To view a copy of the CC BY-SA 4.0 license visit
http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/
Jenesesi
11Pakutoma Mulungu adalenga kudzaulu na dziko lapansi. 2Dziko lapansi likhali lakusaya makonzedwe na lakusaya chinthu. M'dima ukhadampsinkha padzaulu pakuzika. Mzimu wa Mulungu ukhafamba famba padzaulu pa madzi.3Mulungu adati, "Mbakuchene," apo kudachena. 4Mulungu adaona kuchenako, kuti kukhali kwabwino. Iye adagawanisa kuchena na m'dima. 5Mulungu adachemera kuchenako "masikati," apo m'dimayo adauchemera "usiku" Ndiye pakhana maulo apo pakhana machibese, nsiku yakutoma.6Mulungu adati, "Mbapakhale mbuto pakati pamadzi na madzi manzache, apo igawe uku madzi uku madzi." 7Mulungu adagawanisa mbuto ya kunsi kwa madzi na madzi ya padzaulu pa mbutoyo. Bzikhali tenepo letu. 8Mulungu adachemera mbutoyo "mdzaulu." Apo pakhana maulo, na machibese, nsiku yachiwiri.9Mulungu adati, "Madzi ya pansi pa thambo mbayagwezekane pabodzi, apo mbuto yakuuma mbaioneke." Bzidachitika tenepo. 10Mulungu adachemera mbuto yakuumayo "dziko lapansi," na madzi yakugwezekanayo "nyanza." Iye adaona kuti bzikhali bwino.11Mulungu adati, "Dziko lapansi mbalimere bzakumera: mbeu zakukololewa njere zache na miti ya bzipaso yakumbabala bzipaso bzomwe njere zache ziri mchipasomo, chirichense na mtundu wache wache." Bzikhali tenepo. 12Dziko lapansi lidachosa bzakumera, mbeu kuchosa njere zamtundu wawo, na miti ichibala bzipaso bzomwe njere zache ziri mkatimo, za mtundu wache. Mulungu adaona kuti bzikhali bwino. 13Apo pakhana maulo apo pakhana machibese, nsiku yachitatu.14Mulungu adati, "Mbabzikhale bzakubvunika mdzaulu kugawa masikati kwa usiku apo mbabzikhale ninga bzizindikiro, bza nyengo, pala nsiku na magole. 15Mbapakhale bzakubvunika mdzaulu kupereka kutoya kudziko lapansi." Bzikhali tenepo.16Mulungu adalenga bzakubvunikira bziwiri bzikulu bzikulu, chakubvunikira champhamvu kumbatonga masikati, na chakuchepa mphamvu kumbatonga usiku. Adalenga pomwe nyenyezi. 17Mulungu adabziikha mdzaulu kumbabvunika padziko lapansi, 18kutonga masikati na usiku, na kugawa kubvunika na m'dima. Mulungu adaona kuti bzikhali bwino. 19Apo pakhana maulo na machibese, nsiku yachinayi.20Mulungu adati, "Madzi mbayadzale na bzakulengiwa bzamoyo bzizinjitsa, na mbalame zimbuluke mbuto ya mdzaulu ya dziko lapansi." 21Mulungu adalenga bzinyama bzikulu bzikulu bza mnyanza, na mtundu pomwe wachirichense cha moyo, bzalulengiwa bzakumbafamba kumbadzala madzi palipense, na mbalame iriyense yamaphapidwe mwa mtundu wache. Mulungu adaona kuti bzikhali bwino.22Mulungu adabzidalisa bzimwebzo, kulewa kuti, "Bzikhale bzakubala na kubalana, na kudzala madzi mnyanza mwense. Mbalame mbaziwande pa dziko lapansi." 23Apo pakhana maulo na machibese nsiku yachichanu.24Mulungu adati, "Dziko lapansi mbalibale bzamoyo, chirichense mwamtundu wache, ng'ombe, bzinthu bzakukwawa, na nyama zakuthengo, iriyense mwa mtundu wache." Bzikhali tenepoyo letu. 25Mulungu adalenga nyama zakuthengo za mtundu wache, na chirichense chakukwawa pansi cha mtundu wache. Iye adaona kuti bzikhali bwino.26Mulungu adati, "Mbatiye tilenge munthu mchilinganiro chathu, ninga chikhalidwe chathu. Iwo akhale na chinyang'aniro pa nsomba za mnyanza, pambalame za mdzaulu, pa ng'ombe, padziko lense lapansi, na pachirichensene chakukwawa padziko lapansi." 27Mulungu adalenga munthu mchilinganiro chache. Mchilinganiro chache adamulenga iye. Mwamuna na mzazi adawalenga iwo.28Mulungu adawadalisa achiti kuna iwo, "Mubalane, na kuwanda. Dzazani dziko lapansi, na kuligonjesa. Khalani wa kunyang'anira pa nsomba zamnyanza, pa mbalame za mdzaulu, na pa chirichense chamoyo chakufamba padziko lapansi." 29Mulungu adati, "Onani, ndakupani mbewu iriyense yakubala njere ndiyo iri padziko lapansi, na muti uliwense na chipaso ndicho china njere mkati mwache. Bzimdzakhala bzakudya bzanu.30Kuchilombo chirichense chapadziko lapansi, kumbalame iriyense yamdzaulu, na kuna chirichense chakukwawa padziko lapansi, na kuna chakulengiwa chirichense chakukhala na kupuma kwa moyo ndapereka therere liwisi kukhala chakudya." Bzikhali tenepoyo. 31Mulungu adaona chirichense ndicho adachilenga. Onani, chikhali bwino maninge. Apo pakhana maulo na machibese, nsiku yachitanthatu.
21Tsapano kudzaulu na pansi kudamaliziwa, na bzinthu bziribzense ndibzo bzikhadadzala momo. 2Pansiku yachinomwe Mulungu adafika pamapeto pa basa lache ndilo akhadachita, apo adapuma nsiku yachinomwe kubasa lache lensene. 3Mulungu adadalisa nsiku yachinomweyi achilichenesa, thangwe paimwei adapuma kubasa lache lensene ndilo adalilenga na kulikonza.4Imweyi ndiyo mmibwado ya bza kudzaulu na padziko lapansi, nthawe ndiyo adabzilenga, pansiku ndiyo Mulungu Yahova adalenga dziko lapansi na kudzaulu. 5Padziko lapansi pakhanati kukhala bzakumera bza mthengo, apo chakumera chirichense chakuthengo chikhanati kuphuka, thangwe Yahova Mulungu akhanati kubvumbisa mvula pa dziko lapansi, apo pakhalibe munthu wakulima pamataka. 6Soma nkhungu ikhabula kunja kuchoka mmataka mkumbathirizira padzaulu pensene pa mataka.7Yahova Mulungu adaumba munthu kuchokera ku pfumbi la mataka, achimupumira mu mphuno zache mphuye ya moyo, apo munthuyo adasanduka munthu wa moyo. 8Yahova Mulungu adabzala munda mbali za kumabvadzuwa, mu Edeni, apo momo adaikha munthu adamuumbayo.9Kuchoka mmataka Mulungu Yahova adameresa muti uliwense wakudeka kuunyang'anisa na wabwino kukhala chakudya. Uku mkuphatanidza na muti wamoyo ndiwo ukhali pakati pa munda, na muti wakudziwisa bzabwino na bzakuipa. 10Mkulo udabula mu Edeni wakuthirizira mundayo. Kuchoka popo udagawanikana mkukhala mikulo minayi.11Mkulo wakutoma ni Pisoni. Ndiwo umbayerera kumbuto yensene ya Havila, ndiko kuna oro. 12Oro wakumbuto koko ngwabwino. Kuna minyala pomwe ya bedola na sohamu.13Dzina la mkulo wachiwiri ni Gihoni. Uyu umbayerera kumbuto yensene ya Kusi. 14Dzina la mkulo wachitatu ni Hidikeli, omwe ubayererera kumachibese kwa Asuri. Mkulo wachinayi ni Firate.15Mulungu Yahova adatenga munthu mkumuikha mmunda wa Edeni kumbalima na kuutchenkha. 16Mulungu Yahova adatonga munthuyo,kulewa kuti, "Muti uliwense mmundamu udye. 17Soma muti wakudziwisa bzabwino na bzakuipa nampodi kuudya umweyo, thangwe nsiku ndiyo umdzadya chakuchoka momo umdzafa chadidi."18Kinangoka Mulungu Yahova adati, "Mpsabwino lini kuti mwamuna akhale yekha. Nimdzamuikhira wakumuthandizira wakuthemera iye." 19Kuchoka ku matala Mulungu Yahova adaumba nyama iriyense yakuthengo na mbalame iriyense ya mdzaulu. Ndiye adabzibweresa kuna munthuyo kuti awone am'bzichemera kuti chani. Dzina lirirense la chakulengiwa ndilo munthuyu adalisandula, dzina lache lidakhaliratu limwero. 20Munthuyo adapa madzina ya bzinyama bzensene, ya mbalame zensene za mdzaulu, na la chilombo chirichense cha kuthengo. Soma pala mwamunayo pakhanati kugumanika wakumuthandizira wakumuthemera iye.21Yahova Mulungu adagonesa mwamunayo tulo twa kufa nato, ndiye munthuyo adagona. Yahova Mulungu adachosa mbabvu ibodzi achifunga na mnomfu pomwe adachosa mbabvupo. 22Na mbabvu ndiyo Yahova Mulungu adatenga kuna mwamunayo, adalenga mkazi achiyenda naye kuna mwamunayo. 23Mwamunayo adati, "Panthawe ino, uyu ni pfupa la mafupa yangu, na mnomfu wa minomfu yangu. Amdzachemeriwa 'mkazi,' thangwe adatengiwa kuchokera kuna mwamunayo."24Ndiye tsono mwamuna amdzasiya babache na mai wache, achidzaphathika kwa mkazache, achidzakhala thupi libodzi. 25Wensene akhali pezi, mwamuna na mkazache, soma iwo akhabva lini manyazi.
31Tsapano nyoka ikhali yakuchenjera kuposa chilombo chirichense chakuthengo ndicho Yahova Mulungu akhadachilenga. Iyo idati kuna mkaziyo, "Mulungu adati chadidi, 'Nampodi kudya chipaso chirichense cha mmundamu'?" 2Mkazi adati kuna nyokayo, "Adati tidye bzipaso bza miti ya mmundamu, 3soma bza muti ndiwo uli pakati pa munda, Mulungu adati, 'Nampodi kuudya, nampodi neye kuuphata, ayai mumdzafa.'"4Nyoka idati kuna mkaziyo, "Chadidi letu umdzafa lini. 5Thangwe Mulungu akudziwa kuti nsiku ndiyo umdzaudya maso yako yamdzafunguka, apo umdzalingana na Mulungu, kudziwa chabwino na chakuipa." 6Pomwe mkaziyo adaona kuti mutiyo ukhali bwino pala kudya, apo kuti ukhali wakudeka mmaso, na wakukwanisa kupereka nzeru, adatchola chipaso chache chinango mkudya. Kinangoka adapasambo chinango kuna bayache omwe akhanaye pabodzi, apo iye adadyambo.7Maso yawo wensenewo yadafunguka, apo adazindikira kuti zjai ali pezi. Ndiye adasona masamba ya mkuyu achibisa upezi bwawo. 8Iwo adabva mafala yakuchoka kuna Yahova Mulungu akufamba mmunda mkujejera kwa maulo, ndiye mwamunayo na mkazache adabisalika pamaso pa Yahova Mulungu pakati pa miti ya mmundamo.9Yahova Mulungu adachemera mwamunayo achiti kuna iye, "Uli kuponi" 10Mwamunayo adati, "Ndakubvani imwepo mmundamu soma ndikhagopa, thangwe ndikhali pezi. Ndiye zjai ndidabisalika." 11Mulungu adati, "Mbani adakuuza kuti ukhali pezi? Kani wadya bza mmuti ndiwo ndidakutonga kuti nampodi udye ule?"12Mwamunayo adati, "Mkazi ndiye mudandipa kuti ndikhale nayeyu, wandipa chipaso cha mmutimo, ndiye zjai ndidadya." 13Yahova Mulungu adati kuna mkaziyo, "Mchani ndicho wachita iwepo?" Mkazi adati, "Nyoka idandinyengeza ine, ndiye ndidadya zjai."14Mulungu Yahova adati kuna nyokayo, "Thangwera kuti wachita bzimwebzi, ndiwe wekha wakutembereriwa pakati pa bzinyama bzensene na bzilombo bzensene bzakuthengo. Umdzapsenda na mimba yako, na kudya pfumbi nsiku zensene za moyo wako. 15Nimdzaikha chiwengi pakati pa iwepo na mkazi, na pakati pa mbeu yako na mbeu yache. Iye amdzadya msolo wako, apo iwe umdzadya katendene wache."16Kuna mkaziyo adati, "Nimdzathimizira kwene kwene kuwawa kwako pakubala; mkuwawa kumweko ndiko iwepo umdzabva pakubala wana. Umdzakhumba bayako, soma iye amdzakutonga iwepo."17Kuna Adamu iye adati, "Thangwe wabvera mafala ya mkazako, apo wadya bzakuchokera mmutimo, omwe ndidakutonga, kulewa kuti, 'Nampodi kudya bzakuchokera momo,' mataka zjai ndayatemberera thangwera iwepo; umdzadya na kuphatira basa lakuwawa nsiku zensene za moyo wako. 18Yamdzayambisa minga na bzitsotso pala iwe, apo umdzadya bzakumera bza mmunda. 19Umdzadya chakudya na kaluma yakunkhope kwako, ate udzabwerere kumataka, thangwe udatengiwa kuchoka kumweko. Nakuti ndiwe pfumbi, apo kupfumbiko umdzakubwerera."20Mwamunayo adachemera dzina la mkazache Hava thangwe akhali mayi wa wamoyo wensene. 21Yahova Mulungu adakonzera Adamu na mkazache bzakubvala bza makhanda achiwabvazika iwo wale.Yahova 22Mulungu adati, "Tsapano mwamunayo wasanduka ninga m'bodzi wa ife, kudziwa bzabwino na bzakuipa. Tsapano nampodi kumubvuma kufuthula boko lache, kutengambo kuchoka mmuti wa moyo, kudya chimwecho, na kukhalambo na moyo kunthawe za nthawe." 23Ndiye Yahova Mulungu adamuchosa mmunda wa Edeni, kukalima munda ndiwo akhadatengedwera. 24Ndiye Mulungu adabulisa mwamunayo mmundamo, achiikha anjero kumachibese kwa munda wa Edeni, na lupanga la malambi ya moto ndilo likhachungunusiwa pensenepo, pala kukoya njira ya ku muti wa moyo.
41Mwamuna adadziwa Hava mkazi wache achitenga pathupi mkubala Kaini. Mkaziyo adati, "Ndabala munthu na chithandizo cha Yahova." 2Ndiye adabala pomwe m'bale wache Abele. Tsapano Abele adakhala makabusa wa mabira, soma Kaini akhambalima pamataka.3Bzidachitika kuti mkupita kwa nthawe Kaini adabweresa bzipaso bzakumunda ninga nsembe kuna Yahova. 4Pomwembo Abele, adabweresa wina wa wana wakutoma wa mabira na mafuta yache. Yahova adatambira Abele na nsembe yache, 5soma Kaini na nsembe yache alibe kubzitambira. Ndiye Kaini adakalipa kwene kwene, achinyang'ana mwakubzokola.6Yahova adati kuna Kaini, "Thangweranyi ukukalipa apo thangweranyi ukunyang'ana mwa kubzokola? 7Penu umbachita bzakulungama, umdzatambiriwa lini kani? Soma penu umbachita lini bzakulungama, chakuphonya chimdzakotama pa msuwo pako na kukhumba kudzakutonga iwe, soma umfunika udzachitonge ndiwe."8Kaini adasewera na Abele m'bale wache. Idafika nthawe yakuti pomwe iwo akhali mthengo, Kaini adagandukira Abele m'bale wache achimupha iye. 9Ndiye Yahova adati kuna Kaini, "Ali kuponi m'bale wako Abele?" Iye adati, "Ndikudziwa lini. Kani ndine wakukoya m'bale wanguyo?"10Yahova adati, "Wachita chani iwepo? Mulopa wa m'bale wako ukundichemera ine kuchokera pansi. 11Tsapano wakutembereriwa ndiwe kuyambira pansi, pomwe pafungula pakamwa pache kutambira mulopa wa m'bale wako kuchoka mmanja mwako. 12Ungakalima pansipo, kuchokera tsapano ate pamdzakubalira lini mphamvu yache. Umdzakhala wakuthawathawa na wakukhala apa na apa mdziko lapansi."13Kaini adati kuna Yahova, "Chilango changu mchikulu kwakusaya kupiririka. 14Mchadidi, mwandithamangisa lero kuchoka pansi pano, apo nimdzabisalika pamaso panu. Nimdzakhala wakuthawathawa na wakumbakhala apa na apa padziko lapansi, apo aliyense wakundigumana amdzandipha ine." 15Yahova adati kuna iye, "Penu wina anipha Kaini, amdzabwezeriwa kanomwe." Ndiye Yahova adaikha chizindikiro pa Kaini, pala kuti wina angamugumana, munthu umweyo nampodi amuchite chakuipa.16Ndiye Kaini adachoka pamaso pa Yahova achikakhala kudziko la Nodi, kumabva dzuwa kwa Edeni. 17Kaini adadziwa mkazi wache achimupa pathupi. Iye adabala Inoki. Kaini adamanga mzinda achiupa dzina la mwanache Inoki.18Kwa Inoki kudabadwa Irade. Irade adabala Mehuyaeli. Mehuyaeli adabala Metusaeli. Metusaeli adabala Lameki. 19Lameki adabzitengera yekha akazi awiri. Mkazache m'bodzi akhali Ada, apo dzina la winangoyo likhali Zila.20Ada adabala Yabala. Iye akhali babawo wa wale akhakhala mmisasa omwe akhana bzifuwo. 21Dzina la m'bale wache likhali Yubala. Iye adabala wale akhaimba azeze na bzitolilo. 22Angakhala Zila, adabala Tubala-Kaini, wakusungunula bzipangizo bza mkuwa na bzitsulo. Nana wache wa Tubala-Kaini akhali Nama.23Lameki adati kuna akazache, "Ada na Zila, tetekerani mafala yanguya; imwe akazi wa Lameki, tetekerani mafala yangu. Thangwe ndapha munthu omwe adandidzonga ine, mnyamata pakundidzonga ine. 24Penu Kaini anibwezeriwa kanomwe, ndiye kuti Lameki amdzabwezeriwa makumi manomwe na kanomwe."25Adamu adadziwa pomwe mkazi wache, apo adabala Mwana wina wachimuna. Mkaziyo adasandula dzina la mwanayo kuti Seti achiti, "Mulungu wandipa mwana winango wachimuna kupita m'buto ya Abele, nakuti Kaini adamupha iye." 26Mwana wachimuna adabadwa kuna Seti apo adamusandula Inosi. Panthawe imweyo wanthu adayamba kuguma dzina la Yahova.
51Uyu ni mndandanda wa wana wa Adamu. Pansiku ndiyo Mulungu adalenga wanthu, adawalenga mchilinganiro chache. 2Iye adawalenga mwamuna na mkazi. Adawadalisa achiwachemera kuti wanthu pomwe adawalenga.3Nthawe ndizo Adamu akhadakhala magole dzana libodzi na makumi matatu, adabala mwana wachimuna wakulinganira na iye, wachilinganiro chache, apo adamusandula dzina lache Seti. 4Adamu atabala kale Seti, adakhala magole madzana masere. Iye adabala wana azinji wachimuna na wachikazi. 5Adamu adakhala na moyo magole madzana mapfemba na makumi matatu, apo kinangoka adasaika.6Nthawe ndizo Seti adakhala magole dzana libodzi na machanu, adabala Enosi. 7Iye atabala Enosi, adakhala magole madzana masere na manomwe achibala wana azinji wachimuna na wachikazi. 8Seti adakhala magole madzana mapfemba na khumi na mawiri, apo kinangoka adasaika.9Nthawe ndizo Enosi akhadakhala magole makumi mapfemba, adabala Kenani. 10Atabala Kenani, Enosi adakhala magole madzana masere na khumi na machanu. Iye adabala wana azinji wachimuna na wachikazi. 11Enosi adakhala na moyo magole madzana mapfemba na machanu, apo kinangoka adasaika.12Nthawe ndizo Kenani akhadakhala magole makumi manomwe, adakhala babache wa Mahalalele. Iye atabala Mahalalele, 13Kenani adakhala magole madzana masere na makumi manayi. Iye adabala wana azinji wachimuna na wachikazi. 14Kenani adakhala na moyo magole madzana mapfemba na khumi, apo kinangoka adasaika.15Nthawe ndizo Mahalalele akhadakhala magole makumi matanthatu na machanu, adabala Yaredi. 16Atabala Yaredi, Mahalalele adakhala magole madzana masere na makumi matatu. Iye adabala wana azinji wachimuna na wachikazi. 17Mahalalele adakhala na moyo magole madzana masere na makumi mapfemba na machanu, apo kinangoka adasaika.18Nthawe ndizo Yaredi akhadakhala dzana libodzi na makumi matanthatu na mawiri, adabala Enoke. 19Atabala Enoke, Yaredi adakhala magole madzana masere. Iye adabala wana azinji wachimuna na wachikazi. 20Yaredi adakhala na moyo magole madzana mapfemba na makumi matanthatu na mawiri, apo kinangoka adasaika.21Nthawe ndizo Enoke akhadakhala magole makumi matanthatu na machanu, adabala Metusela. 22Enoke adafamba na Mulungu magole madzana matatu atabala kale Metusela. Iye adabala wana azinji wachimuna na wachikazi. 23Enoke adakhala na moyo magole madzana matatu na makumi matanthatu na machanu. 24Enoke adafamba na Mulungu, apo kinangoka adaguduka, thangwe Mulungu adamutakula iye.25Nthawe ndizo Metusela akhadakhala magole dzana libodzi na makumi masere na manomwe, adabala Lameke. 26Atabala Lameke Metusela adakhala magole madzana manomwe na makumi masere na mawiri. Iye adabala wana azinji wachimuna na wachikazi. 27Metusela adakhala na moyo magole madzana mapfemba na makumi matanthatu na mapfemba. Kinangoka adasaika.28Nthawe ndizo Lameke akhadakhala magole dzana libodzi na makumi masere na mawiri, adabala mwana wachimuna. 29Adamusandula dzina lache, Nowa, kulewa kuti, "Uyu amdzatipa kupuma ku basa lathu na kuwawa kwa basa la manja yathu, ndilo timfunika kuphata thangwera pansi ndipo Yahova wapatemberera."30Lameke adakhala magole madzana machanu na makumi mapfemba na machanu atabala kale Nowa. Iye adabala wana azinji wachimuna na wachikazi. 31Lameke adakhala na moyo magole madzana manomwe na makumi manomwe na manomwe. Kinangoka iye adasaika.32Nowa atakhala magole madzana machanu, adabala Semu, Hamu, na Yafeti.
61Bzidachitika kuti ndipo wanthu adadzayamba kuwanda padziko lapansi na wana wachikazi mkumbabadwa kuna iwo, 2zjai wana wachimuna wa Mulungu adadzaona kuti akaziwo akhali wakudeka. Adabwitengera okha akazi, aliyense wache ndiye angasankhuleyo. 3Yahova adati, "Mzimu wangu umdzakhala lini mwa amunawa ku nthawe zanthawe, nakuti akali watsapano. Iwo amdzakhala na moyo magole dzana libodzi na makumi mawiri."4A Nefilimu akhali padziko lapansi nsiku zozo, na kutsogolo kwache. Ibzi bzidachitika nthawe ndizo wana wachimuna wa Mulungu adaloola wana wachikazi wa wanthu, mkumbabala nawo wana. Awa akhali wanthu wamphamvu wachikalekale, wanthu wakubvekera.5Yahova adadzaona kuti kupanduka kwa wanthu kudakula padziko lapansi, na bzakukumbuka bza maganizo ya miyoyo yawo bzikhalemwerera kukhala bzaupandu bzokha bzokha. 6Yahova zjai adabuza kulenga munthu padziko lapansi, apo bzidamuipira mumtima mwache.7Ndiye Yahova adati, "Nimdzapfudza wanthu ndiwo ndidawalenga padziko lapansi---munthu na nyama, na bzinthu bzakukwawa na mbalame za mdzaulu, thangwe zjai ndikubuza pakubzilenga ibzo." 8Soma Nowa adagumana udidi pamaso pa Yahova.9Iyi ni mbiri ya Nowa. Nowa akhali munthu wakulungama, wakusaya chirema pamaso pa wanthu wa munthawe yache. Nowa adafamba na Mulungu. 10Nowa adabala wana atatu: Semu, Hamu, na Yafeti.11Dziko lapansi likhadabvunda pamaso pa Mulungu, nakuti likhadadzala na upandu. 12Mulungu adaona dziko lapansi; onani, likhali lakubvunda, nakuti wanthu wensene akhadabvundisa njira zawo mdziko lapansi.13Mulungu adati kuna Nowa, "Ndikuona kuti nthawe yakwana kuti ndimalise wanthu wensene, thangwe dziko lapansi lalemwa ladzala la upandu thangwera iwo. Mchadidi, nimdzawadzonga pabodzi na dziko lapansi. 14Ubzitsemere wekha chimwadiya cha muti wa mnjale. Ugobe masubi mchimwadiyamo, apo upalange mtoto kunja na mkati mwache. 15Uchikonze terepayu: Kutalika kwa chimwadiyacho kukhale maboko madzana matatu; mulifupi mwache mukhale maboko makumi machanu, apo kutalika mdzaulu kukhale maboko makumi matatu.16Ukonze nsodzi ya chimwadiyacho, apo uyimalize na boko libodzi kuchoka padzaulu pa m'bali mwache. Konza msuwo m'bali mwa mwadiyayo nakukonza nyumba yamnyansi, yachiwiri, na yachitatu. 17Tetekera, ndasala pang'ono kubweresa chigumula cha madzi padziko lapansi, kudzonga bzamoyo bzensene bwakupuma mphuye yamoyo pansi pa thambo lakudzaulu. Chirichense chiri padziko lapansi chimdzafa.18Soma nimdzakhazikisa mpangano na iwe. Umdzabwera mchimwadiyamo, iwe, na wana wako wachimuna, na mkazako, na akazi wa wana wako wachimuna na iwepo. 19Pa chamoyo chirichense cha nyama zense, bziwiri bziwiri bza mtundu uliwense, ubzipise mchimwadiyamo, kuti bzikhale na moyo pabodzi na iwe, bzikazi na bzimuna kubodzi.20Mbalame za mtundu wache, na nyama za mtundu wache, na chakukwawa chirichense cha pansi cha mtundu wache, bziwiri bziwiri bza mtundu uliwense bzimdzabwera kuna iwe bzamoyo. 21Bzigwezekere wekha bzakudya bzensene bzakudyewa ubzikoye, pala kuti bzidzakhale bzakudya bzako na bzawo." 22Ndiye Nowa adachitadi bzobzi. Malingana na bzense ndibzo Mulungu adamutonga iye, adachita tenepo letu.
71Yahova adati kuna Nowa, "Bwera, iwe na banja lako lensene, mchimwadiya, thangwe ndaona kuti ndiwe wakulungama pamaso pangu mu m'bwado uno. 2Pa nyama iriyense yakuchenesiwa ubwerese zinomwe zimuna na zinomwe pomwe zikazi. Pa nyama zakusaya kuchenesiwa, bweresa ziwiri ziwiri, imuna na ikazi yache. 3Na kuna mbalame pomwe za mdzaulu, bweresa zinomwe zimuna na zinomwe zikazi, kukoya mbewu yawo ikhale na moyo padziko lensene la pansi.4Thangwe mu nsiku zinomwe zikubwerazi nimdzagwesa mvula padziko lapansi ate masikati makumi manayi na usiku makumi manayi. Nimdzadzonga chinthu chirichense cha moyo chapadziko ndicho ndachilenga." 5Nowa adachita bzensene ndibzo Yahova adamutonga.6Nowa akhana magole madzana matanthatu nthawe ndizo chigumula chidabwera padziko lapansi. 7Nowa, wana wache wachimuna, mkazache, na akazi wa wana wache adakapita pabodzi mchimwadiyamo thangwera chigumula cha madzi.8Nyama zakuchenesiwa na zakusaya kuchenesiwa, mbalame, na chirichense chakukwawa padzaulu pa mataka, 9bziwiri bziwiri, chimuna na chikazi, bzidabwera kuna Nowa bzichipita mchimwadiya, ninga ndimo Mulungu adamutongera Nowa. 10Bzidachitika kuti patapita nsiku zinomwe, madzi ya chigumula yadabwera padziko lapansi.11Mgole la dzana la chitanthatu la moyo wa Nowa, mwezi wachiwiri, pansiku yakhumi na chinomwe ya mwezi, pansiku yokha yokhayo, mphuno za lowe zensene zikulu zikulu zapansi pamataka zidaphoka, na majanera yakudzaulu yadafunguka. 12Mvula idayamba apo idagwa padziko lapansi kwa masikati makumi manayi na usiku makumi manayi.13Pansiku ibodzinodziyo Nowa na wana wache wachimuna, Semu, Hamu, na Yafeti, na mkazi wa Nowa, na akazi atatu wa wana wa Nowa na iwo, adapita mchimwadiya. 14Adapita pabodzi na iriyense ya nyama zakuthengo ya mtundu wache, na chifuwo chirichense cha mtundu wache, na chakukwawa chirichense ndicho chimbakwawa padzaulu pa mataka cha mtundu wache, na mbalame iriyense ya mtundu wache, chakulengiwa chirichense chakukhala na maphapidwe.15Ziwiri ziwiri za nyama zakupuma mphuye yamoyo zidabwera kuna Nowa zichipita mchimwadiyamo. 16Nyama zakupita momo zikhali zimuna na zikazi zamoyo zensene; zidapita momo ninga ndimo Mulungu adamutongera iye. Kinangoka Yahova adawafungira na msuwo momo.17Kinangoka chigumula chidafika padziko lapansi kwa nsiku makumi manayi, apo madzi yadawanda yachidzusa chimwadiyacho mdzaulu mwa mataka yadziko lapansi. 18Madzi yadampsinkhiratu kumaliza padzaulu pense padziko lapansi, chimwadiya chichiberuka padzaulu pa madziyo.19Madzi yadakwira maninge padziko lapansi mwakuti mapiri yensene ya pansi pa thambo yadampsinkhika. 20Madzi yadakwira maboko khumi na machanu kupitirira pakatolotolo pa mapiri.21Bzamoyo bzensene bzakufamba padziko lapansi bzidafa---mbalame, bzifuwo, nyama zakuthengo, bzamoyo bzensene ndibzo bzikhakhala mwakuwanda padziko lapansi, na wanthu wensene. 22Bzalulengiwa bzense bzamoyo bzakukhala pamataka, ndibzo bzikhapuma mphuye ya moyo na mphuno zawo, bzidafa.23Ndiye chamoyo chirichense chakukhala padzaulu pa mataka yadziko lapansi chidapfudzika, wanthu na nyama na bzinthu bzakukwawa na mbalame za mdzaulu. Bzidadzongewa bzensene kuchoka padziko lapansi. Nowa yekha na wale ndiwo akhanawo mchimwadiya ndiwo adasala. 24Madzi yadakhala padziko lapansi kwa nsiku dzana libodzi na makumi machanu.
81Mulungu adakumbukira Nowa, na nyama zakuthengo, na bzifuwo bzensene ndibzo bzikhana iye mchimwadiyamo. Mulungu adachitisa chonzi kukuntha padziko lapansi, apo madzi yadayamba kuphwera. 2Mphuno zalowe zapansi na majanera yakudzaulu bzidafungiwa, apo mvula idalekeza kubvumba. 3Madzi yachigumula yadayenda pang'ono pang'ono kuchoka padziko lapansi, apo patamala nsiku dzana libodzi na makumi machanu madzi zjai yadatera pansi.4Chimwadiya chidakapuma mwezi wachinomwe, pansiku yakhumi na chinomwe ya mwezi, pa mapiri ya Ararati. 5Madzi yadapitirira kuphwera ate mwezi wachikhumi. Pansiku yakutoma ya mwezi, nsonga za mapiri zidaonekera.6Bzidachitika patapita nsiku makumi manayi kuti Nowa adafungula janera yachimwadiyacho ndiyo akhadaikonza. 7Iye adatuma mbalame ya psololo apo ikhambuluka kumbayenda ichibwera ate madzi kudzauma padziko lapansi.8Kinangoka adatuma nkhangaiwa kukaona penu madzi yaphwera padziko lapansi, 9soma nkhangaiwayo iribe kuona mbuto yakumbutha nzayo zache, apo idabwerera kuna iye mchimwadiyamo, nakuti madzi yakhadampsinkha basi padziko lensene lapansi. Iye adatanthawira na boko lache, achiiphata mkuibweresa mchimwadiyamo.10Iye adadikhira nsiku zinango pomwe zinomwe kinangoka adatuma pomwe nkhangaiwa kuchoka mchimwadiyamo. 11Nkhangaiwa idabwerera kuna iye maulo. Nyang'anani! Kumulomo kwache kukhana tsamba la zitona liwisi lakuthotholewa bwino. Ndiye Nowa adadziwa kuti zjai madzi yaphwera padziko lapansi. 12Iye adadikhira pomwe nsiku zinomwe, achituma pomwe nkhangaiwayo. Iribe kubwerera pomwe kuna iye.13Bzidachitika kuti mugole la madzana matanthatu na libodzi, mwezi wakutoma, pansiku yakutoma yamwezi, madzi yadauma kuchoka padziko lapansi. Nowa adachosa chakumpsinkha cha mwadiya, mkunyang'ana kunja, mkuona kuti, onani, padzaulu pamataka pauma. 14Mu mwezi wachiwiri, pansiku ya makumi mawiri na zinomwe zamwezi, dziko lapansi lidauma.15Mulungu adati kuna Nowa, 16"Ndoko kunja kwa mwadiya, iwe, mkazako, wana wako, na akazi wa wana wako na iwepo. 17Bulisa chamoyo chirichense chakulengiwa ndicho china iwe---mbalame, nyama, na chakukwawa chirichense chapadziko lapansi---kuti bzipsane kwene kwene padziko lapansi, kuti bzibalane na kuwanda padziko lapansi."18Ndiye Nowa adabula na wana wache wachimuna. mkazache, na akazi wa wana wache na iye. 19Chakulengiwa chamoyo chirichensene, chinthu chirichense chakukwawa, na mbalame iriyense, chirichense chekufamba padziko lapansi, na mabanja yawo, bzidabula mchimwadiyamo.20Nowa adamanga guwa lansembe la Yahova. Iye adatenga zinango mwa nyama zakuchenesiwa na zina mwa mbalame zakuchenesiwa, mkuthira nsembe yakupserereza paguwapo. 21Yahova adabva kununchira kwakudeka achiti mumtima mwache, "Nimdzatemberera lini pomwe mataka thangwera wanthu, napo kuti bzakukumbuka bza mitima yawo bziri bzaupandu kuchoka paubwana. Ayai kudzadzonga pomwe chirichense cha moyo, ninga ndachitabzi. 22Pomwe dziko lasalira, nthawe yakubzala na yakukolola, kujejera na kupsa, chirimo na mainza, masikati na usiku bzimdzalekeza lini."
