Yesus Kristusa atia ririato 1Somoi Yesu Kristusa foririato iri atia ona Daud,ai taweno atia bereo Abrahama.Afia ririato moi anawe soain. 2Abrahama fo Isaka awawawi Isaka fo Yakopa awawawi Yakopa fo Yehuda awawawi taweno arian sabuin sean baentawe masai. 3Yehuda fo Peres ate Zerah yawawawi (aya mambeawe mio Tamara).Peresa fo Hezrona awawawi,Hezron fo Rama awawawi.4Rama fo Aminadapa awawawi.Aminadapa fo Nahasona awawawi.Nahasona fo Salmona awawawi. 5Salmona fo Boasa awawawi (awea mio Rahapa).Boasa fo Obeta awawawi (awea mio Ruta).Obeta fo Isaia awawawi. 6Isaia fo mambiri Dauta awawawi.Dauta fo Salomoa awawawi (awea mio Batseba Uria anamu).7Salomoa fo Rehabeam awawawi.Rehabeama fo Abia awawawi.Abia fo Asa awawawi. 8Asa fo Yosafata awawawi.Yosafata fo Yoram awawawi.Yorama fo Uzia awawawi.9Uzia fo Yotam awawawi.Yotam fo Ahasa awawawi.Ahas fo Hizkia awawawi. 10Hizkia fo Menasyea awawawi.Menasyea fo Amona awawawi.Amona fo Yosia awawawi. 11Yosia fo Yekhonya awawawi taweno arian antanawi ara naito Babela wo kaiwasa Yahudi mansao tafata wono Babel ai.12Kaiwasa yahudi weta wono nu Babel,ai moi Yekhonya fo sealtiela awawawi.Sealtiela fo Zerubabela awawawi. 13Zerubabela fo Abihuda.Abihuda fo Elyakima awawawi.Elyakima fo Azora awawawi. 14Azora fo Zadoka awawawi.Zadoka fo Akhima awawawi.Akhima fo Elihuta awawawi.15Eliuta fo Eleazar awawawi.Eleazar fo matana awawawi Matana fo Yakopa awawawi. 16Yakopa fo Yusupa awawawi,Yusup amoi anamo mio Maria,ami mowo Yesusa awawawi afi awain no Kristusa. 17Intora atoro Abraham ai pari fo sobuwe Daut ai moi,afia ririato sabuin seano mambi.Iri Daut ai pari foso buwe kaiwasa Yahudi mansarata wono nu Babel ai moi,afia ririato sabuin seano mambi.Iri fo kaiwasa Yahudi mansarata wono nu Babel ai pari fo sobuwe mambiri Kristusa ayari pondomu emoi,afia ririato taweno sabuin sean mambi.Yesus Kristusa Ayari pondumo18Yesus Kristusa ayari pandomei amoi anawesoain.Maria mo Yesus Kristusa awea mie,mo ketan Yusupa aita idowene me Maria amia arianta,iri sennae afia wausatu mamaran ai fo rawe dayar moi Maria amia arian.Wiro aya watuna saiwei dowene. 19Yusupa somoi raroatano anoanati maifie,intora fare fo ruama raura sayar manimembe inamu wiro Maria ramanewio Kaiwasa farume mansamunei waya.20Yusupa fo nunu anetotoro ayawei,fare fonari weain inamo mamande fonei mari fo Naito Sen enta aeno fore ai taweno fayawe ai fare,"Yusup,Dauta afia ririate fu wein,intora nowe ara nayaniwo no Maria rao namu weye,Weo ariano fono ramuanafi ao moi iri senne afia wawato mamarane ai. 21Intai mo nunuo arian rama entafi taweno nawe atamio Yesusa,weo afio fo kowe we Afia raroatan masai iri awia Sarar ei.22Ayaw we yowei namu andanio Senne fourao nabi masai e mai. 23Tua parita,ainawo mandi wewarea Ranei taweno mowo arian rama enta awawawi,taweno yowo atawe weo Imanuela,"wemoi:"Senne fono isai."24aiweta Yusupa fonei fotawari fonari kanini andani naitto Senne fotamuran ei fare nowo Maria raoi namo wei, 25Pape wiro fanei rariati dowen parir ao mowo arian rama awawawi taweno Yusupa fa tame waino Yesusa.
Raroatan Mansanetotoro Awae ai (Majusa) Yotaro Rani Muram ae aire 1Yesusa ayari fopondomua iri Betlehema iri kakofa Yudea wemoi Herodesa fandoi masai wei raroatano Majusa yomuramae aire yowe Yerusalem re. 2Iri wei yonande fifi,"Yayao mambiri raro Yahudi ayari pondomu waniumbe afiroi?Imowo awa aenio rani murama,ei taweno imare imoreo isande kabea Ai. 3Masinta mambiri Herodesa fayawo we nauni fosaipapa taweno kaiwasa Yerusalema enawi tantenambe.4Aiweta fowo imami manandoi taweno ahli Taurat,kaiwasa Yahudi masaweruri tafa.Fomasa nande nandefifi roi entaiyo Mesiasa ayari pondomu iye. 5Youra ai yare iri Betlehema iri kakofa Yudea weo aiwo toiyo buku nabi uwa ei. 6We iweimo Betlehema iri kakofa Yudea iweino wiro nokaowaro iri raro wandoi Yehuda masai,weo iri iweino moi enta fotawari fowo Isa raroatan Israela Masatutambe.7Aiweta Herodesa fo raroatan Majusa masawain manimembe fomasa nandewi kiroi tai awa fokianiki. 8Aiweta fo masami wowe Betlehema ita,fare wato watatira waise wawe iyo Arion omi ai taweno wasobu we ai moi ware watamuran inai inamu,inein taweno oreo inande kabea Ai,ri.9Yowo Herodesa ayawe naunita yoto eso.Taweno yo awa yaemo rani muramae ai fowimbe yaita fosobuwe taweno fofoaino masi raorao Arian fonai omi. 10Masinta yo awa omu aenita yotaraise ita.11Aiweta youwe watune aisia yo Arian aeni taweno awea Maria,ai weta yo yayo buame onang kapa taweno yade kabea,Ai yoanda yokae fafai andanu yowe amaroe wemoi masi,taweno anda fo mararebaniwe fanawen mburayan awainno,kemenyan taweno, Murinta. 12Masinta Sennae fo yamemeni yonei mari ei inamu yo yafobena yo Herodesa aiata iwaya,Intora yo tar na enta ai Saiwe oyaya raora omuita.Yusupa fe Maria yo yesusa ao yoniumbe Mesir,ita13Aiweta raro atano majusa yoto,Sennae afia nait entafi fayawe Yusupa ai fonei mari ei fare,"No Arian nao aoi,taweno awea rai,iniumbe o Mesir ita,taweno inoi womui parirao wayane naiyata,weo Herodesa fokomi Arian nao Ai weo fare fabai." 14Yusupa fo tawaro mamano wei fo Arian ne aoi taweno Awea rai yoninmbe Mesir,aita, 15Taweno inoi womui parirao Herodesa fowentai.Intora andani enta Sennae foura riato afia nabiai emo mai,Sennae fare,"Isa arian Awaini fotar we borirananewe iri nu Mesir Ai."Herodesa fo Arian Masabai Iri Betlehema16Isua Herodesa foeni,weo raroatano yanetotoro awawe aie yapampona,Aiweta fo uwawe parita fowo afia naito masani fare wao Arian mansabai tafa iri Betlehema taweno ruranmbe wei.Wemoi ariano awia fuinae waidimem wekofa aya tua tuaino matotio raro atan Majusa yasobu yoen omi.17anawein taweno andanio nabi Yeremia foura ie mai wemoi yonutu wesoain: 18"Iri bendario Rama nauno wowiowe wadidu parita Rahela mowiowe amia arian masai taweno mosama maro ranoanati koi,weo enawi wonoi dowen wowewena womai tae."Yusupa fe Maria Yo Yesusa aoi yo yato bena Mesir Ai We Israel are19Aiweta Herodesa fowenita masinta naito Sennae entafi fore fokiani Yusupa Ai wemoi fonei mari iri nu Mesir,Ai, 20Naito Sennai fayawe tare,"Notawari no Arianao tutambe Awea rai taweno itawenmbe kakota Israela Ai,weo raro fare fo Arian ao abaie fowen tae." 21Aiweta Yusupa fotawari fo Arian ne ao taweno awea rai yotar we kakota Israela iyata.22Pape masinta Yusupa fonamo Arkolausa fokayan seao,fadaya Herodesa aniwan ara fowe andai we iri Yudea intona Yusupa foyaniwo fowe Yudea ita.Inamo Sennae fainawi iri fo nei mari ei,Yusup,e noto nowe nu Galilea ta. 23Foto masi womui fono iri bendari entai atamio Nazareta.Intora wewarea we inamu Sennae ayawo nabi-nabi woura iya mai,"Inamu Afi awaino raroatano Nazareta fie."
Yohanis Pembaptisa Fo Mansarayan 1Irio we imoi Yohanis Pembaptisa fokianio foto fono manimembe iri bua gurun Yudea Ai taweno fo Sennae ayawe awuwu fare. 2Wafo bena are,iri wawawa sarar ao i,weo Sennae fore kaketanto." 3Yohanisa sofio nabi Yesaya fayawe kanini fare:"Raroatan enta aompui fowawainmbe iri bua gurun ai fare:Wa Na enta awe weo Sennae Ai,taweno wa Na e awe fo mimoyar Ai ri."4Yohanisa ansuno fansun ai emoi iri unta baburu taweno kea enta we tarandimbe farandimbe farareti anewomanei tawano anda foie moi manggafuni taweno aniwan afia kao fo mani unat ei. 5Kaiwasa farum wo airei iri Yerusalema,iri Yudea tantenambe taweno raora enta ketau rurambe mana Yordani ai. 6Woreo wanawe awia sarar ei Sennae Ai,aiweta Yohanisa fo mansawe worayano mana Yordani ai.7Pape fo raroatan Farisi taweno Sadukia mansaen wo tarum wore ai weo fo mansa ragani,inamo Yohanisa fayawe mansai fare:Weawainmo waewumbe kaninio tawai anda raine rai Arefi foura wai fare,ware wa mana arayani inamu wa tenggari kakai Sennae fowe yore Omi ae? 8Ime inari sauan tuaino no mano kowe ai taweno yariram bena nani wei, 9Ime yarebai yaya we yanoanat uwai weyare,Abrahama mo yaya mambeanene fie!Anaweain mo wayawe yai yore:Senna fo arian enta mansanari we Abrahama ai iri tomano soi !10Tama e fomainena iri no waime Ai tae,taweno No roi entafi wiro foman kowi dowem moi,aferi naniwe taweno akabea we nona uwa. 11O warayan iri manae ai tuaino kamano arirambena pape Afi fotar inaeri tuwareso afi fandoi pariro inai e taweno wiro omai weo,wafia wai sapatu e rekui wemo owe nari dowen.Afi fore inamu,fowarayanio Ananamo fomamaran ei taweno Nona e ai. 12Fowo Afia fisurai e aiyaro fo mainena Anem ei tae,fowo Gandum arayani fainia fonanewambe fawe ruri fotuna watun uwa ei.Pape afia kea emo amero nona uwao wiro fo fefe ata idowen.Yohanesa Fo Yesusa Arayani13Masinta Yesusa fo taro Galilea rei fowe mana Yordani Ai inamu Yohanesa fawe forayani. 14Inamo Yohanesa faurafi,fare,"Ineinio iweino Ninarayane,taweno Iwein Nore somoi,nore inai yae? 15Inamo Yesusa fayawe aiyata fare,"We entai dowena weo na anawesoain emoi nari kanini andanio enta Sennae fokai wei e mai.Aiweta Yohanesa fo Yesusa arayani manae ai.16Forayani manaita,Yesusa fare fowe borira iri mana uwa ei masi awonta tawen Rau mae afai Yesusa fo Sennae Ana namo mamarane aeni aeni afia tani we ani muntune rai morutan ande monunu awawam Ai boni. 17Masi enta fonauno Sennae aompui iri raumae iyande fayawe fare:"Somoi Isa Ariane fie Inane wawu Ai,Afi finano anafi kowe."
Andakakai Fo Yesusa Atofano Iri Bua Gurun 1Masienta Sennai Ananamo fo Yesusa aoi ta fano maninumbe iri bua Gurun ai inamu andakakai fatofani. 2Yesusa fano wei fo sambayambe matoti rarodimum taweno mamane rarodimem,fandai dowen faniaweta. 3Anda fatofan omi fore faura Ai fare:"Sennae fanawo fi wein moi,No tomano ami ara weanda noi wei. 4Inamo Yesusa foura aiyata fare:"Iri Sennae afia ayawe atoi fare,'Raroatane wowarano wiro iri anda woi ei dowen,pape iri ayawo Sennae foura kiani Awa,ei."5Aiweta Andakai fo Yesusa ao we Yerusalem,ita,bendario nanewambe taweno fawe fonunuo Sennae afia watune aeri mona ei. 6Masianta Andakai fourai fare:"Sennae fanawo fiweiinmoi,ina tani awaya Noyakar we kota aya,wiro Noweni do wena,weo Ai fotoi No bao mamaran ei:Fare intai fowo Afia nait e mansami ara wonaya mati,wo Naiyar fafiat iboni mansenem ei,inamu Nayo ao sobu we toman bonei waya.7Yesusa foura andakai aiyata fare:"Somo Ai fatoi tae.'fare;Wiro inao Sen Allah atatofan iwaya! 8Masi enta Andakai fo Yesusa aoi we waninte tainai bona ei taweno fainawi fo raora nuo aroron Ai tantenambe taweno fokowi, 9Andakai foura Yesusa ai fare:"No Tuan aya Nande kabea inai wemoi oraora andetari soarea moi,owe Na maro tafa tantenambe.10Aiweta Yesusa foura aiyata fare:"Andakakai iweinie Nina nani we!Weo ai toiyo nobao mamaran ei fare:Sen,Allah fio nokomi Ai taweno afi nandekabea ai teri. 11Aiweta andakakai ye fapisu fo Yesusa ananiweta taweno tatirata naito Sennae wore wandawe Ai tuaino andafoi we ain.Yesusa fanda nari manaino Iri Galilea12Yesusa fo nauno,Yohanesa atatun ita fotami watuno aitamu uwa omi,fatobena we Galilea ta. 13Fo naniwe Nazaret ita fono maninumbe iri Kapernaum,i iri nunu awuni ei,iri raorao Zebulona fe Naftali,14Inamu andananio nabi Yesaya fayawei emoi mai: 15"Kakofa Zebulona taweno kakofa Naftalia,Na fowe nunu omi ami yowa ranio mana Yordanio aneu ei.Iri Galilea imoi kakofa o wiro Yahudi dowen, 16kaiwa wono maninumbe mamautintin uwa ei,womarano foiman andoi aentai,inamo wono waninumbe raorao mamantintin fomansa tabuni,inamo mamaran foiman saitae.17Iri matoti wemoi Yesusa fayawe fare:Yarirambena iri yaya sarar,ei weo matati Sennae fore kakefanto!"Yesusa fo Yaromambi Yo enam Kabea Yawain manai ei yariati.18Matotio Yesusa fotar raranmbe iri nunu Galilea ai moi,fowo mamberaow yarodinum yaeni,wemoi Simona afi awaino Petrusa,taweno afia kaoware Andreasa,yo enam kabea iri nunu omi,we enai moi yodian tafune naiye. 19Yesusa fayawe yaita fare:"Ire,inariati,inamu Oyainawi ara iwo raroatan tafun Inai." 20Aiweta yo aya enam omi we tunatame yo Ariati.21Yesusa foto fonani we woinui dowen,fowo mambearaow yarodinum yaen imoi,wemo Yakobusa fe afia kaowaro Yohanesa,enai moi aya mambeadae fio Zebedeusa.Zebedeusa fo enawe arait ruri wa uwa rayai,Yesusa fo yawaini. 22Aiweta yowo wae taweno yadaya anani weta,yo Yesusa ariat ita eso.Yesusa Fo Inawi Taweno Fokowe Raroatano Farum Wanenne Mansai.23Yesusa fotar wariri iri Galilea tantenambe;Tawena fo inawi iri Agama Yahudi awia watun o wosambayaumbe uwa ei fare:Sen Allah Afia ayaw kowe aniniri inamu,kaiwasa wowanene taweno womanua e mansawe wokowi. 24Ayawo Yesusa faninie yasanan wariri iri Siria,i tantenaumbe taweno kaiwasa wo farum wotar ruri Ai rei,wemoi raroatano mansanoanaf kakai,wo wanen enawi,andakakai fomansa niniwan enawi,mansamun wewen airorra we enawi,taweno raro wofaya enawi,womansaoi tafa wo Yesusa ai re fomansa nari wokowani. 25Aiweta kaiwasa wo farum wore wotar Yesusa ariati enta wo Galilea re,enta wo Dekapolis,ire,enta wo Yerusalema ire,taweno enta wo Yudea ire,taweno enta worani muramo mana Yordania ire.
Yesusa Fokonam O Fuam Aei.Ayawo Mamaran Wei raroatano Mansanoanafi Mai 1Yesusa fo kaiwasa farume masaeniwomi,Fokayan be fuama ita fo nunuwi,masinta Afia raroatano wariate wore Ai. 2MasientaYesusa fayawe taweno fo mansai nawi fare: 3Are nawio wo kakawiriwe awia pari anda iri Sennae Amun ei taweno mansami tawano Sennae Ai wemoi enawi awia Raora mamena womui. 4Are nawio wowiowe wadidu wo Sennae awain,wemoi woso bume mai oinio,weo intai Sennae fo mansaminggaru ufi ruran ai.5Are nawio mansa nuanaf tawawa emoi,wosobuwe mai omi,weo wewarea enawio intai fo nuo awe mansai. 6Are nawio waniawe taweno mausaona tata Senne afia mamarane Ai,wemoi,wosobuwe mai omi,weo intai Sennae fo Ananam mamarane we mansai. 7Are nawio mansa memeno raroatan saiwe enawi moi,wemo wosobuwe mai ami,weo intai Sennei Amemen mansai ai. 8Are nawio mansa nuabaf usa nanewanmbe moi,wemo wosobuwe mai omi,weo intai wo Sennae aen ai.9Are nawio wo kowe koi raroatan mansamun saso mansai moi,wemo wosobuwe mai omi,wewarea intai mansuwaino Senne Afia ariane nawie. 10Are nawio wo Sennae ariati pape enta wo mausabai wo mansa we kakai we wemo wosobuwe mai omi,weo enawi awiao Raora mainena womui.11Are warea iwerio raroatane woura mambena wai,woura ganggani wai funomawe,taweno wo wangganggena we weo,wa Ina riatei iwerimo isabuwe mai omi. 12Wafaraise taweno wamarisin weo Sennae fo kowo andoi parita we wai ri tuma womuif(surga).Weo nabi enawi taweno raroatan wo mansanari ganggani wimbe tai wea wain.Mano Nuo Taweno Imano Nuo13"Iweri moi mano nuo yare mano fo rareri moi,andani enta we aiyata namu fowe manmbe e?Wiro fokow ata idowen wemoi akabea naniwe taweno raroatan enta wata titawan." 14Iweri moi imano nuo.Bendario tunao waninte bonei wiro nggawawei dowen.15Taweno raroatan enta wiro wo antirone kanen ara wowe tunao kabinonam uwa ei dowen,pape tunao dian ayo banei,inamu fo kaiwasa mansa unam tafa iri watun uwa oi. 16Anaweain taweno iweri moi,inari tusino antirono fobaruru fo raroatan mansa imani,inamu andani inari yao kowi woeni wemoi,woo yaya Aita aparandino Rauma ei.Yesusa Fayawe Kanini Ukumi Musa Fa Toi Ei17"Iwe ara yarebaiyo,oreo o ukumi Musa fa toi aura sayar,taweno ayawo nabi enawi wourai ei.Wemo dowena!Ime ore somoi,inamu andani fotoi yomi mai. 18Sinto wayawei wai yore weo raumae taweno nuo wiro yo maneni dowene ime,urupio aninai awo weroinain taweni wiro wenani wei doweno ukumi Taurati ai,weo wewarea o wiro mai dowene.19Intora arefio fo ukumi musa fatoi omi enta aura sayar wewarea kaowar weroinain,taweno raroatan enta nawi saiwe mansai nawi,wemoi fonunuo rarorao tawawa pari iri soga uwa ei,pape arefio fonari kanini taweno fo enta mansainawi ukumio taurati,ai wemoi fo nunuwi raora tainai iri Surga uwa ei. 20Intora otamaran we wai ore,weo wanoanaf uwa mai sisean tuwa we ayawo Musa fotoi omi tawena raroatan Farisia enawi wemoi wiro wa uwa rauma ei dowena.Yesusa Fo Ura Kanini Ayawo Uwawe Omi21Inauni tae kanini andani entai yo Sennae fayawe bere mansai wemo fare wa raroatan bai funoma we iwaya,Arefio fo raroatan bai emoi fo sobuwe aiboi iri Sennae ai. 22pape wayawe naiyore:Arefio fo aera owa enta auwawe moi fosobuawe aiboi ei,taweno arefio fayawe bena aera owa entai moi,wemoi ao ita Majelis Agama mansai taweno arefio fouwawe fayawe raroatan enta ai saiwe fare:'Nowe anggowui wemoi awaya we nona uwa omi.23Ana weimoi nare nowo anda we Senne ai nandekabea Ai taweno namemeno ayaw awonta yono nanoanaf uwa ei we neraowa ai, 24wemoi anda nowe nande kabea Ai ao nowe tunai ime narirambena noto iyaweruri wimbe tai,inamu nareo nande kabea Senne Ai.25Intora arefi nauware itar ruri na ai ansai,radan moi,iyaweruri ata inamu raro nauwawe e wiro fona waya anda sawe mansai taweno anda sawe wona waya raroatano wo o ayawe we fitumu omi mansai taweno wo namau sia aitamu uwa ei. 26Yesusa fayawe ai fare:Tua notami aitamu uwa ai parirao,iwa manggese ambawawe manai manai tai nowe boriraki.Ayawe Kanini Wawe Ruama Enta Mansai Saiwe27inamo no bao mamaran eitae:Ayawe soain:wano ruama saiwe enta rariati waya.' 28Pape wayane wai yore:Arefio fo ruama enta raen saiwe taweno anoanafi fokai werai we fono rariat,wemoi fowe sarar iwe,taweno fono rariato kawuru anoanat uwa ei.29Intora nami domoyar ao fo nawe dayar no sararo wei,wemoi nakewar patin nakabea nani wei,inatani nari sanani,weo weara ina tani entao fokakaie,inamu wiuo inatani ao akabea tantenambe nona uwa omiwaya. 30Nanem domoyar ao fo wedayar no nari sarai mai,aferam patimu taweno akabeai,wemoi wei kow mai e weo inatani ao enta fo wedayar no nari sarar wemoi weara inataui ao fo uwa tantenambe nona uwa omi.Ainawi Kanini Ramae Foruama rawatani31Ainawe moi fonotu wesoain:arefio fanamu rawe moweborira moi,fowo doara enta atoi fawerai nam moweborira. 32Pape wayawe nai yore,arewarea fanamu raura sayar mowe borira weo baiyo monari sarar,wemo moweo ruama sarar wei,taweno arefio fo ruama mowe borira rayau emoi fosarane wariri.Ayawe Kanini Fona Fonoma We Omi33Wanaumi o Senne fayawe wawa bere mansai fare:wafona fonuma wei waya,ime wafona ao iyario Senne Amunei. 34Pape wayawe wai yore ware,wiro wafona iwaya,wafona wa raumae atamurani waya,weo raumae moi raorao Sennae fonunuwi e, 35Taweno wafona wa nu atamurani waya,weo nuo moi raoro Sennae Ayo tetia,arao wafona wa Yerusalema tamuranae,weo Yerusalema moi bendari andoiraro womandoi wonunuwia.36Taweno nowe nofona nonayari tamuran e,weo ina mambiri entai dowenmbeo nonayari bin ao baenta awe fobua arao fonaninin. 37Intora andeni entai yayawe ai ao tua moi,yare:"Tua ime wewarea dowen moi,yare:"Dowena Ime wafona fonumawe iwaya weo wewarea moi,Andakakai fowedayare.Areti Fo Sebunmbe Wai Moi Wiro Wasebunmbe Ai ata Iwaya.38wanaunio Senne fayawe fare:Amie fo ami aniwan taweno atue fo atu niwani. 39Pape wayane wai yore:rarotan kakai enta fosebunmbe enta nai moi wiro nabar iyata iwaya,taweno arfio fonamare fafa domoyar nefa pan moi,nowo namarefafa dowei ao wei ata foneta pani.40Are warea fio fotar napani we raro woayawe wefitamu omi mansai,weo fokaiwe ina ansuno nowe aoi wemoi,ina ansuno saiwe ao awe taweni. 41Taweno arefio fonaki kewawe nanda enta anoiwe itar wenabano kilo baentawe,wemoi nariati itar wenaban ata kilo waidinum. 42Raro atau enta fonatambe anda entai nariati moi,nowe airi taweno nowe ara noraro atano fotambe andai nariate aura sayare."Wane Wawui Wosarar We Mansai43Iwo ayawo sowarea naunitae,wemoi: wanewawui wawao manduri mansai ime,wanedideu we wosarar wemansai. 44Pap wayane wai ore ware,wanewawui wosarar we wai e mansai taweno wa sambayambe raroatano wo wananri ngganggani e mansai. 45Weo wawe nari weai emoi,wawekanini mai inamu wawe arianmbe Aita airi raumaei,weo Aita wefio anewawu are warea aitaweu,roiyo fowo umar awe fo raroatan kakaiye mansai taweno raroatano wokowe mansaiman tantenambe taweno fo marue awe fandeo raroatano mansanoanafi mai mansai taweno raroatano mansanoanaf mai dowene mansai46Weo wanewawu o raroatano mansanewawu wai ei teri,andani wasobuawei?Weo raroatan wo pajaki nuano parenta amaro enawi moi,mansawaino raroatan kakai enawie,pape enawi taweno mansanewawu.Intora anaweroin ain enawi taweno mansane wawu andoi saiwe. 47Taweno ta wa kowe weo wawawa mambeawora mansai teri ae andani wewarea kowi kareri we raroatan enta awia wonari saiwe ei?Weo raro wo Senne anauni dowen enawi wonari weain.Intora wea wainomoi wakowo weiyo wasarar we wai mansai. 48Ana wein moi wawe mai parir kanini wawawa Aita iri raumaei fowe mai.
