, la xch'i' te sk'u'e, sok jich la yal, "¿Ya bal jk'antik xan te ay mach'a ya xtal ta testigo k'op ta jtojoltike?" ⁶⁴Te ja'exe la awaiyik stojol te bol-k'op te la yale. "¿Beluuk ya awalik yu'un?" spisilik la yalik te yakuk xlaje, jich te bit'il te mach'a mulawil te ya yich' milele. ⁶⁵Ay cha'ox tul te kajik ta stubteyele, la smukbeyik te sit-yelawe, la smajik sok jich la yalbeyik, "¡Ala jkaiytik te mach'a la smajate!" Te soldadoetike la yik'ik bael sok la smajik.TE PEDRO LA SMUK TA YOT'AN TE JESÚS ⁶⁶Te k'alal ay ta yanil yamak'ul na te Pedroe, k'ot ta stojol tul ants te ja yabat te muk' sacerdotee. ⁶⁷Te antse la yil te Pedro te tek'el ta sk'atinel k'ajk' swenta yu'un ma yaiy sik a, noptsaj bael ta yilbel te site. Jich yu'un jich la yalbey, "Te ja'ate ja joinej aba sok te Jesús te Nazarenoe." ⁶⁸Jauk me to te Pedroe la smuk ta yot'an, jich la yal: "Ma jnabey sba, sok ma xk'ot ta jkot'an te beluk yak awalbelone." Jich yu'un lok' bael ta bay yamak'ul te nae.⁶⁹Jauk me to te k'alal la yich' ilel te Pedro yu'un te antse kaj ta yalbel te mach'atik tek'atik le'a, "¡Jai winik to ja nopojel yu'un te Jesuse!" ⁷⁰Jauk me to te Pedro la smuk ta yot'an ta yan buelta. Ajk' to nax abi, te mach'atik tek'elik la yalbeyik te Pedroe, "Melel nix a te ja'at ajoy aba sok, melel Galileo-winikat sok te bit'il ya xk'opojate ja pajal sok."⁷¹Jauk me to kaj sbol-k'optey sok la yak' ta testigo te Diose: "Ma jna'bey sba te winik te ya awalike!." ⁷²Jich te tat mute ok' ta xchebal buelta. Jich yu'un te Pedro jul ta yot'an te beluk albot yu'un te Jesuse: " Te k'alal ma to x-ok' ta xchebal buelta te tat mute ya me amukon ta awot'an oxeb buelta." Jich te Pedroe k'axem to k'ux la yaiy ta yot'an sok kaj ta ok'el.

15TE JESÚS TEJK'ANOT TA STOJOL PILATO¹Ta sakubelan k'inal la stsob sbaik te wolwanej sacerdoteetike sok te ancianoetike janix jich uuk te ts'ibjometike sok spisil te muk'ul tsoblej te ay yu'unike. Jich yu'un la xchukik te Jesuse jich la yik'ik bael. Ba yak'ik ta stojol te Pilatoe. ²Te Pilatoe la sjojk'ibey te Jesuse, "¿Ja'at ba te muk' ajwalil yu'un te Judioetike?'' la yal te Jesuse: ''Jich te bit'il la awale.'' ³Te wolwanej sacerdoteetike la slebeyik bayal smul te Jesuse.⁴Te Pilatoe la sjojk'ibey ta yan buelta: "¿Bistuuk te ma ajak'e? ¿Yu'un ba ma awaiy stojol te bayal nax yakik ta slebelat te amule? ⁵Jauk me to te Jesuse ma la sutbey te Pilatoe, chajp'nax la yaiy yu'un te mayuk beluk la sute.TE JESÚS LA YICH' CHAPEL SK'OPLAL TA MILEL ⁶Ta sk'alel k'in pascua, te Pilatoe k'ayem a te ya skoltay lok'el tul chukel, ja te mach'a ya sk'an skoltay lok'el te lume. ⁷Ay tul winik te Barrabás sbiile te chukul sok te mach'atik yaiyojik milaw te k'alal la skontroinik te ajwalile. ⁸Te ants-winiketike k'otik ta stojol te Pilatoe la sk'anbeyik te jichuk nix ya spas te bit'il sneelal toe.