Natioro: Bible for Mark, Philemon

Formatted for Translators

©2022 Wycliffe Associates
Released under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Bible Text: The English Unlocked Literal Bible (ULB)
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English Unlocked Literal Bible is based on the unfoldingWord® Literal Text, CC BY-SA 4.0. The original work of the unfoldingWord® Literal Text is available at https://unfoldingword.bible/ult/.
The ULB is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Notes: English ULB Translation Notes
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English ULB Translation Notes is based on the unfoldingWord translationNotes, under CC BY-SA 4.0. The original unfoldingWord work is available at https://unfoldingword.bible/utn.
The ULB Notes is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

To view a copy of the CC BY-SA 4.0 license visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Below is a human-readable summary of (and not a substitute for) the license.
You are free to:

Share — copy and redistribute the material in any medium or format.

Adapt — remix, transform, and build upon the material for any purpose, even commercially.

The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms.
Under the following conditions:

Attribution — You must attribute the work as follows: "Original work available at https://BibleInEveryLanguage.org." Attribution statements in derivative works should not in any way suggest that we endorse you or your use of this work.

ShareAlike — If you remix, transform, or build upon the material, you must distribute your contributions under the same license as the original.

No additional restrictions — You may not apply legal terms or technological measures that legally restrict others from doing anything the license permits.

Notices:
You do not have to comply with the license for elements of the material in the public domain or where your use is permitted by an applicable exception or limitation.
No warranties are given. The license may not give you all of the permissions necessary for your intended use. For example, other rights such as publicity, privacy, or moral rights may limit how you use the material.

Mark

Chapter 1

¹Sula pɛnɛmanan npama Ɔlɔkɔpiya piya Yesu krista kunan wɔmu wa sɔrɔ nan de ni. ²Ɔlɔkɔpiya sula wônan nan Esayi sɛbɛ sɛbɛn npama wa wɔ ka wa si: siya, nɛn lo nan sula wɔnan nan wi ma ɲɔn,³ tolo tô tara wôrôkwere wan sin nan: Mi nyɛnpɛ Matiki wapiya; mi tele si ci suwe siyɛ.⁴Zan batiseli ɲanan kani ci ko wɔrɔkwere wan sin. A tɔ Ôlôkôpiya kunan wɔmu napisi tɔ a ci wan ni kunɛnpɛnɛɲɛn a batise Ȏlȏkȏpiya fin wa yafa ci tɔ. ⁵ Zude ɲisi tecɛ a zeruzamu tecɛ fo ci numa ci sa. Ci tɔ ɲi ci kunɛnpɛnsin zan batise zudɛn du pan sin.⁶ Zan npɛmɛɛn tɔ ɲɔnkɔnmɛn wili ci sinɛnsin tɔ fara.A tɔ nsɔkɔsi a tuwan naa wɔlun⁷A tɔ wɔmu ɲanapisi tɔ nan :npama pe nan sonto ci fankan pɛn tɛn nan wan. Ha li nan lɛlɛ nan fuwa ci sabaracɛ bin wɛn nan kunkwa sanka ka si.⁸ Na batise mi a du nka nsa mi batise a nii senumanwan nan.⁹Ka wulasi ,Yesu fuwe lɛ nazarɛti , Galile yisi a suwe Zan tɔ. ¹⁰ Zan batise nu zurudɛn du pan sin Yesu fuwe ka du sin a ɲan sorowan pɛlɛ ɲɛn ka a ɲan nii senuwan si ka ci kunko ma wômu ale numan¹¹ Wɔmamɛn tolo win soon wa wɔ ma nan ɲan ka napiya kanba ma kunan kunka nan sin hali¹²Ka siya kaba si nii senumanwan wi Yesu wɔrɔkwere wan si. ¹³ A ɲan wi sunti (40) wɔrɔkwere wansi. wɔrɔsi pe nan tɔ lɛ nu. wa sɛnɛn sutani kɔrɔbɔnu a sa. Mɛnɛkɛn sin tɔ ci ɲinan.¹⁴Zan wili ka lepesuwa kun , Yesu suwe a lɛ wô sulapɛnɛmanan Galile ɲisi¹⁵ a tɔ wɔmu a Ɔlɔkɔpiya tɔ wati npama kunan wɔmu wa fin.a Ɔlɔkɔpiya masaya wala fin. Mi kan kunɛnpɛnɛn kila mi la kibaru pɛnɛmanan wɔmi¹⁶Yesu ka ka Galile du pan pɛlɛ,a ɲan Simɔn mi ci kalama Andere. Ci tɔ njɔsi sanmu du pan sin , ci tɔ ɲisi tun nan tee. ¹⁷ Yesu wɔ ci tɔ nan :mi saa na fotafɛ nɛn lo mi ɲɛn duruɲan duru te cɛ mi tuli ɲinanpisi. ¹⁸ Ka siya kaba si, ci sɛnɛn ci njɔsi lɛ kini ci sa Yesu fɛri¹⁹Ci numa ka ɲɔn dɔni a ɲan Zedebe piricɛ ɲiti Zaki mi ci kalama Zan, ci tɔ ci njɔsi ɲɛnpɛ kuruwan sin. ²⁰ Ka siya kaba si Yesu lasi yɛ.Ci sɛnɛn ci npa baraɲanan tecɛ lɛ kini korowan sin ci saa Yesu fɛ.²¹Yesu mi ci karan piricɛ fin Kafaranamu ɲisi ,ala karan suwa kun siwani nan kwɛ wusi , a karan ɲinanpisi. ²² Ci kabakoya ci ɲinanpisi karanan faka wusi,ci karafaka tɔ kaba sariya ɲinanpisi le, nka a tɔ ci karan ma wɔmi le ka fankan sanmanan npama kila.²³Ka wula si wɔna tɔ kuya tolo fɛ, a bo a fankan: ²⁴ pe se lɛsi a man ɲan, nazarɛtika Yesu? man pa ka ma pɛsɛ se ya? Yesu nan suma man Ɔlɔkɔpiya piya fɛtɛka²⁵ Yesu wɔman ci kunko a wɔ ci tɔ: pɛma pɛlɛ ma fuwe cuwa ni sin! ²⁶wɔnan yɛrɛyɛsi cuwa fanka a fuwe a buwe²⁷Sabi sa ɲinanpisi si ci la wɔmi ntite tɔ nan: kanni kunnan pan lɛ. A tɔ sanman kunɛn wɔmu ala kunan wulɛ faka kani ɲinanpisi tɔ. A wɔtecɛ pa tɔ ɲi ci wansi.²⁸ Ka nan si ,Yesu ɲinan fuwe Galile ɲisi pa si.²⁹Ka sonto Yesu mi a Zaki a Zan ci fuwe karan suwa kun ci suwe Simɔn mi Andere mi ka si. ³⁰ Simɔn sukwe tɔ cini ka fara wali kila. Yesu finka su ci wɔ Simɔn sukwe kunan ci tɔ. ³¹Yesu numa ci kun a tu ci kila a akasi nu, ci fara wali bu a wusi a kanmasin ci mako.³²Wi sali ka sonto ɲinanpisi suwe Yesu tɔ a wɔteɲinapisi a kɛnan tecɛ pa.³³ ɲisi ɲanpisi pa pile suwa pɛlɛ.³⁴ A cɛrɛtɛsi kɛnantee lakaranɛn a sɔkɔ wɔtecɛn ni lakaranɛn sin. A tɔ ni wɔtecɛ wɔman le,ci tɔ ci suman ka.³⁵Kasanan kanan sunupiru yani kwɛnma ka Yesu ɲini. A fuwe a suwe Ɔlɔkɔpiya lari sa si wɔrɔ si. ³⁶ Simɔn mi ci tele ɲini ce la ci saa numɛn. ³⁷ Ci ɲan nu wati npama sin ci wɔ ci tɔ: ɲinanpisi pa tɔ ma siya numa.³⁸A wɔ ci tɔ nan : see suwe yewan fɛ ɲisi si , nɛ lo Ɔlɔkɔpiya sanma kunan wɔmi ce sɛsi. Nɛn pa ka kakunan sin duruɲan sin. ³⁹ Ka nan sin a suwe Galile ɲi kocɛ pa a lɛ wɔ Ɔlɔkɔpiya sanma kunan Zuwifu a lepesuwakun te cɛ tɔ, a sɔkɔ wɔtecɛ a fiti napisi si.⁴⁰Sunkwa kasi tɔ tolo wusi. A numa Yesu kun a kula ci kun a laru nu: Yesu a ma kutɔ ni ma tɔ lo nan cɛrɛtɛsi. ⁴¹ci makari tu Yesu, a yi a kula ci wusi; a wɔ: nan ɲi wasi cɛrɛtɛ. ⁴² Ka siya kabasi a cɛrɛtɛ.⁴³Ka sonto sani Yesu wɔ ci tɔ a suwe a wɔya ci tɔ nan : ⁴⁴ A kɔrɔsi ci koni aka peɲan a wɔ nu tɔ a sa nan cɛrɛtɛsiya le nka a nɛn kani ci koni saraka fitinan tecɛ tɔ. Musa tɔ saraka npama kunan wɔka sunkwakasi kunan si a fɛtɛkunan sin ma fitice ma kani napisi tɔ a ma cɛrɛtɛ.⁴⁵Wa kapa,cuwa suwe wula npamasin kunɛn npɛnmɛn ɲan ci tɔ a laa ɲisi a sɔrɔ ala ci pa wɔwi napisi tɔ Yesu tɔ fin a laa ɲisi cɛn napisi kila le. A tɔ kwɛ wɔrɔkwerewan sin. Napisi tɔ win siyɛ pasi ci lalɛ lɛ ci tɔ.

Chapter 2

¹Wi masunmɛn suwe cɛ sonto Yesu piri Kafaranamu. ɲinanpisi sunma alɛ suwa kun,² ni lakaranɛn la pile ci kun fɔ ɲisa lɛ asi, fɔ wilisuwɛ pɛlɛ si pa numa.Yesu tɔ Ɔlɔkɔpiya sanmakunan wɔmu ci tɔ³Ka wulasi,ni nan(4) lɛɛ murukun tolo ci tɔ. ⁴ A tɔ suwa npama kun napisi lakarɛ kila ci ɲan ci lo kɛ Yesu tɔ le , ci wuwa suwa kunko ci turu siya tolo ci wili nulɛ ka puwan fɛ a ci cini po pa.⁵Yesu ɲan ce cuwa si laka nsa wusi mikɛ a wɔ murukun ni tɔ : nan cuwa ma kunɛnpɛnɛn pa yafa ma tɔ. ⁶ Kasasi sariya napisi tele tɔ toni cɛ lɛ. Ti suwe ci la miri ⁷ a peɲan cuwa ni la wɔmɛn nan ni nyan,ala ɔlɔkɔpiya ɲinan pɛsɛya, mɛn fin a yafa sanmanan kunɛnpɛnɛn ci tɔ ka Ɔlɔkɔpiya kaba la.⁸Ka siya kaba si , Yesu suma ci miriyɛ a wɔ ci tɔ nan: peɲan mi la miri nani ɲan?⁹ nwɔ murukun tɔ nan: ma kunɛnpɛnɛn yafa ma tɔ, nwɔ ci tɔ wusi ma cuwa ma cinipo ma ce ce kunɛn ɲinti sin finɛn poka ya?¹⁰Nka nɛn wa wɔmu mi tɔ, a fankan ɲanka sanmanan piya a yafa sanmanan kunɛnpɛnɛn ci tɔ na taa tisi. Ka sonto a wɔ murukun tȏ nan: ¹¹ nɛn wa wɔmu ma tɔ, wisi ma cinipo ma lalɛ kasi. ¹² Ka siya kabasi, cuwa wusi a cuwa ci cinipo ci pa ta a fuwe. Waɲan kabako kunan ci pa kila ci ɲi ci la Ɔlɔkɔpiya ma si ci la wɔmu nan: see ɲan kani ɲɔnkɔn le.¹³Yesu fuwe a suwe Galile du pan pɛlɛ cɔn. Ni lakaranɛn saa ci fota fɛ. ¹⁴ Ci kaka a ɲan Alife piya Levi tonika lɛnpo konan tecɛ bara ɲanan sasi. Yesu wɔ ci tɔ nan: sanan fɛ. Levi wusi ka siya si a sa ci fɛ.¹⁵Ka sonto , Yesu mi a ci karanpiricɛ tɔ wɔli si Levi kasi, a kunɛnpɛnɛn ɲan nante lakaranɛn, ci ɲɔnkɔn ni lakaranɛn tɔ sala Yesu fɛ.¹⁶ Kɛɲinanpisi npamɛn farizɛncɛ, ci tele ɲan Yesu mi wɔli si a ce ɲinanpisi, ci ɲi ci lasi Yesu karanpiricɛ ci pinɛn: peɲan Yesu la wɔli a lɛnpokonan a kunɛnpɛnɛn ɲanan tecɛ ya?.¹⁷Yesu nin ce sanmakunɛn, awɔ ci tɔ nan : sanmanan npama cɛrɛtɛ ka ka mako sunɲanan nan wusi le, npamɛn kasun ce mako nan sunɲanan wusi. Nami paka kunan kanba ɲanan tecɛ nan lasi le lɛ , nka nɛn paka kunɛnpɛnɛn ɲanan tecɛ nan lasi.¹⁸Kotoro ,Zan karapiricɛ a farizɛncɛ tɔ sunwan sin. ɲinanpisi tele la Yesu pinɛn nan: peɲan farizɛn cɛ a Zan karanpiricɛ sunwan sin ma wɛn putɔ sunwan sin la? ¹⁹ Yesu sanmu tawan ci tɔ nan , kɔn ɲɔnkuya a ci cuwa si fin ci wili sunwan ntite kila ya? a citɔ ntite kila a kɔn ɲɔn kuya ci lo fin le.²⁰Nka kotoro nan fin, kɔnɲɔn kuya lo fii ci kila ci lo sunwan wili ka kwɛni. ²¹ Nu npanman wula tii a bakasi npanman kɔrɔ nan le. A ka ɲan, npanman wula ni lo kaso ni ali wa de wasi. Ka si de nan ka lakɛ tintin ka tɔ.²²Napiya dufɛn kapii bila foroko kɔrɔnan sin le. A ka ɲan, dufɛn kapii lo foroko kɔrɔnan sin dee wa pini. Nka dufɛn kapii wa kan ka bilɛ foroko wula nan sin.²³Toni kwɛ tolo wusi,Yesu ci karan piricɛ tɔ kata tɔɔ tolo tata si ,ci karanpiricɛ ɲi cila cemɛn sɛn.²⁴ Farizɛncɛ wɔ Yesu tɔ a siya: ci npaman ɲan toni kwɛ wusi wa ɲankunan ɲan!.²⁵Yesu wɔ ci tɔ nan: kuru tuu Dawuda aci fɛtecɛ wula npaman sin ,wɔlipe tɔ ci kila le a ɲan npama mi karan ya la. ²⁶ A yila Ɔlɔkɔpiya suwa kun saraka fisinan tecɛ kunkwa si Abiyatari wi tô. Burusi npɛmɛn tɔ ticɛ Ɔlɔkɔpiya ɲinan tɔ, a wɔliyɛ aci fɛtecɛ pa nu ṭɔ kan ka npɛmɛn wɔli le ka saraka fisinan tecɛ le.²⁷Ka sonto , Yesu wɔ ci tɔ nan : Ɔlɔkɔpiya ti toni kwɛ sanmanan nafan kunan na si, a sanmanan danka si wan ni kanma le.²⁸ Ka nan si Ɔlɔkɔpiya piya ɲan ka toni kwɛ kunkuwa si.

