¹Kitabu cha umwaka nikiandika, Theofilo, nikilonga yose Yesu andusile kutenda na kufundisha, ²mpaka siku ambayo Yeye kahokeligwa kuchanya. Ino ikala baada ya kulava amli kufosela Roho Mtakatifu kwa mitume akalile kawasagula. ³Baada ya mateso yake, Yeye kaoneka kumwao akiwa hai pia na vithibitisho vingi vikishuhudila. Kwa siku alobaini alijidhihilisha kumwao, na kalonga kuhusu umwene wa Mulungu.⁴Akalie akitinkhana hamwe nao, aliwaamulu wasihalawe Yelusalemu, lakini wagoze kwa ajili ua ahadi ya Tata, ambayo, alilonga, ''Muhulika kulawa kumwangu ⁵kwamba Yohana alibatiza kabisa kwa mazi, lakini nambatizigwe kwa Roho Mtakatifu muna siku zino ndodo.''⁶Na wakalile watinkhana haamwe wakamuuza, ''Mndewa, vino uno ndio muda nauwabwelezele Isilaili umwene?" ⁷Yeye akawalongela, ''Siyo sawa kumwenu kumanya wakati au majila ambayo Tata amekusudia kwa mamlaka yankhe mwenyewe.'' ⁸Lakini namhokele nguvu, wakati Roho Mtakatifu ahoeze kuchanya mmwenu, na mweye namuwe mashahidi wangu kose muna Yelusalemu na Uyahudi yose na Samalia mpaka uhelelo wa isi.''⁹Mndewa Yesu alongile kale yano, wakiwa wolola kuchanya, Yeye kainuliigwa kuchanya, na wingu dikamgubika sekewamuone kwa meso yao. ¹⁰Wakati wolola kuulanga kwa makini akiita, ghafla, wanthu waidi watimalala mgati mmwao wavala mavazi mazelu. ¹¹Wakalonga, ''Mweye wanthu wa Galilaya, hangi motimalala hano mkilola kuulanga?" Yuno Yesu aliyepaa kuchanya kuulanga naabwele kwa namna ila ila gesa mmuonile akiita kuulanga.¹²Ndipo wakabwela Yelusalemu kulawa mui mlima wa mizeituni, ambao uko haguhi na Yelusalemu, mwendo wa siku ya Sabato. ¹³Wafikile wakaita mudigholofa wakalille wakikala. Nao ni Petro, Yohana, Yakobo, Andrea, Filipo, Thomaso, Batholomayo, Mathayo, Yakobo Mwana wa Alfayo, Simoni Zelote na Yuda Mwana wa Yakobo. ¹⁴Wose waliungana gesa munthu imwe, kwa juhudi wakala wakiendelea muna malombi. Hamwe na hao walikuwepo wanawake, Maliamu Mami yake Yesu, na kaka zake.¹⁵Katika siku zila Petro akatimalala mgati ya lumbu, gesa wanthu 120, akalonga, ¹⁶Lumbu, ikala lazima kwamba maandiko yatimizigwe, ambapo zamani Roho Mtakatifu kalonga kwa mlomo wa Daudi kuhusiana na Yuda, ambaye aliwaelekeza wala wamgwilile Yesu.¹⁷Kwa kuwa yeye kakala imwe wenthu kahokela fungu dyake da faida muna ino huduma.'' ¹⁸(Lelo munthu yuno kagula eneo kwa kila akihokele kwa ubananzi wankhe na hapo kalagala akitanguliza mutwi, mtufi ukatulika na munda wake wose ukawa wazi yakatilika. ¹⁹Wose waishile Yelusalemu wahulika kuhusu dino, hivyo eneo hilo wakaditanga kwa lugha yao ''Akeldama'' idyo ni ''mgunda da damu.'')²⁰''Mui kitabu cha Zabuli iandikigwa, 'Goza eneo dyake diwe hame na sekeiluhusiigwe hata imwe kuishi hadya;' na 'Luhusu munthu imwenga asole nafasi yake ya ulongozi.'²¹Hiyo ni muhimu, kwa hiyo, imwe wa wanawalume ambao walongozana nacheye wakati Mndewa Yesu alawile na kuingila mgati mmwetu, ²²kwandusila mui ubatizo wa Yohana mpaka siku ila atwawaligwe kuchanya, lazima awe shahidi wa ufufulo hamwe nacheye. ²³''Wakaika kulongozi wanawalume waidi, Yusufu kotangigwa Balnaba, ambaye pia katangigwa Yusto na Mathia.²⁴Wao walomba wakalonga, ''Weye, Mndewa, komanya mioyo ya wanthu wose, hivyo ika wazi ilihi mgati ya waidi wano ambaye kumsagula ²⁵kusola nafasi muna huduma na utume, ambapo Yuda alitenda ubananzi na kwita hanthu pake.'' ²⁶Wakatoa kula kwa ajili yao, na kula ikamlagalila Mathia ambaye kahesabiigwa hamwe na wala mitume kumi na imwe.