91Ndiye Mulungu adadalisa Nowa na wanache wachimuna, achiti kuna iwo, "Mubalane, muwande, mudzale dziko lapansi. 2Kugopsa kwanu na kuchitisa mantha kwanu kumdzakhala pa chinthu chirichense chamoyo padziko lapansi, pa mbalame zensene za mdzaulu, pa chirichense ndicho chimbafamba pamataka, na pansomba zensene za mnyanza. Bzaperekiwa mmanja mwanu.3Chakufamba chirichense cha moyo chimdzakhala chakudya chanu. Ninga ndimo ndidakupasirani therere liwisi, tsapano ndikukupani chirichense. 4Soma nampodi kudya nyama na moyo wache kubodzi---omwe ni mulopa wache---mwemo.5Soma pala mulopa wanu, moyo ndiwo uli mmulopa wanu, nimdzaufuna. Kuchoka pa boko la nyama iriyense nimdzaufuna. Kuchoka pa boko la munthu aliyense, ndiye kuti, kuchoka pa boko la ule wakupha m'bale wache, nimdzafuna kulewengera za moyo wa munthu umweyo. 6Aliyense wakujojeza mulopa wa munthu, na munthu mulopa umweyo umdzajojezewambo, thangwe ni mchindendemezo cha Mulungu kuti iye adalenga munthu. 7Mungakhala imwepo, balanani, muwande, mudzale padziko lensene lapansi na kuwanda mwemo."8Ndiye Mulungu adasewera na Nowa na kuna wanache na iye, kulewa kuti, 9"Ninga mwa ine, tetekerani! nimdzakhazikisa mpangano wangu na imwe na mbumba yanu pambuyo panu, 10na pa bzamoyo bzense na imwe, na mbalame, na bzifuwo, na bzakulengiwa bzensene bza padziko lapansi pabodzi na imwe, kuchoka kuna bzensene ndibzo bzidabula mchimwadiya, kuna bzinyama bzensene bza padziko lapansi.11Nimdzakhazikisa mpangano wangu na imwe, kuti bzamoyo bzensene bzimdzadzongewa lini pomwe na madzi ya chigumula. Pamdzakhala lini pomwe chigumula kudzonga dziko lapansi." 12Mulungu adati, "Ichi ndicho chizindikiro cha mpangano wangu ndiwo nimchita pakati pa ine na imwe na pa bzamoyo bzensene ndibzo bzina imwe, pala mibwado ya mtsogolo: 13Ndaikha chitalaleza changu mu mtambo, apo chimdzakhala chizindikiro cha mpangano wangu pakati pa ine na dziko lapansi.14Bzimdzachitika bzakuti nimdzabweresa mtambo kumpsinkha dziko lapansi apo chitalaleza chimdzaoneka mu mtambo, 15ndiye nimdzakumbukira mpangano wangu, ndiwo uli pakati pa ine na imwe na bzamoyo bzensene bzakukhala na moyo. Madzi yamdzakhala lini pomwe chigumula chakudzonga bzamoyo bzensene.16Chitalaleza chimdzakhala mmitambo apo nimdzachiona, pakukumbukira mpangano wachikhalire wa pakati pa Mulungu na bzamoyo bzensene bzakukhala na moyo padziko lapansi." 17Ndiye Mulungu adati kuna Nowa, "Ichi mchizindikiro cha mpangano ndiwo ndaukhazikisa pakati pa ine na bzamoyo bzensene bza padziko lapansi."18Wana wachimuna wa Nowa omwe adabula mchimwadiya akhali Semu, Hamu, na Yafeti. Hamu akhali babache wa Kenani. 19Atatuwa akhali wana wachimuna wa Nowa, apo kuchokera mwa amwewa dziko lensene lapansi lidadzala.20Nowa adayamba kukhala munthu wakulima pamataka, apo adalima munda wa mpesa. 21Iye adamwa wina mwa vinyu achiledzera. Adagona ali pezi pezi mkati mwa chihema chache.22Ndiye Hamu, babache wa Kenani, adaona kukhala pezi kwa babache achikauza abale wache awiri panja. 23Ndiye Semu na Yafeti adatenga chakufunika achichimanika pamapewa pa wensene awiriwo, achifamba cha mfadambuyo achimpsinkha upezi bwa babawoyo. Nkhope zawo adazinyang'snisa kumbali, seye nkuona upezi bwa babawo.24Nthawe ndizo Nowa adalamuka kuchoka pa vinyu wache, adabva ndibzo mwanache wachimuna wachimalizira adachita kuna iye. 25Ndiye adati, "Wakutembereriwa ni Kenani. Mbaadzakhale kapolo wa akapolo wa abale wache."26Iye adati pomwe, "Yahova, Mulungu wa Semu, adalisike, apo Kenani akhale kapolo wache. 27Mulungu mbaathimizire mbuto ya Yafeti, apo iye mbaamange muyi wache mmahema cha Semu. Kenani mbaakhale kapolo wache."28Chitapita chigumula, Nowa adakhala magole madzana matatu na makumi machanu. 29Nsiku zensene za Nowa zikhali magole madzana mapfemba na makumi machanu, kinangoka adasaika.
101Awa akhali wana wa wana wachimuna wa Nowa, omwe ni, Semu, Hamu, na Yafeti. Wana wachimuna adabadwa kuna amwewa chitapita chigumula.2Wana wachimuna wa Yafeti akhali, Gomeri, Magogi, Madai, Yavani, Tubala, Mesheki na Tirasi. 3Wana wachimuna wa Gomeri akhali Asekenazo, Rifata, na Togarma. 4Wana wachimuna wa Yavani akhali Elisa, Tarisisi, Kitimu na Dodanimu. 5Kuchoka mwa amwewa wanthu wa mmagombe adagawikana achikakhala ku mbuto za kunja kumataka, aliyense na chiseweredwe chache, malingana na mitupo yawo, na madzinza yawo.6Wana wachimuna na wa Hamu akhali, Kusi, Mizraimu, Puti, na Kanani. 7Wana wachimuna wa Kusi akhali Seba, Havila, Sabita, Raama, na Sabiteka. Wana wachimuna wa Raama akhali Sheba na Dedane.8Kusi adakhala babache wa Nimrode, omwe akhali wamphamvu meju padziko lapansi. 9Akhali kasadolo wamphamvu pamaso pa Yahova. Mnthangwerache bzimbalewedwa kuti, "Ninga Nimrode penu, kasadolo wamphamvu pamaso pa Yahova." 10Kutoma kwa ufumu bwache kukhali Babele, Ereke, Akadi na Kaline mdziko la Sinara.11Atachoka mdziko limwero iye adayenda ku Ashuri achikamanga Nineve na muyi wa Rehoboti , Kala 12na Resene pakati nakati pa Nineve na Kala. Ukhali muyi ukulu. 13Mizraimu adabala Ludimu, Anamimu, Lehabimu, 14Nafituhimu, Patrusimu, Kasiluhimu (komwe kudachokera Afirisiti), na Kafitorimu.15Kanani adabala Sidonia, mwana wache wakutoma, na Heti, na wa Ajebusi 16na Amori pomwe, Agirigasi, 17a Hivi, a Aariki, a Asini, 18a Aaravadi, a Aazemari, na a Ahamati. Pambuyo pache mabanja ya a Kanani yadawanda.19Malire ya a Kanani yadayambira pa Sidoni, kuyendera ku Gerari, ate ku Gaza, na pakuyendera ku Sodomu, Gomora, Adima na Zeboimu, ate ku Lasa. 20Awa akhali wana wachimuna wa Hamu, na mabanja yawo, na bziseweredwe bzawo, mmadziko yawo, na mmadzinza yawo.21Wana wachimuna adabadwa pomwe kwa Semu, mkulu wache wa Yafeti. Semu akhali pomwe kholo la wana wensene wa Ebere. 22Wana wachimuna wa Semu akhali Elamu, Ashuri, Aripakasadi, Ludi, na Aramu. 23Wana wa Aramu akhali Uzi, Huli, Getere, na Masi.24Aripakasadi adabala Sela, apo Sela mkubala Ebere. 25Ebere adabala wana wachimuna awiri. Dzina la m'bodzi likhali Pelege, thangwe munsiku zache dziko lapansi lidagawikana. Dzina la mng'ono wache likhali Yokitani.26Yokitani adabala Alamodadi, Selefe, Hazaramaveti, Yera, 27Hadorimu, Uzari, Dikila, 28Obali, Abimaele, Sheva, 29Ofiri, Havila, na Yobabi. Wensenewa akhali wana wa Yokitani.30Kwawo kudayambira pa Mesa, pakuyenda ku Sefere, phiri la kumachibese. 31Awa akhali wana wachimuna wa Semu malingana na mabanja na bziseweredwe bzawo, mmadziko yawo, malingana na madzinza yawo.32Aya yakhali mabanja ya wawa wachimuna wa Nowa, kutengera mibwado yawo, na mmadzinza yawo. Kuchoka kuna amwewa ndipo madzinza yadamwazikana tsapano yachiyenda padziko lapansi chitapita chigumula.
111Tsapano dziko lensene lapansi lidaphatisa chiseweredwe chibodzi na chibodzi apo chikhana mafala mabodzi. 2Pomwe adanyamuka kuyendera ku machibese, adagumana chigwa mphimba ya Sinara apo adakhala pamwepo.3Iwo adati kuna wina na mwayache, "Bwerani, mbatiye tiumbe njedwa tizitenthe bwino bwino." Iwo akhana njedwa achiziyesa minyala na katondo kumuyesa matope. 4Iwo adati, Bwerani, Mbatiye tibzimangire tekha muyi na nsaka yakuti pansodzi pache pagunse kudzaulu, apo mbatiye tibzikonzere tekha dzina. Tingasaya kutenepo, timdzamwazikana padziko lensene lapansi."5Ndiye Yahova adabuluka kudzaona muyiyo na nsaka ndiyo wana wa Adamu akhamanga. 6Yahova adati, "Nyang'anani, ni wanthu abodzi na chiseweredwe chakulingana, apo zjai akuyamba kuchita ibzi! Tsampanopali palibe ndibzo akufuna kuchita ndibzo bzimdzatazika kuna iwo. 7Bwerani, mbatiye tibuluke kukasongoneza chiseweredwe chawo kumweko, pala kuti nampodi ambabvane wina na mwayache."8Ndiye Yahova adawamwaza kuyambira popo ate padziko lensene lapansi apo iwo zjai adalekeza kumanga muyiyo. 9Tsono, dzina lache adauchemera Babele, thangwe Yahova pampwepo adasongonezera chiseweredwe cha dziko lensene lapansi nakuti pomwe mpamwepo ndipo Yahova adawamwazira pa dziko lensene lapansi.10Awa akhali wana wa Semu. Semu akhana magole dzana libodzi, apo adabala Aripakasadi magole mawiri chitapita chigumula. 11Semu adakhala magole madzana machanu atabala kale Aripakasadi. Iye adabala pomwe wana winango wachimuna na wachikazi.12Pomwe Aripakasadi akhana magole makumi matatu, Adabala Sela. 13Aripakasadi adakhala magole madzana manayi na matatu atabala kale Sela. Iye adabala pomwe wana winango wachimuna na wachikazi.14Pomwe Sela akhana magole makumi matatu, adabala Ebere. 15Sela adakhala magole madzana manayi na matatu atabala kale Ebere. Adabala pomwe wana winango wachimuna na wachikazi.16Pomwe Ebere akhadakhala magole makumi matatu na manayi, adabala Pelege. 17Ebere adakhala magolemadzana manayi na makumi matatu atabala kale Pelege. Iye adabala pomwe wana winango wachimuna na wachikazi.18Nthawe ndizo Pelege akhana magole makumi matatu, adabala Reu. 19Pelege adakhala magole madzana mawiri na mapfemba atabala kale Reu. Iye adabala pomwe wana winango wachimuna na wachikazi.20Nthawe ndizo Reu akhana magole makumi matatu na mawiri, adabala Serugi. 21Reu adakhala namoyo magole madzana mawiri na manomwe atabala kale Serugi. Iye adabala pomwe wana winango wachimuna na wachikazi.22Nthawe ndizo Serugi akhana magole makumi matatu, adabala Nahori. 23Serugi adakhala namoyo magole madzana mawiri atabala kale Nahori. Iye adabala pomwe wana winango wachimuna na wachikazi.24Nthawe ndizo Nahori akhana magole makumi mawiri na mapfemba adabala Tera. 25Nahori adakhala magole dzana libodzi na khumi na mapfemba atabala kale Tera. Iye adabala pomwe wana winango wachimuna na wachikazi. 26Tera atakhala magole makumi manomwe, adabala Aburamu, Nahori, na Harana.27Tsapano awa akhali wana wa Tera. Tera adabala Aburamu, Nahori, na Harani, apo Harani adabala Loti. 28Harani adafera pamaso pa babache Tera mdziko ndilo adabaliwa iye, mu Uri wa ku Akaldayo.29Aburamu na Nahori adatenga akazi. Dzina la mkazi wa Aburamu likhali Sarai apo dzina la mkazi wa Nahori likhali Milika, mwana wa Harani, omwe akhali babawo wa Milika na Yisika. 30Tsapano Sarai akhali ngomwa; akhalibe mwana.31Tera adatenga mwanache wachimuna Aburamu, Loti mwana wachimuna wa mwanache wachimuna Harani, na Sarai kunyada wache, mwanache wachimuna Aburamu mkazi wache, apo pabodzi adachoka mu Uri waku Akaldayo, mkuyenda kukakhala kudziko la Kanani. Soma adabwera ku Harani achikhala koko. 32Tera adakhala na moyo magole madzana mawiri na machanu apo kinangoka adasaika.
121Tsapano Yahova adati kuna Aburamu, "Ndoko choka mdziko lako, na pa abale wako, na pa banja la abereki wako, uyende kudziko ndilo nimdzakulatiza iwe. 2Nimdzakusandusa iwe dzinza likulu, ndichidzakudalisa, na kukulisa dzina lako, apo umdzakhala mdaliso. 3Nimdzadalisa wale ndiwo ambakudalisa, soma omwe ambakunyoza nimdzawatemberera. Mabanja yensene yadziko lapansi yamdzadalisika thangwera iwepo.4Ndiye Aburamu adayenda, ninga ndimo Yahova Adamuuzira kuchita, apo Loti adayendambo na iye. 5Aburamu akhana magole makumi manomwe na machanu pomwe adachoka mu Harana. Aburamu adatenga Sarai, mwana wa mng'ono wache, bzombo bzawo bzensene ndibzo akhadakontcheza, na wanthu ndiwo akhadabala mu Harana. Iwo adachoka achiyenda kudziko la Kanani, kubwera kudzakhala kudziko la Kanani.6Aburamu adapitirira kuyenderatu mdzikko la kutali ku Sekemu, kufika ate ku muti wa thundu waku More. Panthawe yoyo wanthu waku Kanani akhakhala mdzikomo. 7Yahova adaonekera kuna Aburamu, achiti, "Kuna wana wako nimdzawapa dziko limweli. Ndiye popo Aburamu adamanga guwa la nsembe la Yahova, omwe akhadaonekera kuna iye.8Kuchoka Popo adafulukira kudziko la mapiri kumachibede kwa Beteli, komwe adakamanga chihema chache, komwe Beteli akhali kumaulo apo Ai kumachibese kwache. Apo kumweko adakamanga guwa lansembe la Yahova achichemera dzina la Yahova. 9Kinangoka Aburamu adapitiriza ulendo, kumbayendera ku Negevu.10Kukhana njala kudziko limwero, ndiye Aburamu adapolika kuyenda ku Aigupto kukakhala, thangwe njalayo ikhadanyanya mdzikomo. 11Atatsala pang'ono kufika mu Aigupto, adati kuna mkazache Sarai, "Ona tsapano, ndikudziwa kuti ndiwe mkazi wakudeka. 12Wanthu waku Aigupto angakakuona amdzati, 'Umweyu ni mkazache,' apo amdzandipha ine, soma iwepo amdzakuleka namoyo. 13Ukalewe kuti ndiwe nana wanngu, pala kuti bzikandikhalire bwino ine thangwera iwepo, na kuti pomwe moyo wangu upulumuke thangwera iwepo."14Bzidachitika kuti pomwe Aburamu adapita mu Aigupto, wanthu wa mu Aigupto adaona kuti Sarai akhali wakudeka kwene kwene. 15Akulu akulu wakuphata basa kwa Falawo adamuona iye achimuthembeza kuna Falawo, apo mkaziyo adatengiwa kukakhala kubanja la Falawo. 16Falawo adamukoya bwino Aburamu thangwera iye, apo Aburamu adatambira mabira na ng'ombe, abulu wachimuna, anyabasa wachimuna, anyabasa wachikazi, abulu wachikazi, na ngamira.17Ndiye Yahova adaboneresa Falawo na banja lache na muliri mikulu thangwera Sarai, mkazi wa Aburamu. 18Falawo adachemeresa Aburamu, achiti, "Mchani ndicho wachitachi kuna ine? Thangweranyi ulibe kundiuza kuti akhali mkazako? 19Thangweranyi udati, 'Ni nana wangu,' pala kuti ndidamtenga kukhala mkazi wangu? Ndiye tsapano, mkazako uyu. Mtenge, ndoko njira Zako," 20Ndiye Falawo adapereka malangizo kuna anyabasa wache bzakuguma iye, apo iwo adamulekera, pabodzi na mkazache na bzense ndibzo iye akhanabzo.
131Aburamu adakwira kuchoka ku Aigupto kuyenda ku Negevu, iye, mkazache, na bzense ndibzo iye akhanabzo. Loti adayenda nawombo. 2Tsapano Aburamu akhadabala kwene kwene na ng'ombe, siriva na oro.3Iye adapitiriza ulendo bwache kuchoka ku Negevu kuyenda ku Beteli, kumbuto ndiko chihema chache chikhali pakutoma, pakati nakati pa Beteli na Ai. 4Iye adayenda kumbuto ndiko kukhana guwa la nsembe lomwe akhadalimanga pakutoma. Apa adachemera dzina la Yahova.5Tsapano Loti, omwe akhafamba na Aburamu, akhanambo mabira, ng'ombe na mahema. 6Mbuto ikhakwanisika lini kuwathandiza wensenewo kukhalira pabodzi pafupi na pafupi. 7Pakhana pomwe mkangano pakati pa amakabusa wang'ombe za Aburamu na a amakabusa wang'ombe za Loti. Akanani na Aperezi akhakhala mphimpha zimwezo panthaweyo.8Ndiye Aburamu adati kuna Loti, "Nampodi pakhale ndewo pakati pa ine na iwe, na pakati pa amakabusa wangu na amakabusa wako; chensecho pomwe ndife ubale. 9Dziko lenseli liri lini mmanja mwako kodi? Pitiriza tenepo timwazane iwe na ine. Ungayenda mphimpha za kumadzere, ndiye kuti nimdzayendera kumadidi. Ayai ungayendera kumadidi, ndiye kuti nimdzayendera kumadzere."10Ndiye Loti adamwaza maso, achiona kuti chigwa chensene cha Yorodano chikhana madzi mazinji palipense ate ku Zoare, ninga munda wa Yahova, ninga dziko la Aigupto. Apa ikhali nthawe ndiyo Yahova akanati kudzonga Sodomu na Gomora. 11Ndiye Loti adabzisankhulira yekha chigwa chensene cha Yorodano achifamba kuyendera ku machibese, apo achibale adamwazana wina na mwayache.12Aburamu adakhala mdziko la Kanani, apo Loti adakhala mmiyi ya mchigwamo. Iye adakhazikisa bzihema bzache kutali ninga ku Sodomu. 13Tsapano wanthu waku Sodomu akhali wakuphonya kwakunyanya kuna Yahova.ml ki14Yahova adati kuna Aburamu Loti atachoka pana iye, "Nyang'ana mbuto ndiyo waimayo kunyang'ana kumpotoku, kumwera, kumachibese, na kumaulo. 15Mphimpha yensene ukuonayi, nimdzakupa iwe na mbeu yako kwa nthawe zensene.16Nimdzayesa mbeu yako ninga pfumbi lapansi, pala kuti wina angakwanisa kulewenga pfumbi lapansi, mbeu yakombo amdzailewenga. 17Lamuka, famba famba mdzikomu mulitali na mulifupi mwache, nakuti nimdzalipa kuna iwe limwelo." 18Ndiye Aburamu adafulusa chihema chache achibwera kudzakhala pa miti ya thundu ya pa Mamre, ndiyo iri mu Hebroni, achimanga guwa lansembe la Yahova popo.
141Bzidachitika nsiku za Amarafele, mfumu ya ku Sinara, Arioki, mfumu ya ku Elasara, Kedorelaomere, mfumu ya ku Elamu, na Tidala mfumu ya ku Goimu, 2kuti adachita nkhondo kulimbana na Bela, mfumu ya ku Sodomu, Birisa mfumu ya ku Gomora, Sinabi, mfumu ya ku, Adima, Semebere, mfumu yaku Ziboimu, na pa mfumu yaku Bela (yakubvekera pomwe na dzina lakuti Zoari).3Mafumu machanu yakumaliziraya yadaphatanidzana mchigwa cha Sidimu (chakudziwika pomwe na dzina la Nyanza ya Munyu). 4Magole khumi na mawiri akhadatumikira Kedorelaomere, soma mgole lachikhumi na chitatu zjai adagandukira. 5Kinangoka mgole lachikhumi na chinayi, Kedorelaomere na mafumu ndiyo akhanayo adabwera achidzamenya a Refai mu Aseteroti Karnaimu, na Azizi mu Hamu, a Semi mu Savekiriataimu, 6na Ahori mdziko lawo la mapiri la Seiri, kufika ate ku Eliparana, komwe mkufupi na chipululu.7Kinangoka adazungunuka achibwera ku Eni Misipati (Kwakuchemeriwa pomwe kuti Kadese), achigonjesa dziko lense la Aamaleki, na Aamori pomwe ndiwo akhakhala mu Hazezoni Tamara. 8Ndiye mfumu ya ku Sodomu, mfumu yaku Gomora, mfumu yaku Adima, mfumu ya ku Zedoimu, na mfumu ya ku Bela (yakuchemeriwa pomwe kuti Zoari) adayenda kunja achikakonzekera nkhondo mchigwa cha 9Sidimu kulimbana na a Kedorelaomere, mfumu ya Elamu, Tidala, mfumu ya Goimu, Àmarafele, mfumu ya Sinara, Arioki, mfumu ya Elasara; mafumu manayi kulimbana na machanu.10Tsapano chigwa cha Sidimu chikhadadzala na madindi, apo pomwe mafumu yaku Sodomu na Gomora yadathawa, yadagwera momo. Wale ndiwo adasala adathawira kumapiri. 11Ndiye mafumu yadatuta bzinthu bzensene bza ku Sodomu na Gomora na vida yawo yensene, achiyenda njira zawo. 12Pomwe iwo adayenda, adatenga pomwe Loti, mwana wa mano wache wa Aburamu, omwe akhakhala mu Sodomu, pabodzi na bzombo bzache bzensene.13M'bodzi omwe akhadathawa adabwera kudzauza Aburamu m'Heberi. Iye akhakhala pafupi na miti ya thundu ya ku Mamre, M-Amori, omwe akhali m'bale wache wa Esakolo na Aneri, omwe wense akhali anzache wa Aburamu. 14Tsapano pomwe Aburamu adabva kuti awengi akhadaphata abale wache, adatsogolera akamuna wache madzana matatu na khumi na asere wakupfunzira omwe akhadabadwa mnyumba mwache, apo achiwapsaga ate ku Dani.15Iye adagawa wanthu wache usiku, iye na anyabasa wache, achiwathamangisa ate ku Hoba, ndiko ku boko lamadzere la Damasiko. 16Kinangoka adabweresa bzombo bzensene, achibweresa pomwe m'bale wache Loti na mitolo yache, pabodzi pomwe na azimayi na wanthu winango.17Nthawe ndizo Aburamu adabwerera kuchokera kwakukagonjesa Kedorelaomere na mafumu ndiyo yakhana iye, mfumu yaku Sodomu idabula kukamuchingamira pa chigwa cha Save (chakuchemeriwa pomwe kuti chigwa cha mfumu). 18Melekizedeke, mfumu ya ku Salemu, idabula nawo mkate na vinyu. Iye akhali wansembe wa Mulungu Mkulukulu.19Iye adamudalisa kulewa kuti, "Wakudalisika na Mulungu Mkulukukuluyo ni Aburamu, Wakulenga kudzaulu na dziko lapansi. 20Wakudalisika mbaakhale Mulungu Mkulukukuluyo, omwe wapereka awengi wanu mmanja mwanu." Kinangoka Aburamu adamupa iye chibodzi cha magawo khumi ya chirichense.21Mfumu ya ku Sodomu idati kuna Aburamu, "Ndipenimbo wanthu, apo ubzitakulire vidayi wekha." 22Aburamu adati kuna mfumu yaku Sodomu, "Boko langu ndalitukulira kuna Yahova, Mulungu Mkulukulu, Wakulenga kudzaulu na dziko lapansi, 23kuti nimdzatenga lini usalu, chingwe cha nsapato, ayai chirichense chako, pala ungati, 'Ndamudaza Aburamu.' 24Nimtakula lini chirichense kupambula ndibzo anyamata adya na gawo la wanthu omwe adayenda na ine. Lekani Aneri, Esikolo. na Mamre atenge gawo lawo."
151Bzitamala bzobzi mafala ya Yahova yadabwera kuna Aburamu mmasomphenya, kulewa kuti, Nampodi kugopa, Aburamu! Ndine mtetezi wako na mpfupo yako ikulutsa,' 2Aburamu adati, "Mbuya Yahova, mumdzandipa chani, nakuti ndikalibe mwana basi, apo wakudzapita manyumba yangu ni Eliezekere wa ku Damasiko?" 3Aburamu adati, "Nakuti mulibembo kundipa mbeu ine, onani, wakubadwa mnyumba mwangu ndiye amdzakhala wakudzapita manyumba yangu!"4Ndiye, onani, mafala ya Yahova yadabwera kuna iye, kulewa kuti, "Munthu uweyu amdzakhala lini wakudzapita m'buto mwako; soma iye wakudzachokera mchuno mwako chaimo ndiye amdzapita m'buto mwako. 5Kinangoka adamubulisa panja, achiti, "Jiguma kudzauluku, apo ulewenge nyenyezi, penu unikwanisa kuzilewenga." Ndiye adati kuna iye, "Umu ndimo mbeu yako imdzakhalira."6Iye adakhulupirira Yahova, apo iye adatenga kuti chikhali chilungamodi meju. 7Iye adati kuna iye, "Ndine Yahova, omwe ndidakupulumusa kuna Uri wa ku Akaldayo, kukupa iwe dziko ili likhale lako lako." 8Iye adati, "Mbuya Yahova, nimdzadziwa tani kuti limdzakhala langu ine?"9Ndiye adati kuna iye, "Kanditengere ng'ombe ikazi ya magole matatu, mbuzi ikazi ya magole matatu, nkhangaiwa, na kamwana ka njiwa." 10Iye adamubweresera bzensebzi, achibzigwata pakati, mkutula agwatabzo mwakunyang'anizana china na chinzache, soma mbalamezo alibe kuzigwata. 11Nthawe ndizo mbalame za anyamg'omba zidabwera mkumbutha panyamazo, Aburamu adazithamangisa.12Tsono pomwe dzuwa likhamira, Aburamu adagona tulo apo, onani, m'dima ukulu wakugopsa udamugwera iye. 13Kinangoka Yahova adati kuna Aburamu, "Dziwa meju kuti mbeu zako zimdzakhala alendo mdziko lakuti ndawo lini, apo zimdzasandusiwa akapolo achiboneresewa kwa magole madzana manayi.14Nimdzayeruza dzinza ndilo amdzalitumikilalo, apo pambuyo pache amdzabula na vida izinjitsa. 15Soma umdzayenda kuna abereki wako mwamtendere, apo iwe udzafuchiriwa utakalamba bwino. 16Mu m'bwado wachinayi amdzabwera pomwe kuno, nakuti mphumbza za Amori zikamati kufika pamapeto."17Nthawe ndizo dzuwa lidamira m'dima utagwa, onani, ng'anjo yakufukutira utsi na mtsatso wamoto wakubvunika bzidapita pakati nakati pa nyama adagwata ire. 18Pansiku yoyo Yahova adapangana mpangano na Aburamu, kulewa kuti, "Kuna mbeu yako ndikukupa dziko ili, kuchokera mkulo waku Aigupto kukafika ku mkulo ukulu, Firate--- 19Akeni, Akenizi, Akadimoni, 20Ahiti, Aperezi, Arefai, 21Aamori, Akanani, Agirigasi, na Ajebusi."
161Tsapano Sarai, mkazi wa Aburamu, akhalibe kumubalira mwana aliyense iye, soma akhana nyabasa wachikazi, waku Aigupto, omwe dzina lache akhali Hagara. 2Ndiye Sarai adati kuna Aburamu, "Onani tsapano, Yahova wandilambiza kukhalambo na wana ine. Ndiye chonde ndokoni kuna nyabasa wanguyu. Aburamu adatetekera mafala ya Sarai. 3Ikhali nthawe yakuti Aburamu atakhala magole khumi mdziko la Kanani pomwe Sarai, mkazi wa Aburamu adapereka Hagara nyabasa wache waku Aigupto, kuna bayache kukhala mkazi wache. 4Ndiye adayenda kuna Hagara, apo iye adatenga pathupi, iye akhabzokola mwa kupepusa Sarai.5Ndiye Sarai adati kuna Aburamu, "Kuboneraku inepano thangwera iwepo. Ndidapereka nyabasa wangu wachikazi pamtima wako, apo ataona kuti watenga pathupi, zjai ndidapepuka mmaso mwache. Yahova ayeruze pakati pa ine na iwe." 6Soma Aburamu adati kuna Sarai, "Ona pano, nyabasa wako mkaziyo zjai ali mmanja mwako, chita kuna iye chakuti chikudekere iwe." Ndiye Sarai adamuboneresa iye, achithawiratu pamaso pache.7Mnjero wa Yahova adamugumana iye pafupi na lowe wa madzi mchipululu, pa lowe ndiye akhali panjira yakuyendera ku Suri. 8Iye adati, "Hagara, nyabasa wa Sarai, wachokera kuponi apo ukuyenda kuponi?" Ndiye iye adati, "Ndikuthawa mbuyangu wachikazi Sarai.9Mnjero wa Yahova adati kuna iye, "Bwerera kuna mbuyako wachikazi, ukabzichepse wekha pamaso pache." 10Kinangoka mnjero wa Yahova adati kuna iye, "Nimdzawanza mbeu yako kwene kwene, mwakuti amdzakhala azinjitsa wakusaya kulewengeka.11Mnjero wa Yahova adati pomwe kuna iye, "Ona, una pathupi apo umdzabala mwana wachimuna, apo umdzamuchemera dzina lache Ismayeli, thangwe Yahova wabva kubonera kwako. 12Iye amdzakhala nkhandwe yamunthu yamchipululu. Iye amdzakhala wakugazana na munthu aliyense, na munthu aliyense kumugaza iye, apo amdzakhala lini phathi na abale wache wensene."13Ndiye adapa dzinali kuna Yahova omwe adasewera naye, "Ndimwe Mulungu omwe mumbandikonda," nakuti iye adati, "Ndikupitiriza chadidi kuona, napo kuti iye wandiona kale ine?" 14Mthangwerache mcherayo udachemeriwa Beerelahai-roi; onani uli pakati nakati pa Kadese na Berede.15Hagara adabalira Aburamu mwana wachimuna, apo Aburamu adasandula dzina lache, omwe Hagara adabalayo, Ismayeli. 16Aburamu akhana magole makumi masere na matanthatu pomwe Hagara adam'balira Aburamu Ismayeli.