Ainawi Kanini Anda We Maninumbe 1Yesusa fayawe ata fare,"Wamemeni,wiro wawa kowao nario kuwasa mansamunei inamu Waeni,wewarea anaweain wape wiro wasobuawe kowei riato wawawa Aita iri rauma ei. 2Intora no anda entawe raroatan awia parianda mansai moi,weara no nari kaninio raro wonari tatofane mansai,weo wowe nario kaiwasa farume mansa munei waya,weo enawi moi wo wawainmbe anda kowo wonari omi,inamu kaiwasa e womansa eni.Weo raroatan we enawi woforaise wonari weain iri watuno sambayane ai taweno iri na o nawiwa ei wonari weainamu kaiwasuwo mansa fayai.Yesusa fayawe fare tuato:enawi moi wosobu awia anda mbawat ei.3Pape nare no anda enta we raroatano awia pari anda masai moi,nowe sonai wiro nanemo dowei ao fo anda noweo nanem domoyar ao eni waya. 4Ana wein moi andani no weo raroatan awia pari anda mansai moi nowe sonai/nonggawawe,inamu ina Aita fio fo anda nonggawawe eni,inamu foniwan nai atai.Yesus fainawi kanini Amo Sennae anandewei5Intora yare i Sennae anande moi,weara inande kaninio raroatano wotatofane mansai waya.Raroatano we enawi wo Sennae anandewi moi,woteto watun sambayane uwa ei taweno iri borirai na andoi ai,inamu kaiwasa womansa eni.Yesusa fayawe fare tuato:enawi moi wo sobu awia anda mbawat ei. 6Pape ware wa Sennae anandewi moi,wa uwawe watune wawa andetu ui taweno wa Aita anandewi weo Aeni dowena wono sona entai ya,wape wawawa Aita fowo anda wanggawawe enifowe niwani wai yai. 7Taweno wa Sennae anandewi moi weara waura wanandemambena ayawo wayawei pampaneke kaninio raroatan wo Sennae ain sisuani dowen enawi.Woura warebaiyo ayawo wourai wo Sennae anandewe forumi,inamu Sennae fonauno andani wondewomi.8Intora wiro waweara wawatani kanini mansai waya weo,wawawa Aita fowo andani waweiye fowe entae,wiro wa anandewi dowene. 9Anawein moi wa anande wesoain:Ya mama Aita iri Rauma ei/sorga,yamo natamo nanewambe ao fayai. 10Ina mananu Ao yore,No wewarea naria mai iri nu ai tuainio iri Rauma ei/sorga.11No yamama andainta we mai iri matoti so ai. 12Taweno naneto yasai iri yamama sarar ei,inamu yamain taweno yasa neto raro wo sarar we yasai ei. 13Taweno wiro No yasao we anda fo tatofan uwa omi waya.Pape Na nemanappano kakai wewarea i yasa naniwe (Weo iweino Ina Mananu taweno Mambiri fu wein No yasa Imani pari weo andetawaromi.Tua)Amin.'14Anawein moi waneto raroatano wosarar we wai ei,inamu wawawa Aita iri raumae aneto wai taweni. 15Pape ware waneto raroatano wosarare wewai ei dowen moi,wemo wawa Aita wiro aneto wai iri wawawa sarar ei dowen."Ainawi Kaninio Puasa ai16Taweno ware wa puasa wemoi,wiro wamune tambambuni kaninio raroatano wotatofan enawi mansa munmbe kofai.Enawi moi,womansa mune ufi ruran woniwano manaei,inamu raroatan enta womansa eni moi ware raro wo puase we enawuwe.Yesusa fayawe waitua fare,enawi moi wosobu ambawati tae. 17Pape ware wa puasa wemoi,waniume yawari taweno wa manin enta wei wayari ei taweno wamun fisoi. 18inamu wiro raroatan enta wo waeni weo wapuasa we ei,ime tau wawawa Aita fono raora nggawawe ei.Intora wawawa Aita fio afi fowo anda ngginggawe ene fowo anda mbawat we wai."Romano Nuan Ruri Tua19Wiro wawe wa romano nuan ruri nuo ai kareri wei waya,weo iri nuai wokere fai,reima fawe,taweno andai nonam wore watotawi inamu wao ainomambe i. 20Pape wa romane nuan ruri wai iri rauma ei,weo iri rauma ei wokere fai dowen,reimafawei dowen,taweno andai nonam woto watotawi inamu wo ao ainonambei dowen. 21Weo arefio foromane nuan ruri yono wei moi wemo anoanafi taweno yono wei.Isami We Antironmbe Imama Tani Ai22Isami omoi we antironmbe imama tami ai.Intora wami ao kowi moi fo wawa tani ao aiman tantenambe. 23Intora wami ao kakai moi,wawa tamao mamantiutio tantenambe taweni.Intora imano fono wai mamantintin moi,wemoi mamantitin ta taweno mamantitin pariri omi. 24Wiro raroatan enta fowe arow we mambaisene aidimumi dowen.Wemoi intai anewawu entai me anedidou weo entao aiki.Arao fo enta afia ayaw we nauni me amere kobu fo entao afia ayawe nauni dowe.Anawein taweno weawain wiro wawe arow we Sennae ai taweno wawe arow we romane ai waya."Wanekukui Kaninio Andao Yore Omi Waya25Intora oura kanini wai ware,iwe ara yanekukui inunu toa ie wemoi kanini andani wai yao taweno wamananao iwaya,taweno wiro wanekukui we wawatani ei waya,kanini andoni wansun wai ei.Weo wawawa ansen ao kow pariro andawai ei ae,taweno wawatani ao kow pariro ansuno wansun wai ei ae? 26Waen kanini ani mansai ri raumae,wiro woanda enta anuni dowen,woanda enta karifi dowen,taweno wiro woanda woi e nuanduri watuno andawe tunai ai dowen.Anaweain pape wawawa Aita iri Raumae fo anda woi we mai nena mansai wea wain moi wawe wenaban pari ani mansai.27Iweri tafa moi are fio anekukui weo fonunu toa omi,fo mambiri we fo afia ansene karimu awonta tawen ae? 28Taweno andani wanekukui we anda wansun wai ei?Waen kaniniri kanunumi ai fobuo wawa omi,wiro fanda nari dowen,taweno fanda wei dowen,pape Sennae fanari fokowi, 29Intora Otamuran wai yore:Salomoa afia anda nu farum weain,pape ansuno fansun aiye wiro kow kareri we kanini bu wewarea enta ai dowen.30Intora anaweain tawen Senne fo arambui awe fotifu fokowi matoti soai,pape manta moi aferami akabea nonauwa ei ameri.Anaweain pape Senne fowei kow wai parita raro o wanaun sisuani dowen weawain,inamu Senne fo wansun taweni. 31Ana weimoi wiro wanekukui taweno wayane ware:Andani entaiyo yamoiye?Andani entaiyo yamo manane?Taweno.Andani entaiyo intai isa ansun ie?32wewarea tafa moi raroatano wiro wo Sennae aen sisuani dowen woru ara wokomi rie. 33Pape wakomi wimbe Sennae Ai,taweno Afia mamaran ei,inamu wewarea tafa moi foma we tawen wai yore. 34Intora anawei moi wiro wanekukui weo andani enta wasobu weiyo matoti mantandeso ai waya,weo matoti mandeso afia wasobu wei saiwe.Iwe andani wasobuwe matoti entai moi weware we matoti weai."
Ainawi Kaninio Ayawe We Fitume Finoma 1Wiro waweara wa rarotan enta awia ayaw kakaiye we fitumu finoma weye,wemo Senne taweno wiro fo wawawa ayawe we fitumu idowen. 2Intora andanio wawe fitumu raroatan saiwe omi,intai Senne fo wo ayawe fitumu kanini wai yai.Taweno wawawa wawe raroatan saiwe omi,wemo Senne fowo we iyar fowo we waiyai.3We andani nowo no baei aeno fono nerao wa ami omi,ime airape fono nami uwao wiro naeni dewenae? 4Anaweroin nainio nayawe neraowa ai nare,'Noreo onobaei fono nami ao akabeai tai,pape airape fono pampan nami wiro nakabea idomen. 5Raroatan wafafofan weawain, wao airape fono wami ao we barira nani wimbe tai,inamu waen pani wano baei fonowo mambea wora ami omi akabea nani wei.Sennae Afia Ainaw O Nanewanmbe Pari6Wiro wao anda nanewanmbe ao wei mae mansai waya taweno wiro wao wawawa mutiara o mau o bue mansai waya,inamu wiro watar titawano mansa yoei,womansa fobena areo womatatawi."Imo Nandewi Sennae Ai Imo Komi Ai Taweno Imo Andetu Nefa Wawar Pampan7"Wa Sennae atambe intai fonta we wai ai,wakomi intai wa sobuwe ai,wa andetu neta wawa fafai wai ai. 8Weo raro o wotambe enawi intai we mansai aitaweno raro wokomi enawi,intai wosobu weai,taweno raro o wo andetu nefa wawar enawi intai andetu afa mansai. 9Iri wai tafa moi arefio fanawo fo nandewo roti ei,ime fotoman we ai? 10Arao fonande diani fo tawai we ai?11Intora waneme sapipaya weain,pape waminatawan wawei kowo wawawa arian mansai.Wemoi wawawa Aita iri rauma e!Afia fowe kowi pari wai yata.Afi intai fo afia kow parir omi we rarowo wotambe Ai mansai. 12Iri andani tawen wanari sanan raroatano saiwe mansai mi kanini wawe ei we mansai taweno wonari we wai omi.Wemoi ukumi Musa fatoi e taweno nabi enawi.Andetu Tere Fie13Wa uwai Senne watuna ei moi wauwai andetu fokotar ei weo andetu taweno na tar aiwe kakai omi moi fo tanena taweno fandoi,taweno kaiwasa wo farum wo uwa ai: 14Ime andetu taweno na tar aiwe andetawar omi moi fokotar taweno fo haowari taweno raroatan enta nai enawi woso bu weiye.Anansiau Ri Nabi Sin Idowen Omi Mansai15" Waanansiau ri nabi sin idowene wotariue waire omi.Enawi moi wonari we raroatano wi na nauni taweno mausa noanafi fokowi tuanio dombae,pape sin arae enawi moi awia tani tuainio serigala mo sawi. 16Intora wanaun teri andani wonari omi.Tua kanini no mane,weo raroatan enta wo anggur mane mane akarif.O wai sararane ai arao,antur,e mane ai ri arambui fo anda sansinai we ai ae? 17Anawein taweno nowo fokowe moi,afia mane fokowi ime nowo fokakai emoi afia mane fokakai.18Anaweain taweno,nowo fokow omi afia man emo kakai dowen arao nowo fokakai emo afia man emo fokowi dowena. 19Ime no enta afia mane kowi dowen moi aferi taweno akabea we nona uwa. 20Intora kanini no omi fobu afia mane aeni,anawein taweno nabi sin idowen enawi intai wamansa eni andani wonari omi.21Raroatan ena fina wain fare:Sennao iwein,Sennao iwein! Intai afio fouwa Sennae Afia watun uwa iri Rauma ei,wemoi raroatano fo nari kanini Aita iri Rauma ei. 22Iri matoti riat omi raroatan farum wanana we Inai ware:Sennao iwein,Sennao iwein!Wino wemoi yamo nataime aniniri tuainio nabi wo wimbe wo Natam anini,taweno iri natam aoi yauno andakakai awatani,iri natam aoi yamo anda naritantuman farum tawen ime? 23Pape matoti wewarea tai wayawe mansai ata ware;wiro owa eramaon wei dawena!Raroatano ikakai nari nai weri itar naniwe Ina mun ei!"Aniniwan Kanini Raroatan Aidinum Yo Watun Nari24"Arefio fo Isa ayawe naune moi fonari kanini afia mai yomi,wemoi tuaimio raroatano fandanari fo watune awe foteto tomanbon ei. 25Intora maru fande,foane fore,taweno fodobarawe pape wiro watune fobani dowen,weo watune foteto toman bon omi.26Pape arefio fo isa ayawe nauni taweno wiro fonari kanini dowen moi,wemo tuainio raroatano fokiario fanda nari,weiyo fo watune awe foteto nafabon ei. 27Intora maru fande,foane fore fodebarawe,fayowari tatero watun omi ai fobani fomatotawi."28Yesusa fo ayawe manai emoi,raroatan wofarum wotawa wetet wo Afia ayawo Fomansai nawe nauni, 29Weo Yesusa fo mansainawi kanini raroatano fo mambiriwe pari,wiro fo mansainawi tuainio guru Yahudi mansai dowen.
Yesusa Fo Raroatan Fowaneno Kusta Enta Anari Fokowi 1Yesusa fo rufano fuamae iyande,raroatan wofarum wotar Ariat,i. 2Masi enta raroatan fo waneno kusta enta fore Ai,taweno fo ayo buame ya onangkapa Ayo nggawewi ei taweno fayawe ai fare:Ai tae,aita nomayar moi,No inanari okowi naniwe isa wanene ai. 3Aiweta Yesusa faneme reanta fo raroantane aiyari fayawe ai fare:O mayar tora nokowi.Masi awonta tawen raroatan omi fokowi wanen kusta ananiwe.4Aiweta Yesusa fayawe aiyata fare,Nanemeni,wiro no anda onario tamurano raroatan enta ai waya,pape notoi,no inatani kea arorono imama ai taweno no anda enda enta we korbaniwe nande kabea Sennae Ai kanini andani Musa fo toiyei.Inamu kaiwasa farume wonaentu awe Sennae fo nawe nokowi tae.Yesusa Fo Raroatano,Fandoi Naito Wosaw Roma mansa iyare afia arow anari fokow iri Kapernauma i5Matoti Yesusa foto fo uwa bendari Kapernauma i,raroatano fandoi naito Roma enta fore fosobuwe Ai fanandewi fare, 6Aitae,isa orowe fowanen ao ayo faya fotami watun omi taweno fau wauwe parita." 7Yesusa fo ura aiyata fare,intai Ore wanari fokowi ai."8Inamo raroatan omi foura fare,Aitae noto iwaya,weo oinayar we onayamato isa watun omi ai dowen ndenta e,intora No ayaw awonta ura wenaban teta,wemoi isa arow fowanen omi fokowi ai. 9Weo inei tawen isa andoi yo wana we ai entafi,taweno owo anda sawe iyari.Intora wayawe entai ware,Noto,wemoi fotar kanini rei.Arao isa fina iya fafata ai ware no Anda so nari wemoi fo nari kanini. 10Aiweta Yesusa fo ayawo so nauni,fa tuawe parita taweno fayawe raroatano wotar Ariate mansai fare:"Tuato,raroatan soarea afia fanawei ye andai kareriwe,wiro Osube we raroatan Israel enta ai wesoaini dowena.11Osoarea ura wai yore kaiwasa farume worei,wotaro rani Muram ae aire taweno wotaro rani Arareta raya airei womansa weruri wonunu wanda i riato Abrahama,Ishaka taweno Yakupa iri Senne watun uwa ei. 12Pape raro atano awia raora andoiwe mansawe we borirata wono raora mamantintin parir omi,iri womui inamu wosobuawe kakai yei wowiowe taweno mansa tue tawakepani." 13Aiweta Yesusa foura naito saw omi aiyata fare,No narirambena ata we andani entaiyo nonauntae nanwei.Masiawonta ki nait saw omi afia arowo fowanene fokowi.Yesusa fo Petrusa Anuma Taweno Raroatano Wo Farum Wowanene Mansanari Wokowi.14Yesusa foto fo sobu we Petrusa afia watun omi,fo Petrusa anuma ruama e mowanen riroraw motami amia fata eai. 15Intora Yesusa aneme weta foiyar ranem omi,aiweta wanen rirorawe fo maneni ta.Masinta ruama e motawari seno mo andai e tori inamu wo iri.16Umae fosundumu saewita kaiwasa wo awia raroatano inggira fo mansawe wofarumi mansao we Yesusa airei.Taweno ayawe woman awonta Yesusa fo inggira mansawatani womanai taweno fo kaiwasa wo wanene mansanari tafa wo kowani. 17Wewarea wei namu mai kanini andani nabi Yesaya foura i fare,Afio fo yamama fananame anoi weye,taweno fo wanene wenaniwe yasai."Weroin Nain Tar Yesusa Ariat Omi18Intora Yesusa fo eno raroatan wo farum wore wotet Awariri,fayawe afia raroatano sabuin sean waidinume,fomansami ri yamansanan mbeo nunu aneu waranita. 19Masinta guru Yahudi enta fore foura Yesus ai fare:Aita Gurue,ware otar Nariati we raora roi entai No toi yei. 20Yesusa fayawe ai fare;Tawai wapino atem uwae motami amia ateme ai,taweno ani enawi awia aisangging,pape Arian Raroatano afia pari raora weo fo Ayari awe fo tami ai."21Aiweta Yesusa afiao raroatano fotar Ariat entafi foura Ai fare,Aitae,inami otowo aita fowentora awai tai. 22Inamo Yesusa foura ai yata fare;Nina riati,ime raroatano wina nauni dowene wo raroatano wowewene mansa wai yai."Yesusa fo dobare aofani fotara manin.23Aiweta Yesusa fo kayau wa uwa omi taweno afio raroatan sabuin sean waidinum wo Ariate enawi,wansanan mbe nunu aneu rani waranita. 24Masienta dobarae forufan tantumaro nunu ai,aneae fotipu wae ai taweno fawawin katu womanutu.Pape Yesusa fotami fonei wae uwa rayai. 25Intora Afia raroatane wotar sia wo Anandewi ware,Aitae,Notawri seno Niso fafata tai imo manutue!"26Intora Yesusa foura yaita fare,Andani iyaniwi e yanawe i dowenae?Aiweta Yesusa fotawari seno"foyoware aofani taweno aneae,aiweta nunu omi fomai noni pari. 27Taweno raro wotawene wotuawe,ware,somo are fiso,roiyo yoware tawano nunu yanawe Ai so?"Yesusa fo andakakai awatano raroatan aidinamyai28wansananta masi nunu aneu rani warani iri Gadara wei,raroatano yaro dinum andakakai foyawei yotar fafot omi ire yosubu Yesusa ai.Yosawi parita,intora enta enta wiro fo mambiri we fotaro nawe ai dowen. 29Yotar ime yowa wainmbe yare;Senne fanawo Iwenie Nisa nari wenao?Wiro matoti mai weo Nore isa nari ngganggani dowene?"30Wenaban wei dowen bue woman enta wono wonen wokomi anda woi. 31Intora andakakai omi wo Yesusa anandewi parita ware,Nare Noyasawatan mbe borira mo,yasawi yomo uwai yo bue woman omi mansai. 32Aiweta Yesusa foura mansai fare,watar nani weta!Aiweta andakakai omi wowe borirata wo uwao bue omi mansai.Aiweta bue woman omi wosanan ta raora tetira we nunun omi ai aya wowewen mana uwa rayai.33Raroatano mansami tawano bue mansai omi wosanan mbe bendarita,wotamurani kaninio andanienta woene,taweno raroatan aidinumo andakakai foyawe omi enai. 34Intora kaiwasa andetari iri bendari omi,wotar we Yesus aita wosobua we Ai wo aofani wo akikewa we fotar naniwe awia raora ei.
Yesusa Fo Raroatano Fo Faya Anari Fokowi 1Yesusa fo kayano wa iwa omi sea,womansari rambena wansanani ata.Pari masio bendari Afio omi saiwe ata. 2Iri wei raroatan enta woraro fofaya fotami fata ai boni aoi Yesus ai rei.Yesusa fomansa eno wonari weain omi wanawe Ai andoi parita,intora fayawe raroatano fofaya omi ai fare:Ainawo iwein nanawe Inai tuai,Inaneto nairi sararo kakai nonari ei tae."3Aiweta guru Yahudi enta yayawe yaimumbe yanoanaf uwa ei yare,raroatan sowarea moi fo Senne Awe ngganggania. 4Pape Yesusa fowo yaeno yanoanaf uwa omi tae,itora fayawe yai fare,we andani yanetotor ayawo kakai saw ei iri yanoanaf uwao ie? 5Roi enta mawai:Wayawe ware,Ina nefotor nai iri ina sarar ei tae arao ware:Notawari taweno notari ta? 6Pape inamu otamuran wai iri raroatan awe fokow wesoain,inamu waminatawani,wei iri nu ai,Ainawo raroatane fo mambiri we fo sararo kakaiye ura sayari.Aiweta Yesusa fayawe raroatano fofaya omi ai fare,Notawari ina fatao ayawari nowe ina watun omi aitai!7Aiweta raroatano omi fotari taweno farirambena we afia watun omi ata. 8Kaiwasa farume wowewarea eni woyani parita taweno wo Senne aparandin ware Senne afia mabiri andoi parita,aiyo fo mambiri wewarea we raroatan mansai so.Yesusa fo Matiusa Awain Fariati 9Masi enta Yesusa fotar naniwe raora wei,fo raroatan enta aeni atamo Matiusa fonume watuno wo pajaki nuanruri parenta Kaisar ai omi,Yesusa fayawe ai fare,Ina taweni.Aiweta Matiusa fo tawari fo Yesusa ariati.10Yesusa foto fonunu fandai Matiusa afia watun omi,raroatano wo pajaki nuano parenta Kaisar ai wofarum taweno raroatano farum omi womansawain we raroatan wosasari enawi woto woeno wandai Yesusa ariati taweno afia raroatano sabuin sean waidinum enawi. 11Inamo raroatan Farisia enta wo wewarea eni,wayawe Yesusa afia raroatan fomansa ini omi mansai ware:We andani enta wawawa guru e fandai raroatano wo pajaki nuan omi taweno raroatan wosarare wei?12Yesusa fo nauno waya wei taweno fo ura fare,wiro raroatano wokowan enawi wowe raro wowanene mansanari e dowen papen raroatan wowanene mansai. 13Intora wato waen sanan kanini ayawo mamaran enta yonotu Ayaw omi wesoain:Owe somoi weo wamemen wai,wiro wa andaum enta rawe Inai dowen,weo Ore somoi wiro weo raroatano wonanewanmbe mansawain dowen,ime raroatano wosarare enawi."Yesusa afia ayawo wanino taweno raroatan farisia14Masi enta Yohanesa fo kaiwasa mansawe worayane afia raroatano wotar ariate wore wayawe Yesusa ai ware,Ana weroin nainio,imain taweno raroatano farisi enawi yawo we puasa weme,pape ina raroatano wotar nariate enawi dowen neso? 15Yesusa fanawe mansai fare,Anawenao!Afiatani kaninio wowanamo ramo omi taweno afia raroatano fomansa wainta afia muniara wanam omi ai.Iri matoti rama wanam omi fonanu mansa riati wei mansa noanafi fitumue ae?Pape matotio rama wanam omi fono wei mansa riat atai dowen omi,intai fore ai,wetai inamu wo puasa we ki (Anaweain taweno somoi ono mansa riat tora wopuasa wei dowena,pape matotio intai otar mansa naniwe omi yaretai,matati wewarea iyo wopuasa we ki)."'16Wiro enta afia ansun tawaro masabu enta awar kobuo ireu baei wanin entai dowen weo wemoi ireu baei wanin e fo ansune karimui,intai ansuno taware masabu andai ata.17Anaweain taweno anggari wanino moi,wiro amaun weaowano sapikea taware uwa ai dowen,wemoi weaowan omi fomasabu iyai intai angguri omi fobuba fo weaowan araria fomanggangguni fokakaita.Pape angguri wanin omoi raroatan womauni wea owan wanin uwa ei inamu weawan omi taweno angguri omi yakowi ruri.Yesusa fo arian ruama enta ranari mokowi taweno ruama raneme te suo Afia ansun ei18Yesusa fayawe Yohanisa afia raroatan wotar ariat mansai weain ime,raroatan fowe ayari we watuno sambayane fore fayo buame onangkapano Ayo omi fayawe fare:Isa arian ruama isua moweni we,pape ore Nai noto No nanem ao yawari rai,inamu mo uwini ata. 19Aiweta Yesusa fotawari fotar ariata,taweno Afia rarostan sabuin sean waidinum enawi.20Matoti we tawen ruama en mi mo mowaneni momandi ansanano fuinae sabuin seano waidinam.Motaro kefan mbe Yesusa aita iri aeri omi,raneme weta tesuo Afio ansun ramana ei, 21Mayawe ranoanaf uwaei mare:Inaneme weta tesuo Afio ansun onu omi wemoi okowi taiwe. 22Ranem omi weta tesu Afia ansun omi,Yesusa anai muntiawe fakafan mbe foruama omi raemi taweno fayawe fare,Arian ruama iwein no nano anafi ao tawan matu ime,ina nawe.Inai ao ai yowemoi,nokowi tae.23Masinta Yesusa foto fo sobuawe raro fowe ayari we watun sambayane afia watun omi,iri wei fo eno raroatan wo sulin buwe enawi taweno kaiwasa farum womanumbe, 24Fayawe mansai fare,watar we barira naniwe weo ariano moweni dowena pape monei ya.Pape wo Yesusa Aumboambo parita.25aiweta kaiwasa andetari omi mansawatani woweborira,Yesusa fouwa sia fo iyaro ariane ranem omi,ariane mouwin,are. 26Yesusa fo ayaw awo wewarea nari tantumari,aiyo yaansanan wariro raora wei tantenambe. Yesus fo raroatan aidinum yami fifafar yanari yoeni27Aiweta Yesusa fotar naniwe watun we ai.foto na ansain darani moi,raroatano yami fifafar yaro dinum yotar Ariati ime yo Yesusa awain yare,Dauta fanawo iweinie namemen isai tai! 28Yesusa fo uwa watun uwa omi sia intora yotar Ai sia i,aiweta fo yaunaudewi fare,yanawe namu oya nari ikowi ae?Intora yare,"Yo.aitae imanawea."29aiweta Yesusa anemanatawan yami omi taweno fayawe fare,kanini yanawei yaoi andani kiani emoi kanini tai. 30Masi enta moi yami omi fo bauri yoeni ri.Aiweta Yesusa farirer fo tapapambe yai,inamu wiro uo wewarea auini enta ai waya." 31Pape yoborirata yotari yo Yesusa awuwuo raora wei tantenambe i.Yesusa fo raroatan fowanen awa kumu enta anari fayawe.32Aiweta aidinum yani fifafar omi yoborirata ime raroatan enta fiata andakakai fawe ao awatamui wei ao Yesusa aire. 33Aiweta Yesusa fo andakakai omi awatani ananiwei,raro awa tamui omi omi fayawei ata.Intora kaiwase farum enawi wo atuwawei parita taweno wayawe ware,wiro anda tantumar soarea imoeno Israela i dowena." 34pape raroatan Farisi wo ura ai ware;Mambiri somoi fo sobua riato andakakai awia fowe ayariwe omi afio fo andakakai awatane." Yesusa anewawu raroatan farume mansai35aiweta Yesusa fotar waririo bendari taweno watuno wei tantenambe;Fomansai nawi iri watuno sambayane uwa ei taweno fo Ayawo kowo Senne anini taweno fo raroatan wo wanena womanua mansa nari wokowani. 36Yesusa fo raroatan farum omi mansa eni,Anewawu we mansai parita,weo mansa noanafi fitumu taweno wokiari kanini domba awia pariro raroatan fo mansa umo.37Aiweta Yesusa fayawe afia raroatano sabuin sean waidinum omi mansai fare,No mano aini omi farumi,pape mansaini omi wofarumi dowena. 38Anawein moi wanandewi raro fowe ayari kami we fo ini omi ai inamu fowo wo aiyar fafata enta masa natu weo wo nomane aini."