¹Ifikile siku ya Pentekoste, wose wakala hamwe hanthu hamwe. ²Ghafla ikalawila mdudumo kulawa kuulanga gesa upepo mkali. Ukaimemeza nyumba yose wakalile wakala. ³Aho zikawalawila ndimi, gesa ndimi za moto zigawanyika, zikawa kuchanya mmwao kila imwe wao. ⁴Wao wose wakamemezwa na Roho Mtakatifu na wakandusa kulonga kwa lugha zimwenga, gesa vila Roho awajalile kulonga.⁵Lelo wakalaaho wayahudi wakalile woishi Yelusalemu, wacha Mulungu, kulawa kila taifa hasi ya ulanga. ⁶Dudumo zino zihulikigwe, kundi da wanthu dikeza hamwe na wakiwa na wasi wasi kwa sababu kila muthu akawahulika wakilonga kwa lugha yake mwenyewe. ⁷Waliduwa na kushagazigwa, wao wakalonga, ''Kweli, wano wose wolonga siyo Wagalilaya?⁸Hangi cheye chowahulika, kila imwe muna lugha chielekigwe nazo? ⁹Wapalthia na Wamedi na Waelamu, na hao woishi Mesopotamia, Uyahudi, na Kapadokia, na katika Ponto na Asia, ¹⁰katika Fligia, Pamfilia, katika Misili, na hanthu ha Libya hata Kilene, na wageni kulawa Lumi, ¹¹Wayahudi na waongofu, Waklete na Waalabu, chowahulika wakilonga muna lugha zetu kuhusu kazi za udaho wa Mungu.''¹²Wose wakala wameduwaa na kutatanishwa; walongana wao kwa wao, ''Ino ina maana gani?" ¹³Lakini wamwenga walidhihaki wakilonga, ''Wano wamemezigwa kwa mvinyo wasambi.''¹⁴Lakini Petro akatimalala hamwe na wala kumi na imwe, akaguta nyangi, akawalongela, ''Wanthu wa Yudea na wose moishi hano Yelusalemu, hili dimanyike kumwenu, tegelezeni kwa makini mbuli yangu. ¹⁵Wanthu wano hawalewile gesa mnavyodhani, sababu saa zino ni imitondo saa nthatu.¹⁶Lakini dino dikala dilongigwa kufosela kwa mlotezi Yoeli: ¹⁷Itakuwa muna siku za uhelelo; Mulungu kolonga, nanitile Roho wangu kwa wanthu wose. Wana wenu na wandele wenu nawalave ulotezi, wabwanga wenu wataona maono, na walala wenu nawalote ndoto.¹⁸Vilavila kuchanya ya watumishi wangu na watumigwa wangu wa kike muna siku hizo, nanitile Roho wangu, nao watatabili. ¹⁹Nanilagise mauzauza kuchanya kuulanga na ishala hasi muiisi, damu, moto, na mafusho ya moshi.²⁰Nomanya nadibiduzigwe kuwa ziza na mwezi kuwa damu, kabla haizile siku nkhulu na ya ajabu ya Mndewa. ²¹Itakuwa ya kwamba kila imwe ambaye huditanga zina dya Mndewa ataokoka.'²²Wanthu wa Isilaili, tegelezeni mbuli zino: Yesu wa Nazaleti, mwanadamu aliyethibitishwa na Mulungu kumwenu kwa matendo ya udaho na mauzauza, na ishala ambazo Mulungu kufosela Yeye mgati mmwenu, gesa mweye wenyewe ivomomanya- ²³Kwa sababu ya mpango ukusudiigwe tangu mwanduso, na maalifa ya Mulungu, kalavigwa,na mweye, kwa mikono ya wanthu wabananzi, mumsulubisha na kumkoma, ²⁴ambaye Mulungu kamwinula, akauhalava usungu wa mauti kumwake, kwa sababu haidahike kumwake kumilikiigwa na huo.²⁵Hivyo Daudi kolonga kuhusu yeye, 'Nimwona Mndewa daima kulongozi ya cheni wangu, yeye yuko mkono wangu wa kudila hivyo basi sekenisogezigwe. ²⁶Kwa hiyo moyo wangu ukala na seko na ulimi wangu usekezigwa. Pia mtufi wangu utaishi muna ujasili.²⁷Sekeuileke nafsi yangu ite kuzimu, wala sekealuhusu Mtakatifu wako kulola uozo. ²⁸Weye umedhihilisha kumwangu nzila za ugima; naunitende nimeme seko kulongozi ha cheni yako.'²⁹Lumbu, nodaha kulonga kumwenu kwa ujasili kuhusu tati yetu Daudi: yaeye kadanganika na akazikigwa, na kabuli dyake da hamwe nacheye hata vino dielo. ³⁰Hivyo, kakala mlotezi na kamanya kuwa Mulungu alishapaa kwa kilapo kumwake, kwamba naike imwe muna uzao wankhe mui kinthi cha enzi. ³¹Kadiona dino haluse, na akalonga kuhusu ufufulo wa Kilisito, 'wala kakala halekigwe kuzimu, wala mtufi wake hauozile.'