⁹Te Pilatoe la sut sok jich la yal: "¿Ja ba ya ak'anik te ya jkoltay lok'el te muk' ajwalil yu'un te Judioetike?" ¹⁰Te Pilato jich la sjojk'iy melel sna'oj stojol te yu'un sbik'tal yot'anik te wolwanej sacerdoteetik te la yik'ik bael te Jesús ta stojole. ¹¹Jauk me to te wolwanej sacerdotee kaj ta aw yu'un jich ya x-awunik uuk te ants-winiketike yu'un ja ya sk'anik te jauk ya skoltey lok'el te Barrabáse.¹²Te Pilato la sjojk'ibey ta yan buelta te ants-winiketike sok jich la yal: "¿Beluuk ya jpasbey te muk' ajwalil yu'un te Judioetike?'' ¹³Awunik ta yan buelta, "¡Jijp'ana ta cruz!"¹⁴Te Pilatoe la yalbey te ants-winiketike, ¿Beluuk amen spasoj? jauk me to tulan xan kajik ta aw, "Jijp'ana ta cruz.'' ¹⁵Te Pilatoe ja la sk'an te lekuk ya yich' ilel yu'un te ants-winiketike, ja yu'un la skoltey lok'el te Barrabáse. Jich la yak' ta majel te Jesuse sok la xchukik bael swenta yu'un ya xba sjijp'anik ta cruz.¹⁶Te soldadoetike la yik'ik bael ta yutil amak' ( ja me te yamak'ul sna te ajwalile), sok la yik'ik tel tsojb soldadoetik. ¹⁷La yak'beyik slap najt'il tsajal pak' te Jesuse, sok la sjalbeyik ch'ix te jich yilel te bit'il koronae sok la yak'beyik ta sjol. ¹⁸Kajik ta slabanel, jich la yalik ."¡Ya me jpatbat awot'an (Salve) muk' ajwalil yu'un te Judioetike!"¹⁹La smajbeyik jalal ta sjol, sok la stubtayik. La skejan sbaik jich yilel te bit'il ya yich'ik ta muk'e. ²⁰Te k'alal laj yot'anik ta slabanel, la slok'esbeyik te najt'il tsajal pak'e sok la slapbeyik te sk'u' nixe jich la yik'ik bael, ba sjip'anik ta cruz. JIJP'AJ TA CRUZ TE JESUSE ²¹Ay tul winik te jajch'em tel ta Cirene te Simón sbiile (ja stat te Alejandro sok Rufo) yak to nax sujt'el tel ta yilel a te sk'inale, te soldadoetike la sujik te yakuk skoltay ta xkuchel te scruz te Jesuse.²²Te soldadoetike la yik'ik bael te Jesuse ta jun k'inal te Gólgota sbiile (te ja ya sk'an yal, yawil sbakel jolol). ²³La yak'beyik yuch' vino te kapbil sok mirra, jauk me to te Jesuse ma la sk'an yuch'. ²⁴Jich la sjip'anik ta cruz sok la xch'i'beyik te sk'u'e, te soldadoetike la spukbey sbaik ta tulu tul jich kajik ta tajimal sok jich ya yilik te beluk xejt'lel pak' ya yich'ike.²⁵Ta baluneb ora k'aal la sjijp'anik ta cruz te Jesuse. ²⁶Ta xejt'lel ch'ujte' la snajk'anik te beluk smulinoje, ''MUK' AJWALIL YU'UN TE JUDIOETIKE.'' ²⁷Sok ay cha' tul elek'etik te jijp'aj sok te Jesuse, tul ta swa'el sk'ab sok tul ta xk'exen. ²⁸Jich k'ot ta pasel te beluk nakal ta sjun te Diose: JA AK'BOT SJOIN SBA SOK TE MACH'ATIK K'AXINTE MANTALILETIKE.