171Nthawe ndizo Aburamu akhana magole makumi mapfemba na mapfemba, Yahova adaonekera kuna Aburamu achiti kuna iye, "Ndine Mulungu Wamphamvu zense. Famba pamaso pangu, apo khala wakusaya chirema. 2Ndiye nimdzapangana mpangano pakati pa ine na iwe, apo nimdzakuwanza kwene kwene."3Aburamu adakotamisa nkhope yache pansi apo Mulungu adalewalewa na iye, kulewa kuti, 4"Ningakhala ine, onani. mpangano wangu una iwe. Umdzakhala baba wathimu la madzinza. 5Dzina lako umdzachemeriwa lini pomwe Aburamu, soma dzina lako umdzakhala Aburahamu---thangwe ndakuikha kukhala baba wa thimu lamadzinza. 6Nimkubalisa iwe maninge, apo nimdzakuyesa iwe madzinza, apo mafumu yamdzabula kuchokera mwa iwe.7Nimdzalimbisa mpangano wangu pakati pa ine na iwe na mbeu yako pambuyo pako, kupita mmibwadwo yawo yensene kuti ukhale mpangano wa nthawe zensene, kuti ndikhale Mulungu wako na wa mbeu zako za pambuyo pako. 8Apo kuna iwe na mbeu za pambuyo pako nimdzakupani dziko la maulendo yanu, dziko lensene la Kanani, likhale lako nthawe zensene, apo ine nimdzakhala Mulungu wawo."9Ndiye Mulungu adati kuna Aburahamu, "Ungakhala iwe, ukoye mpangano wangu, iwe na mbeu yako mmibwado yawo yensene pambuyo pako. 10Uyu ni mpangano wangu, ndiwo iwe umfunika kuukoya. pakati pa ine na iwe na mbeu yako pambuyo pako: Mwamuna aliyense waiwe agwatiwe. 11Mugwatiwe Khandwa la kunsonga kwa kumaso kwanu, apo ichi chimdzakhala chizindikiro cha mpangano pakati pa ine na imwe.12Mwamuna aliyense waiwe wa magole masere agwatiwe, kupita mmibwado yawanthu wako wensene. Uku mkuphatanidza na iye wakubadwa mnyumba yako na iye wakuguliwa na kobiri kuchoka kuna wakunja aliyense omwe ngwako lini wa mbeu yako. 13Iye wakubadwa mnyumba yako na iye wakuguliwa na kobiri zako agwatiwe basi. Apo mpangano wangu umdzakhamthupi mwako mpangano wakusaya kumala. 14Mwamuna aliyense wakusaya kugwatiwa omwe alibe kugwatiwa khanda la kunsonga kwa kumaso kwache adzaphiwe pakati pa wanthu wache. Wapsa mpangano wangu."15Mulungu adati kuna Aburahamu, "Angakhala Sarai mkazi wakoyu, nampodi kumbamuchemera pomwe kuti Sarai. Soma, dzina lache amdzakhala Sara. 16Nimdzamudalisa iye, apo nimdzakupa mwana wachimuna na iye, apo iye amdzakhala Mayi wa madzinza. Mafumu ya wanthu yamdzachokera mwa iye."17Ndiye Aburahamu adakotamisa nkhope yache pansi, achiseka, achilewa mumtima mwache, "Mwana angabadwedi kuna mwamuna wamagole dzana libodzi? Sara, wamagole makumi mapfemba angakhale tani na mwana?" 18Aburahamu adati kuna Mulungu, "Oh mpsakuti Ismayeli akhale na moyo pamaso panu!"19Mulungu adati, "Neye, soma Sara mkazi wako amdzakubalira iwe mwana wachimuna, apo udzamupe dzina lakuti Isaki. Nimdzalimbisa mpangano wangu na iye ninga mpangano wakusaya kumala wa mbeu yache pambuyo pache. 20Soma bza Ismayeli, ndakubvera iwe. Onani, ndamudalisa iye apo nimdzamuwanzisa iye kwene kwene. Amdzakhala kholo la atsogoleri khumi na awiri, apo nimdzamuchitisa kukhala dzinza likulu. 21Soma mpangano wangu nimdzalimbinimdzalimbikisakisa na Isaki, omwe Sara amdzakubalira iwe panthawe ninga ino gole lamangwana."22Atamaliza kusewera naye, Mulungu adakwira kuchoka kuna Aburahamu. 23Ndiye Aburahamu adatenga Ismayeli mwana wache, na wensene ndiwo adabadwa m'banja mwache, na wensene ndiwo adaguliwa na kobiri zache, mwamuna aliyense pakati pa amuna wabanja la Aburahamu, achigwata Khanda la kumaso kwawo nsiku yoyo letu, ninga ndimo Mulungu akhadamuuzira iye.24Aburahamu akhana magole makumi mapfemba pomwe adagwatiwa khanda la kumaso kwache. 25Ismayeli mwana wache akhana magole khumi na matatu pomwe adagwatiwa khanda la kumaso kwache. 26Pansiku yokha yokhayo ndiyo Aburahamu adagwatiwa pabodzi na Ismayeli mwana wache. 27Amuna wensene wa m'banja mwache adagwatiwa pabodzi naye, kuphatanidza na iwo wakubadwa m'banja na iwo wakuguliwa na kobiri kuchoka kwa alendo.
181Yahova adaonekera kuna Aburahamu pa miti ya thundu ya ku Mamre, pomwe akhadakhala pamsuwo wa chihema mkupsa kwa masikati. 2Iye adakwiza maso apo, onani, adaona amuna atatu ataima pafupi na iye. Pomwe adawaona, adathamanga kukagumana nawo kuchoka pamsuwo wa chihemacho achikotama kutsulima pansi.3Iye adati, "Mbuyangu, penu ndagumana udidi pamaso panu, nampodi kupitirira pa kapolo wanu." 4Mbaabwerese madzi pang'ono, usambise nzayo zakozi, apo upume wekha pamuti. 5Apo nimdzatenga chakudya pang'ono, pala mujejerese mitima yanu. Pambuyo pache muyende njira zanu, thangwe mwafika kuna kapolo wanu." Iwo adatawira, "Chita ndimo walewera."6Kinangoka Aburahamu adapita kamkulumize mchihema kwa Sara, achiti, "Kulumiza, Monza kamangu miyezo mitayu ya ufa bwa tirigu, umunye ukonze mikate." 7Kinangoka Aburahamu adathamangira kuna thimu la ng'ombe, achikatemga ksmkono katete kwabwino, achikapasa kuna kapolo, achikulumiza kukaphika. 8Adatenga mafuta na mkaka, na kamkono kadaphikiwako, achiwaikhira chakudya pamaso pawo, apo adaima pafupi na iwo patsinde pamuti pomwe iwo akhadya.9Iwo adati kuna iye, "Mkazako Sara ali kuponi?" Iye adatawira, "Umo mchihemamo." 10Iye adati, "Nimdzabwerera pomwe kuna iwepo pakufika nthawe yache, apo ona, Sara mkazi wako amdzakhala na mwana wachimuna." Sara akhatetekera pamsuwo wa chihemapo, omwe ukhali kumbuyo kwache.11Tsapano Aburahamu na Sara akhadakalamba, adapitirira kwene kwene nsiku zawo, apo Sara akhadapitirira msinkhu ndiwo mkazi angadabalira wana. 12Ndiye Sara adaseka yekha yekha, kulewa yekha, "Ndasukwa sukwa na mbuyangu pomwe zjai wakalamba, ndiye nimdzadekedwa bwino tsapano?"13Yahova adati kuna Aburahamu, "Thangweranyi Sara adaseka achiti, 'Nimdzabaladi mwana ine, uko ndakalamba kalamba'? 14Chiripo chimtaza kukwanisa Yahova? Pakufika nthawe yakuikhika na ine, munthaweyo, nimdzabwerera kuna iwe. Panthawe ninga ino gole lamangwana Sara amdzakhala na mwana wachimuna." 15Ndiye Sara adagaza achiti, "Ndiribe kuseka ine," thangwe iye akhagopa. Iye adatawira, "Neye, udaseka iwe."16Kinangoka wanthuwo adalamuka achinyamuka kunyang'ana kuphompho ku Sodomu. Aburahamu adayenda nawo kuwaperekeza njira yawo. 17Soma Yahova adati, "Ndim'bisire Aburahamu ndibzo nimfuna kuchita, 18nakuti Aburahamu amdzakhala chadidi dzinza likulu lamphamvu, apo madzinza yensene yadziko lapansi yamdzadalisika thangwera iye? 19Thangwe ndamusankhula iye pala kuti atonge wana wache na banja lache pambuyo pache kukoya njira ya Yahova, kuchita chilungamo na chiyeruziro, pala kuti Yahova abwerese pa Aburahamu bzobwe walewa kuna iye."20Kinangoka Yahova adati, "Thangwe kulira kwa Sodomu na Gomora kwakula, nakuti pomwe chakuphonya chawo chalemera meju, 21nimdzabuluka tsapano koko kukaona kulira kwawoko pala iwo ndiko kwandifikira ine, kuti penu achitadi chimwecho. Penu neye, nimdzadziwa."22Ndiye wanthuwo adatembenuka kuchoka koko, achiyendera ku Sodomu, soma Aburahamu adasalira ataima pamaso pa Yahova. 23Kinangoka Aburahamu adafendera achiti, "Kodi mumdzapsaira wakulungamawa pabodzi na wakuipa?24Pinangopense alipo makumi machanu wakulungama mmuyimu. Mumdzapsaira basi neye kusiya m'buto thangwera wakulungama makumi machanu ndiwo ali momowo? 25Nampodi kuchita tenepoyo neye, kupha wakulungama!a pabodzi na wakuipa, pala kuti wakulungama achitiwe mwakulinganira na wakuipa. Nampodi kutenepoyo! Kodi wakutonga wadziko lense lapansiyo amdzachita lini bzakuthemera? 26Yahova adati, "Ningakagumana wakulungama makumi machanu mu mzimda wa Sodomu, ndiye nimdzaleka m'buto yensene thangwera iwo."27Aburahamu adatawira achiti, " Onani tsapano, ndabziyesera kusewera kuna Mbuya wangu, napo kuti ndine pfumbi na dotha! 28Tani angakagumanika kuti alipo wakusalira achanu kuti akhane makumi machanuwo? Mumdzadzonga mzimda wensene thangwera kuti akuperewera achanu?" Ndiye iye adati, "Nimdzaudzonga lini, penu ningakagumane momo makumi manayi na achanu."29Adasewera naye pomwe, achiti, "Tani penu mungakagumane makumi manayi momo?" Iye adatawira, "Nimdzachita lini thangwera makumi manayiwo. 30"Iye adati, "Chonde nampodi kukalipa, Mbuya, kuti ndilewelewe. Pinangopense makumi matatu angakagumanika momo." Iye adatawira, "Nimdzachita lini basi ndichikagumana makumi matatuwo momo." 31Iye adati, "Onani tsapano, ndabziyesela kulewa kuna Mbuya wangu! Pinangopense makumi mawiri angakagumanike momo." Iye adatawira, "Nimdzaudzonga lini thangwera makumi mawiriwo."32Iye adati, "Chonde nampodi kukalipa, Mbuya, apo nimdzasewera ichi kwakumaliza. Pinangopense khumi amdzagumanika momo." Ndiye adati, "Nimdzaudzonga lini basi thangwera khumiwo." 33Yahova adayenda njira zache atatondo kumaliza kusewera na Aburahamu, apo Aburahamu adabwerera kumuyi.
191Anjero awiri adabwera ku Sodomu maulo, nthawe ndizo Loti akhadakhala pamsuwo wa mu Sodomu. Loti adawaona iwo, mkulamuka kukagumana nawo, achitsulima nkhope yache pansi. 2Iye adati, "Onani tsapano, ambuyangu, tembenukirani kupita kunyumba kwa kapolo wanu, Khalani usikubu, apo musambise nzayo zanu. Kinangoka mumdzalamuka machibese bese mkuyenda njira zanu." Iwo adatawira, "Neye, timdzakhala usiku bwense mkhwalaamu." 3Soma adawakumbira mwakungingimira, ndiye adayenda naye, achikapita mnyumba mwache. Iye adakonza chakudya achiphika mkate wakusaya bzakufufumisa, iwo achidya.4Soma akanati kugona, wanthu wammuyimo, wanthu wamu Sodomu, adazungulira nyumbayo, ang'ono na wakukalamba kubodzi. Wanthu wensene wakuchokera mbali zensene za muyiyo. 5Iwo adachemera Loti, achiti kuna iye, "Alikuponi wanthu ndiwo abwera muno kuna iwe maulo yamweyano? Abulise kuna ife, kuti tiwadziwe."6Ndiye Loti adabula panja achifunga msuwo. 7Iye adati, "Ndikukukumbirani, abale .wangu, nampodi kuchita bzakuipa. 8Onani tsapano, ndina wana wachikazi awiri ndiwo akanati kudziwa mwamuna aliyense. Chonde dikhirani ndikubulisireni amwewo kuna imwe, apo muchite nawo ndicho mumchiona chabwino mmaso mwanu. Nampodi kuchita chakuipa wanthuwa, thangwe abwera mu mthunzi wa nsodzi yangu."9Iwo adati, "Bakaimani!" Iwo adati pomwe, Uyu adabwera Kuno kudzakhala ninga mlendo, apo tsapano zjai wasanduka wakutitonga! Tsapano timdzakuchitita kuipa iwepo kuposa iwo." Iwo adamungingimiza munthuyo , Loti meju! achifendeza kuti apse msuwo.10Soma wanthuwo adabulisa manja yawo achibweresa Loti mnyumbamo na iwo achifunga msuwo. 11Tsapano alendo wa Loti adachitisa chidima wanthu omwe akhali panja pa msuwo wa nyumbayo, ang'ono na akuluwo, mwakuti adafika pakuneta pomwe akhayezera kupsaga kuti aphate msuwo.12Ndiye wanthuwo adati kuna Loti, "Una winango pomwe muno? Mkuwasa aliyense, wanako wachimuna na wachikazi, na wina ndiye unaye wa mmuyi muno, abulise panja pano. 13Thangwe tatsala pang'ono kudzonga mbuto ino, thangwe kulira kwawo kwakula pamaso pa Yahova apo Yahova watituma kuti tiudzonge."14Loti adabula panja achikasewera na mkuwasa wache, wanthu ndiwo adalonjeza kuloola wanache wachikazi, achiti, "Kulumizani, bulani pambuto pano, thangwe Yahova ali pafupi kudzonga muyi uno." Soma kuna mkuwasa wache akhaoneka ninga akutondo kulewa bwamsobwe. 15Pomwe manyika yadaoneka, anjero adakumbira Loti, kulewa kuti, "Lamuka uyende, takula mkazako na wanako awiri wachikazi omwe ali panowa, pala kuti nampodi mupsairiwe mchilango cha muyiyu."16Soma adachedwa. Ndiye wanthu adamuphata boko lache, na boko a mkazache, na manja ya wanache awiri wachikazi, thangwe Yahova akhamubvera nsisi. Iwo adamubulisa iye panja, achikawatula kunja kwa muyi. 17Atawabulisa panja m'bodzi wa wanthuwo adati. "Pulumusani miyoyo yanu! nampodi kucheuka mmambuyo, ayai kuima pachigwa palipense. Thawira kumapiri pala kuti ungadzongeke."18Loti adati kuna iwo, "Neye, chonde, azimbuyangu! 19Onani tsapano, kapolo wanu wangumana udidi pamaso panu, apo mwandionesera chikondi chikulu pakupulumusa moyo wangu, soma ningakwanise lini kuthawira kumapiri, thangwe chakuipacho chingandipinzule, apo ine nimdzafa. 20Onani tsapano, muyi uyu apo ngung'ono. Chonde, ndilekeni ndithawire koko---Ngung'ono lini kodi? ---apo moyo wangu umdzapulumuka."21Iye adati kuna iye, "Chadidi, ndakutawiriza, nimdzadzonga lini muyi ndiwo wandiuzayu. 22Kulumiza! Thawa popo, thangwe ningachite lini chinthu ate ukafike kumweko." Mnthangwerache muyiyo udachemeriwa Zoari.23Dzuwa likhadabula padziko lapansi pomwe Loti adafika ku Zoari. 24Kinangoka Yahova adabvumbisa pa Sodomu na Gomora minyala ya sufule na moto kubula kwa Yahova kuchoka kudzaulu. 25Iye adadzonga miyiyo, na chigwa chensene, na bzense bzakukhala mmiyimo, na bzakumera bza pansi.26Soma mkazi wa Loti, omwe akhafamba pambuyo pa iye, adanyang'anisa mmambuyo, apo adasandula chulu cha munyu. 27Aburahamu adalamuka machibese bese kuyenda pambuto ndipo akhadaima pamaso pa Yahova. 28Adanyang'anisa kuphompho ku Sodomu na Gomora na ku mbuto ya chigwa. Iye adanyang'ana apo onani, utsi mukhakwira kuchoka pansi ninga utsi bwa ng'anjo.29Ndiye pomwe Mulungu adadzonga miyi ya mchigwa, Mulungu adakumbukira Aburahamu. Adamuchosa Loti pakati pa chidzongeko cha miyi ndiyo Loti akhadakhala.30Soma Loti adakwira kuyenda ku Zoari kukakhala mmapiri na wanache wachikazi awiri, thangwe zjai akhana mantha kukhala mu Zoari. Ndiye adakakhala mu mphanga, iye na wanache wachikazi awiri.31Mwana wakutoma adati kuna mng'ono wache, "Banathuwa akalamba, apo palibe mwamuna kwinangombo ndiye amdzapita kuna ife ninga akhachitira padziko lensene lapansi. 32Bwera, mbatiye tiwamwese vinyu babawa, apo timdzagona nawo, pala kuti tikoye mbeu ya banja lathu na moyo kudzera mwa babathuwa." 33Ndiye babawoyo adamumwesa vinyu usikubo. Ndiye mwana wakutomayo adayenda momo achigona nawo babachewo; iwo alibe kudziwa pomwe iye adadzagona popo, ayai nthawe ndiyo iye adalamuka.34Mangwana yache mwana wakutomayo adauza mng'ono wacheyo, "Tetekera, pano ndagona usikubu na babangu. Mbatiye tiwamwese pomwe vinyu usiku, apo uyendembo ukagone nawo, pala kuti mbeu ya banja lathuli tiikoye na moyo kudzera mwa babawa." 35Ndiye adawamwesa pomwe vinyu babawowo usikubo, apo mng'onoyo adayendambo achikagona nawo. Iwo alibe kudziwa pomwe basi nthawe ndizo iye adadzagona ayai nthawe ndizo iye adalamuka.36Ndiye wana wa Loti wachikazi awiriwo adatenga pathupi pa babawo. 37Wakutomayo adabala mwana wachimuna, achimusandula dzina lakuti Moabu. Iye adakhala kholo la Amoabu ate lero. 38Angakhala mwana wachikazi mng'onoyo, adabala pomwe mwana wachimuna, achimusandula dzina lakuti Ben-Ammi. Adakhala kholo la wanthu wa Aamoni ate lero.
201Aburahamu adayenda ulendo kuchoka popo kuyendera kudziko la Negev, achikakhala pakati nakati pa Kedesi na Suri. Akhali mlendo wakukhala m'Gerari. 2Aburahamu adati bza Sara mkazache, "Ni mpfumakazi yangu." Ndiye Abimeleke mfumu ya ku Gereri idatumiwa kukatenga Sara. 3Soma Mulungu adabwera kuna Abimeleke mmaloto usiku, achidzati kuna iye, "Ona, ndiwe munthu wakufa thangwera mkazi ndiye watengayu, thangwe ni mkazi wa mwenekachiro."4Tsapano Abimeleke akhanati kubwera pafupi na iye apo Abimeleke adati, "Mbuya, mumdzapha kubodzi na dzinza la kulungama? 5Alibe kulewa yekha kuna ine, 'Ni mpfumakazi yangu?" Neye iye mwenekachiro achitawira pomwe kuti, 'Ni mano wangu." Ndachita bzimwebzi na mtima wangu wangwiro na manja yangu ya lazau."6Ndiye Mulungu adati kuna iye mmaloto, "Inde, ndikudziwadi kuti wachita ichi na mtima wangwiro, soma ine ndidakulambiza kuti nampodi kundiphonyera. Mnthangwerache ndidakulambiza kumukhuya mkaziyo. 7Mnthangwerache bwezera mkaziyo kuna mwenekachiro, thangwe bayacheyo ni mneneri. Amdzakupempherera iwepo, uchikhala na moyo. Soma ungasaya kumubzezera, dziwa kuti iwe na wensene ndiwo uli nawo mumdzafa meju."8Abimeleke adalamuka na machibesebese achichemera akapolo wache. Iye adawauza bzensebzi, apo wanthuwa akhana mantha kwene kwene. 9Ndiye Abimeleke adachemera Aburahamu achiti kuna iye, "Wachita chani kuna ife iwepo? Ndakuphonyera tani iwepo, kuti wafikisa pa ine na pa ufumu bwangu chakuphonya chikulu? Wachita bzinthu ndibzo lini kuna ine."10Abimeleke adati kuna Aburahamu, "Chidakuchitisa mchani kuchita bzinthu bzobzi?" 11Aburahamu adati, "Thangwe ndidakumbuka, 'Kuno wanthu ambagopa lini Mulungu, apo amdzandipha thangwera mkazanguyu.' 12Kupambula bzobzo, ni mpfumakazi yangudi, mwana wa babangu, soma sikuti mwana wa mayi wangu; soma adakhala mkazangu.13Pomwe Mulungu adachitisa kuti ndichoke mnyumba ya babangu mkumbafamba mbuto iyi na iyi, ndidati kuna mkaziyo, 'Undionesere kukhulupirika uku ninga mkazangu: Kumbuto kulikwense tiniyendako, lewa bza ine, "Ni mano wangu.""' 14Ndiye Abimeleke adatenga mabira na ng'ombe, na akapolo wachimuna na wachikazi achimupa Aburahamu. Kinangoka adabwezera Sara, mkazi wa Aburahamu, kuna iye.15Abimeleke adati, "Nyang'ana, dziko langu liri pamaso pako. Khala ndipo pamkudekerapo." 16Kuna Sara adati, "Nyang'ana, ndapa mano wakoyu chulu chibodzi cha kobiri za siriva. Mkumpsinkha mulandu uliwense pa iwe mmaso mwa wense ndiwo unawo, apo pamaso pa wensene zjai ndiwe wakulungama bwino bwino."17Ndiye Aburahamu adapemba kuna Mulungu, apo Mulungu adalimbisa Abimeleke, mkazache, na akapolo wache wachikazi kuti zjai akhakwanisambo kubala wana. 18Thangwe Yahova akhadafunga zjai bziberekero bza wapabanja la Abimeleke thangwera Sara, mkazi wa Aburahamu.
211Yahova adamunyang'anira Sara ninga ndimo adati, apo Yahova adamchitira Sara ninga ndimo adamlonjezera. 2Sara adatenga pathupi achibala mwana wachimuna kwa Aburahamu mumsinkhu wakukalamba, pa nthawe yakuikhika ninga ndimo Mulungu adamuuzira iye. 3Aburahamu adasandula mwanache wachimuna, omwe adabadwa kuna iye, omwe Sara adamubalira iye, Isaki. 4Abulahamu adagwata kumaso kwa mwanache Isaki pomwe iye akhana nsiku zisere zakubadwa, ninga ndimo Mulungu adamutongera iye.5Aburahamu akhana magole dzana libodzi pomwe adabala Isaki. 6Sara adati, "Mulungu wandisekeresa; aliyense wakubva amdzasekera nande pabodzi." 7Adati pomwe, "Mbani angadalewa kuna Aburahamu kuti Sara angamamise wana, apo tsono ndamubalira iye mwana wachimuna mu msinkhu wache wakukalamba!"Mwanayo adakula achiletsewa kumama, apo Aburahamu adakonza madyerero makulu nsiku ndiyo Isaki adaletsiwa kumama. Sara adaona mwana wachimuna wa Hagara waku Aigupto, omwe adabadwa kuna Aburahamu, ali mkuseka.10Ndiye iye adati kuna Aburahamu, "Thothani pano mkazi nyabadayu na mwanache wachimunayu, thangwe mwana wachimuna wa mkazi umweyu amdzakhala lini mpita nyumba na mwanangu, Isaki." 11Mafalaya yadaipira kwene kwene Aburahamu thangwera mwanache wachimunayo.12Soma Mulungu adati kuna Aburahamu, "Nampodi kuipidwa thangwera mnyamatayu na thangwera kapolo wako wachikazi. Tetekera mafala ya Sara mu bzense anilewa kuna iwe pa nkhani yoyi, thagwe mbeu zako zimdzachemeriwa mdzina la Isaki. 13Nimdzaikha pomwe mwana wachimuna wa kapolo wakoyu mdzinza lako thangwe ni mbeu yako."14Aburahamu adalamuka na machibese bese, mkutenga mkate na chikasi cha madzi, achichipereka kuna Hagara, mkukupika paphewa. Adamupa iye mnyamata achimutuma. Iye adanyamuka achidzungaira mchipuluku cha Beereseba. 15Nthawe ndizo madzi yadamala mchikasimo, adataya mwanayo pansi pa chitsamba chibodzi. 16Kinangoka adayenda, kukakhala pansi pakatali pankiti kuchoka pakhana iyepo, ninga pakuti kuthusa msewe wauta kufika, nakuti mkaziyo adati, "Nampodi ine ndione rere imfa ya mwanayu." Pomwe iye adakhala popo kunyang'anizana naye, adakwiza mafala yache kumbalira.17Mulungu adabva mafala ya mnyamatayo, apo mnjero wa Mulungu adachemera Hagara kuchoka kudzaulu, achiti kuna iye, "Chikukunesa mchani iwe, Hagara? Nampodi kuchita matha, thangwe Mulungu wabva mafala ya mnyamatayo mbuto aliyo. 18Lamuka, mulamuse mnyamatayo, apo muphate boko; nakuti nimdzamusandusa iye dzinza likulu.19Kinangoka Mulungu adafungula maso yache, apo adaona mchera wa madzi. Adayenda kukadzaza chikasicho na madzi mkumupa mnyamatayo chakumwa. 20Mulungu akhana mnyamatayo, apo adakula. Iye adakulira mchipuluku achisanduka kasadolo wa mauta. 21Iye adakhala mchipululu cha Parani, apo mayi wache adamuloolera mkazi wa mdziko la Aigupto.22Idafika nthawe yakuti Abimeleke na Fikolo kapitawo wa anyankhondo wache adasewera na Aburahamu, kulewa kuti, "Mulungu ali nawe mu bzense ndibzo umbachita. 23Tsapano undilumbirire ine pano pa Mulungu kuti umdzandinyengeza lini, ayai na mwanangu, ayai azukulu wangu. Udzandichitire ine na kudziko ndilo wakhala ninga mlendo udidi ndibo ndidakuonesera iwepo. 24Aburahamu adati, "Ndikulumbirira ine."25Aburahamu adadandaula kuna Abimeleke bza mchera wa madzi ndiwo akapolo wa Abimeleke adapsokonyola kuna iye. 26Abimeleke adati, ""Nimmudziwa lini ndiye wachita bzobzi. Mulibe kundiuza kamangu tsapano; Ndikhanati kubva ate lero lino." 27Ndiye Aburahamu adatenga mabira na ng'ombe achizipereka kuna Abimeleke, apo wanthu awiriwa adachita mpangano.28Kinangoka Aburahamu adapambula patokha tuntchere twa mabira tukazi tunomwe. 29Abimeleke adati kuna Aburahamu, "Thanthauzo lache mchiyani la kupambulira patokha tuntchere tunomwe tukazi twa mabiratu?" 30Iye adatawira, "Ntchere zinomwe zikazizo umdzatambira pamanja pangu, pala kuti budzakhale umboni bwangu, kuti ndidachera mcherayu ndine."31Ndiye adachemera mbuto yoyo Beereseba, thangwe popo ndipo wense awiriwo adalumbira lumbiro. 32Iwo adachita mpangano pa Beereseba, apo kinangoka Abimeleke na Fikolo, kapitawo wa anyankhondo, adabwerera kudziko la Afirisiti.33Aburahamu adaokera muti wa usika mu Beereseba. Popo adachemera dzina la Yahova, Mulungu wa muyaya. 34Aburahamu adasalira ninga mlendo mdziko la Afirisiti nsiku zizinjitsa.
221Bzidachitika kuti bzitamala bzinthu ibzi Mulungu adayezera Aburahamu. Iye adati kuna iye, "Aburahamu!" Aburahamu adati, "Ine ndiri pano." 2Ndiye Mulungu adati, "Tenga mwanako wachimuna, omwe umbamukondayo, Isaki, apo uyende kudziko la Moriya. Ukamuthire nsembe yakupserereza padzaulu pa libodzi la mapiri ya koko, lomwe ine nimdzakupanganiza." 3Ndiye Aburahamu adalamuka na machibese bese, mkutchobva bulu wache, mkutenga anyamata wache awiri pabodzi na iye, na mwanache wachimuna Isaki. Iye adagwata nkhuni za kuotchera nsembe yakupserereza, achinyamuka ulendo bwache kuyenda kumbuto ndiko Mulungu adamupanganiza.4Pansiku yachitatu ali mkufamba Aburahamu adakwiza maso achiona mbutoyo patali. 5Aburahamu adati kuna anyamata wache, " Khalani pano na buluyu, apo ine na mnyamatayu tiniyenda apo. Tikukanamata apo tinibwera pomwe kuna imwe." 6Ndiye Aburahamu adatenga nkhuni zansembe yakupserereza achiziikha pa mwanache wachimuna Isaki popo. Adatenga mmanja mwache moto na chisu; apo adayenda wense awiri pabodzi.7Isaki adasewera kuna Aburahamu babache achiti, "Babamwe," apo iye adati, "Ndiri pano, mwanangu," Iye adati, "Onani, moto na nkhuni ibzi, tsono birayo ali kuponi pala nsembe yakupsererezayo?" 8Aburahamu adati, "Mulungu mwenechiro anipereka bira wansembe yakupserereza, mwanangu." Ndiye adayenda, awiri wensene pabodzi.9Pomwe adafika pambuto ndipo Mulungu adamupanganiza, Aburahamu adamanga guwa la nsembe popo achitula nkhuni zache pampwepo. Kinangoka adamanga Isaki mwanache wachimunayo, achimuikha pa guwapo, padzaulu pa nkhuni. 10Aburahamu adafuthula boko lache achitenga chisu kuti aphe mwanacheyo.11Kinangoka mnjero wa Yahova adamuchemera kuchoka kudzaulu achiti, "Aburahamu, Aburahamu!" 12apo iye adati, "Ine ndiri pano." Adati, "Nampodi kuikga boko lako pa mnyamatayo, ayai kuchita chirichense chakumudzonga iye, thangwe tsapano ndadziwa kuti umbagoopa Mulungu, kuoneka kuti ulibe kundilambiza ine mwanako, mwanako yekhayo basi.13Aburahamu adajiguma kudzaulu apo onani, kumbuyo kwache kukhala tonde wa bira atakoloweka upsa pa manyanga yache. Aburahamu adatenga tonde wa birayo achipeteka nsembe yakupserereza kupita mbuto ya mwanache wachimuna. 14Ndiye Aburahamu adasandula mbutoyo, "Yahova amdzampereka, " apo ikuchemerewa tenepo ate lero, ", Paphiri ka Yahova imdzaperekiwa."15Mnjero wa Yahova adachemera Aburahamu kachiwiri kuchoka kudzaulu 16achiti---uku mkulewa kwa Yahova---pa ine ndekha ndalumbira kuti popeza wachita chinthu ichi, apo ulibe kundilambiza mwana wakoyu. mwana yekhayo basi, 17nimdzakudalisa chadidi iwepo na kudzawanzisa mbeu yako ninga nyenyezi za kudzaulu, apo ninga pomwe mchenga wa mgombe mwa nyanza, apo mbeu yako imdzagonjesa bzipata bza awengi wawo.18Mu mbeu zako madzinza yensene yapadziko lapansi yamdzadalisika, thangwe watetekera mafala yangu." 19Ndiye Aburahamu adabwerera kuna anyamata wache, apo adanyamuka mkuyenda ku Beereseba, apo adakakhala ku Beereseba.20Bzidachitika kuti bzitamala bzinthu ibzi Aburahamu adauziwa, "Milika wabala wana, pomwe, kwa mng'ono wako Nahori." 21Akhali Uzi mwanache wakutoma, Buzi mng'ono wache, Kemueli babache wa Aramu, 22Kesede, Hazo, Pilidasi, Yidilafi, na Betuele.23Betuele adabala Rebeka. Awa akhali wana asere ndiwo Milika adabala na Nahori, mng'ono wache wa Aburahamu. 24Mkazi wache mng'ono dzina lache Reuma, adabalambo Teba, Hamu, Tahasi, na Maaka.
231Sara adakhala na moyo magole dzana libodzi na makumi mawiri na manomwe. Aya yakhali magole ya moyo waSara. 2Sara adasaikira ku Kiriyati Araba, kumweko mku Heburoni, mdziko la Kanani. Aburahamu adalira nkhawa ya Sara.3Ndiye Aburahamu adalamuka achiyenda kuchoka pakhana mkazache wakusaikapo, achikasewera na wana wachimuna wa Heti, achikati, 4"Ine ndine mlendo na wakutsakalira pakati panu. Chonde ndipasenimbo mbuto ya thenje, pala kuti ndifuchire nkhawa yanguyi."5Wana wachimuna wa Heti adamutawira Aburahamu, kulewa kuti, 6"Tetekerani ife, mbuyangu. Ndimwe mfumu ya Mulungu pakati pathu. Fuchirani nkhawa yanu mnthenje mwathu chaimo. Palibe m'bodzi wa ife angakulambizeni thenje lache, pala kuti mufuchire nkhawa yanui."7Aburahamu adalamuka achikotamira wanthu wa mdzikomo, kuna wana wachimuna wa Heti. 8Iye adalewalewa nawo, kulewa kuti, "Penu mwaphatizana nabzo kuti ndifuchire nkhawa yanguyi, ndiye ndibveni na kukandiuzirambo kuna Efuroni mwana wachimuna wa Zohari. 9Mundikumbirire andigulisirembo phanga la Makipela, lomwe liri mmanja mwache, pansonga pa munda wache. Na nsengwa yache yense andigulisire padecha ninga thenje langu langu."10Tsapano Efuroni akhadakhala pakati pa wana wachimuna wa Heti, apo Efuroni waku Hiti adamutawira Aburahamu wana wachimuna wa Heti akubva, na wensene ndiwo akhadabweran pa mpita wa muyiyo, kulewa kuti. 11"Neye, mfumu, bvani ine. Ndakupani mundayu, na phanga ndilo liri momo. Ndakupani pamaso pa wana wa wanthu wangu. Ndakupasani fuchirani wakufa wanuyo."12Ndiye Aburahamu adakotama pamaso pa wanthu wa mdzikomo. 13Adasewera na Efuroni wana wachimuna wa wanthu wamdzikomo ali kubva, kulewa kuti, "Soma penu mulikufuna, chonde ndibveni. Nimpagali mundayo. Thoma tengani kobiri kuna ine, apo nimdzafuchira bwino wakufa wanguyu mwemo."14Efuroni adamutawira Aburahamu, kulewa kuti, 15"Chonde, mfumu yangu, ndibvereni. Kambuto ka munda kakukwana masekele madzana manayi ya siriva, mchiyani yoyo pakati pa ine na imwe? Fuchirani wakufa wanu." 16Aburahamu adatetekera Efuroni apo Aburahamu adapima kuna Efuroni kuwanda kwa siriva omwe adalewayo wana wa Heti ali mkubva, masekele madzana manayi ya siriva, malingana na kapimidwe kwabwino ka wamalonda.17Thangwe munda wa Efuroni, omwe Khali mmanja mwa Makipela, omwe ukhali patsogolo pa Mamre, ndiye, munda, phanga ndilo likhali momo, na miti yensene ndiyo ikhali mmundamo na yense ya mmalire mwache, idayenda 18kuna Aburahamu pa kugula pamaso pa wana wachimuna wa Heti, pamaso pa wensene ndiwo akhadabwera pampita wa muyi wacheyo.19Bzitamala ibzi, Aburahamu adafuchira Sara mkazi wache mu phanga la mmunda wa Makipela, omwe uli patsogolo pa Mamre, ndiye. Heburoni, mdziko la Kanani. 20Ndiye munda na phanga likhali momolo bzidasanduka bza Aburahamu kukhala thenje kuchoka kuna wana wachimuna wa Heti.