Chapter 3

¹Ka wulasi ,a laa Karan suwa kun. Kuya Kila konan tɔ lɛ.² Ɲinapisi npɛmɛ tɔ lɛ, ci tɔ Yesu kɔrɔsun a ci tɔ ka kuya cɛrɛtɛ si tolokwɛ wusi, ci fin ci jalaki nun.³Yesu wɔ ka kuya kila koona tɔ: A wusi a pa yi napisi nyɔn. ⁴ Ka sonto Yesu pina nyɛn , waa kan ka napiya ɲan kunan kanba tolokwɛ wusi ya ? wala a ɲan kunan pɛnan ?ma fin napiya ,wala ma di napiya ? ci wɔma le.⁵Yesu sunman sin walinaka siya yɛ ,ci suman sin wali ci wusi ci ɲan tunbatarɛ kila. A wɔ ka ka kuya nin tɔ: Sanmun ma kila ansunun ,a sanmun ci kila ansunun, a cɛrɛtɛ. ⁶ Ka siya si Fariziɲɛn si fuwe ci lɛ nyan ntite a masacɛ Erɔdi fɛten cɛ ci lɛ numan Yesu di kunan nyɔn.⁷Yesu min ci a ci karan piricɛ ci suwe Galile du pan pɛlɛ. Nii lankara nɛn sa ci fɛ, tele win Galile yɛrɛsi ,tele win Zude yisi ,⁸ tele win Idume .Tele win Zurudɛn du pan sonto tele pa win Tiri a Sidɔn yencɛ cɛ fɛ yisi si, kaa canman pan numan Yesu siya ,ci tɔ ci nyankunɛn nii cɛ.⁹A wɔ ci karan piricɛ tɔ ɛɛ ɲɛnpɛ koropiya tolo nsa ɲɔn janko napisi ka la nsa wini le. ¹⁰ Yesu tɔ nii lakaranɛ cɛrɛtɛ sun ka na si kɛnaten cɛ pa tɔ alantun ci fɛ ci fin ci kula ci wusi.¹¹Wɔtencɛ tɔ npɛmɛ fɛ a ce ɲan nun ci tɔ kula ci kun,ci la tarɛ na: Man na wɔlɔkɔpiya piya. ¹² Nka Yesu tɔ wa wɔmu ci tɔ a kwɛlɛyasi ɛ nka wɔ nsa kuna nun tɔ le¹³Ka sonto ,Yesu lasi ci si kanmunan napisi ci suwe ci tɔ. ¹⁴ A Woroman nin pɔnyintin ci lɛsi a nyɛn ci sula wɔmunan ten cɛ, ci fin ci nyan ci tele cenaten cɛ, a la ci wi ci la lɛ a wɔlɔkɔ piya sanmankunan wɔmi. ¹⁵A nyan fankan ci kila ci sɔkɔ wɔten cɛ. ¹⁶ A woroman nin pɔnyin tin npɛmɛn ci nansi nin: Simɔn Yesu yila ci nyinan Piyɛri npama kɔrɔ a tara.¹⁷A Zebede piri cɛ ɲintin Zaki min a ci kalaman Zan, Yesu bila ci nan si a Bowanɛrizɛsi ,wa kɔrɔ a nyinanpisi npɛmɛn fariya cɛ ma min ka sanpɛrɛ, ¹⁸ Andere mi Filipu,Bartelemi mi a Matiyo, Toma mi Alife piya Zaki ,Tade mi Simɔn ci npama lasun fasosi piya kanba. ¹⁹ A Zuda Isikariyɔti npama wuli Yesu ci pɛncɛ kilasi.²⁰Ka sonto, Yesu suwe kasi, napisi lakarɛ kila Yesu mi a ci karan piri cɛ yɛrɛ tɔ wɔli wa nyan le.²¹ Yesu kasiten cɛ nin ci kuna kibaru wula npama sin ,ci suwe a cin ci tuu, ci sa a kunkwa aka.²² Sariya napisi nlɛmɛ win Zeruzalemu ce wɔ na:A wɔtecɛɛ kunkwasi npama nan Belezebuli nan ci kila , a kana see nyanka ci kila a la wɔtecɛ sɔkuwɛ.²³Yesu lasi yɛ a sanmun tawan ci tɔ nan: Sutani fin a sɔkɔ ci koni ta la?²⁴ Yisi ten npɛmɛ ntite tesun ka yi lofin wa kanmu le. ²⁵ A kasi ten npɛmɛn ntite tesun ka kasi wɛɛ.²⁶Ka na si a sutani tɔ fin a sɔkɔ ci koni ci masaya tɔ lon tɔ buuka; ka masaya tɔ lon fɛɛ le , wa tɔ bɛ wa bu .²⁷ Nun fin a yila kuya baraka ka suwakun a kule ci kilasi pe pa a kan tɔ ci pɔkɔlika le, a ci pɔkɔli nun a fin a kule ci kilasi pe paa.²⁸Sinyan si ,na mi wa wɔmu min tɔ , sanmanten cɛ kunɛnpɛnɛn ɛɛ Ɔlɔkɔpiya ɲina pɛsɛ pa fin ci yafa nka,²⁹ samanna wo samanna pɛsɛ Nii Senuman wan ɲina Ɔlɔkɔpiya lon yafa kasi tɔ fewu le.Kasi nyan kunanpɛnan npama kan ka yafa le. ³⁰ Yesu wɔɔ ka ,wa nyan sariya napisi tɔ wɔɔ ka a wɔnan ci kila.³¹Yesu nii a ci kalaman si la yi wilin ,ci wi napiya a lɛ la Yesu.³² Nin lakaranɛ tɔ tolo ka ci naka ci puwan. Tolo wɔɔ ci tɔ na: Sɛnɛn man yɛkɛ ,man nii a man kalaman si yi cɛ wilin ci kila ci nyan man.³³Yesu wɔɔ ci tɔ nan: Nan nii a nan kalaman si mɛn min nyan?³⁴ Ka sonto, napisi npɛmɛn tɔ tolo cɛ ci nankasin ci puwan, a sa cee a wɔ nan :Nan nii a nan kalaman si nin na siya sin. ³⁵ Napiya wo napiya Ɔlɔkɔpiya sako nyan, cee nɛn ,nan kalaman a nan nipiya kanman a nan nii.

Chapter 4

¹Yesu sɔrɔ ɲinanpisi karan wan Galile du pan pɛlɛ. Napisi la pile ci cun. Napisi lakarɛ kila a yila korowan sin a toni . Napisi pa ɲi du pɛlɛ.² A tɔ ci karan kunɛn lakarɛnɛn sin a taacɛ. A wɔya ci tɔ ci karanwan sin nan:³Mi tinɲɛn. Tumansi ɲanan nan ci cewi kasun: ⁴ Ci kasisa si cewɛn tele pini wapiya pɛlɛ. Numan cɛ tɔnman tele ci tansi. ⁵ wɛn tele pini nvan siyɛ si finta bomi ka tɔ lɛ le . ci bɛ ɲintɛ ci fin ci laa tati si le .⁶Nka wi wali wula npaman si ci wɔlɔ ci kwa, bari nanpan sanmanan ka tɔ ci wusile ⁷ Wɛn tele pini wuwɛ siyɛ si. Wuwɛ wusi ci dikisi ci fin ci kanmu ncɔri le.⁸Nka wɛn tele pini tati kanba si ci kanmu ci boboro ci numan ,tele numan piricɛ sɔrɔpɔ(30) , tele fiyɛrɛn(60),tele bisu( 100). ⁹Ka sonto, Yesu wɔ ci tɔ ɲanpuwancɛ npɛmɛn kila ci tinɲɛn ,ce tinɲɛn.¹⁰Yesu fuwe janmansin wula npaman si , ci fɛtecɛ a ci karanpiri ni pɔnyiti (12) ce pinan Yesu ka tawan kɔrɔ si. ¹¹A wɔ ci tɔ nan: see ɲan ka mi kila mi sunman Ɔlɔkɔpiya masaya gundo nka sɛnɲan wɔmu ɲinanpisi kuwi tɔ a taa cɛ nan. ¹²Kanan sin ci lo siyɛ ci lo potoro ɲɛn le. Ci lo ɲɛntiɲɛn ci lo foyi ni le. Ɛ kutɔ wa fanmu ci tɔ lo ɲi ci kunɛnpɛnɛn si Ɔlɔkɔpiya tɔ yafa ci tɔ.¹³Yesu suwe ɲɔn a fɔrɔsa a wɔ ci tɔ: mi fanmu taa ni la? mi taacɛ kuwi fanmu tala? ¹⁴ tɔɔ winan nan ɔlɔkɔpiya sanmankunan nan wɔmu .¹⁵ Fɔrɔsa wɔwula si napisi tele ɲancɛ ele ka wuwa pɛlɛ ɛ ni ka fɔrɔsa sutani pe waa fiti ci si¹⁶Ka nan sin tele fuwecɛ nvan siyɛ tɔ ɛ ni ka fɔrɔsa ka siya kaba si ci wa ni a si pɛnɛmɛn . ¹⁷ Nka ka sanman kunan tonisa tuli ci sunmawan tɔ le a pilɛ paa ci tɔ walama sanmana pilasi yɛ ka fɔrɔsa kunan si ci so ci kan Ɔlɔkɔpiya kila.¹⁸Sanmantecɛ tele ɲancɛ ma wɔmi a wɔsi sɛ. Ɛ nii ka fɔrɔsa; ¹⁹duruɲan sitɔkɔnan kunɛn a naforo kunan a perekuwi lɔkɔpe ka fɔrɔsa fiti ci si a li nafanpiya yɛrɛ tuli ci si le. ²⁰ Nanpisi tele fuwe ka tati kanba tɔ. A ce ni ka fɔrɔsa ce ni wa kila cinuman Ɔlɔkɔpiya tɔ. Tele numan piricɛ sɔrɔpɔ (30), tele fiyɛrɛ (60), tele piricɛ bisu (100).²¹Kaso Yesu wɔ ci tɔ nan. Napiya lanpa kulesun a tii koko kun le, walama kalakala kun le. A wa tii potoro nan kunko la? ²²Kunan o kunan miɲansin ka wa lo fuwe kwɛnman tɔ,Ɔlɔkɔpiya lo wa kan ni. ²³A ɲanpuwancɛ tɔ npaman kila a tiɲɛn a tiɲɛn.²⁴Yesu wɔ ci tɔ kɔ na:mi sanmankunɛn npamɛn ni mi tii tɛ ci tɔ.Ɔlɔkɔpiya lo mi kuwɛn wa samɛsi a mi ni faka. a lo tolo nani miwɛn tɔ ²⁵kanasi potoro npaman kila tolo lo nani wa tɔ,nka potoro npaman kila le, a li kapipiya npaman ci kila,walo fii ci kila.²⁶Yesu wɔ ci tɔ kɔ na: Ôlɔkɔpiya masaya npaman wanturu wana ni.Wa ɲanka ele ka kuya npaman cewɛn wi ci tɔsi. ²⁸ Kasoto ka kuya wɔlɔmu tuwan tɔ a wisi sunutɔ. Ka wula si cewɛn ɲita npaman wanturu ci boboro, ka sɔrɔ cuwa sunman ci ɲin ta faka ɛ boboro faka le. ²⁷Cewɛn ɲinta yɛ banan ci fuwe taati si. Ci wusi dɔni dɔni ci kunkwɛ pe fuwe wili, kaso ci wili wɛn. ²⁹A cemɛn pila cuwa ci sɛn a kata, bari cemɛn sɛn wati fin.³⁰Yesu wɔ kɔ se fin se sabɛsi ɔlɔkɔpiya masaya a popowa cɔn wan? ³¹ wa fuwe ka mutaridiwɛn tɔ. Wanan sanka duruɲansin pepa si,³² nka wa wii, wa ɲinta wa boboro wa laka nankɔ si waa nan pepa tɔ.Wa kilapisi fiti fɔ numancɛ pe tii ci suwɛ wa ɲansin tɔ.³³Yesu tɔ napisi karan a taa lakarɛnɛn a kɛn ɲansi. a ci ɲɛntinan tecɛ yisa. ³⁴A tɔ wɔman a napisi a kan taa sanmu ci tɔ le. nka Yesu a ci karanpiricɛ fuwe ci masasi a tɔ taacɛ kɔrɛ wɔmu ci tɔ.³⁵Ka ngwɛ ni welesɛ pa, Yesu wɔ ci karanpiricɛ tɔ: see lalɛ baa sonto.³⁶ Ci suwe ci sɛnɛn janman lɛ. Yesu tɔ kurun npaman si ,ci karanpiricɛ suwe nu wa si. Kurunsi tele tɔ ci fɛ.³⁷ Ci suwe cɛ ɲanpan tolo wusi ci sonto du kuntin tɔ sali lɛ kurunwan si fɔ walɛ man.³⁸Yesu tɔ wɔlɔmu kuruwan sonto, ci kunkwa tɔ tika piti tɔ. Ci karanpiricɛ ɲinisin nu ci wɔ ci tɔ nan: See kɛnan se lali du si man man sin tɔkɔ a se kwakunan la. ³⁹ Yesu ɲini a wɔman ɲan kunko, a wɔ du tɔ mɛnsɛn. Nɲan nyi, siya mɛnsɛn tɛntɛn.⁴⁰Ka sonto a wɔ ci karanpiricɛ tɔ nan. Peɲan mi la kuntɛ nani ɲan? mi lacɛ na wusi bala? ⁴¹ci kuntɛ ci la ntite pinɛn, kani mɛn ɲan? fɔ nɲan a du pa yi ci wansin

Chapter 5

¹Yesu a ci karan piricɛ suwe Gadara marasi du pan sonto. ² A fuwe korowan si durɔn wɔna napiya tolo win kaburi kunko a win sini nun.³Kaburi kunko wan tɔ nyan ka ci tolon sa. Nun tɔ fin a tunu a pɔkɔli nu le, a le ci pɔkɔli nun a yɔrɔkuwɛ nan, a ci si kan . ⁴ Ba lakaranɛn a ci pɔkɔli ci kilɛ a ci bɛɛ a yɔrɔkuwɛ a ci si kan, napiya fin a yisi nun le.⁵A tɔ tɔ nan ka kaburi kunko a tarɛ tuwan a yoo a la buwe a la ci koni nanmɛn a tarɛ.⁶ A nyan Yesu laka siya si, a alanti a lɛ kula ci ku.⁷A tara nan : Pekunan se lɛsi ya perepa kunkuwa si Ɔlɔkɔpiya piya Yesu? Na mi man laru ka plasi nɛn le. ⁸ A wɔɔ ka sanman kunan wa nyan Yesu tɔ wɔmu wɔɔna tɔ a fuwe lɛ cuwa si.⁹Ka wula si, Yesu pina nun man nyinan tala? A wɔɔ a sami lakaran cɛ. ¹⁰A lari Yesu a ka sɔkɔ sami lɛ ka mara wusi le.¹¹Wa samɛ ,yuwasi lakaranɛn tele tɔ wɔli si anman yewan fɛ. ¹² Wɔtecɛ lari Yesu a sɛnɛn sami lɛ la yuwasi si. ¹³ Yesu nin, wɔtecɛ fuwe ci lɛ la yuwasi si. Yuwasi alanti ci si anman si si siyɛ si ci lɛ yila dupan si ci ko, ci tɔ yuwa si kansɔsɔ nyintin (2000).¹⁴Ci nanin piri cɛ alanti ci lɛ wɔɔ ka sula yisiten cɛ tɔ a yewan fɛ yisi si, kunɛn npɛmɛn nyan ci wɔɔ ci pa,napisi fuwe ci lɛ syɛ.¹⁵ Wɔten lakaranɛn tɔ cuwa npama si, napisi ka Yesu kun ci ɲan nun, a npɛmɛ wulicɛ ci ɲan tɔ yika kunka cɛn, ci kun tɛ.¹⁶Wɔna tɔ cuwaa npama si Kunan npama nyan ci tɔ, a npama nyan yuwasi wusi, napisi npɛmɛn nyan yɛ ci wɔɔya ci tele tɔ. ¹⁷ Cee kunɛn ni cɛ sonto, napisi lari Yesu a la lɛ siya tolo si a sɛnɛn sami mara lɛ.¹⁸Yesu yilaka korowan si, wɔna tɔ cuwaa npama si, a wɔɔ a Yesu sɛnɛnsa sa ci fɛ. ¹⁹ Yesu nin le, nka a wɔɔ ci tɔ nan: Lalɛ kasi, Matiki Ɔlɔkɔpiya hinnɛn man wusi wa nyan kunan pan npama ma tɔ,lɛ wɔɔ ka man kasi tecɛ tɔ. ²⁰Yesu nyan kunan pan npama ci tɔ,a la ka sula wɔmi Dekapɔli yisi ci pa kabakoya²¹Yesu piri korowan si a lɛ kwɛ du pan pɛlɛ, canman lɛ pile ci kun. ²² Karan suwa tolo kunkuwa si tɔ lɛ ci nyinan tɔ Zayirisi, a nyan Yesu wula npama si a la kulɛ ci kun,²³ a lari sɛnyan si nan: Nan kanman npama kwa sabari ma lɛ ti ma kila ci wusi a fin a kwɛ niwan si. ²⁴ Ci cuwa Zayirisi kasi wa, nin lakaranɛn sa ci fɛ ci dikisi nun.²⁵Wa samɛ cuwa tolo tɔ lɛ canman si, sinyanmu tɔ pini ci fɛ fɔɔ pɔnyitin (12). ²⁶ A tɔ pilaka sunyanten lakaranɛn kila,ci kilasi pe paa bu. Wa ka pa kasi bu le, wa la kayɛ wa la suwe. ²⁷ A nin Yesu kibaruya a pa lɛ canman si Yesu sonto a kula Yesu wusuman pɛlɛ wusi.²⁸A tɔ wa miri ka nan:A fin nkula ci wusuman wu si n lon cɛrɛtɛ. ²⁹ A kula Yesu wusuman wusi wula npama sin durɔn ci sinyanmu pini yi, a suman a sa cɛrɛtɛ.³⁰Ka siya kaba si Yesu sunman ya sebaya tolo fuwe sa si, a pisi ci nan puwan canman tɔ a pina: Mɛn kula nan wusuman wusi ya? ³¹Ci karanpiri cɛ wɔɔ ci tɔ na: Man la nyɛn canman lankaran ka man nan pina cɔn a mɛn kula nsa wusi ya. ³²Yesu tɔ ci yewanfɛ ten cɛ sa a suman npama kula ci wusi.³³Cuwaa nin tɔ yɛrɛyɛrɛ kun tɛ kila, kunan npama ɲan ci wusi, ci yɛrɛ suman ya. A la kulɛ Yesu kun a wɔɔ sɛnyan pa. ³⁴ Nka Yesu wɔɔ ci tɔ nan: Nan kanman piya man lanaya cɛrɛtɛ si man, man cɛrɛtɛ ka kwɛ.³⁵Wa sɛnɛn Yesu ka sanman kunan si,napiya tolo win kunkwasi Zayirisi kasi a wɔɔ: Man kanman ko,penyan man la Yesu pila si cɔn wan?³⁶Nka Yesu cati ka sanman kunan le, a wɔɔ Zayirisi tɔ nan: ka kuntɛ le, la Ɔlɔkɔpiya wusi durɔn. ³⁷Ka sonto, a ni napiya suwe nun Zayirisi kasi le fɔɔ Piyɛri min a Zaki a Zaki kalaman Zan. ³⁸ Ci ka karan kunkwasi nin kasi, Yesu nin mankamɛn a bomɛn.³⁹Yesu yila suwakun a wɔɔ ci tɔ: kanin pe mankan? Piya koka le a wɔlɔmu.⁴⁰ Ci npɛ nun. Ka wulasi a fisiyɛ kasi, kanman tɔ suwa npama kun a yila a kanman sii ,a ci nii a ci kanran piri ɛ nin tan(3) .⁴¹A tu ci kila a wɔɔ ci kunɛn si: Talita kumi, wa kɔrɔ: ⁴²Kanman piya, nɛn wa wɔmun man tɔ,wusi. Ka siya kaba si kanman piya wusi a ce. A tɔ ya pɔɲitin(12).Ci kabakoya fɔɔ ci laka. ⁴³ Yesu wɔɔ ci tɔ a kwɛlɛyasi ɛɛ ka wɔɔ nun tɔ le. Ka sonto,a wɔɔ ɛɛ ɲan wɔlipe ci kila.