²⁹Spisil te mach'atik ya xk'axik le'ae ya sbolk'optayik, ya sjimuley sjolik ta yalel, "¡Jich! ja'at la awal te ya stak' a jin te templo sok te ya xju' ya acha' apas ta oxeb nax k'aal. ³⁰Koltayaba a tukel sok koan tel ta cruz!"³¹Janix jich uuk te wolwanej sacerdoteetike yakalik ta slabanel te Jesuse, jich yakalik ta yalel, "Bayal ta tul te mach'a la skoltay jauk me to ma xju' yu'un ya skoltay sba stukel. ³²Teme janix a te Cristoe, te muk' ajwalil yu'un te Israele, aka kouk tel ta cruz jkiltik jich me ya jch'uuntik."Janix jich uuk te mach'atik jipatik ta cruz sok yakalik ta labanwanej uuk.³³Ta olil k'aal ijk'ub spisil te balumilale ja' to ta oxeb ora smalel k'aal. ³⁴Ta oxeb ora smalel k'aal te Jesuse tulan awun, ''Eloi, Eloi, ¿lama sabactani?'' te jich ya sk'an yal, ''Dios jku'un, Dios jku'un, ¿Bistuuk te la apijt'esone? ³⁵Ay cha'ox tul te mach'atik nopol ayike, la yaiyik stojol sok jich la yalik, ''Ilawil, yak ta yik'el tel te Eliase.''³⁶Ay mach'a bajt' ta aelmal, la smul jun esponja ta ch'aal vino, sok la xchij ta te' sok la yak'bey moel yuch'. Jich la yal te winike, ''Ya jkiltik teme ja ya xtal ta kojt'esel ta cruz yu'un te Eliase.'' ³⁷Jich te Jesuse tulan awun jich lok' te xch'ulele. ³⁸Te spa'k'ul te temploe jats ta olil ja to ta sba k'alal ta yanil.³⁹Te wolwanej yu'un soldadoetik te tek'el ta bay jipil te Jesuse, te k'alal la yil te bit'il laje jich la yal, '' Jai winik to janix Snich'an a te Diose." ⁴⁰Ay cha'ox tul antsetik te k'ejel to yakalik ta yilel. Le' ay a te María Magdalena, te María (te sme' te Santiago te ijts'nal sok José) sok Salomé. ⁴¹Te k'alal ayik ta Galilea jai antsetik to la st'unik te Jesuse sok la yak' sbaik ta abatinel yu'un. Bayal xan yantik antsetik te talik sok ta Jerusalén.LA YICH' MUKEL TE JESUSE ⁴²Te k'alal malix a te k'aale, melel ja'ix sk'alelal a te ya xchajp'an sbaike, yu'un pajelxanix a te sk'alelal ich' lewae, ⁴³k'ot tul winik te José sbiile te jajch'em tel ta lum Arimatea, ja yich'oj yat'el ta bay muk'ul tsoblej, ich'bil ta muk' yu'unik, yak ta smaliyel te ya xtal te ajwalinel yu'un te Diose. Bajt' ta ba ay te Pilatoe ma ba xiw ta sk'anbeyel te sbak'etal te Jesuse. ⁴⁴Te Pilatoe chamnax la yaiy yu'un te lajemix a te Jesuse; la yik' tel te wolwanej yu'un te soldadoetike la sjojk'ibey teme yu'unix lajemix a te Jesuse.⁴⁵Te k'alal albot yu'un te wolwanej yu'un te soldadoetik te lajemixe la yak'bey bael te José te sbak'etal te Jesuse. ⁴⁶Te Joseje ay smanoj lino pak'. Ja ba skojt'es te sbak'etal te Jesús ta bay cruz, la spots ta lino pak' jich ba yak' jilel ta bay mukenal te jutbil ochel te ch'ene. Jich la stsel tel ch'en, la smak jilel te sti' te mukenale. ⁴⁷Te María Magdalena sok te María te sme' te Joseje la yilik te bay k'ot ta ak'el te sbak'etal te Jesuse.