241Tsapano Aburahamu akhali wakukalamba kwene kwene apo Yahova akhadamudalisa Aburahamu mu bzinthu bzensene. 2Aburahamu adati kuna kapolo wache, omwe akhali mkulu letu wa pabanja pache iye pomwe akhali mkulu wakukoya bzense ndibzo akhanabzo iye, "Ikha boko lako kutseri kwa ntchafu yangui 3apo nimdzakulumbirisa kuna Yahova, Mulungu wa kudzaulu na Mulungu wadziko lapansi, kuti nampodi udzatenge mkazi pala mwanangu kuchoka kuna akazi wa a Kanani, omwe ndikukhala pakati pawo. 4Soma udzayende kudziko langu, na kuna abale wangu, uchikatenga mkazi pala mwanangu Isaki."5Kapoloyo adati kuna iye, "Tani mkaziyo achidzakalamba kunditewera kubwera nande kundziko lino? Kodi ndidzatenge mwananuyu kuyenda naye kudziko ndilo mudachokera?" 6Aburahamu adati kuna iye, "Chenjera nampodi kudzamubwezera pomwe mwanangu koko! 7Yahova, Mulungu wakudzaulu, omwe adanditenga ine kunyumba ya babangu na kudziko la abale wangu, na omwe adandilumbirisa ine chilumbiro kulewa kuti, 'Kuna mbeu yako nimdzakupa dzikoli,' amdzatumiza mnjero pamaso pako, apo umdzatenga mkazi pala mwananguyu kuchokera koko.8oma penu mkaziyo amfuna lini kukutewera, zjai umdzakhala na lazau pa chilumbiro changuchi. Soma nampodi kutengera mwanangu kumweko." 9Ndiye kapoloyo Adaikha boko lache kutseri kwa ntchafu ya ,Aburahamu mbuyache, achilumbira kuna iye bza nkhani imweyi.10Kapoloyo adapambula ngamira khumi za mbuyacheyo achinyamuka. Adatenga pomwe bzombo bza mbuyache bza moda wense. Adanyamuka achiyenda ku mphimpha za ku Aramu Naharaimu, ku muyi wa Nahori. 11Adagodamisa ngamira kunja kwa muyiyo pafupi na mchera wa madzi. Yakhali maulo, nthawe yakubula azimayi kukatunga madzi.12Ndiye adati, Yahova, Mulungu wa mbuyangu Aburahamu, ndifambiseni bwino lero na kumuonesera chikhulupiriro cha mpangano kuna mbuyangu Aburahamu. 13Nyang'anani, pano ndaima pafupi na lowe wa madzi, apo wana wachikazi wa wanthu wa mmuyimu amkubwera kudzatunga madzi. 14Mbabzichitike tenepoyo. Ningalewa kuna mtsikana, 'Chonde tula mtsuko wako kuti ndimwembo.' apo achilewa kuna ine, 'Mwani, apo nimdzamwesambo ngamira zanuzi,' ndiye umweyo mbaakhale letu ndiye mwamusankhula pala kapolo wanu Isaki. Pa ichi nimdzadziwa kuti mwaonesera chikhulupiriro cha mpangano wangu kuna mbuyangu."15Bzidachitika kuti napo akanati kumaliza kulewalewa, onani, Rebeka adatulukira na mtsuko wakutungira madzi paphewa pache. Rebeka adabadwa kuna Betuele mwana wachimuna wa Milika, mkazi wa Nahori, mng'ono wache wa Aburahamu. 16Mtsikanayo akhali namwali wakudeka. Pakhalibe mwamuna ndiye akhadamudziwa kale. Iye adapolikira ku mcherako, achikadzaza mtsuko wacheyo achikwira kubwera.17Ndiye kapolo adathamanga kukagumana naye achiti, "Chonde ndipasembo madzi pang'ono ndimwe kuchoka mumtsuko mwakomu." 18Iye adati, "Mwani, mbuyangu," apo iye kamkulumize adatula mtsuko wamadziyo kuchoka mmanja mwache, achimupa iye chakumwa.19Atamaliza kumupa chakumwacho, iye adati, "Nimkatunga pomwe madzi yangamira zanuzi, ate zimamalize kumwa." 20Ndiye adathamanga kukakhuthula madzi ya mu mtsukoyo mu chakumwera, mkuthamanga pomwe ku mchera kukatunga madzi, achitunga madzi ya ngamira za iye zensene.21Mwamunayo adanyang'anisa chete kuona penu Yahova adamfambisa bwino ulendo bwache ayai neye. 22Pomwe ngamirazo zidamala kumwa, munthuyo adasokolosa kamphete ka oro ka pamphuno kakulemera meya ya sekele, na bzibangiri bziwiri bza oro pala kumaboko yache bzakulemera masekele khumi, 23achibvunza, "Ndiwe mwana mkazi wambani? Ndiuze chonde, subi iripo mnyumba mwa babako kuti ife tingakagone usiku?"24e adati kuna iye, "Ndine mwana wa a Betuele wana wa a Milika, omwe adabala na a Nahori." 25Iye adati pomwe kuna iye "Tina pomwe, upsa buzizinji na bzakudya kubodzi na subi pomwe yakuti mungakagone usiku."26Kinangoka munthuyo adakotama achinamata Yahova. 27Iye adati, "Athembeke Yahova, Mulungu wa mbuyangu Aburahamu, omwe alibe kutula mpangano wache wachifundo na kukhulupirika kwache pa mbuyangu. Ningakhala ine, Yahova wandilatiza kubzatika nyumba ya abale wawo wa mbuyangu.28Kinangoka mtsikanayo adathamanga kukauza wwakubanja la mail wache bzinthu bzensebzi. 29Tsapano Rebeka akhana mano wache, apo dzina lache akhali Labani. Labani adathamanga kuna munthu omwe akhali kunja pamsewu pafupi na loweyo. 30Pomwe iye adaona kamphete kapamphuno na bzibangiri mmaboko mwa nana wache, na kubva mafala ya nana wache Rebeka kuti , "Ibzi ndibzo munthuyo adalewa kuna ine," Labani adayenda kuna munthuyo, apo, onani, akhadaima pafupi na ngamirazo pa lowe pale.31Ndiye Labani adati, "Bwera, iwe wakudalisika na Yahova. Thangweranyi ukuima panja? Ndakonza mnyumba, na mbuto ya ngamira." 32Ndiye mwamunayo adabwera kunyumbako mkubulusa mitolo pa ngamirazo. Ngamirazo zidapasiwa upsa na bzakudya, apo adamupa madzi kutsuka nzayo zache na nzayo za wanthu ndiwo akhana iye.33Adamuikhira chakudya kuti adye, soma iye adati, "Nimdya lini kamangu ate ndisewere ndibzo nimfuna kusewera." Ndiye Labani adati. "Sewerani." 34Iye adati, "Ndine kapolo wa Aburahamu. 35Yahova wamudalisa mbuyanguyo kwene kwene apo wasanduka mkulu. Amupa mabira na ng'ombe, siriva na oro, akapolo wachimuna na akapolo wachikazi, na ngamira na mabulu.36Sara, mkazi wa mbuyangu, adabala mwana wachimuna na mbuyanguyo pomwe Sara akhali wakukalamba, apo Aburahamu amupa iye vida yense ndiyo akhanayo. 37Mbuyangu adandilumbirisa, kulewa kuti, 'Nampodi kutenga mkazi pala mwanangu kuchoka mwa akazi wamu Kanani, mdziko mwawo ndimo ndikukhala ine. 38Soma, uyende kubanja la babangu, na kuna abale wangu, apo ukatenge mkazi pala mwanangu.'39Ndidati kuna mbuyangu, "Pinangopense mkaziyo amdzanditewera lini.' 40Soma iye adati kuna ine, 'Yahova, omwe ndikufamba pamaso pache, amdzatuma mnjero wache na iwe achidzakufambisa bwino njira yako, pala kuti ukatenge mkazi pala mwanangu wachimuna kuchoka kuna abale na kuchoka ku chipande kwa banja la baba. 41Soma umdzakhala na lazau ku lumbiriro langu penu unibwera kuna abale wangu neye kukakupa iye. Ndiye umdzakhala na lazau ku lumbiriro langu.'42Ndiye ndafika lero pa lowe pale, ndichiti, 'O Yahova, Mulungu wa mbuyangu Aburahamu, chonde, penu mumfunadi kundifambisa bwino njira yanguyi--- 43ndiri pano ine, kuima pafupi na lowe wa madzi---chitani bzakuti mkazi ndiye anitulukira kudzatunga madziya, mkazi omwe nimmuuza kuti, "Chonde ndipasembo madzi pang'ono kuchoka mumtsuko mwako ndimwe," 44mkazi ndiye anilewa kuna ine, "Mwaya, apo nimkatunga pomwe madzi pala ngamira zanuzi" ---chitani kuti umweyo akhale letu omwe imwe, Yahova, mwasankhula pala mwana wachimuna wa mbuyangu.'45po ndikanati kumaliza kulewalewa mumtima mwangu, onani, Rebeka adatulukira letu na mtsuko wache wamadzi paphewa pache apo adapolika kuyenda ku loweko achikatunga madzi. Ndiye ndidati kuna iye, 'Chonde ndipasembo chakumwa.' 46Iye adatula kamkulumize mtsuko wache kuchoka paphewa achiti, 'Mwani, apo nimdzapa pomwe ngamira zanuzi madzi.' Ndiye ndidamwa, apo iye achimwesa pomwe ngamirazi.47Ndidamubvunza ndichiti, 'Ndiwe mwana mkazi wambani?' Iye adati, 'Mwana wa a Betuele, wana wachimuna wa a Nahori, omwe adabala na a Milika.' Ndiye ndidaikha mphete pamphuno pache na bzibangiri ku maboko yache. 48Ndiye ndidakotama kunamata Yahova, ndichitenda Yahova, Mulungu wa mbuyangu Aburahamu, omwe wanditsogolera njira yabwino kudzagumana mkazi wa abale wawo wa mbuyangu pala mwana wawo wachimuna.49Tsapano mnthangwerache, penu mwakonzeka kuonesa ufulu bwa chikondi na chikhulupiriro kuna mbuyanguyo, mundiuze. Soma penu neye, ndiuzeni, pala kuti ndipambukire kuboko lamadidi ayai lamadzere."50Ndiye Lebani na Betuele adatawira achiti, "Chinthuchi chachokera kuna Yahova; tingasewere lini kuna imwe bzakuipa ayai bzabwino. 51Nyang'anani, Rebeka ali pamaso panu. Mtengeni mumbayende, kuti akakhale mkazi wa mwana wachimuna wa mbuyanu, ninga ndimo Yahova wasewerera."52Pomwe kapolo wa Aburahamu adabva mafala yawoyo, iye adakotama pansi pamaso pa Yahova. 53Kapoloyo adasokolosa bzinthu bza siriva na bzinthu bza oro, na bzakubvala, achipa Rebeka. Adapa pomwe mpaso za kuumira kuna mano wache na kuna mai wache.54Ndiye iye na wanthu omwe akhanawo adadya achimwa. Iwo adaphuphudza popo usiku bwense, apo atalamuka machibese yache, iye adati, "Nditumizeni ine kuna mbuyangu." 55Mano wache na mai wache adati, "Mulekeni mtsikanayu abakakhale na ife kwa nsiku zina zing'onong'ono, pafupifupi nsiku khumi. Kinangoka akhoza kudzayenda."56Soma munthuyo adati kuna iwo, "Nampodi kundichedwesa ine, nakuti Yahova wandifambisa kale bwino njira yangu. Ndilekeni ndimbayende kuna mbuyangu." 57Iwo adati, "Timuchemere mtsikanayo timubvunze." 58Ndiye adamchemera Rebeka achimubvunza, "Uniyenda na munthuyu?" Iye adatawira, "Niyenda inde,"59Ndiye adatumiza mpfumakazi yawoyo Rebeka, pabodzi na kapolo wachikazi pa ulendo bwache na kapolo wa Aburahamu na wanthu wache. 60Adamudalisa Rebeka, achiti kuna iye, "Mpfumakazi yathuwe, ukakhale mayi wa bzulu na bzulu khumi, apo mbeu yako idzagonjese chipata cha wale wakuwawenga."61Ndiye Rebeka adalamuka, apo iye na kapolo wachikaziyo adapakira ngamirazo, achitewera munthuyo. Kapoloyo adatenga Rebeka, achiyenda naye njira yache. 62Tsapano Isaki akhakhala ku Negevu, apo akhadabwerera kunene kuchoka ku Beere Lahai Roi.63Isaki adayenda kunja kukazonda mmunda maulo. Pomwe iye adatukula maso mkuona, onani, pakhana ngamira ndizo zikhabwera! 64Rebeka adanyang'ana, apo pomwe adaona Isaki, adamogera pansi kuchoka pa ngamirayo. 65Iye adati kuna kapoloyo, "Mwamuna uyu mbani akufamba mmunda kudzagumana nafeyu? Kapoloyo adati, "Ni mbuyangu umweyu." Ndiye Rebeka adatenga chakumpsinkha chache, achibzigugudiza.66Kapoloyo adasimbira Isaki bzinthu bzensene ndimo bzidachitikira. 67Ndiye Isaki adabweresa Rebeka mchihema cha mayi wache Sara achitenga Rebeka, mkukhala mkazache, apo Isaki adamukonda iye. Ndiye Isaki adanyamalizika mtima kusaika mayi wache.
251Aburahamu adatenga mkazi winango; dzina lache akhali Ketura. 2Iye adamubalira Zimerani, Yokesani, Medani, Midyani, Yisebaki na Sua. 3Yokesani adabala Seba na Dedani. Wana wa Dedani ikhali wanthu wa Aasuri, wanthu wa Aletusi, na wanthu wa Aleumi. 4Wana wachimuna wa Midyani akhali Efa, Efere, Hanoki, Abida, na Elida. Wensenewa akhali wana wa Ketura.5Aburahamu adapereka bzense ndibzo akhanabzo kuna Isaki. 6Apo nthawe ndizo iye akana moyo, adapereka mphaso kuna wana wachimuna wa azikazache ang'ono achiwatumiza kudziko la kumachibese, kutali na Isaki, mwanache wachimuna.7Izi zikhali nsiku za magole ya moyo wa Aburahamu, magole dzana libodzi na makumi manomwe na machanu. 8Aburahamu adapuma kwakumaliza achisaika pa msinkhu wachikalamba wabwino, Munthu wakukalamba na moyo wache wakudzala, apo adatengiwa kukakhala na wanthu wache.9Isaki na Ismayeli, wana wache wachimuna, adamufuchira iye mu phanga la Makipela, mmunda wa Efroni mwana wachimuna wa Zohari wa ku Hiti, omwe uli pafupi na Mamre. 10Munda wa Aburahamu udaguliwa kuna wana wachimuna wa Heti. Aburahamu adafuchiriwa popo na Sara pomwe mkazache. 11Aburahamu atasaika, Mulungu adadalisa Isaki mwanache wachimuna, apo Isaki adakhala pafupi na Beere Lahai Roi.12Tsapano awa akhali wana wa Ismayeli, mwana wachimuna wa Aburahamu, omwe Hagara wa ku Aigupto, kapolo wa Sara adamubalira Aburahamu.13Aya yakhali madzina ya wana wachimuna wa Ismayeli, kutengera ndondokeko ya kabadidwe: Nebayoti---wakutoma kubadwa wa Ismayeli, Kedara, Abideele, Mibisamu, 14Misima, Duma, Masa, 15Hadada, Tema, Yeturi, Nafisi, na Kedema. 16Awa akhali wana wachimuna wa Ismayeli, apo aya yakhali madzina yawo, kudziwika na miyi yawo, na matsasa yawo; akuluakulu khumi na awiri malingana na madzinza yawo.17Aya yakhali magole ya moyo wa Aburahamu, dzana libodzi na makumi matatu na machanu. Iye adapuma kwakumaliza achisaika, apo adakonkhobzewa na wanthu wache. 18Iwo adakhala kuyambira ku Havila ate ku Suri, komwe mkufupi na Aigupto, wina angakhala akuyenda ku Aasuri. Adakhala mwakumbapokana wina na mwayache.19Iyi ni mbiri ya Isaki, mwana wachimuna wa Aburahamu. Aburahamu adabala Isaki. 20Isaki akhana magole makumi manayi nthawe ndizo adatenga Rebeka kukhala mkazache, mwana wachikazi wa Betuele waku Srameya wa ku Padanaramu, mfumakazi ya Labani wa ku Arameya.21Isaki adapemba kuna Yahova pala mkazache thangwe mkaziyo akhali ngomwa, apo Yahova adatawira pembo lache, apo Rebeka mkazache adatenga pathupi. 22Wanawo adabonera pabodzi mkati mwache, apo Rebeka adati, "Msabwanyi ibzi bzikuchitika kuna ine?" Adayenda kukabvunza Yahova bzimwebzi.23Yahova adati kuna iye, "Madzinza mawiri yali mmimba mwako, apo wanthu awiri amdzalekanisiwa kuchoka mkati mwako. Thimu libodzi limdzapambana mphamvu na linzache, apo likululo limdzatumikira ling'ono."24Itakwana nthawe yakubala, onani, mukhana wana wapamphase mchiberekero mwache. 25Mwana wakutoma adachoka mfwira thupi lensene ninga chakubvala chaukuse. Adamusandula dzina lache Esau. 26Kumala popo, mano wache adabulambo. Boko lache likhadaphata katendene wa Esau. Adasanduliwa Yakobo. Isaki akhana magole makumi matanthatu pomwe mayi wawo adabala iwowa.27Anyamatawo adakula, apo Esau adakhala kasadolo waluso, Munthu wa mthengo; soma Yakobo akhali Munthu wakupfatsa, omwe akhambakhala nthawe zezense mmahema. 28Tsapano Isaki akhambakonda Esau thangwe akhambadya nyama ndizo iye akhambakapha, soma Rebeka akhakonda Yakobo.29Yakobo adaphika nzama. Esau adabwera kuchoka kuthengo, apo akhadalenguka na njala. 30Esau adati kuna Yakobo, "Ndipembo ndidye nzama zifwirazo. Chonde, ndalenguka!" Mnthangwerache dzina lache adamchemera Edomu.31Yakobo adati, "Utome kundigulisira ukulu bwakobu." 32Esau adati, "Nyang'ana, ndasala pang'ono kusaika. Ukulu buna ubwino bwanyi kuna ine?" 33Yakobo adati, "Utome kulumbirira kuna ine," ndiye Esau adalumbira lumbiro apo mu lumbiro limwero zjai adagulisa ukulu kuna Yakobo. 34Yakobo adapa Esau mkate na kamphodza wakuphika. Adadya na kumwa, kinangoka achilamuka mkuyenda njira zache. Mukutenepayuku Esau adanyoza ukulu bwache.
261Tsapano mdziko mule mudachitika njala, kupambula njala ndiyo ikhalipo mu nsiku za Aburahamu. Isaki adayenda kuna Abimeleke, mfumu ya Afilisiti ku Gereri.2Tsapano Yahova adaonekera kuna iye achiti, "Nampodikupolika kuyenda ku Aigupto; khala mdziko ndilo nimkuuza ukakhale. 3Khala mdziko mommuno, apo nimdzakhala nawe ndichidzakudalisa iwe; thangwe kuna iwe na mbeu yako, nimdzakupani madziko yenseya, ndichidzakwanirisa malumbiriro ndiyo ndidalumbirira kuna Aburahamu babanu.4Nimdzawanzisa wana wako ninga nyenyezi zakudzaulu, ndichidzapa wana wako dziko lenseneli. Kudzera mwa wana wako madzinza yensene yadziko lapansi yamdzadalisiwa. 5Nimdzachita ibzi thangwe Aburahamu adabvera mafala yangu achikoya malangizo yangu, bzitongi bzangu, manemba yangu, na mitemo ya bzitongi bwangu."6Ndiye Isaki adakhala mu Gerari. 7Pomwe wanthu wambuto imweyo adamubvunza bza mkazache, iye adati, "Ni mpfumakazi yangu." Adagopa kulewa, "Ni mkazangu, "Wanthu wakuno amdzandipha mkutenga Rebeka, thangwe ngwakudeka." 8Isaki atakhala popo nthawe itali, Abimeleke mfumu ya Afilisiti adasuzumira pa janera. Iye adaona, onani, Isaki akhasisita Rebeka, mkazache.9Abimeleke adachemera Isaki kuna iye achiti, "Nyang'ana, uyu nimkazako meju. Thangweranyi udati, ni mfumakazi yangu?" Isaki adati kuna iye, "Thangwe ndikhakumbuka kuti wina angandiphe mkumutenga." 10Abimeleke adati, "Mchani wachitachi kuna ife? Munthu m'bodzi akhadasala pang'ono kugona na mkazakoyu, ndiye ungadatiphonyesa iwepo." 11Ndiye Abimeleke adatonga wanthu wensene achiti, "Omwe aniphata munthu uyu ayai mkazache chadidi amdzaphiwa meju."12Isaki adabzala mbeu mdzikomo achikolola gole limwero kufunya dzana libodzi kuwanda kwache, thangwe Yahova adamudalisa iye. 13Munthuyo adadala, achikwirira kwirira ate kukhala mkuluwense. 14Akhana mabira mazinji na ng'ombe, na banja likulu. Afilisiti akhanunkhidwa naye.15Tsapano michera yensene ndiyo akapolo wa babache akhadafukula mu nsiku za Aburahamu babache, Afilisiti adaifunga 16pakuifuchira na mataka. Abimeleke adati kuna Isaki, "Bula pana ife pano, thangwe zjai ndiwe mkulu kuposa 17ifepano." Ndiye Isaki adanyamuka kuchoka popo achikakhala mwakudikhira Mchigwa cha Gerari, achikhala popo.18Isaki adafukula pomwe michera yamadziyo, yomwe akhadafukula munsiku za Aburahamu babache. Afilisiti akhadawafungisa atasaika Aburahamu. Isaki adaichemera pomwe madzina mabodzi bodziyo ndiyo babache akhayachemera.19Pomwe akapolo wa Isaki adafukula mchigwa, adagumana mchera wamadzi yakuyerera. 20Amakabusa wa mu Gerari adapokana na amakabusa wa Isaki, achiti, "Madziya ngathu." Ndiye Isaki adauchemera mchera umweyo "Eseki," thangwe adapokana naye.21Ndiye adachera mchera winango, apo achipokana nawo, pomwe, ndiye adaupa dzina lakuti "Sitina." 22Adachoka popo achikacheta mchera winango, soma alibe kupokana nawo umweyo. Ndiye adauchemera Rehoboti, apo adati, "Tsapano Yahova wakonza mbuto pala ife, apo timdzabalana mdziko muno.23Kinangoka Isaki adakwira kuchoka popo kuyenda ku Beereseba. 24Yahova adaonekera kuna iye usiku bokha bokhabo letu achiti, "Ndine Mulungu wa Aburahamu babako. Nampodi kugopa, thangwe ndiri nawe apo nimdzakudalisa na kuwanza mbeu yako, thangwera Aburahamu kapolo wangu." 25Isaki adamanga guwa lansembe achichemera dzina la Yahova. Popo adamanga chihema chache, akapolo wache achifukula mchera.26Ndiye Abimeleke adayenda kuna iye kuchoka ku Gerari, na Ahuzati, mwayache, na Fikoli, kapitawo wa achikunda wache. 27Isaki adati kuna iwo, "Thangweranyi mukubwera kuna inepano, pomwe mumbandiwenga muchindithotha pamaso panu?"28Ndiye iwo adati, "Taonesesa bwino kuti Yahova wakhala nawedi. Ndiye tidakumbuka kuti pakhale lumbiro pakati pa ife, inde, pakati pa ife na iwepo. Ndiye mbatiye tipangane mpangano na iwe, 29kuti umdzatichita lini chakuipa, ninga ndimo ife tiribembo kuchita chakuipa kuna iwe, apo ninga ndimo takuchitira iwe bzabwino apo takubvuma uyende mumtendere. Mchadidi, wadalisika na Yahova."30Ndiye Isaki adawakonzera iwo madyerero, apo adadya na kumwa. 31Adalamuka na machibese bese mkulumbirirana lumbiro wina na mwayache. Kinangoka Isaki adawabvumiza kuyenda, apo iwo adamusiya iye mumtendere.32Nsiku yoyo letu akapolo wa Isaki adabwera mkudzamuuza iye bza mchera ndiwo akhadafukula. Iwo adati, "Tayagumana madzi." 33Iye adauchemera mcherayo Seba, ndiye dzina la muyi umweyo ni Beereseba ate lero lino.34Pomwe Esau akhana magole makumi manayi, adatenga mkazi, Yuditi mwana wa Beeri waku Hiti, na Basemati mwanamkazi wa Elone waku Hiti. 35Iwo adawawisa mtima wa Isaki na Rebeka.
271Nthawe ndizo Isaki adakalamba apo maso yache yakhachita nkhungu mwakuti akhakwanisa lini kuona, adachemera Esau, mwanache wachimuna mkulu, achiti kuna iye, "Mwanangu." Esau adati kuna iye, "Ine ndiri pano, " 2apo Isaki adati, "Ona tsapano, ine ndakalamba. Ndikudziwa lini nsiku yangu ya kusaika kwangu.3Ndiye tenga bzida bzako, khanda lakuikhira misewe yako na uta bwako, uyende mthengo ukandisakire nyama. 4Undiphikire chakudya chakununchira, ndicho nimbachikonda, undibweresere kuno kuti ndidye na kukudakisa ndikanati kufapa."5Tsapano Rebeka adabva pomwe Isaki akhasewera na Esau mwanache. Esau adayenda mthengo kukasaka nyama achibweresa. 6Rebeka adasewera kuna Yakobo mwanache wachimuna achiti, "Ona pano. ndabva babako akulewalewa na mano wako Esau. 7'Undibweresere nyama apo kinangoka undikonzere chakudya chakununtchira, kuti ndidye ndikudalise pamaso pa Yahova ndikanati kufapa.'8Ndiye tsapano mwanangu, bvera mafala yangu ndiyo nimkutonga iwe. 9Ndoko kuna mabira, apo undibweresere ntchere ziwiri zabwino; apo nimdzaphika chakudya chakununtchira cha babako, ninga ndimo ambakondera iwo. 10Udzatakule kukawapa babako, kuti akadye, pala kuti akudalisiretu imfa yawo ikanati kufika."11Yakobo adati kuna Rebeka mayi wache, "Onani, Esau mano wangu ni munthu waukuse thupi lache, apo ine ndine munthu wakunyalala. 12Pinangopense babangu amdzandiphata, apo nimdzaoneka ninga wakuwanyengeza. Nimdzabzibweresera themberero sikuti mdaliso neye."13Mai wache adati kuna iye, "Mwanangu, themberero lirilense mbaligwere pa ine pano. Utondo kubvera mafala yanguya basi, apo zijai, ukandibweretsere." 14Ndiye Yakobo adayendadi achikatenga ntchere zambuzizo achizibweretsa kuna mai wache apo mai wache adakonza chakudya chakukoma ninga babache akhakondera.15Rebeka adatenga bzakubvala bzabwino bza Esau, mwanache mkulu, ndibzo bzikhana iye mnyumba, achimubvazika Yakobo, mwanache mng'ono. 16Adabvazika khanda la ntchere zire kuboko kwache na mkhosi mwache. 17Adapa chakudya chakununtchira na mkate bzomwe akhadakonza mmanja mwa mwanache wachimuna Yakobo.18Yakobo adayenda kuna babache achikati, "Babamwe." Babache adati, "Ndau ndiri pabodzi; ndiwe mbani, mwanangu?" 19Yakobo adati kuna babache, "Ndine Esau mwananu mkulu. Ndachita ndibzo mudandiuza ine. Tsapano khalani tsonga mudye nyama yangu ina, kuti mundidalise ine."20Isaki adati kuna mwanache, "Bzachitika tani kuti wakaigumana kamkulumize tenepayu, mwanangu?" Iye adati, "Thangwera Yahova Mulungu wanu adaibweresa kuna ine." 21Isaki adati kuna Yakobo, "Ngafendera kuno, kuti ndikuphate, mwanangu, ndidziwe penuri ndiwe mwanangu chaiye Esau ayai neye."22Yakobo adafendera kuna babache; apo Isaki adamuphata achiti, "Mafalaya ni mafala ya Yakobo, soma manjaya ni manja ya Esau." 23Isaki alibe kumuzindikira iye, thangwe manja yache yakhana ukuse, ninga manja ya mano wache Esau, ndiye Isaki adamudalisa iye.24Iye adati, ""Ndiwe mwanangudi Esau chaiye iwepo?" Iye adatawira, "Ndinepano." 25Isaki adati, "Ndibweresere chakudya, apo nimdzadya nyama yako, pala kuti ndikudalise bwino." Yakobo adabweresadi chakudya kuna iye. Isaki adadya, apo Yakobo adamubweresera, vinyu, achimwa.Ndiye 26babache Yakobo adati kuna iye, "Bwera pafupi tsapano undimpsompsone, mwanangu." 27Yakobo adabwera pafupi achimumpsompsona iye, apo adabva khwema la bzakubvala bzache achimudalisa. Iye adati, "Ona, khwema la mwanangu liri ninga khwema la munda ndiwo Yahova waudalisa.28Mulungu akupe mbali ya mame yakudzaulu, mbali ya bzakunenepa bza dziko lapansi, na tirigu mzinji na vinyu mupsa.29Wanthu mbaakutumikire iwe na madzinza yakukotamire iwe. Ukhale mkulu pakati pa abale wako, apo wana wachimuna wa mayi wako ambakukotamire iwe. Aliyense wakukutemberera iwe atembereriwe; aliyense wakukudalisa iwe adalisike."30Isaki atatondo kumaliza kudalisa Yakobo, apo Yakobo mkutondo kubula pamaso pa Isaki babache, Esau mano wache adatulukira kuchoka kwakusaka kwache. 31Adaphikambo chakudya chakununtchira achichibweresa kuna babache. Iye adati kuna babache, "Babamwe, lamukani mudye ina mwa nyama ya mwananu, kuti mundidalise ine."32Isaki babache adati kuna iye, "Ndiwe mbani iwepo?" Iye adati, "Ndine mwananu, mkulu, Esau." 33Isaki adanjenjemera maninge achiti, "Mbani wakasaka nyama achibweresa kuna ine? Ndadya kale yensene ukanati kubwera, apo iye ndamudalisa kale zjai. Mchadidi, amdzadalisika iye."34Pomwe Esau adabva mafala ya babache, adalira na mkuwe ukulu wakuwawa, achiti kuna babache, "Ndidaliseni, inembo, babangumwe." 35Isaki adati, "Mano wako wabwera pano mwachinyengo apo wapsokonyola mdaliso wako."36Esau adati, "Ndipopa lini adamuchemera kuti Yakobopa? Thangwe iye wandinyengeza kawiri kense. Adapsokonyola ukulu bwangu, apo, onani, tsapano wapsokonyola pomwe mdaliso wangu." Ndiye adati, "Mulibe kundikoyerambo mdaliso ine?" 37Isaki adatawira achiti kuna Esau, "Nyang'ana, Ndamuikha kukhala mkulu wako zjai, apo ndamupa iye abale wache wensene kukhala akapolo wache, apo ndamupa iye tirigu na vinyu mupsa. Mchani pomwe chinango ndicho ningakuchitire, mwanangu?"Esau adati kuna babache, "Mulibiretu neyembo mdaliso ubodzi okha pala ine, babangu? Ndidaliseni, inembo pomwe, babangu," Esau adalira mwakukuwa.39Isaki babache adatawira achiti kuna iye, "Nyang'ana, mbuto ndiyo ukukhalayi umdzakhala kutalitali na vida ya dziko lapansi, kutali na mame yamdzaulu. 40Na lupanga lako umdzakhala na moyo uchimbadzatumikira mng'ono wakoyu. Soma ungagandukira, umdzachosa chigologolo chache mkhosi mwako."41Esau adachita njiru pa Yakobo thangwera mdaliso ndiwo babache adamupa iye. Esau adati mumtima mwache, "Nsiku zakulira nkhawa ya babangu zafendera; pambuyo pache nimdzapha mano wangu Yakobo." 42Mafala ya Esau mwanache yadabveka kuna Rebeka. Ndiye adatuma mtumi kukachemera Yakobo mwanache mg'ono achiti kuna iye, "Ona, mano wako Esau akunyamaliza yekha mtima wache bzaiwe pakukonza chiwembu kufuna kupha iwe.43Ndiye tsapano, mwanangu, ndibvere ine apo uthawire ku Labani, kuna mano wangu ku Harani. Kakhale naye kwa kanthawe, 44ate ukhali bwa m'bale wakoyu budzaphwere, 45ate ukhali bwa m'bale wako budzamale pa iwe, apo adzayebwe ndibzo wamuchitabzi. Kinangoka nimdzatuma mtumi kudzakutenga kuchoka koko. Thangweranyi kuti nditaye awiri mwensemwe nsiku ibodzi?46Rebeka adati kuna Isaki, "Ndaneta moyo wangu thangwera wana wachikazi wa Heti. Yakobo achitenga m'bodzi wa wana wachikazi wa Heti kukhala mkazache, ninga bzimchita akazi awa, akazi winango wa mdziko muno, moyo zjai umdzandikomera ine?"
281Isaki adachemera Yakobo, mkumudalisa, achimutonga iye, "Nampodi kutenga mkazi kuchoka mwa akazi waku Kanani. 2Lamuka, ndoko ku Padani Aramu, kunyumba kwa Betuele babawo wa mayi wako, apo ukatenge mkazi koko, m'bodzi wa wana wachikazi wa Labani, mano wawo wa mayi wako.3Mulungu wamphamvu zense mbaakudalise iwe, akubalise na kukuwanzisa iwe, kuti ukhale thimu lawanthu. 4Iye mbaakupe mdaliso wa Aburahamu, kuna iwe, na kuna mbeu yako pambuyo pako, kuti upite mdziko ndilo ukukhala ndilo Mulungu adamupa Aburahamu.5Ndiye Isaki adamubvuma Yakobo kuyenda. Yakobo adayenda ku Padani Aramu, ku Labani mwana wachimuna wa Betuele waku Arameya, mano wache wa Rebeka mai wao wa Yakobo na Esau.6Tsapano Esau adaona kuti Isaki wadalisa Yakobo achimubvuma kuyenda ku Padani Aramu, kukatenga mkazi koko. Iye adaona pomwe kuti Isaki akhadadalisa iye achimupa pomwe chitongi, kulewa kuti. "Nampodi kutenga mkazi kuchoka mwa akazi waku Kanani." 7Esau adaona pomwe kuti Yakobo akhadabvera babache na mayi wache, apo akhadayenda ku Padani Aramu.8Esau adaona kuti akazi wa ku Kanani alibe kudekera babache Isaki. 9Ndiye adayenda kuna Ismayeli, achikatenga, pambali pa akazi ndiwo iye akhanawo, Mahalati mwana mkazi wa Ismayeli, mwana wachimuna wa Aburahamu, nana wache wa Nebayoti, kukhala mkazache.10Yakobo adachoka ku Beereseba achiyendera ku Harani. 11Iye adabwera pambuto pinango achikhala popo usiku bwense, thangwe dzuwa zjai likhadamira. Adatenga ubodzi wa minyala ya popo, achiuikha kunsi kwa msolo wache, achitandika popo mkugona.12Iye adalota achiona matambiko yataimisiwa padziko lapansi. Kudzaulu kwache kutajima kudzaulu apo anjero wa Mulungu alimkumbakwira na kumbabuluka pamwepo. 13Onani, Yahova, adaima kuyapitirira achiti, "Ndine Yahova, Mulungu wa Aburahamu babako, na Mulungu wa Isaki. Dziko ndilo wagonalo, nimdzakupa iwe na mbeu yako.14Mbeu yako imdzakhala ninga pfumbi lapadziko lapansi, apo mumdzafalikira kutali kumaulo na kumachibese, kumpoto na kummwera. Kudzera mwa iwe na mbeu zako mabanja yensene yapadziko lapansi yamdzadalisika. 15Ona, ndiri nawe, apo nimdzakutchenkha kulikwense ndiko umdzayendako. Nimdzakubweresa pomwe mdziko lino; thangwe nimdzakulekerera lini. Nimdzachita bzense ndibzo ndakulonjeza iwe."16Yakobo adaphephuka pa tulo twache, apo adati, "Chadidi Yahova ali pambuto pano meju, apo ine ndiribe kudziwa bzobzi." 17Iye akhana mantha achiti, "Mbuto ino njakugopsadi! Iyi njinango lini soma nyumba ya Mulungu. Ichi mchipata chakudzaulu."18Yakobo adalamuka na machibese bese achitakula mwala ndiwo iye akhadatsamira kumsolo kwache. Adamuikha ninga chipilala achikhuthua mafuta padzaulu pache. 19Adachemera dzina la mbutoyo Beteli, soma dzina la muyiyo pakutoma likhali Luzi.20Yakobo adalumbira lumbiro, kulewa kuti, "Penu Mulungu amdzakhala nande achidzanditchenkha mnjira iyi ndiyo ndikufambayi, mkudzandipa mkate mkumbadyadi, na bzakubvala mkumbabvala, 21mwakuti ine mkubwereradi bwino bwino kunyumba ya babangu, ndiye Yahova amdzakhala Mulungu wangu. 22Ndiye mwala uyu ndiwo ndauimisa ninga chipilala umdzakhala mwala wakupambulika. Kuchoka kubzinthu bzense ndibzo mumdzandipa ine, nimdzapereka chibodzi cha magawo khumi kuna imwe."