Yesusa fo raroatan sabuin sean waidinum mansawain 1Yesusa fo afia raroatan sabuin sean waidinum mansawain ruri fo mambiri omi we mansai,inamu wo wawat kakaiye awatano raro wo wanene mansai taweno raro womanua enawi.2Yesusa afia raroatano fo mansa ini sabuin seano waidinume mansatam iso:Manaine moi,Simona (Afi awaino Petrusa weao) taweno afia kaowaro Andreasa,Yakobusa afia kaowaro Yohanesa (we enai moi Zebedeusa afia ariane naiye). 3Pilipusa,Bartolomeusa,Tomasa,Matiusa (afi fo pajaki nuano parenta ai).Yakobusa (wemoi Alfiusa fanawo fie),Tadeusa. 4Simona (afi awaino raroatano Zelota).Yudas Iskariota (afi fo Yesusa ambayane).Yesusa fo afia raroatan sabuin sean waidinum e yamiri yotar yo Afia ayaw kowe awuwu i 5Yesusa fo raroatan sabuin sean waidinume yamiri taweno fo yariretawan fare,wiro wataro raora raroatan Yahudi dowen omi masai waya taweno wiro wa uwa o bendari rariatano Samaria mansa waya. 6Ime watar watowo domba wonoe mansai,wemoi raroatano Israela enawi we. 7Wato wa ayawo Senne so ura mansai ri ware,matoti Sennae fore kefantae.8Wao raroatan wo wanene mansanari wokowan;taweno raroatan wowene mansawe wouwin;raroatano wosubu waneno kea/kusta wokowani;taweno anaweyo kakaiye awatani.Mambirio wasobu aweiyao moi owe wai airora wea,intora weri taweno inari airora wei raroatan saiwe ntai tawen. 9Watar moi wiro wadoi masi arao doi pera arao tembaga enta iri wai narerete uwa iwaya. 10Wiro wa anda wai enta koi wawana uwa ei waya,wiro wa ansune ko bedinum iwaya,sepatu arao aitatoi ae.Weo raro wanda iyar enawi moi anaweroin taweno wosobua weo anda wowei omi riato rarowo wanda iyar omi mansai.11Intora watar wauwa bendari arao watun wenta moi,wakomi iwei raroatano mai nta taweno wanunu ariat pariri ao watari ata. 12Ime wato wauwa watun entai moi,waura ware,Senne fo wa moani. 13Ime raro afio watun omi fo wayamat moi,kowo moano wawe ai yao rufan ai yao rufan ai,pape fo waya mati dowen moi wawa kowo moane wawee tani wai yare iyate.14Taweno raroaatan enta fowayamati dowen,womayar weo wo ayaw wayawei nauni dowen moi,wawe borira mansa naniwe watun arao bendari ae,taweno wayo wetewa weao kafan tetawi. 15Wayawe wai yare tua:Weo matotio Sennae fo ayawe wefitumu kanini nuo aiyo,raroatan iri kakofa Sodoma taweno Gomora enawi,aiboiyo fowe mansai omi tafia seanmbeo aiboi foweo raro wo wayamati dowene enawi."Yesusa Farireri Taweno Raroatan Sabuin Sean Waidinum Mansai Kanini Kakai Yore Omi Taweno Atame Anini Omi.16Waeni!Owami watar wa inatame awuwuo moi, wawa tani kanini domba wono ansain mae saw e,intora wa sawi kanini tawai rai,taweno wanoanaf mai kanini muntune rai. 17Taweno wanau siaur ainambe,weo intai raroatan wowatafuni taweno wowao we Majelis Agama mansaita inamu wo wananubat o wai ei iri awia watuno wo sambayan mbeai omi. 18Taweno intai wo waoita wotet fone mansai tawenoawia manandoine mansa munei,weo weawain moi raroatano wa inariate nai weri.Wemoi wa ayawo kowo animi kanini inai o wemansai,taweno raroatano wo Senne aeni dowen enawi.19Pape wo waoita wo wanande wi moi wiro wanekukui andani wayawe eiye,arao wayawe roinain omi.Weo ayaw andani wayawe wei omi moi,Senne fo ayawe enta we wai tai wayaw eiki. 20Weo we anawein omi moi,wiro iweri yaya wei dowena,ime wawa Aita fio fo Afia Anawayo we wai ara wayawe ie.21& 22Intai matoti fore omi,raroatan enawi tantenambe mansan e dideu we wai weo iweri moi raroatano itar inariate nai weri.Intora raroatane wo awia mambearaow tera enawi mansambayano raro womansa bai e mansai ki,weo wo ina riatora.Taweno aita entafi fo afia arian ambayani weo arian omi fi nariatora,taweno arian enta nawi intai wo weburo anandoin mansai womansa bairi.Taweno mansane dideu we wai weo,wa Ina tame anini ei;Pape rarowo aneatawan pari wei ta moi intai fo sobuawe kowe iki. 23Intora wo wanari ngganggani bendari entai moi,wanin mbeo bendari enta saiwe ata,weo otamuran wai tua;Wiro wataro bendari Israela iya manai emo,Ariano raroatane fo tar kawaru reto.24Arian sekola enta wiro fo andoi afia guru ai dowen,arao arow enta wiro fandoi afia fowe ayari we ai dowen. 25Arian sekola enta fo afia guru amai dowena,taweno arow enta fo afia fowe ayari we amai dowena.Iweri moi yaya Senne fi Inei.Intora wo Ina waino Barsebula wemoi,wo ayawe ngganggani wai we." Wa Senne Ayaniwi,Wiro Wa Raroatan Yaniwi Waya26Wawe ara wararoatan weain mansa yaniwe,weo wiro anda enta tabuni dowena,tawen afai wiro anda enta anggawa we ara aenteri dowen. 27Andani enta wayawe wai maman uwa ei wemoi wa ayawe iri matoti iyata,taweno andani wa mumumbe wamare aoi moi,ayawo wemoi wawawaini boni kaiwasa farume mansai ata.28Taweno wiro wamansa yaniwo wo wawatani bai,pape awia pari mambiri weo fo wananamebai,Ime wayaniwe fio Sennae Afi moi fo mambiri weo fo yamamam tani bai taweno yasa naname weo nona uwa omi. 29Ani sinsumiri aidinum moi yambayano doi seni baentawe ai ae?Pape enta wiro moyakar funoma we kakota bon omi ande borira naniwe Aita fowei yomi dowena. 30Taweno wayari bin ao fotari tantenambe. 31Intora wiro wayaniwi waya weo weawain moi watainai seanmbe ani sinsumiri mansai."Wananawe Yesusa iri raroatan farume masa mun ei.32Are fio fanawe Inai iri raroatan farume mansamun ei wemoi Inein taweno wanawe ai ri Aita amunei iri raumae iki. 33Pape are fio fina pampona raroatan farume mansamunei wemoi Inein taweno wapamponai Aita amunei iri raumae iki."Yesusa fo mansao titeteri Anaweroin eo Yesusa ariate34Iwe yarobaio ore somoi o mainta koiyo nu bonei ye,weo wiro omai koi dowena ime osawe koiya. 35Weo ore somoi owedayari tai,Arian awe naniwe iri adaya ai,arian ruama e rawe naniwe iri awea rai,adama ruamae rawe naniwe iri anuma rai. 36Taweno mansamun saso enawi moi,raroatano tau watun uwa wewarea.37Raroatan arefio anefio anewawu adaya taweno aweayai seanmbe Inai moi,wiro fo mai weo fima riati dowen;anawein taweno arefio anewawu afia arian rama arao arian ruama yai seanmbe Inai moi,wiro fomai weofina riati dowen. 38Arefio wiro fo mayari fo notabanate anoiwe taweno fina riati dowen,wemoi wiro fo maiwe fo inariari dowen. 39Arefio afia ansene raratiwe sean pari fina riat omi moi,intai afia ansen omi yonoki,ime arefio iri nu ai anewawu inai weta Inatame wedayari bai fowen taweni intai afio,fosobu kowei iri raniworani ki.40Are fio fowayamate moi,afi taweno fo Inayamati,taweno arefio fo Inayamate moi,intai fo Aita finami ore Ayamati ki. 41Arefio fo nabi enta ayamati,weo afi fo raroatane mansa entawen moi wemo nabi fie,intai foso buwe ambawati nabi ai.Taweno arefio fo raroatan ano anafi mai enta ayamati weo aminatawano raroatan we ai anoanafi mai fie inatai fosubuwe ambawati ri raroatan anoanafi mai omi ai.42Iaweno arefio fo mana nea awonta wei ri kafi ai we raroatan kaoare ai weo afi fo Inariate,intora wayawe wai ore tuai:weo afia ambawate wiro yono anani wei dowen.
Yesusa Taweno Yohanis fo kaiwasa mansa rayane 1Yesusa fo foain farirero afia raroatan sabuin sean waidinume mansai,Fotar nani we raora weita fainawi taweno fo ayawe awuwu o awia bendari uwa omi. 2Iri aitamu uwa omi Yohanisa fonaun kanini andanio Kristusa fonari omi, 3Intora fo afia raroatano wotar ariate mansami woto wo Yesusa anandewi,yanandewi yare;Iweinio nore so arao yamo enta arara we saiwe ae?4Yesusa fanawe fayawe yai ata fare;Iyafobena yatai Yohanisa ai yanini kanini ai andanio inaunao taweno yoenao, 5Raro mansani fifafar woeni,raro mansa faya wotawa wotari,raro wowanen kea wokowani,raro mansamare patote wonauni,raro wowewene wouwini taweno raro awia pari anda emoi,ayawo kowo awuwu mansai. 6Taweno are nawio wiro mansa noanaf sisu taweno wo ina waya i dowen enawi wo sobu afia mai yomi.7Aiweta Yohanisa afia raroatan omi enawi wotarita,Yesusa fayawe raroatan farume mansai kanini Yohanesa i fare:We andani enta watar weo bua gurun aita?Wao kampuio yowande fobue fao mambena omi aen ae? 8Arao we andani enta watoi?Wa raroatano fo ansuno faname kaiwewane iae?Dowena,raro fo ansun faname kaiwewane we emoi,afia raora iyo watuno manandoin wonunuwi ei.9Intora we andani watowe?Wa nabi enta aen ae?Tua,pape otamurani wai ware raroo wato waeno wemoi,fandoi seanmbe nabi mansai tafa. 10Weo afi moi afi Senne fayawe kanini ai fatoi fare:"Watatira re owo Isa raroatan enta ami fowimbe nai,afi intai fo nae awe fomainena Nai iri namun aoi.11Wayawe waiyore tue:Iri raroatano mansayari pondomu nu ai enawi wiro enta fandoi seanmbe Yohanis o fokaiwasa mansara yane ai dowen.Pape raro fokaoar o Senne watun uwae Afi fandoi seanmbe Yohanesa aiye. 12Iri manaino Yohanisa fowariri fo Senne ayawo kowe awuwu pari sobu wesoi,raroatane wo mambiriwe Senne ai wo ayawe seruwo fandoi omi,fomambiri weparita,tawena kaiwasa andetari enta wotapani ime andetari enta wo anauni taweno wotar ariati,wemoi raroatano wokakai wosaw enawi we.13Weo Musa fayawei taweno nabi enawi tafa wayawei kawuruta tai,Yohanisa fokiani ri. 14Taweno wamayar we wasobua weai moi,afimoi Elia fie, afio iri ayawo nanewanmbe omi fonutu kanini intai fokiani ata ire. 15Arefio fowe amare wemoi,fo ayawo nauni!16Yesusa fayawe ata fare andaani entai yo waniniwanmbe kanini raroatan andetari so mansai e?Enawi moi mansa niniwanmbe ariano wonunu kondirorawi taweno womansa wain mambena ware; 17Amo keni raiserani amo serulino bu we wai,pape wasarerewi dowena,amo keno kayowa ei,pape wiro wawiowei dowen.'18Weo Yonesa foreo moi,wiro fo andai enta i dowena,taweno angguri enta manani dowena,inamo waura ai ware,Afi moi wawat kakaiye fono aiya. 19Aiweta ariano raroatano fore moi fo andai taweno fo manani,wayawe ware;Waeni raroatan omi Afi moi raro forowe,taweno fomaen bariwi fandurio rarowo payaki nuan we parenta ai taweno raatan wo rarare,pape Senne afi seanmbe pari tua iri fowe toa omi.Yesusa fayawe ngganggani bendari entai yo afia raroatan enawi wanawei dowen20Yesusa fowo anda nari tantuma farumio bendari entai,anaweain pape raroatan omi enawi wiro wo mansarirambea naniwe awia sararei dowen,ai wedayar moi fayawe ngganggani mansai fare, 21Raroatan Khorasima wasobu afia kakai omi ie! Taweno raroatan Betsaida weawain taweni wasobu afia kaki omi taweni e.weo andatan tumar farumi onario ansain wai wesoain o,onari masio bendari borira naniwe Israela i,tuainio Tirusa taweno Sidonia we moi raroatan iri womi enawi wo mansa rirambena naniwe kawuru awia sararei tae taweno womansa rirambena naniwe kawuru awia sararei tae taweno womansa ansuno ansun koyaf ei wo tewa e yawar sea tuna mansa yari omi tae. 22Pape wayawe wai yore ware;Matotio Sennae fo ayawe fitumu kanini nuo fono omi,wa sabuwe aiboi mangges seanmbe,raroatano Tirusa taweno Sidona enawi awia aiboi tafia.23Weawain taweni bendari Kapernauma wanoanafi sisu we watainai seanmbe pari wa sobu raumae i tawen ae?Dowena,pape Sen ae fo wawe wu rufan pari wasobu weo nu raro wewn omi!Weo masi iri Sodoma imoi wosobu we anda tantumar entai kanini afia onari ansaini wai wesoain moi,bendari we wiro yonoi dowen ime fotet pari masi matoti soi. 24Pape wayawe wai yore ware; Matoti o Sennae fo ayawe we fitumu kanini nuo fono omoi,wasobu aiboi mangges seanmbe pari,raroatan Sodoma mansai awia tafia."Yesusa fo raroatan mansa waini inamu wo sobu we afia mai ri ai25Iri wewarea moi Yesusa fo sambayanmbe fare,Aita,Senno no raumao aiyari taweno nuo Iwein,Okow enta we Aita Nai weo we tafa moi No nggawawe naniwe rarowe wanda nari mansai taweno rarowo woen tawane mansai,pape Nainawi kasau we raro awia tani kanini arian rei fofa. 26Aitae wewarea iyo yo nano anafi koe. 27Aiweta Yesusa fayawe fare;Aita fowo wewarea we Inai tafa taweno wiro enta fo Ariane aera maoni dowena tau Aita fi saiwe,taweno wiro enta fo Aita aera maoni dowena tau Aita fi saiwe,taweno wiro enta fo Aita aera maoni dowena tau Ariane fi saiwe teri taweno raro atano Arian fomansa ini enawi mansai nawi.28Wareo Inai ri rarowo wayoe waneme pa taweno wamanggese uwawi wamanua parita,intai o we dayar wai ri fanam entam enta iki. 29Wawe kanini isa ayawei taweno wasobu ainawe riat Inai Weo inei moi omanua taweno ina noanat uwae tawawa,intai wanamam ao sobuawe mai entai. 30Weo isa ayawo mawa we wanari kanini taweno ando owe ara wao anoiwe ye tafia.
Farisia wo Yesusa aofani weo raro wariate wo patibu akariti matoti sambayane ai 1Iri wemarea i, iri matoti sambayan entai,Yesusa fotaro wawa patibu uwa ei.Afia raroatan wotar ariate enawi wo patibu omi aeni wo afia bon omi akariti we woiri,weo waniayawe tora. 2Raroatan Farisisa woen womi wo ayawe Yesusa i ware;No tatira ta ina raroatano wotar nariat enawi wowenoano ayawo yonotu anambe weo yamo anda enta iyar matoti sambayane ai dowen.3Pape Yesusa fayawe mansai ata fare;wewarea moi afia tani wenao Dauta fonari wino wei iri matotio afi taweno raro wotar ariate waniawe matatoa kanini ayawo wei dowena e? 4Wemoi fouwa Sennae afia watun omi ai sia fo rotie i wonande tutambe Senne ai taweno fowei rarowo wotar ariate mansai woi taweni.Wape wewareamo kamni ukumi agama omi,iman a wo anada iayaro Sennae afia watun omi enawi woi ter ie.5Taweno wami natawani matoti sambayan omi,imam a enawi wo anda iyaro Sennae afia watun omi moi,fo mansa wedayari taweno wowe noano ukumi sabat ai ri Sennae afia watuno sambayane kwa ei,wiro wonar sarari dowen ae? 6Wayawe wai yore ware,Iri soi enta fandoi seanmbe Senne afia watune ai.7Ayaw enta yonatu wesoain;wiro oru we raroatano wo korbani anda ume we inai dowen,ime anda oru i omoi wamemenio raroatan saiwe.Intora wa Sennae afia ayawe tafuni moi,wiro wa ayawe we fitumuo raro wonari sarari dowen enawi dowen. 8Weo Arian raroatano afi moi Senne fie iri matoti sambayane ai."Yesusa fo raroatan enta anem rani foweni anari fo kowi matoti sambayane ai9Aiweta Yesusa fotar naniwe raora wei,ime foto fo uwa Yahudi awia watun sambayane enta i. 10Iri wei fo raroatan enta aeno aneme rani foweni.Raroatan Farisia enta nawi wei wo Yesusa anandewi ware:Kanini ukumi Musa fotoi omi raroatane mansanari wokowani o matoti sambayane ai taweni dowena?wo ura weain namu wo Yesusa awe fosarari weo fo anda nari nowano matoti sambayane ai.11Pape Yesusa fayawe mansai fare;Anawein taweno wea wain enta ina domba enta mi moto moyakari atem uwa entai matoti sambayane i wemoi andani fonari e?Wiro forufan fora yawar naniwe atein uwa ei dowena e?Weroin taweni forufan forayawari. 12Anawein moi dombao mio motainai seanmbe raroatano ai ae?Dowena intora kanini ukumi omi afia kowe nariri matoti sambayan omi,inamu kow iwe.13Aiweta Yesusa fayawe raroatano aneme rani fowen omi ai fare:No nanem ao reande!Aiweta raroatano omi fo anemo rean kanini tai,anem omi fokowi kanini rani enta omi aiyatai. 14Aiweta raroatano Farisia enawi wotar naniwe borira ta,taweno wo ayawe ruri weo,ware wo Yesusa abai ri.Yesusa afino raroatano fanawe Sennae ai aiyo andani nabi Yesaya foura i15Pape Yesusa foeno mansa noanafi kakai ai intora fotar nani we raora wei.Kaiwasa wofarum parita wo Yesusa ariati taweno raroatan wowanene enawi wofarum parita fomansa nari wokowani ata. 16Farirer tawano kaiwasa farume mansai ri tapapambe parita,inamu wiro wanini o raroatan enta ai saiwe kanini Afimo are fie,weaini waya. 17Intora anawein omi mai kanini andanio Sennae fayawe o nabi Yesaya fare:18" Tatirata Isao fina fafata waini fiso Afi inane wawu ai tawen afio fi nanoanafi koe;Inamu owo Isa anawaya mamarane awe Ai Taweno fo ayawe fitumu mai ye,aniniri kaiwasa mansai iri nu ai.19Afimo wiro fobar finoma we taweno wiro fokakobu finoma wei dowen,anaweain taweno wiro enta wo Aompui nauno nae ai dowen. 20Tuainio kampui baburu katu forabuti fosawai wiro fofitumui dowen,taweno antirono fobarurue wiro afefei dowena;pariao Afi fo ukumi omi anari fo mai. 21Taweno afi saiwe atam omi,kaiwasa iri nu aitantenam mansane asari."Farisisa wo ura mambena Yesusa ai.ware afia mambiri o moi fosobu riato andakakai ai.22Aiweta enta wo raroatano anawayo kakai fawei enta aoi Yesusa ai re.Raroatan wemoi inggira fawei ami fifafa taweno awa tamui we.Aiweta Yesusa fowo raro inggira fawe aini anari fokowi,fayawe taweno fotatirawi ata. 23Kaiwawa farume enawi wo atuawe pari we anda tantumar we taweno woayame ware,raroatan somoi Afi awaino Dauta fanawo fiso farao?24Pape Farisia enawi wonaun womi wo ayawe ware;Iri inggira enawi awia andoi Barsebula atam omi teri aiyo raroatan soarea fo inggira mansawatan eso." 25Pape Yesusa fo eno mansa netotoro mansa noanat uwa omi intora fayawe mansai fare,Negara enta wiro we baentawe i dowen ime wo mansa bau taweno wo mansaba mambena,wemoi negara wewarea fotae wenabani dowen ime intai fokakai ai.Anawein taweno bendari enta arao,watun uwa enta bauri wemoi wiro fotet pampani dowen.26Anawein taweno anda kakai fo anda kakai awatani wemoi fotar bena saiweata taweno fobabau iweta.Wemoi intai awia andoi omi fono matu idowen ime intai fonin ai. 27Wao ayawe ware iri Barsebula afia mambiri omi aiyo fo andakakai awatau naniwe mansai e.Anawein mo are warea afia mambiri iyo wawa raroatane wotar wariat enawi wo andakakai awatane?Anawein mo enawi o wo ayawe fitumu wai e.28Pape inei moi owo andakakai awantano Sennae afia mambiri ei,wemoi otamurani weo inei moi Senne fore we fandoi ansaini wai tae. 29Andakakai enawi awia tani kanini mambiri enta fonunu afia watun omi.Taweno enta wiro fo uwao afia watun omi aisia i fonin afia roman omi dowena,ime wewarea fo mambiri iyar fofona kawuru tai intai fonin afia roman omi ai,Intora iri andakakai awatanmbe borira ta moi,otamurani we owo andakakai awatanmbe borira ta moi,otamurani we awo andakakai akurabut kobu. 30Arefio wiro Isanduri dowene moi,wano finabar iwe,taweno arefio wiro fotet tuar Inar iri raroatan mansaweruri ei dowen moi,wewarea fo anda anarie nari ngganggani we titeteri.31Anawein moi wayawe wai yore ware:Sasari andetari raroatan wonariri taweno woura mambena Sennae ai omoi,sasari weain omoi Sennae faniniki pape sasario woura mambena Ananamo mamarane ai omoi weroinain taweno Sennae fanini dowen. 32Taweno raroatan o woura mambeane Arian raroatane inei,awia sasari weain omi Sennae faniniki,pape woura mambena Ananam mamarane ai moi,anaweroin taweni Sennae fo awia sasari weain anini dowen,iri nu so ai taweno nu wanino fare fore omi taweno dowen.33No entafi waura ware fokowi moi afia man omi fokowi,no enat fi waura ware fokakai wemoi afia man omi fokakai taweni.Weo iri no man wewarea ai inamu no we area maoni. 34Farisia weri moi raroatano isapipaya Itawai ramai.Anaweroinainio iwo yaya we ayaw kow ei ri yawa ei,ime yanoanaf uwao kakai sapipaya so ae?Weo andanio ayawe isa wa ei moi,andawe kianio isanoanafi uwa rea iyonde. 35Raroatano fokow omi moi fonario kowi weo anoanafi uwa omi fokowi tora.Pape raroatano fokakai omi moi fonari kakaiya,weo anoanafi uwa oni kakaiya.36Pape wayawe wai yore ware,intai matotio Sennae foreo fo ayawe we fitumu weo kaiwasa iri nu ai tantenam omi raroatano aentawe-aentawe fanawe kanini ayawo fayawe fonima omi we Sennae ai yai. 37Weo Sennae fo ayawe fitumu kanini wai omi anetotoro ayawo wa ayawei omi wawe sarari arao dowena e inamu wasobu aibai arao wakasau ae.Farisisa wo Yesusa Anandewi inamu fo anda tantumar enta roron mansai38Aiweta raroatano Farisis enta nawi,taweno tau ayawo Masa fatoi omi entanawi wo Yesusa anandewi ware;Aita Guru e yamo faraise yamo kaiwe No anda tantumar enta nari yamo eni. 39Pape Yesusa fanawe mansai ata fare,kaiwasa riat so wosapipaya parita taweno waeri tarerai we wawa Senne Ai,wawawa tani tuainio rama enta aeri tarerai we afia ruama rai taweno fowe ruama borira womi.Ina nandewi weo owo anda tantumar enta enta nari we anda ainawi we wai kanini Inai.Pape wiro wanda tantumar enta nari saiwe wai dowen,ime wamimatawani anda ainaw iri nabi Yunusa ai. 40Ana tuamio nabi Yunusa ai fono diano saroiya ranoanafi omi matoti mandeti mamane mandeti weain taweno Arian raroatano intai fono kakafa uwa omi matuti mandeti mamane mandet taweni.41Matoti Sennae e fo ayawe fitumu kanini nu ai omoi raroatano Niniwea enawi intai woauwin tawen wairi,inamo iri ansain so wai.Weo wino nabi Yunusa wayane mansai omi wonautae intora fototour weo wo sarare nari omi taweno wo mansa rirambena naniwe awia sarar ei.Pape iri soarea i,iri raora soi enta fandoi seanmbe nabi Yunusa ai,inamo wiro wanauni dowen.42Matotio ayawe fitumu omi ruamao andoi entai mi rani yoama omi ami intai mo uwin tawen riatio raroatano iri ansain soarea wai ki.Weo ruama soarea motar parir nu ramana omi re mo sobu ainawio andoi Salomo ai afi seanmbe omi.Taweno iri soarea i,iri raora soi enta fandoi seanmbe Salomo ao,inamo wiro wa nauni dowen.Anawayo kakai fariranmbena43Wetao anawayo kakai entafi fotar we borira naniwe raroatan entafi moi,fotar wari finoma we raora kakai saramu weo fokomi mora fonoi ei,pape fosobua wei dowen. 44Wemoi anai sisu fare,warirambena ata iyo isa watuno isua otar naniwe ai omi aiyata tawena matoti farirambena ai omi moi,fo sobuawe raroatano omi amatuainio watuno fotami dowenmbe,fo nanewanmbe airiri taweno. 45Aiweta fo we borirata fo anawayo kakaiye narea dinum mansai nawi,wokakai seanmbe ai.Masi enta wouwa raroatan omi ai sia wono ai ri.Intora fo raroatan omi dayari ara fonunu toa omi kakai seanmbe manai omi ata.Kaiwasa iri riat so wasapipaya wea wain wasobu afia kakai seambe weain taweni aiki.Yesusa awea taweno afia kaoare wore Ai46Yesusa fayawe kaiwasa farume mansai weain,Awea taweno Afia kaoare wore woteto borora omi,ware wosobuawe Ai. 47Intora raroatan enta fayawe Ai fare,Aita e koyafe Ina kaoare enawi woyamato borira omi,ware wosobuwe nai.48Inamo Yesusa fayawe raroatano fo ayawe ko Ai yomi ai ayata fare;Aremio o rawain Aiya we?Taweno are nawio mansawain Isa kaoar we? 49Aiweta Yesusa fayawe faneme rorono afia raroatano wotar Ariate mansai fare;Notatira ta,isa Ai amiso taweno Isa kaoare enawi so! 50Weo raroatan arefio fonari kanini Isa Aita iri rauma ei fowei omi moi,afio wawaino Isa kaoar rama e fiwe Isa kaoar ruama e miwe taweno Isa Ai amiwe.