Chapter 6

¹Yesu suwe ci kunman ɲisi ci karanpiricɛ sa ci fɛ. ²Si waninakwɛ fin, Yesu la karan suwa kun a karan napisi. Ci ɲɛn tinan tecɛ pa kabakoya. Ci kwɛ ci la wɔmi: hɛn a win kani nan? hakili npaman ci si a win tanan? A kabako kunɛn npɛmɛn ɲan a ci ɲan tala? ³Minizeye ka la? Mariama piya ni kala? . Ci kalama nan Zaki mi Zoze mi Zude a Simɔn kala? Ci nipisi kabɛ nan see kila la?. Ka miriya na ɲan ci laa ci wusi le.⁴Nka Yesu wɔ ci tɔ nan cira boɲan tuli siyɛ pa si , fɔ ci kasi tecɛ a ci ɲisitecɛ a ci napisi nan lɛ si ⁵ Yesu ti ci kila kɛnantecɛ tele kunko a cɛrɛtɛsi . A fin a ɲan kabako kunan tolo cɛn le. ⁶Ci kan lɛ ɔlɔkɔpiya wusi ,wa kabakoya nu. A suwe yewan fɛ ɲisi si a karan napisi.⁷Yesu lasi ci karanpiricɛ nipɔɲinti (12) a tumansin ni ɲinti ɲinti, a ɲan see ci kila ci sɔkɔ wɔtecɛ. ⁸ A wɔ ci tɔ nan mi ka cuwa potoro nkuwa sonto . A sɔrɔ wɔlipe tɔ, a ɲisi suwe nan cepe, a wari si, mi ka suwe yɛ wule. ⁹Mi wili sabaran cɛ nka mi ka cuwa wusunpɛmɛn ɲinti le.¹⁰A wɔ ci tɔ kɔnan a mi ka ɲi o ɲi si, a mi si sanmanan npaman kila, mi kwɛ ka si kila fɔ mi fuwe wula lɛ fin ka ɲisi. ¹¹ A satolo si napiya tolo kan sisa ɲɛn mi kila, a ma ɲan ci kan mi ɲɛn tinɲɛn , mi fuwe ka ɲisi. Mi fuwe cɛ mi pini mi bɛɛ tɔ wesi lɛ, a walo ɲɛn sɔnmisin kunan ci kila.¹²Karanpiricɛ nipɔɲinti napisi wajuru yɛ nimisa ci wani ci kunɛnpɛnɛn wusi. ¹³ Ci sɔkɔ wɔtecɛ ni lakaranɛn wusi, ci pini nɛnsin ni lakaranɛn wusi ci cɛrɛtɛsi.¹⁴Ka watisi masacɛ Erɔdi ni Yesu kunan, bari Yesu ɲinan tɔ fuweka siyɛ pa si. Napisi tele tɔ wɔmu nan: Zan batiseli kɛla na ɲini ci koka son. Kanan ɲan a la kabokunɛn ɲɛn. Tele tɔ wɔmu a kira Eli nan. ¹⁵ Tele tɔ wumu a tintin cira si wu nɛn.¹⁶Nka Erɔdi ni ka wati npaman sin , a wɔnan: nɛn sɛn Zan npaman kunkwɔ ci nan ɲini. ¹⁷ Bari Erɔdi tu Zan a pɔkɔlinu a wili lepesuwakun ci kalaman Filipu cuwa kunan sin,Erɔdi tɔ npaman furu ka.¹⁸Zan tɔ wɔmu Erɔdi tɔ nan ma kan kan ma furuma ma kalaman cuwa le. ¹⁹ Ka fɔrɔsa kunan Erɔdi tɔ dimi Zan kun fɔ wa lɛ laka. Wa tɔ cisi ka a Erɔdi di Zan nka a hasi Erɔdi si, ²⁰ bari Erdi tɔ kuntɛn Zan ɲɔn. Erɔdi tɔ sunman ka Zan sanmanan muɲuka a teleka.A tɔ Zan fii kunanpɛnan sin. A ci tin Zan kunɛn ɲɛn wati npaman sin ci hakili kanan sun. wa kapa watɔ pɛnɛnmaka ci si a la ci ɲɛn tin.²¹Erɔdi ɲan ci kunman ya pika si pɛnɛmɛ koroman, ka ɲan Erodiyadi kwɛkanba. Ka kwɛni Erɔdi lasi ci fɛtɛcɛ a sɔrɔdasi panpancɛ a Galile marasi tee panpan cɛ a kuwɛn wɔli pan.²² Wa sɛnɛn wɔli si Erodiyadi kanmanpiya yila a sɔɔ tɛ ci kunan kanmu Erɔdi mi a ci napisi, Erɔdi wɔ kanmanpiya tɔ : ma tɔ poro o poro fɛ ma wɔ nan tɔ nɛn ci ɲɛn ma kila.²³Erɔdi kuri ci tɔ: a man dari poro o poro nan kila nɛn ci pa ɲɛn ma kila , a li nan janmanan sin taranan ka ²⁴. Kanman suwe a lɛ pinan ci ni ma kila a nan lari popo wa? a wɔ ci tɔ Zan batiseli ɲanan nan kunkwa. ²⁵ Ka siya si kanman suwe a fuwe a wɔ masacɛ tɔ nan . Nɛn kila ma ɲan Zan batiseli ɲan nan nan kunkwa nan kila cepo tolo si mani mani.²⁶Masacɛ ɲinanpuwan ɲakanman. Nka a tɔ fin a kanle. ²⁷ Ka siya kabasi a wi sɔrɔdasi si tele ɛɛ nɛn sɛn Zan kunkwa ɛɛ pata. Sɔrɔdasi si nila Zan kunkwa sɛn lepesuwa kun ci pata, ²⁸ci sanmu cepo tolo sin, ci pe ɲan kanmanpiya kila. A lɛ ɲan ci ni kila.²⁹ Zan karanpiricɛ ni ka wula npaman sin ci cuwa nu ci lɛ winu.³⁰Yesu tɔ napisi npamɛn tuman sin cɛ, ce piri ci pe pile ci kun. Ci karan napisi a kunɛn npamɛn, cila ce pa wɔmi ci tɔ. ³¹ A wɔ ci tɔ nan: mi panan see lɛ laa satolosi se wani sisi kapipiya. A wɔ kaka , bari ni lakaranɛn tɔ so lɛ ci tɔ, tele tele son , tele piri Yesu ci karanpiricɛ tɔ wɔli wa tuli le. ³² Ci la kuruwansi a ci so ci konisa tolo si.³³Ni lakaranɛn ɲan ɲɛn so ci sumɛn. Napisi fuwe yewan fɛ ɲisi ni lakaranɛn fuwe ci lɛ winsini ci ɲɔn. ³⁴ Yesu fuwe kuruwan wula npaman sin, Yesu ɲan napisi pile cɛ ci makari tunu, ci tɔ ɲancɛ ele ka babɛ, nani npaman npimɛn wusi le. A sɔrɔya ala ci karan a kunɛn lakaranɛn.³⁵Yesu karanpiricɛ numan ci welesɛwɛ tɔ ci wɔ ci tɔ: tuwan man tɛn , siya ni ɲanka siya gwansanka. ³⁶ ɲan wa napisi kila ci suwe yewan fɛ ɲisi si ci lɛ yanan ci wɔli.³⁷A wɔ ci tɔ nan: mi yɛrɛ ɲan wɔlipe kila. Ci pinan nu nan :ka wati si nan, ma kila se lɛ yanan burusi a wulɛ nakani nyanan warɛ si pe ɲɛn ci kila ya? ³⁸A wɔya ci tɔnan buruwɛn tala mi kila ya? mi lɛ siyɛ. Ci la ci siyɛwulanpaman sin, ci piri ci pe wɔ ci tɔ nan: buruwɛn susu nɛn lɛ a ɲinsi wɛn ɲinti.³⁹A wɔya ci tɔ nan: mi tara napisi ci toni kanan sin pii tɔ.⁴⁰ Tele toni ni bisu ( 100) tele toni ni suntipɔ pɔ(50). ⁴¹ Yesu cuwa ce buruwɛn susu a ɲinsinwɛn ɲinti, a aka ci kunkwa kun a masin Ɔlɔkɔpiya, a pɔsipɔsi burusi ni sin a ɲɛn karanpiricɛ kila, ɛɛ tara tisi napisi tɔ a cuwa ɲinsinwɛn ɲintini pa a ɲɛn ci kila.⁴²Ci wɔli fɔ lɛ wa. ⁴³burusi a ɲinsi npamɛn kuwi kwɛ karanpiri numasin sunwan tɔ pɔɲinti ci kuwi si. ⁴⁴ Npamɛn ɲan wɔli ni kusi tɔ ni kasɔtɔ susu (5000).⁴⁵Ka siya si, Yesu wɔ ci karanpiricɛ tɔ ɛɛ laa kunruwan sin ɛɛ ce lɛ nsa du pan pɛlɛ Bɛtisayida ko wan tɔ, ⁴⁶ sani nsa ɲan wa napisi kila ci suwe. Yesu wɔ napisi tɔ ɛɛ lalɛ yo. Ka sonto ala wuwɛ tara tolo kunko a lari Ɔlɔkɔpiya.⁴⁷ Tuwan tan wa sɛnɛn karanpiricɛ kuruwan sin du tata si. Ka wulasi Yesu kaba na tɔ lɛ⁴⁸A ɲan leka ci karanpiri pilacɛ kuru kila , ɲan tɔ ci winsinu. Sani tɔ ma kɛ wulanpaman sin, a ce du kunko a suwe ci tɔ. A tɔ man lakɛ ci tɔ. ⁴⁹ Ci ɲan ci kata ka du kunko, ci ɲan nu ele kuwɛ. Ci boo, ⁵⁰bari cipa tɔ ci ɲanka, cipa ncɛ tɔ sɛncɛ.Ka siya kaba si Yesu wɔ ci tɔ nan: mi nɛnsin mi nja, nanan, mi ka kuntɛ le.⁵¹A tuli a pe laa ci tɔ kuruwan sin. Nɲan ɲi.Ci kabakoya fɔ ci laka, ⁵²bari kabako kunɛn npamɛn ɲan ka a buru, ci tɔ ka fanmu ka le, ci hakili tɔ sanka ka sunmɛn tɔ.⁵³Ci sɛn du pan ci ka Zenezarɛti kowan tɔ. Ci ɲisi ci kuruwan du pan pɛlɛ. ⁵⁴Ci fuwe kuruwan sin suwu, napisi suman Yesu . ⁵⁵ Ci alati ci lɛ wɔ siyɛ pasi. A napisi suman a Yesu siya o siya , ci kɛnantecɛ cuwan cinipe tɔ ci suwe tɛ ci tɔ.⁵⁶A Yesu suwe siya o siya, ɲipan, ɲipiya, a tokodɛ ɲinanpisi pa tɔ soo lɛ ci tɔ ɛɛ kɛnantecɛ kwɛmɛn sɛsi ci laru nu a sɛnɛn cami kula ci npaman pɛlɛfɛ wusi. Npamɛn pa kula wa wusi, cepa cɛrɛtɛ.

Chapter 7

¹Fariziyɛn si a sariya napisi tele win Zeruzalemu ci lɛ pile Yesu kun.²Ci nyan a ci karanpiricɛ wɔlun a ci kilɛ lakwanɛ,ci tɔ ci kilɛ tɔ kwɛsɛcɛ le ci kanyan ɛɛ sanmɛn lantan le. ³ Sɛnyan wansi fariziyɛn si a zuwifusi kila nun wɔlun a kan tɔ ci kilɛ tɔ kwɛsɛcɛ ci fɛtɛ le, wa kan nyan ɛɛ si si lantan le. ⁴ Hali ci piri cɛ ci la win kuwatɔ ci kwɛsɛ ci pa wɔli. Ci lantɛn lakaranɛ jatu mɔn le ka dunɛnapo kwɛsɛ a siyan tɔlɔ kwɛsɛ faka.⁵Kana si farizinyɛnsi a sariya napisi pina Yesu na: Penyan man karanpiricɛ see sanmɛn sariya bato na? penyan ci la wɔla ɛɛ kilɛ lakwanɛn ya?⁶Yesu wɔɔ ci tɔ na: Labariten Ezayi wɔɔ kira sanmankunan npama minmkunan si wa yi. A sɛbɛya a Ɔlɔkɔpiya wɔɔ na: Napisi ni na bonyan ɛɛ pɛlɛsi durɔn cɛ na nka sumanwɛn siya lankaka nan wusi. ⁷ Ci nan bato nkwansan ci ntite karan a kunɛn npɛmɛ ci nyan cɛ adamandecɛ sariyɛ nan.⁸Yesu wɔɔ ci tɔ ɛɛ Ɔlɔkɔpiya sariyɛ sɛnunɛ ci la napisi wan lantɛn nan bato.⁹ A wɔɔ ci tɔ na: Min kunkuwa kabɛtulin min kan Ɔlɔkɔpiya wan sariyɛ kila min la min lantɛn nyɛn.¹⁰ Musa wɔɔ a napiya boɲan ci sii a ci nii, a npama tusi ci nii a ci sii a kasi kan ka di.¹¹Nka min wa wɔmun a napiya npama wɔɔ ci sii a ci nii tɔ a satɔkila nsa nyan poroma ci kila a sa ɲanya Ɔlɔkɔpiya kila,¹² min wa nyan kasi ci sii a ci nii kɔn ci kilasi pewu le. ¹³ Ka fakasi, min ntite karan lantɛn npɛmɛn si min Ɔlɔkɔpiya sanman kunan ɲan sanmankuna kwansan ka. Min cee kunɛn lakaranɛn ɲan.¹⁴Yesu yila napisi a wɔɔ ci tɔ na: ɛɛ pa tinɲɛn nsa nyɛn ci famu: ¹⁵ Sanmanan poro wo poro wɔlun cice fin ci lankwasi nun le, nka npɛmɛ win ci sumanwan tɔ cice nɛn ci lankwasun. [¹⁶ Ɲanpuwancɛ npɛmɛ kila ci tin ɲɛn ci tinɲɛn.]¹⁷Yesu fuwe napisi kun a yila suwakun, ci karanpiricɛ pina nun ka sanman kuna kɔrɔsi. ¹⁸A wɔɔ ci tɔ na: Min pa hakiri pɔli nan tenwan? Min sumanka a napiya poro wo poro wuli ci pɛlɛ si a cice ci lankwsasun le? ¹⁹ Cice yila ci sumanwan si le nka ci yila ci tantasi ka sonto a ci fitin kannansi si lɛsi. Ka si Yesu kanniya ci sanman kunan si a wɔlipe pa fin ci wɔli.²⁰A wɔ ci tɔ na: Kunɛn npɛmɛ win sanmanan snmanwan tɔ ce nɛn ci lankwa sun. ²¹ Miiripɛnɛn win sanmanan sunmanwan tɔ, kakaliya, a lanka, a nandi, ²² a nyanmɔgɔya, a nyancorinyanmu, a nfapɛn,a nanmara, a potoronyanmu, a nyunupɛn, a tusi, a nfabonbore, a miiripopɔli.²³ Kunɛnpɛnɛn nin pa win sanmanan sumanwan na tɔ, cice nɛn sanmanan lankwasun.²⁴Ka sonto, Yesu fuwe lɛ zuwifusi mara si asuwe Tiri yewan fɛ yi tolo si. A la si napiya tolo kasi. A tɔ kila nun suman a nsa lɛle, nka napisi kan ci suman a lɛ. ²⁵ Cuwa tolo tɔ lɛ wɔnan tɔ ci kanman si . A ni Yesu nyinan durɔn, a la kulɛ Yesu kun.²⁶ Ka cuwa tɔ zuwifusi wule. A kwunman Siri yewan fɛ yi tolo si npama yinan Fenisi. A lari Yesu a sɔkɔ wɔnan a fisi nu nsa kanman si.²⁷Nka Yesu sanmu tawan nun na: Sɛnɛn pirakɛ wɔli ba nkale wa kanka man cuwa pirakɛ wɔlipe cere ponpisi tɔ le. ²⁸ A wɔ Yesu tɔ na: Matiki wa sɛnyan ,nka a pirikɛ bu wɔli si wɔlipe murumuri npɛmɛ pini ponpisi cice wɔlun²⁹Yesu wɔɔ ci tɔ na ka sanmakunan si lalɛ kasi wɔnan fuwe man kanman si.³⁰ A piri kasi a lɛ tuli ci kanman cinika kalakala tɔ wɔnan tɔ fuwe ka ci si.³¹Yesu fuwe Tiri marasi a suwe Sidɔn a tara yisi pɔ si (10)si a tuli a suwe Galile du pan kowan tɔ. ³² Napisi tele la ci tɔ a torona tolo.A tɔ fin a wɔma kunka le. Ci lari Yesu a ti kila cuwaa wusi a cɛrɛtɛ si nun.³³Ka si, Yesu suwe nun ci mansiya si, a wuli ci kilamɔnwɛn cuwaa nyanpuwancɛ si a tɛn ci sincɛ ci namansa wusi. ³⁴Ka sonto,Yesu siya son a nyan wannansi a fankan a wɔɔ ci kunɛn si na: Efata! wa kɔrɔ man nyanpuwancɛ nyɛn. ³⁵ Ka siya kaba si, cuwaa nyanpuwancɛ nyɛn, ci namansa fuwa a sɔrɔ a la wɔmɛn.³⁶Yesu wɔɔya ci tɔ a kwɛlɛyasi, ɛɛ ka wɔɔ ka kunan nun tɔ le. A wɔɔya a kwɛlɛyasi ci tɔ npama wan turu, ci kwɛ ci la kunan ni sula wɔɔ mi le. ³⁷Napisi pa kabakoya ci la wɔɔmi: Ci kunɛn nyan cɛ pa kuncɛ kunkacɛn! A toronɛn kunɛn nin, bubu si pa wɔɔman.