³²Yuno Yesu - Mulungu alimfufua, ambaye cheye wose ni mashahidi. ³³Kwa hiyo, akiwa kainuligwa muna mkono wa kulume wa Mulungu, na akiwa kahokela ahadi ya Roho Mtakatifu kulawa kwa Tata, yeye kagigida ino ahadi, ambaye mweye moona na kuhulika.³⁴Kwani Daudi hapaile kwita kuulanga, lakini kolonga, 'MNDEWA kalonga kwa Mndewa wangu, ³⁵''kala mkono wangu wa kudila, mpaka nitakapowatenda adui zako kigoda kwa ajili ya migulu yako. ³⁶Kwa hiyo nyumba yose ya Isilaili na imanye kwa hakika kwamba Mulungu kamtenda Yeye kuwa Mndewa na Kilisito, yuno Yesu ambaye mlimsulubisha.''³⁷Lelo wahulikile hivyo, wasomigwa muna imiyoyo yao, wakamlongela Petro na mitume wamwenga, ''Lumbu, chitendeze?'' ³⁸Na Petro akawalongela, ''Tubuni na Mbatizigwe, kila imwe wenu, muna zina da Yesu Kilisito kwa ajili ya msamaha wa bananzi zenu, na namhokele zawadi ya Roho Mtakatifu. ³⁹Kwani kumwenu ni ahadi na kwa wana wenu na kwa wala wose walioko kutali, wanthu wengi kwa kadili Mndewa Mulungu wenthu ivoawatange.''⁴⁰Kwa mbuli mengi alishuhudila na kuwasihi; akalonga, ''Jiokoeni mlawe katika kyelesi kino kihile.'' ⁴¹Ndipo wakayahokela mbuli yake na wakabatizigwa, aho wakaongezeka katika siku hiyo gesa nafsi elfu nthatu. ⁴²Wakaendelea katika mafundisho ya mitume na ushilikiano, katika kuumega mgate na katika malombi.⁴³Hofu ikeza kuchanya ya kila nafsi, na mauzauza mengi na ishala zikatendeka kufosela mmitume. ⁴⁴Wose waaminile wakala hamwe na kuwa na vinthu vyao hamwe, ⁴⁵na waliuza vinthu na milki zao na kugawanya kwa wose kulingana na hitaji da kila imwe.⁴⁶Hivyo siku baada ya siku waliendelea wakiwa na lengo dimwe katika hekalu, na walimega mgate mui kaya, na walisshiliki ndiya kwa seko na unyenyekevu wa moyo; ⁴⁷walimsifu Mulungu na wakiwa na kibali na wanthu wose. Mndewa aliwaongeza siku kwa siku ambao wakala wakiokoigwa.

¹Lelo Petro na Yohana wakala wanaelekea katika hekalu wakati wa malombi, saa tisa. ²Munthu fulani, kiwete tangu kuelekigwa, kakala akipapigwa kila siku na kakala akilazigwa katika mlango wa hekalu wotangigwa unogile, ili adahe kulomba sadaka kulawa kwa wanthu wakalile wakiita mudihekalu. ³Awaonile Petro na Yohana wokalibia kuingila mudihekalu, aliomba sadaka.⁴Petro, akimkazia meso, hamwe na Yohana, akalonga, ''chilole sheye.'' ⁵Kiwete akawalola, akilolela kuhokela kinthu fulani kulawa kumwao. ⁶Lakini Petro akalonga, ''fedha na dhahabu nie nabule, lakini kila niwilenacho nanilave kumwako. Katika zina da Yesu Kilisito wa Nazaleti, genda.''⁷Petro akamsola kwa mkono wankhe wa kudila, na akamwinula kuchanya: mala imwe migulu mmwake na vifundo vya mifupa yake vikapantha nguvu. ⁸Akizumpha kuchanya, munthu kiwete katimalala na akandusa kugenda; akaingila mudihekelu hamwe na Petro na Yohana, akigenda, akizumpha, na kumsifu Mulungu.⁹Wanthu wose walimwona akigenda na kumsifu Mulungu. ¹⁰Wakatambula kwamba kakala ni yula munthu ambaye kakala akikala akilomba sadaka mui mlango unogile wa hekalu; wamemigwa na mshangao na kustaajabu kwa sababu ya kila kilawile kumwake.¹¹Namna akalile kawatozelela Petro na Yohana, wanthu wose kwa hamwe wakakimbilila mui ukumbi wotangigwa wa Suleimani, wakisangala nkhani. ¹²Petro adionile dino, yeye akawajibu wanthu, ''Mweye wanthu wa Isilaili, hangi moshangala? Hangi moyaelekeza meso yenu kumwetu, gesa kwamba chimtenda yuno agende kwa nguvu zetu wenyewe au uchaji wenthu?.''