Anda fo ninanmbe Kanini Raroatan enta fo karabu kami abubai 1Matoti wewarea Yesusa fotar naniwe watun omi taweno foto fonunuo nunu Galilea awuni omi. 2Aiweta raroatan wofarum wotar airei womansa weruri Awariri,intora fokayano wa isea fonunu wei,ime raroatan farume weten re omi.3Taweno Yesusa fayawe mansai farumi anda foniwanmbe fare;Raro fo wawa nari entafi fo karubu kami ao ao foto fare fanuni. 4Foto fo karubu kami omi koi fobubai enta tararo na omi,intora ani wobaririnde woi ri manai. 5Enta taweno tararo kakofa we tomanmbei ei kakofa farumi dowen,karubu omi fotifu faikera weain weo kakofa e sambenama. 6Pape uma omi fokayani ata fo mayayofa taweno fosamamorani weo waim entai dowen.7Enta iyata moi tararo ababore wai batai ansainei.intora ababoro waibatai fo tifu tamu ai fakepani fomamata. 8Pape karubu kami omi enta tararo kakofa kow wei moi fotifu fo kowi taweno afia mane farumi:entao raroana(100) entao raroa mandeti (60) enta taweno raroadinum sean sabuin (30) 9Fayawe tuar ata fare!Arefio fowe amarekomu we moi fowo Isa ayawo nauni!"We Andani Yesusa Fo Tamuramo Anda ninewaumbe ei10Aiweta Yesusa afia raroatano wotar Ariate enawi wotar kefanmbe rewo anandewi ware,we andani enta nayawe mansai irio anda foniwanmai ei? 11Intora fayawe mansai ata fare,iweri moi Sennae fowo ayawe we wai inamu waen kanini anda nggawawe rauma ei,pape soarea enawi mo dowena. 12Weo are wareafio fo sobuawe ayawe riato Sennae Ai kawuruta moi intai fosobuawe andoi ata.Pape rarowo fosobuawe idowen omi taweno awo yono ai omi foko anani weki.13Ayawo so yowe moi otamuran iri anda fo niwanmbe ei,inamu woenmbe aini ki,pape awia tani kanini mansami fifafar.Wanauni,pape awi tani kanini mansa mare kobu tawen fotafuni dowena. 14Intora raroatan we enawi moi mai kanini andanio nabi Yesaya fayawei fare; Wanauni tae taweno wanaun wawura pape wawenta eni dowena waeni tae taweno waen wawura pape wa enta tafuni dowena.15Weo raroatan so enawi moi mansa nuanafi batoyan tae taweno mansa mare mangges we wonaun ei,taweno mansami tabun ainambe tae.Weo weaini dowen moi,baiyo mansami omi woeni,mansa mare omi wonauni,taweno woeni mansa noanaf uwa ei,mamu womansa fobena I nai yarei,inamu omansa nari wokomi ata.16Pape Yesusa fayawe raroatan wotar arete mansai fare,wea wain moi wasobuawe afa mai yomi weo wami ao fobao waeni taweno wa mare ao randimi ti we wanaumi mai. 17Anawein moi wayawe wai ore tua,nabi wofarum tawen raroatan mansa mansa noanafi mai enawi wofarum wokai we woeni andanio waenao,pape wiro woeni dowena.Taweno wokai we wonauno andanio wanaune,pape wiro wonauni dowena.Yesusa fayawe bau kanini anda fo niniwanmai karabu kame ai18Wanaun kanini anda faniwanmbi karabu kami aino. 19Karabu kami foyakaro na omi we moi,foniwanmai raroatano wo Sennae Afia ayawe nauni kanini weroin nain fo mananu we omi,pape wiro wo ayawe tafuni mai dowen.Intora Anda kakai fore tawano fayawe ko naniwe raraoatan we anoanafi uwa omi,wemoi karabu kamio foyakar na awuni ei.20Ime karabu kami foyakaro kakota we taman bonei moi niniwaumbe o raro wo ayawe nauni taweni taweno wo sobuawei mansa noansa noanaf uwa ei wofaraise. 21Pape ayawo wiro fowe waimbe mansa noanafi uwa omi ei dowena,intora wo mansa tawan touri me,kakai omi yore wo sobuawei kanini wanawe ayaw omi wemo wiro wotet ariat matu ata idowen.22Karabu kami foyakaro raro wo ayawe nauni,pape mansanekuku kareriwe nuo ai taweno romano nuo fo tofani weta mansa noanafi yakar weai,intora anda nu wewarea fo ayawe kepan tawani wiro fo man atai dowen. 23Pape karabu kami foyakaro kakofa kow ei moi,niniwanmbeo raro wo ayawe nauni wotafuni taweno wo wesia yono matuo mansa noanafi uwa omi.Raroatan wewarea enawi moi ayawe fo mani parita enawi we,afia tani tuanino karabu mano afia sine farumi,weta o enta raroa na (100) weta o enta raroa mandeti (60),weta o enta raronta sean sabuin (30).Foniniwanmbe Kanini Kampui Fotifu Tamuo Patibu Ai24Yesusa fanini anda foniniwanmbe enta ai we kaiwasa farume mansai ata wemoi fare,Sennae afia mananu uwa omi afia tani tuainio soarea aini;Raro fowawa nari entafi fo patibu man omi abuba afia wawa omi. 25Pape mamanan sain raroatane wonei tafata,yamun saso enta fonggawawe ta fo kampui mane abuba i wawa omi riato patibu man omi,aiweta foto. 26Iri matoti o patibu omi fotifu ta sosine kakefani moi,kampui omi fotifu riato patibu ai yotainai taweni.27Aiweta rarowo wawae nari omi,afia arow enawi wo ayawe ai ware,Aitae patibu mano nabuba omi moi fokowi ime weroin ainio kampui fotifu tamu ai womi? 28Aiweta raro afia wawa omi fare;Raroatan amun saso inai,fina uwawe enta fio fonari weaine we.Intora afia arow enawi wo anandewi ata ware Anawein moi,no mayari namu yamoto yamo kampui omi fafatin naniwe ae?29Pape fo ura fare;weain iwaya weo wa kampui fafatini moi,intai wa patibu fafatin taweni e. 30Intora wawayai fotifu patibu ariati ao,matoti patibu omi akariti tai.Iri matoti we fio intai wayawe raro wo akarife mansai ware;manaine moi wa kampui ao aweruri ri taweno wabiti inamu aineri ime wa patibu ao aweruri ri wa koi ta wesia tunao isa watuno anda we ruri uwa omi.'''Foniniwanmai Kanini Sasawi Kami Ai Taweno Ragi Ai31Yesusa fanini anda fo niniwanmai enta ai we kaiwasa farume mansai fare;Sennai afia mananu uwa omi moi afia tani tuaino foniniwanmai sesawi kami ai,enta fao ita fanuni afia wawa omi. 32Imo enio sesawi kamio moi,fo kaoar seanmbe yowano anuno wawa omi kami ei tafa.Pape fotifu ta moi,afio fandoi seanmbe e fowe womambe taweno fowe anenembe,intora ani omi weta moi wobaria ririnde wo aisanggine anario ansariri ei.33Taweno Yesusa fanini anda fonini wanmai enta ai yata fare,Sennae afia mananu uwa omi moi,niniwanmai ragio ruama enta mokoire o taweno mo weaya tepune uwa omi mo andoi pari fotepune awe dayari fokayan pari sea uwan o fotunai awuni ei.34Yesusa fo anini kaiwasa farum omi mansai tafa iri anda foniniwanmai,taweno foniniwanmai anini dowen moi wiro fo ayaw enta ura mansai dowen. 35Inamu Sennae afia ayawe mai kanini andanio nabi enta fayawe fare:Ware ina wa fobau wayawe mansai ri anda foniniwanmai omi,Inei moi ware wanda ngginggawawe awuwu iri Sennae fo nu anari wei pari sobu we soi,enta foenteri dowenana.'Yesusa Fayawe Kanini Anda Fomuiwan mai Kampui e Fotifu Tamu Patibu Ai36Aiweta Yesusa fotar naniwe raroatan farum omi mansai ri.Intora Afia raroatano sabuin sean waidinum omi wotar Ai re wanandewi ware,Aitae,Notamuran isai kanini anda foniniwan maiyo kampui fotifu wawa omi iwe. 37Yesusa fayawe mansai fare:Raroatano fo patibu mane abuba kow omi moi,Ariano Raroatano, 38Wawa omi moi,nuo fie,patibu mano fokowo moi,raroatano Sennae fo mansa waino afian arianmbe enawi wonunuo watun andoi ae ai ime kampuie moi,Andakakai afia ariane nawie. 39Rarowo amun saso fotarara fo kampui anun emoi,tau o andakakai nafie.Matottio patibu akarifi fono omi,matotio afate ru omi taweno raro wakarife enawi moi,naito raumae emawi.40Ana tuainio kampui omi awe ruriri taweno ameri nona uwa omi weain taweno iri matoti afate ru omi. 41Arian raroatane afi intai fowo afia naitte mansami wo raro wokakai enawi,taweno raro wo raroatane mansa wedayari wosarare mari enawi,womansao naniwe afia watun andoi uwa ei. 42Womansa iyar tafata wo mansabuba we nona uwa fobaruru omi iri womui wosobuawe afia kakai omi taweno wowiowe ao mansa tu takepani. 43Matoti we fio raroatano mansa nuanafi uwa fomai enawi wo sobuwe kowei awia tani omi kaiwewan tuainio umae irio awia Aita afia watun andoi uwa ei.Anaweainmoi Are wnio nowe namare we moi,no Isa ayawo nauni.Foniniwan mai kaninio romano nggawawe kota uwa ei taweno Mutiaraa afia harga tainai seanmbe.44Sennae afia watun andoi uwa imoi afia tani tuaino romano fokowi nggawaweo kakota uwa omi iri wawa entai.Raroatan enta fosubu weo romano kowe ai,taweno fawa kakofa uwa omi nari we ata.Aiweta fofaraise kareriweo romano fosobu wei omi,intora fafobena ata fo romano fonunu tutambe omi ambayani manai ta ime fo kakofao roman kowe nggawawei omi wawuni ata. 45Anawein taweno Sennae afia watun andoi uwa imo afia tani tuai nio raroatano fanda ambayan enta fi fokomio afia mutiara omi inamo mutiara afia arga tainai omi. 46Fokomia fo sobuwe mutiara afia arga tainai seanmbe entai,foto fo afia anda fonunu tutambe omi fambayan manai,fo mutiara omi amawuni.Faniniwan Mai Yo Ename Ai47Anaweain taweno Senne afia watun uwae moi afia tani tuaino enam akabea famboi rawananei taweno dian omi womao ruri mai. 48Enam omi fomao fotaitita raro wakabea enawi waraiti were rerar omi sia,aiweta wonunuwi wo dian omi mansa ini,dian wokow omi mansa weruri,mansa mauno nawane uwa ei,ime diano wokakaie moi mansa kabeai.49Anaweain taweno matoti afate ru omi maiye moi,Naito raunae enawi wore wo raraoatano wokakai mansa enani wei raroatano mansa noanafi mai mansai. 50Aiweta wo raroatano kakai omi mansa kabea wenona uwa fobaruru omi iri womui wosobu afia kakai yei,taweno wowiowe mansatu takepani.51Aiweta Yesusa fo afia raroatano sabuin sean waidinume mansa nandewi fare;wawe tafun maito ae?Wo anawe Ai ware,Aitae,yamotafun tae. 52Intora fayawe mansai ata fare,anawein moi Guru Yahudi wo ayawe Musa fotoi mansai enawi,enta wotafun kanini Sennae afia watunae uwae moi faniniwan mai tuamio raroatan enta afia watun entafi moi fo romano wanin omi,taweno tawar omi koi naniwe borira iri raora tunai omi." Yesusa Aura Sayaro Iri Nasareta i 53Yesusa fanini kanini anda foniniwan mai manai emoi,fotar naniwe raora wei.54Wemoi fafobena we Afia watun omi ata.Iri wei fokaiwasa mansai nawi watuno wo sambayanmbe ai omi,intora kaiwasa wofarum omi wotuwawe parita wo ura ware.Raroatan soarea fo subuawe andaso iroi,taweno mambiri omi aiyo fo anda tantumar nari womi? 55We Afi moi Yusupia raro anda nario no ei fa nawo fie me?Awea moi ratamio Maria taweno Afia kaoware nawio Yakobusa,Yusupa Simona taweno Yudasa me? 56Taweno anama omi enawi wonunu watun ai so me?Intora fosobuawe andowomi taweno mambiri womi tafa roi entai?57Intora womayari Ai dowen waura sayari,pape Yesusa fayawe mansai fare,Nabi entafi isande kabea kabea ai iri roi warea entai,tano iri afia raora omi taweno iri afia watun omi saiwe. 58Taweno wiro wanawe Ai dowena intora wiro fo anda tantumar enta nari farum wei do wena.
Yohanesa Fokaiwasa Mansa Rayane Abai Foweni 1Iri wei Herodesa fandoio Galilea i,ayawe kanini Yesusa fowe atambe weta fonauni. 2Aiweta fayawe afia raro wanda iyar ai omi enawi fare,somoi Yohanisa raro fo kaiwasa mansa rayane,afi fouwin o iri raro wewen ei yare so,aiyo fo mambiri we fo anda tantumar nari so.3Weo Herodesa fomansami wo Yohanesa atafunta wabiti waoisia fotami watuno aitamu uwa omi,weo Yohanesa fa ofano matoti fo afia andoi Pilipusa anamuo Herodiasa raoi we afia ruama weata. 4Weo Yohanesa faofan karutae fare,No ina andoi anamu rayan wein ata moi,nonari noano ukuni ai parita taweno nowe sarari we parita. 5Intora Herodesa fokai we fare fo Yohanesa abai,pape fo kaiwasa farume mansayaniwi weoware Yohanesa moi nabi fiefa.6Pape iri matotio Herodesa fo afia matoti ayari pondomui omi,Herodiasa amia arian ruama omi mare mosarerewo ansain randano kaiwasa farume wo nunuwo muniara omi mausa mun ei,taweno mosarerew kowi parita mowe ao Herodesa fo faraise parita. 7Intora Herodesa farirer fo fona fare,andai entai yo notambei we nosobuawei omi,intai owe kanini ki.8Aiweta awea morai nawi,moto mayawe mare,nowo Yohanesa,raro fo kaiwasa mansa rayane ayari kami omi awe ina marowi,nabutai faurai tanena enta i. 9Herodesa fo ayawe naun womi anuanafi fitumu anewawu parita,inamo fo fona kawuru wo raro fomansa wainde omi mansa mun ei,intora fo afia raroatane mansa mi wo nari kanini andani entai yo afia raroatane mansa mi wo nari kanini andani entai yo,arian ruama omi mowei omi.10Aiweta fo afia raroatane mansami woto wo Yohanisa anggoraum feram patimu o aitamu uwa omi. 11Wo ayari kami omi abutao faurai tanena entai,wao ire wo awe arian ruama omi rai,mao ita mawe awea rai ri. 12Masi enta Yohanisa afia raroatano wotar ariate woto wo Yohanisa afia kowomi ao ita wa wai.Aiweta woto wo wewarea tamurane Yesusa i.Yesusa fo andai we raroatan mansaro o raro sabuin wena (5000) woi13Yesusa fo nauno Yohanesa fo kaiwasa mansarayane fowenei,afi taweno afia raroatan mansaro sabuin sean waidinume wo mansa pisu naniwe iri wei,woto wo wokayan wa entai wansanambe raora manano entai.Pape kaiwasa farum omi wonaun weain tora enawi taweno wotar naniwe awia bendari omi,wotar re ei wo Yesusa ariati. 14Wansananta wosobu we nafa omi Yesusa fo rufan sia moi,fokaiwasa farum omi mansaeni weain aneto mansai parita intora fowo raro wowanene enawi mansa nari wokawani.15Maiwenata afia raroatan omi wotar Aita wanandewi ware;maiwena tae raorao manano mamane kikeu tae.Intora Aita no raroatan farum so mansami wo mansa fobena wata,inamu wo anda woi enta mawani watuno tuna kakefanmbe soi woiri.16Inamo Yesusa fayawe mansai fare;"Wiro wotar idowen,ime anaweroin nai moi iwerio yanda woi nta we woiri." 17Aiweta woura Yesusa aiyata ware:Imama roti na taweno dian aidinum kawuru. 18Intora Yesusa fayawe fare;Iwo roti ao taweno dian ao yao ruri we Inai re.19Aiweta fo kaiwasa farum omi mansami wonunu wo arambui bonei,ime fo roti na omi taweno fonande siai Sennae Ai iri anda i omi.Masi enta fo roti omi kubabau anun omi fo roti taweno dian omi wei afia raroatan omi kubabau anem omi foroti taweno dian omi wei afia raroatan omi mansai tai wotari kaiwasa farum omi mansai. 20Taweno kaiwasa omi enawi tafa wadaiya wopampimu bentawe.Aiweta Yesus afia raroatane wo anda woi sisean omi nuan ruri ata moi,foi ao bayasi sabuin sean waidinum yotaiti. 21kaiwasa andetari Yesusa foandai we woi wemoi,mansaro raroma rarona sabuin (5.000) wemoi rama enawi titou,wiro ator tamuo ruama taweno arian mansai dowen.Yesusa fo taro mana ai boni22Masi enta moi Yesusa fo afia raroatano sabuin sean waidinum enawi mansa mi wokayan wa omi wansanan wimbe nunu aneu rani enta entai,ime isua fo kaiwasa farum omi mansa fobena wata. 23Taweno fo kaiwasa farum omi mansa mi wotar ita,Yesusa fokayan saiwe fuam bonaeta fo sambayanmbei.Matoti we mamanita,Yesusa mani Ai saiwe wei. 24Ime afia raroatan enawi manasanta masi nunu omi ansain daran wenabanore area ita,anea fowa omi akapa nanutuwi,weo wansana karo yowar andoi.25Maman omi wenabanta batatamu kakefani baiyo uma ami mandeti,Yesusa forutan fotaro mana ai boni we mansai ta. 26Masi enta waeno fotaro mana bon omi mansai re womi woyaniwi pariti taweno wananawe ware,"Onae mi womi!" 27Pape Yesusa fai kera fayawe mansai fare;"Wawa kai!Ineni so,wayaniwi waya!28Aiweta Petrusa fayawe Ai fare,Senne iweni we tua moi,nina mi otari mana ai boni we nai yore. 29Yesusa fare,"No re."Aiweta Petrusa fo rufan naniwe wa omi taweno fotaro mana ai boni ta fosobu we Yesusa i. 30Pape mansinta anai munti we yowar fobuwe fowe anea we kareri we,intora fo yaniwi masinta fosar ayai aiwe anea we kareriwe,intora fo yaniwi masinta fosar ayai aiweta fa nanawe fare;Sennao iwein ina iyar fafatai!"31Masi awo wei Yesusa fo aneme reanta faiyari me fayawe ai fare;Petrusa iwein raroatano nanawe sisuani dowene fi wein.we andani entai nano anafi ao kutumu so? 32Aiweta yo kayan ruri we wa omi ai sea,taweno yowar omi fo maninggau ta. 33Taweno raroatan wono wa omi we aya wotami ara wasande kabea Ai me wayawe ware,"Tua to Sennae fana wo fi wein!"Yesusa fo kaiwasa wo wanene mansa nari wokowano Genesareta i34Wowoa wosobuwe nunu aneu rani warani moi wowanafui o nafa ramana Genesareta'i. 35Kaiwasa farum enawi wo aeno Yesus afie wo ayawe natu wena watun tuna bendari omi tantenambe.Aiweta wo raroatan wo wanene mansao iwe Yesusa aita. 36Wo Yesusa anandewi fanawe mansai namu,wo mansa nem omi weta tesu afia ansune ayo ramana omiki,taweno raroatano wo wanene wonari weain omi wokowi womanaita.
Ukumi Sennae Taweno koano Yahudi 1Masi enta raroatano farisi enta nawi taweno guru wo ayawo Musa fotoi omi entai nawi,wotaro bendari Yerusalema we Yesusa Aire wanandewi ware. 2We andani entai o Ina raroatano wotar nariate enawi wo yamama koano ririat yamam bere enawi nari sarar eso?Wemoi wiro womansa nem ao fiso kanini yama koan ei dowen ime,wandai taweno mansa nem kararia o i so ae? 3Inamo Yesusa fayawe mansai ata fare we andani entai weawain taweno,wa Sennae afia ayawo nari sarari ime,wawe kanini koano foririat wawa bere mansai so ae?4Weo Sennae fayawe fare,"Wanawe waw aita taweno aiayai"Taweno,arefio fayaw ngganggani ura aita arao aiya rai moi wemo fosobu weo aiboi wewen omi. 5Pape weri moe yare arefio fayawe adaya ai arao awea rai fare;Andani o isa e moi owe aita fe ai ya yai,wemoi owe kawuru o Sennae ai tae. 6Raroatano fana weain omi moi,wiro fanawe adaya fe aweya ya dowena.Wanari weain emoi wa Sennae afia ayawo naun turura wei dowen,ime wawe kanini wawa koano wawa wanari omi saiwe.7Iweri moi raroatano ifayari we nai weri,andani entai yo Sennae fayawe riato nabi Yesaya ai kanini wai omi sintae.Wemoi fayawe fare: 8Rarotan so enawi wanawe inai iri mansawa kea ei weain na,pape mansa noanaf uwa omi yono wenaban inai. 9Awia wokomi inai omi wiro we anda entai dowena weo ainaw o wo kaiwasa mansai nawi omi moi,raroatono nu enawi awia ainawi e teri,wiro isa ainawi yei dowena."10Aiweta Yesusa fo raroatan farum omi mansa wain taweno fayawe mansai fare;wa naun sisuan ayawo i taweno watafuni mai. 11Wamaninoani sauan andai o youwa isawa isia emoi,fo kaisan ko isai wiro imo mai Sennae amun ei dowena,ime kianio isawa ei webira onde omio,fokaisan koi taweno fisa wedayari imai yo amun ei dowena.12Aiweta Yesusaafia raroatano wotar ariat enawi wotar aita taweno wanandewi ware;Aitae noenio ayaw nourai yao we tomanmbe raroatan farisia mansai parita. 13Yesusa fayawe ata fare;Andanun entai yo wiro Aita fanuno rauma ei moi afatin tatuiyo wain omi tantenambe. 14We mansa wayai ta.Enawi anatuaino raroatano omi fifafaromi fowo raro ami fifafar enta anen siari,inamu yoyakar ruri atem uwa omi ki.15Aiweta Petrusa fayawe ata fare;Aitae nanini bau kaninio anda faniniwan mai so we isai. 16Yesusa fayawe fare fare;weri taweno iwo anda faniniwan mai itafan taweni dowene ae? 17Wiro waen teri dowena,we andani entai yo uwa wawa ei rufan mbena o wanoanafi uwa isia,inamu imo kaeri asayari iri ferei omi ae?Wewarea wiro yo Sennae amune koi isai dowen.18Pape andani kiani isawa ei wemoi ayaw ande tari yamayawe io wewarea moi kianio yasa noanafi onde.Taweno wewarea iyo fo kaisane ko yasai e. 19Weo iri isa noanafi uwa rea moi,isa nefotoro kakai omi arao imo raroatan bai,imono ruama riat arao rama saiwe ae,imo maninawa funoma we,imo andai nonam ko,imo fona finoma we,imo kapapamu taweno imo raroatan enta mansa nini saiwe. 20Wewarea iyo fo kaisan ko yasa iye,fisa wedayar ara imo mai Sennae amun ei dowena.Pape andai taweno isa neme fisoi dowene moi wiro fo kaisan ko we isai dowena."Ruama kanani enta manawe Yesus ai21Aiweta Yesusa fotar naniwe wewareai taweno fotar we raora Tirusa taweno Sidona. 22Masi enta ruama kanani enta mo raora wewarea rei moi,taweno mananawe mare;Sennao iwein Dauta fanawo fiwein naneto inairi!Weo isa arian ruama wawato kakai fo rawe,taweno forawe omi mangges parita. 23Ruama omi mowain mbein pape Yesusa wiro fawa fobau fowe ampui we rai ata idowen.Aiweta afia raroatano mansaro sabuin sean waidinum enawi wotar kefambe aita wanandewi ware;Aitae no ruamao rami motar naniwe yasa ita.Weo motar yasariat ime mananawe mo kobu parita tora."24Intora Yesusa fayawe ruama rai fare:Sennae fina mi tero raroatan Israela mansai ya,weo awia tani tuaino domba wono naniwe afia farum omi a. 25Inamo ruama omi motar kefanmbe Yesusa ita taweno mo rayo buam onang kapa ime,mayawe mare:Senne iwein inafafatai! 26Aiweta Yesusa fayawe rai fare;wiro kow idowenmbe no roti o mai nena tae we arian mansai woi omi no koi ata kabea we mae mansai ata.27Inamo ruama omi mayawe ata mare;Senne iwein,sinto.pape mae enawi taweno wo roti afia kakai tararo raro fo mansa ume afia tea iyaya woi tawena. 28Intora Yesusa fayawe rai ata fare;Ruama o iweinie ina nawawei ao andoi parita,intora andani nonandew ao nosobuawe kanini tae.Awo wewarea yowe taweni moi amia arian omi mo kowi.Yesusa fo raroatan wanene wo farum mansa nari wo kowani29Yesusa fotar naniwe raora wei omi,fotar ruranmbe reraro nunu Galilea omi,taweno foto fokayan fuam bonae isea fonunuwi wei. 30Aiweta kaiwasa wofarum wotar Ai rei,wo o raroatano wofaya,raroatan womansa fobena idowen,raroatano wofifafa,raroatano wotamuntiwe,taweno wo wanen saiwe omi enawi taweni.Kaiwasa andetari wewarea wo mansarata wonunu o Yesusa ayo nggawewi omi taweno fo mansa nari wokowi tafa. 31Intora kaiwasa andetari ware wewarea woeno raroatan mansawa tamunti wayawe ata raroatano womansa fomansa fomambena idowene wotar mimoyar,raroatano mansayo faya wotari,raroatano mansa mi fifafar wotatirawi,intora wo mansa parandini wo Senno Israela atayai ri.Yesusa fo andai we raroatan mansaro o raro sabuin we mambi (4000) omi woi32Masi enta Yesusa fo Afia raroatan sabuin sean waidunum omi mansa wain tai,fayawe mansai fare:Ina memeno kaiwasa farumo soarea mansai parita,weo matoti mandet ore ao wono Ina riati,taweno awia pari andai enta we woi dowen.Intora wiro omaya we omansa mi warirambena mansa noanafi kakawiri we awia watun uwa omi ata idowen,wemoi intai enta woyakaro na ansain darane. 33Aiweta Yesusa afia raroatano sabuin sean waidinum omi wayawe ai ata ware:Aitae iri raora babui we soain tai imosabu weo andai enta farum ara kaiwasa farume so mansa maie ae? 34Yesusa fo mansa nandew ata fare;wa roti ko we roin nain ao?Wanawe ai ware;Narea dinum taweno dian reifofa enta nawi taweno. 35Aiweta Yesusa fo kaiwasa farum omi mansa mi wonunu kakofa bonei.36Masi enta fo roti nareadinum omi koi taweno dian omi mansai fo kowe we Senne Ai.Aiweta fo roti omi taweno dian omi kubabaii fowe Afia raroatano sabuin sean waidinum omi mansai wotori kaiwasa farum omi mansai. 37Taweno enawi tafa woi pari wo pampimu.Yesusa afia raroatan sabuin sean waidinum omi wo roti ramanana sisean omi nuani ata nawane nareadinum yotaiti afa. 38Kaiwasa andetari fandai wemoi mansaro o raro sabuin we mambi (4000) wemoi rama enawi we teri,wiro ruama taweno ariane mansa tori dowen. 39Aiweta Yesusa fo kaiwasa farum omi mansa mi,mansa rirambenai ara wo we awia watun omi ata.Ime Afi taweno afia raroatan sabuin sean waidinum omi enawi wokayan wa entai taweno wansananmbe raora tuna kefanmbe bendari Magadan ai.