Chapter 8

¹Kotoro kɔ, napisi tɔ lɛka pile Yesu kun, potoro tɔ napisi nin kila ci wɔli le, a lasi ci karanpiricɛ a wɔɔ ci tɔ nan: ² Napisi nin mankari nan tu, ci wi tacɛ (3) ni a nan mi potoro ci kila ci wɔli le. ³ A nan nyan wa ci kila ci kila ci kurucɛ ci nɛ asi wa nyɔn, tele win siya lankan ka. ⁴ Ci karanpiricɛ wɔɔ ci tɔ na: Se fin se tuli wɔlipe nan nkwerewan ni si se kɔn napisi ni ci wɔli ci wa ya.⁵Yesu pinanyɛn: Burukunkwɛ tala min kila ya? Ci wɔɔ ɛɛ burukunkwɛ tente (7). ⁶ A wɔɔ napisi tɔ ɛɛ pa tonin tatisi. A cuwa burukunkwɛ nin tente (7) ni a mansi Ɔkɔlɔpiya. Ka sonto, a pɔsi pɔsi ci si a nyɛn ci karanpiricɛ kila ɛɛ taraci si. Ci tarayɛ napisi tɔ.⁷Nyinisi pisi manpuwɛn tɔ ci kila Yesu man si Ɔlɔkɔpiya a wɔɔ ci karanpiricɛ tɔ ɛɛ tara ce pa napisi tɔ. ⁸ Ci wɔli ci wa, Ci kule wɔlipe kwi ci man si suwɛn tente (7) tɛ. ⁹ Napisi npɛmɛn tɔ ka wɔli nyan ka ci tɔ nin kansɔsɔ nan (4000) yɔngɔn fisicɛ. Ka sonto, Yesu wɔɔ ci tɔ ɛɛ lalɛ kasi. ¹⁰Ka siya kaba si Yesu min ci karanpiricɛ la korowansi ci suwe Dalimanuta yisi.¹¹Fariziyɛnisi suwe Yesu tɔ ci lɛ sɔrɔ lensi a nun. Ci tɔ kila ci kɔrɔbɔ nu mimkɛ, ci wɔɔ ci tɔ a nyan kabako tolo wa win sankolosi.¹² Yesu wanni a fanka a wɔɔ na: Penyan nsɛn napisi kila nan nyan kabako tolo wa? Sɛnyan si na min wa wɔɔmun min tɔ a nɛn lon kabako tolo nyɛn na kan ni ci tɔ le. ¹³ Ka sonto, Yesu fuwe ci kun a lɛ yila korowan si cɔn a suwe du pan sonto.¹⁴Karanpiricɛ tɔ mankari ci cuwa burusi kwi. Potoro tɔ ci kila lɛ korowansi le nka buru wan kaba le. ¹⁵ Yesu ladiyɛ na: Min kɔrɔsi min koni fariziɲɛnsi burubnɲɛnpɛ ka wusi a Erɔdi wan.¹⁶Karanpiricɛ tɔ wɔɔmun ntite tɔ na: Buru se kila mikɛ le kana Yesu la wɔɔmɛ nan ni. ¹⁷ Yesu fuwe ci sanmakuna kalaman, a wɔɔ ci tɔ na: Penyan min la wa wɔɔmi ntite tɔ na: Buru nsa min kila mimkɛ, nka na nyan nsa la wɔɔmɛn nan ni? Min fanmu hali nsɛn la? Min hakiri si san cɛ ya?¹⁸Nyanpisi min kila min patɔ nyankini le, nyanpuwancɛ min kila min patɔ kunɛ nin le. Na mi pɔsi pɔsi burukunkwɛ susu (5) si wula¹⁹ npama si min tɛ wa tɔ la? Min mansi suwɛn tala ɛɛ kwi ya: Ci wɔɔ ci tɔ na suwɛn pɔnyinti (12).²⁰A pina nyɛn kɔ na: Na mi pɔsi pɔsi buru kunkwɛ tente (7)si na nyɛn ni kansɔsɔ nan (4000) cɛ kila wula npama si min man si suwɛn tala a cikwi ya? Ci wɔɔ ci tɔ na suwɛn tente (7). ²¹Yesu wɔɔ ci tɔ na: Min kunan fanmu hali nsɛn la?²²Yesu min a ci karanpiricɛ suwe Bɛtisayida. Napisi tele lɛ a turu tolo Yesu tɔ ci lari nun a sabari a kula wa wusi a cɛrɛtɛ.²³ A tu cikila a fuwe nun yisi. Ka sonto, a tɛn ci sincɛ turu ni ɲanpisi wusi a bila ci kila ci bon a pina na: Ma potoro ɲan wa?²⁴Turu nyanpisi ɲɛn a wɔɔ na: Na mi napisi ɲan mɔn le ka sume nka ci cen.²⁵ Yesu ti ci kila cuwa ɲanpisi wusi cɔn. Ka sonto cuwa nyɛn ci nyanpisi, a ɲan pere pa kunkacɛn²⁶ Ka wulasi, Yesu wɔɔ ci na: Telen man suwe kasi, ka lɛ fuwe yi ni si yɛrɛ le.²⁷Yesu min a ci karanpiricɛ suwe Filipu Sezari yewan fɛ yisi si. Ci tɔ wa fɛ, a pina ci karanpiricɛ na: Napisi wa wɔɔ mu a nami mɛn nyan? ²⁸Ci wɔɔ ci tɔ na: Tele wolo a man na Zan batise nyanan nan, tele wolo a man na Eli, tele wolo a man kira si wu.²⁹Yesu pina nyɛn cɔn na: Min nin, min wa miiri a na mi mɛn nyan? Piyɛri wɔɔ ci tɔ na: Man na Ɔlɔkɔpiya napiya woroman ka. ³⁰ Kasi Yesu wɔɔya a kwɛlɛyasi ci tɔ ɛɛ ka wɔɔ nun tɔ le.³¹Ka sonto, Yesu sɔrɔ san mankunan a la ci karanpiricɛ karan. A wɔɔ ci tɔ na: Wajibi na Napiya Piya tɔrɔ kunka cɛn. Sanmɛn a saraka fisinaten cɛ kunkwasisi a sariya napisi kan ci kila, wan di, nka wi ta (3) ci di ka sonto a lo nyini. ³² A wɔɔ ka sanmakunan a wakasi. Kasi, Piyɛri suwe nun yewan fɛ a sɔrɔ a la ci lalasi.³³Nka Yesu pisi ci napuwan a siya ci karanpiricɛ a wɔɔ Piyɛri tɔ na: Man sutannan ni fuwe nan kun, man miriya kaba a Ɔlɔkɔpiya wan le, man miiri mɔn le ka sanmaten cɛ kwi tuwɛ. ³⁴ k a soto, Yesu yila ci karanpiricɛ a napisi a wɔɔ ci tɔ na: A samanan npama tɔ kila a sa nan fonta fɛ kasi ka miiri ci yɛrɛ wan nafan kunan si le. A cuwa ci gwegwe kuwa a sa nan fɛ.³⁵Napiya wo napiya kila a fin ci niiwan a lon npɔnnɛn wasi, nka npama npɔnnɛn ci niiwan si nan kunan a sula pɛnɛnmannan kunan si kasi lon piri a tuli ci niiwan. ³⁶ Wa pekunan kanmansun sanmanan tɔ a tuli durunyan si pe pa a npɔnnɛn ci niiwan si ya? ³⁷Napiya fin a nyan pupo Ɔlɔkɔpiya kila npama ci niiwan fiyɛ fisi ya.³⁸Nsɛ napisi kancɛ Ɔlɔkɔpiya kila ci la kunɛn pɛnɛn nyɛn. A napiya npama sele cee yɔn a wɔɔ nan kunan le, na mi lon pɛ na Npaa fankansi a mɛlɛkɛ si fɛtɛcɛ, Napiya piya pa lon sele pa wɔɔ kasi nsa karanpiricɛ wu.

Chapter 9

¹Awɔ ci tɔ kɔ nan:sɛnɲanwansin, nɛn wa wɔmu mi tɔ mi npamɛn nan siyani sin mi tele lo kwa ci kan Ɔlɔkɔpiya masaya ɲɛn fanka le. ² Wi nsabuwɛ suwe cɛ sonto Yesu suwe a Piyɛri mi a Zaki a Zan tara lanpan tolo kunkuwa si ci man. A pi ci ta. ³Ci npamɛn waka pɛrɛpɛrɛ ci la kalamɛn kalati tolo ,nu tɔ nan taati si npaman fin a kwɛsɛ npamɛn ci waka nani le.⁴Karanpiricɛ taa ni nan ɲa Eli mi Mousa. Ci ni ɲinti tɔ wɔman a Yesu ,⁵ ka siyasi Piyɛri wɔ Yesu tɔ nan: see kɛnan ,wa kunka see kwɛnan sani sin . See suwɛ taa mɛn, mawan kaba , Musa wan kaba , Eli wan kaba. ⁶ Piyɛri tɔ kanka a wɔ npaman a sunman le bari cami npamɛn karanpiricɛ ci tɔ kuntɛ cɛ kɔsɔbɛ.⁷Sikɛ tele win soro wa pɛ ci tɔ.wɔmanmɛn tolo win son wa wɔ nan: kani ɲan ka nansin kanmananpiya mi tin ɲɛn ci kila. ⁸ Ka siya kabasi ,karanpiricɛ saa ci yewan fɛ, nka ci nu cɛn le ka Yesu kaba le.⁹Ci sicɛ anmankunko, Yesu wɔya ci tɔ a ngwɛlɛya si ɛɛ ɲan kunan npaman , ɛɛ ka wɔ napiya tɔ le, fɔ a sanmanan piya ɲini ci koka sonto. ¹⁰ Ci boɲan ka fɔrɔsa, nka ci kwɛ ci la ntite pinɛn ma ɲini ma koka son, ka kɔrɔ ta la.¹¹Ci pinan Yesu nan : peɲan sariya napisi wɔ a Eli kanka pɛ finan ɲɔn wan?¹² A wɔ ci tɔ wa sɛn ɲan . Eli kan kanpɛ ape ɲɛn perepa, pekunansin wa wɔ ka ɔlɔkɔpiya fɔrɔsa si sanmana piya kanka pilɛ kɔsɔbɛ ya, a napisi kɛn ci kila ya? ¹³Nɛn wa wɔmu mi tɔ a Eli ku pɛ abu, a napisi ci ɲantɔkunɛn ɲɛn ci wusi ma wɔmi wa wɔka ɔlɔkɔpiya fɔrɔsa si npamawan turu.¹⁴Yesu mi piyɛri a zaki a zan piri karanpiricɛ kuwi sasi wulanpaman sin , ci tuli napisi ci tɔ pɛcɛ. sariya napisi tele lesi nyan a karanpiricɛ ¹⁵ Yesu la bari janman wusi. Napisi ɲan nu su , ci alanti ci lɛ masunu. ¹⁶Yesu pinan ci karanpiricɛ nan: mi sariya napisi ntite lesun pekunan sin ɲan?¹⁷Cuwa nyi lɛ napisi si a wɔnan: wɔnan nan piya fɛ. A wa ɲanka a wɔman le, kanan ɲan,naa panu ma tɔ. ¹⁸ A ci wusi ci fɛ siya o siya nansin, a wa sanmu kini taati si , ci pɛlɛ si kanka, a ci ɲinɛncɛ si tala , a kwa.Naa lari maa karanpiricɛ ɛɛ sɔkɔ wɔnan nka ci fin le. ¹⁹Yesu wɔ ci nan: mi nsɛn napisi npamɛn laa ɔlɔkɔpiya wusi le , nɛn kwɛ mi kila walasinɛn sin ɲan ? mi pe ɲan ɲan.²⁰Ci suwe nu Yesu tɔ wula npaman sin. Wɔnan ɲan Yesu a yɛrɛyɛrɛsi sapiya ni kosobɛ.A yɔrɔ taati si ala kulekule. Ci pɛlɛ si kanka. ²¹ Yesu pinan sapiya ni sii nan: wɔnan ni ci wusi wulafinɛ sin ala wa pila si ya? A wɔ ci tɔ nan: fɔ ci kunmankunman wulasi. ²² Wulɛ pasi , wɔnan ni ci cuwan a cereni nkasi a du sin janko a koo. A ma tɔ fin ma ɲan kunan tolo makari see wusi ma ɲinan see.²³Yesu wɔ ci tɔ nan: pekunansin ma wɔ : a nan tɔ fin ɲan? a sanmanan npaman la ɔlɔkɔpiya wusi, ɔlɔkɔpiya fin wa ɲan kunɛnpa kasi tɔ. ²⁴ Ka siya kaba si sapiya ni sii tara a wɔ nan : nɛn lanka ɔlɔkɔpiya wusi. ɲinan mami janko nan ka sikasikale. ²⁵ Yesu ɲan napisi alansun ci la pɛ ci tɔ a wɔ wɔnan tɔ:ma npaman sanmanan ɲan bubu a toronan, nɛn wa wɔmu ma tɔ, ma fuwe sapiya ni sin, ma ka la cisi cɛnle .²⁶Wɔnan bo a yɛrɛyɛrɛsi siya piya ni kɔsɔbɛ a fuwe cisi . Sapiya ni sini a kiri a ɲan ele ka a koka napisi tɔ wɔmu a koo. ²⁷ Nka Yesu tu sapiya ni kila a akanu. A wusi a ɲi.²⁸Yesu suwe kasi wula npaman sin, a tɔ a ci karanpiricɛ ci man, ci pinan nu nan: peɲan see fin see sɔkɔ wɔnan ni see fiti nu la? ²⁹a wɔ ci tɔ nan : napiya fin a sɔkɔ wɔnan ni kalati cokoyasi nan sin le a kan Ɔlɔkɔpiya lari le.³⁰Yesu mi ci karanpiricɛ wusi lɛ ka siya si ci kata Galile mara si. Yesu tɔ kila a nu ka fuwe cami katakunan kalaman le, ³¹bari a tɔ ci karanpiricɛ karan. A tɔ wɔmu nan: ci lo sanmanan piya wili pɛncɛ kila si, ci dinu, wii taa ci dika sonto, a lo ɲini. ³²Nka karanpiricɛ tɔ ka fɔrɔsa fanmu le, ci tɔ kuntɛcɛ ci pinan nu ka fɔrɔsa kɔrɔsi.³³Yesu ci karanpiricɛ ka Kafaranamu. Ci la suwa kun wula npamansi , A pinan ɲɛn nan: mi tɔ pe lesi si wuwa fɛ ya? ³⁴ nka ci mɛnsɛn , bari ci tɔ ntite lesun a mɛn tɔ ɲɔnka cami sin ɲan. ³⁵ Ka wulasi Yesu toni a wɔ nipɔɲinti tɔ nan: a tolo tɔ kila a nsa ɲan ɲɔnka, kasi kanka a ɲan cipa sonto nan a ɲan cipa baraden wan.³⁶A tu kunmankunman tolo a ɲisi ci lɛnsi . Ka son a cuwa nu a tinu ci cɛntɔ a wɔ nan: ³⁷a sanmanan npaman tu kunmankunman ni ɲɔnkɔnan wa kanmu na kunansin , ka si tu naa nan wa kanmu, kasi wa ɲan ka naa nan tɔ le , a naa tunmansin nan nan tuka kunka cɛn.³⁸Zan wɔ Yesu tɔ nan: kɛnan see ɲan cuwa tolo a wɔtecɛ sɔkɔ ala ci fiti napisi si ma ɲinan tɔ. Mi sɔkɔnu a ka ɲanle , bari a see wule . ³⁹Yesu ci tɔ nan : mi ka sɔkɔnu le, nu fin a ɲan kabakokunɛn na ɲinan tɔ a piri a wɔ naa nan pɛnan ka siya kaba si le.⁴⁰Sanmanan npaman see ka pɛn nan le a ɲan ka see ɲinan. ⁴¹ sanmanan o sanmanan nyan du vɛri tɔ kaba mi kila , a mi ɲanka na wan ,sɛn ɲanwan sin, nɛn wa wɔmu mi tɔ a kasilo pɔnɛn a wa barakisile.⁴²Pirikakɛ npamɛn tuli danaya , a sanmanan npaman ɲan sabu a pɛsɛ ci kunkwa, sani kasi nan ɲan ka, ɛɛ tɔ tarapan pɔkɔlika kasi wusi cilɛ cerenu du pan sin kapa po .⁴³ A ma kila tɔ ɲan sabu wa wili ma jurumusi sɛn ma cerekini. Ma laa kila kaba ,harajinɛn sin wa poka ma laa ma kilɛ ɲinti jantanman nka sin npaman lɔ wa ɲanle.⁴⁴ Nwansin npamɛn lan sanmanan si ka siya si ,ce kwa ci ɲanle ka sasi nka lɔ wa ɲan le.⁴⁵A man baa tɔ ɲan wa wuli man kunanpɛnan sin, sɛn man cerekini. man laa harijinɛnsin a man baa kaba, ka po man laa a man bɛ ɲinti jantanman sin. ⁴⁶ Nwansi npamɛn sanmanan pila sun iya ,ce kwa ci ɲanle.Ka sasi nka wu lɔ wa ɲan le.⁴⁷A man ɲanpiya tɔ ɲan sabu wa wili man kunanpɛnan sin , sokoli. Man laa Ɔlɔkɔpiya masaya sin a ɲanpiya kaba, ka po man ɲanpisi ɲinti kwɛman kila ,ma lɛ la jantanman sin.⁴⁸ Nwansin npamɛn laa sanmanan sin ka siya si, ce kwale. Ka sasi nka wu lɔ wa ɲanle.⁴⁹Ci tɔ woka bila sarakape tele sin npaman wan turu ci mari, ci pɛn le , pilɛ lo ɲɛn napisi kila wa fɛtɛ si, wa mari Ɔlɔkɔpiya tɔ le.⁵⁰ Woka porakanba, nka wa pɛnɛmɛn bu wa wusi, walo npɛnɛn a pe cɛn ɲan? mi bila woka mi koni sin, hɛrɛ kwɛ mi lɛsi.