¹³Mulungu wa Ibrahimu, na wa Isaka, na wa Yakobo, Mulungu wa Tati zetu, kamtukuza mtumishi wankhe Yesu. Yuno ndiye ambaye mweye mlimkabidhi na kumlema kulongozi ya uso wa Pilato, japo yeye kakala kaamula kumlekela hulu. ¹⁴Mlema Mtakatifu na Mwenye Haki, na badala yake mlonda mkomaji alekeligwe hulu.¹⁵Mweye mumkoma Mwene wa ugima, ambaye Mulungu alimfufua kulawa kwa wefile - Cheye ni mashahidi wa dino. ¹⁶Lelo, kwa imani katika zina dyake, munthu yuno ambaye momuona na kumanya, katendigwa kuwa na nguvu. Imani ambayo yofosela kwa Yesu imwinkha yeye afya ino kamilifu, kulongozi mmwenu mweye wose.¹⁷Lelo.Lumbu, nomanya kwamba mlitenda katika ubozi, ndivyo pia watendile vilongozi wenu. ¹⁸Lakini mbuli ambayo Mulungu aliwalongela haluse kwa mmilomo ya walotezi wose, kwamba yuno Kilisito koteseka, sambi kayatimiza.¹⁹Kwa hiyo, tubuni na mbiduke, ili kwamba bananzi zenu zidahe kulavigwa kabisa, kusudi zize nyakati za kubuludika kulawana na uwepo wa Mndewa; ²⁰na kwamba adahe kumtuma Kilisito ambaye akateuligwa kale kwa ajili yenu, Yesu.²¹Yeye ndiye ambaye lazima ulanga zihokela mpaka wakati wa kubwelezigwa kwa vinthu vyose, ambavyo Mulungu kalongelela umwaka za umwaka kwa milomo ya walotezi watakatifu. ²²Hakika Musa akalonga, 'Mndewa Mulungu atainula mlotezi gesa nie kulawa katika lumbu zenu. Namumtegeleze kila kinthu ambacho nawaalongele mweye. ²³Nailawile kwamba kila munthu ambaye hategeleza kwa mlotezi huyo ataangamizigwa kabisa alawe mgati ya wanthu.'²⁴Ena, na walotezi wose kulawila Samweli na wala wainzile baada yake, walonga na walitangaz siku hizo. ²⁵Mweye ni wana wa walotezi na wa lagano ambadyo Mulungu kaditenda hamwe na mababu, gesa alongile kwa Abrahamu, 'Katika mbeyu yako familia zose za isi nazibalikiigwe.' ²⁶Baada ya Mulungu kumwinula mtumigwa wankhe, alimtuma kumwenu mwanduso, ili awabaliki mweye kwa kubiduka kulawa muna ubananzi wenu.''

¹Wakati Petro na Yohana wakalile wakilonga na wanthu, makuhani na mlinzi wa hekalu na masadukayo wawaitila. ²Wakala waudhika nkhani kwa sababu Petro na Yohana wakala wowafundisha wanthu kuhusu Yesu na kutangaza kuchanya ya kufufuka kumwake kulawa kwa wefile. ³Wakawagwila na kuwaika mudigeleza hadi imitondo iinzile, kwani tayali ikala jioni. ⁴Lakini wanthu wengi wakalile wahulika ujumbe waliamini; na idadi ya wanawalume wakalle wameamini wakadidiligwa kuwa elfu tano.⁵Hata ifikile imitondo siku iinzile, kwamba wakulu wao, walala na waandishi, kwa hamwe walikusanyika Yelusalemu. ⁶Anasi kuhani mkulu kakalaaho, na Kayafa, na Yohana, na Iskanda, na wose wakalile ni lumbu wa kuhani mkulu. ⁷Wakalile wawaika Petro na Yohana mgati mmwao, wawauza, ''Kwa udaho ulihi, au kwa zina dilihi menda dino?"⁸Kamala, Petro, akiwa kamema Roho Mtakatifu, akawalongela, ''Mweye wakulu wa wanthu, na walala, ⁹gesa cheye siku ya dielo chohojiwa kuhusu tendo dinogile ditendigwe kwa munthu yuno mtamu - kwa namna ilihi munthu yuno katendigwa mgima? ¹⁰Hebu dimanyike hilo kumwenu na kwa wanthu wose muna Isilaili, kwamba kwa zina da Yesu Kilisito wa Nazaleti, ambaye mlimsulubisha, ambaye Mulungu kamkola kulawa kwa wefile, ni kwa nzila yankhe kwamba munthu yuno kotimalala hano kulongozi mmwenu akwa mwenye afya.¹¹¹²Yesu Kilisito ni yuwe ambadyo mweye wazengaji mdizalau, lakini ambalo ditendigwa kuwa yuwe kulu da hankhanda. Hebule wokovu katika munthu imwenga awaye yose. Kwa maana hebule zina dimwenga hasi ya kuulanga wenkhigwe wanthu, ambadyo kwa idyo chodaha kuokoigwa.''