Raroatan Farisi taweno Sadukia enawi wo Yesusa atambe inamu Fo anda enta rorono mansai 1Masi enta raroatano Farisi taweno Sadukia entanawi wotaro Yesusa aire wo atatofani.Intora wo atambe inamu fo anda raumae enta arorono mansai inamu woen tuai weo Afi moi,Fo Sennae Ai rei. 2Pape Yesusa fayawe mansai fare:Uma omi foyakari moi wa rariat aeno raumaei fo mawiti,wemoi waura ware,manta moi uma fotira.'3Taweno iri watandai we,uma omi fokayani wa rauma e aeno fomawiti taweno fo rariat parita,wemoi ware:Matoti so fo kakai katumo maru fande.Wa rauma e aeni wanetotor weain pape anda kianio afatei moi waweenteri dowena. 4Kaiwasa riatso wosapipaya mansa eri tarera awia sen omi ai,afia tani tuainio rama entafi aeri tarera we afia ruama omi rai ime,foweo ruama enta rai saiwe.Ina nandew ara wanda tantumar enta nari saiwei dowena,ime andani waeno iri nabi Yunusa ai teri.Yesusa fayawe manai wei fotar mansa nani we ta.Yesusa fo afia raroatan mansainawi manansiau ri Farisi taweno Sadukia awia ainaw wei.5Matoti wewarea Yesusa fe afia afia raroatan wansanan patimu we nunu aneu rani warani ta,mansane mario wo roti ko parir. 6Yesusa fayawe mansai fare;wanansiau ri raroatan Farisia taweno Sadukia awia ragi ei. 7Yesusa afia raroatane wonauno fayaweain omi wo ayawe mansane totori taweno enta fayawe mansai fare;Fayawe omi moi,imo roti nta koi dowena. 8Pape Yesusa foen kanini andanio yaya wei omi,intora fayawe mansai ata fare;raroatano yanawe sisuani dowen e nai weri,roiyo yayawe yai mambena i roti ko parir eso?Werimoi raroatano yanawe sauani dowena!9Yanda naun sisuani dowene ae?WIro yamemeno anda tantumar manta enta nari roti na omi we kaiwasa mansaro o raro sabuin we na (5000) omi enawi woi ei ae?Taweno roti sean omi bayai anaweroin nain? 10Taweno roti nareadinum omi we kaiwasa mansaro raro sabuin we mambi (4000) omi woi ei ae? Taweno afia sean omi bayai anaweroin nain?11Anaweroiniowa Isa ayawe tafuno mai dowene so? Wiro roti omi o ai wayawei kanini ri dowena,ime anda wayawei kanini so moi,ware:Wanansiau ri ragio iri Farisia enawi taweno Sadukia enawi omi. 12Yesusa fayawe weain mansai omi,isua woen sisuani anda farirer tawan mansai omi wemoi,wiro ragio ana ratio nariri omi dowena,ime Farisia taweno Sadukia enawi awia ainaw omi.Petrusa fo ura kanini Yesusa Afimo Mesias afie13Masi enta Yesusa fotar naniweita foto masio raorao Kaisarea Filipi omi.Iri wei fo afia raroatan wotar ariat omi mansa nandewi fare: Kaiwasa farum omi wayawe ware Arian raroatan omoi are warea fie? 14Intora wanawe Ai ware,Raroatan enta woura nai ware weimo Yohanesa fo kaiwasa mansa rayan omi fi wein,enta tawen woura naiware wei mo nabi Elia fi wein,taweno enta nawi woura nai ware nabi Yeremia fi wein arao iri nabi enawi enta fi saiwe. 15Aiweta Yesusa fo nandew fare:Pape iri yai moi are warea fi inei? 16Intora Simon Petrusa fo ura Ai ata fare;Iwein moi Mesiasa fi wein Senno fo warane Afia Arian ne fi wein.17Aiweta Yesusa fayawe Simon ai ata fare,Simone Yunusa fanawo fi wein,nosobu afia mai omi pari.Weo andani enta no uraiso moi,wiro raroatan batan enta fo ayawo we tamuran nai dowena,ime Aita iri raumae Afio fotamurane. 18Intora wayawe nai ware;Iwein mo natame waino Petrusa wemoi iri toman awain boneso,Owo Isa awa awe fotet ao taweno wewen omi wiro fawe dayar i foyakari dowen.19Iwein mo intai Owo aisui Mananu raumae we nai ai.Intora andani nabito nu ai omoi,San nae fa bito rauma ei tawen iri,taweno andanio no waya nu ai omoi,Sennae fo waya rauma ei tawen iri. 20Aiweta Yesusa farirer tawan afia raroatane mansai inamu,wiro wo anini funoma we kaiwasa enta enta mansai saiwe iwaya we Afi moi Mesias Afie.Yesusa fayawe wimbe kanini intai fo sobu we kakai omi taweno fo wen omi21Matoti wewarea we foni ta,Yesusa fayawe fotamuran kasau Afia raroatan wotar ariat omi mansai,weo anaweroin nain intai fotar we Yerusalem aita taweno fosobu we kakai farum riato raro wono wafone mansai,imamo manandoin enawi,taweno raro wo Musa ayaw fotoi naun omi enawi.Taweno intai wabai foweni,pape matoti mandet omi fo uwini wewen uwa omi ki. 22Pape Petrusa fo Yesusa akarimu bena weria taweno fa ofani fare,Aita Iwenie anawein dowena! Sennae Anemanapan o wewarea nananiwe inamu Nosobu wei waya. 23Intora Yesusa fotatira bena Petrusa ita taweno fayawe ai fare: Nomaneni wiro no Andakai wei waya.Weo no nari tuaino Andakai fina tofan ara intai oyakari,taweno wiro o Sennae Afia fokai wei nari dowene.Weo andanio nane totri ao moi,wiro Sennae ane totori dowena,pape anda nane totri ao moi iri raroatan i.24Aiweta Yesusa fayawe afia raroatan fo apampona saiwe,fo notabanat anoi we taweno fo Inari ati. 25Weo arefio fare fo afia ansen omi we sisuan sean naniwe ara fotar Ina riat omoi intai afia ansen omi yono ki,pape arefio iri nu ai ane wawu inai weta Inatamo fawe dayar baiyo fowen taweni ki,afi intai fosobu kowinu ramana omi ki. 26Weo andani raroatan enta foru we fosobu nuai tantenam pape intai ananam omi yonoi taweno taweno fosobu nu ramana omi dowen moi,andanio foru kareri weso? Taweno andai entai o fowe ara fo ananame niwan ata omi?27Weo Arian Raroatane intai fa fobena we nu ai are iri Adaya afia foiman tainai omi taweno Afia naito raumae enawi,matoti we taweni fowo ambawat we niwano aentawe-aentawe kanii andani fo nari omi,kow arao kaki ae. 28Wayawe wai ore tua,raroatano watet soarea wea wain,enta wiro waweweni dowen pari wa Ariano Raroatano aeni fo arirambena fore fo mananuwe afia mananu uwa omi re.
Sennae fo Yesusa aparandin iri waninte bon aei 1Matoti nartawe ata moi Yesusa fo Petrusa Yakobusa taweno afia kaoaro Yohanesa enai,yokayan bena waninte tainai enta isea iri wei mani yai saiwe kawuruta. 2Aiweta Yesusta afia tani aniwan tantumar yamun omi.Amun omi iman tuain nio Umae taweno Afia ansun fotatar omi bua karofari we kaiwewani.3Masi enta yo Musa fe Elia yaeni yo kiani tantumar yateti yaya we Ai. 4Aiweta Petrusa fo ura fonuma Yesusa ai fare.Aita e kow weain parita imono raora soi.Intora No mayar moi owo warumai nari mandeti yamarowi,wemoi enta anari Aita namaro,enta anri Musa amaro,enta anari Elia amaro.5Petrusa fotet fayawe weain me kabari nta fobua karofari we,forufan tantumare fo yaorumi.Iri kabari uwa omi ampui nta fo ura fare,Isa Ariano Inane wawu Ai fiso,Afio finanoanafi koe,Anauni. 6Yesusa afia raroatan fo mansao omi yonauno ampui weain yoyakar aya yamime tuanmbe kofa weo yoyaniw parita tora. 7Intora Yesusa fota yaire taweno Anem omi weta tesu yairi,ime fayawe fare,itawari iyaniwi waya! 8Aiweta yotawari yamune fosainta moi yo enta aen ata idowen,ime Yesusa maniai saiwe teri9Yorufan waninta ae iyande moi,Yesusa fo mansa rirertawan fare,"Andani entai o inumia kiani yoen ne moi,wiro yanini raroatan enta ai waya ime yono pari ao Arian raroatano fouwin wewen uwa omi are kawuru tai." 10Yesusa afia raroatan fo yao omi yo nandew Ai ata yare,Anawein moi we andani entai o Guru wo Musa afia ayaw fotoi enawi ware,anaweroin taweno Elia fo wimbe re kawuru tai ae?11Intora Yesusa fayawe yai ata fare,Tua Elia intai fare ai,andani-andani enta fowe mainena ki. 12Taweno wayawe wai ore ware,Elia fotar kawuru reto,pape raroatene wo aera maoni dowen,taweno wonari ngganggani kanini awia wokai wei omi.Anaweain taweno Arian Raroatane intai wawe fosobuwe kakai omi iri mansa nem uwa omi ki. 13Yesusa fayawe ain tai isua afia raroatan foyao omi yoen sisuano andani entaiyo fayawei omi,fayawe kanini Yohanes o fo kaiwasa mansa rayane ai.Yesusa fo ariano anawayo kakai fawe enta anari fokowi14Yesusa fe afia raroatan ai mandet fo yao omi,yarirambena are kaiwasa farum omi mansai,raroatan enta fore Yesus Ai taweno fo ayobuam yaonangkapa andomun omi. 15Taweno faya we Ai fare: Aita e namemeno isa arian omi ai tai.fosabu waneno kakai parita waneno amun wewen fawe moi,afia tani fo tapapambe taweno kawawu ai fotipu awa omi.Fawe dayar moi,foyakar nona uwa ei taweno enta moi mana uwa ei. 16Wao kawuru wo Ina raroatan wotar na riate mansai tae,pape wiro womambiri we wanari fokowi dowena.17Intora Yesusa fayawe afia raroatane mansai fare;Weawainto namo?Kaiwasa riat so weawain bai fowe raroatanmbe wanawe ai dowen taweno watar sarari.Ono ansain daran wai taweno Ina tawan we wai pari kiroi tai yanawe ki? Iwo arian ao ararei! 18Yesusa fo tapapambe anawayo kakakai fono arian omi ai inamu fowe barira naniwe ariane ai,masi awonta ki fokowi.19Masi enta Yesusa afia raroatan wotar ariate enawi saiwe wotar aita,wo Yesusa anandewi ata ware,Aitae ana weroin ainio wiro imo anawayo kakai awatani doweneso? 20Yesusa fayawe mansai ata fare;yaya yanawe ao kareri wei dowena.Pape wayawe yai ore ware,yaya yanawei ao andoi tuaino sesawi kami ai moi,yayawe waninte so ai: No naniwe raora sai we womui ta,wemoi waninte so fo nani weta foteto raora enta saiwe ata.Taweno anda tantumar roi entai tawen inari ai. 21[Pape anawayo kakai afia tani wesoain ne moi,wiro mawawe awatani dowen,tawo iri sambayane taweno wa puasawe teri]Yesusa fayawe dinum kanini fosabu we kakai omi22Matoti o Yesusa taweno afia raroatan wotar Ariat enawi womansa we ruri iri Galilea,i fayawe mansai fare;Arian Raroatano intai wambayan mbe raroatan wokakai mansanen uwa omi ki, 23Taweno wabai foweni,pape matoti mandet omi intai fo uwin ata.Intora afia raroatan wotar Ariate enawi mansa noanafi fitumu parita.Yesusa fo Pajak ambawawe o Sennae Watune ai24Iri matoti Yesusa taweno afia raroatan wotar Ariat omi woto masio Kapernaum ai masinta raro wo pajak nuano Senne watune ai enta yo Petrusa airei yanandewi yare: Ina Guru omi fo pajak ambawawe dirhami waidinumo Sennae watune ai dowen ae? 25Petrusa fo ura mansai fare,yo fambawawe ai.Intora Petrusa farirambena watun o Yesusa fonunu ai omi ta,Yesusa fanande wimbe fare,Simon e nanetotor wenao? Iri are warea fio mananu nuo wo pajaki arao barasteni ambawawe ai e? Iri afia raroatan wono raora wei enawi arao,raroatan aisei wono wei enawi ae?26Petrusa fanawe fare,iri raroatan aisei enawi,"Intora Yesusa fare,Anawein moi mananu omi awia raroatan wofarum wiro wambawawei dowena. 27Pape inamu wiro we tomanmbe mansai ara mansa noanaf papoi isai waya moi,notar we nunu arawa ai yoa no tuwei.Weoa moi,dian no rafot manain aomoi no ratafuni no rawao fo bau ri wemoi no sobu weo doi ami mambi yano rawa uwa o. Intora no doi ao koi nana Isa pajaki ambawawe taweno ina o.
Arefi fandoi o Raora Mananu Uwa ei e 1Iri wewarea moi Yesusa afia raroatan fomansa ini enawi wotar aire wo anandewi ware,Aita e arefio fandoi seanmbe ina Raora mananu uwa ie? 2Aiweta Yesusa fo arian kaowar enta rawaini re taweno foraweta moteto ansain daran mansai ri. 3Aiweta fayawe fare,wayawe wai tua ore,arefio wiro fo anoanafi uwa aniwan tuainio arian kaoar sorai dowen moi,wiro fo uwa Senne afia Raora mananu uwa i dowen.4Ime arefio fo anoanafi uwa tawawa faniwan tuainio arian kaoar so rai wemoi afi fandoi seanmbeo Isa mananu uwa ei e. 5Taweno arefio fo arian we soain mansa yamati mai iri Ina tam ei moi,wemo fo Ina yamat taweni a. 6Pape arefio fo raro awia tani tuainio arian reifofa so enawi wanawe Inai nta awedayari wemoi,toman andoi enta akae iri anggoraum ei awe fosari rawanan arawai.7Kakai parita weo raroatan iri nuo enawi weo anda fowedayar wo sarare nari farum parita bai anda weiyo kiani nuo aiye,pape foraroatan mansa wedyar wanawe inai atai dowen moi,wosobu afia kakai kakai omi parita. 8Iri nanemao arao nayoao fonawe dayari moi,naferam patimu taweno nakabea naniwe nai.Weo afia kowe seanmbe nai moi,nosobuwe afat ru omi iri nanem arao nayo kaburu omi,wenaniwe naneme taweno nayo omi yono yomai pape nanem waidinume taweno nayo waidinum yoyakaro nowa uwa fo baruru we andetawar omi e.9Taweno iri nami ao fo nawedayari ara no sarari moi,na kewafatini nakabea naniwe i,weo afia kowa sean we nai moi,nosobu afat ru omi iri nami baentawe aoi wenani we,nami ao yono ruri pape intai yoyakar nona uwa omi e.10Yamemeno! iwe ara i raroatan enta awain arian kaoar so aine weo wayawe yai ore: Afia naito woentawan ainambe iri sorga enawi wono Aita amun ei pampan iri sorga. 11[Weo Arian Raroatane fore o fo kowe we raroatan wotar sau wou mansai]Faniniwanmbe kanini o domba enta mono12Yanetotor we nao? Enta afia domba raroa na (100) inamo enta motar sarari intoro mono i,wemoi fonari weroin naine? Wiro fowo ara ami natawan afia domba raromambi sean sabuin sean narea mambi (99) omi mansai atai dowen,ime fo mansa waya wono fuama ei ime fotar fokomi aentawa mono omi rai. 13Taweno wayawe tua yai ore ware, fokomi foratateri ata moi,fo foraise andoi seanmbe ata iri domba aentawe omi rai,ime domba raromambi sean sabuin sean narea mambi enawi o moi dowen. 14Aita iri raumae ataweno afia tani weaina wiro fomaya weo,inamu raroatan kaor tuainio arian so enawi enta fono nani wei dowen.Ne raowa enta fare fayawe sarari wemoi nainawi ri15Enta neraowa fonari sarari nai moi,noto ai titou yai saiwe teri naofani iri yami mambi ei.Nai nawi fare fo ina ai nawe nauni moi nosobuwe ai are. 16Pape fo na nauni dowen moi,no raroatan yaro dinum arao yaro mandet yaoi taweni,inamu yayawe kanini afia ayaw yanini ao teweni intora iri andani taweni wiro yanoanafi mambena yai waya ime bai fowe sarara.17Pape fare fosamamar foyanaun taweni dowen moi,no ayaw omi koi ata nayawe jemaati mansa mun omi ata.Taweno fare fo jemaati mansa nauni dowen e fie arao raro fo pajaki buab efie.18Wayawe yai ore tuai andanio yabit nuai o moi,fa bito rauma itawen taweno andanio i waya nuai omoi,fo waya rauma i taweni. 19Taweno wayawe wai ore,iri nu ai yaro dinum yaya mai ura yotambe andani enta i taweni omoi,Aita iri rauma i fowe kanini yai iri aya yotambei omi. 20Weo iri roi tawen raroatan yaro dinum arao yaro mandet yo yaweruri iri Ina tam ei moi,iri wei Ono ansain raran yai ri.Faniniwanmbe kanini isaneto raroatani21Masi enta Petrusa fotar we Yesusa aire taweno fanandewi fare,Senne iweni e,Isa eraowa enta fo nari sarar we inai pampani moi,ina neto ai weroin ai? Pari we naria dinum ae? 22Yesusa fayawe ai fare,Dowena! Wayawe nai ore ware,wiro pari narea dinum i dowena ime,pari we raroa mandeti sean sabuin sean narea dinum pari (70x7x).23Weo Sennae afia mananu sorga faniniwan tuainio raroatan andoi enta fotar kanini afia doio manandoin waiar fafata woko omi enawi. 24Matotio fotor kanini afia doi omi moi,afia waia fafatai wanda iyar ai omi enawai wo raro o fo afia doi ko omi arare fotet andomun omi. We fodoi ko raro sabuin mbe sabuin (10.000 talenta) pape wiro fambawa wei dowena. 25Pape raroatan we warea wiro fo mambiri weo fo niwan atai dowen,intora mananu omi fo ayawe wei waoi taweno anamu afia arian taweno afia romano fo nunu tutambe omi tantenambe,wo ambayani inamu doi omi wei niwano afia doi foko omi ata.26Aiweta raro fafata omi fo ayo buam onang kapan mananu andamun omi,fandekabea ai fare,Aita e fataimbe nai ime no matoti we inai tai inamu o ina doi niwan ki. 27Mananu omi anoanat faririrambena aneto afia fafata omi ai,intora fo ura sayar we wiro fo doi foko omi niwan ata i dowen taweno fayawe foto.28Pape fafata omi fotar we boria,fo sobuwe fafata entai saiwe we fo doi dinari ko raroa na (100 dinar) ime fambawa wei dowen,Intora fatafuni faiyar tawani fo anggoraum iyar kakotari fayawe ai faare,No isa doi ambawawe aikera! 29Intora fo ayo buame yaonang kapani aya fotami andomun omi ime fayawe ai fare,maniwowi e no yamati awonta tai intai ina doi niwan ki.30Pape fo aura sayari o yamat ata idowen intora fo afia maniwowi omi awe sia fo tami aitamu uwa omi pari fo afia doi oini niwan ao manai. 31Andai enta woeno fafata omi fonari weain afia maniwowi omi ai wofafata enta nawi saiwe wanda iyar taweno mamanu omi ai mansa nekuku ai parita intora woto wotamuran mananu omi ai kanini andani entaiyo awia mambea wora fafata fonari omi.32Aiweta mananu omi fo mansami wo raroatan fo nari weaine awain de fayawe ai fare,iwei moi fafata no sawe fiwein! Isa doi ko farum parita oura sayari wiro nambawe atai dowen,weo nare nande kabea inandomun ei weo o matoti nta we nai omi. 33Anaweroin ainio naneto ina maniwowi ai tuaino inaneto nai ei?34Mananu omi fouwa we parita intora fowo afia waiyar fafatae mansami wo raroatan omi aoita wawe raro wo aiboi iyar omi mansa nem uwa omita,parirao doi fo ko omi ambawawe manai tai. 35Yesusa fayawe manai moi fayawe tuar fare,Kanini andani entaiyo mananu omi fonari afia fafafata fosaw omi moi,weri tawen baiyo yayawe yaya mambeawora mansai yanoanafi mai dowen anawein omi,Aita iri raumae taweno intai fo nari weain wai tafai ki.
Yesusa Fainawi kanini rama fo ruama rawatani 1Yesusa fayawe fainaw manai omi,fotar naniwe Galilea we nu Yudea omi iri mana Yordania aneu omi anta. 2Kaiwasa wofarum wotar Ariati taweno iri womui fo wo wanene mansa nari wokowani.3Aiweta raroatan Farisi wotar Ai re ware wo Yesusa atofani wo anandewi ware,kanini yama ukumi agama o ai moi rama enta fo anamu rawatan finoma we aine ae? 4Yesusa fo awia ayawe tafuni fayawe mansai fare, waeni dowenae,weo Afi fo raroatan ya nari manaine rama entafi taweno ruama enta mi.5Taweno Sennae foura fare,wewarea yorama awedayari intai fo awea fe adaya yawayai foruama ra taweni aya tani baentawe? 6Roi wiro yowe waidinum ata idowen ime yowe baentawe.Weo andani o Sennae fowe ruri we baentawe emoi,wiro raroatan enta fowe titeter idowen.7Aiweta raroatan Farisia wo ura Ai ware,anawein moi iri andani Musa fo ukuni awei fare,rama entafi fo anamu rawatani moi,fowo doara rawatan enta atoi we anamu rai inamu fo rawatani mo ananiwe. 8Yesusa fo ura mansai ata fare,Musa fo ayaw omi we weain omoi,weo foeno wayari kami matu parita taweno wa ayawo ainawo anawe nauni dowen,ai yowe moi Musa fo ayawe toi kanini wawa ruama mansa wataneso.Pape iri manaino Sennae forarotan asa nari omoi,wiro weain dowena. 9Pape o ura wai ore ware,arefio fo anamu rawatani moi,baiyo rama enta fonei ruama saiwe omi rariati.10Intora Yesusa afia raroatan sabuin sean waidinum e wayawe Ai ware;Anawein moi rama e tutambe anamu omi aya tani weain moi,kowo seanmbe moi wiro yamo wanam i waya. 11Inamo Yesusa fo dowena,ime tau rarowo Sennae fo mansa ini ter enawi wonari kanini e. 12Raroatan enta nawio wiro wosobu we wwwowanam idowen weo awea mo nunu atutambe foyakar ande ayari pondomu omi afia tani weain,pape enta nawi ata moi,wo wanam idowen weo anda entai arao raroatan saiwe enta nawi wo nari ngganggani mansayo uwa ei intora wiro wo mambiriwe wo wanam idowen mbe ain.Taweno raroatan enta nawi wawia tani anari fo kasau wanda iyari woru saiwe weo Sennae iri afia mananu Sorga uwa iteri.Arefio fo mambiriwe fayaw so tafuni moi,fo tafuni.Yesusa fo arian mansa moani13Aiweta raroatan enta nawi wo awia arian reifofa mansao Yesusa aire,inamu Yesusa fo anem omi yawar noan mansai ri taweno fo sambayanmbe mansai ri;Inamo Afia ariano wariate wo ura raroatan omi mansai. 14Pape Yesusa fayawe fare;Arian ao mansa waya wo Inai rei,wiro yayawe mansainmbei waya,weo raroatan tuaino arian mansai wesoain o moi enawi awia mananu sorga uwa e. 15Aiweta fo anem omi yawari noan mansai taweno fo mansa moani.Masinta fotar nani raora wei.Raroatan bariboai afia andamu farum16Raroatan enta fo Yesusa aire taweno fanandewi fare;Aita Gurue andani entai yo onariri intai osobuwe o kow iri afat ru omi ai? 17Yesusa fayawe aiata fare;Andani enta no ina nandewi weo andani kowe?Aentawe kawuru afi fokowe.Pape nare nosobu afat ru omi moi,nowe kanini teri Sennae afia Ayawo fowe ara yamowe kanini omi.18Inamo raroatan omi fo Yesusa anandew atafare;Ayaw roi entai yonotu weroin ai?Inamo Yesusa fayawe ai ata fare;wiro no raroatan bai waya,wiro nonei ruama saiwe riati waya,wiro no andai nonam koi waya,wiro no ayawo pampona sin idowen anini waya. 19Nanawe naya ai taweno koya rai,taweno nanewawu raroatani saiwe kanini nanewawu bena nai aoi.20Raroatan bariboai omi foura Yesus ai ata fare,Ayawo wewarea tafa moi owe kanini kawuru tae,roi enta iyo onari dowene? 21Yesusa fayawe ai ata fare;Nare masi nonunu toa omi we nosobu afat ru omi moi,noto ina andanu ao ambayani manai taweno doi ao nowei raroatan awia pari anda enawi,we moi no sobuwe andanu Sennae fowe nai iri sorga.Taweno nonari weainta moi no re notar ina Riati. 22Raroatan bariboai omi fonauno Yesusa fayawe ai weain tora,wiro fotet ata idowen ime fotarita anoanaf fitumu parita,we afia andanu omi farum parita tora.23Aiweta Yesusa fayawe afia raroatan wotar ariate mansai fare wayawe waitua ore;Weo mawa idowenmbe raroatan afia andanu farum fo uwa mananu sorga uwa ei. 24Wayawe wai atai,weo mawa seanmbe unta enta mo uwa wairusi atem ei naniwe raroataan afia andanu farum fo uwa o Senne afia mananu uwa ei.25Yesusa afia raroatan wariat wo ayawe naun womi wo saipapari taweno wo ayawe Yesus Ai ware;Anawein moi arefio fosobu we kow ei ye? 26Aiweta Yesusa fo mansaeni ime fayawe mansai fare;iri raroatani moi woru taweni pape mawa we wosobu wei dowen,pape iri Senne Ai moi andani-andani enta mawa Ai ri. 27Aiweta Petrusa fayawe fare;Aitae,noeni andani entai yamo wayae taweno yamo tar nariat e,intora andani entai o yomo sobuwe na riat e?28Yesusa fayawe mansai fare,wayawe wai tua ore ware;Iri matoti o Sennae fonu anari fo wanin are moi,Arian raroatan e intai fonunuo afia kambo tainai fo imanae iki,iweri taweno itar Ina riat tae,intai inunuwo kambo sabuin seano waidinum aei taweno Arian raroatan e wa ayawe we fitumu kanini riato sabuin sean waidinum Israela mansai.29Taweno raroatan arefio iri Ina tam ei fotar naniwe afia watun omi,aeraowa rama arao anama ruama arao,adaya farao awea marao,afia aria enawi arao afia kakofa omi ae,we moi intai fosobu anda iri Sennae Ai ata imoi,rarona sean ata naniwe iri fo sobuwe nu ei omi,taweno intai fo sobuwe kowei ri nu ramana omi we andetawar. 30Pape kaiwasa farumo iri nu aiso wonofoni enawi intai wono riat ei,ime enta iri nu ai wono riat ei ye intai wono foni ata.