291Ndiye Yakobo adayenda ulendo bwache achikafika kudziko la wanthu wakumachibese. 2Pomwe adanyang'ana, adaona mchera mmunda, apo, onani, mathimu matatu ya mabira yakhadagona gona pafupi na mundayo. Thangwe akhamwesera madzi yakuchokera mu mcheramo, apo mwala wakufungira pakamwa pa mcherayo ukhali ukulu. 3Pomwe mabira yensene yadagwezekana popo, amakabusa akhambagwinya chimwalacho mkumwesera mabirayo, kinangoka mkuikha pomwe chimwalacho kukamwa kwa mcherayo, m'buto mwache.4Yakobo adati kuna iwo, "Abale wangu, ndimwe wakuponi?" Iwo adatawira, "Ndife waku Harani." 5Iye adati kuna iwo, "Mumbamudziwa Labani mwana wachimuna wa a Nahori?" Iwo adati, "Timbamudziwa." 6Iye adati kuna iwo, "Tani ali bwino iye?" Iwo adati, "Ali bwino bwino, apo, nyang'anani pale, Rakelo mwanache wachikazi ali kubwera na mabira."7Yakobo adati, "Onani, ni masikati chaiyo yano. Ni nthawe lini yakuti mabira yangagwezekane pabodzi. Muyamwese madzi kinangoka mukayadyesere." 8Iwo adati, "Tingayamwese lini madzi ate yensene yagwezekane pabodzi. Wanthuwa kinangoka amdzagwinya chimwalachi kuchoka pakamwa pa mcherapa, apo tichiyamwesera mabiraya."9Pomwe Yakobo ali mkati kulewalewa nawo, Rakelo adabwera na mabira ya babache, nakuti akhayadyesera ndiye. 10Pomwe Yakobo adaona Rakelo, mwana wachikazi wa Labani, mano wawo wa mai wache, na mabira ya Labaniyo, mano wawo wa mayi wache, Yakobo adafendera, mkugubuduza chimwala kuchoka pakamwa pa mcherayo, achimwesera mabira ya Labaniyo, mano wawo wa mayi ache.11Yakobo adampsompsona Rakelo achilira mwakukuwa. 12Yakobo adauza Rakelo kuti iye akhali m'bale wao wa babache, apo kuti iye akhali mwana wachimuna wa Rebeka. Ndiye Rakelo adathamanga kukauza babache.13Pomwe Labani adabva nkhani ya Yakobo mwana wa nana wache, adathamanga kukagumana naye, achimukumbatira mkumumpsompsona, achimubweresa kumuyi kwache. Yakobo adauza Labani bzinthu bzensebzi. 14Labani adati kuna iye, "Ndiwe chadidi pfupa na mnomfu wangu." Kinangoka Yakobo adakhala naye pafupifupi mwezi ubodzi.15Kinangoka Labani adati kuna Yakobo. "Unganditumikire fovolo thangwera kuti ndiwe m'bale wangu? Ndiuze, malipiro yako yamdzakhala chani?" 16Tsapano Labani akhana wana awiri wachikazi. Dzina la winangoyo likhali Leya, apo dzina la mng'ono likhali Rakelo. 17Maso ya Leya yakhali yakuwala, soma Rakelo akhali wakudeka mmaonekedwe. 18Yakobo adakonda Rakelo, ndiye adati, "Nimdzakutumikirani basa magole manomwe pala Rakelo, mwana mng'onoyu.19Labani adati, "Mpsabwino kuti ndimupereke iye kuna iwe, kusiyana zjai nakuti ndipase munthu winango. Khala na ine." 20Ndiye Yakobo adatumikira magole manomwe pala Rakelo; apo kuna iye zidaooneka ninga nsiku zing'ono ng'ono, thangwera chikondi ndicho akhanacho pa iye.21Ndiye Yakobo adati kuna Labani, "Ndipeni mkazangu, thangwe nsiku zangu zamalizika---pala kuti ndiyende kuna iye!" 22Ndiye Labani adakontcheza wanthu wensene wapambutopo mkukonza madyerero.23Maulo yache, Labani adatenga Leya mwanache achimubweresa kuna Yakobo, omwe adayenda kuna iye. 24Labani adapereka kapolo wache wachikazi Zilipa kuna mwanache wachikazi Leya, kukhala kapolo wache. 25Machibese yache, Onani, akhali Leya! Yakobo adati kuna Labani, "Mchani mwachitachi kuna ine? Ndiribe kukutumikirani basa pala Rakelo? Thangweranyi tsono mukundinyengeza?"26Labani adati, "Ni mtemo lini wanthu kupereka mng'ono uko mkulu akanati. 27Maliza sumana yachinamwali cha mkaziyu, apo timdzakupa pomwe winangoyo mmalo akuti utumikire pomwe magole inango manomwe."28Yakobo adachita tenepo, achimaliza sumana ya Leya. Kinangoka Labani adapereka Rakelo kukhala mkazache pomwe. 29Labani adapereka pomwe Biliha kuna mwanache wachikazi Rakelo, kukakhala kapolo wache. 30Ndiye Yakobo adayenda kuna Rakelo, pomwe, soma akhakonda Rakelo kwene kwene kuposa Leya. Ndiye Yakobo adamtumikira pomwe Labani magole ina manomwe.31Yahova adaona kuti Leya akhakondewa lini, ndiye adafungula chiberekero chache, soma Rakelo akhali ngomwa. 32Leya adatenga pathupi achibala mwana wachimuna, apo adamuchemeta iye dzina lakuti Rubeni. Thangwe iye adati, "Thangwe Yahova waona matsautso yangu; chadidi tsapano bayangu amdzandikonda ine."33Kinangoka adatenga pomwe pathupi achibala mwana wachimuna. Iye adati, "Thangwe Yahova wabva kuti ndikukondewa lini, iye wandipa pomwe mwana wachimuna uyu," apo adamuchemeta dzina lache Simeoni. 34Ndiye adatenga pomwe pathupi achibala mwana winango wachimuna. Iye adati, "Tsapano nthawe zino zjaimbo bayangu amdzakhalisa kuna ine, thangwe ndamubalira wana atatu." Mnthangwerache dzina lache adamuchemeta Levi.35Iye adatenga pomwe pathupi achibala mwana wachimuna. Iye adati, "Ulendo buno nimtenda Yahova." Mnthangwerache adamuchemeta dzina lache Yuda; kinangoka adalekeza kukhala na wana.
301Pomwe Rakelo adaona kuti alibe kum'balira wana Yakobo, Rakelo akhana njiru na nana wacheyo. Iye adati kuna Yakobo, "Undipe wana, ayai nimfa." 2Kukalipa kwa Yakobo kudamutentha mumtima Rakelo. Yakobo adati, "Ndiri pambuto ya Mulungu, omwe waletsa mphaso ya mwana mchinerekero chako?"3Iye adati, "Ona, kapolo wangu ali apo uyo Biliha. Ndoko kuna iye, kuti akabale wana pa mabondo yangu, apo nimdzakhala na wana thangwera iye." 4Ndiye iye adamupa iye kapolo wache Biliha kukhala mkazi, apo Yakobo adayenda kuna iye.5Biliha adatenga pathupi achim'balira Yakobo mwana wachimuna. 6Ndiye Rakelo adati, "Mulungu wandipulumusa ine, apo wabva mafala yangu achindipa mwana wachimuna." Na thangwe limweri iye adamusandula dzina lache Dani.7Biliha, kapolo wa Rakelo, adatenga pomwe pathupi achibala mwana wachiwiri wachimuna. 8Rakelo adati, "Na kuthatha kukulu ndathatha na nana wanthuwa tichipambana." Adauchemera dzina lache Nafitali.9Pomwe Leya adaona kuti waleka kukhala na wana, adatenga Zilipa, kapolo wache, achimpereka kuna Yakobo kukhala mkazi. 10Zilipa, kapolo wa Leya, adam'balira Yakobo mwana wachimuna. 11Leya adati, "Uyu ni mwayi!" ndiye adamchemera dzina lache Gadi.12Ndiye Zilipa, kapolo wa Leya, adam'balira mwana wachiwiri wachimuna. 13Leya adati, "Ndasekera ine! Thangwe wana wachikazi amdzandichemera ine wakudekedwa." Ndiye adamchemera dzina lache Aseri.14Ruben adayenda nsiku zakumweta tirigu achigumana bzibalobalo bza mankhwaya ya chikondi mmundamo. Adawabweresa kuna mayi wache Leya. Ndiye Rakelo adati kuna Leya, "Ndipe bzina bza bzibalo balo bza mankhwaya ya chikondi bza wana wako." 15Leya adati kuna iye, "Ni nkhani ing'ono kuna iwe, kuti wandipsokonyola bayangu? Ndiye ukufuna pomwe kutenga bzibalo balo bza mankhwaya ya chikondi bza wana wangu?" Rakelo adati, "Ndiye amdzagona nawe usiku buno, pakusinthana na bzibalo balo bza mankhwaya ya chikondi bza wana wako wachimuna"16Yakobo adabwera kuchoka kumunda maulo. Leya adayenda kukagumana naye achiti. "Ubwere kuna ine, thangwe ndakulogali iwepo na bzibalo bzachikondi bza wa wana wangu" Ndiye Yakobo adagona na Leya usiku bobo. 17Mulungu adamtetekera Leya, apo adatenga pathupi achim'balira Yakobo mwana wachimuna wachichanu. 18Leya adati, "Mulungu wandipa malipiro yangu, thangwe ndidapereka kapolo wangu wachikazi kuna bayangu." Adamuchemera dzina lache Isakara.19Leya adatenga pomwe pathupi achim'balira yakobo mwana wachitanthatu wachimuna. 20Leya adati, "Mulungu wandipa mpfupo yabwino. Tsapano bayangu amdzandilemekeza ine, thangwe ndamubalira wana atanthatu." Iye adamchemera dzina lache Zebuluni. 21Pambuyo pache adabala mwana wachikazi achichemera dzina lache Dina.22Mulungu adamkumbukira Rakelo achimutetekera. Iye adamchitisa kutenga pathupi. 23Adatenga pathupi achibala mwana wachimuna. Iye adati, "Mulungu wandichosa manyazi yangu." 24Adamchemera dzina lache Yosefe, kulewa kuti, "Yahova wandithimizira mwana winango wachimuna."25Rakelo atabala Yosefe, Yakobo adati kuna Labani, "Nditumizeni, pala kuti ndiyende kumuyi kwangu na kudziko langu. 26Ndipeni azikazi wangu na wana wangu omwe ndakutumikirani imwe, apo ndilekeni ndiyende, thangwe mukudziwa basa ndilo ndakuphatirani imwepo."27Labani adati kuna iye, "Penu tsapano ndagumana udidi pamaso pako, dikhira, thangwe ndazindikira pakuphatisa basa kubvimira kuti Yahova wandidalisa thangwera iwe." 28Ndiye adati, "Lewa malipiro yakoyo, apo nimdzakupagali iwe."29Yakobo adati kuna iye, "Mukudziwa ndimo ndakutumikirani, na ndimo ng'ombe zanu zachita kuna ine. 30Thangwe ndikanati kubwera mukhana zing'ono ng'ono, apo zathimizirika kwene kwene. Yahova wakudalisani kulikwense ndaphata basako. Tsapano ni liti ndilo nimdzaphindulirambo banja langu?"31Ndiye Labani adati, Nimdzakupagali chani?" Yakobo adati, "Mumdzandipa lini chirichense. Mungadzachita bzobzi kuna ine, nimdzadyesera pomwe mabira yanu na kuyakoya. 32Ndilekeni ndifambe fambe pathimu la mabira yanu yenseya lero, nakuchosa yamathotho na yamabanga, na mapsipa yense pakati pa mabira, na zamathotho na zamabanja pakati pa mbuzi. Zimwezo zimdzakhala malipiro yangu.33Chilungamo changu chimdzandichitira umboni mtsogolo, pomwe mumdzabwera kudzazonda malipiro yangu. Iriyense yakusaya mathotho mathotho na yakusaya mabanga pakati pa mbuzi, na ipsipa pakati pa mabira, penu mumdzayagumana yana ine, mudzatenge kuti ngakuba." 34Labani adati, "Bzabveka. Bzichitike ninga mafala yako."35Nsiku yoyo Labani adapambula mbuzi zimuna ndizo zikhana mizere mizere na mathotho, na mbuzi zikazi za mathotho na mabanga, iriyense ya kuchena mwemo, na yakupsipa yense pakati pa mabira, mkuyapereka mmanja mwa wanache wachimuna. 36Labani pomwe adatalikisana na Yakobo ulendo bwa nsiku zitatu. Ndiye Yakobo adasala achinyang'aniira mabira ya Labani.37Yakobo adatenga mitawi miwisi ya muti walibune, katungulume na wa arimoni achikupula mizere michena mwemo achikonzera mizere michena ya mwakutcholamo. 38Ndiye adaikha mitawi ndiyo adapululayo kutsogolo kwa mabirayo, kutsogolo kwa ngalawa zakumwesera madzi pambuto ndipo zikhabwera kudzamwa. Izo zidatenga madzamu pomwe zidabwera kudzamwa.39Mabirayo yadatenga madzamu patsogolo pa nthotchozo; apo mabirayo yadachoka ya mizere mizere, mathotho, na mabanga mabanga. 40Yakobo adapambula ntchere zimwezi, soma adachitisa zakusalazo kunyang'anizana na zamizerezo na yense mabira yakupsipa pathimu ya mabira ya Labani. Ndiye adapambula mabirayo mwa iye yekha apo alibe kuyasanganiza pabodzi na mabira ya Labani.41Pomwe mabira yamphamvu yakhatenga madzamu, ndiye Yakobo akhatandika ntchotchozo mungalawa zakumwera madzi patsogolo pa mabira, pala kuti zitenge madzamu pakati pa ntchotchozo. 42Soma pomwe yakulefuka yakhabwera, akhaikha lini ntchotchozo kutsogolo kwa izo. Ndiye zakulefukazo zikhali za Labani, apo zamphamvuzo zikhali za Yakobo.43Munthuyo adakhala wakudala maninge. Akhana mabira mazinjitsa, na akapolo wachimuna, na ngamira na mabulu.
311Tsapano Rakelo adabva mafala ya wana wachimuna wa Labani, kuti adati, "Yakobo watenga bzensene ndibzo bzikhali bza babathu, apo mkuchoka mwa vida ya baba kuti iye akhale na vida yenseneyi." 2Yakobo adaona kanyang'anidwe ka nkhope ya Labani. Adaona kuti makhalidwe yache kuna iye yakhadachinja. 3Ndiye Yahova adati kuna Yakobo, "Bwerera kudziko la abereki wako na la abale wako, apo ine nimdzakhala nawe."4Yakobo adatuma mtumi achichemeresa Rakelo na Leya kumunda kukhana mabira yache 5achiti kuna iwo, "Ndikuona kuti makhaliro ka babanu kuna ine zjai yachinja, soma Mulungu wa babangu wakhala nande. 6Mukudziwa kuti ni mphamvu zangu zense ndizo ndatumikirira babanuwa.7Babanu wandinyengeza ine achichinja malipiro yangu kakhumi, soma Mulungu alibe kumubvuma andichite ine chakuipa. 8Angalewa kuti 'Bzifuwo bzamathotho mathotho bzimdzakhala malipiro yako,' ndiye mabira yensene yakhapsa ntchere zamathotho. Angati, 'Yamizere mizere yamdzakhala malipiro yako,' ndiye mabira yensene yakhapsa ntchere zamizere mizere. 9Na tenepo Mulungu wapsokonyola bzifuwo bza babanu apo wapa ine.10Apo pa nthawe yakutenga madzamu, ndidaona mmaloto atonde wa mbuzi omwe akhamemesa mabira. Atondewo akhali wamizere mizere , wamathotho, na wamabanga. 11Mnjero wa Mulungu adati kuna ine kumalotoko, 'Yakobo,' Ndidati, 'Ine ndiri pano,'12Iye adati, 'Tukula maso yako uwone atonde wa mbuzi akumemesa mabira. Mbamizere mizere, wamathotho, na wamabanga, thangwe ndaona bzense ndibzo Labani akuchita kuna iwe. 13Ndine Mulungu wa Beteli, mbuto ndiyo udadzoza chipilala, pambuto pomwe udalumbira kuna ine. Tsapano lamuka ubule mdziko lino ubwerere kudziko ndilo udabadwira iwe."'14Rakelo na Leya adatawira achiti kuna iye, " Kodi tinabzo mbali iriyense ayai chakupita chamasiye mnyumba ya babathu? 15Ambatitenga lini ninga alendo umweyu? Thangwe watigulisa na kumala pomwe kudzonga kobiri zathu. 16Thangwe vida yensene ndiyo Mulungu wapsokonyola kuna babathu njathu zjai na wana wanthu. Tsapano kinangoka, chirichense ndicho Mulungu wakuuzani chitani chimwecho."17Ndiye Yakobo adalamuka achipakiza wana wache wachimuna na akazache pa ngamira. 18Adakumba bzifuwo bzache bzensene patsogolo pache, pabodzi pomwe na bzombo bzache bzensene, kuphatanidza na bzifuwo ndibzo adabzigumana nthawe ndizo akhali ku Padani Aramu. Kinangoka adanyamuka mkuyenda kuna babache Isaki mdziko la Kanani.19Nthawe ndizo Labani akhadayenda kukasenga mabira yache, Rakelo adaba milungu ya babache mnyumba mwawo. 20Yakobo adanyengeza pomwe Labani wa ku Arameya, pa kusaya kukuuza kuti akhathawa. 21Ndiye adathawa na bzense ndibzo akhanabzo achiyambuka mkulo kamkulumize, achiyendera ku dziko la mapiri la Gileadi.22Mkucha wache Labani adauziwa kuti Yakobo adathawa. 23Ndiye adatenga abale wache na iye achimupsaga iye kwa ulendo kwa nsiku zinomwe. Adakamugumana mdziko la mapiri la Gileadi.24Tsapano Mulungu adabwera kuna Labani waku Arameya mmaloto usiku achiti kuna iye, "Ucheniere kuti nampodi usewere bzabwino ayai bzakuipa kuna Yakobo." 25Labani adamugumana Yakobo. Tsapano Yakobo akhadakunga chihema chache m'phiri. Labani adakhala pomwe na abale wache mdziko la mapiri la Gileadi.26Labani adati kuna Yakobo. "Wachita chani iwepo, kundinyengeza ine mkutakuliratu wana wangu wachikazi, ninga akapolo wa lupanga na? 27Thangweranyi udathawa kanonono mkundipusisa ine apo seye kundiuza? Ningadakufusula na madyerero na nyimbo, na lingaka na zeze. 28Ulibe kundibvumiza kumpsompsona azukulu wangu na kugonekana na wangu wachikaziwa. Tsapano wachita bzakupusa iwepo.29Na mphamvu zangu ningakwanise kukuchita chakuipa iwepo, soma Mulungu wa babako wasewera nande usikubu achiti, 'Chenjera kuti Yakobo nampodi kukamusewra bzabwino ayai bzakuipa.' 30Tsapano wathawa thangwe udakhumba kudzabwetera pomwe mnyumba ya babako. Soma thangweranyi udaba milungu yangu?"31Yakobo adatawira achiti kuna Labani, Thangwe ndikhana mantha na kukumbuka kuti mumdzayamba bzakunditengera wana wanguwa kuna ine mwakungingimiza ndidanyamukadi mwa kanonono. 32Omwe waba milungu yanuyo amdzapitiriza lini kukhala na moyo. Pamaso pa abale wanthu, zindikirani chinthu chanu muchitenge." Thangwe Yakobo alibe kudziwa kuti Rakelo ndiye akhadaba bzobzo.33Labani adayenda mchihema cha Yakobo, mchihema cha Leya, na mmahema ya akapolo awiri wachikazi, soma alibe kuigumana. Adabula mchihema cha Leya achikapita mchihema cha Rakelo.34Tsapano Rakelo akhadatengadi milungu ya mnyumba, achiikha pa chakukhalira cha ngamira, achikhalira popo. Labani adapsaga mchihemaa mwensenemo, soma alibe kuigumana. 35Iye adati kuna babache, "Nampodi kukalipa, mbuyangu, kuti ningakwanise lini kuima pamaso panu, thangwe bzakuchitika bza akazi bziri paine." Ndiye adapsaga pdaga soma alibe kuigumana milungu ya mnyumba mwache.36Yakobo adakalipa achikekedzana na Labani. Adati kuna iye, "Ndaphonya chani kodi? Chakuphonya changu mchiponi, kuti munditewere tewere ine? 37Thangwe mwapsaga mubzombo mwangu mwense. Mwagumana bzombo bzanyi pa bzensene bza mnyumba mwanu? Bziikheni padecha pamaso pa abale wathu, kuti ayeruzembo pakati pa awirife.38Kwa magole makumi mawiri ndidakhala namwe. Mabira yanu makazi na mbuzi zanu zikazi ziribe kupoloza, ayai ndiribe kudya neye tonde wanu kuchoka pathimu la mabira. 39Yomwe yakhambazomoliwa na bzilombo ndikhambayabweresa lini kuna imwe. Ndikhapagali chakutaika. Mudangingimira malipiro pa manja yangu, ayai pa chakubewa masikati ayai chakubewa usiku. 40Ndikhali popo; kupsa kwa masikati kukhandiboneresa ine, na zawe wa usiku; apo ndikhagona lini tulo.41Magole makumi mawiriya ndakhala mnyumba mwanu. Ndidakuphatirani basa magole khumi na manayi pala wananu wachikazi awiriwa, na magole matanthatu pala mabira yanu. Mudachinja malipiro yangu kakhumi. 42Mwayi kuti Mulungu wa babangu, Mulungu wa Aburahamu, na omwe Isaki ambamugopa, akhali nande, chachidi meju mukhafuna kundichosa neye kundipa chinthu. Mulungu waona kubonera kwangu na basa la manja yangu, apo wakutsimulani usikubu."43Labani adatawira achiti kuna Yakobo, "Wana wachikaziwa mbanangu, azukuluwa mbaazukulu wangu, na mabiraya ngangu. Bzense ukuonabzi mpsangu. Soma ningachite chani lero kuna wanangu wachikaziwa, ayai kuna wana abalawa? 44Ndiye tsapano, mbatiye tichite mpangano, iwe na ine, apo pakhale mboni pakati pa iwe na ine."45Ndiye Yakobo adatenga mwala achiuikha ninga chipilala. 46Yakobo adati kuna abale wache, "Gwezekani minyala." Ndiye adagwezeka minyala ichikhala mudwi. Ndiye adadyera pafupi na mudwiyo. 47Labani adauchemera Yegara Sahaduta. soma Yakobo adauchemera Galeeda.48Labani adati, "Mudwiyo ni mboni pakati pa ine na iwe lero." Mnthangwerache dzina lache adauchemera Galeeda. 49Umbachemeriwa pomwe Mizipa, thangwe Labani adati, "Yahova mbaaone pakati pa iwe na ine, pomwe tasiyana wina na mwayache. 50Ungaboneresa wanangu wachikaziwa, ayai ungatenga pomwe akazi winango pambali pa wananguwa, napo palibe munthu pano, ona, Mulungu ni mboni pakati pa iwe na ine."51Labani adati kuna Yakobo, "Nyang'anisa mudwiyu, apo nyang'anisa chipilalachi chomwe ndachiikha pakati pa iwe na ine. 52Mudwiyu ni mboni, apo chipilalachi ni mboni, kuti nimdzapitirira lini mudwiyu kuna iwe, na kuti umdzapitirirambo lini mudwiyu na chipilalachi kuna ine, kudachitirana chakuipa. 53Mulungu wa Aburahamu, na Mulungu wa Nahori, milungu ya kholo lawo, mbaayeruze pakati pa ife." Yakobo adalumbirira na Kugopsa kwa babache Isaki.54Yakobo adapereka nsembe paphiri mkuchemera abale wache kudzadya chakudya. Adadya achikhala usiku bwense paphiripo. 55Machibese bese Labani adalamuka, mkumpsompsona azukulu wache na wanache wachikazi achiwadalisa. Kinangoka Labani adachoka mkubwerera kumuyi.
321Yakobo adayenda pomwe njira zache, apo anjero wa Mulungu adagumana naye. 2Pomwe Yakobo adaona iwo, adati, "Iyi ni mbuto ya Mulungu," ndiye adachemera dzina la mbutoyo Mahanaimu.3Yakobo adatuma mitumi kutsogolo kwache kuna mano wache Esau mdziko la Seiri, mphimpha yaku Edomu. 4Iye adawatonga iwo, kulewa kuti, "Ibzi ndibzo muti mukalewe kuna mbuya wangu Esau: Ibzi ndibzo walewa kapolo wako Yakobo: Ndidakhala na Labani, apo wachedwesa kubwerera kwangu mpaka pano. 5Ndina ng'ombe na mabulu, na mabira, akapolo wachimuna, na akapolo wachikazi. Ndatuma mtumi uyu kuna mbuyangu, pala kuti ngigumane udidi pamaso pako"'6Mitumi ire idabwerera kuna Yakobo ichidzati, "Tikhadayenda kuna mano wanu Esau. Iye akubwera kudzagumana namwe, na amuna madzana manayi pabodzi naye." 7Ndiye Yakobo akhana mantha kwene kwene na ukhali. Ndiye adagawa wanthu ndiwo akhanawo mmathimu mawiri, na mabira pomwe, mathimu ya ng'ombe, na ngamira. 8Iye adati, "Penu Esau anibwera pa thimu libodzi achilithira nkhondo, ndiye kuti thimu lakusalalo limdzathawa."9Yakobo adati, "Mulungu wa babangu Aburahamu, na Mulungu wa babangu Isaki , Yahova, omwe adati kuna ine, 'Bwerera kudziko lako na kuna abale wako, apo nimdzakuchitira bwino iwe,' 10Ndikuthemera lini pa bzichito bzensene bzakukwanirisa mpangano na bzachadidi bzense ndibzo mwamchitira kapolo wanu. Thangwe na mpsimbo yangu yokha ndidayambuka Yolodanoyu, apo tsapano ndasanduka mathimu mawiri.11Chonde ndipulumuseni mmanja mwa mano wangu, kuchoka mmanja mwa Esau, thangwe ndikubva naye mantha, kuti amdzabwera kudzandithira nkhondo na azimai na wana. 12Soma mudati, 'Nimdzakuchitira bwino iwe. Nimdzachitisa mbeu yako ninga mchenga wamu nyanza, omwe ungalewengeke lini thangwera kawandidwe kache.13Yakobo adakhala popo usiku bumwebo. Adatenga bzinango bzomwe akhanabzo ninga mphaso kukapa Esau, mkulu wache: 14mbuzi zikazi madzana mawiri nambuzi zimuna makumi mawiri, mabira makazi madzana mawiri na atonde wa mabira makumi mawiri, 15ngamira makumi matatu zakumamisa na tumphulu twache, ng'ombe zikazi makumi manayi na zimuna khumi, abulu akazi makumi mawiri na atonde wamabulu khumi. 16Ibzi adabzipereka mmanja mwa akapolo wache, thimu lirirense palokha. Iye adati kuna akapolo wache, "Ndokoni kutsogolo mukakonze mipata pakati pa thimu lirirense."17Adapanganiza kapolo wakutoma, kulewa kuti, "Esau mano wangu angagumana nawe mkukubvunza, kulewa kuti, 'Ndiwe wambani? Ukuyenda kuponi? Bzifuwo bziri patsogolo pakobzi mpsambani?' 18Ndiye udzati, 'Mpsa kapolo wako Yakobo. Ni mpaso yakutumiziwa kuna mbuyangu Esau. Ona, iye akubwera pomwe mmambuyo mwathumu."'19Yakobo adapanganiza pomwe thimu kachiwiri, lachitatu na wanthu wensene ndiwo akhali pambuyo pa thimu la bzifuwobzo, Iye adati, 20"Mudzalewembo bzibodzibodzi kuna Esau mungadzagumana naye. Mudzalewembo kuti, 'Kapolo wanu Yakobo alikubwera mmambuyo mwathumu."' Thangwe iye adakumbuka, "Nimdzamunyengerera na mphaso ndizo ndikutumiza patsogolo panguzi. Ndiye kinangoka, pomwe nimdzamuona iye, pinangopense amdzanditambira ine." 21Ndiye mphasozo zidatsogoladi patsogolo pache. Iye mwenekachiro adakhala usiku bobo pambutopo.22Yakobo adalamuka mkati mwa usiku, achitenga akazache awiri, akapolo wache wachikazi awiri, na wanache wachimuna khumi na m'bodzi. Adawatumiza kuyambuka pa gombe la Yaboki. 23Munjira ninga yoyi adawatumiza kuyambuka kamkulo pabodzi na bzense ndibzo akhanabzo.24Yakobo adasala yekha yekha, apo adalimbana na munthu kufika ate kuoneka manyika yamachibese. 25Pomwe munthuyo adaona kuti angakwanise lini kumugonjesa iye, adamenya mchiuno mwa Yakobo, mafupa yamchiunomo yachilekanaka letu m'buto mwache pakulimbana naye. 26Munthuyo adati, "Ndileke ndiyende, thangwe manyika yakuoneka." Yakobo adati, "Nimkulekera lini kuti uyende pokha pokha utome kundidalisa ine."27Munthuyo adati kuna iye, "Dzina lako ndiwe mbani?" Yakobo adati, "Yakobo." 28Munthuyo adati, "Dzina lako umdzachemeriwa lini pomwe Yakobo. Soma Isarayeli. Thangwe walimbana na Mulungu na wanthu apo wapambana."29Yakobo adamubvunza iye, "Chonde undiuze dzina lako." Iye adati, "Thangweranyi ukubzunza dzina langu?" Ndiye adamudalisa iye popo. 30Yakobo adasandula dzina la mbutoyo Penieli thangwe adati, "Ndaonana na Mulungu nkhope na nkhope, apo moyo wangu zjai wapulumuka."31Dzuwa lidamumilira Yakobo pomwe akhafamba kupita mu Penieli. Akhagwidoma thangwera chiuno chache. 32Mnthangwerache ate pano wanthu wa mu Isarayeli ambadya lini mnomfu wakugumanidza mafupa ya mchiuno yomwe yali pakugumikidzira mchiuno, thangwe munthu adadzonga bzakugumikidzira pomwe adabzugudula chiuno cha Yakobo.
331Yakobo adakwiza maso, Onani, Esau akhabwera, na wanthu madzana manayi. Yakobo adagawa wana kuna Leya, Rakelo, na akapolo awiri wachikazi. 2Kinangoka Adaikha anyabasa wachikazi na wana wawo patsogolo, pambuyo pawo Leya na wanache, pambuyo pawo Rakelo na Yosefe pakumalizira pa wense. 3Iye mwenekachiro adatsogolera patsogolo pa wense. Adakotama kutsulima pansi kanomwe, ate kufendera pakhana mkulu wachepo.4Esau adathamanga kukagumana naye, mkumukumbatira, mkugwa pamaso pache, mkumumpsompsona. Kinangoka iwo adalira. 5Pomwe Esau adatukula maso, adaona akazi na wana. Iye adati, "Mbani wanthu unawowa?" Yakobo adati, "Wana ndiwo Mulungu adakomera mtima kumupa kapolo wanu."6Kinangoka akapolo wachikazi wale adabwera pafupi na wana wawo, apo adakotama pansi. 7Mkubwera pomwe Leya na wanache adabwera patsogolo achikotama pansi. Pakumalizira Yosefe na Rakelo adabwera patsogolo achikotama pansi. 8Esau adati, "Bzikulewa chani tenepa mathimu yense ndagumana nayoya?" Yakobo adati, " Kuti ngigumane udidi pamaso pa mbuyangu."9Esau adati, "Ndinabzo bzakukwana, mano wangu. Khala nabzo bzomwe unabzobzi pala iwe wekha." 10Yakobo adati, "Neye, chonde, penu ndagumana udidi pamaso panu, ndiye bvumani mphaso yangu kuchoka pa boko langu, thangwe chadidi, ndaona nkhope yanu, apo bziri ninga kuona nkhope ya Mulungu, apo mwanditawira ine. 11Chonde bvumani mphaso ndiyo ndabweresa kuna imwe, thangwe Mulungu wachita mwakukoma mtima kuna ine, nakuti pomwe ndinabzo kale bzizinjitsa." Ndimo Yakobo adamungingimizira iye, apo Esau adabzibvuma.12Ndiye Esau adati, "Mbatiye tiyende. Nimfamba pambuyo pako." 13Yakobo adati kuna iye, "Mbuyangu akudziwa kuti wanawa akali ang'ono ang'ono, nakuti mabira na ng'ombezi zikumamisa ntchere zawo. Zingakumbiwa mwakuthamanga neye nsiku ibodzi yokha, zinimala kufa. 14Chonde mbuyangu mbaayende patsogolo pa akapolo wache. Ine nimdzafamba pamkiti pamkiti, kuteweza mathanya ya bzifuwo ndibzo bziri mmambuyo mwangu, na mathanya yawanawa, ate ndikafike kuna mbuyangu ku Seiri."15Esau adati, "Dikhira ndikusiire wanthu winango omwe ana ine." Soma Yakobo adati, "Thangweranyi kuchita tenepo? Ndileke ndigumane udidi pamaso pa mbuyangu." 16Ndiye Esau nsiku yoyo adabuyamba ulendo bwakubwerera ku Seiri. 17Yakobo adafamba kuyenda ku Sukoti, achimanga nyumba yache popo, achimanga mathanga pala bzifuwo bzache. Mnthangwerache dzina la mbutoyo imbachemeriwa Sukoti.18Pomwe Yakobo adabwera kuchoka ku Padani Aramu, adafika na mtendere ku muyi wa Sekemu, omwe uli mdziko la Kanani. Iye adamanga tsasa pafupi na muyipo. 19Ndiye adagula mbuto kuchoka kuna wana wa Hamori babache wa Sekemu pa nsengwa masiriva dzana libodzi. Popo adakunga chihema chache. 20Pampwepo adaikha guwa la nsembe achipachemera Elelohe Isaraeri.