¹³Lelo waonile ujasili wa Petro na Yohana, na wakagundua kwamba wakala ni wanthu wakawaida webule na elimu, walishangaa, wakamanya kwamba Petro na Yohana wakala hamwe na Yesu. ¹⁴Kwa sababu walimwona yula munthu ahonyigwe katimalala hamwe nao, hawakuwa na kinthu cha kulonga dhidi ya dino.¹⁵Lakini wakalile wawaamulu kale mitume wahalawe kulongozi ya mkutano wa balaza, wakalonga wao kwa wao. ¹⁶Walonga, nachiwatendeze wanthu wano? Ni kweli kwamba mauzauza utendeka kufosela wao womanyika na kila imwe anayeishi Yelusalemu; hachidaha kudilema hilo. ¹⁷Lakini, ili kwamba mbuli dino disienele mgati mwa wanthu, hebu chiwaonye sekewalonge kaidi kwa munthu yeyose kwa zina dino. ¹⁸Wawatanga Petro na Yohana mgati na kuwaamulu kamwe sekewalonge wala kufundisha kwa zina da Yesu.¹⁹Lakini Petro na Yohana walijibu na kuwalongela, ''Gesa ni sahihi mmeso pa Mulungu kuwatii mweye kufosa Mulungu, hukumuni wenyewe. ²⁰Maana cheye hachidaha kuleka kuyalonga mbuli ambayo chiyaona na kuyahulika.''²¹Baada ya kuwaonya nkhani Petro na Yohana, wakawaleka waite. Hawadahile kupata sababu yoyose ya kuwaadhibu, kwa sababu wanthu wose wakala wakimsifu Mulungu kwa kila kikaka kitendigwa. ²²Munthu akalile kahokela uzauza wa uhonyaji alipata kuwa na umli zaidi ya miaka alobaini.²³Baada ya kuwaleka hulu, Petro na Yohana weza kwa wanthu wao na kuwataalifu yose ambayo makuhani wakulu na walala wakala wawalongela. ²⁴Wayahulikile, wakaguta nyangi zao wa hamwe kwa Mulungu na kulonga, ''Mndewa, weye uumbile ulanga na isi na bahali na kila kinthu mgati mmwake, ²⁵weye ambaye, kwa Roho Mtakatifu, kwa mulomo wa tati yetu Daudi, mtumigwa wankho, kulonga, ''Hangi wanthu wa mataifa watenda ghasia, na wanthu wametefekali mbuli zihile.²⁶Wamwene wa isi wamejipanga hamwe, na watawala wamekusanyika kwa hamwe dhidi ya Mndewa na dhidi ya masihi wankhe.''²⁷Ni hakika, wose Helode na Pontio Pilato, hamwe na wanthu wa mataifa na wanthu wa Isilaili, walikusanyika ka hamwe muna mji uno dhidi ya mtumigwa wako mtakatifu Yesu, ambaye kumhaka mavuta. ²⁸Walikusanyika kwa hamwe kutenda yose ambayo mkono wako na mapenzi yako yaliyaamulu tangu awali kabla hayanalawila.²⁹Lelo, Mndewa, yalole matisho yao, na ukawajaalie watumigwa wankho kudinena mbuli dyako kwa ujasili wose. Ili ³⁰kwamba ahokonyoosha mkono wako kuhonya, ishala na maajabu vidahe kulawila kufosela zina da mtumigwa wankho mtakatifu Yesu.'' ³¹Wakomelezile kulomba, hanthu ambadyo walikusanyika kwa hamwe ditikisigwa, na wose wakamemezigwa na Roho Mtakatifu, na walonga mbuli da Mulungu kwa ujasili.³²Idadi nkhulu ya wala waaminile wakala na moyo umwe na roho imwe: na hebule hata imwe wao alongie kwamba chochose akimilikile kikala cha kumwake mwenyewe; badala yake wakala na vinthu vyose shilika. ³³Kwa nguvu nkhulu mitume wakala wakiutangaza ushuhuda wao kuhusu ufufulo wa Mndewa Yesu, na neema nkhulu ikala kuchanya yao wose.³⁴Hakuwile na munthu yeyose mgati mmwao ahungukiligwe na mahitaji, kwa sababu wanthu wose wakalile na hati za viwanja au nyumba, waliviuza na kugala pesa ya vinthu wakalile wameuza ³⁵na kuviika hasi ya migulu ya mitume. Na mgawanyo utendigwa kwa kila muumini, kulingana na kila imwe akalile na hitaji.³⁶Yusufu, mlawi, munthu kulawa Kiplo, kenkhigwa zina da Balnabasi na mitume (hiyo itafsiliigwa, ni mwana wa falaja). ³⁷Akiwa na mgunda, kadiuza na akagala fedha, akaziika hasi ya migulu ya mitume.