Faniniwanmbe raroatano wo wawa angguri anari 1Yesusa faninniwanmbe enta ura ata fare;Sennae Afia mananu sorga uwae moi afia tani tuainio raroatan enta afia wawa angguri enta watandai mamun fotar fokomi raroatani weo aoafia wawa angguri anari. 2Fosobu we raroatan enta mansai ta,taweno fayawe fitumu mansai we fo mansambawa we matoti baentawe moi enta afia doi dinar baentawe,aiweta fo mansa mi ri woto wo afia wawa angguri omi anariri.3Ba uma ami narea mambi watandai fotar nariwe ata taweno fo raroatan enta mansaeni wono finoma we kondirira omi. 4Intora faye mansai fare,weawain taweni watoo wa isa waura angguri omi anari,taweno owambawawe kanini andani waiyar omi ki.Aiweta wo wawa omi ta.5Matoti weta uma ami sabuin sean waidinum taweno maiwenata uma ami mandeti raroatan afia wawa omi fotar fokomi raroatan nari we ata. 6Maiwenata uma ami na moi fotar nari weata i taweno fo sobuwe raroatan enta mansai saiwe ata wono kondirira omi,wiro wo anda enta nari dowen,intora fo ura mansai fare;wa anda enta iyari doweni me,tau wanunu finoma we soi watandai pari mai wenata so ae? 7Wo ura ai yata ware,wiro raroatan enta fo anda enta we yamo iyari dowena.Aiweta fayawe mansai fare;Anawein moi iweri taweno ito yanda iyari isa wawa angguri omi.8Mamanita moi raroatan afia wawa angguri omi,fayawe afia mandori omi ai fare,no raroatan wanda iyar inai ao mansa waini inamu no mansambawawe i,we moi iri raroatan wanda iyar riat enawi pari sobu weo raroatan wanda iyar wimbe watandai we ao mansai. 9Intora mandori omi fo raroatan wanda ujaro uma ami na omi mansa mbawawe aentawe-aentawe doi dinari baentawe. 10Aiweta raroatan wanda iyar wimbe watandai we omi enawi ware baiyo wosobu we doi andoi seanmbe iri enta wo anda iyar o maiwena mansai,inamo enawi taweno wo sobuwe doi dinari baentawe.11Wosobu awia doi omi,wo raroatan afia wawa angguri omi auwawe mansa nuanaf uwa ei, 12Wo ura ware ! Ananweroin ainio yamo anda iyar mangges pari matoti enta tantenambe,taweno yamo uma anintiwe iri watandai entawe pari sobuwe maiwawe omi,pape no yasa mbawawe mai kanini raroatan wotar riat ire wanda iyaro uma ami baentawe kawuru mansai so ai?13Inamo raroatan afia wawa omi fayawe raroatan were enta ai fare:Maniwowie! Wiro wanda enta nari sarar nai dowena.Weo imayawe ruri kawuru tae we nanda iyar inai yo,intai onamba wawe matoti baentawe moi doi dinari baentawe. 14Ina doi ao koi taweno notoi;weo ware owo enta fo uwa riat pari so ambawawe doi dinari baentawe kanini onambawawe soain taweni.15Weo andani entaiyo isae moi,owe kanini isa owe ei?Arao nanoanaf papoi inai,weo inaneme waya finoma weain omi ae? 16Intora raroatan awia riate intai awia wimbe,taweno raroatan awia wimbe intai awia riat ai.Yesusa fayawe mandeti kanini fo sobu we kakai omi17Yesusa fe afia raroatan sabuin sean waidinum enawi wotar we bendari Yerusalem sea wotar masi na ansaindaran moi foi mansa wainduri ime fayawe mansai fare. 18Wa naunde somoi yamo tar we Yerusalema isea iso.Iri womui Arian raroatane intai enta fambayani imami manandoin omi mansai taweno Guru wo ukumi Musa fotoi iyare mansaiki.Taweno intai waiboi we Ai foweniki. 19Taweno wawe ita raroatano wo Sennae aensikani dowen mansai inamu wayawe Ai mambena wananubati iri ai,taweno warararai paku ai ri no tabanat omi ai.Pape matoti mandet omi intai fo uwin ata.Yakobusa fe Yohanesa aya mambeawe mo Yesusa atambe anda entai20Masi enta Zebedeusa anamu tawenu amia arian omi enai wemoi Yakobusa fe Yohanesa,yotar we Yesusa ita morayo buam omangkapani Yesusa andomun omi weo motambe anda entai Ai. 21Yesusa fo ruama omi ranandewi fare;Aiye andani o notambe iye?Ruama omi mayawe Yesusa Ai mare;Nayawe fitumu inai inamu matoti afat ru omi moi isa arian aidinum enai yo nunuwi Ina mananu uwa ei,wemoi enta fi nunuwi nanem domayar aoi taweno enta fonunuwi nanem dowei aoi.22Pape Yesusa fanawe yai fare;Anda itambei ao moi,inta enter idowena.Yare ibariwi namu,imanano kafi Omanan ai ei yae?yayawe Aiyata yare;Imo manan ai ye. 23Yesusa fayawe yai fare,Isa kafi wemoi imanan ai taweni,pape kanini arefio fonunu Isa domoyar ei arao Isa dowei ei moi,wiro inein mo wayawe fitumu kanini wei dowen.wemoi Aita fowe mainena we raroatan fomansa ini mansai weo wo nunuwi ri. 24Yesusa afia raroatan mansaro sabuin wonaun womi,intora wo mambearaow aidinum omi yauwawe.25Pape Yesusa fo mansa wain rurire fayawe mansai fare;waeniri weo iri kaiwasa wo Sennae anaun idowen enawi,wemoi Yahudi dowen enawi,raro wo we mansayari kami we awia parenta ai wo afia kaiwasa mansa nari ngganggani.Taweno wono wafoni enawi wo awia kaiwasa mausa kikewa iri tapapambe. 26Wiro wawa tani weain idowena ime arefio fare fandoi seanmbe wai ao moi,weroin taweni fo wafafata i. 27Taweno arefi fare fonofani wai omoi,weroin tawen fowe arow we wai ri, 28Tuainio Arian raroatan fore weo wiro wafafata idowen,ime fo wafafatai taweno fo afia tani awe kaiwasa farum e mansai.Yesusa fo Raroatan yami fifafa aidinum yanari yoeni.29Yesusa fe afia raroatan sabuin sean waidinum enawi wotar naniwe bandari Yerikho,wemoi kaiwa wo farum wotar Yesusa Ariati. 30Raroatan aidinum yami fifafa yonunu oma awuni omi yo nauni weo Yesusa fotar wei omi yawaini yare,Senno Dauta afia Arian iweni e,nanemen isai tai!. 31Pape raroatan farume wo yaofani inamu ayaya kai,inamo wiro yomansa tantumar dowen,yowain mambiri nari weata yare,Senno Dauta afia Arian ao iwenie namemen isai tai!32Aiweta Yesusa fo foain fotet taweno fo yawaini yotar aita taweno fayawe yai fare,andani entaiyo yare onari yai? 33Raroatan aidinum omi yayawe Yesusa Ai yare,Aitae inamu imo tatiraw isami yai. 34Yesusa anewawu yai parita intora fo anem omi wayari ta tami o yami omi,masi awonta ki yami omi fobau yotati rawi,aiweta yotar Yesusa Ariati.
Yesusa fo uwa we Yerusalema i 1Yesusa fe afia raroatan sabuin sean waidinum woto kakefambe,Yerusalem taweno wosonu we iri betfage iri fuam o Zaituna aterera omi,iri wei Yesusa fo afia raroatan fo masaini omi yaro dinum yami yotar wimbe. 2Farirer yai fare,ito iwe watuno tuna yandomun ei womu taweno iri wei isobu weo keledai ruama entarai taweno amia arian omi mo kefamberai ao,Iwai areku ime,iwo yao ruri Inairei. 3Taweno raroatan enta fare fi yaofani moi,yaya we ai yare,Senne afio fi sami imo yao ruri we Aita e.Intai fo yawe are ai.4Anda we kiani namu Senne afia ayawo nabi omi wotamurane sini,wemoi, 5Nanini ri we arian ruama Sion rai,waeni wawa mananu fotar we wai reo omi Afi anoanafi tawawa taweno fokayan o keledai enta rai,wemoi keledai tuano kamurame mie.6Aiweta Yesusa afia raroatan aidinum omi yotari yoto yonari kanini Yesusa afia ayaw farirer yai omi. 7Yo keledai omi raoi taweno tuan omi rai we Yesusa aita,masi enta afia raroatan omi enawi wo awia ansun omi wesea woboi o keledai raerimona omi taweno Yesusa fokayan sea fonunu boni fo keledai tuan oini rakefani. 8Kaiwasa andatari wo awia ansune fonenaw woboi na omi.enta wo no kauriri ferampatia timu woboi na omi taweni.9Kaiwasa andetari wotar Yesusa andomun ei taweno wotar Aeri ei wowain ware;Daut afia arian aparandini moan enta we Ai we Afi fore iri Sennae atam ei,Senno aparandini raroa tainai ei. 10Taweno Yesusa fo uwa Yerusalema isia womi kaiwasa wo marin tantenambe bendari omi taweno enta wonandew ware;Raroatan are fiso? 11Kaiwasa farum omi wo ura ata ware.Afi moi Yesusa,nabio iri bendari Nazareta iri Galilea omi fi e.Yesusa fo uwa Sennae afia watune ai12Aiweta Yesusa fouwa we Sennae afia watun uwa omi taweno fo raroatan wo anda ambayau e wo anda mawuwo Sennae afia watun awuni ei mansa watani fo raroatano wo doi ami Yahudi ninawe awia meja ramambani taweno foraroatan wo muntune ambayan awia kambo wonu nuwi e mambani taweni. 13Taweno fayawe mansai fare;Afia ayaw fo toi fare: Isa watun omoi awain o watuno sambayane fie,pape wa nari we aisanggino andai nonambe. 14Masi enta raroatano mansami fifafa taweno mansayo tamambena enawi wore Ai irio Sennae afia watun uwa omi taweno fomansa nari wokowani.15Pape imami andoi mansuai enawi taweno Guru wo Musa ayaw fotoi iyare woeno anda tantumaru Yesusa fonari omi taweno wo nauno arian omi wowaino Senne watun uwa omi ware;Daut afia Arian aparandini intora mansa noanafi omi dideu Yesus ai parita. 16Aiweta wayawe ai ware;nonauno andani arian wowawainmbe soi ae?Yesusa fo ura mansai ata fare,yo onaun tae! Pape werimo wiro yafia ayaw enta eni dowen ae:Iri arian mansayo bane mawit enawi taweno ariano wo uwam manan enawi,No fayai omi we mainena mansa omi tae. 17Aiweta Yesusa fotar mansa naniwe fowe borirata fowe Betania ta taweno fonei wei.Yesusa Fayawe ngganggani no urume ai18Watandai mamuni Yesusa fa rirambena fo we bandari omi ata,iri na uwa omi anai munti faniawe. 19Ketano na omi fo no urum enta aeni,intora foto faeni,inamo no omi fo man idowen ime aoara iye ter.Intora fayawe nggnggani no omi ai fare;no i iweinie e,wiro noman ata idowen we andetawar omi! Fayawe ainime no omi baya sama moran taweno fo mamata omi.20Yesusa afia raroatan wotar ariat enawi wotuawe parita weo wo Yesusa aeno fo andawe nari tora womansa nande mambena ware;Anaweroin ainio no urum baya omi fo samamoran taweno fo mamafai kera to omi? 21Yesusa fa nawe mansai fare;Wayawe yai ore ware,yanawe tua Sennae Ai taweno yano anafi sisui wayawe andani enta iyo onari no urume ai omoi intai inari taweniki,taweno wiro wewarea ter idowena,pape taweno yare yayawe unat so ai yare;Notawena naniwe raora soi taweno noyakar rawanan arawai! wemoi anda we kaninie. 22Taweno andani enta iyo itambei sambayan uwa ei moi,yanawe sinmbe Sennae ai pari wemoi intai isobu wei ki.Raro wowe ayari we Yahudi mansai wo Yesusa anande kanini afia mambiri fonari omi.23Aiweta Yesusa foto fo uwa Senne afia watun omi sia,taweno Fo mansa inawi wei,imami mansayari enawi taweno raroatan wonofoni kaiwasa Yahudi mansai e wore Yesus ai taweno wanandewi ware,iri mambiri roi entai no andanu nari farume wao?Taweno arefio fo mambiri we nai ao? 24Yesusa fanawe mansai fare,inein tawen onande bena wai we anda entai,tawenoiwewarea tamuran inai moi,inatai inei taweno otamuran wai kanini arefio fo mambiri wei inai ara wanda nari so.25Watamuran inai,weo Yohanis o fo kaiwasa mansarayan emoi,arefio fayawar ara fokaiwasa mansa rayanmbe ain e?Iri Sennae ai arao iri raroatani ae?Imami andoi enawi taweno raro wowefoni we Yahudi enawi wo ayawe kanini mansai ware,yamare Sennae fi fayawari ara fo andawe nari we,wemoi intai fayawe yasai are fare,Anawein moi,we andani enta wiro wanawe Yohanisa ai dowen eso? 26Pape imare,raroatan batan entafio fo ayaware,wemoi imo kaiwasa farum omi mansa yaniwi we wosebun yasai ki,weo wo anawe Yohanisa ai moi nabi entafie tora. 27Intora wayawe Yesus ai wo ura ware,yamo enteri dowena.Aiweta Yesusa fayawe mansai fare,Anawein moi inein taweno wiro otamuran wai dowen weo iri mambiri roi entai owo anda farume nari so.Faniniwanmbe kanini arian aidinum28Pape Yesusa fare,wanetotor soi:Raroatan entafi afia arian rama aidimun.Foto foura arian andoi aifare;Arian iweinie matoti so moi,noto nanda iyari o imama wawa angguri uwa omi. 29Arian omi fanawe adaya ai fare;Yo,aita.Pape arian omi fo samarar foto ei wen. 30Aiweta raroatan omi fowe arian riate ayata fo ura ai fare;Arian iweinie matoti somoi noto nanda iyari o imama wawa angguri uwa omi.Arian riate fanawe adaya ai fare;Aita osamamara.Pape masinta fatuawe bena foto fanda nari aya wawa angguri omi ai,31Iri arian aidinum enai arefio fonari kanini adaya afia ayaw omi e? Yanawe Yesusa ai yare;Enta riat e" Intora Yesusa fayawe mansai fare;wayawe wai tua ore ware,raroatan wo pajaki nuano kaisar ai taweno ruama maninawa enawi intai wo uwa wimbe Senne afia Mananua ie. 32Weo Yohanis fore weo fo wainawi fo na mai omi aroron wai,taweno wanane afia ayaw ei dowen.Pape raro wo pajaki nuan kaisar ai enawi taweno ruama maninawa enawi wanawe ai.Taweno iwe enitae pape wiro yarirambena naniwe yaya sasari ei taweno yanawe ai dowen.Faniniwanmbe raro wo wawa angguri nari33Wanaunio faniniwanmbe saiwe enta ai taweni.Raroatan afia kakofa entafi,fo wawa angguri enta anari fo angguri anun ai fofarar iyar warir wawa omi ai tantenambe.Taweno fo ateme wai we raora wo angguri mane akuan uwa ei,taweno fo doran enta anari fotainai fotet o wawa uwa omi inamu mansami natawano wawa angguri omi ai.Masi enta fo wawa omi awaya raroatano wo wawa nari omi mansai,ime fatawenmbe nu entai saiwe. 34Katu tatero wawa omi fosin ara akarifi raro afia wawa omi fowo afia wo aiyar fafata entanawi wotawenta weo wo afia atore omi koi,riat o raro o mansami natawano afia wawa omi enawi.35Pape raro wo ruwawa omi aie enawi womansa tafuni,wo enta abo wo enta abai,taweno wo enta mansa mausaiwe toman ei. 36Masinta raro afia wawa omi fo waiyar fafatae enta mansa mi nari wesai weata enawi wo farum seanmbeo raro wo wimbe mansai inamo we enawi taweno wo mansabo ao taparori fomansao,womansa nari ngganggani tuainio wine mansai. 37Aiweta raro afia wawa omifo afia arian omi ami mansaita,fare;Isa Arian omoi intai mansa noanafi sisu Ai ki.38Pape raro wp ru wawa omi ai enawi wo afia arian aeno fore omi,wo ayawe mambena mansai saiwe ware;Afi moi intai fosobu we anda adaya fonunu tutambe ei afiso,intora imo abai fowen nanawe,inamu andanio adaya fonunu tutambei omi imo ko isamaro i. 39Wo atafuni taweno wo afafari we boriria naniwe wawa angguri omi ai wo abai foweni wei.40Pape raro afia wawa angguri omi fore imoi,andani entaiyo foweo raro woru wawa omi mansai omi? 41Wo ayawe Yesus aiyata ware;"Afi intai fore,taweno foraroatano wo sawe mansa bai naniwe ime fo afia wawa angguri omi awei raroatan enta woru ai saiwe,inamu tatero matoti wo angguri akarif omi moi,intai wo afia ator omi we mai ai ri.42Yesusa fayawe mansai ata fare;wiro yoeno Senne afia ayawo anem enta fonotu we so aine i dowene ae? wemoi fotoi fare;'Tomano raroatan wo watun nari wakabea enawi afio fowe tomanmbe manain o wo tomane i omi wewarea iri Sennae ai afi fo andawe nari e,kowi isami ei.43Anawei moi,wayawe wai ore;weo Sennae fo afia mananu ae ao naniwe wai,taweno fawe kaiwasa enta mansai saiwe wo komi ai taweno wowe kanini afia fokai wei omi,inamu wosabu weo mananu omi. 44Taweno arefio foyakar tomaan we aiboni moi,intai fo manggangguni taweno arefio toman wewarea foyakar angganggun emoi intai fa royani fo kapum pumbe.45Imami ayari taweno raroatan Farisi omi enawi wo nauni,woeno Yesusa anda faniniwanmbe fayawei omi moi,enawi fayawe mansai e. 46Intora woru weo wo atafuni,pape wo raroatan farume mansayaniwi intora wo nari weain dowen weo raroatan farume woura ware;Yesusa Afi moi nabi fie.
Faniniwanmbe o muniara wanam ei 1Aiweta Yesusa fo ayawe mansai ata iri faniniwanmbe entai fare; 2Senne afia mananu sorga uwa emoi,aniniwanmbeo mananu entafi fo muniara wanam enta anariri weo afia arian omi fo wanam ei. 3Matotio muniara omi afia mamano fanari omi moi,fowo afia waiyar fafata e mansami wo raro fomansa rirere mansa waini wore woweo muniara wanam omi aita,pape raro fo mansa rirer omi wosamama we worei dowen.4Aiweta mananu omi fo raro waiyar fafata enta mansami saiwe nari we ata,farirer fare wata murani raro o mansa rirere omi mansai weo,andai we mainena muniara ai kawuru tae,wemoi umbu rama taweno andaun o mansa ume mansabai tae.Taweno andai saiwe owe mainena mai tae.Intora ware wawe muniara waname aireto.5Pape rarowo fo mansa rirer omi enawi wiro wotantuma raro fo mansami awia ayaw ei dowen,ime wotar ante nonombe enta wo awia wawa omi ta,enta wotar we awia wo ru saiwe omi ta. 6Taweno enta nawi saiwe wo afia wafafata e mansatafuni wo mansa nari ngganggani taweno wo mansabai. 7mananu omi fo we naun tora fo uwawe,fa uwawe bena parita intora fo o afia afa saw omi mansami ta weo wo raro we mansabai taweno wo awia bendari meri.8Aiweta fayawe afia wo afafata omi mansai fare,o muniara awe mainena tae,pape raroatan inumia omansa rirere wiro wotar muniara ai rei dowen. 9Intora wotar we na andoi omi aita,weo wa raroatan enta mansa rireri arewarea enawio wa mansa tater wei omi moi,intai wotar we muniara ai rei. 10Intora wa fafata omi wotar we na omi aita,wo raroatan wosobu mansai omi wo mansa weruri tafa wo mansao we muniara omi aita,wemoi raroatano wo kakai enawi taweno raroatan wokow enawi.Intora watuno wo muniara anari ai omi fo sisu kaiwasa inumia mansa rirere omi mansai.11Masi enta mananu omi fotar sia weo fosobu we kaiwasa omi mansai,fo raroatan enta aeno wiro fo ansuno mai enta we muniara omi ai dowen. 12Aiweta fayawe ai fare;Maniwowie anaweroin ainio no nansuno ansun mai enta wei dowen,pape no uwa we muniara waname ai onde so ae?Pape raroatan omi afia kai weain.13Masi enta mananu omi fayawe afia wa fafata omi mansai fare;Wa raroatane ayo e taweno anem e borai,intai wa kabea we birirata iri raora mamantintin parir omi.Iri womui intai raroatane wo sobuwe kakai omi taweno wowiowe wo mansa tu takepani. 14Yesusa fo afia ayawe ui faniniwanmbe fare;raroatan fomansa rirer omi wo farumi,pape raro mansaini omi wo farum kairai dowen,anaweain taweno Sennae fo kaiwasa mansa wain wo farumi,pape kaiwasa fo mansaini omi wo farumi dowen.Pajaki ambawawe o kaisar ai15Masi enta raroatan Farisi omi wo ayawe ruri we anaweroinai wo Yesusa atofani inamu fo ayaw enta ura sarari. 16Aiweta wo awia raroatan wotar mansariat omi enta mansami,taweno raroatan Herodiana enta nawi,woto wo Yesusa anandewi ware;Aita Guru iweinie,yamo eno iwein moi raroatano na noanafi mai fu wein taweno nai nawi sinmbe kanini Sennae afi na omi ai tua,wiru No enta ayaniwi dowen,weo iweino wiro no komi we raro wowe mansa tamei dewena. 17Intora nayawe yasaire andani nane totori aoi.Weo kanini yamama ukumi omi mai tora,yamo pajaki ambawawe kaisara ai arao dowenae?18Pape Yesusa fo mansa eno mansa noanafi ei we watatofan ei,intora fayewe fare;Raroatan wa fariwe nai weri ! We andi enta iyo wa ina tofan ara wa ina tafun isa ayawei so? 19Anawein moi wa doi ami wa pajaki ambawawei ao aroron Inai.Aiweta wo doi dinari nta aoi Yesusa ai tai.20Taweno fo mansa nandewi ata fare;Arefio faraban o doi aiso,taweno arefio atame tuna doi ai so? 21Wo anawe ai ware; Kaisara farabana taweno afi fotoi ao.Yesusa fayawe mansai ata fare;Anaweain moi wawei Kaisara amarowi andani enta Kaisara afia omi taweno wawe Sennae amarowi moi andani Sennae afia omi. 22Wo naun Yesusa fayawe omi wotuwawe parita taweno wo Yesusa awaya fono ime wotoYesusa fayawe kanini raroatan wo uwin o wewen omi23Matoti wewarea raroatan Saduki enta wore Yesus ai.We moi raroatan yahudi enta naiye,yare baiyo raroatan wo wewene wiro wo uwin ata idowena.Intora yo Yesusa anandewi, 24Yare,Aita Gurue,nabi Musa fo ayaw so toi fare,Rama enta fo wanami pape fo sobuwe arian entai dowen ime foweni,we moi afia kaoar omi fo anamu rayani ata,inamu fo arian weo enta fowen we afia ririat omi ata.25Pape iri imain moi imowe mambearaowe isaro nareadinum,enta andoi omi fowanami ta,pape anamu aya pari arian ime rama omi fowen ruama omi ranani weta,intora raro fatuar omi fo afia ruama omi rayani ata. 26We ain omi afia kaoar o fatuar wedinum omi taweno mandet omi pari sobu weo nareadinum omi ai. 27Taweno enai tantenambeta ruama omi mowenta. 28Arefio iri yaro nareadinum omi fowe rama we ruama omi rai e iri matotio wo uwin omi ie?Weo mambearaow nareadinum omi yo ruama omi rayan tafa tora.29Yesusa fanawe mansai fare:Yanetoto sarar parita,weo wiro i Senne afia ayawe tafuni fowena taweno yanawe Sennae ai dowena! 30Matoti o wouwin omi wo uwin ata moi rarotan wiro wowanami dowen taweno wiro wo mansa yan atai dowen ime wonunu tuainio naitto Sennae mansa mai ri rauma ei.31Pape kanini raroatan wowewene wouwin ata omi moi,wiro iwe eni doweno andani Sennae fayawe i fare, 32Inei moi Senno Abrahama,Senno Ishaka taweno Senno Yakopa?Afi moi wiro Senno raroatan weweni dowena,ime afi moi Senno raroatan wokow mansai. 33Kaiwasa farume wo nauno Yesusa afia ayaw ainaw omi ei tora wo anawei.Yesusa fayawe kanini ukumi manaino Musa fatoi omi ai34Raroatan Farisi wo nauno Yesusa afia ayaw onei mambiri parita yowe moi raroatan Sadukia wayawe atai dowen,intora wo mansaweruri. 35Taweno enta firio enawi,afi moi Guru wo o Musa ayawo fotoi iyare entai fie fo Yesusa anandewi,weo fare fo Yesusa atofani, 36fare,Aita Guru e,ukumi roi enta fio manaine irio ukum Taurat aiyo?37Yesusa fayawe ai ata fare;"Nane wawu ina Sen Allah ai iri nanoanafi ao ai tantenambe,iri nananam ao ai tantenambe,taweno iri ina nowe aoi tantenambe. 38Ayawo wemoi,ayaw andoi iri ukumi omi taweno ayawo manain omi iwe.39Taweno ukumi waidinum omi mai kanini we ainemoi,wemoi:"Nane wawu raroatan mansai tuainio nane wawu nai bena sai we aoi. 40Ayawo andoi Musa fo toi omi taweno nabi enawi wotoi omi afia ru iyo ukumi waidinum so yai.Yesusa mo Dauta adawi fie iri ririat omi iyande41Raroatan Farisi omi enawi wo mansa weruri wei intora Yesusa fo mansa nandew ata fare, 42Wanetoto kanini we andani Mesiasa ai?Are wareaa adawi fie?Intora wo ura Yesus ai ata ware,"Afi moi Dauta adawi fie."43Intora Yesusa fo ura mansai ata fare,"Anawein moi,anawena Dauta tau matotio Sennae fo ansasoni ananam o fomararebani we omi,fawain o afia Sembe,we moi fare; 44Sennae fayawe isa Senne ai fare,nonunuwi Isa rani domoyar ei parir ao mansamun saso nai ye o mansa we aya wotuna No mansa tar tawani nayo aoi.45Intora Dauta fo Mesiasa awaino afia Sen fie werain ainio afia ariane fiata?Ime afia ririat omi ande Mesisa ai moi Dauta adawifie. 46Enta wiro fayawe ai ata idowen,taweno iri matoti we moi,wiro enta fo mambiri we aro fo Yesusa anandew ata idowen.