341Tsapano Dina, mwana wachikazi wa Leya omwe adabala na Yakobo, adabula kunja kukagumana na akazi wa mdzikomo. 2Sekemu mwana wachimuna wa Hamori m' Hivi, mkulu wa dzikolo, adamuona iye. Iye adamutenga achigona naye, apo adamuipisa iye. 3Iye zjai mtima wache udakhumba Dina, mwana wachikazi wa Yakobo. Adamkonda mtsikanayo achimusewera mwakunyodoka iye.4Sekemu adasewera na babache Hamori, kulewa kuti, "Tengani mtsikanayu pala ine akhale mkazangu." 5Tsapano Yakobo adabva kuti iye akhadaipisa Dina mwanache wachikazi. Wanache wachimuna akhali mthengo na bzifuwo bzache, ndiye Yakobo adaphata mtendere wache ate iwo kubwera.6Hamori babache wa Sekemu adabula kuyenda kuna Yakobo kukasewera naye. 7Wana wachimuna wa Yakobo adatulukira kuchokera mthengo pomwe adabva bza nkhaniyi. Wanthuwa adakalipa. Iwo akhali wakukalipa kwene kwene thangwe iye adanyazisa Isarayeli pa kugona na mwana wachikazi wa Yakobo, thangwe chinthu ninga chimwecho chikhafunika lini kuchitika.8Hamori adasewera nawo, kulewa kuti, "Mwanangu Sekemu akukhumba mwananu wachikazi. Chonde mupeni iye akhale mkazache. 9Mulowolerane na ife, perekani wananu wachikazi kuna ife, apo bzitengerenimbo wanthu wachikazi pala imwe. 10Mumdzakhala na ife, apo dziko limdzafunguka kuna imwe kukhala na kuchita malonda mwemo, na kukhala nabzo bzanu bzanu."11Sekemu adati kuna babache na kuna abale wache, "Ndilekeni ndigumane udidi pamaso panu, apo chirichense mungandiuzecho nimpereka. 12Ndikumbireni nseulo ingakule maka na bzafovolo ndimo mumfunira, apo ine nimpereka ndicho mungalewecho, soma ndipeni namwaliyo akhale mkazangu." 13Wana wachimuna wa Yakobo adamutawira Sekemu na Hamori babache mwakunyengeza, thangwe Sekemu akhadaipisa Dina mfumakazi it yawo.14Iwo adati kuna iwo, "Tingakwanise lini kuchita chinthu ichi kupereka mfumakazi yathu kuna munthu wakusaya kugwatiwa; thangwe chimwecho chingadzakhale cha manyazi kuna ifepano. 15Pa ichi chokha ndicho tiniphatizana namwe: Ungadzakhala wakugwatiwa ninga tiriri ife, penu mwamuna aliyense wa imwe amgwatiwa. 16Ndiye ningadzapereke bwino mfumakazi yathuyi kuna imwe, apo tichidzatengambo wananu wachikazi kukhala wathu, apo timdzakhala namwe mkudzasanduka wanthu abodzi. 17Soma penu mumtitetekera lini na kukhala wakugwatiwa, timtenga mfumakazi yathuyi tichiyenda."18Mafala yawo yadadekera Hamori na mwanache Sekemu. 19Mwamunayo alibe kuchedwa kuchita ndibzo iwo adalewa, thangwe adadekedwa na mwana mkazi wa Yakobo, na kuti pomwe Sekemu akhali munthu wakulemekezeka kwakunyanya kuposa wa m'banja lense la babache.20Hamori na Sekemu mwanache adayenda pa mpita wa muyi wawo achikasewera na wanthu wammuyi mwawomo, kulewa kuti, 21"Wanthu awa ali pa mtendere na ife, ndiye alekeni akhale mdziko muno na kuchita malonda mwemu thangwe, chadidi, dzikoli ndikulu bwino pala iwo. Mbatiye timbatenge wana wawo wachikazi kukhala akazathu, apo tiwapembo wanthu wachikazi.22Pa ichi chokha ndicho wanthuwa amdzabvuma kukhala nafe tichikhala wanthu abodzi: Tichikhala amuna tensefe tagwatiwa, ninga iwo ndimo aliri wakugwatiwa. 23Bzifuwo bzawo na bzombo bzawo--- nyama zawo zensene zingadzakhale linimbo zathu? Ndiye mbatiye tiphatizane nawo, apo amdzakhala pabodzi nafe."24Wense ndiwo adabula kuyenda ku mipita ya muyi wache adatetekera Hamori na Sekemu, mwanache. Amuna wensene adagwatiwa, wense omwe adayenda ku mipita ya muyi wache. 25Mkucha wache, pomwe iwo akadali mkuwawa, awiri wa wana wachimuna wa Yakobo (Simoni na Levi, nkhopse zache za Dina), aliyense adatakula dipa achikathira nkhondo muyi wakusaya chitetezo, apo adapha amuna wensene. 26Iwo adapha Hamori na mwanache Sekemu na nsonga ya dipa. Adatenga Dina kuchoka kunyumba kwa Sekemu achiyenderatu.27Wana wina wa Yakobo adabwera kuna matupi yakufayo achipfudza muyiyo, thangwe wanthu akhadaipisa mfumakazi yawo. 28Iwo adatenga mabira yawo, bzifuwo bzawo, mabulu yawo, na chirichense mumzindamo na mminda yakuzungulira. 29Adatenga vida yawo yense, wana wawo wense, na azikazawo. Adapfudza chirichense ndicho chikhali mnyumba zawo.30Yakobo adati kuna Simoni na Levi, "Mwandibweresera ngwete inepano, kundinunkhiza kuna wenekachiro wa mdziko muno, a Kanani na a Perezi. Ndine wa wanthu wakulewengeka. Achidzagwezekana mkundikutira ine ndiye kuti nimdzadzongewa, Ine na banja langu." 31Soma Simeone na Levi adati, "Mukhafuna Sekemu ambatenge mfumakazi yathuyi ninga puta?"
351Mulungu adati kuna Yakobo,"Lamuka, kwira ndoko ku Beteli, ukakhale koko. Kamange guwa la nsembe koko la Mulungu, omwe adaonekera kuna iwe pomwe udathawa Esau m'bale wako." 2Ndiye Yakobo adati kuna banja lache na wense ndiwo akhana iye, 'Chosani milungu ya chilendo ndiyo ili pakati panu, bzicheneseni mwekha, na kuchinja bzakubvala bzanu. 3Ndiye mbatiye tinyamuke na kukwira kuyenda ku Beteli. Nimdzamangira Mulungu guwa la nsembe koko, omwe adanditawira ine mu nthawe ndikhali pa ngwete, apo wakhala nande kulikwense ndiko ndikhayendako."4Ndiye adamupa Yakobo milungu yensene yachilendo ndiyo ikhali mmanja mwawo, na mphete ndizo zikhali mmakutu mwawo. Yakobo adaifuchira pakuti wa thundu ndiwo ukhali kufupi na Sekemu. 5Pomwe iwo akhafamba, Mulungu adachitisa kugopsa kwache kugwera pa miyi yakuzungulira iwo, ndiye wanthu amwewo alibe kutewera wana wachimuna wa Yakobo.6Ndiye Yakobo adafika ku Luzi (ndiko ku, Beteli), omwe uli mdziko la Kanani, iye na wanthu wensene ndiwo akhanawo. 7Iye adamanga guwa la nsembe popo achisandula dzina mbutoyo Eli Beteli, thangwe popo Mulungu adabzizimbula yekha kuna iye, pomwe iye akhathawa mano wache. 8Debora, mlezi wa Rebeka, adasaika. Iye adafuchiriwa kunyansi kwa Beteli pansi pa muti wa thundu, ndiye adapachemera Aloni Bakuti.9Pomwe Yakobo adabwera kuchoka ku Padani Aramu, Mulungu adamuonekera pomwe iye achimudalisa. 10Mulungu adati kuna iye, "Dzina lako ndiwe Yakobo, soma dzina lako umdzachemeriwa lini pomwe Yakobo. Dzina lako umdzakhala Isaraeli." Ndiye Mulungu adamuchemera dzina lache Isaraeli.11Mulungu adati kuna iye, "Ndine Mulungu Wamphamvu yense. Mubalane na kuwanda. Dzinza na thimu la madzinza yamdzabula mwa iwepo, na mafumu yamdzachokera mu mbeu yako. 12Dziko ndilo ndidapa Aburahamu na Isaki, nimdzalipa kuna iwe. Kuna mbeu yako pambuyo pako nimdzaipa pomwe dziko." 13Mulungu adakwira kuchoka kuna iye mu mbuto ndiyo iye adasewera naye.14Yakobo adaimisa chipilala pambuto ndipo Mulungu adasewera naye, chipilala cha mwala. Adathira nsembe ya chakumwa padzaulu pache. 15Yakobo adachemera dzina la mbutoyo ndipo Mulungu adasewera nayepo, Beteli.16Iwo adafamba ulendo kuchoka ku Beteli. Pomwe akhali pakatali na Efrati, Rakelo adamonyiwa kufuna kukabala. Iye akhana mimba yakunesa. 17Pomwe akhali pakumonyewa chaipo, mzamba adati kuna iye, "Nampodi kuchita mantha, thangwe tsapano umdzakhala na mwana winango wachimuna." 18Pomwe iye akhamalizika, na kupuma kwa kuthatha nako adamuchemera dzina lakuti Benoni, soma babache adamuchemera kuti Benjamini. 19Rakelo adasaika apo adafuchiriwa panjira yakuyendera ku Efrati ( ndiye kuti, Beterehemu) 20Yakobo adaimisa chipilala panthutu pachepo. Mchizindikiro cha nthutu ya Rakelo ate lero.21Isaraeli adafamba achikakunga chihema chache kupitirira nsaka yakulindira mabira. 22Pomwe Isaraeli akhakhala mdziko limwelo, Rubeni adagona na Biliha mkazi mng'ono wa babache, apo Isaraeli adaibva. Tsapano Yakobo akhana wana wachimuna khumi na awiri.23Wanache wachimuna wakubala na Leya akhali Rubeni, mwana wakutoma wa Yakobo, na Simeoni, Levi, Yuda, Isakara, na Zebuluni. 24Wanache wachimuna wakubala na Rakelo akhali Yosefe na Benjamini. 25Wanache wachimuna wakubala na Biliha, kapolo wachikazi wa Rakelo, akhali Dani na Nafitali.26Wana wachimuna we a Zilipa, kapolo wachikazi wa Leya, akhali Gadi na Aderi. Wensenewa akhali wana wa Yakobo omwe adabaliwa na iye ku Padani Aramu. 27Yakobo adabwera kuna Isaki. babache, ku Mamre mu Kiriati Araba (ndendende na Heburoni), komwe Aburahamu na Isaki akhadakhala.28Isaki adakhala namoyo magole dzana libodzi na makumi masere. 29Isaki adapuma kwakumaliza achifa, achitsonkhanisiwa na wanthu wadzinza lache, munthu wakukalamba na nsiku zakukwana. Esau na Yakobo, wanache wachimuna, adamufuchira iye.
361Awa akhali wana wa Esau (wakuchemeriwa pomwe Edomu). 2Esau adatenga akazache kuchokera ku a Kanani. Awa akhali akazache: Ada mwana wachikazi wa Eloni m'Hiti; Oholibama mwana wa Ana, mzukulu wachikazi wa Zibeoni m'Hivi; 3na Basemati, mwana wachikazi wa Ismayeli, mpfumakazi yache ya Nabayoti.4Ada adabala Elifazi kwa Esau, apo Basemati adabala Reueli. 5Oholibama adabala Jeusi, Jalamu, na Kora. Awa akhali wana wwchimuna wa Esau omwe adabadwa kuna iye mdziko la Kanani.6Esau adatenga mkazache, wanache wachimuna, wanache wachikazi, na wensene wa pabanja pache, bzifuwo bzache---na nyama zache zinango, na bzombo bzache bzense, bzomwe akhadabzikontcheza mdziko la Kanani, mkuyenda mdziko lakutali kumwazana na mano wache Yakobo. 7Adachita bzobzi thangwe vida yawo ikhadawanda kwakunyanya pala kukhalira pabodzi. Dziko ndilo akhakhalalo lingadakwanisa lini kuwathandiza thangwera bzifuwo bzawo. 8Ndiye Esau wakudziwika pomwe na dzina la Edomu, adakakhala mdziko la mapiri la Seiri.9Awa akhali wana wa Esau, kholo la a Edomu mdziko la mapiri ya Seiri. 10Aya yakhali madzina ya wana wachimuna wa Esau: Elifazi mwana wachimuna wa Ada, mkazi wa Esau; Reueli mwana wachimuna wa Basemati, mkazache wa Esau. 11Wana wachimuna wa Elifazi akhali Temani, Omari, Zefo, Gatamu, na Kenazi. 12Timna, mkazi mng'ono wa Elifazi, mwana wachimuna wa Esau, adabala Amaleki. Amwewa akhali azukulu wa Ada, mkazi wa Esau.13Awa akhali wana wachimuna wa Reueli: Nahati, Zeta, Sama, na Miza. Amwewa akhali azukulu wa Basemati, mkazache wa Esau. 14Awa akhali wana wachimuna wa Oholibama, mkazache wa Esau, omwe akhali mwana wachikazi wa Ana na mzukulu wachikazi wa Zibeoni. Iye adabala na Esau Jeusi, Jalamu, na Kora.15Aya yakhali mafumu ya wana wachimuna wa Esau: Wana wa Elifazi, mwana wakutoma wa Esau: mfumu Temani, mfumu Omari, mfumu Zefo, mfumu Kenazi, 16mfumu Kora, mfumu Gatamu, na mfumu Amaleki. Aya akhali mafuju yakubaliwa kuchoka kuna Elifazi mdziko la Edomu. Akhali azukulu wa Ada.17Aya yakhali mafumu kuchoka kuna Reueli, mwana wachimuna wa Esau: Nahati, Zera, Sama, Miza. Aya yakhali mafumu yakubuluka mkubaliwa kwa Reueli mdziko la Edomu. Akhali Azukulu wa Basemati, mkazache wa Esau. 18Aya yakhali mafumu ya Oholibama, mkazache wa Esau: Jeusi, Jalamu, Kora. Aya yakhali mafumu yakubuluka mkubaliwa kwa mkazi wa Esau Oholibama, ntchembere ya Ana. 19Awa akhali wana wachimuna wa Esau (wakudziwika na Edomu), apo yamweya yakhali mafumu yawo.20Awa akhali wana wachimuna wa Seiri m'Hori, mbadwa za mdzikomo: Lotani, Sobala, Zibeoni, Ana, 21Disoni, Ezeri, na Disani. Awa akhali mafumu ya a Horiti, mbadwa za mu Seiri mdziko la Edomu. 22Wana wachimuna wa Lotani. akhali Hori na Hemani, apo Timna akhali mpfumakazi yache ya Lotani.23Awa akhali wana wachimuna wa Sobali: Alivani, Manahati, Ebali, Sefo, na Onamu. 24Awa akhali wana wachimuna wa Zibeoni: Aia na Ana. Uyu ni Ana omwe adabulukira lowe wa madzi yakupsa mchipululu, pomwe akhadyedera mabulu ya babache Zibeoni.25Awa akhali wana wa Ana: Disoni na Oholibama, mwana wachikazi wa Ana. 26Awa akhali wana wachimuna wa Disoni: Hemadani, Esibani, Itirani, na Kerana. 27Awa akhali wana wachimuna wa Ezeri: Biliha, Zavani, na Akani. 28Awa akhali wana wachimuna wa Disoni: Uzi na Arana.29Awa akhali mafumu ya a Hori: Lotani, Sobala, Zibeoni, na Ana, 30Disoni, Ezeri, Disani: Awa akhali mafumu ya a Hori, kutengera mndandanda wa mafumu mdzko la a Seiri.31Aya ni mafumu ndiyo yadatonga mdziko la Edomu mfumu iriyense ikanati kuti itonge pa wana wa Isaraeli: 32Bela mwana wachimuna wa Beori, adatonga mu Edomu, apo dzina la miyiyu likhali Dinaba. 33Pomwe Bela adasaika, kinangoka Jobabi Mwana wachimuna wa Zeta wa ku Bozara, adatonga m'buto yache.34mwe Jobabi adasaika, Husami omwe akhali wa mdziko la Atemani, adatonga m'buto yache. Pomwe 35Husamu adasaika, Hadadi mwana wachimuna wa Bedadi omwe adagonesa a Midyani mdziko la Moabu, adatonga m'buto yache. Dzina la muyi wache likhali Avita. Pomwe 36Hadadi adasaika, kinangoka Samila wa ku Masereka adatonga m'buto yache.37Pomwe Samila adasaika, a Sauli wa ku Rehoboti pafupi na mkulo adatonga m'buto yache. 38Pomwe Sauli adasaika, kinangoka Baal-Hanani Mwana wachimuna wa Akibori adatonga m'buto yache. 39Pomwe Baal-Hanani mwana wachimuna wa Akibori, adasaika, kinangoka Hadari adatonga m'buto yache. Dzina la muyi wache likhali Pau. Dzina la mkazache likhali Mehetabeli, mwana wachikazi wa Matiredi, mzukulu wachikazi wa Me-Zahabi.40Aya yakhali madzina ya mafumu makulu yakubadwa kuna wana wa Esau, kutengera ku mafumu yawo na mbuto zawo, na madzina yawo: Timna, Aliva, Jeteti, 41Oholibama, Ela, Pinoni, 42Kenazi, Temani, Mibezari, 43Magidieli, na Iramu. Aya yakhali mafumu makulu ya mu Edomu, malingana na kukhala kwawo mdziko lawo lawo. Uyu akhali Esau, baba wa a Edomu.
371Yakobo adakhala mdziko ndilo babache akhadakhala mdziko la Kanani. 2Iyi ni mbiri ya Yakobo. Yosefe, omwe akhali mnyamata wa magole khumi na manomwe, akhadyesera mabira na abale wache. Iye akhana wana wachimuna wa Biliha na wana wachimuna wa Zilipa, akazi wa babache. Yosefe adabweresa mafala yakuipa kuna babawo yakuguma iwo.3Tsapano Isaraeli akhamkonda Yosefe zedi kuposa wanache wensene wachimuna thangwe akhali mwana wakubadwa iye atakalamba. Adamukonzera chakubvala chakudekeseriwa na mamtikade. 4Abale wache adaona kuti babawo akhamkonda iye kwene kwene kuposa abale wache wensewo. Iwo adaipidwa naye mwakuti zjai akhasewera lini naye pomwe mwamtendere.5Yosefe adalota loto, apo adaliuza kuna abale wache. Iwo ndiye adanyanyiratu kumuwenga zjai. 6Iye adati kuna iwo, "Chonde tetekerani loto iri ndilo ndidalota.7Onani, tikhamanga mphuthu za tirigu mmunda apo onani, mphuthu yangu idalamuka ichiima dzololo, apo onani, mphuthu zanu zidabwera zichidzakotamira pansi kuna mphuthu yangu ire." 8Abale wache wale adati kuna iye, "Kodi umdzatitongadi ife iwepo na? Umdzatitonga chadidi iwepo?" Iwo adamuwenga maninge na loto lachelo na thangwera mafala yache.9Iye adalota loto linango achilewa pomwe kuna abale wache. Iye adati, "Nyang'anani, ndalota pomwe loto linango: Dzuwa na mwezi na nyenyezi khumi na ibodzi zidandikotamira ine." 10Iye adasimbira babache mwakulinganira na kuna abale wache, apo babache adamutsimula iye. Iwo adati kuna iye, "Loto lanyi loli walotali? Mayi wako na ine na abale wakowa meju tingadzabweredi kudzakotamira pansi pala iwepo?" 11Abale wache akhanunkhidwa naye, soma babache adakoyera nkhaniyi mumtima.12Abale wache adayenda kukausa mabira ya babawo ku Sekemu. 13Isaraeli adati kuna Yosefe, "Abale wako akudyesera lini mabira ku Sekemu kodi? Bwera, apo ndikutume uyende kuna iwoko." Yosefe adati kuna iye, "Ndine wakukonzeka." 14Iye adati kuna iye, "Ndoko tsampanopali, ukaone penu ali bwino abale wako na mabira pomwe, apo adzandiuze," Ndiye Yakobo adamutuma kunja kwa Chigwa cha Heburoni, apo Yosefe adayenda ku Sekemu.15Munthu wina adagumana Yosefe. Onani, Yosefe akhafambafamba mthengo. Munthuyo adamubvunza iye, "Ukupsaga chani?" 16Yosefe adati, "Ngikupsaga abale wangu. Ndiuzeni, chonde, ndiko ali akudyesera mabira." 17Munthuyo adati, " Mbuto ino zjai adachoka, thangwe ndidabva akhati, 'Mbatiye ku Dotana."' Yosefe adatewera abale wache achikawagumana ku Dotana.18Iwo adamuona iye kuchokera patali, apo akanati kufendera kuna iwo, adapangana bza kumupha iye. 19Abale wachewo adati kuna wina na mwayache, "Nyang'anani, mbuya wa maloto ule akufendera. 20Bwerani tsapano, ndiye mbatiye timuphe apo timuthuse mu libodzi la madindiya. Timkalewa kuti, 'Wadyewa na chilombo cha mnthengo.' Timdzaona ndicho chimdzachitika na maloto yacheyo."21Rubeni adabva bzobzi achimupulumusa iye mmanja mwawo. Iye adati, "Nampodi tichose moyo wache." 22Rubeni adati kuna iwo, "Nampodi kujojeza mulopa. Muthuseni mdindi lomwe liri mchipulululi, soma nampodi kuikha boko pa iye"--- kuti adzamupulumuse kuchoka mmanja mwawo pakumubulisa kuyenda naye kuna babache.23Bzidachitika kuti pomwe iye adafendera kuna abale wachewo, adamukhundula chakubvala chache chamamtikade chire. 24Adamuphata mkumuthusa mdindi. Dindilo likhalibe bzinthu lakusaya madzi momo.25Iwo adakhala pansi mkumbadya mikate. Adatukula maso yawo achiona, apo, onani, ulendo bwa a Ismayeli akhachokera ku Gileadi, na ngamira zawo zitanyamula bzakununtchira na mafuta ya mankhwala na libano. Akhafamba kubzitakula kupolika nabzo kunyansi ku Aigupto. 26Yuda adati kuna abale wache, "Pana phindu lanyi tichipha m'bale wathu mkufuchira mulopa wache?27Bwerani, apo timugulise kuna a Ismayeli apo nampodi timuphe iye. Thangwe ni m'bale wathu umweyu, thupi lathu." Abale wache adamutetekera iye. 28Wamalonda waku Midyani adagwata pafupipo. Abale wache wale adamudzusa Yosefe mdzaulu achimubulisa kunja kwa dindi. Adamugulida Yosefe kuna a Ismayeli pa nsengwa ya kobiri masiriva makumi mawiri. A Ismayeli adayenda naye Yosefe ku Aigupto.29Rubeni adabweresa ku dindi kule, apo, onani, Yosefe akhali lini mdindimo. Iye adaphadzula bvakubvala bzache. 30Adabwerera kuna abale wache wale achikati, "Mwana ule mulibe! Apo ine, niyenda kuponi?"31Iwo adapha mbuzi apo kinangoka mkubvwika chakubvala chache mmulopa. 32Kinangoka adabweresa chakubvala chakudekeseriwa na mamtikade chire kuna babawo achikati, "Tagumana ichi. Chonde nyang'anani penu mchakubvala cha mwananu ayai neye." 33Yakobo adachizindikira achiti, "Mchakubvala cha mwanangu ichi. Chinyama cha mnthengo chamudya iye zjai. Yosefe wanyodzoliwa m'bzidupsa.34Yakobo adaphadzula bzakubvala bzache achibvala chiguduli mchiuno mwache. Adalira mwanache kwa nsiku zizinji. 35Wanache wense wachimuna na wachikazi adalamuka kumbamunyamaliza iye, soma iye adalamba kunyamaliziwa. Iye adati, "Mchadidi letu ate nimdzaguduka kuthenje la Siolo ndikulira nkhawa ya mwananguyo basi." Babache adamuriradi iye. 36A Midyani wale adamugulisambo ku Aigupto kuna Potifala, nduna ya Falawo yakunyang'anira alindiri.
381Bzidachitika nthawe yoyo kuti Yuda adaphadzana na abale wache wale achikakhala na munthu wina wa ku Dulami dzina lache Hira. 2Yuda adagumana koko na mwana wachikazi wa munthu wa ku Kanani dzina lache Sua. Adamutenga achigona naye.3Iye adatenga pathupi achikhala na mwana wachimuna. 4Iye adachemeriwa dzina la Eri. Adapasiwa pomwe pathupi achikhala na mwana wachimuna. Adamuchemera dzina lache Onani. 5Adakhala pomwe na mwana wachimuna achimuchemera dzina lache Sela. Pakhali pa Kezibu pomwe adam'balira iye.6Yuda adanyang'ara mkazi pala Eri, mwanache wakutoma. Dzina lache akhali Tamara. 7Eri, mwana wakutoma wa Yuda, akhali wakuipa pamaso pa Yahova. Yahova adamupha iye.8Yuda adati kuna Onani, "Ndoko kuna mkazi wa mano wako. Chita basa la mkuwasa kuna iye, apo ukuze mwanayu pala mano wako." 9Onani adadziwa kuti mwanayo angadakhala lini wache. Nthawe zense angayenda kuna mkazi wa mano wacheyo, akhatayira pansi kuti nampodi akhale na mwana pala mano wache. 10Bzomwe adachitabzo bzikhali bzakuipa pamaso pa Yahova. Yahova adamupha pomwe iye.11Ndiye Yuda adati kuna Tamara, muloola wache, "Bakakhala mbeta mnyumba mwa babako ate Sela mwanangu wachimuna, akule." Thangwe iye adagopa, "Iye angadafa pomwe. ninga abale wache." Tamara adachoka achikakhala mnyumba mwa babache.12Patapita nthawe itali, mwana wachikazi wa Sua mkazache wa Yuda adasaika. Yuda adanyamalizika achikwira kuyenda kuna eakusenga mabira yache ku Timna, iye na mwayache Hira waku Dulami. 13Tamara adauziwa, "Nyang'ana, mabzala wako wachimuna akukwira kuyenda ku Timna kukasenga mabira yawo." 14Iye adakhundula chakubvala chaumasiwa achibzigugudiza na chakubvala pa maloozi achibzitsengedera. Iye adakhala pa mpita wa Enaimu, omwe ukhali pafupi na Mary waku Timna. Thangwe adaona kuti Sela akhadakhala soma akhalibe kupasiwa kuna iye ninga mkazi.15Pomwe Yuda adamuona iye akhakumbuka kuti akhali puta thangwe akhadampsinkha nkhope yache. 16Iye adayenda kuna iye m'bali mwa mseu achiti, "Bwera, chonde ndileke ndibwere kuna iwe"---thangwe alibe kudziwa kuti akhali muloola wache---apo iye adati, "Um'dipasa chani kuti ubwere kuna ine?"17Iye adati, "Nimdzakutumizira ntchere ya mbuzi kuchoka pa thimu." Iye adati, "Umdzandipa luphato kufikira udzaitumize?" 18Iye adati. "Luphato lanyi ningakupe iwepo?" Iye adatawira, "Mphete yako na chingwe, na mpsimbo ndiyo iri mmanja mwakoyo." Adabzipereka kuna iye apo adayenda kuna iye, achipasiwa naye pathupi.19Iye adalamuka achiyenda. Adakhundula chakubvala chamaloozicho achibvala chaumasiwa. 20Yuda adatumiza mwayache wa ku Adula ntchere ile pala kuti iye akatambire luphato kubwezera mmanja mwa mkaziyo, soma alibe kukamugumana mkaziyo.21Ndiye waku Dula ule adabvunza wanthu wapambutopo, "Alikuponi puta wakubvekera ule omwe akhali pa Enaimu m'bali mwa mseu?" Iwo adati, "Pakhalibe puta wakubvekera pano." 22Iye adabwerera kuna Yuda achiti, "Ndiribe kukamugumana. Wanthu wapambutopo adati pomwe, 'Pakhalibe puta wakubvekera pano."' 23Yuda adati, "Mulekeni akoye bzinthu, kuti nampodi tichite manyazi. Mchadidi, ndidatumiza ntchere yambuzi, soma ulibe kukamugumana."24Bzidachitika kuti patapita pafupifupi miyezi mitatu kuti adauziwa Yuda, "Tamara muloola wako wachita uputa, apo chadidi, anabo pathupi." Yuda adati, Mubwereseni kuno apo adatenthiwe." 25Pomwe iye adamubulisa panja, adatumiza kuna amabzaka wache wachimunawo mafala, "Ndina pathupi pa mwenekachiro ibzi." Iye adati, "Zindikirani chonde ibzi mpsambani, chibangiri na bzingwe na mpsimbo." 26Yuda adabzizindikira achiti, "Iye ngwakulungama kuposa inepano zjai, thangwe ndiribe kumupa ninga mkazi kuna Sela, mwanangu wachimuna." Iye alibe kumudziwa pomwe.27Bzidachitika pa nthawe yakuti abale mwana kuti, Onani, mamphase yakhali mchiberekero mwache. 28Bzidachitika nthawe ndizo iye akhabala kuti m'bodzi adabulisa boko, apo mzamba adatenga usalu bufwira achibumanga pa boko lache achiti, "Uyu wabula panja pakutoma."29Soma kinangoka adabwezera boko lache mkati, apo, Onani, mano wache adabula panja pakutoma. Mzamba adati, "Wapsa tani tenepa!" Ndiye adamusandula Pereze. 30Ndiye mano wache adabula, omwe akhana usalu bufwira ku boko lache Ile, apo adamusandula Zera.
391Yosefe adabwera naye kunyansi ku Aigupto. Potifala, nduna ya Falawo omwe akhali kapitawo wa alindiri iye achikhala pomwe wa mu Aigupto, adamugula iye kuchoka kuna a Ismayeli, omwe adamubweresa iye kunyansiko. 2Yahova akhali naye Yosefe apo adasanduka munthu wakupambana. Iye adakhala mnyumba ya mbuyache wa chi Aigupto.3Mbuyache adaona kuti Yahova akhali naye iye na kuti pomwe Yahova adapambanisa chirichense ndicho iye adachita. 4Yosefe adagumana udidi pamaso pache. Iye adatumikira Potifala. Potifala adamuikha iye kukhala mkulu wakunyang'anira pamuyi pache, na chirichense ndicho akhanacho, adachiikha mmanja mwache.5Bzidachitika kuchoka pa nthawe ndiyo adamuikha mkulu wanyumba yache na chirichense ndicho akhanacho, kuti Yahova Mulungu adadalisa nyumba ya a Aiguptowo thangwera Yosefe. Madaliso ya Yahova yakhali pa chirichense ndicho Potifala akhanacho mnyumba na kumunda. 6Potifala Adaikha chirichense ndicho akhanacho mmanja mwa Yosefe. Akhabonera lini pomwe kumbakumbuka chirichense kupambula chakudya ndicho akhadya. Tsapano Yosefe akhali wamaonekedwe yakudeka na yakutenga mtima.7Bzidachitika bzitamala ibzi kuti mkazi wa mbuyache adadyerera maso yache pa Yosefe achiti, "Gona na ine." 8Soma iye adalamba achiti kuna mkazi wa mbuyacheyo, "Nyang'anani, mbuyangu ambadziwa lini chirichense ndicho nimbachita mnyumba muno, apo waikha chirichense ndicho anacho mmanja mwangu. 9Palibe winangombo mkulu mnyumba muno kuposa ndimo ine ndiriri. Ambandilambiza lini chinthu chirichense soma imwe basi, thangwe ndimwe mkazawo. Nimchitiranti chakuipa chikulu ichi tsono ndichiphonyera Mulungu?"10Iye adasewera kuna Yosefe nsiku na nsiku, soma adalamba basi kugona naye ayai kukhala naye. 11Bzidachitika nsiku inango kuti iye adapita mnyumba kukaphata basa lache. Mukhalibe munthu aliyense wapamuyipo mnyumbamo. 12Adamupfekeza bzakubvala bvache achiti, "Gona nande." Iye adasiya bzakubvala bzache mmanja mwamkaziyo, achithawa, mkubula panja..13Bzidachitika, pomwe mkaziyo adaona kuti iye wamusiyira bzakubvala bzache mmanja mwache apo wathawira panja, 14kuti achemera wanthu wa pamuyi pachepo achiwauza iwo, "Onani, Potifala wabweresa m'Heberi muno kudzatiseka ife. Adabwera kuna ine kuti adzagone nande, apo ndidachita kudzidzimuka. 15Bzidachitika kuti atabva kuti ndadzidzimuka, kuti adasiya bzakubvala bzachebzi na ine, mkuthawa, achiyenda panja."16Mkaziyo adabziikhira bzakubvala bza Yosefe pafupi na iye ate mbuyache kubwera pamuyipo. 17Iye adafokotozera iye bzobzi, "Nyabasa wachi Heberi ndiye mwatibwereserayu, adabwera muno kudzandiseka. 18Bzidachitika kuti pa nthawe ndiyo idadzidzimuka, adasiya bzakubvala bzachebzi kuna ine mkuthawira panja."19Bzidachitika kuti, pomwe mbuyache adabva kufokotoza kwa mkazache adamuuzako, "Ibzi ndibzo nyabasa wanu wandichita," iye adakalipa kwene kwene. 20Mbuya wa Yosefe adamutenga iye mkumuikha mkaoko, mbuto ndiyo wamkaoko wa mafumu akhaikhiwa. Iye akhali momo mkaokomo.21Soma Yahova akhanaye Yosefe achionesa chikwaniriso cha mpangano kuna iye. Adamupa iye udidi pamaso pa wakunyang'anira kaoko. 22Wakunyang'anira kaoko adapa Yosefe wamkaoko wense omwe akhali mkaokomo mmanja mwache. Chirichense akhachita momo, Yosefe ndiye akhanyang'anira chocho. 23Wakunyang'anira kaokoyo akhadandaula lini chinthu chirichense ndicho achisiya mmanja mwache, thangwe Yahova akhanaye. Chirichense akhachitacho, Yahova akhachipambanisa.