¹Hivyo, munthu imwe kotangigwa Anania, na Safila mkake waliuza tanthu ha mali, ²na akafisa hanthu ha fedha wauzile (mkake pia kadimanya dino), na akagala hanthu isigale na kuika mui migulu ya mitume.³Lakini Petro akalonga, ''Anania, hangi kinyamkela kaumemeza moyo wako kulonga uvwizi kwa Roho Mtakatifu na kufisa hanthu ha mali ya mgunda? ⁴Wakati dikalile hadiuzigwe, hadikalile ni mali yako? Na baada ya kuuzigwa, hadikalile hasi ya uamuzi wankho? iwaze uwaze mbuli dino muumoyo mmwako? Huwavwizile wanadamu, bali kumvwizila Mulungu.'' ⁵Katika kuhulika mbuli zino, Anania akalagala hasi na akakantha roho. Na hofu nkhulu iwazila wose wadihulikile dino. ⁶Wabwanga wakeza kulongozzi na kumgela muna sanda, na kumgala kunze na kumzika.⁷Baada ya masaa manthatu vino, mkake akaingila mgati, asimanye ni mbwani kikala kilawila. ⁸Petro akamlongela, ''Nilongele, gesa muuza mgunda kwa thamani hiyo.'' Akalonga, ''Ena, kwa thamani hiyo.''⁹Kamala Petro akamlongela, ''Yowaze kwamba mmepatana kwa hamwe kumgeza Roho wa Mndewa? Lola, migulu ya wala wamzikile mulumako iko muumlango, na nawakupape na kukugala kunze.'' ¹⁰Ghafla akalagala muimigulu ha Petro, akakantha roho, na wala wabwanga wakeza ndani wakamtinkha kadanganika. Wakampapa kumgala kunze, na kumzika haguhi na mulumake. ¹¹Hofu nkhulu ikeza kuchanya ya kanisa, na kuchanya ya wose wayahulikile mbuli zino.¹²Ishala nyingi na mauzauza vikala vyolawila mgati mwa wanthu kufosela mikono ya mitume. Wakala hamwe muna ukumbi wa Sulemeni. ¹³Lakini, hebule munthu imwenga tofauti akalile na ujasili wa kuambatana nao; hata hivyo, wenkhigwa heshima ya kuchanya na wanthu.¹⁴Na pia, waamini wengi wakala wakiongezeka kwa Mndewa, idadi nkhulu ya wanawalume na wanawake, ¹⁵kiasi kwamba hata waliwapapa watamu muimitaa, na kuwagoneza muimakomwa na mui makochi, ili kwamba Petro akiwa kofosa, kivuli chankhe kidahe kushuka kuchanya mmwao. ¹⁶Aho pia, idadi nkhulu ya wanthu weza kulawa miji izunguukile Yelusalemu, wakiwagala watamu na wose wapagawile na roho while, na wose wahonyigwa.¹⁷Lakini kuhani mkulu aliinuka, na wose wakalile hamwe naye (ambao ni wa dhehebu da masadukayo); na wamemigwa na wivu ¹⁸wakanyosha mikono yao kuwagwila mitume na kuika mgati ya geleza da jumla.¹⁹Na wakati wa ichilo wasenga wa Mndewa akaifungua milango ya geleza na kuwalongoza kunze na kulonga, ²⁰''Gendeni, mkatimalale mudihekalu na kuwalongela wanthu mbuli yose ya Ugima uno.'' ²¹Wahulikile dino, waingila mudihekalu wakati wa kupambazuka na kufundisha. Lakini, kuhani mkulu keza na wose wakalile naye, na kuitisha balaza dyose kwa hamwe, na walala wose wa wanthu wa Isilaili, na kuwatuma mudigeleza ili kuwagala mitume.²²Lakini watumigwa waitile, hawawafikile mudigeleza,, wakabwela na kulava taalifa, ²³''Chifika geleza difungigwa goya salama,na walinzi watimalala mudilango, lakini chikalile chikifungula, hachionile munthu ndani.''²⁴Lelo wakati jemedali wa hekelu na makuhani wakulu wahulikile mbuli zino, waingiligwa na shaka nkhulu kwa ajili yao wakiwaza nadiweze jambo dino. ²⁵Kamala imwe akeza na kuwalongela, ''Wanthu muwaikile mudigeleza watimalala mudihekalu na wofundisha wanthu.''²⁶Hivyo jemedali kaita hamwe na watumigwa, na wakawagala, lakini bila ya kutenda vulugu, kwa sababu wawaogoha wanthu wadahile kuwatoa kwa mayuwe. ²⁷Ahowawagalile kale, wawaika kulongozi ya balaza. Kuhani mkulu aliwahoji ²⁸akilonga, ''Chiwaamulu sekemfundishe kwa zina dino, na ankhali muimemeza Yelusalemu kwa fundisho dyenu, na kutamani kugala damu ya munthu yuno kuchanya mmwetu.''²⁹Lakini Petro na mitume wakajibu, ''Lazima chimtii Mulungu kufosa wanthu. ³⁰Mulungu wa tati zetu alimfufua Yesu, mumkomile, kwa kumtundika kuchanya ya biki. ³¹Mulungu alimtukuza muna mkono wankhe wa kulume, na kumtenda kuwa Mkulu na mwokozi, kulava toba kwa Isilaili, na msamaha wa ubananzi. ³²Chaye ni mashahidi wa mbuli zino, na Roho Mtakatifu, ambaye Mulungu kamlava kwa wala womtii.''³³Wajumbe wa balaza wahulikile vino, watozigwa na hasila wakalonda kuwakoma mitume. ³⁴Lakini phalisayo atangigwe Gamalieli, mwalimu wa shelia, aheshimiigwe na wanthu wose, katimalala na kuwaamulu mitume wasoligwe kunze wa muda mguhi.³⁵Kamala akawalongela, ''Wanawalume wa Isilaili, iweni makini nkhani na kila mochipendekeza kuwatendila wanthu wano. ³⁶Kwa sababu, umwaka zifosile, Theuda aliinuka na kujidai kuwa munthu mkulu, na idadi ya wanthu, wapantha mia nne wakamkola. Kakomigwa, na wose wakalile womtii walitawanyika na kwaga. ³⁷Baada ya munthu yuno, Yuda mgalilaya, aliinuka siku zila za kuandikiigwa sensa, akavuta wanthu wengi nyuma mmwake. Naye pia akaga na wose wakalile wakimtii walitawanyika.³⁸Lelo nowalongela, jiepusheni na wanthu wano na muwaleke wenyewe, kwa sababu, gesa mpango uno au kazi ino ni ya wanthu naikwasigwe. ³⁹Lakini gesa ni ya Mulungu, sekemdahe kuwazuila; modaha mkaifika hata moshindana na Mulungu.'' Hivyo, walishawishika na mbuli zake.⁴⁰Kamala, wawatanga mitume mgati na kuwachapa na kuwaamulu sekewalonge kwa zina da Yesu, na wakawaleka waite zao. ⁴¹Wahalawa kulongozi ha balaza wakisekelela kwa sababu wahesabiigwa kuwa wamestahili kuteseka na kutoheshimiigwa kwa ajili ya Zina hidyo. ⁴²Kwa hiyo, kila siku, mgati ya hekelu na kulawa nyumba hadi nyumba waliendelea kufundisha na kuhubili Yesu kuwa ni Masihi.