Yesusa fayawe Guru Yahudi taweno raroatan Farisi 1Aiweta Yesusa fayawe kaiwasa farum omi mansai taweno Afia raroatan sabuin sean waidinum omi mansai fare; 2Guru wo ayawo Musa fotoi iyar omi taweno raroatan Farisi omi enawi wonunuwo Musa afia kambo omi ai tae. 3Intora anawei moi yanawe kanini ayawo Musa fotoi omi inauni taweno inari kanini mai ri,pape wiro inari tuainio wonari toa omi iwaya.Weo wo wainawi kanini ayaw omi,pape wiro wo nari kanini dowena.4Awia koane taweno awia ayawo manggesi,wowe raroatan enta mansai saiwe,ware no womi nari,noso nari waya,womansami ara wo uwawi wonari kanini,pape enawi saiwe wosamamaro wiro mansa neme tesui dowena. 5Anda wonari tafa omi,wonari we inamu raroatan enta wo mansa eni saiwe teri wo waio Senne ayawe toi omi fo baei we akaei.Taweno ireu baei wenaban omi sawai ansun barira wotatar omi.6Enaw taweno wofaraise muniara enata moi woto wonunuwo kambo fon parir omi,taweno iri watun sambayan Yahudi omi wokomi parita wonunuwo kambo tuna fon omi. 7Wofaraise parita we kaiwasa farum omi tuainio iri kondirora omi,weo kaiwasa wokami mansai wei taweno womansa waino"Rabi we arao Guru.8Pape iweri moi,iru we raroatan wo anawe yai,ime wiro wiyawaino Guru wei waya weo wawa Guru aentawe kawuru taweno weawain tafa moi iyawaino mambea raowe. 9Taweno wiro i raroatan enta awain Aita we iri nu ai waya,weo wawawa Aita aentawe teri wemoi,Afi fono rauma ei. 10Taweno wiro raroatan enta wo wawaino wawe ayari we ye,weo raroatan aentawe afio fowe ayari we wai e,wemoi Mesias Afi.11Raroatan arefio fandoi wai e moi,weroinain taweni moi fo wafafatai. 12Arefio foafia tani ayawara fo tainai moi,Sennae intai fanari fotawawa ki,taweno arefio fo anoanafi anari fotawawa imoi,intai Sennae Fo ayawari fo tainai ki.13Yesusa fayawe fare,Guru wa ayawo Musa fotoi iyar ao weawain taweno raroatan farisi weawain wasabuwe afia kakai parir omie weawain tafa moi raroatano wanari fayariwe nai weri,weo iweri moi iwo andetu mananu surgae ani,inamu raroatan wo ua ai waya.Ta iweri wiro i ua aisia idowen,ime itabanat ainambe raroatan ware wo ua taweno Senne afia mananu ua omi sia. 14[Guru wa ayawo Musa fotoi iyarao weawain taweno raroatan farisi weawain wasobuwe o afia kakai parir omie,weawain moi raroatano wanari fayari we nai weri,weo iweri moi iwo ruama kawine awia watun omi ta awia roman wonunu tutambe omi wakoi.Taweno wasambayanmbe moi wawawe wai.Intora anawerain taweno isobuwe aiboi mangges seanmbe omi pari.] 15Guru wo ayawo Musa fotoi iyar ao weawain taweno raroatan farisi weawain wa naiweri,weo yansanam wari rawana arawai,taweno itar ore ei,we raora roi taweni,iwo raroatan aentawe kawuru anri fokomi Sennae ai kanini yayao yaminatawan ao i.Pape raroatan wewarea fotar wariati ri mai,parir ao fokakai omi nari pari seanmbe yaya inari aoi intai fosobuwe kakai omi andoi seanmbe nani we wai ata iri nona uwa omi.16Raro wawe ayari we wami fifafar ao wasabuwe afia kakai parir omi ie!Weo wararoatan mansainawi waura ware;Enta nofona o Sennae afia wattuno mamaran ei wemoi,ina nofona we wiro we anda entai dowen,pape nofonao emasi watun mamaran ei moi,wewarea fonabiti. 17Raro wa kiari wai taweno raro wami fifafar weawanie!Andani entai yo we seanmbe e,emasi arao watun mamarane fo emasi we awedayar ara fonanewambe omi ae?18Taweno enta fofonao Mesba korbani mer ai omi moi,wiro afia fofona we weanda entai dowen,pape fofonao korbanio we Sennae ai tuma mesba ai boni omi moi,fona wewarea fabiti. 19Raroatan wami fifafar ao weawanie,andani entai yo tainai seanmbe e,korbani omi arao mesba fowedayar korbani fonanewanmbe omi ai ae?20Intora arefio fofona mesba omi ai moi,afi fofona mesba omi ta weno andani enta tuna ai boni omi. 21Taweno arefio fofona o watun mamaran ai moi,afi fofonao watun mamaran omi taweno raro fono ai omi. 22Taweno are fofona rauma ei,wemoi fofona Sennae afia kambo mananu fonunu ai omi,taweno Raro fonunu ai boni omi,we moi Sennae fi e.23Raroatano farisi taweno Guru wa Musa ayaw fo toi iyar weawain,iweri tafa moi raroatano inari fayari we nai weri,wasobu we kakai omi ai,weo wanari kanini anda kaoar omi,pape anda andoi omi wiro wawe kanini dowena.Anatuaino anda fanawan mburayan omi wao ambawawe pape wa perpuluhan omi we Sennae ai mai kanini wawa koan omi.Pape anda andoi omi tafa wa samamar o wawe kanini wawe weaina wemoi wiro wa ayawe we fitumu mai dowen,wamemen raroatani dowena,taweno wawe kanini anda andoi so ime waru we wa afia kaoar omi nari taweni. 24Raro wa manandoin wami fifafar weawain wawa tani tuainio raroatano fare fo mana manani,inamo fo andatataw aeno kafi uwa ei,fisurai awe fo ayawari fa kabea,pape unta mono uwa ei omi wara tombe.25Guru wa ukumi Musa fotoi iyar ao taweno raroatan farisi weawain wasobu we afia kakai parir omi e.Ime iweri tafa moi raroatano inari fayari we nai weri,weo yaya kafi imanan ai ao taweno faurai yanda i ai ao,irani borira afiso fonanewanmbe,pape afia rani uwa omi moi fotaito anda mai nta idowen.Wemoi wami andoi andai pari taweno wa oro we finoma. 26Raroatan farisi wami fifafare iweri i kafi uwao fiso nirani wimbe taweno faurai uwaoi kawuru tai,intai afia barirao fonanewanmbe taweri ki!.27Guru wa ukumi Musa fo toi iyar ao taweno raroatan farisi weawain wasobuwe afia kakai parir omi e.Iweri tafaa moi raroatano inari fayari we naiweri,weo yaya taki tuainio fafoto aker ara fobuai intora barirae fo buakarofariwe fokowi,pape uwa rayamo fotaito raroatan yai taweno afia baue farum ai. 28Weain taweno weawain wawatani borirao moi,eno iwe raroatano isine nari pape iri yanoanaf.Uwa o moi,raroatano inari fayari we taweno ikakai parire nai weri.29Guru wa ukumi Musa fotoi iyar taweno raroatan farisi weawain,wasobu weo afia kakai parir omi e.Weo iweri tafa moi raroatano inari fayari we nai weri ,weo i nabio mansabai wino wewarea awia fafot omi nari taweno raroatan mansa noanafi mai awia fafot omi nari taweno raroatan mansa noanafi mai awia fafot omi nari kowi. 30Taweno yayawe yare,yamo kowo yamama bere mansa riato afato wei moi,wiro yamo mansa tewen ara yamo nabi-nabi omi mansa bai dowen e. 31Pape anda wanri ao tamuran wai saiwe,wemoi waririato raroatan wo nabi mansabai wimbe omi enawi.32Intora weawain taweno wawe kanini wawa bere omi mansai! 33Iweri moi raroatano yaneme sapipaya,yaya tani tuainio tawai mo sawe rai! Raroatan ikakai tuaino tawai fefa anaweoinio yare itenggar naniwe aiboi isobu wei ri nona uwa omi ae?34Ineini intai isa nabi omi enta mansa mi,raroatano wo sawa Sennaeafia ayaw omi enawi taweno guru wo ayawo kow omi we wai re iki.Taweno raroatan we enawi,intai wao entai mansa bai taweno wa mansa rarai notabanat omi,enta iri wai fowe ababor omi,taweno wa mansa nari ngganggani iri bendari entai we bendari entai. 35Anawein omi intai wa sobuwe raroatano wosarar wei dowen awia mandi andetari fobuba irio nuo fokubau re omi,iri manaino Aber ai raroatan anoanafi moi omi,pari sobu we Zakaria Bereka fanawo,raro wabai o Sennae afia watuno uwa fonanewanmbe omi ai ri,taweno mesba afia raora ruri omi. 36Wa yaww tua wai ore ware,soarea tafa moi raroatan riat so weawainio wa noi we tafa iye.Yesusa anoanaf fitumu amemeno Yerusalem ai37Aro....!Yerusalema,Yerusalema weni nowo nabi-nabi mansa bai taweno raroatan Sennae fo mansa mi wai re mansa mau toman ei wo wewen! Weroin ore ao owe parita we ina arian mansa weruri,tuainio mangguei awe omi,mo amia ta tuane mansa weruri mansa kepano ranimpeman ei,inamo wamayari dowen taweno wa ina ura sayari. 38Watatira! Wawa watun Senno fotami fobubui ki, 39Taweno Otamuran wai ire:Masi inimiso wiro wa Ina en ata idowen pari wa ayawe wa ura ware:'Moan enta we Ai ri raro fotar O Senne atam ei!'"
YESUSA FO KONAM KANINI AFAT RU OMIYesusa fayawe kanini Sennae afia watun fomaru ei. 1Yesusa fowe barira iri Sennae afia watun omi fonani weta ime Afia raroatan watar ariat omi wore taweno wayawe riati kanini Senne afia watun fokow omi. 2Inamo Yesusa fayawe mansai fare; Wa wewarea entafa iae?Wayawe tua wai ore ware;wiro toman entafi soi away fotami bomi toman enta isai we ata idowen;wewarea maru tafa ie.Manaino Yesusa fayawe kanini Matoti3Yesusa foto fonunu fuam o Zaituna ai boni,afia raroatan wotar Ariat omi titou enawi wayawe Ai ware,Nanini kanini we isai kiroi tai anda inumia no urai ao kianiki,taweno ainaw andani o kiani ara amo entawan kanini,matotio No narirambena ai are omi,taweno matoti o nuo ramana omi ae? 4Yesusa mansai fare,yanansiaur ainambe,weara raroatan wo wotatofane. 5Weo raroatan farume intai wore we wayawe wai ri Ina tamei taweno wo ura ware,Mesiasa fi Inei,taweno wo kaiwasa farume mansa tatofani.6Intai iwo sebun enta nau arao ayaw enta weo sebun ei moi,yanansiauri wiro iyaniwi waya weo wewarea moi kiani tafa,pape wiro wiro fotamurano naramana yono omi dowen. 7Anaweain taweno parenta enta intai fo sawio parenta enta ai ki,taweno mananu enta fi intai fo sawio mananu enta ai saiwe ki.Aniawe omi fobai,taweno iri raora roi entai munggi fofokimi ki. 8Aiwe pape wewarea tafa moi,isua manaino papoi we,wewarea weo afato wanin omi.9Iri wei moi raroatan kakai omi watafuni,wowawaya we raroatan mansanem ua omi intai wo wanari ngganggaui taweno wo wabai ri.Taweno kaiwasa iri nu ai tantenanmbe mansane wadideu we iri Ina tam ei, 10Taweno raroatan warum e winanaun ata i dowen ime mansa eri tarera we inai,taweno wo mansambayan mambena,taweno mansane dideu mansai mambena. 11Nabi sin i dowen wo farum intai wo kiani ki,taweno wo kaiwasa farume mansa tatofani.12Raroatan wo kakai nari farum kareri we intora fo kaiwasa mansa wedayari wiro mansane wawu mansai ata i dowen. 13Pape raro anetawan pari sobu ramana omi moi,intai fosobu weo kow omi ki. 14Taweno ayawo kowo mananuo awuwu iri ai tantenambe,inamu kaiwasa wo nauni tafai.Wemoi isua sobu weo nu ramawa omi we.Manggeso andoi taweno Mesiaso sin idowen enawi15Intora matoti wao raro fokakai pari aeni fokakai wedayar omi foteto Sennae afia watuno mamaranei,wemoi andanio nabi Daniela fayawe wimbei kanini omi.(Raroatan wa ayawo soarea naune wea wain wa tafuni). 16Wewarea yowe moi raroatano Yudea woyaniwi woninmbe unat ae sea. 17Raroatan wo no watun refon omi wiro wosia wo anda enta koi watun uwa omi waya, 18Taweno raroatan fono wawa omi wiro fa rirambena are watun omi weo fo afia ansun enta koi dowen.19Matoti we moi matoti kakai parita ruamansanai enawi arao ruama wo uwame we arian womanan enawi omi wiro wonin aikera idowen. 20Wa sambayanmbe inamu wanin omi moi,,wiro tatero nea uwa omi taweno wiro tatero matoti sambayane ai waya. 21Weo iri wewarea moi kakai omi fo kaiwasa mansabai,kakai andoi paririe tuainio wiro enta kiani iri manaino nuo fo kubau omi pari sobu we soi,taweno wiro kianio entai ata idowen. 22Taweno matoti wewarea Sennae wiro fwe nenawi dowen moi,raroatan enta fo tenggar naniwe kakai wei dowen.Pape Sennae afia raroatan fo mansa ini enawi wowedaya matoti we nenami.23Irri wewara moi raroatan enta fayawe wai fare,wa eni,Mesiasa fono so io,arao Mesiasa fono womi ae,wiro wa anawe ai waya. 24Weo intai Mesias-mesias o sini dowen taweno nabi-nabi sini dowen omi enawi intai wo kiani ki.Enawi intai wo anada andoi nari nari farumi parita taweno anda tantumar nari farumi wo raroatan Sennae fo mansa ini omi mansa tatofan taweni. 25Intora yamameni wewarea tafa wiro kiani dowene ime,wanini kawuru wai tafa tae,inamu i yakar iwaya.26Intora raroatan omi enawi wayawe wai woura ware,waeni fono bua Guruna ai omi,wiro wato iwaya,arao wayawe ware,waeni o watun ei afi fono uwao uwa parir area,wiro yanawe i waya. 27Weo Arian raroatane afia fore o moi afia tani tuainio kaiwewano iri rauma ei,fo iman o rani muram omi wemoi pari fo sobu we ararefa omi. 28Iri roi enta anda wewen fotami fobau wei wa korowea raeno mobaririn mowarir raora wei.[Wewarea tawen tuainio,matoti o tar ai are omi moi wa inaeni ki wiro inanggawawei dowen]Arian Raroatane farirambena fare omi faniniwambe kanini no urume ai29Kakai wewarea tafai ri wei moi,umae fo mamantintin taweno emba e fo iman ata idowen,taweno awa e intai fotsfifoi rauma ei taweno fo yakar iki,taweno anda mambiri-mabiri raumae intai rirorawi ki.30Iri wewareai moi Arian raroatan omi fokiani rauma ei.Kaiwasa iri nuai tantenambe woyaniwi wo wiowe wadidu we Arian raroatan omi aeno fore fotaro rariat ai rauma iyande,taweno afia mambiri andoi parita taweno Afia foiman omi tainai andoi. 31Taweno fo Afia naito raumae mansa mi we borira wo songgeri (tabuna) abuwe fonotu andoi tawen afia naito omi mansa mi ara wo raroatan fo mansa ini omi iri rani muram ei pari sobu weo rani arareta omi,taweno rani yoaman ei par sobu weo rani yoande omi iri nu ai,taweno rauma ei ramana enta pari sobu ramana enta i saiwe.Yesusa fo inawi faniniwanmbe o no urume ai.32Wa sobu we ainawei faniniwanmbeo no urume ai,no omi aeni akem kauriri fanami taweno fainani we forerori are moi,waminatawani wemo katu moi fo nunggamanmbe kakefan iwe. 33Anaweain taweno waeno andawe kiani tafa moi waminatawan taweni weo matoti kakefanmbe andeeeeetu fam eito.34Wayawe tua wai ore ware;raroatan iri soarea enawi wiro wowewenao womanai dowene,ime andawe kiani kawuru tae. 35Raumae taweno nu yono iye,pape Isa Ayawo wiro yonoi dowen tami we andetawar.Yesusa fo inawi inamu yamanansiau yamo ayamati mai,weo yamokomi mambena matoti Arian raroatan fotar ai re omi a.36Anaweain ki,pape kanini matoti taweno uma ami werainai Arian raroatane fo tar ei re omi,raroatan enta fo en ter idowena.Naito wono raumae woen ter idowena taweno Arian raroatane taweno fo enter idowena,ime Aita maniai afio fo en tawane.37Weo matotio Arian raroatane fotar re omi moi afia tani tuainio mandera noaka ai weaina. 38Weo anatuainio matoti wiro mana omi fokayani dowene me kaiwasa omi wandai taweno womanan,taweno womansayani,weain parir ao sobu weo matoti noaka fouwa afia wa andoi uwa omi sia, 39Taweno wo anda enta enteri dowena pari mana andoi omi fokayan fomanasa ufofo omi.Anaweain taweno matoti Arian raroatane fotar ai re omi.40Matoti fotarai re omi moi,yaro dinum yono wawa omi moi,Sennae fo enta aoi taweno enta fono saiwei. 41Ruama yaro dinum yono yo toman nuan duri,Sennae fo enta raoi,ime ento mono saiwei. 42Intora wanansiau,weo wiro wa en ter o matoti roi wawa Senne fotar aire omi.43Pape waso nauni masi enta afia watun omi fo entawani ri roi entai iri maman matoti moi andainonam omi fore we fanda ko ainonambe,weroin taweno fanansiau taweno wiro fo afia watune awaya andai nonai omi foua sia fatotawi dowen. 44Anaweain,weawain taweno wamainena wayamat pampan,weo Arian Raroatan o fotar tantumari matotio waenteri dowen omi ai ki.Faniniwan kanini raro fo atafata mai ye taweno raro fo afafa ta mai dowen45Arefio fo fafata mai seanmbe e?Are fio fo fafata fowe kanini afia mambaisene afia ayaw amia mai,iri matoti fayawar fowe ayarikami wei raroatan wo afafata mansai,inamu fo andai we woi iri matoti ru omi ae? 46Kow weain parita we fo afafata e ai fonari kanini afia mambaisen omi afia ayaw ei mai,inamu matoti mambaisen omi farirambena are moi. 47Wayawe tua wai ore mambaisen omi intai fayawari fo we arkami we we afia andamu fo nunu tutambe omi ki.48Pape bai yo fafata omi fo kakai taweno fayawe anoanaf uwai fare, 49Isa mabaisen omi fono wenaban parita wiro fafobena are i dowen,aiweta fo wofafata tafa omi enta mansaboi taweno fandai,fomanan raroatan womaene mansa riati. 50Masi enta mabaisen omi fafobena are i matoti manani omi wewarea moi wiro fafafata omi fo enter i dowena. 51Intora mambaisen omi intai fabai ri fanari ngganggani fa kabea we raora raroatan wo fayari we wotami ri omi.Iri womui intai wo sobu weo afia kakai omi pari wowiowe taweno wo mansa tu taw kepan i.
Faniniwanmbeo ruama mansaro sabuin yaro na yanda wei,yaro na yo fi fufari 1Intora Yesusa fo ura fare,Matoti Atian Raroatan fafobena fare fowe mananu we mai omi moi,faniniwanmbe soaini:ruama mansaro sabuin awia antiron omi we mainena wokoi woto wo yamato rama wanam omi ai. 2Ruama yaro na yo fifufari taweno yaro na yanda wei. 3Ruama yo fifufar omi enai yo aya antiron omi koi,pape wiro yomanin koi dowen, 4ime ruama yanda we omi enai yo aya antiron omi koi taweno yo aya manin ne wemainena aya kabinonam uwa ei.5Pape rama wanam omi fotar aikera rei dowen,intora ruama yaro sabuin omi yamune mamomon yonei tafa ta. 6Mamanan sain ta moi raroatan enta fo we ampui we fo wain fare:Rama waname fo reto! Ware amayamati!7Ruama yaro sabuin omi wotawari,wo awia antiron omi kaneni. 8Ruama yofifufar omi enai yayawe ruama yanda we yai yare;'I manin awonta we isai re tai,weo imama antirono katumo fefe i so. 9Pape ruama yanda we omi yare:Dowena,weo imama manino mai we imotor yai tawen idowena,intora wato wa manin enta mawuni raro fo manini ambayan omi.10Aiweta ruama yo fifufar omi omi yoto weo yo manine mawuni,masinta rama wanam omi forei taweno ruama wo ayamato mainena omi enawi woua ariati we atana muniara wanam omi ai taweno wo andetu omi u ta. 11Masinta ruama enta omi yore yo wawainmbe yare;Aita,aita iweinie nandetu afa isai tai! 12Inamo rama wanam omi fanawe yai fare;wayawe wai tua ore wiro o waen sisuan i dowena. 13Yesusa fayawe kanini faniniwanmbe omi aiya manai moi fare,anaweaini intora wanansiauri weo wiro waentero matoti roi entai arao afat omi.Taniniwanmbe raroatan ai mandeti yo doi ko ya fafatai14Mananu sorga e moi faniniwanmbe tuainio raroatan enta fare fotawenmbe borira nu wenaban omi ta.Fotawen idowene me fo afia wafa fatae mansawain rurire taweno fo afia doi fonunu tutambe omi tor mansai inamu wo doi omi ambayani wo komi afia farum entai. 15Raroatan fodoi weo afia wafafata mansai kanini awia mambiri omi fo doi weaowan na taiti fowe enta amarowi,enta fiata moi fo doi weaowan waidinum taiti fowe amarowi taweno enta fiata moi fodoi weaowan baentawe fotaiti fawe amarowi,aentawe-antawe fowe kanini afia fowe omi,aiweta fo tawenmbe nu borira wenaban omi ta. 16Raro fafafata fosobu doi weaowan na omi fodoi korata fambayani moi,fo sobu doi weaowan na nari weata.17Weain taweno raro fafafata fosobu doi weaowan waidinum nari weata. 18Pape raro fafafata fo sobu doi weaowan baentawe omi foto fo ateme awa kakofa uwa omi inamu fo doi nggawawei.19Raora enta ta masinta mambaisen omi fa fobene are,taweno fo afia aimandeto wafafata omi mansa nandewi afia doi fowe yai ara yorui omi. 20Raro fafafata fodoi weaowan na ko omi fo rui ara fo sobu doi weaowan na koweata foko foto fare,mambaisen iweni e,doi weaowan na nanawe inai o rui aiso notatira re,osobu doi weaowan na iso. 21Mambaisen omi fo ura ai ata fare:No nari ao kowi parita,iwei moi no fafata mai weo nowe kanini isa owe ei mai.Nane tawano anda kaoar ei taweno nonariria mai,intora owo anda andoi enta we nai no iyari ata iki.No uwa onde nono no faraise riato ina mambaisene inai.22Aiweta raro fo afafata fodoi weaowan ko waidinum omi fotari nari weata taweno fayawe mambaisen omi ai fare,mambaisene iweinie doi weaowan waidinum nanawe inai o rui aiso,notatira re,wambayani moi osobu weaowan waidinum nari we ata. 23Mambaisen omi foura ai ata fare,no nari ao kowi parita! Iwein moi no fafata mai weo nowe kanini isa owe ei mai.Nane tawano anda kaoar ei taweno nonariria mai,intora owo anda andoi enta we nai no iyari ata iki.No uwa onde nono nofaraise riato ina mambaisene inai.24Aiweta raro fo afafata fo doi weaowan ko baentawe omi fatari nari wesia fayawe fare,mambaisen iwenie ona eni weo iwein moi raroatan ina ayaw tapapambe fi wein,iwein moi no no man omi akarifi ime nanun idowen,taweno nanda nuano raora roi wiro nanun i dowen. 25Ai we moi,oyaniwi,intora oto wateme awa kakofa uwa rayai ina doi weaowan baentawe we anggawawe i.Intora ina doi koraore!26Aiweta mambaisen omi fayawe ai fare,Iwein moi no fafata kai taweno namune samamar o nanda iyare fu wein,Ana weroinainio nina eno wiro ono mane akarifi ime wanuni dowen taweno wanda koi yo raora wiro o rui omi dowen? 27Anawein moi koto isa doi ao nowei raroatano wo doi we tar omi mansai,inamu inafobena are moi osobu wei tamuo afia bu omi.28Masi enta mambaisen omi fayawe wafafata enta ai saiwe ata fare;No doi ao ko ananiwe no wei raroatan afia doi weaowan sabuin omi ai. 29Weo raro fo sobu kawuruta omi,intai fo sobuwe andoi ata.Pape arefio afia parir andani andani-andani enta ai omoi,intai koi ananiwe ki. 30Taweno raro fofafat kakai weaine moi,wakabea we mamantintin uwa parir omi.Iri womui intai fo sobu weo kakai omi fowiowe fomararokani we taweno fo atu taw kepani.Matoti o Yesusa fo ayawe we fitumu raroatano wokakai taweno raroatano wo mai mansai omi.31Matoti Arian raroatane farirambena fare iri afia fo imano tainai uwa mananu omi re taweno Afia nait omi enawi tafa wotar ariat re omi,Afi intai fonunu kambo mananu fo iman tainai iri raumae iki. 32We moi fo kaiwasa nu aitantenambe mansa weruri ri Andomun omi,taweno fo mansa tor we dinum raroatan enta fi saiwe,raroatan enta fi saiwe tuainio Gembala enta fo domba mansaini saiwe iri kambing omi mansai. 33Taweno fo domba mansawe wono Afia rani domoyar ei,ime fo kambing omi mansawe wono Afia rani dowei omi.34Aiweta mananu omi fayawe raroatan wonunu Afia rani domoyar omi mansai fare:Raro Isa Aita fo wamoane weawain warei,wa sobu mananu fomainena we wai iri nu fokubau omi. 35Weo matotio waniawe omi,yanda i we Inai o iri;taweno Ina onatata moi,imanae we Inai Omanani;taweno Otar we raroatan aisei ore moi,iwo raora we Inai iri yaya watun uwa oi, 36Taweno Isa tani kakawiri moi,iwo ansun we Inai owei;taweno Owanen moi,iwo Ina fafatai;taweno Ono aitamu uwa ei moi,iwo Ina tuambawari.37Aiweta raroatano mansa noanafi mai omi enawi wanawe ware;Senne Iwenie,matoti roi entai yo yamo naen naniawe yamo andai we Noi,arao Na onatata taweno taweno yamo mama we No manan ae? 38Matoti roi entai yo yamo naen No we raroatan aisei we ara yamo raora we nai,arao Ina pari ansun nokakawiri we yamo ansun we na i ae? 39Matoti roi entai yo yamo naen No wanen arao nono aitamu uwa ei intora yamo nafafatai taweno yamo na tuambawari ae? 40Taweno mananu omi fanawe mansai fare;wayawe wai tua ore ware,andani entaiyo wanari isa mambearaow afia pari anda idowene moi,wemo wanari Inai taweni we.'41Taweno fayawe raroatan rani dowei mansai fare;watar naniwe Inandomun ei weo Sennae fo wapampona tae,intora weawain moi wa uwa we nona fo baruru we andetawar omi,wemoi raora Sennae fowe mainena o Amdabe ai taweno afia naite mansai omi. 42Weo matoti waniawe omi wiro yandai enta we Ina i Oi dowene,taweno Ina ona tata moi wiro i mana enta we O manan idowen, 43O we raroatan aisei we moi,wiro wa Ina yamat idowen,taweno isa pari ansun okakawiri we moi wiro yinansun idowen,Owanen taweno ono aitamu uwa omi moi,wiro wa Ina fafata idowen.44Aiweta wayawe ata wo ura Ai ware;Senne iweinie,matoti roi entai yamo naen naniawe,arao naonatata,arao nowe raroatan aisen we,arao no kakawiri we arao nowanen,arao nono aitamu uwa omi moi,wiro yamo Na fafata idowen ae? 45Mananu omi fanawe mansai fare;wayawe wai tua ore ware,andani entai yo wiro wanari isa mambearaow afia pari anda idoweno ai moi wemo wiro wanari Inai taweni dowena. 46Raroatan so enawi intai wo uwa we raora kakai yonoi omi yono we andetawar omita,pape raro mansanoanafi mai enawi moi,wouwa raora kowei wono we andetawar omi."