Chapter 10

¹Yesu wusi a fuwe lɛ ka siya si a suwe Zude mara si, Zuridɛn du pan pɛlɛ. Napisi lɛ pile ci kun cɔn. A sɔrɔ sanmakunan a la ci karan mɔnle ka a tɔ ci karan npama wan turu tintin ka. ² Fariziɲɛnsi tele nman ci kun ci pinan nun na: Wa kan ka kuya fɔsi cuwaa furu ya? Ci tɔ ci kɔrɔbɔ ci sa.³ Yesu pa pina nyɛn na: Musa ti sariya fɛnɛ ka kunan si ya?⁴ Ci wɔɔ ci tɔ na: Musa nin kuya ɲanpɛ furu fɔsi sɛbɛn wan a sɛnɛn cuwaa tɔ.⁵Yesu wɔɔ ci tɔ na: Min sumanwan batarɛ nan ɲan Musa ti ka sariya.⁶ Nka le durunyan sɔrɔwulasi, Ɔlɔkɔpiya dan kuya na a cuwaa.⁷Ka nasi, kuya kɛn ci sii a ci nii wusi a yakali ci cuwaa wusi. ⁸ Ci nyinti lon nyɛn kaba. Ka si ci nyinti cɔn le, nka kaba. ⁹ Ka si Ɔlɔkɔpiya nyan npɛmɛ kaba, nun kan ka ce kɛn ntite wusi le.¹⁰Yesu a ci karanpiricɛ piri kasi wula npama si, ci pina nun ka kunan si cɔn. ¹¹ A wɔɔ ci tɔ na: Napiya wo napiya fɔsi ci cuwaa furu a cuwa tolo a kakalaya na nyan, a ci cuwaa tintinka hakɛ cuwa. ¹² A cuwaa npama pa fɔsi ci furu a fuwe ci kuya kila a suwe tolo tɔ ka pa kakalaya nan nyan.¹³Napisi lɛ Yesu tɔ a pirakɛ tele a ti ci kila ci wusi a ɲan duka ci tɔ, nka ci karanpiricɛ tɔ taran ci kunko. ¹⁴ Yesu ɲan yɛ minkɛ, ci sumansi wali a wɔɔ na: Min sɛnɛn pirakɛ pa na tɔ, min kala ci sɔkuwɛ le, Ɔlɔkɔpiya masaya ci ɲɔnkɔn cɛ wan na.¹⁵Sɛnyansi na mi wa wɔɔmu min tɔ, nka sanmanan npama nin Ɔlɔkɔpiya masaya si mɔnle ka piraka le kasi lon fin a la wasi fiyewu le. ¹⁶ Ka sonto, Yesu cuwa pirakɛ nin kakɛ a ti ci kila ci wusi a ɲan duka ci wusi.¹⁷Yesu suwe ka yi tolo si, cuwaa tolo alanti a lɛ winsini Yesu a kula a wɔɔ ci tɔ na: Kɛnakanba, na mi kan ka pekunan nyɛn nan tuli niiwan banbali ya? ¹⁸ Yesu wɔɔ ci tɔ na: Peyan ma lasi nɛn a kɛnakanba ya? Napiya kanba lɛ le nka Ɔlɔkɔpiya kaba le. ¹⁹Man Ɔlɔkɔpiya sariyɛ suman cɛ: Ka di napiya le, ka nyan kakalaya le, ka nyan lanka le, ka la labari cɛn le, ka tɔnyɔn nun le, bonyan man sii a man nii.²⁰Cuwaa ni wɔɔ na: Kɛnan, na mi ce pa bato cɛ fɔɔ nan kwankwan ka. ²¹ Kasi Yesu siya nun ci kunan kanmu ci si. A wɔɔ ci tɔ na: Kunan kaba man jɛnka. Lalɛ man lɛ suwɛn man kila si pe man tarɛ ci warɛ fantan cɛ tɔ, kasi man lon naforo tuli sankolo si. Ka sonto, pa sa na fɛ. ²² Ce sanmakunɛn nyankanmansi cuwaa ɲinanpuwan. Ci sumansi walinaka suwe, naforo lankarana tɔ ci kila.²³Karanpiricɛ tɔ Yesu puwan nankaka. A siya yɛ a wɔɔ ci tɔ na: Naforosisi yila kunan walan Ɔlɔkɔpiya masaya si lɛ! ²⁴ Ka sanmakunan kabakoya karanpiricɛ. Yesu cuwa sanmakunan a wɔɔ na: Na napisi, npɛmɛ jiki naforo tɔ, ce yila kunan walan Ɔlɔkɔpiya masaya si lɛ! ²⁵ Yɔnkɔnmɛ yilɛ kanbɛ tɛn mansɛnni puwan fɛ naforosi yilɛ Ɔlɔkɔpiya masaya si.²⁶Karanpiricɛ kabakoya fɔ ci lɛ laka tintin ka tɔ ci la wɔɔmi ntite tɔ na: Kasi mɛn fin a kisi ya? ²⁷ Yesu siya yɛ a wɔɔ na: Kunɛn tele lɛ adamandecɛ fin ci nyan npɛmɛ le, nka Ɔlɔkɔpiya fin wa nyɛn, Ɔlɔkɔpiya fin wa nyan kunɛn pa. ²⁸ Piyɛri wɔɔ Yesu tɔ na: Siya se pere pa sɛnɛn cɛ lɛ se sa man fɛ.²⁹Yesu wɔɔ ci tɔ na: Sɛnyansi, napiya wo napiya sɛnɛn ci yi lɛ , walima ci nyinankusi, waliman ci nyinancirɛ, waliman ci sii,a ci nii, a ci piricɛ, waliman ci tuwɛsi nami a sula pɛnɛnmanan kunasi, ³⁰ sika wasi le kasi lon ce yɔnkɔn binsusu (100) tuli. A lon yisi tuli, alon kososi a kalamansi tuli, a tuli nii si a piricɛ si, a tuwɛsi. A lon pilɛ tuli nka a lon niiwan banbali tuli. ³¹ Nyɔnten lakaranɛ piri sonto, sonten lakaranɛ suwe nyɔn.³²Yesu min ci karanpiricɛ tɔ wa nyɔn ci la suwe Zeruzalɛmu. A tɔ ci nyɔn. Karanpiricɛ hakirisi tɔwɛ kanansi cɛ, napisi npɛmɛ tɔ ci sonto, kuntɛ tɔ cisi. Yesu suwe a ci karanpiricɛ ni pɔnyinti (12)ci mansiya si cɔn. Kunɛn npɛmɛ ci tuli a wɔɔyɛ ci tɔ. ³³ A wɔɔ ci tɔ na: Siya, se son Zeruzalɛmu, ka siya si, ci lon Napiya Piya wuli sarakafisinatencɛ kunkwasisi a sariya napisi kilasi, ci lon wa wɔɔmi a kan ka di. ³⁴ Ci lon npɛ ci wusi, ci bila ci sincɛ ci wusi, ci kalinun a binpiya, ci di nun, nka wi taw ci koka sonto a lon nyini.³⁵Ka sonto, Zebede piricɛ nyinti, Zaki min a Zan nman Yesu kun ci wɔɔ na: Kɛnan, se poroma numan ma kila se kila man nyan se tɔ. ³⁶ Yesu pinanyɛn na: Min kila nan nyan pe min tɔ wa? ³⁷ Ci wɔɔ ci tɔ na: Man lon tonin masayi si a nɔnrɔ wulanpama si, man sɛnɛn se si yinan kaba toni nman wɔlikila tɔ tolo toni nman nɔnpɔnwan tɔ.³⁸Yesu wɔɔ ci tɔ na: Min poroma larun min suman le. Tɔrɔ npama na tuli min fin min munyu wa turu ya? Na mi lon batise npama wanturu min lon nin ka nyɔnkɔn si ya? ³⁹ Ci wɔɔ ci tɔ na: Se lon fin. Yesu wɔɔ ci tɔ na: Tɔrɔ a pilɛ npama nan tuli ci lon min pa tuli, ⁴⁰ nka man toni nan wɔlikila ko wan, waliman man toni nan nɔnpɔnwan kowan nami ka siya latikɛnan le. Ka siya nyanpɛ ka npɛmɛ tɔ wa lon nyɛ ce kila.⁴¹Karanpiricɛ kwi ni ka minkɛ,ci sumansisi wali ci wusi Zan min a Zaki kun. ⁴² Yesu lasi yɛ a wɔɔ ci tɔ na: Min suman durunyan si siya si ɲɔncɛ kunkwasi ɲanmu ɲan tele kunko, ɲinanpanpancɛ fankan kanan ci tɔ.⁴³Wa kan ka wa nyan yile min lɛsi le A npama tɔ kila a nyan yinanpan min lɛsi, kasi kan ka nyɛn min baara nyananan.⁴⁴ A npama tɔ kila anyan kunkwasi min lɛsi a kan ka nyɛn min wawan. ⁴⁵ Napiya Piya paka walisa napisi nyan baara ci tɔ le, nka a paka napisi manko kanmansin, a nyan ci niiwan wanyan napisi pa fin sara.⁴⁶Yesu min ci karanpiricɛ a napisi ka Zeriko. Ci fuwe cɛ ka yisi ci nyan Time piya Baritime npama yanka turu, a tɔ tolon ka wa yewan fɛ a la lari. ⁴⁷ A niyan a Nazarɛti Yesu kanta minkɛ, a tara na: Masacɛ Dawuda piya Yesu mankari na wusi. ⁴⁸ Napisi lakaranɛ wɔɔman ci kunko a mɛnsɛn, nka a tara a laka tintinka tɔ na: Dawuda Piya mankari nan wusi⁴⁹Yesu yi a wɔɔ ci tɔ na: Min lasi nun na tɔ. Kasi ci lasi turu ci wɔɔ ci tɔ na: Ti man hakiri siya kaba si, wusi, ci wulon a man pa.⁵⁰ A aka ci forokoyawan kun a fur'a yi. A ce a suwe Yesu tɔ.⁵¹Yesu pina nun na: Man kilan nan nyan pekunan man tɔ wa? A wɔɔ ci tɔ na: Kɛnan, nan la nyɛnkinin cɔn. ⁵² Yesu wɔɔ ci tɔ na: Lalɛ, man cɛrɛtɛ man lananya kunansi. Ka siya kaba si a nyan kinnin, a sa Yesu fɛ.

Chapter 11

¹Yesu min a ci sontencɛ surunyan Bɛtifaze a Betani Olivusumo anman yewan fɛ, wa tɔ lanka ka Zeruzalemu wusi le. A tumansi ci karanpiricɛ nin nyinti, ² a wɔɔ ci tɔ na: Min suwe min nyɔn yi ni si. Min lacɛ min lon suwaapiya tolo pɔkɔli ka nyɛn min fuwa nun min pa n nan.³ A napiya pina min a penyan min fuwa nun wa, min wɔɔ kasi tɔ a min Matiki mako nan ci wusi, yani dɔnin ci lon piri n nun.⁴Kasi, ci la suwaapiya nin pɔkɔli ka tuli suwa tolo pɛlɛ wa yewan fɛ, ci sɔrɔ ci la ci fuwɛ. ⁵ Napisi npɛmɛ tɔ lɛ ka siya si, ci wu pina na: Penyan min la suwaapiya nin fuwɛ ya? ⁶ Karanpiricɛ wɔɔya ci tɔ mɔnleka Yesu tɔ wa wɔɔka ci tɔ npama wanturu. Napisi ni nin, ɛɛ lalɛ a suwaapiya.⁷Ci suwe a suwaapiya Yesu tɔ, ci bila ci npɛmɛn ci silesi, Yesu wa a tonin ci kunkon. ⁸ Napisi lakaranɛn bila ci npɛmɛn wa si, tele sɛn wɛɛ tu si ci bɛɛ wa si. ⁹ Napisi npɛmɛ tɔ Yesu nyɔn a npɛmɛ tɔ ci sonto, ci tɔ taran na: Se Ɔlɔkɔpiya mansun! Napiya npama pen Matiki yinan si, Ɔlɔkɔpiya wuli fankan ci si! ¹⁰ Se sii Dawuda masaya nyɔnkɔn npama lon ti, Ɔlɔkɔpiya wuli fankan wasi. Se Ɔlɔkɔpiya mansun.¹¹Yesu yila Zeruzalemu wulanpama si, a la yilɛ Ɔlɔkɔpiya bato suwa kun a siya. Ka sonto, wi tɔ npama sali mikɛ, a ci karanpiricɛ ni pɔnyinti nin fuwe ci suwe Betani.¹² Ka sɛnɛnkana, Yesu min ci karanpiricɛ fuwe cɛ Betani, kuru tu nu.¹³A yi lanka siya si a nyan yiya tolo wɛɛ tɔ wa wusi. A la wa siyɛ a ci tɔ manka tuli wasi! nka nyan potoro wasi le wɛɛ sonto le, yacɛ numan wula tɔ kika le.¹⁴ Yesu wɔɔ sumo nin tɔ na: Nun si kɔnin lon man manka wɔli cɔn abada le. Ci karanpiricɛ nin ka sanmakunan.¹⁵Yesu min ci karanpiricɛ ka Zeruzalɛmu wulan pama si a yila Ɔlɔkɔpiya bato suwa kun. Duriten npɛmɛ tɔ a yanantencɛ npɛmɛ tɔ lɛ a sɔkɔyɛ a wari bɔkɔlinaten cɛ tabali si a celeman si sɔnatecɛ tonni pen a sanmin kini.¹⁶ A kan a nun ka kant'a sɔnpo Ɔlɔkɔpiya bato suwa kun a cɔn le.¹⁷Ka sonto, a karan napisi na: Wa wɔɔka Ɔlɔkɔpiya sanmakunan si na: Na suwa lon nyɛn siyɛ lankaranɛn lari siya. Nka min kɔni nyan nyan lankaten cɛ siya. ¹⁸Sarakafisinaten cɛ kunkwasisi a sariya napisi nin ka wulan npama si, ci sɔrɔ ci la di faka nmɛn Yesu wusi. Ci kuntɛ Yesu nyɔn, ci karan wan tɔ pɛnɛnmanka napisi lakaranɛn si. ¹⁹ Wi sali ka sonto, Yesu min ci karanpiricɛ fuwe yisi.²⁰Ka sɛnɛnkana, Yesu min ci karanpiricɛ kantacɛ yiyawan lanka ka kun ci nyan yawan. Wa kwaka fɔɔ wa ka wa nanpan cɛ tɔ.²¹ Yesu tɔ sanmakunan npama wɔɔ ka Piyɛri hakiri si watɔ a wɔɔ na: Kɛnan siya, man tɔ yan npama lanka ka wa kwa.²²Yesu wɔɔ ci tɔ na: Min nla Ɔlɔkɔpiya wusi. ²³ Sɛnyansi na mi wa wɔɔmu min tɔ a sanmanan tolo wɔɔ anman ni tɔ na: Wusi nan sansi man lɛ sa kɔkɔji si, a kasi sikasika ci sunmanwan tɔ le a la wa wusi a sa wɔɔ npama wa lon nyɛn, wa lon nyɛn ci tɔ.²⁴Ka nasi na mi wa wɔɔmu min tɔ a min lari poro wo poro Ɔlɔkɔpiya kila min la wa wusi min lon wa tuli. ²⁵ Min yicɛ Ɔlɔkɔpiya lari si a tolo tɔ min yakɛ cuwaka, min yafa kasi tɔ ba, min Npa npama sankolo si ci pa yafa min yakɛ si min tɔ. [ ²⁶ Nka a min yafa min tele tɔ len, min Npa npama sankolo si ci pa lon min yakɛ yafa min tɔ le.]²⁷Yesu a ci karapiricɛ ci suwee zeruzalɛmukɔ. Yesu tɔɔ nakan nakana ɔlɔkɔpiya batosuwakun, sarakafitinatencɛ kunkuwasi a sariya ɲinapisi a sanmɛn suwe Yesu tɔ.²⁸ Ci pina nun na: Ma kunɛn npɛmɛn ɲan mɛn ci ɲan wa ɲanka ma kila ya? mɛn ci ɲan fankan ɲanka ma kila ya?²⁹Yesu wɔɔ ci tɔ na: Na mi lon min pinɛn kunan kaba si a min jaabi nɛn, npama kunɛn ni ɲan fanka ɲanka na kila, nan la kunɛn ni ɲɛn, na mi lon ci kani min tɔ. ³⁰ Mɛn wi Zan a la napisi batise ya, Ɔlɔkɔpiya tɔɔ sanmatecɛ ya? min jaabi nɛn.³¹Kasi ci wɔɔ ci miiriɲɛ ntetɔ ci wɔɔ na: A se wɔɔ a Ɔlɔkɔpiya, a lon wɔɔmi a peɲan se la ci wusi la, ³² a se wɔɔ a ɲinapisi, haya! Ci tɔ kuntɛ ɲinapisi ɲɔn, ɲinapisi pa tɔ Zan jati ka, a kira tikitiki. ³³ Kasi ci wɔɔ Yesu tɔ na: Se suman nule. Yesu wɔɔ ci tɔ na: A kana tɔya, npama ɲan fanka nan kila nan la kunɛn ni ɲɛn, na wulon ka kanin min tɔ le.