¹Lelo katika siku zino, wakati idadi ya wanahina ikalile yoongezeka, lalamiko da Wayahudi wa Kiyunani dyandusa dhidi ya Waeblania, kwa sababu wajane wao wakala wozimizigwa muna mgao wa kila siku wa ndiya.²Mitume kumi na waidi wawatanga kusanyiko dyose da wanahina na kulonga, ''Siyo sahihi kumwetu kudileka mbuli da Mulungu na kuhudumia muuimeza. ³Kwa hiyo, lumbu, saguleni, wanawalume saba, kulawa mgati mmwenu, wanthu wanogile, wamemile Roho na hekima, ambao chodaha kuwakabidhi huduma ino. ⁴Na cheye, tutaendelea daima muna kulomba na muna huduma ya mbuli.''⁵Hotuba yao ikaupendeza mkutano wose. Hivyo, wakamsagula Stefano, munthu amemile imani na Roho Mtakatifu, na Filipo, Plokolo, Nikanoli, Timoni, Palmena, na Nikolao, mwongofu kulawa Antiokia. ⁶Waumini wawagala wanthu wano kulongozi ha mitume, waombile na badaye wakawaikila mikono yao.⁷Hivyo, mbuli da Mulungu dienela; na idadi ya wanahina ilizidi kuongezeka huko Yelusalemu; na idadi nkhulu ya makuhani wakaitii imani.⁸Na Stefano, amemile neema na nguvu, kakala akitenda mauzauza na ishala nkhulu mgati mwa wanthu. ⁹Lakini aho wakainuka baadhi ya wanthu wafuasi wa Sinagogi dotangigwa Sinagogi da Mahulu, na da Wakilene na da Waeskandelia, na baadhi kulawa Kilikia na Asia. Wanthu wano wakala wakihojiana na Stefano.¹⁰Lakini, hawadahile kushindana na hekima na Roho ambayo Stefano kakala akitumia muna kulonga. ¹¹Kamala waliwashawishi baadhi ya wanthu kwa sili kulonga, ''Chihulika Stefano akilonga mbuli ya kufulu dhidi ya Musa na dhidi ya Mulungu.''¹²Waliwashulutisha wanthu, walala, na waandishi, na kumwitila Stefano, wakamgwila, na kumgala kulongozi ya balaza. ¹³Wawagala mashahidi wa uvwizi, walongile, ''munthu yuno haleka kulonga mbuli zihile dhidi ya hanthu dino takatfu na shelia. ¹⁴Kwani chihulika akilonga kwamba yuno Yesu wa Nazaleti atapabananga hanthu hano na kuzibidula destuli chikabidhiigwe na Musa.'' ¹⁵Kila imwe akalile katika balaza, akaelekeza meso yankhe kumlola Stefano, nao wakaulola cheni yake ukala gesa cheni wa msenga.

¹Kuhani mkulu akalonga, ''mbuli zino ni ya kweli"? ²Stephano akalonga, ''Lumbu na tati zangu, nihulikeni nie: Mulungu wa utunyo kamlawila tati yetu Abrahamu wakati akalile Mesopotania, kabla hajaishi Halani,' ³akamlongela,' Halawa muna nchi yako na jamaa zako na uite muna nchi nolondanikulagise.'⁴Kamala akahalawa muna nchi ya Ukaldayo akaishi Halani, kulawa aho, baada ya tati yake kudanganika, Mulungu akamgala mui mchi ino, woishi sambi. ⁵Hamwinkhile chochose gesa ulithi wankhe, hakuwile na hanthu hata ya kuika mgulu. Lakini Abrahamu kahidiigwa hata kabla hapatile mwana kuwa naenkhigwe nchi gesa miliki yankhe na uzao wankhe.⁶Mulungu kalonga naye vino, ya kwamba wazao wankhe wangeishi muna nchi ya ugeni, na kwaba wenyeji wa huko nawawatende kuwa watumigwa wao na kuwatenda vihile kwa muda wa miaka mia nne. ⁷Na Mulungu akalonga, nadihukumu taifa ambadyo nadiwatende mateka, na baada ta aho nawalawe na kuniabudu muna hanthu ino.' ⁸Na akamwinkha Abrahamu lagano da suna, hivyo Abrahamu akawa tata wa Isaka akamtahili siku ya nane; Isaka akawa tata wa Yakobo, na Yakobo akawa tata wa mababu zenthu kumi na waidi.⁹Mababu zenthu wakamwonea wivu Yusufu wakamuuza katika nchi ya Misili, na Mulungu kakala hamwe naye, ¹⁰na akamuokola muna mateso yake, na akamwinkha fadhili na hekima kulongozi ya Falao mwene wa Misili. Falao akamtenda awe mtawala kuchanya ya Misili na kuchanya ya nyumba yankhe yose.