401Bzidachitika kuti bzitamala bzinthu bzobzi, wakupereka mkombo wa mfumu ya ku Aigupto na wakuphika mkate wa mfumu adaphonyera mbuyawo, mfumu ya Aigupto. 2Falawo adakalipa na nduna zache ziwiri, mkulu wa anyakupereka mkombo na mkulu wakuphika mkate. 3Adawaikha iwo mkaoko mnyumba ya kapitawo wa alindiri, mkaoko yokha yokhayo ndiyo Yosefe adaikhiwa.4Kapitawo wa alindiri adapereka Yosefe kuna iwo, apo iye adawatumikira iwo. Adakhala mkaoko basi kwa kanthawe. 5Awiri wensewo adalota loto---wakupereka mkombo na wakuphika mkate wa mfumu ya mu Aigupto omwe adatsekerewa mkaoko wale---munthu aliyense payekha pa awiriwa adalota loto lache lache usiku bubodzibodzibo, apo loto lirirense likhana kuthumbudzulira kwache.6Yosefe adabwera kuna iwo machibese achiwaona. Onani, iwo akhadapsoma. 7Iye adabvunza nduna za Falawo ndizo zikhana iye mkaoko mule mnyumba ya mbuyache, kulewa kuti, ""Thangweranyi mukuoneka wakupsoma lero?" 8Izo zidati kuna iye, "Awiri tensefe talota maloto ndiyo palibe wakutithumbudzulira. Yosefe adati kuna iwo, "Kuthumbudzulira mesa mkwa Mulungu? Nduizeni ine pano chonde."9Mkulu wa wakupereka mkombo adauza Yosefe loto lache. Iye adati kuna iye, "Mu loto langu, ona, mpesa ukhali pamaso pangu. 10Mumpesamo mukhana mitawi mitatu. Pomwe ukhaphuka, maluwa yache yadaphuka apo matsapfundu yache yachibala nkhunje zakufwira. 11Mkombo wa Falawo, ukhali mmanja mwangumu, Ndidatenga mpesa ule ndichiupsinyira mu mkombo wa Falawo, apo ndidapereka mkombo ule mmanja mwa Falawo.12Yosefe adati kuna iye, "Uku mkuthumbudzula kwache. Mitawi mitatuyo ni nsiku zitatu. 13Mkati mwa nsiku zitatu Falawo amdzatukula msolo wako achidzakubwezeresa pa basa lako. Umdzapereka pomwe mkombo wa Falawo mmanja mwache, ninga kalekale pomwe ukhali wakumbapereka mkombo wache.14Soma undikumbukire ine bzingakufambira, apo chonde dzandioneserembo chifundo ine. Dzandigume kuna Falawo na kundibulisa panja pa kaoko ino. 15Thangwe chadidi ndidachita kubewa mdziko la a Heberi. Kuno pomwe ndiribe kuchita chinthu chakuti andiikhire m'dindi la mdima lino."16Pomwe mkulu wa wakuphika mkate ule adaona kuti. thumbudzulo lire likhali labwino iye adati kuna Yosefe, "Ndidalotambo loto, apo, ona, bzisero bzitatu bza mikate bzikhali pamsolo pangupa. 17Mchisero cha padzaululetucho mukhana mikate ya Falawo ya moda wense, soma mbalame zikhaijonkhona kuchoka mchiseromo pamsolo pangupa.Yosefe adatawira achiti, "Kuthumbudzula kwache mkulu. Bzisero bzitatubzo ni nsiku zitatu. 18Mkati mwa nsiku zitatu Falawo amdzachosa msolo wako kuchoka kuna iwepo achidzakumanika pa muti. Mbalame zimdzadya mnomfu wako kuchoka kuna iwe.20Bzidachitika mkucha wache kuti ikhali nsiku yakubadwa Falawo. Iye adakonzera madyerero anyabasa wache wensene. Iye adadzusa msolo wa mkulu wa wakupereka mkombo na msolo wa mkulu wakuphika mikate, pakati pa anyabasa wache. 21Adabwezeresa mkulu wa wakupereka mkombo ule pa udindo bwache, apo adapereka pomwe mkombo mmanja mwa Falawo. 22Soma adamanika mkulu wa wakuphika mkate, ninga ndimo Yosefe adawathumbudzulira iwo. 23Chensecho mkulu wa wakupereka mkombo ule alibe kukumbuka Yosefe, soma adamuyebweratu iye.
411Bzidachitika pakumala magole mawiri yamtelo kuti Falawo adalota loto. Onani, adakhala pafupi na mkulo wa Nailo. 2Onani, ng'ombe zinomwe zikazi zidanuka kuchoka mu Nailomo, zakudeka zichikhala zakunenepa, apo zidadya mmitete. 3Onani, ng'ombe pomwe zinomwe zikazi zidanuka pomwe pambuyo paizo kubula mu Nailo, zakuipa zichikhala zakuonda. Zidaima pambali pa zinzachezo mgombe mwa mkuloyo.4Ndiye ng'ombe zakuipa zichikhala zakuonda zire zidadya ng'ombe zakudeka na kunenepa zire. Kinangoka Falawo adaphephuka. 5Kinangoka adagona achilota pomwe kachiwiri. Onani, ngalengale zinomwe za tirigu zidamera pa tsinde libodzi, zabulungire zichikhala zabwino. 6Onani, ngalengale zinomwe, zakuonda zichikhala zakubvuka na chonzi chakumachibese, zidamera pambuyo pa izo.7Ngalengale zakuonda zire zidakhudyula ngalengale zabulungire zichikhala za kunenepa zire. Falawo adaphephuka, apo, onani yakhali maloto. 8Bzidachitika machibese yache kuti mtima wache udabonera. Iye adatuma mitumi kukachemera wense wamatsenga na wanthu wanzeru wa mu Aigupto. Falawo adawauza iwo maloto yache, soma pakhalibe angadakwanisa kumuthumbudzulira Falawo.9Ndiye mkulu wa wa wakupereka mkombo ule adati kuna Falawo, "Ndakumbukira bzakuphonya bzangu lero. 10Falawo adakalipa nawo anyabasa wache, achindiikha ine muno mkaoko mnyumba ya kapitawo wa alindiri, mkulu wakuphika mikate na inepano. 11Tidalota maloto usiku bubodzibodzibo, iye na inepano. Tidalota munthu aliyense malingana na kuthumbudzula kwa loto lache.12Akhana ife momo mnyamata winango wachi Heberi, nyabasa wa kapitawo wa alindiri. Tidamuuza iye achithumbudzula maloto yathuyo. Adathumbudzula kuna ife malingana na loto lache. 13Bzidachitika kuti pomwe iye adatithumbudzulira ife, tenepo bzidachitika Falawo mkundibwezeresa ine pa udindo bwangu, soma winangoyo adamumanika."14Kinangoka Falawo adatuma mtumi kukachemera Yosefe. Kamkulumize iwo adamubulisa panja kuchoka m'dindi la mdima. Adabzimeta, mkuchinja bvakubvala bzache, achibwera mkati muna Falawo. 15Falawo adati kuna Yosefe, "Ndidalota loto, soma palibe wakulithumbudzulira . Soma ndabva bza iwepo, kuti ungabva loto ukukwanisa kulithumbudzula." 16Yosefe adamutawira Falawo, kulewa kuti, "Chiri lini mwa ine. Mulungu amdzamutawira Falawo na udidi."17Falawo adasewera na Yosefe, "Mu loto langu, ona, ndidaima pagombe lamkulo wa Nailo. 18Ona, ng'ombe zinomwe zikazi zidanuka mu Nailo, zakunenepa zichikhala zakudeka, apo zidadya pakati pa mitete.19Ona. ng'ombe pomwe zinomwe zikazi zidanuka pambuyo paizo, zakulenguka, zakuipa kwene kwene zichikhala zakuonda. Ndikhanatimbo kuona kale mdziko la Aigupto zakuipa ninga zozo. 20Ng'ombe zakuonda na kuipa zire zidakhudyula ng'ombe zinomwe zikazi zakunenepa zire. 21Zitazikhudyula, ziribe kudziwika kuti azikhudyula, thangwe zikhali zakuipa basi ninga pakutoma. Kinangoka ndidaphephuka.22Ndidanyang'ana mu loto langu, apo, ona, ngalengale zinomwe za tirigu zidamera pa tsinde libodzi, zipulumira bwino zichikhala zabwino. 23Ona, ngalengale pomwe zinomwe---zidafofoloka, zakuonda, zichibvuka na chonzi chakumachibese---zidamera pambuyo paizo. 24Ngalengale zakuonda zire zidakhudyula ngalengale zinomwe zabwino zire. Ndidawauza malotoya wamatsenga, soma palibe adakwanisa kuyathumbudzula kuna ine."25Yosefe adati kuna Falawo, "Maloto ya Falawoya ngabodzibodzi. Ndicho Mulungu amfuna kuchita, wachipereka kuna Falawo. 26Ng'ombe zinomwe zabwinozo ni magole manomwe yamweyo, apo ngalengale zinomwezo ni magole manomwe. Malotoya ngakulingana.27Ng'ombe zinomwe zakuonda zichikhala zakuipazo ndizo zidabwera pambuyo paizo ni magole manomwe, apo pomwe ngalengale zinomwe zakubvuka na chonzi chakumachibesezo yamdzakhala magole manomwe ya njala. 28Ichi mchinthu ndidasewera kuna Falawo. Ndicho Mulungu amfuna kuchita wachizimbulratu kuna Falawo. 29Nyang'anani, magole manomwe ya mpfumba yakunyanya yamdzabwera mdziko lensene la Aigupto.30Magole manomwe ya njala yamdzabwera yangadzamala yoyo, apo bzense bzakuti mukhana mpfumba mu Aigupto bzimdzayebweka, apo njalayo imdzasukwisa dziko. 31Mpfumba imdzakumbukika lini pomwe padziko thangwera njala ndiyo imdzabwerayo, nakuti imdzakhala ikulutsa. 32Bzakuti lotolo lidabwereziwa kuna Falawo ni thangwe lakuti nkhaniyi yakhazikisiwa na Mulungu, apo Mulungu tsampanopa amdzaichita.33Tsapano Falawo apsage munthu wakuzindikira na wanzeru, apo amuikhe wakunyang'anira dziko la Aigupto. 34Falawo anembe wakunyang'anira dziko, apo iwo atsonkhese gawo libodzi la machanu ya bzakukolola bza mu Aigupto mmagole manomwe yampfumba.35Iwo mbaakontcheze bzakudya bzensene mmagole yabwino yamkubweraya na kukoyeratu tirigu pa mkutonga kwa Falawo, pala chakudya chakudzaphatisiwa basa mmiyi. Iwo mbaachikoye. 36Chakudyacho chimdzakhala chakutsonkhera dziko kwa magole manomwe ya njala yomwe imdzakhala mdziko la Aigupto. Munjira yoyo dziko limdzasukwa lini na njala."37Langizo limweri likhali labwino pa maso pa Falawo na pa maso pa anyabasa wache wensene. 38Falawo adati kuna anyabasa wache, "Tingakwanise kumugumana munthu ninga umweyu, omwe mwa iye muna Mzimu wa Mulungu?"39Ndiye Falawo adati kuna Yosefe, "Nakuti Mulungu wakuonesera iwe bzensebzi, palibe winango wakuzindikira na wanzeru ninga iwepo. 40Umdzanyang'anira nyumba yangu, apo na mafala yakoya wanthu wangu wensene amdzatongewa. Pakadera yangu yokha yachifumu ndiye nimdzakhala mkulu kuposa iwe." 41Falawo adati kuna Yosefe, "Ona, ndakukhazika iwe wakunyang'anira dziko lensene la Aigupto."42Falawo adakhundula mphete yakudindiwa kuboko lache achiibvazika kuboko la Yosefe. Adamubvazika iye bzakubvala bza bafuta, achiikha korenti ya oro mkhosi mwache. 43Adampakiza galeta lache lachiwiri ndilo akhali nalo. Wanthu akhambakuwa patsogolo pache, "Funyani mabondo." Falawo adamuikha iye kukhala wakutonga dziko lensene la Aigupto.44Falawo adati kuna Yosefe, "Ndine Falawo, apo kupambula iwe, palibe munthu amdzadzusa boko lache ayai nzayo yache mdziko lensene la Aigupto." 45Falawo adachemera dzina la Yosefe "Zafenati-Panea." Adamupa iye Asenati, mwana wachikazi wa Potifera wanwembe wa ku Oni, kukhala mkazache. Yosefe adazunga zunga wakutonga mdziko la Aigupto.46Yosefe akhana magole makumi matatu pomwe adaima pamaso pa Falawo, mfumu ya Aigupto. Yosefe adabula kuchoka pamaso pa Falawo, achizunga mdziko lensene la Aigupto. 47Mgole lachinomwe la mpfumbalo mataka yadabala bzizinjitsa.48Iye adagwezeka chakudya cha magole manomwe chomwe chikhali mdziko la Aigupto achiikha chakudyacho mmizinda. Adaikha mu mzinda uliwense chakudya cha mminda yakuzungulira mzindayo. 49Yosefe adakoya chakudya ninga mchenga wa mnyanza, chizinji kuti adalekeza kulewenga, thangwe chikhadapitirira pa kulewengapo.50Yosefe akhana wana wachimuna awiri njala ikanati kubwera, omwe Asenati mwana wachikazi wa Potifera wansembe wa ku Oni, adamubalira iye. 51Yosefe adasandula dzina la mwanache wakutomayo Manase, thangwe adati, "Mulungu wandiyebwesa matsautso yangu yensene na banja lense la babangu." 52Iye adasandula dzina la mwanache wachiwiri Eferemu, thangwe adati, "Mulungu wandibalisa ine mdziko la kusaya kwangu."53Magole manomwe ya mpfumba ndiyo ikhali mdziko la Aigupto yadafika ku mapeto. 54Magole manomwe ya njala yadayanbika, ninga ndimo Yosefe akhadalewera. Mukhana njala mmadziko yensene, soma mdziko lensene la Aigupto mukhana chakudya.55Pomwe dziko lensene la Aigupto likhana chakudya, wanthu adachemera mwakukuwa Falawo pala chakudya. Falawo adati kuna wanthu wensene wa mu Aigupto, "Ndokoni kuna Yosefe apo mukachite ndibzo iye amkalewa." 56Njala ikhali pa nkhope pa dziko lensene. Yosefe adafungula nyumba zense zakukoyera achigulisira wanthu wa mu Aigupto. Njalayo ikhali ikulutsa mdziko la Aigupto. 57Dziko lense lapansi likhabweta ku Aigupto kudzagula tirigu kuchoka kuna Yosefe, thangwe njala ikhali ikulutsa padziko lense lapansi.
421Tsapano Yakobo adabva kuti kukhana tirigu ku Aigupto. Iye adati kuna wanache wachimuna, "Thangweranyi mukunyang'anisana?" 2Iye adati, "Onani pano, ndabva kuti ku Aigupto ndiko kuna tirigu. Polikani muyende koko mukatigulire pala tikhale na moyo seye kufa." 3Abale wache khumi wa Yosefe adapolika kuyenda kukagula tirigu wakuchoka ku Aigupto. 4Soma Yakobo alibe kutumiza Benjami m'bale wache wa Yosefe, kuyenda na abale wache wale, thangwe adati, "Ndikugopa kuti chakuipa chingakamuchitikire."5Wana wachimuna wa Isarayeli adabwera kudzagula pabodzi na adabwerawo, thangwe njalayo ikhali mdziko la Kanani. 6Tsapano Yosefe akhali wakutonga dzikolo. Ndiye akhali wakumbagulisira wanthu wense wadziko. Abale wache wa Yosefe adabwera achikotama nkhope zawo pansi kuna iye.7Yosefe adaona abale wache wale achiwazindikira, soma adabzibisa yekha kuna iwo achisewera nawo kwene kwene. Iye adati kuna iwo, "Imwepo mwachokera kuponi?" Iwo adati, "Kudziko la Kanani kudzagula chakudya." 8Yosefe adawazindikira abale wache wale, soma iwo alibe kumuzindikira.9Ndiye Yosefe adakumbukira maloto ndiyo adalota yakuguma iwo, apo iye adati kuna iwo wale, "Ndimwe wakuzonda! Mwabwera kudzaona mbuto zakusaya kuteteziwa za dziko lino." 10Iwo adati kuna iye, "Neye, mbuyangu. Akapolo wanu abwera kudzagula chakudya. 11Tense ndife wana wachimuna wa munthu m'bodzi. Ndife wanthu wachadidi. Akapolo wanu ndife lini wakudzazonda.12Iye adati kuna iwo, "Neye, mwabwera kudzazonda mbuto zakusaya kuteteziwa zadziko lino." 13Iwo adati, "Ife akapolo wanu tiripo khumi na awiri paubale bwathu, wana wachimuna wa munthu m'bodzi mdziko la Kanani. Onani, mng'ono letu pali pano ana babathu, apo mano wathu m'bodzi ali lini na moyo."14Yosefe adati kuna iwo, "Ndibzo ndakuuzani imwepo; ndimwe wakuzonda. 15Pa ichi muniyezeriwa. Na moyo wa Falawo, mumdzabula lini muno, pokha pokha mano wanu mng'onoletuyo abwere kuno. 16Tumani m'bodzi wa imwe akatenge m'bale wanuyo. Mum'bakakhala mkaoko, kuti mafala yanuya yaezeriwe, penudi muna chadidi mwa imwe. Seye apo, na moyo wa Falawo, meju ndimwe wakudzazonda." 17Iye adawaikha iwo mkaoko kwa nsiku zitatu.18Yosefe adati kuna iwo mkucha wacheyo, "Chitani ichi apo mukhale na moyo, thangwe ine nimbagopa Mulungu. 19Penudi ndimwe wanthu wachadidi, winango mbaabakakhale mkaokomu, soma imwe muyende, mutakule tirigu wa njala ya mmiyi mwanu. 20Kabwereseni mng'ono wanu letuyo kuna ine kuti mafala yanuya yatsimikizike apo mumdzafa lini." Ndiye iwo adachitadi tenepo.21Iwo adati kuna wina na mwayache, "Ndife wakuphonyadi kwene kwene pa ndibzo tidachita kuna m'bale wathubzo munjira yakuti tidachita kuonadi kubonera kwa mtima wache pomwe iye adatidandaulira soma ifepano tidalamba basi kumutetekera. Mthangwerache kubonera uku mwabwera kuna ife." 22Rubeni adawatawira iwo, "Ndiribe kukuuzani ine, 'Nampodi kumuphonyera mwanayu.' Tsapano, onani ndipo, mulopa wache ukufunika pa ife."23Alibe kudziwa kuti Yosefe akhawabva, thangwe pakhana wakuthumbudzulira chiseweredwe pakati pawo. 24Iye adawafokotozera iwo achilira. Adazungunuka kuna iwo achisewera nawo. Iye adaphata Simeone pakati pawo achimumanga pamaso pawo. 25Kinangoka Yosefe adatonga abale wache wale kudzaza masakha yawo na tirigu, na munthu aliyense kuikha kobiri zache msakha wache wache, na kuwapa kaliboso wa pa ulendo. Bzidachitika kuna iwo.26Abale wache wale adaidzaza mabulu yawo na tirigu wawo achinyamuka kuchoka popo. 27Nthawe ndizo m'bodzi wa Iwo adatsudzula sakha wache kuti ape chakudya bulu wache pamtetete, adaona kobiri zache zire. Onani, zikhali kukamwa kwa sakha wache. 28Iye adati kuna abale wache, "Kobiri zangu andibwezera. Nyang'anani izi; ziri mkakha mwangumu." Mitima yawo idapsipa apo zjai adabwerera akunjenjemera kuna wina na mwayache, kulewa kuti, "Mchani ndicho Mulungu wachita kuna ifepano?"29Iwo adayenda kuna Yakobo, babawo mdziko la Kanani achikamuuza bzense ndibzo bzikhadachitika kuna iwo. Iwo adati, 30"Munthu, mbuya wa dzikolo, adasewera mwakuipa kuna ife achiganiza ninga tikhali wakukazonda mdzikomo. 31Tidati kuna iye, 'Ndife wanthu wachadidi. Ndife lini wakudzazonda neye. 32Tiripo khumi na awiri ubale bwathu, wana wachimuna wa babathu. M'bodzi zjai ali lini na moyo pomwe, apo mng'ono letu ana babathu mdziko la Kanani.'33Munthuyo, mbuya wadzikolo, adati kuna ife, 'Na ichi nimdzadziwadi kuti ndimwe wanthu wachadidi. M'bale wanu m'bodzi musiyeni na ine, takulani tirigu pala njala mmiyi mwanu apo muphate njira yanu muyende. 34Kabwereseni m'bale wanu mng'ono letuyo kuna ine. Apodi nimdzadziwa kuti ndimwe lini wakudzazonda, soma kutidi ndimwe wanthu wachadidi wale. Kinangoka nimdzakutsudzulirani m'bale wanuyo kuna imwe, apo mumdzachita malonda mdziko muno."'35Bzidachitika nthawe ndizo iwo adakhuthula masakha yawoyo, kuti, onani, aliyense kobiri zache zakugulira sakha zikhali msakha mwache. Pomwe iwo na babawo adaona kobiri za siriva zakukagulira masakhayo, akhana mantha. 36Yakobo babawo adati kuna iwo, "Mwanditengera wanangu imwe. Yosefe ali lini na moyo, Simoni adayenda, apo mumdzachosa pomwe Benjaminiyu basi. Bzinthu bzensebzi bzakugwera ine."37Rubeni adalewa kuna babache, kulewa kuti, "Mumdzapha wanangu wachimuna awiri penu nimdzabwezera lini Benjamini kuna imwe. Muikheni mmanja mwangu, apo nimdzamubweresa pomwe kuna imwe." 38Yakobo adati, "Mwanangu ampolika lini namwe. Thangwe mano wache adafa nabzo apo iye wasala yekha. Penu chakuipa chimmugwera iye panjira ndiyo mukuyenderayi, ndiye mudziwiretu mumdzachita kubwerera kunyansi imvi zanguzi na nsisi ku thenje la Siolo."
431Njala ikhali ikulutsa mdzikomo. 2Bzidachitika kuti pomwe adamala kudya tirigu ule adabweresa kuchoka ku Aigupto, babawo adati kuna iwo, "Ndokoni pomwe; mukatigulire chakudya."3Yuda adawauza iwo, "Munthuyotu adatichenjeza chaibzo, 'Mumdzaiona lini nkhope yangui pokha pokha mng'ono wanuyo mukabwere naye pabodzi.' 4Mungatituma pabodzi na mng'ono wathuyo, timpolika kukakugulirani chakudyacho. 5Soma penu munimtumiza lini, timpolika lini. Thangwe munthuyo adati kuna ife, 'Mumdzaiona lini nkhope yanguyi pokha pokha mng'ono wanuyo mukabwere naye pabodzi."'6Isaraeli adati, "Thangweranyi mundandichita kuipa tenepo ine kumuuza munthuyo kuti mukhana pomwe mng'ono wanu winango?" 7Iwo adati, "Munthuyo adabvunza kuti timuuzitsitse bwino bza banja lathu. Iye adati, 'Babanu akana moyo? Muna m'bale wanu pomwe winango?' Ife tidamutawira iye malingana na mabvunzo yoya. Tingadakwanisa tani kudziwa kuti amfuna kulewa kuti, 'Kapolike nayeni kuno?'"8Yuda adati kuna Isaraeli babache, "Mtumizeni mnyamatayo na ine. Tinilamuka tichiyenda kuti tikhale na moyo seye kufa, tense awirife, imwe na wanathu pomwe ang'ono. 9Nimdzakhala chiphatiro cha iye. Mumdzadziwa ine. Penu nimkabwerera lini naye kuna imwe ndichidzamuimisa pamaso panu, ndiye thangwe limweli mbalidzakhale pa ine ate mtsogolo. 10Thangwe tingadakhala tiribe kuchedwa, chadidi pakufika nthawe zino zjai tingadakhala tabwerera kale pomwe kachiwiri."11Babawo Isaraeli adati kuna iwo, "Penu bziri tenepoyo, tsapano chitani terepayu. Takulani bzipatso bzinango bzabwino kwene kwene bza mdziko muno mbzakutakulira bzanu. Mumutengere mphatso munthuyo mupolike nazo---mafuta ya mankhwala pang'ono, uchi pang'ono, bzakununchira na mure, mpfula na katungulume. 12Takulani kobiri zakupita kawiri mmanja mwanu. Kobiri ndizo adakubwezerani kumilomo kwa masakha yanu zire, muzitakule pomwe mmanja mwanu. Pinangopense kukhali kuphonyesa.13Tengani pomwe m'bale wanuyu. Lamukani muyende pomwe kuna munthuyo. 14Mulungu Wamphamvu zense akakuchitireni chifundo imwe pamaso pamunthuyo, pala kuti akakuchosereni m'bale wanuyo pabodzi na Benjamini. Penu ine nimkhala wakusaya wana wanguwo, mbandikhake nyamalira." 15Wanthuwo adatakula mphaso ire, apo mmanja mwawo adatakula kobiri zakukwana kawiri, pabodzi na Benjamini. Adanyamuka achipolika ku Aigupto achikaima pamaso pa Yosefe.16Nthawe ndizo Yosefe adaona Benjamini ana iwo, adati kuna tsanyumba wache, "Abwerese wanthuwo mnyumba muno, phaya nyama uyikonzekonze, thangwe wanthuwa anidya na ine masikati Yano." 17Tsanyumbayo adachita ndimo Yosefe adalewera. Adabweresa wanthuwo kunyumba ya Yosefe.18Wanthuwo akhana mantha thangwe adapisiwa mnyumna ya Yosefe. Iwo adati, "Ni thangwera kobiri ndizo zidabwezeriwa mmasakha mwathu pakutoma pale pomwe tidatumiwa muno kuti ationere thangwe. Pala iye atimange Ife mkutitenga ninga akapolo, apo atitengere abulu wathuwa. 19Iwo adafenderera tsanyumba wa Yosefeyo, achilewalewa naye pamsuwo wanyumbayo, 20kulewa kuti, "Mbuyangu, tidapolika pakutoma kudzagula chakudya.21Bzidachitika, nthawe ndizo tidafika pambuto yakugona, kuti tidatsudzula masakha yathu, apo, onani, kobiri za munthu aliyense zikhali kukamwa kwa sakha wache, kobiri zathu mkulemera kwache kwense. Tazibweresa mmanja mwathu. 22Kobiri zathu zinango tapolikanazo pomwe mmanja mwathu kudzagulira chakudya. Tikudziwa lini ndiye adaikha kobirizo mmasakha mwathumo." 23Tsanyumbayo adati, "Mtendere ukhale kuna imwe, nampodi kugopa. Mulungu wanu na Mulungu wa babanu angakhale iye adaikha kobiri zanu mmasakha mwanumo. Ndidatambira kobiri zanu." Tsanyumbayo kinangoka adawabweresera iwo Simeoni.24Tsanyumba adatenga wanthuwo mkupita nawo mnyumba mwa Yosefe. Adawapa madzi, achitsuka nzayo zawo. Iye adapa bzakudya mabulu yawo. 25Iwo adakonzesera mphaso pala kubwera kwa Yosefe masikati, thangwe akhadabva kuti iwo amdzadya pampwepo.26Nthawe ndizo Yosefe adabwera pamuyipo, iwo adabweresa mphaso ndizo zikhali mmanja mwawo mnyumbamo achikotama pansi pamaso pache kuna iye. 27Iye adawamusa iwo bza moyo wawo achiti, Babanu ali bwino, nkhalamba mukhalewayo? Iwo akana moyo?"28Iwo adati, "Kapolo wanu babathu ali bwino bwino. Iwo akana moyo." Apo iwo adakotama achimupa iye ulemu. 29Pomwe iye adadzusa maso yache adaona mano wache Benjamin, mwana wachimuna wa mayi wache, apo iye adati, "Umweyu ndiye m'bale wanu mng'ono letu mudandiuzayo?" Ndiye iye adati, "Mulungu mbaakhale wachifundo kuna iwe, mwanangu."30Yosefe adafulumiza kubula msubimo, thangwe akhali wakukhudzika na mano wacheyo. Adapsaga mbuto inango kukalira. Iye adayenda kusubi kwache kukalira momo. 31Adasamba nkhope yache achibula panja. Adabzilimbisa yekha, kulewa kuti, "Dyani chakudya."32Akapolowo adamupa Yosefe payekha apo abalewo paokha. Aiguptowo popo adadya naye paokhambo thangwe Aigupto angadadya lini mkate pabodzi na Aheberi, nakuti kutenepo Aigupto mkubzipsipiza. 33Abalewo adakhala pamaso pache, wakutoma kubadwa malingana na ukulu bwache, apo wakumalizira kubadwa malinganambo na umwana bwache. Wanthuwo akhali wakudabwa pabodzi. 34Yosefe adatumiza mitanda kuna iwo kuchoka mu chakudya pamaso pache. Soma mtanda wa Benjamini ukhali wakukula kachanu kuposa mtanda wa aliyense wa abale wachewo. Iwo adamwa bwino bwino achisekerera pabodzi na iye.
441Yosefe adatonga tsanyumba wache, kulewa kuti, "Dzaza masakha yawanthuya na chakudya, chakuwanda ndimo angakwanisire kutakula, na kuikha kobiri za munthu aliyense kukamwa kwa sakha wache. 2Ikha kaneka yangu, kaneka ya siriva, kukamwa kwa sakha wa mng'onoletuyo, na kobiri zache pomwe za tirigu." Tsanyumbayo adachita ndimo Yosefe adalewera.3Machibese yadaonesa manyika, apo wanthuwo adanyamuka, iwo na mabulu yawo. 4Nthawe ndizo adabula kunja kwa muyiyo soma akhali lini patali letu, Yosefe adati kuna tsanyumba wache, "Lamuka, uwatewere wanthu wale, apo ungakawapinzula, ukalewe kuna iwo, 'Thangweranyi mwabwezera chakuipa mmalo mwa chabwino? 5Iyi ni kaneka lini ndiyo mbuyangu ambamwera, na kaneka ndiyo ambaphatisa basa kuombezera ula? Mwachita chakuipa, ichi ndicho mwachitachi."'6Tsanyumbayo adawapinzula iwo achisewera mafalaya kuna iwo. 7Iwo adati kuna iye, "Thangweranyi mbuyangu ambasewera mafala ninga yoya? Bziri kutali kuti akapolo wanuwa angachite chinthu ninga chimwecho.8Nyang'anani, kobiri ndizo tidazigumana kukamwa kwa masakha yathu, tidakubwereserani pomwe kuchoka nazo ku dziko la Kanani. Tingabe tani pomwe siriva na oro ya mbuyanu? 9Penu wina wa akapolo wanuwa anigumanika nayo aferetu umweyo, apo pomwe ife timdzakhala akapolo wa mbuyangu." 10Tsanyumba ule adati, "Tsapano mbabzichitike ninga ndimo mafala yanu yalewera. Iye anigumanika na kanekayo anikhaliratu kapolo wangu umweyo, apo winango mwensemwe munikhala na lazau.11Kinangoka munthu aliyense adakulumiza kubulusa sakha wache pansi, apo munthu aliyense adatsudzula sakha wache. 12Tsanyumba ule adafununkhula. Adayamba na mkulu letuyo kumalizira na mng'onoletuyo, apo kanekayo idagumanika msakha mwa Benjamini. 13Kinangoka iwo adaphadzula bzakubvala bzawo. Munthu aliyense adapakiza bulu wache achibwerera pomwe mmuyimo.14Yuda na m'bale wache adabwera kunyumba ya Yosefe. iye mkuti akali popo basi, apo iwo adakotama pansi pamaso pache. 15Yosefe adati kuna iwo, "Mchani ichi ndicho mwachita? Mukudziwa lini kuti munthu ninga ine nimbachita bzakubzimira?"16Yuda adati, "Tingalewe chani kuna mbuyangu? Timsewera chani? Ayayi tim'bzipidigula tani tekha? Mulungu wagumana mphumbza za akapolo wanu. Nyang'anani, ndife akapolo wa mbuyangu, ife pabodzi na iye ndiye wagumanika na kaneka mmanja mwache." 17Yosefe adati, "Bziri kutali na ine kuchita tenepoyo. Munthu ndiye kaneka yagumanika mmanja mwacheyo, munthu umweyo amdzakhala kapolo wangu letu, soma pala winangomwe, kwirani mumtendere kuna babanu."18Kinangoka Yuda adabwera pafupi na iye achidzati, "Mbuyangu, chonde bvumani kapolo wanuyu asewere mafala mmakutu mwa mbuyangu, apo nampodi ukali bwanu bukhale pa kapolo wanguyu, thangwe muli ninga Falawo chaiye. 19Mbuyangu adamubvunza kapolo wache, kulewa kuti, 'Una baba ayai mano?20Ife tidati kuna mbuya, 'Baba tinawo , munthu wakukalamba, na mwana wa muukalamba bwawo, ni mwana mng'ono. Soma mano wache adasaika, apo iyeyu yekha basi ndiye wasala kuna mayi wache, apo babachewo umweyu ambamukonda.' 21Ndiye mudati kuna akapolo wanu, polika nayeni kuno kuti ndidzamuone.' 22Kumala popo, tidati kuna mbuyanguyo, 'Mnyamatayu angasiyane lini na babache. Thangwe achitondo kusiyana na babache babachewo amferatu.'23Ndiye mudati kuna akapolo wanu, "'Pokha pokha mng'ono wanu letuyo apolike na imwe, mumdzaona lini pomwe nkhope yanguyi. 24Ndiye bzidachitika nthawe ndizo ife tidakwira kuna kapolo wanu babangu, tidamuuza iye mafala ya mbuyangu. 25Babathu adati, "Ndokoni pomwe, mukatigulire chakudya.' 26Ndiye tidati, 'Tingapolike lini. Angakhala mng'ono wathuyu tiri naye, ndiye kuti timdzapolika, thangwe timdzakwanisa lini kuona nkhope yamunthuyo pokha pokha mng'ono wathuyo tiri naye.'27Kapolo wanu babangu adati kuna ife, 'Mukudziwa kuti mkazangu adandibalira ine wana awiri wachimuna. 28M'bodzi waiwo adandichokera ine apo ndidati, "Mchadidi iye wakhadzuliwa mbzidupsa, apo kuyambira popo ndiribe kumuona pomwe." 29Tsapano munganditengera pomwe uyu, apo chakuipa chimdzamuonekera iye, mumdzapolika na imvi zanguzi na nsisi ku thenje la Siolo.'30Tsapano, mnthangwerache, ningabwera kuna kapolo wanu babangu, uko mnyamatayu palibe, nakuti moyo wache wamangika mmoyo wa mnyamatayu, 31bzimdzachitika, nthawe ndizo amdzatondo kuona mnyamatayu ali lini na ife, iwo amdzaferatu. Akapolo wanu amdzapolika na imvi za kapolo wanu babathu na nsisi ku thenje la ku Siolo. 32Thangwe kapolo wanuyu adakhala chiphatiro cha mnyamatayu kuna babangu achiti, 'Ningadzasaya kumubweresa kuna imwe, ndiye kuti nimdzatenga pikado kuna baba ate mtsogolo.'33Tsapano mnthangwerache, chonde kapolo wanuyu mbaasale mmalo mwa mnyamatayu ninga kapolo kuna mbuyangu, apo mulekeni mnyamatayu akwire na abale wachewa. 34Thangwe ningayende tani kuna baba pomwe mwanayu ana lini ine? Ndina mantha kukaona chakuipa ndicho chimkabwera pa baba.