Tamuranmbe mambi ri Yesusa fo sobu kakai omi Imami waisewawe wo Yesusa abai 1Yesusa fo anderi wewarea inawi manai moi,fayawe Afia raroatan wotar ariat omi mansai fare, 2Waen tae weo matoti waidinum ata moi imo uwa matoti Paskah omi intai raroatan enta fo Arian raratane awayai we sea fo sawai no tabanate ai.3Matoti wewarea imami wo we mansayari we taweno manandoin Yahudi enawi wo mansa weruri o Imami andoi,atamio kayafasa afia watun uwa omi. 4Wayawe ruri waisewa weo,wo Yesusa atafun maninumbe watofanmbe o wo Abai ri. 5Pape wayawe mansai mambena ata ware,wiro imo wewarea nari matoti Paskah omi ai waya,inamu wiro kaiwasa farume womanumbe i waya.Ruama enta mo Yesusa arari manino fanawan mburayan6Yesusa fono o Betania iri Simona rarowo fo wanen kusta afia watun omi, 7ruama enta more Ai mowo manin fanawan mburayan botorinta,manin wemoi afia arga tainai parita.Yesusa fonunu fo anda i,ime ruama omi mo ayari arar bau manin fanawanmbu rayan omi. 8Yesusa afia raroatan wotar ariat omi wowe eni intora wo uwawe ware,we andani entaiyo manin fanawan mburayan omi aninai funoma we womi? 9Weo manin womi ambayani moi afia arga tainai taweno doi omi wei o raroatan awia pari anda omi mansai.10Pape yesusa fo eno mansa netotori omi,intora fare,iruama rawetatawan andani?Ami mo anda kowo nari Inai ya. 11Weo raroatan awia pari anda omi enawi moi,wono raran wai pampan matoti mai,pape inei moi wiro Ono rara wariat wenaban ata idowen.12Weo mina arar manin fanawan mburayan ai we Isa tani ai wesoain moi,mowe nari mainena weo Ina wa omi. 13Wayawe tuawe waiore ware,iri nu ai tantenambe,iri raora roi entai tawen Isa Ayaw kowo awuwui moi,andani ruama mo nari so tamuran taweni inamu yamemen kanini rairi.Yudasa fare fo Yesusa ambayani14Aiweta Yudas Iskariota,afimoi Yesusa afia raroatano mansaro sabuin Sean waidinum omi entafie,fowe imami mansayari mansaita. 15Fayawe mansai fare;Andani wawe inai,inamu o Yesusa awaya wai ae?Intora wambawawe doi pera raronta sean sabuin wowe airi. 16Masi matoti wei wefonta moi,Yudasa fo komi matoti kowi weo fo Yesusa ambayan omi.Yesusa fanda i Paskah riato Afia raroatan sabuin sean waidinum omi mansai.17Iri matoti manaino matoti wo muniara Roti Ragi enta weai dowen omi Yesusa afia raroatan sabuin sean waidinum omi enawi wore Ai taweno wo anandewi ware;Aitae roi entaiyo nanoanafi wei weo yamo we mainena andai Paskah we nai ri e? 18Yesusa fayawe mansai fare;wato wawe bendari Yerusalem aita we raroatan enta fi taweno yaya we ai yare.Gurua farirer fare,Isa matoti o katu kikeu to;intora Inein taweno Isa raroatan wo Ina riato enawi yamare yamo muniara Paskah anari tafa iri ina watun ai. 19Intora Afia raroatan omi wonari kanini andanio fo mansami ri omi,woto wo andai we mainena we Paskah omi.20Aiweta matoti we mamani ta Yesusa taweno afia rarotan sabuin sean waidinum omi enawi wonunu tafa wandai ri. 21Wonunu wandai me Yesusa foura mansai fare,wayawe wai tua ore ware;Enta fi ri wai inta fo Inambayan ki. 22Wo ayawe naun womi mansanoanaf fitumu parita,aiweta aentawe-aentawe fo Yesusa anande bani ata fare,Aita e wiro inein mo dowen ae?23Yesusa fanawe mansai ata fare;Raroatan fo aneme noname nonamo Ina riato faurai baentawe uwa eiyo afi fo Inambayane. 24Arian raroatane intai foto foweni kanini andani entaiyo nabi wotoi wimbe omi kanini Ai omi.Pape raro fo Arian raroatane ambayan emoi,intai fosobu afia kakai omi ki!Afia kow sean we wewareai we moi wiro fiakar fo ayari nefa bau nu aire iwaya. 25Yudasa raro fo Yesusa ambayan omi fanawe fare,Aita Rabie wiro inein mo dowenae?Yesusa fayawe fare,yo tuainio tau iwein no natamuran mbena saiwe ata.26Wowe weo wandai i omi,Yesusa fo roti enta koi fo Sennae anandewi fo kow enta wei.Aiweta fo roti omi kubabau anem omi taweno fowe Afia raroatan omi mansai.Fayawe mansai fare,wakoi ore taweno wai ri,weo Isa tani nafiso.27Masinta fo kafi angguri batai omi koi fo Sennae anandewi fo kow enta wei.Aiweta fo anggur omi bata kafi omi mansai ata taweno fayawe fare,wamanan tafai kafi so ai. 28Weo anggur so moi Isa mandi nafie,mandio iri ayaw arirero Sennae fowoi raroatan mansai tae,mandi fobuba we kaiwasa farum omi mansai iri awia sasri omi. 29Aiwe pape wayawe wai ore;Iri iniminsoi wiro o angguri so amanani ata i dowen parir matotio o angguri wanin wanan wariatio Aita afia mananu uwa ei.30Aiweta woken raiserani wo Sennae afayai ri,Yesusa fe afia raroatan wo Ariat omi wotari woto wowe fuamo Zaituna ita.Petrusa intai fo Yesusa apamponai 31Aiweta Yesusa fayawe mansai fare,"Mamaniso tawen moi weawain tantenambe intai wanin tatiter naniwe Inai ki.Weo ai Sennae Afia ayawe toi fare;intai wonin titeter ki. 32Pape matotio O uwin ata omi moi,intai otar wimbe wai we nu Galilea omi ki.33Intora Petrusa fayawe Ai ata fare,Baio enta so enawi tafa wonin titeter we Nai e,pape inein moi dowen denta e. 34Yesusa fo ura ai ata fare;wayawe tua nai ore ware mamaniso wiro mangguei fanana wei dowene,ime no Ina pampona we mandet kawuru tae,wemoi nare nina eramaoni dowena. 35Petrusa fayawe Yesusa ai fare,weroinain tawen Owen Nariati,wiro ona pampona we nta idowena.Taweno afia raroatan enta omi enawi wayawe ain taweni.Iri wawa o Getsemania36Aiweta Yesusa taweno afia raroatan omi enawi wotar we raora enta atamio Getsemania.Masi wei fayawe Afia raroatan omi mansai fare,wa nunuwi soi,ime otar tour we womi ta weo o sambayanmbe tai. 37Aiweta fo Petrusa aoi taweno Zebedeusa fanawo aidinum enai ruri wemoi Yakobusa fe Yohanesa,yotar ruti Ariati masinta Anai munti weo anoanaf uwa omi fitumu taweno rirorawi. 38Aiweta fayawe ai mandeta yai fare,Ina noanafio fitumu parita isa tani tuainio ware owena.Intora inoi soi taweno inei waya,ime yaminatawan ainambe riat Inai.39Yesusa fo mintou tou awonta nani we yai fotuan aya kofa bonei taweno fo sambayanmbe,fare;Isa Aita iwein,nomayar inamu manggeso soarea we Ina nani wei,pape wiro tuainio Isa Owei yei dowena,ime kanini Ina Nowei yao i teri. 40Masinta fafobena we afia raroatan fo yao omi yai atai,pape fotomoi fosobu yai we yoneita.Intora fo ura Petrus ai fare,wiro iwe mambiri we yaminatawan ainambe uma ami baentawe riat Inai dowena e? 41Yami natawani taweno i Sennae anandewi,inamu wiro iyakar o Anda fotatofan uwa omi i waya:Tuawe o,yananam ao bariwi,pape yaya tani sin ao manuai.42Aiweta Yesusa fotar we dinum nariweata fo sambayanmbe fare,Isa Aita Wenie,kafi somo wiro tani dowena,baio O manan ai omi moi,kanini No wei ao i! 43Taweno fa fobena fare moi,fo sobu we afia raroatan yai ata moi yonei,weo yamune mamonon parita. 44Aiweta fo yawaya yonei wei me fo tar yanani nari we ata fo sambayanmbe we mandet omi,wemoi sambayan entawe inumia we tamuran nari we ata.45Aiweta fafobena are taweno fayawe afia raroatan ai mandet omi yai fare,Itami inei yo ae?Yoeni !Matoti kikeu tae,weo Arian raroatan o raro fambayan omi fo uma raroatan sasari mansa nem uwa omi tae. 46Itawari,irei namu imotari.Weo raro fo Inambayane fotar kefan tae.Yesusa atafuni47Yesusa fotet fayawe mansai weainime,Yudasa fotar airei.Yudas o soarea moi,Yesusa afia raroatano mansaro sabuin sean waidinum omi enta fie,taweno naito andoi wotai ariat rei wo umben sondu taweno wo aiboi koi,imami mansayari kami enawi taweno raro manandoi yahudi enawi. 48Yudas raro fo Yesusa ambayan omi fo na we mansai fayawe fare,raroatan arefio wanina emoi,afieto,watafuni.49Aiweta Yudasa watar bau Yesusa aita taweno fayawe fare,Aita Gurue maman kow enta Nai! Aiweta fo Yesusa anima i. 50Pape Yesusa fayawe ai ata fare,maniwowie tau wewarea iyo norei ye ae?Masinta raroatan farum omi wotar fonita,wotar Yesusa aiyar tawani teweno wo Atafuni.51Aiweta raroatan wotar Yesusa ariat omi entafi fo afia umben sondu afatini taweno fo imami andoi kayafasa afia arow omi amare komu aferampatimu fofitumui. 52Yesusa fayawe ai fare,Ina umben sondu ao atatari afia kea uwao iyata,weo raroatan arefio fo sawi umben sondu ai o moi intai fo sobu kakai omi,fowenio umben sondu ai ki. 53Intora narobaio,Owo Aita Sennae anandewi dowen ae?Inamu fowo nait woman enta mansawatu seanmbe iri sabuin sean waidinum omi wo Ina fafata iki. 54Anawein moi anawenao afia ayawe toia mai no bao mamarane uwa ei,weo wewarea kiani kanini ae?55Iri wei Yesusa fayawe raroatan farum omi mansai fare;yarobaio Inei moi raroatan sawe finein ae,roiyo iwo umben sondu taweno aiboi ware we wa Ina tafun ae?Matoti mai Onunu wainawi riat wai,iri Sennae Afia watun uwa omi,ime wiro wa Ina tafuni dowen. 56Aiwe pape soarea kiani tafa inamu andanio nabi-nabi wotoi omi mai kanini.Aiweta afia raroatan wotar Ariate enawi tafa wonin titeter A nani weta eso.Yesus fotet o Majelis Agama mansamun omi57Raro wo Yesusa atafun omi enawi,omi Yesusa aoiwena Imami andoi kayafasa afia watun omi.Iri wei Guru wo Musa ayaw fo toi iyar omi enawi,taweno wonofoni we Yahudi mansai omi womansa weruri tae. 58Petrusa fotar Yesusa ariat iri wenabani pari foua imami andoio kayafasa afia watun bararen omi omi taweno foua sia fonunu raroatan mansami natawan watun omi mansa riati weo fo en kanini andani wo nari Yesusa i we ayaw omi.59Imami andoi taweno Majelis Agama omi enawi tantenam wo komi raroatani weo wo ayaw sin idowen enta ura Yesusa,ai namu fo subu weo aiboi wewen omi, 60Pape wiro wo sobu ayaw sarar mai enta idowen kaiwasa wofarum wore wo ayaw tatofan ura.Pape masi enta raroatan aidinum yotar wefou yotaro mansa mun omi, 61tawen yare,Raroatan so moi fayawe fare:Owo Sennae Afia watun afoboni fiakari taweno matoti mandet omi wa bani fotet ata.62Aiweta Imami andoi omi foteti taweno fayawe Yesusa ai fare,Anaweroin ainio wo na nandewi me,wiro Na yaw we mansai dowene so? 63Pape Yesusa afia kai.Aiweta Imami andoi omi fayawe Ai fare:Iri Senno fowaran atamei:No tamuran yasai weo Iwein mo Mesias O Sennae fanawo fi wein arao dowen ae? 64Yesusa fanawe fare:Ai No ura itae we.Aiwe pape,O tamuran nai ri,iri inimiso wao Arian raroatan aeni fo nunu raro fo mambiri we afia rani domoyar ei taweno fotar rariat bonei iri rauma ei ande.65Aiweta Imami andoi omi fo uwawe,fo afia ansun fosabui taweno fayawe fare:Raroatan so fo Sennae aura bena i! We andani imo komi enta aire fayawe ata e?Wanaun teri wamarei fo Sennae aura bena tae,weo fare Afi moi Sennae fanawo fie. 66Intora wanetotor wenao?Wo anawe taweno wo ura ware;Raroatan o fo subo aiboi wewen eito!67Aiweta wo nefu Amun omi taweno waboi.Enta nawi saiwe wo Abo iri, 68taweno wo ura Ai ware,No tamuyasai ri weo wei moi Mesias Afu wein,arefio fo na nai e?Petrusa fo Yesusa apampona i69Weain omi Petrusa fo nunu watun bararen borira omi masinta ruama mofafata enta more ai,moura Petrusa ai mare:Yesusa raroatan Galilea omi iruri titou enta fi wein tawen. 70Pape Petrusa fo Yesusa apamponai iri raroatan mansa mun ei tafa fare:Andani no urai ao oen teri dowena.71Aiweta Petrusa fotar we andetu andoi watun omi ai,ruama mofafata enta mi saiwe maeni taweno mayawe raroatan wotet wei mansai mare,Raroatan so moi waeno Yesusa raroatan Nazaret omi yoruria. 72Inamo Petrusa fo Yesusa apampona nari weata fofonai fare,Tuawe,Raroatan womi wiro waeramaoni dowene.73Wenaban ata idowen ime raroatan wetet wei worei taweno wo ura Petrusa ai ware,Iwein taweno raroatan wa Yesusa ariat entafi wein,tua we nayawe ao nayawe kanini mansai tora. 74Masinta Petrusa fanda memen taweno fofonai fo ura fare,raroatan womi mo wiro waeramaono entai dowena.Iri wei taweno mangguei fanana weta. 75Aiweta Petrusa amemen andanio Yesusa fayawe ai fare,wiro mangguei fanana wei dowen ime,no Ina pampona we mandet kawuru tae.Intora Petrusa foto fowe borira omita fowiowe ao fokowi dowenta.
Wo Yesusa aoita wawe Gubernur Pilatus ai 1Watanadai mamun ime imami ayari enawi,taweno manandoin Yahudi enawi tantenambe womansa we ruri taweno wo ayawe we fitumui inamu wo Yesusa abai. 2Aiweta woto wo Yesusa anem omi abit ruri,waoita taweno wawe Gubernur Pilatus ai.Yudasa foweni3Yudasa raro fo Yesusa ambayane,foeno wo aiboi wewen we jakaro Yesusa Ai ri,anoanaf fitumu parita.Intora fo doi peraki raronta sean sabuin omi koi fowei Imami ayari taweno manandoi yahudi mansai ri ata. 4Fayawe mansai fare,owo sasari wetae weo omandi raroatan fo sarar wei dowen omi ambayani.Inamo wo ura aiata ware,yamain yamama andani enta iwei?Anda we moi tau iwein nanoi we saiwe! 5Aiweta Yudasa fo doi peraki omi mau isia tuna Senna watun ua omi,taweno foto fanggoraum omi tabui kotar fo sawai fowenta eso.6Imami ayari wo doi peraki omi nuani taweno wo ura ware,Doi so moi doi sobu weo raroatan ambayane ia intora wiro we tuna o burua Senne watun ua omi waya,weo doi so moi doi mandi e. 7Intora waisewawe wayawe ruri fitumu doi omi weo wo kakofa mawuni ai atam waino,kakofa raroatan fo aneman nari ai fie.Kakofa wewarea wowe raroatano aisei wono wei omi mansai inamu enta foweni moi awai ri. 8Aiwe moi,kakofa wewareaa pari masi matoti soi moi,raroatan wo waini atamio kakofa mandi.9Weain omi wewarea kiani mai kanini Sennae afia ayawo nabi Yeremia fo urai fare:Wosobu doi peraki raronta seano sabuin,we moi arga iri nu Israela wo wefitimu weo wo ambawawe, 10Taweno doi wewarea woweara wo kakofa mawuno raroatan fo aneman nari kakofa kukur omi ai,kanini andanio Sennae farirer inai ei.Yesusa fotet O Pilatusa amun omi11Yesusa foteto Gubernur Pilatusa amun omi,Pilatusa fo anandewi fare,Iwein no Mananu weo raroatan Yahudi mansaie ae?Yesusa fa nawe ai ata fare,yo,ai nayawee kanini tae we. 12Pape imami ayari taweno manandoi yahudi enawi wo ayawe tubar pampan Yesusa ai,intora Yesusa wiro fanawe fanda enta ura ata idowen. 13Pilatusa fo ura Ai ata fare,wo ayawe farumi wotubar pampan Nai wesoaino,wiro No nauni dowen ae? 14Pape Yesusa wiro fanawe fayaw awonta ura atai dowen,aiyo Pilatusa aneto Ai.Yesusa fo sobu aiboi weweni15Iri matoti andoi Paskah ru omi wemoi,koano gubernura moi fo raroatan wono aitamu uwa enta fowe borira,kanini kaiwasa farume awia wokai wei omi. 16Iri wewareai omi raroatan entafi fowe atambe fosawi,anem sapipaya fotami aitamu uwa reai,atami o Yesusa Barabasa.17Kaiwasa farum womansa weruri womui ta,intora Pilatusa fo mansa nandew fare,Arefio wamayari wawaya wai ore e,Yesus Barsabasa arao Yesusa afi awaino Mesiasa fae? 18Pilatusa fayawe aine moi foeno imami enawi taweno wonofoni yahudi omi mansanoanafi papoi Yesusa i,roiyo waoi reso. 19Isua Pilatusa foto fonunu kambo ayawe we fitumui omi,fare fo ayawe we fitumui inamo anamu mo ayaw wanini natu aitu mare,nanansiau wiro nowo aiboi enta we fonoma weo raroatan fo sasar enta wei dowen ao ai waya.Weo Afi fowe moi mamanae moi onei mari kakai batambe tora.20Pape Imami ayari enawi taweno manandoi yahudi omi wo kaiwasa farume mansa noanafi koi,wayawe inamu Pilatusa fo Barabasa awaya ime fo aiboi wewen weo Yesus ai. 21Aiweta Pilatusa fanawe fayawe mansai fare,iri raroatan aidinum so enai arefio wawaya we wai e?Inamo kaiwasa farume woura ware Barabasa. 22Pilatusa fare,Ana wein moi andanio onari Yesusa raro awaino Mesiasa fae?Wo wain tafa tantenambe ware,Awe fosawei no tabanat omi!23Intora Pilatusa fo ura ata fare.Pape andani entai fonari sararie?Inamo wo wai matu narweata ware,Awe fosawai notabanat omi. 24Isua Pilatusa faen weo andani forui omi dowen rantae,taweno fo kaiwasa farum omi mansa manduan weo wokonam wowe tora.Intora fomansa entoko ire fo anem omi fisai kaiwasa farume mansamun omi taweno fayawe fare:Wiro osarar weo raroatan soarea afia mandi ei dowen;Tau weawain wanoi we saiwe!25Intora kaiwasa omi wo anawe wo ura tantenambe ware:Koto raroatan so afia mandi yakaro yasai taweno yama arian mansai ki! 26Aiweta Pilatusa fo Barabasa awaya we mansai,pape foafia naito anda saw omi mansa miri wo Yesusa akapan wai ei fo awayai warata wawe fo sawe no tabanat omi ai.Naito roma wo Yesusa awe nggangggani27Masinta Gubernur Pilatusa afia nait enta wo Yesusa aoi we awia watuno andoi wonunu ai omo isia,aiweta fo afia anda saw omi mansawain tafa ire womansa weruri wei wo Yesusa awariri. 28Wo Yesusa afia ansun omi rurani taweno wo ansuno andoi fo karandoma we ara fotatari. 29Wo sapewi mananu enta aeni no anem kauriri fowe ababor we,wo awesea fatatari ayari kami omi,taweno wo mano ramana enta we aitatoi mananu weara fo iar anem domoyar omi.Aiweta wotuan aya mansayo buam onang kapani Andomun omi wo ura Ai bena ware,kow enta wenai,raroatan yahudi awia mananu iwein!30Wonefuwe Ai taweno womano ramano omi ko ananiwe wo ayari kami omi nefa bau ri. 31Wo awe ngganggani manai tae moi,wo ansuno andoi fowe omi ruran Anani we,ime wo Afia ansun omi weare fo wei aata.Aiweta wo Yesusa aoi we borirata weo awe sea fosawai o notabanat omi ai.Yesusa awe fo sawai no tabanate ai32Aiweta wo Yesusa ao wotar we borira bendari omi,wosobu we raroatan entai fo Kirene re atam io Simona.Wo akikewawe inamu fo Yesusa afia notabate anoi we. 33Wotar masio raora entai,afia atame waino ayaw Yahudi ai moi Golgota,wemoi Raora Aro Ayari kami. 34Iri wei wo angguri aondoi manino fo pariman ei wo arata Yesusa ai inamu Fo amanani.Fokafinta asupi inamo fo samamar fa mananei.35Masi enta wo Yesusa arara no tabanat omi ai wawesea fo sawai ta wo aikara fatini inamu wo Afia ansun omi tori mansai. 36Ime wo nunu Ai nambe wei, 37Taweno iri notabanat fo sawai Ayari bon omi moi,wo ayawo mansawe Adideu we andani fosobu aiboi wemoi wo toi ware:"SOAREA MOI YESUSA MANANU RAROATAN YAHUDI."38Ime wo raroatan yandainonam ko yaro dinum yawe sea yo sawa Yesusa ataweni,enta fosawa rani domoyar ei taweno enta fo sawa Afia rani dowei omi. 39Kaiwasa wotar womi e wayawe mambena Ai taweno wo mansayari kimi, 40wayawe ware,E Iwein Nare no Sennae afia watuno atfotawi taweno matoti mandet omi Ni awesea fotet ata,Nane manapano kaki soarea nani we Nairi.Sennae Afia Ariane fi wein moi,No rufan naniwe no tabanat ao ai!41Weain taweno imami ayari enawi tutambeo Guru wo ayawo Musa fo toi iyar enawi taweno manandoi Yahudi enawi wo ura bena Yesusa ai wayawe ware, 42Afi moi fo raratan enta mansanari saiwe wokowi kakai omi,pape Afi wiro fanari bena saiwe fokowi kakai omi dowena!Afi moi Mananu Israela fie fae?Koto anawein moi fo rufan naniwe notabanat omi aito,inamo yamo anawe Ai.43Sennae fio Ane asare,koto Sennae fokow enta we Ai iri kakai omi,Baiyo Sennae anewawu Ai e!Weo fo ura fare:Afi moi Sennae fanawo fie. 44Taweno raroatan andai nonam ko aidinum yawesea yosawa Yesusa ariat wei e,yayawe bena Ai taweni.Yesusa fowen45Matoti ansain daran,umae ami sabuin sean waidinum,mamantintin raora wei tantenamba pari umae ami mandeti. 46Bai umae ami mandeti Yesusa fowaini iri ayaw o Yahudi ai fare.Eli,Eli.Lama Sabakhtani?We moi fare,Isa Senne Isa Senne weroin ainio No Ina waya eso? 47Raroatan enta wotet wei tora woura ware,wa naunta Fo nabi Elia awain omi.48Raroatan enta iri kaiwasa we enawi faikerata fo bu awaine kaire,fononamio angguri sisasa ei,fo ansua mano woman entai aiweta farean sea Yesusa awa ei inamo fo amanani. 49Inamo raroatan enta nawi saiwe woura ware;Nawayai,ware yamo eni tai,Bai Elia fore fa isu naniwe no tabanat omi aiye arao dowenae. 50Aiweta Yesusa fananawe ampui andoi we baentawe ata Afia ansene fosain fo wen ta.51Masi enta tatira ra,ireu baei fo sawa tabanato Sennae watun uwa omi fo masabu we dinum iri bona ei pari sobu weo kofa raya i,taweno munggi fofokimi tora fuamo we toman mbe mobabau. 52Taweno fafote fafai.Taweno raroatanwanawe Senne ai wowenta omi enawi wo uwin ata. 53Taweno Yesusa fo uwin ata tai,raroatan wowene wowe borira fafot omi,intai wo ua we bendari Yerusalemai taweno iri wei kaiwasa farume wo mansa eni.54Raro fo we ayari we naito Roma mansai taweno afia naito anda saw enawi wamina Yesusa atawane woeno munggi fo fokimi omi taweno andanio wo eno wei tafa omi wo ura ware tua to,so moi Sennae fanawo fie. 55Taweno iri wei ruama wo farum manta nentae wotar Yesusa arit Galilea re wo Afafata enawi,wotet oen kanini anda andetari kiani wei omi iri we nabani. 56Iri ruama we enawi moi,Maria Makdalena.taweno Maria o Yakobusa fe Yusupa aya mambewe ao tawen Zebedeusa afia ariane aya mambeawe ao enai taweni.Yesusa awa iri fafot omi57Matoti reo maman kikeu ta raroatan o afia anda nu farum enta fo bendari Arimatea rei atam io Yususpa.Afi moi raroatan o fotar Yesusa ariat enta fie taweni. 58Fotar Pilatusa aita taweno fanandewi Yesusa afia tani omi,intora Pilatusa fo ayaw anini weo afia anda saw omi mansai,aiweta wo Yesusa afia tani omi aiyarwe kofa ande wo arata ai.59Aiweta Yusupa fo Yesusa afia tani omi anoi we ta,taweno fo ansanio ireu lenani fobua karofariwe fonanewanmbe, 60Aiweta fo afia tani omi arata fo tami tau afia fafot wanin omi,fafoto tau afi fawai o fuamo wetomanmbe omi taweno fo toman andoi nta ansanini ta fotami ainambe fafote awa omi tai,intai foto i. 61Pape Maria magdalena taweno Maria entao saiwe omi yomo wei yonunu fafote awa omi.Naito sawe wono Yesusa afia fafote ainambe62Mantan ata moi matoti sambayane fie,imami ayari taweno raroatan farisi enawi wotar ruri re mansandomun mbeo Pilatus ae, 63Taweno wo ura ware,Aita e yasa memen weo raroatan fotofan bariw omi fowarane moi,foura fare,intai matoti we mandet omi moi O uwin ki. 64Intora no nait enta mansami inamu mansamitawan ainambe fafot omi parir matoti we mandet omi,we dowen moi,Afia raroatan wotar ariate bai wore wo Afia tani ao ainonambe renta,we moi wanini kaiwasa mansai ware,Yesusa fo uwin naniwe raro wewen mansai tae,weo riat wewarea moi kakai seanmbe iri manain omi.65Pilatusa fayawe mansai ata fare:wawawa naite nawi so,intora watoi taweno waminatawan fafot ao ai sanan ni. 66Aiweta enawi taweno naito saw omi wote wo toman omi abora tawani,wo naito saw omi mansa mi wotet fafot omi ainambe.
Yesusa fo uwin 1Aiweta matoti sabata tengger,iri watandai mamun matoti minggu manain omi,Maria magdalena taweno Maria enta saiwe omi,yorururi ta yo Yesusa afia fafot omi eni. 2Masi enta munggi fo fot tantumar andoi wemoi nait Sennae enta fo rufan raumae iyande taweno fowe toman omi aita fansanini naniwe fafote wa omi taweno fo nunu aiboni.3Nait omi afia tani fo imansain tuanio kaiwewane taweno afia ansun omi bua karofari we tuainio kabari. 4Taweno naito saw o mansami tawano fafot omi aie,worirora woyaniwi mansamune makaka woyakaraya wotami tuainio,raro wewen mansai.5Aiweta naito Sennae fayawe ruama omi yai fare,wiro iyaniwi waya weo,oeno ikomi Yesusa raro fo sawa no tabanat omi ai. 6Afi wiro fono soi dowena,weo Afi fouwin tae tuainio andani fo urai we mai to ire,yo enio raora fo tami ri ei. 7Taweno yaikera ito itamuran yanini ri afia raroatan wotar Ariate mansai weo,Afi fo uwin naniwe raro wewen mansai tae,taweno fo wimbe wai we Galilea ta omi,inamu iri womui wao Aeni ki.Ya memen io,andani o ura yai so moi tua.8Ruama omi enai yotar naniwe fafot omi taweno yoyaniwi pape taweno yomarisin andoi,intora yosanan yaikera weo yotamuran yaniniri Yesusa afia,raroatan wotar ariat omi mansai. 9masi awonta Yesusa fosobu ruama omi yai fo ura yai fare,"Kow enta we yai ore."Aiweta yotar kefanmbe Aita taweno yo Ayo omi katami ri yandekabea Ai. 10Aiweta Yesusa fo ura yai fare,iyaniwi waya.Ito yanini ri Isa mambearaow omi mansai inamu wo we Galilea ta,iri wo mui wo Inaeni ki.Majelis Agama Yahudi wo doi weo naito mansami tawano fafote ainambe mansai inamu wo tatofani11Ruama omi enai isua aya na ansaini,ime raro mansami tawano fafote ainambe omi enta nawi,wo bendari Yerusalema ta wo tamuran kanini andani woen tantenambe omi we imami ayari omi mansai. 12Aiweta imami ayari omi woto wo mansa we ruri riato manandoin Yahudi omi mansai wayawe fitumi ruriri,intora wo doi we farum andoi parita wo naito sawe mansambawawei ri. 13Taweno wo ura naito sawe mansai ware,yanini moi yare:Yesusa afia raroatan wotar Ariate,mamanae wore wo Ao ainonambe wemo yamo nei ta.14Taweno Gubernur Pilatusa fo ayaw awuwuso nauni,kanini wa nei omi intai yamayawe aiki,inamu wasabu weo aiboi enta iwaya. 15Aiweta naito saw omi omi koita wo nari kanini andanio imami ayari omi wo arirer mansai omi.Taweno ayawanini Yesusa afia tani ao ainonambe omi,wo awuwu raroatan Yahudi mansai pari iniminsoi.Yesusa fo mansami weo wo Ayaw kowe awuwu iri nu ai16Aiweta Yesusa afia raroatan sabuin sean baentawe omi enawi wotar we Galilea ta wo we fuamo Yesusa faroron mansai omi. 17Wo Yesusa aeno wei mansande kabea Ai pape enta yanoanaf sisu weo,Yesusa afief arao dowen ae.18Yesusa fo kefanmbe mansai,taweno fo ura mansai fare:Aita Sennae fo mambiriandetari we Inai iri raumaei ta weno iri nu ai. 19Intora anawein moi wato,watar warirnu ai tantenambe wa mansa rayani manae ai iri Aita Senna atam ei,taweno Ainamo Yesusa atamei taweno Ananam Mararebani atam ei,20Taweno wa mansai nawi inamu wonari kanini tantenambe andani Owa miri ao i.Taweno waen tuai Owariria pampan pari sobu weo afatr manai omi.