16CHA'KUXTEL TE JESUSE¹Te k'alal k'axix a te sk'alelal ich' lewae, te María Magdalena sok te María te sme' te Santiagoe, sok te Salomé, la yich'ik tel te beluk xjumet nax yik'e, yu'un ba xpoxteybeyik sbak'etal a te Jesuse. ²Ta buen sab ta sbabial k'aal yu'un te semanae, te antsetike bajt'ik ta mukenal te k'alal yak ta lok'el tel a te k'aale.³Te k'alal yakik ta beel baela la yalbey sbaik, "¿Mach'a me ya stselbotik lok'el te chen te makbil a te sti' te mukenale?" ⁴Jauk me to te k'alal la yilik te mukenale, ay mach'a stselojix lok'el a te ch'en te mero muk'e.⁵Ochik bael ta bay te mukenale, le' la yilik tul ch'iel kerem te slapoj sakil najt'il pak', nakal ta swa'el mukenal, xiwik nax yu'un. ⁶Te ch'iel kereme la yalbey te antsetike: "Ma me xiwex. Te ja'atike yakalex ta sleel te Jesús te Nazarenoe, ja te mach'a la yich' jijp'anel ta cruz. ¡Cha' kuxemix! ma' leukix to. Ilawilik te banti la yich' ak'beyel jilel te sbak'etale. ⁷Baanik, albeyaik te nopojeletik yu'une sok te Pedroe, te Jesuse ja me ya xneelaj bael yu'unik ta Galilea. Le' me ya xk'ot awilik a, jich te bit'il la yalbatik jilele."⁸Jich lok'ik tel ta aelmal te antsetike; yakalik ta nijk'el sok yanax la yilik a. Mayuk mach'a la yalbey yaiyik ni tuluk yu'un bayal axiwik.TE JESÚS LA YAK' SBA TA ILEL TA STOJOL TE MARIA MAGDALENA ⁹Ta buen sab yu'un te sbabialan k'aal yu'un te semanae, te k'alal cha'kuxix tel a te Jesuse, ja neel la yak' sba ta ilel ta stojol te María Magdalena, te lok'esbot jukeb pukujetik ta yot'an yu'une. ¹⁰Jich bajt' te María Magdalena ba yalbey yaiyik te mach'atik la sjoinik te Jesuse, te yakalik ta mel-ot'an sok yakik ta ok'el a. ¹¹La yaiyik stojol te cha' kuxemix a te Jesuse sok te la yilix a te María Magdalena jauk me to ma la xch'uunik.TE JESÚS LA YAK' SBA TA ILEL TA STOJOL CHA' TUL NOPOJELETIK ¹²Janix jich ta patil te Jesuse yan ilel a te k'alal la yak' sba ta ilel ta stojol te cha' tul te nopojeletik te yakik ta beel bael ta pamal akiltik. ¹³Bajt'ik te cha' tul nopojeletik ba yalbeyik te yantike, jauk me to ma ch'uunbotik te sk'opike.TE JESÚS LA YAK'BEY JILEL YAT'EL TE WOLWANEJ PUK K'OPETIK ¹⁴Ta slajibal te Jesuse la yak' sba ta ilel ta stojol te bulucheb ta tul nopojeletik te k'alal yakalik ta we'el a, tulan ya yich'ik albeyel yu'un te mayuk xch'uunjel yot'anik sok te tulan yot'anike, melel ma la sk'an xch'uunbeyik sk'op te mach'atik la yilikix te cha' kuxemix a. ¹⁵Jich albotik yu'un te Jesuse: "Baanik ta spamal balumilal sok cholbeyaik te lek yach'il k'op ta spamal te balumilale. ¹⁶Te mach'a ya xch'uune sok teme ya yich' ja'e ya me xkol, yan te mach'a ma la xch'uune ya me x-ak'ot ta lajel sbajt'el k'inal."¹⁷Ya me spasik te senyailetik to, te mach'atik ya xch'uunike. Ta jbiil ya slok'esik pukujetik. Sok ya xk'opojik ta yantik k'opetik. ¹⁸Ya me stsakik ti'awal chanetik ta sk'abik, sok teme ya yuch'ik te beluk ya xmilwane, ma spasbotik bolil yu'un. Ya me skajan sk'abik ta stojol te mach'atik ayik ta chamele, jich ya me xlekubik jilel."¹⁹Te k'alal laj yot'an ta k'op te Kajwaltik ta stojolik, ik'ot moel ta ch'ulchan jich najk'aj ta swael sk'ab te Diose. ²⁰Te nopojeletik yu'une bajt'ik ta xcholel te lek yach'il k'op ta bayuk nax, sok te Kajwaltike at'ej ta stojolik sok jich la yak' ta na'el te ja smelelil te sk'op ta swenta te senyailetik te la yak'ik ta ilele.

Tzeltal de Oxchuc: Bible for Marcos

Formatted for Translators

Marcos