Chapter 12

¹Ka son Yesu sɔrɔ ala taacɛ sanmi zuwifu si ɲɔncɛ tɔ nan : cuwa tolo di ɛrɛzɛntɔ. Ayi a man koko a kan wa man , ayi a sɛnpuwan a fiti ɛrɛzɛn ni du fitisa ,a yi a man sankaso wa kɔrɔsi tecɛ tɔ. A yi a wuli bara ɲanante tele kilasi. Ka son a suwe cesi. ² Ɛrɛzɛn pila wula fin , a wi ci wansi bara ɲanante ni tɔ ɛ lɛ ko nsa kasika . ³Ci tu ka wawan ci kalinu ci sɛnɛn ci a piri ci kila kuwɛ.⁴Tɔsi wi wan tolo ci tɔ cɔn. Ci kali kapa ci kunkwasi ci tusunu. Tɔ wi wan tolo cɛn a suwe, ci di kapa. ⁵ Ka son a wi wansi lakararɛ ci fɛ cɔn , ci kali tele ci di ti tele.⁶Naa kaba npaman kwɛ tɔsi kila mani , ka tɔ ci piya. Ci kunan tɔ kunka cisi hali. Awi kapa ci tɔ wa bukasi. A tɔ wa miri ka nan. Ɛ lo nsa piya boɲɛn.⁷ Nka bara ɲanantecɛ wɔya ntite tɔ nan: kani nan ci cɛn cuwa nan, mi panan si di nu, cɛni ɲɛn see wan.⁸Ci tunu ci di nu ci cere ci kooka kata si. Tɔsi peɲɛn mani ɲan? ⁹A lo suwe a lɛ di bara ɲanante ni pa a cuwa tele a tii tɔ kunko¹⁰Sika wasi le mi karan siya tolo Ɔlɔkɔpiya fɔrɔsa npaman wɔ ka nan: suwa manatecɛ kan tara npaman a wa kunkale, ka pa ɲɛn tara sanmanan ka , suwa nɔnkɔn wan. ¹¹ Matiki nan ɲanka. Ka ɲan kabako kunan see taa. ¹² Ziwifu si ɲɔn ka fanmu ɲan a Yesu taacɛ sanmucɛ a cami nan. Ci tɔ fɛrɛ numan ci tu Yesu , nka ci tɔ kuntɛ napisi ɲɔn mikɛ, ci suwe ci sɛnɛn nu lɛ¹³Zuwifu ɲɔnka wi farizɛn tele a Erɔ fɛte tele Yesu fɛ, janko ci fi ci tunu ci fɔrɔsɛ wɔcɛ si. ¹⁴ Ci la ci wɔ ci tɔ nan: kɛnan se suman man sɛn ɲan wɔmu napisi tɔ. Ma kuntɛ sanmanan ɲɔn ma yi ka wan si le ,ma sanmananm fiti sanmanan sin le. Man napisi karan Ɔlɔkɔpiya wasi a fɔrɔsɛ npamɛn, cepa sɛn nyan. Se man pinan a tɔ ɲankunan se sara nisɔnkɔn Ɔrɔmu masa cɛ kila, walima a tɔ ɲankunan le? a see tɔ kanka ci ɲɛn walima a see tɔ kanka ci ɲɛn le? ¹⁵Yesu sunman a ci tatasi wɔmanan te. Ka nansi , a wɔ ci tɔ nan: peɲan mi la nan kun fiti ya? mi kɔnɛn wari tanman kaba, na siya lɛ.¹⁶Ci kani wari tolo ci tɔ. ¹⁷A wɔ ci tɔ nan mɛn foto a mɛn kila fota wa wusi ya? Ci wɔ ci tɔ nan Ɔrɔmu masacɛ wan nan. Ka wati si, Yesu wɔ ci tɔ nan: npamɛn ɲancɛ masacɛ wɛn mi ɲan ce masacɛ kila, mi ɲan Ɔlɔkɔpiya wɛn Ɔlɔkɔpiya kila.¹⁸Saduseɲɛ si nan tɔ wɔmu a kocɛ lo ɲini le .Ti tele laa Yesu ci wɔnan: ¹⁹kɛnan Musa wɔ a cuwa tolo kuya a sɛnɛn nu lɛ piya kan tuli, a ci kalama kanka a cuwa nu a tuli piya a nu ci koso pilasi si²⁰A yiwa piricɛ tete tɔ cuwa tolo kila. Koso furu cuwa a koo . A sɛnɛn nu lɛ piya kan tuli. ²¹ Ci kalama cuwa nu. A koo, a tuli piya a nu le. Taa ka pa ɲan le nan kɔ. ²² Ci tete ni sin ciwu tuli piya a nu le. Ci pa kocɛ son, cuwa pa koo. ²³ Koo cɛ ɲini koroman, a ce napisi ɲini,cuwa ni lo ɲɛn sinɛn kaba wan ɲan, bari napisi nitete ni pa furu nu ci ɲan.²⁴Yesu wɔ ci tɔ nan: mi lalicɛ bari mi Ɔlɔkɔpiya fɔrɔsɛ fanmu le, ani mi Ɔlɔkɔpiya sebaya fanmu fanan le.²⁵ Ɲgale,kocɛ ɲini wati npaman sin, furu tɔ lɛ le. Napisi pa lo ɲɛn ele ka mɛnɛnkɛnsi sankolo si.²⁶Kocɛ ɲini kunan sin, nga tɔ wusi ka sunme tɔ npaman sin, mi ku kasa karan Musa kitabu si ya? Ɔlɔkɔpiya wɔ Musa tɔ nan : na mi ɲanka Ibrayima,mi Isiyaka a Yakuba mi Ɔlɔkɔpiya. ²⁷Ka son Yesu wɔ ci tɔ kɔ nan : nɛn ɲanka koocɛ Ɔlɔkɔpiya le, nka nɛn ɲan ka kan koo nan cɛ Ɔlɔkɔpiya. Ka siya si nɛn wa wɔmu mi tɔ a mi lali kɔsɔbɛ.²⁸Sariya napiya tolo tinɲɛn Yesu mi kila a Sadusiɲɛn si. A ɲan Yesu jabi yɛ wa kanmu mikɛ, a numan Yesu kun a pinan nu nan:. Ɔlɔkɔpiya sariya finɛn wali ka wa laka cipa tɔ wa? ²⁹Yesu wɔ ci nan : sariya npaman kunan wali ka wa laka cipa tɔ,wa nan ni: isirayɛli piricɛ ,mi tin ɲɛn. See Ɔlɔkɔpiya matiki , matiki kaba nan. ³⁰ ma kanu ma matiki a ma sunmanwan pa a ma niwan pa , a ma fanka pa. ³¹Npaman gwanka ce wusi, ci nani: ma kanu ma tolo sanmanan ele ka ma yɛrɛ. Sariya tolo lɛ Ɔlɔkɔpiya npaman gwɛlɛya ka wa fiti ce le.³²Sariya napisi wɔ Yesu tɔ nan: cuwɔ kɛnan, ma wɔ sɛnɲan.Ɔlɔkɔpiya kaba nan lɛ, tolo lɛ cɔn le nka wasa le. ³³ Ma kanu Ɔlɔkɔpiya man sunmawan tɔ, a ma hakiri pa a ma fanka pa, ani ma kanu ma tolo sanmanan ele ka ma yɛrɛ, kapoka sarɛkɛ pa kala si tɔ, saraka npamancɛ nani ci kan npmanancɛ tɔ.³⁴ Ci ɲan a Yesu wɔman a hakiri ɲanmu mikɛ, ci wɔ ci tɔ nan: pere pa pile ci laa Ɔlɔkɔpiya masaya si le. Ka son nu fin a nɛnsi ci nja a pinan Yesu kunansin cɛnle.³⁵Wa sɛnɛn Yesu ɲinanpisi karanwan sin Ɔlɔkɔpiya bato suwa kun, a pinɛn nan: sariya napisi fin ci wɔ tala a Ɔlɔkɔpiya lo napisi npamɛn woromɛn a tuman sin, a ce ɲancɛ Dawuda piricɛ durɔn cɛ ya? ³⁶Dawuda yɛrɛ wɔya nii senu fankan nan: Matiki Ɔlɔkɔpiya wɔ naa matiki tɔ nan: pe toni nan wɔli kila tɔ fɔ nan tu ma pɛncɛ ma bɛɛ kuna. ³⁷Dawuda yɛrɛ ci lasi a nsa matiki nan , a fin a ɲan Dawuda piya durɔn wan tala? Ni lakaranɛn tɔ ci ɲɛntin a si pɛnɛmɛn.³⁸Wa sɛnɛn Yesu napisi karanwan si , a wɔ ci tɔ nan: mi kɔrɔsi mi koni sariya napisi wusi .Wa pɛnɛman ka cisi ci la wusu npamɛn pan pancɛ bilɛ ci la nɛnkɛn. Ci kila napisi nan cami mɛn canman sɛsi. ³⁹Wa pɛnɛma ka cisi ci toni nɲɔn karan suwa kun a wɔli sɛsi. ⁴⁰Cɛrɛ npamɛn kuu si koo cɛ cami nɛn ce kila si pe ko ki wɔli. Ka son ci fɛ Ɔlɔkɔpiya dari si janko napisi siya cami sanmante kanbɛ. Cami lalasi pilɛ lo jukuya hali.⁴¹Warɛ tɔ sanmu kɛsu npama sin Ɔlɔkɔpiya bato suwa kun, Yesu toni a wi ci napuwan wa tɔ. A tɔ napisi wari sanmunan faka siyan. Wansan sisi lakaranɛn sanmu warɛ lɛ ka kɛsu si. ⁴² Cuwa npaman kuya kooka a paa wari ɲiti sanmu lɛ .Ci wari si tɔ laka wari kaba tɔ le.⁴³Ka wati si Yesu kani cuwa ni ci karanpiricɛ tɔ , a wɔnan: sɛnɲanwan si cuwa npaman kuya kooka a sanmu warɛ kɛsu si, Ci lakarɛ tɛn napisi wɛn kuwi pa. ⁴⁴Napisi kuwi fiti ncɔri ci warɛ si, nka nsa ci fantanya pa , a ɲan ci cɛn palɛ. A sɛnɛn fuyi lɛ ci kila a wɔli fiyɛ le ka sɔrɔ wɔlipe tɔ ci kila le.

Chapter 13

¹Yesu fuwe Ɔlɔkɔpiya bato suwa kun,ci karanpiricɛ si tolo wɔɔ ci tɔ na: Kɛnan siya suwa pan nin manka a tarɛ pan pan cɛ lɛ! ²Yesu wɔɔ ci tɔ na: Ma suwɛ pan pan ni ɲan wan? tara si lon kwɛ wa puwan si le ci pa lon walakɛ.³Yesu la toni oliviye anman kunko a wi ci ɲɔn Ɔlɔkɔpiya bato suwa tɔ. Ka siya si Piyɛri min a Zaki a Andere mi la ci pinɛn ci mansiya si. ⁴ Kunɛni lon ɲɛn wula fɛnɛn si ya? Tanmansiɲɛn si fɛnɛn lon ɲɛn ci suman a ce kunɛn ɲan waati fin ɲan?⁵Yesu cuwa sanmakunan a wɔɔ na: Mi kɔrɔsi mi koni nun ka pa lalasi min le.⁶ Ni lakaranɛ lon pɛ nan ɲinan si a sa mi nɛn nami ci lalasi napisi lakaranɛ.⁷A mi nin sutannan mankan wan a tee mankan wan mi hakirisi ka kanansi le, waajibi nan fɔɔ ce kunɛn ɲan nka walon ɲɛn wa buka le. ⁸Siya tolo lon wisi siya tolo kanman, yi tolo lon wisi yi tolo kanman, tati lon yɛrɛyɛrɛ siyɛ tele si, kuru lon yilɛ. Ce kunɛn lon ɲɛn tɔrɛ sɔrɛ mɔn le ka cuwa tinwan sɔrɛ.⁹Mi kɔrɔsi mi koni. Ci lon mi wuli kitiɲanantencɛ kilasi ci kali mi karan suwɛ kun , ci lon suwe mi camannansi si a masacɛ si tɔ na kunan si, wa ɲɛn sabu mi wɔɔ na kunan ci tɔ. ¹⁰ Yani duruɲan si buwi na fin wa waajibi ka sula pɛnɛmanan wɔɔ siyɛ pa tɔ.¹¹ƐƐ tu mi ci lɛ ɲan mi kitiɲananten cɛ kila wula npama si mi nfɛ si ka wali le a mi pekunan wɔɔmi ya. Sanmankuna npama wi mi hakiri si ka wula si, wa lon wi mi yɛrɛ si le nka mi wɔɔmɛn Nii senumanwan fankan si.¹² Sii kaba piricɛ ɲɛn sabu ci di tolo .Sii tolo wa ɲɔnkɔn ɲɛn piricɛ wusi. Piricɛ tele ɲɛn sabu ci di ci sii sii. ¹³ Napisi pa lon mi pɛn na kunan si, nka a ma npama fin ma muɲu ma lɛ ka wa labanwan tɔ kasi lon kisi.¹⁴Perepɛsɛ nana kan ka siya npama le, mi lon ci ɲɛn tolonka ka siya si. (npɛmɛ siya ni karanci kan ka wa fanmi.)kasi npɛmɛ lɛ Zude mara si ci alanti ci suwe anmɛn si. ¹⁵ A ka ɲan wa tuli npama ci suwa kun, a ka piri nsa potoro cuwa cɔn le. ¹⁶ A wa tuli npama ci tɔ si a ka piri nsa pe ci forokoyawan cuwa le.¹⁷Ka wu la si cirɛ cɔnnɔnkuwɛn cɛ a npɛmɛ piricɛ ɔlɔmu ɲin ci lon tɔrɛ.¹⁸ Mi lari Ɔlɔkɔpiya wa ka ɲan wisi pɛna wulasi le. ¹⁹ ka kwɛni tɔrɛ lon lakarɛ wa laka .Wa tɔrɛ ɲɔnkɔn lon tuli le kabi Ɔlɔkɔpiya dan duruɲan le wula npama si fɔɔ wa pa fin nsɛn. Ka tɔrɛ ɲɔnkɔn lon ɲɛn cɔn le. A Matiki kutɔ lon tolo fisi ka tɔrɔ pɛlɛ le nun si tɔ lon kisi le. ²⁰Nka a woroma napisi npɛmɛ a ɲɛn ci wɛn ce kunasi a lon tolo fisi wa pɛlɛ.²¹A napiya wɔɔ mi tɔ ka wula si na: Siya Ɔlɔkɔpiya napiya woroman ka na siyanisi, walima na: A lɛ na kila, mi ka la ci wusi le. ²² Napisi tele lon cɛn a nsa mi nɛn Ɔlɔkɔpiya napiya woroman ka, tele pa lon cɛn a nsa mi kira si, ci lon kabakowe ɲɛn ci lala si napisi. Ɔlɔkɔpiya npɛmɛ woroman cɛ a ɲɛn wa wɛn ɛɛ kutɔ lon fin ci tɔ lon ce pa lalasi.²³ Kasi, mi kɔrɔsi mi koni! kunɛ npɛmɛ lon ɲɛn, nan ku ci pa wɔɔmi mi tɔ.²⁴Nka ka wulasi tɔrɔ suwe wi lon yii, wula lon kuwɛnman fisi le, ²⁵ Ɲitɛ lon win sonro ci yɔrɔ kini, sankolo fankansisi lon yɛrɛyɛrɛ. ²⁶ Ka wula si napisi pa tuli ci ɲan Napiya piya pen sankaba si lɛsi a sebakaya a nɔɔrɔ. ²⁷ A woroman napisi npɛmɛ a ɲɛn ci wɛn, a lon mɛlɛkɛsi wi duruɲan ko cɛ pa tɔ ci pilen, wa cuwa tati manpuwan si fɔɔ wa lɛ ka sankolo mɛn puwan si.²⁸Mi fanmu kunɛn ni mi kanɲan a yanwan karan wan. A wa kɛlɛpisi tɔn wulanpama si mi suman alamu salan. ²⁹ Ka faka kabasi, a mi ɲan ce kunɛn la ɲɛn wulanpama si, mi suman a Napiya piya pa wula fin, a waɲɔn.³⁰Sɛnɲan si nɛn wa wɔmi mi tɔ a nsɛn napisi pa lon kwa ci bu kunɛn ni pa kan tɔ bucɛ ɲɛn le. ³¹ Sankolo a tati lon kantɛ nka, na sanmankunan lon kantɛ le. ³² Napiya si lon ka kwɛ a wa wula sumɛn le, hali mɛlɛkɛsi a Ɔlɔkɔpiya piya suman le fɔɔ Ɔlɔkɔpiya kaba.³³Mi kɔrɔsi mi koni, mi lon ka tan le, mi suman wula le. ³⁴ Wa lon ɲɛn mɔn ka cuwaa tolo wan. A suwe cesi. Sani a nan suwe a karafa ci kunɛn ci baaraɲananpiricɛ wusi. A ɲan baara ci kakɛ pa kila. A wɔɔ kasi pɛlɛ kɔrɔsinatencɛ tɔ mi la ka si pɛlɛ kɔrɔsi kunkacɛn.³⁵Kasi, mi labɛn cɛ kwɛ, kɛsi lon piri wula npama si mi suman le. Wa lon ɲɛn wulesɛwɛtɔwa, walima sannin kun, wala nubɛ bowulasi, walima sunutɔ, mi suman le. ³⁶ Mi kwɛ kaɲunu ci pɛ ka bari mi wusi wa tuli mi wɔlɔmu si le. ³⁷ Na mi npɛmɛ wɔmu mi tɔ, napisi pa ni wa si: Mi labɛn cɛ kwɛ.