451Ndiye Yosefe alibe ukwanisa kubzilambiza pa akapolo wense ndiwo akhadaima pambali pache. Iye adati mwakukuwa, "Mwensene mundichokere pano." Ndiye pakhalibe kapolo wakuima pafupi na iye pomwe iye adabzidziwisa kuna abale wache wale. 2Iye adalira mwakukuwa, Aigupto adabva bzobzo, na nyumba ya Falawo idabva pomwe bzimwebzo. 3Yosefe adati kuna abale wache, " Ine ndine Yosefe. Kodi babangu akana moyo na?" Abale wache wale alibe kumutawira, thangwe akhadaphatiwa na mantha pakumuona iye.4Ndiye Yosefe adati kuna abale wache, "Bwerani pafupi na ine, chonde." Iwo adafendera pafupi. Iye adati, " Ine ndine Yosefe m'bale wanu ule, omwe mudandigulisa ku Aigupto. 5Nampodi kuwawidwa mtima ayai kubzikalipira mwekha kuti mudandigulisa ine kuno, thangwe Mulungu adanditsogoza patsogolo panu kufuna kukoya moyo. 6Pa magole mawiriya mwakhala njala mdziko muno, apo yasala magole machanu ndiyo pamkhala lini kulima ayai kutsenga.7Mulungu adanditumiza ine patsogolo panu ninga wakusalira padziko lapansi, na kukukoyani imwe namoyo na chipulumuso chikulu. 8Ndiye ndimwe lini omwe mudanditumiza kuno neye soma ni Mulungu, apo wandisandusa babache wa Falawo, wakutonga nyumba yache yensene, na mtongi wa dziko lensene la Aigupto.9Kulumizani muyende kuna babangu mukawauze kuti, 'Ibzi ndibzo mwananu Yosefe walewa, "Mulungu wandisandusa mtongi wa dziko lense la Aigupto. Bwerani polikani kuna ine, nampodi kuchedwa. 10Mumdzakhala mdziko la Goseni, apo mumdzakhala pafupi na inepano, imwe na wana wanu, na wana wa wana wanu, na mabira yanu na ng'ombe zanu, na bzense ndibzo munabzo. 11Nim'badzakudyesani kumweko, thangwe pakana magole machanu ya njala, pala kuti nampodi musauke, imwe, mabanja yanu, na bzense ndibzo muli nabzo."'12Nyang'anani, maso yanu yakuona, na maso ya m'bale wangu Benjamini, kuti ni mulomo wangu ndiwo ukusewera kuuza imwe. 13Mumkawauza Babanguwo bza ulemu bwangu muno mu Aigupto na bzensene ndibzo imwe mwaona. Mukakulumize mukapolike nawo babanguwo kuno."14Iye adakumbatira mkhosi mwa m'bale wache Benjamini achilira, apo Benjamini adalira pakhosi pachepo. 15Iye adampsompsona abale wache wensewo achiwalirira iwo. Kumala popo abale wachewo adalewalewa naye.16Mbiri ya nkhaniyo adauziwa wa kunyumba la Falawo: "Abale wache wa Yosefe abwera." Ibzi bzidakomera kwene kwene Falawo na akapolo wache. 17Falawo adati kuna Yosefe, "Lewa kuna abale wako, 'Chitani ichi: Pakizani nyama zanu apo mumbayende mdziko la Kanani. 18Katengeni babanu na mabanja yanu mukabwere kuna ine. Nimdzakupani bzabwino bza mdziko la Aigupto, apo mumdzadya bzakunenepa bza dzikoli.'19Tsapano mukutongewa, 'Chitani ichi, muwatengere kalosa wana wanu na akazanu kuchoka nazo mu Aigupto. Katengeni babanu mukabwere. 20Nampodi kuchita thupo na vida yanu, thangwe bzabwino bzensene bza mdziko la Aigupto mpsanu meju."'21Wana wachimuna wa Isaraeli adachita tenepoyo. Yosefe adawapa makalosa, malingana na chitongi cha Falawo, na kuwapa bzakuthemera paulendo. 22Kuna wensewo adapa munthu aliyense bzakubvala bzakumbachinja, soma kuna Benjamini adamupa kobiri madzana matatu za siriva na bzakubvala bzichanu bzakumbachinja. 23Pala babache adatumiza ibzi: mabulu khumi yakupakiziwa na bzinthu bzabwino bza mu Aigupto; na mabulu khumi makazi yakupakiziwa kudzala na tirigu, mikate, na bzinthu bzinango pala babache paulendobo.24Ndiye adawayendesa abale wachewo iwo achinyamuka. Iye adati kuna iwo, "Onesesani kuti munjiramu nampodi kupokana." 25Iwo adakwira kubula mu Aigupto achibwera mdziko la Kanani, kuna Yakobo babawo. 26Iwo adawauza iwo kulewa kuti "Yosefe ule akana moyo, apo zjai ni mtongi wa dziko lensene la Aigupto." Mtima wawo udadabwisika, thangwe alibe kukhulupirira ndibzo akhawauzabzo.27Iwo adawauza babawowo mafala yensene ya Yosefe yomwe adalewa kuna iwo. Nthawe ndizo Yakobo adaona makalosa ndiyo Yosefe adatumiza kudzawatakula, mtima wa Yakobo babawo udatsitsimuka. 28Isaraeli adati, "Bzakwana. Yosefe mwanangu akana moyo. Nimdzayenda ndikamuone ndikanati kufapa."
461Isaraeli adalonga ulendo bwache na wense ndiwo akhanawo achiyenda ku Bereseba. Kumweko adakathira nsembe kuna Mulungu wa babache Isaki. 2Mulungu adasewera na lsaraeli mmasomphenya usiku, kulewa kuti, "Yakobo, Yakobo." Iye adati, "Ine ndiripano." 3Iye adati, "Ndine Mulungu, Mulungu wa babako. Nampodi kugopa kupolika ku Aigupto, thangwe kumweko nimkakusandusa kukhala dzinza likulu. 4Nimdzapolika nawe pabodzi ku Aigupto, apo chadidi nimdzakubweresa pomwe kudzaulu apo Yosefe amdzampsinkha maso yako na boko lache."'5Yakobo adalamuka kuchoka ku Bereseba. Wana wa Isaraeli adanyamuka Yakobo babawo, Wana wawo, na akazawo mmakalosa ndiyo Falawo adatumiza kukamunyamula iye. 6Iwo adatakula ng'ombe zawo na vida zawo ndizo akhadazigumana mdziko la Kanani. Iwo adabwera mu Aigupto, Yakobo na wanache wensene na iye. 7Iye adabweresa ku Aigupto wanache wachimuna na Wana wachimuna wa wana wawo, wanache wachikazi na wana wachikazi wa wana wawo wachimuna, na mbeu yache yensene.8Aya ni madzina ya wana wachimuna wa Isaraeli omwe adabwera ku Aigupto: Yakobo na mbeu yache, Rubeni, mwana wakutoma wachimuna wa Yakobo; 9wana wachimuna wa Rubeni, Hanoki, Palu, Hezroni, na Karmi; 10wana wachimuna wa Simoni, Yemueli, Yamini, Ohadi, Yakini, Zohari, na Sauli, mwana wachimuna wa mkazi wa ku Kanani; 11na wana wachimuna wa Levi, Gerisoni, Kohati, na Merari.12Wana wachimuna wa Yuda akhali Eri, Onani, Sela, Perezi, na Zera (soma Eri na Onani akhadasaika kale mdziko la Kanani). Wana wachimuna wa Perezi akhali Hezroni na Hamuli. 13Wana wachimuna wa Isakara akhali Tola, Pua, Yasubi, na Simuroni. 14Wana wachimuna wa Zebuluni akhali, Seredi, Eloni, na Yaleeli. 15Awa akhalimbo wana wa Leya omwe adabala na Yakobo ku Padani Aramu, pabodzi na mwana wachikazi Dina. Wanache wachimuna na wachikazi akhakwana makumi matatu na atatu.16Wana wachimuna wa Gadi akhali Zifloni, Hagi, Suni, Ezboni, Eri, Arodi, na Areli. 17Wana wachimuna wa Aseri akhali Yimna, Yisiva, Yisivi, na Berita; apo Sera akhali mpfumakazi yawo. Wana wachimuna wa Beriya akhali Hebere na Malikieli. 18Awa akhali wana wachimuna wa Zilipa, omwe Labani akhadawapereka kuna Leya mwanache wachikazi. Wana wachimuna wa iye adabala na Yakobo---khumi na atanthatu wense pabodzi.19Wana wachimuna wa mkazi wa Yakobo Rakelo akhali Yosefe na Benjamin. 20Mu Aigupto Manase na Eferemu adabadwa kuna Yosefe omwe Asenati, mwana wachikazi wa Potifera wansembe wa ku Oni adamubalira iye. 21Wana wachimuna wa Benjamin akhali Bela, Bekeri, Asiberi, Gera, Janani, Ehi, Rosi, Mupimu, Hupimu, na Aridi. 22Awa akhali wana wachimuna wa Rakelo omwe adabadwa kuna Yakobo---khumi na anayi wense pabodzi.23Mwana wachimuna wa Dani akhali Husimu. 24Wana wachimuna wa Nafitali akhali Yazeeli, Guni, Yezera, na Silemu. 25Amwewa ndiwo akhali wana wachimuna wakubaliwa kuna Yakobo kwa Biliha, omwe Labani adapa kuna Rakelo mwanache wachikazi---anomwe wense pabodzi.26Wensene ndiwo adayenda ku Aigupto na Yakobo, omwe akhali wambeu yache chaiwo, seye kulewengera wana wachimuna wa mkazi wa Yakobo, akhali makumi matanthatu na atanthatu wense pabodzi. 27Na wana chimuna awiri wa Yosefe ndiwo adabadwa kuna iye mu Aigupto, wanthu wa ku nyumba ya Yakobo omwe adayenda ku Aigupto akhali makumi manomwe wense pabodzi.28Yakobo adatumiza Yuda patsogolo pache kuna Yosefe kukamulatiza njira iye akanati kuti ayende ku Goseni, apo adabwera kudziko la Goseni. 29Yosefe adakonzekera galeta lache achiyenda kukagumana naye Isaraeli babache ku Goseni. Iye adamuona iye, mkumukumbatira khosi lache, achilira pakhosi lache nthawe itali. 30Isaraeli adati kuna Yosefe, "Tsapano ndilekeni ndife zjai, thangwe ndaona nkhope yako, kuti ukana moyo."31Yosefe adati kuna abale wache wale na kuna nyumba ya babache, "Nimdzakwira kukamuuza Falawo , kulewa kuti, 'Nyumba ya abale wangu na nyumba ya babangu, ndiwo akhali mdziko la Kanani, abwera kuna ine. 32Wanthuwa mbaamakabusa wamabira, thangwe akhala wakumbafuwa ng'ombe. Iwo abweresa mabira yawo, ng'ombe zawo, na bzense ndibzo anabzo.33Bzimdzachitika, nthawe ndizo Falawo amdzakuchemerani na kudzabvunza, 'Baea lanu mchiyani?' 34kuti mudzalewe, 'Akapolo wanufe timbafuwa ng'ombe kuchoka paubwana ate lero lino, ife, pabodzi na abereki wathu.' Chitani bzobzi pala kuti mukhale mdziko la Goseni, thangwe amakabusa wamabira wense Aigupto ambanyansidwa nawo."
471Kinangoka Yosefe adapita momo achiuza Falawo, "Babangu na abale wangu, mabira yawo, ng'ombe zawo, na bwense ndibzo anabzo, afika kuchoka ku dziko la Kanani. Onani, ali mdziko la Goseni." 2Iye adatenga achanu mwa abale wache achiwadziwisa kuna Falawo.3Falawo adati kuna abale wache wa Yosefe, "Basa lanu mchiyani?" Iwo adati kuna Falawo, "Akapolo wanu mbaamakabusa, ninga abereki wathu." 4Ndiye iwo adati kuna Falawo, "Tabwera ninga wakutondo kudzadikhira mdziko muno. Palibe upsa bwakudyesera bzifuwo bza akapolo wanu, thangwe njala yakula mdziko la Kanani. Ndiye tsapano, chonde bvumani akapolo wanu akhalembo mdziko la Goseni."5Kinangoka Falawo adalewa kuna Yosefe, kulewa kuti, "Babako na abale wakowa abwera kuna iwe. 6Dziko la Aigupto liri pamaso pako. Uwakhazike babako na abale wakowa pa mbuto yakudekesesa, mdziko la Goseni. Penu ukudziwa wanthu wanzeru pakati pa amwewa, uwaikhe anyang'anire ng'ombe zanguzi."7Kinangoka Yosefe adabweresa momo babache Yakobo achiwadziwisa kuna Falawo. Yakobo adadalisa Falawo. 8Falawo adati kuna Yakobo, "Mwakhala magole mangasi?" 9Yakobo adati kuna Falawo, "Magole ya ulendo bwangu ni dzana libodzi na makumi matatu. Magole ya moyo wangu yakhala yakuchepa na yakuwawa. Yalibe kukhala yakutalika ninga nsiku za abereki wangu' zaulendo." 10Kinangoka Yakobo adadalisa Falawo achichoka pamaso pache.11Kinangoka Yosefe adakhazika babache na abale wache. Iye adawapa iwo pakukhala mdziko la Aigupto, pakukomesesa mdzikomo, mdziko la a Ramese, ninga ndimo Falawo adatongera. 12Yosefe adapereka chakudya kuna abale wachewo, na wabanja lensene la babache. malingana na kuwanda kwa wana wawo.13Tsapano mukhalibe chakudya mdzikomo; thangwe njala ikhadakula. Dziko la Aigupto na dziko la Kanani yakhadasukwa thangwera njala. 14Yosefe adakontcheza kobiri zensene ndizo zikhali mdziko la Aigupto na mdziko la Kanani, pakugulisa tirigu kuna wamzdikomo. Tsapano Yosefe adabweresa kobiri ku nyumba yachifumu ya Falawo.15Pomwe kobiri zense zamu Aigupto na Kanani zidasakazika, Aigupto wense adabwera kuna Yosefe kudzati, "Tipenimbo chakudya! Thangweranyi kuti tife na njala uko imwe mulipo thangwera kuti kobiri zathu zayenda?" 16Yosefe adati, "Penu kobiri zanu zayenda, bweresani bzifuwo bzanu nimkupani chakudya timbachite matsintha na bzifuwo bzanubzo." 17Ndiye iwo adabweresadi bzifuwo bzawo kuna Yosefe. Yosefe adawapa chakudya kuchita matsintha na akavalo, na mabira, na ng'ombe, na abulu. Iye adadyesa iwo chakudya chakusinthana na bzifuwo bwawo bzense gole limwelo.18Pomwe gole limwelo lidamala, adabwera kuna iye gole linzachelo kudzati kuna iye, "Tinibisila lini mbuyathu kuti kobiri zathu zayenda zense, na kuti ng'ombe mzambuyathu. Palibe chasala pamaso pa mbuyangu, kupambula matupi yathuya na dziko lathuli. 19Thangweranyi tife ife pamaso panu, ifepano na dziko lathu kubodzi? Mugule ifepano na dziko lathu kubodzili kuchita matsintha na chakudya, apo ife na dziko lathuli timdzakhala akapolo kuna Falawoyo. Tipenimbo mbeu pala kuti tikhale na moyo seye kufa, nakuti pomwe dzikoli nampodi lisanduke matere."20Ndiye Yosefe adagulira Falawo dziko lensene la Aigupto. Thangwe munthu aliyense mu Aigupto adagulisa munda wache, thangwe njala ikhali ikulutsa maninge. Munjira yoyi, dziko lidasanduka la Falawo. 21Angakhala wanthu, iye adawasandusa akapolo wache kuchoka kumalire ya Aigupto kufika kumapeto kwinango. 22Ni dziko lokha la ansembe ndilo Falawo alibe kugula, thangwe ansembe akhapasiwa gawo la kwa Falawo. Iwo akhambadya gawo ndilo Falawo akhawapasalo. Mnthangwerache iwo alibe kugulisa dziko lawo.23Kinangoka Yosefe adati kuna wanthu, "Onani, ndakugulani imwepo na dziko lanu lero kukhala wa Falawo. Tsapano iyi ni mbeu yanu, apo mumdzakabzala mdziko. 24Pakudzakolola, mudzapereke libodzi la magawo machanu kuna Falawo, apo magawo manayiyo yamdzakhala yanu, thangwe mbeu ya mmunda na ya chakudya cha mabanja yanu na ya wana wanu."25Iwo adati, "Mwapulumusa miyoyo yathu. Mbatigumane udidi pamaso panu. Timdzakhala akapolo wa Falawo." 26Ndiye Yosefe adakhazikisa kukhala chizerewezi ndicho chikuphata basa mdziko la Aigupto ate lero lino, kuti libodzi la magawo machanu yambakhala ya Falawo. Dziko lokha la ansembe ndilo liribe kusanduka la Falawo.27Ndiye Isaraeli adakhala mdziko la Aigupto, mphimpha ya ku Goseni. Wanthu wache adagumana vida zawo mumwemo. Akhali wakubala achiwanda kwene kwene. 28Yakobo adakhala mdziko la Aigupto magole khumi na manomwe, ndiye magole ya moyo wa Yakobo yakhali dzana libodzi na makumi manayi na manomwe.29Pomwe nthawe idafendera kuti Isaraeli afe, adachemera mwanache wachimuna Yosefe achiti kuna iye, "Penu tsapano ndagumana udidi pamaso pako, bzatika boko lako kutseri kwa ntchafu yangu, apo undionese bzabwino na bzachadidi. Chonde nampodi kudzandifuchira mu Aigupto. 30Ningadzagona na abereki wangu, mudzandichose mu Aigupto mkudzakandiikha mnthenje la aberekiwo." Yosefe adati, "Nimdzachita ndimo mwalewera." 31Isaraeli adati, "Lumbira kuna ine," apo Yosefe adalumbira kuna iye. Kinangoka Isaraeli adakotama pa msolo wa msolo wache.
481Bzidachitika bzitamala ibzi, kuti winango adalewa kuna Yosefe, "Nyang'anani, babanu akudwala." Ndiye adatengana na wanache awiri wachimuna, Manase na Eferemu. 2Pomwe Yakobo adauziwa, "Nyang'anani, mwananu wachimuna Yosefe wafika kudzakuonani," Isaraeli zidadzerera mphamvu achilamuka kukhala tsonga pa kugona pache.3Yakobo adati kuna Yosefe, "Mulungu wamphamvu zense adandionekera ine pa Luzi mdziko la Kanani. Iye adandidalisa 4achiti kuna ine, 'Ona, nimdzakuchitisa kukhala wakubala, na kukuwanzisani. Nimdzakusandusa iwe kukhala thimu la wamadzinza. Nimdzapereka dzikoli kuna mbeu yako ya pambuyo pako ninga lawo lawo chikhalire.'5Tsapano wanako wachimuna awiri, omwe adabadwa kuna iwe mdziko la Aigupto ndikanati kubwera ine mu Aigupto, mbangu. Eferemu na Manase amdzakhala wangu, ninga ndimo aliri wangu Rubeni na Simeone. 6Wana wakubaliwa pambuyo pawo amdzakhala wako; iwo amdzandandaliziwa pansi pa madzina ya abale wangu wa mmibadwo yawo. 7Soma ningakhala inepano, pomwe ndidabwera kuchoka ku Padani, kuna wamisozi wangu Rakelo adafera mdziko la Kanani panjira, tikadali patali kuti tifike ku Efrati. Ndidamuikha pampwepo panjira ya ku Efrati" (ndiye kuti, Beterehemu).8Pomwe Isaraeli adaona wana wachimuna wa Yosefe, adati, "Ngwayani amwewa?" 9Yosefe adati kuna babache, "Mbangu, omwe Mulungu wandipa kuno." Isaraeli adati, "Abwerese kuna ine, kuti ndiwadalise." 10Tsapano maso ya Isaraeli yakhatazira thangwera kukalamva kwache, ndiye zjai akhakwanisa lini kuona. Ndiye Yosefe adawabweresa iwo pafupi na iye, achiwampsompsona na kuwakumbatira.11Isaraeli adati kuna Yosefe, "Ndikhadikhira lini kuona pomwe nkhope yako, soma Mulungu wandibvuma kuona wana wako." 12Yosefe adawabulisa kuchoka pa mabondo ya Isaraeli, achikotama nkhope yache pansi. 13Yosefe adawatenga awiri wensewo, Eferemu kuboko lache lamadidi kunyang'ana boko lamadidi la Isaraeli, achiwabweresa pafupi na iye.14Isaraeli adafuthula boko lache lamadidi achibzatika pa msolo pa Eferemu, omwe akhali mng'ono, na boko lache lamadzere pa msolo wa Manase. Adapingasa manja yache, thangwe Manase akhali mwana wakutoma. 15Isaraeli adadalisa Yosefe, achiti, "Mulungu omwe abereki wangu Aburahamu na Isaki adafamba pamaso pache, Mulungu omwe wanditchenkha ine kufika ate lero, 16mnjero ndiye wanditeteza inepano ku bzakuipa bzense, mbaadalise anyamatawa. Dzina langu mbaligumiwe mwa iwowa, na dzina la abereki wangu Aburahamu na Isaki. Mbaakule kukhala thimu padziko lapansi."17Pomwe Yosefe adaona babache kubzatika boko lawo lamadidi pa msolo pa Eferemu, bziribe kumukomera. Iye adatenga boko la babache mkuligwinya kuchoka pamsolo pa Eferemu kuyenda pamsolo pa Manase. 18Yosefe adati kuna babache, "Si tenepa, babangu; thangwe uyu ni mwana wakutoma. Boko lanu lamadidi ikhani pamsolo pache."19Babache adalamba achiti, "Ndikudziwa inepano, mwanangu, ndikudziwa. Iye pomwe amdzakhala wanthu, apo iye pomwe amdzakhala mkulu. Ndiye mng'ono wacheyo amdzakhala mkulu kuposa iye, apo mbeu yache imdzakhala thimu la madzinza." 20Isaraeli adawadalisa iwo nsiku yoyo na mafala yoya, "Wanthu wa ku Isaraeli amdzaguma madaliso na madzina yanu kulewa kuti, 'Mulungu mbaakuikhe iwe kukhala ninga Eferemu na ninga Manase'." Munjira yoyi, Isaraeli adaikha Eferemu wakutoma pa Manase.21Isaraeli adati kuna Yosefe, "Onani, ndiri pafupi kufa, soma Mulungu amdzakhala nawe, achidzakubwezeresa kudziko la makolo yako. 22Kuna iwe, ninga omwe uli padzaulu pa abale wako, nimkupasa phompho la phiri ndilo ndidatenga kuchoka kuna Amori kuphatisa basa dipa langu na uta bwangu."
491Kinangoka Yakobo adachemera wanache wachimuna, achiti: "Gwezekanani pabodzi, kuti ndikuuzeni bzomwe bzimdzakuchitikirani mtsogolo. 2Gwezekanani kuti mutetekere, imwe wana wachimuna wa Yakobo. Tetekerani kuna Isaraeli babanu.3Rubeni, ndiwe mwanangu wakutoma, mphamvu zangu na chiyambi cha mphamvu zangu, ulemu bwakupambana, na mphamvu yakupambana. 4Wakusaya kutetezeka ninga madzi yakuthamanga, umdzapambana lini, thangwe udayenda ate pa kama ya babako. Kinangoka udaipsipiza; udayenda ate ndipo nimbagonapo.5Simeoni na Levi mbubale bwawo. Bzida bza mphumbza ndibzo madipa yawo. 6O mtima wanguwe, nampodi kupita mmalangizo mwawo; Ulemerero bwanguwe, nampodi kubziphathika mmagumano mwawo, thangwe mtima wangu una ulemu bukulutsa pachimwecho. Thangwe mu ukali bwawo adapha wanthu. Mkufuna kwawo adapungula ng'ombe zapakalosa.Ukali bwawo mbabutembereriwe, thangwe kukhali kwakugopsa--apo ukali bwawo, nakuti bukhali bukulu. Nimdzawagawa mwa Yakobo na kuwabalalisa mwa Isaraeli.8Yuda m'bale wako amdzakutenda iwepo. Boko lanu limdzakhala pakhosi pa awengi wanu. Wana wachimuna wa babanu amdzakukotamirani imwepo.9Yuda ni mwana wa mphondolo. Mwananguwe, wayenda kukwira kuchoka kuna wakugwedwa wako. Iye adakotama pansi, adakhwathama ninga mphondolo, ninga mphondolo ikazi. Mbani angabzithembe kukamulamusa iye?10Mpsimbo yachifumu imdzachoka lini mwa Yuda, ayai mpsimbo ya mtongi kuchoka pakati pa nzayo zache, ate Silo kubwera. Madzinza yamdzamubvera iye.11Adamangirira bulu wache pa mpesa, na mphulu ya bulu wache pa mpesa wakusankhuliwa, Wafula malaya yache mu vinyu, na chakufunika chache mmulopa wa mpesa. 12Maso yache yamdzakhala mapsipa ninga vinyu, na mano yache kuchena ninga mkaka.13Zebuluni amdzakhala m'phepete mwa nyanza. Amdzakhala gombe la mimwadiya, na malire yache yamdzafika ku Sidoni.14Isakara ni bulu wamphamvu, akugona pakati pa makhola yamabira. 15Iye waona mbuto yabwino yakupumira na mbuto yakudeka. Amdzakotamisa phewa lache pa kachitigu kutakula na kukhala kapolo wa kuphata basa lakungingimiza.16Dani amdzayeruza wanthu wache ninga m'bodzi wa dzinza la Isaraeli. 17Dani amdzakhala nyoka m'phepete mwa njira, nyoka ya ndulu munjira ndiyo imbaluma makatendene ya akavalo, pala kuti wakupakira wache agwere chakumbuyo. 18Ndikudikhira chipulumuso chanu, Yahova.19Gadi---akapondolo amdzamumpsinkha, soma amdzawampsinkha pa akadendene wawo. Chakudya cha 20Aseri chimdzadala, achidzapereka bzakulongosoka bzachifumu. 21Nafitali nswala yakutsudzula; amdzakhala na mafala yabwino.22Yosefe mtawi wakubala, mtawi wakubala pafupi na lowe, omwe mitawi yache yayanga pa litsito. 23Wenekachiro uta amdzamubvutisa iye kwene kwene achimuthwika iye na chibonereso.24Soma uta bwache bumdzakhala bwakuteya teya, na manja yache yamdzakhala yakuzerewera thangwera manja ya Wamphamvu zense wa Yakobo, thangwera dzina la makabusa, Thanthwe la Isaraeli.25Mulungu wa babako amdzakuthandiza na Mulungu Wamphamvu zense amdzakudalisa na madaliso ya kudzaulu kupitirira, madaliso ya madzi yakuzika ndiyo yali kuseri, na madaliso ya masuku na chibaliro.26Madaliso ya babako mmakulu kuposa madaliso ya mapiri ya kalekale ayai bzinthu bzakudeka bza mmapiri yachikalekale. Mbabzikhale pamsolo pa Yosefe, ayai pomwe pa korona wa pamsolo pa iye wakulekanisiwa na abale wache.27Benjamin ni mphumphi ya njala. Machibese amdzadya chilombo chakuzomola, apo kumaulo amdzamwaza wakudzaphotolawo."28Aya ni madzinza khumi na mawiri ya Isaraeli. Ibzi ndibzo babawo adawauza iwo nthawe ndizo adawadalisa. Aliyense adamudalisa na mdaliso wakuthemera. 29Ndiye adawalangiza achiti kuna iwo, "Ndasala pang'ono kuyenda kuna wanthu wangu. Mundiikhe pabodzi na abereki wangu wakale mgwinza ndilo liri mmunda wa Efroni m'Hiti, 30mgwinza la mmunda wa Makipela, ndilo liri patsogolo pa Mamre mdziko la Kanani, munda ndiwo Aburahamu adagula kusandusa thenje kuchoka kuna Efuroni m'Hiti.Popo adamuikha Aburahamu na Sara mkazache; Popo adamuikha Isaki na Rebeka mkazache; apo popo ndidaikha Leya. Mundayo na gwinza ndilo liri momo bzidaguliwa kuchoka kuna wanthu wa ku Heti." Pomwe Yakobo adamaliza malangizoya kuna wanache wachimunawo, adafunya nzayo zache pakama, achipuma kwakumaliza, achiyenda kuna wanthu wache.
501Kinangoka Yosefe adadandaula zedi mwakuti adagwa pa nkhope ya babache, achimlilira iye, achimumpdompsona. 2Yosefe adatonga akapolo wache anyabezi kuikha babache mankhwala yakuletsa thupi kubvunda. Ndiye anyabeziwo adathira Isaraeli mankhwalayo. 3Iwo adatenga nsiku makumi manayi, thangwe ndiyo ikhali nthawe yakukwana kuthira mankhwalayo. Wanthu wa mu Aigupto adamulira iye nkhawa nsiku makumi manomwe.4Nthawe ndizo nsiku zakulira nkhawayo zidamala, Yosefe adauza wakunyumba ya Falawo, kulewa kuti, "Penu ndagumana udidi pamaso panu, chonde sewerani kuna Falawo kulewa kuti, 5'Babangu adandilumbirisa, kulewa kuti, "Ona, ndasala pang'ono kufa ine. Undiikhe mgwinza langu ndilo ndidabzigobera mdziko la Kanani. Mwemo ndimo udzandiikhe inepano." Tsapano Ndilekeni ndikwire ndikaikhe babanguwo, apo kinangoka nimdzabwerera.'" 6Falawo adatawira, "Ndoko ukaikhe babakowo, ninga ndimo iwo adakulumbirisila."7Yosefe adakwira kukaikha babachewo. Akapolo wensene wa Falawo adayenda naye---akulu akulu wapabanjapo, nduna zense zikulu zikulu za mdziko la Aigupto, 8na wapabanja lense la Yosefe na abale wache, na wakubanja la babache kubodzi. Soma wana wawo, mabira yawo, na ng'ombe zawo zidasala mdziko la Goseni. 9Magaleta na wakupakira akavalo adayenda naye pomwe. Likhali thimu lizinjitsa la wanthu.10Pomwe iwo adafika pa mataka yachipfuku pfuku ya Atadi ng'ambu ya mkulo wa Yolodano, adalira nkhawa na nsisi zikulutsa. Popo Yosefe adachita nsiku zinomwe akulira babachewo. 11Pomwe wanthu wa mdzikomo, a Kanani, adaona kulira kwa pamataka yakupfukuka ya Atadi, adati, "Ichi mchakuchitika chakuipira Aigupto chikulu." Mnthangwerache dzina la mbutoyo imbachemeriwa Abeli Mizraimu, ndiyo iri ng'ambu ya Yorodano.12Ndiye wana wache wachimunawo adachita kuna Yakobo ninga ndimo iye adawapanganizira. 13Wanache adamutakula iye kuyenda naye mdziko la Kanani achikamuikha mgwinza mmunda wa Makipela, patsogolo pa Mamre. Aburahamu akhadagula gwinzalo na mundayo kudzakhala mbuto ya thenje. Akhadagula kuchoka kuna Efroni m'Hiti. 14Atamala kuikha babachewo, Yosefe adabwerera ku Aigupto, iye, pabodzi na abale wache, na wensene ndiwo akhadamperekeza iye kukaikha babache.15Nthawe ndizo abale wa Yosefe adaona kuti babawo adasaika, adati, "Tani achikhala kuti Yosefeyu wapitiriza kutikalipira ifepano mkukhumba bzakutibwezera meju bzachadidi pa bzense bzakuipa ndibzo tidamuchitira?" 16Ndiye iwo adafuna pakhale Yosefe. kulewa kuti, "Babako adasiya malangizo akanati kufa, kulewa kuti, 17'Muuzeni Yosefe tere, "Chonde lekerera chakuipa cha abale wako na chakuipa chawo nthawe ndizo adakuchita chakuipa iwepo."' Tsapano chonde lekerera akapolo wa Mulungu wa babako." Yosefe adalira pomwe iwo akhasewera kuna iye.18Abale wache adayendambo achigwesa nkhope zawo pansi pamaso pache. Iwo adati, "Ona, ndife akapolo wako." 19Soma Yosefe adawatawira iwo, " Nampodi kubva mantha. Kodi ine ndiri m'buto ya Mulungu? 20Mungakhala imwepo, mudafuna kundipha ine, soma Mulungu adasanduliza kukhala bzabwino, kupulumusa miyoyo ya wanthu azinji, ninga mukuoneka leroli. 21Ndiye tsapano nampodi kubva mantha. Nimdzakuchezesani imwe na wananu ang'ono." Adawanyamalizq tenepo achiwasewera mwakukoma mmitima yawo.22Yosefe adakhala mu Aigupto, pabodzi na wabanja la babache. Iye adakhala magole dzana libodzi na khumi. 23Yosefe adaona wana wa Eferemu ku m'bwado wachitatu. Iye adaona pomwe wana wa Makiri mwana wachimuna wa Manase, omwe adakhazikiwa pamabondo pa Yosefe.24Yosefe adati kuna abale wache, "Ndiri pafupi kufa; soma Mulungu amdzabwera chadidi kuna imwe achidzakutsogolerani kubula mdziko muno kuyenda kudziko ndilo adakumbukira kudzapa Aburahamu, kuna Isaki, na kuna Yakobo." 25Tsono Yosefe adachititsa wana Isarayeli kulumbirira lumbiro. Iye adati, "Mulungu adzabwera chadidi kuno imwepo. Nthawi zozo mudzatukule mafupa yangu kuchoka pano." 26Ndiye Yosefe adasaika, ali na magole dzana limodzi na khumi.