Chapter 14

¹Paki fɛti a buru kan wusi nan ka kwɛkun tɔ kwɛ ka wii ɲinti. Saraka fiti nan tecɛ kunkuwa si a sariya kɛtecɛ tɔ fin ci tu Yesu npaman wan turu ci di nu, ci tɔ fɛrɛ numan. ²Ci tɔ wɔmu ɛɛ ka tunu fɛti kwɛ wusi le, nka le napisi muruti.³Wa sɛnɛn Yesu wɔli si sunkwanan Simɔn ka si, cuwa tolo ɲila a tɔlɔn kanba ci kila si. Tɔlɔn ni tɔ ɲɛnpɛka a tara tolo npaman ɲinan Alabatiri. Wa tɔ numan ka nɛnsin numu pɛnɛmanan tolo si npaman fiyɛ bataraka hali. A ɲɛn wa pɛlɛ a pini Yesu kunkuwa si. ⁴ Napisi npamɛn tɔ lɛ, ci tele sɔrɔ ci la wɔmu ntite tɔ nan: peyan a pɛsɛ nɛnsin numu pɛnɛmanan ni sin ɲan? ⁵a tɔ fin a sɔn a tuli bisuwɛtaa(300) a tarɛ pilatecɛ tɔ. Ci sunmansin sin wali cisi cuwa ni kun kosɛbɛ fɔ ci la ci kunan wɔmi.⁶Nka Yesu ,wɔya ci tɔ nan :mi kwɛnan deni . Peɲan mi la mi sunmasin wali si ya? Mi ɲan kunan kanbana naa tɔ nani. ⁷Mi kwɛnan a fantantecɛ ntite kila wulɛ pasi . A mi tɔ kila mi ɲan kunan ci tɔ wula o wula mi fin mi ɲan ci tɔ, nɛn lo kwɛmi wulɛpa sile. ⁸ A ɲan ci seko. A bɛ a pɛnɛma sin naa farisoko numu a ka nɛnsin numu pɛnɛmanan na kooka winan kunan sin. ⁹ Sɛnɲan wansin a kibaru wula tɔ wɔmu duruɲan siya o siya, cuwa ni ɲan kunan npaman, ci ɲinan lo wɔmi napisi hakili kwɛ wa tɔ.¹⁰Zidasi Isikariyɔti ci npaman tɔ karanpirɛcɛ nipɔɲinti wu, ala wɔmi saraka fitinankunkuwa si tɔ nan, nɛn kila nan wuli Yesu kila si. ¹¹Ci fɔrɔsa pɛnɛman cisi kunkacɛn. Ci bɛ wasi a cami lo wari mɛnpuwan ɲɛn ci kila.Zida lo kunan kanba npaman tuli a wuli Yesu ci kila si , a sɔrɔ ala ka ɲɔn numɛn.¹³Buru kan wusinan ka kwɛ tintin ka, bapiya tɔ di koroman a ɲan paki si pɛnɛmɛn saraka , Yesu karanpiricɛ la ci pinɛn nan: ma kila see ɲɛnpɛ paki si pɛnɛmɛn wɔlipe maɲɔn safinɛn sin ɲan? ¹² kasi Yesu tumasin ci karanpiricɛ ni ɲinti. A wɔ ci tɔ nan: mi lalɛ ɲisi. Mi a cuwa tolo lo ntite kunko bɛ, bila npamɛn du si ci kunko. ¹⁴Ka cuwa lo lɛ kasi npaman sin, mi wɔ ka kɛɛ si tɔ nan kɛnan wɔ nsa a ci karanpiricɛ paki wɔlipe wɔli suwa npaman kun, a wa nan.¹⁵A lo suwa tolo kani mi tɔ sankaso si npaman ɲɛnpɛka,mi mako kɛ peremɛn tɔ ci palɛ wa kun. Miɲɛnpɛ paki wɔlipe lɛ ka siya si. ¹⁶Ce karanpiricɛ suwe ɲi si. Yesu wɔya npaman wan turu, wa ɲan le nan ci ɲɛpɛ paki wɔlipe ɛ ya.¹⁷Tuwan tɔ Yesu ci karanpiricɛ nipɔɲiti la lɛ ka suwa kun. ¹⁸Ci kwɛ wɔli si, Yesu wɔ ci tɔ nan: sɛnɲansi nɛn wa wɔmu mi npamɛn wɔli a nami tolo lo naa wili napɛnɛ kilasi.¹⁹ Karanpiricɛ sunmansi wali ci si. Ci pinan nu kakɛ nan : na naa ɲan?²⁰A wɔ ci tɔ nan mi nii pɔɲintin ni wu nɛn. Ka si ci kila wuli nami cepo kaba . ²¹Sanmanan piya lo kwa ma wɔmi yɛ wa wɔka Ɔlɔkɔpiya fɔrɔsa si npman wan turu. Nka sanmanan npaman ci wili napisi kila si, bɔnɛn ka si tulu. A kasi yɛrɛ kutɔ kunman kale, wa tɔ poka ci tɔ.²²Wa sɛnɛn Yesu a ci karanpiricɛ wɔli,. a cuwa buru a masi Ɔlɔkɔpiya. Ka son , a cuwa ya a pɔsipɔsi wa si a ɲan ci karanpiricɛ kila, a wɔ ci tɔ nan: mi ko , kani naa fara wu.²³ Ka son , a cuwa dufɛn a masin Ɔlɔkɔpiya ,a ɲan ci kila . Cipa nɛnɲan. ²⁴ A wɔya ci tɔ nan: kani ɲan ka naa sanmi wu sanmi npamɛn Ɔlɔkɔpiya layidu pɛlɛ so, sanmi mi lo pini napisi kunan sin. ²⁵ Sɛnɲansi, nɛn wa wɔmi mi tɛ a nɛn lo nɛn dufɛn wu cɛn le,. fɔ koroman nɛn lo dufɛn kapii nɛn Ɔlɔkɔpiya masaya si.²⁶Ci bila yɛɛ Ɔlɔkɔpiya ci bu wala npman sin, ci fuwe ci suwe oliviye tarɛ sin. ²⁷Yesu wɔ ci karanpiricɛ tɔ nan:. mipa alati mi sɛnɛn nɛn lɛ , bari wa wɔka Ɔlɔkɔpiya fɔrɔsa si nan:. nɛn babɛ nani nan tecɛ kali babɛ pa alati.²⁸Yesu suwe a fɔrɔsa ɲɔn a wɔ nan: a naa ɲini naa kooka so wula npaman sin , nɛn sali mi ɲɔn Galile ɲisi. ²⁹Piyɛri wɔ ci tɔ nan: ali cipa alati nɛn lo alati naa sɛnɛn ma lɛ le.³⁰Yesu wɔ ci tɔ nan: sɛnɲan wan si nɛn wɔmi ma tɔ nsɛn tuwan ni pa, yani nunma bo baɲiti, man lo wɔmi bataa a sa sunman nɛn le .³¹ Nka Piyɛri batara si ci pɛlɛ a wɔ Yesu tɔ nan: a li a naa tɔ lo kwa a man , nɛn lo wɔmi a naa sunman fewu le. Cipa wɔ le.³²Yesu mi ci karanpiricɛ suwe ɲii sonto npaman ɲinan a Zɛtisemane. A wɔ ci karanpiricɛ tɔ nan : mi toni nan deni , nɛn so Ɔlɔkɔpiya lari. ³³A suwe ɲɔn a Piyɛri a Zaki a Zan. Ci hakiri suwe wa kanan sin. ³⁴A wɔ ci tɔ nan: sunman wali nan naa di. Mi kwɛnan siyani si, mi ka wɔlɔ le.³⁵A numan nɲɔn dɔni a kula a lari Ɔlɔkɔpiya a wati ni pilɛ ka tuli nsa le fɔ wa tɔ ɲanka wajibi kunan. ³⁶A wɔ nan : naa npa ma fin kunɛn pasi. Finɛn pilɛ ni kila. Nka naa sako nga ɲan le fɔ man sako.³⁷Ka son, a piri karanpiricɛ ni taa ni tɔ alɛ tuli wɔlɔcɛ. A wɔ Piyɛri tɔ nan Simɔn ma wɔlɔmu nan ɲan? ³⁸ma fin ma kwɛ kan wɔlɔmu la? mi kwɛ kan wɔlɔmu mi laru Ɔlɔkɔpiya mi ka laa kɔrɔbɔli sin le . Kunanɛn kanbɛ miriyɛ napisi si nka wa ɲɛn see ci tɔ. ³⁹A fuwe ci kun alɛ lari Ɔlɔkɔpiya tintinka wan turu.⁴⁰A piri kɔ a pe tuli wɔlɔmu sin, bari wɔlɔmu tɔ ci ɲɔn kosobɛ . Ci ɲini ci sunman ci npaman wɔmi ci tɔ le ⁴¹. Baa taka a piri ci tɔ wula npaman sin, a wɔ ci nan : mi wɔlɔmu mi wani mi sin ali bele ya? wa bu. wati fin. Ci lo sanmanan piya wuli jurumu napisi kila si. ⁴²Mi wusi see fuwe nan siya ni sin. Npaman nan wuli ci kila si, ci nani penɛn.⁴³Wa sɛnɛn Yesu wɔmɛn sin Zida npaman ɲan ka Yesu karanpiricɛ ni pɔɲinti ka, a suwe a janman lɛ Yesu tɔ. Sopisi lanpicɛ a nkuwɛ tɔ ci kila si. Saraka ɲanan tecɛ kunkuwa sin a sariya kɛtecɛ a sanmɛn na tɔ ci wicɛ.⁴⁴ Yesu jafanan Zudasi wɔ napisi tɔ nan:. nɛn cuwa npaman masi naa kaman naa kilɛ ci kɔsɔkuwa wusi ci nan Yesu. Mi tunu mi lalɛ nu. Mi suwe cɛ mi kɔrɔsi nu kunka cɛn. ⁴⁵Zidasi ka durɔn a tele Yesu tɔ a masunu a wɔ nan : kɛnan!ka so, a kaman ci kilɛ Yesu kɔsɔkuwa wusi. ⁴⁶Ka wulasi napisi ni tu Yesu.⁴⁷Yesu karan npaman tolo fiti ci sopiya lanpan wan a sɛn a saraka ɲanantecɛ kunkuwasi bara ɲana nan ɲaɲwa. ⁴⁸ Yesu cuwa fɔrɔsa a wɔ nan: mi pacɛ a sopisi lanpancɛ a nkuwɛ mi pe tu nɛn, a le ma naa di nan naan⁴⁹ nan tɔ mi lɛsi sani o sani naa nan napisi karan, mi fin mi tuu naa mi le.Nka wa ɲan , npaman wɔka naa kunan Ɔlɔkɔpiya fɔrɔsa si, ka dafa.⁵⁰ Karanpiricɛ pa alati ci sɛnɛn nu lɛ cini.⁵¹Sapiya tolo tɔ nankan Yesu fɛ, a tɔ buluzɔn wan durɔwan nan bila ka ci wusi. Napisi tele fuwe lɛ janman lɛsi ci tu nu.⁵² Nka a fii ci koni ci kila a sɛnɛn buluzɔn wan lɛ ci kila a suwe wusu npaman pɔli.⁵³Napisi npamɛn tɔ Yesu tuka ci suwe saraka fisina tecɛ kunkuwasi kasi. Saraka fisinatecɛ kunkuwasi a sanmɛn a sariya kɛtecɛ paa la pile lɛ. ⁵⁴ Piyɛri sa ci fota fɛ a sɛnɛn furacɛ ci lɛ si, fɔ ci lɛ la saraka fisinatecɛ kunkuwasi pan kasi. A toni siya kɔrɔsinatecɛ yewan fɛ ala nka kwasi.⁵⁵Ka tuli saraka fisinatecɛ kunkuwasi a zuwifu a kiti ɲan nantecɛ paa tɔ seriya numan janko ci tu Yesu ci di nu. Nka ci tuli fuyi le. ⁵⁶Ni lakarɛnɛn can labari ci wusi , nka ci wɔcɛ ɲan kaba le⁵⁷Tele wisi ci can labari ci wusi nan.⁵⁸ see niɲan ci nɔn nan a napisi nman Ɔlɔkɔpiya bato suwa npaman, a nsa lo wɛsɛ nsa nman wi taa, Nu lo nmɛn wa wu le. ⁵⁹Ka fɔrɔsa ko wan tɔ ci wɔmamɛn ɲan kaba le.⁶⁰Ka wulasi saraka fisinatecɛ kunkuwasi wusi a ɲi janman lɛsi a pinan Yesu nan: napisi kunan npamɛn wɔmu ma kunan sin ma fin ma tolo wɔmu ci wusi la? ⁶¹ Nka Yesu mɛnsɛn, a wɔ fuyi le. Saraka fisinatecɛ kunkuwasi pan pinan nu cɔn: man nan Ɔlɔkɔpiya napiya fisi ka ya, nɔnrɔ Ɔlɔkɔpiya piya ya? ⁶²Yesu wɔ nan : wɔɔ. Naa nan. Mi lo sanmanan piya toni ka ɲɛn fin Ɔlɔkɔpiya wɔli kila tɔ kowan, mi ci paka ɲɛn sikɛsi.⁶³Saraka fisinatecɛ kunkuwasi pan dimi fɔ a fiti ci wusu npaman a de wasi a wɔ nan: see mako nu wusi see lalasnun le.⁶⁴ Mi ni Ɔlɔkɔpiya naa pɛsɛ nan kunɛn ci pɛlɛ si ya! mi pekunan miri wan? ci wɔ ci tɔ nan a kan ka di nan. ⁶⁵Tele kunmasin ci la ci sincɛ sin Yesu wusi. Ci pɛɛ ci ɲinansin ci la ci kali a kila kunmansin nɛn :ci la wɔmi nan mɛn kali man ɲan? Ka son Ɔlɔkɔpiya suwa kɔrɔ sina a fata ci caa tɛ.⁶⁶Wa sɛnɛn Piyɛri ka suwa kun tati si, cuwa tolo lalɛ. Ka cuwa tɔ bara ɲan saraka fisinatecɛ kunkuwa si kila. ⁶⁷ A ɲan Piyɛri a tɔ nka kwa sun. A siya ci nasin a wɔ ci tɔ nan: ma pa tɔ a nazarɛtika Yesu . ⁶⁸Piyɛri desi nu. A wɔ nan sunman nu le. Naa fanmu ma fɔrɔsa le. Piyɛri fuwe a lɛ ɲi kasi numa bo.de s⁶⁹Ka son ka cuwa kaba ɲan Piyɛri a wɔ napisi tɔ nan: cuwani nipa ciwu. ⁷⁰ Piyɛri desi kɔ, ce sasi napisi wɔ Piyɛri tɔ kɔ nan:. sika wa sile , ma ci wu, bari ma Galile nan.⁷¹Ka wulasi Piyɛri kuri nan : a naa can mi tɔ, Ɔlɔkɔpiya ka sɛnɛn naa mi le! mi cuwa npaman kunan wɔmu, naa sunman nu le. ⁷² Ka siya kaba si nunma bo pɛlɛ tɔ ɲintin. Yesu tɔ wa wɔka Piyɛri tɔ nan: yani nunma bo ba ɲinti , ma lo wɔmi bata a man sunman naa mi le. Piyɛri hakiri sii ka fɔrɔs tɔ. A sɔrɔ ala buwe.

Chapter 15

¹Sunupiru tɔ, sani wi na wula, sarakafisinatencɛ kunkwasi si a sariya napisi a sanmɛn, a zuwifusi kitiɲanantencɛ pa lɛ ntite ɲɛn Yesu kuna si. Ci pɔkɔlinu ci lɛ wilinu Pilati kilasi. ² Pilati pina nu na: Ma na zuwifu si masacɛ ya? Yesu wɔɔ na: Ma yɛrɛ wɔɔ ya.³Sarakafisinatencɛ kunkwasi si lalasi nu.⁴Pilati pina nu cɔn na: Ma foyi wɔɔmu na ? Ci ma lalasun kunɛn npɛmɛ pa si, ma ci ni na? ⁵ Yesu wɔɔ foyi cɔn le. Wa kabakoya Pilati.⁶Ya wo ya pika fɛti si Pilati tɔ lepesuwakunapisi wu tɔ sɛnɛn wa kaɲan a napisi wɔɔka. ⁷ Wa samɛ cuwa tolo tɔ lɛ npama ɲinan a Barabasi. A tɔ lepesuwakun a ci tele npɛmɛ tɔ muruticɛ ka wula si, ci tɔ napiya tolo di ka wula npama si ci muruti Ɔrɔmu masacɛ kila. ⁸ Napisi suwe Pilati tɔ ci lɛ lari nu na: Ma tɔ kunan npama ɲan se tɔ ya wo ya pika fɛti wula si, ɲan ka si tɔ.⁹Pilati pinaɲɛn na: Mi kilan na sɛnɛn zuwifusi masacɛ na tɔ wa?¹⁰ Pilati tɔ suman ka a nfapɛn na ɲan ka sarakafisinatencɛ kunkwasi si pa wuli Yesu nsa kilasi. ¹¹ Nka sarakafisinatencɛ kunkwasi si can napisi si ɛɛ lari Pilati a sɛnɛn Barabasi rɔ¹²Pilati pinaɲɛn cɔn na: Kasi mi npama lasun zuwifusi masacɛ, mi kila nan ɲan pe kawusi ya? ¹³ Ci tara na: Gwengwe nu nkuwa wusi!¹⁴Pilati pinaɲɛn cɔn na: Pekunan si ya? A kunan pɛna fɛnɛn ɲanka ya?Ci tara ci laka tintin ka tɔ na: Gwengwe nu nkuwa wusi! ¹⁵ Pilati tɔ kila a ɲan napisi sako mikɛ, a sɛnɛn Barabasi tɔ. A sanmu napisi ɛɛ kali Yesu a binpisi, ci pa tuli ci wuli nu surasi si kilasi ci lɛ gwengwe nu nkuwa wusi.¹⁶Surasi si suwe a Yesu Zude mara kunkuwasi kasi. Ci lasi surasi si kwi pa ci pile lɛ. ¹⁷Ci bila wusuma ɲan ci bon, ci ɲɛnpɛ wuɛ mɔn le ka mansanan ci wuli ci kunkuwasi mɔnle ka masa mansanan.¹⁸Ka sonto, ci kwɛ ci la wɔɔmi na: Foca, zuwifu si masacɛ‚¹⁹Ci la ci kali ci kunkuwasi a nkuwa, ci la ci sincɛ sin ci wusi, ci kula ci kun mɔnle ka ɛɛ ci boɲan.²⁰ Ci npɛ ci wusi ci bu wula npama si, ci fisi wusumanɲan ni lɛ ci bon, ci cuwa ci yɛrɛ wusuman ci bila ci wusi. Ci fuwe ci un gwengwesa si. ²¹ Ci suwe ka a Yesu ci gwengwesa si, ci ɲan cuwa tolo kantaka a la win wɔrɔsi. A tɔ Sirɛninan ci ɲinan a Simɔn. Alɛkisandairi mi Urufusi sii na tɔ nu. Surasi si karaba nu a cuwa Yesu gengwenkuwa.²²Ci suwe a Yesu siya tolo si ci npama lasun a Goligota, wa kɔrɔ a kunkwa siya.²³ Ci kanan si wa tolo dufɛn si ɛɛ wa ɲan Yesu kila a nɛn, a kan. ²⁴Ka sonto, ci gwengwenu nkuwa wusi. Ci ti nkuwa ci kasi Yesu wusumansi ntite tɔ. Ci ti nkuwa janko ci pa suman npama kan k'a tuli siya npama.²⁵Ci gwengwenu ci bu wula npama si, wa samɛ wi wulaka lɛrɛsi tan tulin.²⁶ Ci gwengwanu kunkwa npamasi, ci sɛbɛ ya walaka tolo si na: Zuwifusi masacɛ . ²⁷ Ci tɔ nadinaten tele gwengwecɛ ci yewan fɛ. Tolo ci wɔlikila tɔ, tolo ci nɔnpɔnwan tɔ. [ ²⁸Ka fakasi, npama sɛbɛka Ɔlɔkɔpiya sanmakunan si a na: Ci jati nu kunɛpɛnɛn ɲanantencɛ wu, wa pɛlɛ so.]²⁹Napisi npɛmɛ tɔ kanta ci tɔ kunkuwɛ sanmu sanmu ci la Yesu tusi na: Anhaan! Ma npama fin ma wɛsɛ Ɔlɔkɔpiya bato suwa ma nman si tan,³⁰ si ma fuwelɛ gengwenkuwa wusi ma kisi ma koni.³¹Ka faka kaba si, sarakafisinaten cɛ kunkwasi si a sariya napisi tɔ npɛ Yesu wusi ci la wɔɔmi ntite tɔ na: A kisi napisi tele, nka an pa tɔ fin a kisi ci koni le. ³² A ci tɔ Ɔlɔkɔpiya napiya woroman ka, Izirayɛli masacɛ, a si a fuwe lɛ gwengwenkuwa wusi mani. A se ɲan ka se lon la ci wusi. Ci tɔ napisi npɛmɛ gwengwecɛ nkuwa wusi Yesu yewan fɛ, ce pa tɔ ci tusu.³³Wiwalinasi, lepe yila siyɛ pa si fɔɔ watuli lɛrɛsi tan. ³⁴ Wi mɛman wula npama si, Yesu tara na: Eloyi, Eloyi, lamasabakitani? Wa kɔrɔ na: Na Ɔlɔkɔpiya, na Ɔlɔkɔpiya peɲan ma sɛnɛn na tɔ wa! ³⁵ Napisi npɛmɛ tɔ lɛ, ci tele ni ka taramɛn mikɛ, ci wɔɔ na: Mi tiɲɛn. A kira Eli lasun.³⁶Ci tele alanti ci lɛ cuwa fu ci wuli dufɛn ɲankanmanka si ci wuli nkuwa lapan tolo wusi, a nsa mi wa ɲan Yesu kila a nɛn .Ka cuwa ni wɔɔ na: Mi yi. Selon wa siyɛ a Eli tɔ pɛ ci fuwɛ gwengwenkuwa ni wusi.³⁷ Yesu bo a pa ko. ³⁸ Ka wula si, Ɔlɔkɔpiya bato suwa sitarana npama si dee wa tara siyɛ ɲinti wa cuwa soro fɔɔ tere.³⁹Surasisi ni binsu (100) kunkwa si npama tɔ yika Yesu ɲɔn, a ɲan a kone mikɛ, a wɔɔ na: Sika wasile, cuwa ni tɔ Ɔlɔkɔpiya Piya. ⁴⁰ Cirɛɛ tele tɔ yika lanka siya si ci la ce kunɛn siyɛ. Magidala Mariyamu, mi Zaki kapipiya Zoze nii Mariyamu, a Salome tɔ ce cirɛ lɛsi. ⁴¹ Yesu tɔ Galile mara si wula npama si, ce nɛn tɔ salan Yesu fɛ ci la ci nɛn. Cirɛ lakaranɛn tɔ ci lɛsi npɛmɛ tɔ son a lɛ Yesu Zeruzalɛmu.⁴²Wa tɔ tolokwɛ ɲɛnpɛkwɛ welesɛwɛ tɔ. Ka sɛnɛn kanan tɔ lon ɲɛn tolokwɛ. ⁴³Arimateka Yusufu nɛnsi ci ncaa a lɛ lari Yesu koka Pilati kila janko kunɛn ka kanansi tolokwɛ wusi le. Yusufu tɔ ɲinapan zuwifusi kitiɲanantencɛ lɛsi. Nsa pa tɔ Ɔlɔkɔpiya masaya wula siya. ⁴⁴ Pilati niɲan a Yesu bɛ a kone mikɛ, wa kabakoya nu. A lasi surasisi kunkwasi a Yesu kwa wula tɔ fɛka sɛnɲan wo.⁴⁵A ni kunafori surasi kunkwasi kila wula npama si, a ni a Yusufu nɛ pɛ Yesu koka tɔ. ⁴⁶ Yusufu la kokawinanpama ɲanɛn. Ka sonto, a la Yesu koka fuwɛ gwengwekuwa wusi a kaman ci tɔ a kokawinanpama . Ci tɔ kaburu npama sɛnka nfanwan si, a la ci tɔ pɛ kasi. Ka sonto, a kule kule tarapan tolo a pɛ puwan pɛlɛ ta. ⁴⁷ Magidala Mriyamu mi Zoze nii Mariyamu siya Yesu koka wika.

Chapter 16

¹Toni kwɛ buka , Mariyamu magidala a Zaki nii Mariyamu a Salome , ci yana nɛnsin numu pɛnɛmanan ɛɛ wa tɛn Yessu kooka wusi. ² Kuwakwɛ tintinka , ci cuwa kaburusi waa sunu tɔ, wi fuwe wula si.³Ci suwe cɛ, ci tɔ ntite pinan nan: mɛn lo tara pan ni kulekule a fitilɛ kaburu pɛlɛ see kila ya? ⁴Ci numan kaburu pɛlɛ wula npaman sin, ci aka ci kunkuwɛn kun ci ɲan tolo tara kulekule ka lɛ kaburu pɛlɛ, ka sɔrɔ tara ni tɔ ka pan hali.⁵Ci laa kaburu si ci ɲan sapiya tolo toni ka ci wɔli kila tɔ a wusunpaman pan waka ka bila ka ciwusi . Ci kuntɛ kosobɛ. ⁶Sapiya ni wɔ ci tɔ nan: mi ka kuntɛ le Ci tɔ Yesu nazarɛtika npaman gwegweka nkuwa wusi, mi ci nan numawan. A nan le. A ɲini ci kooka tɔ ka si ka siya npaman sin wa nan ni. ⁷Mi nɛn wɔ karanpiricɛ a Piyɛri mi tɔ mani mani, a Yesu lo sali mi ɲɔn a suwe Galile, mi lo ci ɲɛn lɛ ka siya sin ele ka a tɔ wa wɔ npaman wan turu.⁸Ci kuntɛ cɛ yɛrɛyɛrɛ, ci fuwe kaburusi ci alati, bari ci tɔ kuntɛ cɛ.⁹Kuwa tintinka kwɛ sunupiri tɔYesu ɲini ci kooka so. A tɔ wɔte tete sɔkɔ Mariyamu Magidala npaman sin , a kani ci koni ka tɔ. ¹⁰ Mariyamu suwe alɛ wɔ ka kibaruya Yesu karanpiricɛ tɔ. Ci ɲanpuwan cɛ tɔ ɲankanmacɛ kosobɛ ,ci tɔ bo. ¹¹Mariyamu wɔ citɔ wati npaman sin a Yesu nan ni sin, a nsa ɲanu , ci laa ci fɔrɔsa wusi le.¹²Ka son karanpiricɛ tɔ son ɲipiya tolo si Yesu kani ci koni ci tɔ faka faka tolo. ¹³ Cami pa piri ci lɛ wɔ ci tele tɔ. Ci laa ce wu wisi le.¹⁴Ka son karanpiricɛ nipɔkaba tɔ wɔli si, Yesu kani ci koni ci tɔ. A lala siyɛ a ci laaka nsa fɔrɔsɛ wusi le , ɛ ɲanpuwancɛ batarɛ cɛ. Bari napisi npamɛn wɔ ci tɔ a ɲini ,a cami ɲanɲan, ci tɔ lancɛ ce fɔrɔsɛ wu wusi le.¹⁵ A piri a wɔ ci tɔ nan, mi suwe duruɲan siyɛ pasi mi lɛ wɔ kibaruya wula napisi pa tɔ. ¹⁶A napisi npamɛn la wa wusi mi batise, ka si lo fii,nka a napisi npamɛn kan lɛ wa wusi, ce lo fii le.¹⁷Napisi npamɛn lo lɛ wa wusi , ci ce sunmɛn tanmansiɲɛn npamɛn tɔ, ci nan nii: Ci lo wɔtecɛ sɔkuwɛ ci fiti napisi si a na ɲinan, ci lo wɔmɛn siya kan tele si.¹⁸ A li ci tu mura , a li ci nɛn baka, wa lo fuyi ɲan ci wu si le. Ɛ tii ci kilɛ kɛnate npamɛn kunko ci lari Ɔlɔkɔpiya, ce lo cɛrɛtɛ.¹⁹Matiki Yesu wɔman karanpiricɛ tɔ a bu wula npaman sin, Ɔlɔkɔpiya cuwa nu a wasinu sankolo si. A la toni Ɔlɔkɔpiya wɔli kila tɔ kowan.²⁰ Karanpiricɛ suwe ci lɛ wɔ ka kibaruya wula siyɛ pasi. Matiki Yesu tɔ tɛ ce barɛ pasi. A ɲan see ci kila ci ɲan kabako kunɛn, ci kani a cami wajuru sɛnɲan.

Philemon

Chapter 1

¹Na Paul npama lepesuwa kun Yesu nyan kunan kunan si, ²na mi ana napiya Timoti see sɛbɛn ni wi see cuwasi a se tolo nyankunan nyanna na Filemu kila. ³A se nan cuwa Afiya a Asiripi kila ci npɛmɛn se nyinan tesi. Se Ôlôkôpiya a se matiki Yesu krista sunmasi mɛn masi kwɛ mi kila.⁴Nɛn tô masin nyan Ôlôkôpiya kila wulɛpasi ma kun nan sin. ⁵Ma Ôlôkôpiya napisi fɛtɛcɛ kanu cɛ npama wanturu a nɛn lanka Matiki Yesu wusi npama wanturu na nii ce sula.⁶ Nɛn Ôlôkôpiya laru nanyanmu npama see lɛsi krista fankansi ka fin wa suwe nyȏn. See kan cɛ kunɛn kanbɛ npɛmɛn nyɛn Yesu kunnan sin ma kani napisi pa tô. ⁷Na napiya man kanunyan pɛnɛmasin na sin kunka cɛn, wa nɛnsin nan nja, ma nyinan Yesu fɛtecɛ.⁸Ka si Yesu fankansi nɛn fin nan sanmuma ma nyan kunan tolo ⁹,kanuya kunan sin na Paul ma laru, na npama sanma,a lepesuwa kun Yesu bara kunansin.¹⁰Nami ma laru na piya Onezimu kunan sin nɛn kwunma npama na tô lepesuwu kun. ¹¹ Wula tolo sin a tô fin a nyankunan ma tȏ le manii a kanmasun ma tȏ a nan pa ¹²Nɛn lo piri nan tumasin ma tȏ ,ci npama nyanka a le ka nan kon kaba. ¹³ watô pɛnɛnmanka na sin a kwɛ na nyewan fɛ a la nan yinɛ na npamalepesuwa kun, nami npama kun kibaru wula kunan sin.¹⁴Ka na sin na mi kila nan nyan ka wa patô pɛnɛnmaka ma sin le Wa ka pa nyan kunan kanba ni nyan para kunan ma kila le,na mi kila man nyan a sunman sin pɛnɛmɛn.¹⁵ Awa nyan le ka Onezimu tô cari ka ma wusi wulan tolo si wa nyan ma fin tuli nun ma kwɛ a nun wulɛpasi. ¹⁶ A nyan ka mônle ka wawan côn le,a la ka wawan tô, napiya nan npama kunan walika nan kila, ci kunan kan ka wali ma kila wa laka nan tô. Adanmadeya si a nanyanmu si matiki fankan sin.¹⁷A ma tô na wuli ka nanyanmu si Krista kunan sin ,ma tunu mawô leka ma na tuka npama wan turu.¹⁸ A ci nyan kunan mawusi npama nyan kunan le, a wa nyan mawôle a kan ka a pirisi potoro na ma tô ma sɛnɛn ce pa na kila,¹⁹ na Paul yɛrɛ na kuna ni sɛbɛn a na yɛrɛ lon kwumɛn ni sarɛ, kana sin man pa suman a na kwɛma ma sin npama nyan ka ma niwan.²⁰ Ka na sin na mi ma laru sɛnyan sin, na napiya,manan nyinan matiki kunan sin, man pɛnɛnmasi mawô mi le ka Krista fankan sin.²¹Na jiki wasi aman nyan ka sanmananan.Ka na sin, nɛn kuna ni sɛbɛn n nyan ma kila n laka wawusi a ma lon wa nyɛn fô ma laka na wôka tô. ²² Wa nan ni ka tô,man nyɛn pɛ sisa tolo nan nyôn, nan min laka wa wusi a min Ôlôkôpiya lari fanka sin nɛn lon wuwaa tuli na suwe min tô.²³Epafarasi npama nami lepesuwa kun Yesu Krista baara kunan sin a ma mansun ²⁴Mariki pa ma mansun, a Arisitaraki min Demasi a Luka ci npɛmɛn nan tele baara nyanan tecɛ. ²⁵See matiki Yesu Krista nɛnman wan kwɛ min kila .