¹¹Basi kukala na nzala na mateso mengi katika nchi ya Misili na Kanani, na tati zetu hawawapatile ndiya. ¹²Lakini Yakobo ahulikile kuna nafaka Misili, aliwatuma tati zetu kwa mala ya mwanduso. ¹³Katika nthambo ya kaidi Yusufu akajionyesha kwa lumbu zake, familia ya Yusufu ikamnyika kwa Falao.¹⁴Yusufu akawatuma lumbu zake kwita kumlongela Yakobo tati yao eze Misili, hamwe na jamaa yake, jumla ya wanthu wose ni sabini na tano. ¹⁵Hivyo Yakobo akashuka Misili; kamala yeye hamwe na tati zetu. ¹⁶Wakasoligwa hata Shekemu wakazikigwa muna kabuli ambadyo Abrahamu kadigula kwa vipande vya fedha kulawa kwa wana wa Hamoli huko Shekemu.¹⁷Wakati wa ila ahadi ambayo Mulungu alimwahidi Abrahamu ulipokalibia, wanthu wakiwa wameongezeka huko Misili, ¹⁸wakati huo aliinuka mwene imwenga kuchanya ya Misili, mwene hamanyile kuhusu Yusufu. ¹⁹Huyo mwene imwenga akawavwizila wanthu wenthu na kuwatenda yehile tati zetu, na kuwakwasa wana wao vinkhele ili sekewaishi.²⁰Katika kipindi kila Musa kaelekigwa; kakala goya kulongozi ha Mulungu, akaleleigwa miezi minthatu katika nyumba ya tati yake. ²¹Wakati akwasigwe, mndele wa Falao akamsola akamlela gesa mwanage.²²Musa kafundishigwa mafundisho yose ya Kimisili; kakala na nguvu muna mbuli na matendo. ²³Lakini baada ya kutimiza miaka alobaini, ikamwizila muna moyo wankhe kuwatembelela lumbu zake, wana wa Isilaili. ²⁴Amwonile Mwisilaili akitendewa yehile, Musa kamgalila na kulihiza kisasi akalile akimuonela kwa kumtoa Mmisili: ²⁵akifikili kuwa lumbu zake nawamanye kwamba Mulungu kowaokola kwa mkono wankhe, lakini hawamanyile.²⁶Siku iinzile akaita kwa baadhi ya Waisilaili wakalile wogomba; akageza kuwapatanisha; akilonga,' Wandewa, Mweye ni lumbu; mbona mokoselana mweye kwa mweye,? ²⁷Lakini aliyemkosea jilani yankhe akamsukumia kutali, na kulonga, 'Niani kakutenda mtawala na muhukumu wenthu? ²⁸Weye kolonda kunikoma, gesa ivoumkomile Mmisili jana?"²⁹Musa akakimbila baada ya kuhulika hivyo; akawa mgeni muna nchi ya Midiani, ambaho akawa tata wa wana waidi. ³⁰Baada ya miaka alobaini kufosa, msenga akamlawila katika jangwa da mlima Sinai, katika mwali wa moto mgati ya kichaka.³¹Wakati Musa aonile moto, alishangaa na kustaajabu kila akionile, na agezile kukisogelea ili kukilola, lwangi wa Mndewa ikamwizila ikilonga, ³²'Nie ni Mulungu wa tati zako, Mulungu wa Abrahamu, na wa Isaka, na wa Yakobo.' Musa akagudemeka na hasubutile kulola.³³Mndewa akamlongela, 'Vula vilatu vyankho, hanthu utimalalile ni hanthu patakatifu. ³⁴Niona mateso ya wanthu wangu wakalile Misili; Nihulika kuugua kumwao, nanie nihulumuka ili niwaokole; lelo inzo, nitakutuma weye Misili.'³⁵Yuno Musa ambaye wamlemile, wakat walongile, 'niani kakutenda kuwa mtawala na mwamuzi wenthu?' _ kakala ndiye ambaye Mulungu alimtuma awe mtawala na mkombozi. Mulungu alimtuma kwa mkono wa msenga ambaye kamlawila Musa muikichaka. ³⁶Musa aliwalongoza kulawa Misili baada ya kutenda mauzauza na ishala katika Misili na katika bahali ya Shamu, na katika jangwa kwa kipindi cha miaka alobaini. ³⁷Ni Musa yuno ndiye awalongelile wanthu wa Isilaili kuwa, 'Mulungu nawaainulile mlotezi kulawa mgati mwa lumbu zenu, mlotezi gesa nie.'³⁸Yuno ni munthu ambaye kakala katika mkutano mudijangwa na msenga ambaye kalonga naye muna mlima Sinai. Yuno ndiye munthu ambaye kakala na tati zenu, yuno ni munthu ambaye kahokela mbuli dililo hai na kuchipatila cheye. ³⁹Yuno ni munthu ambaye tati zenu walema kumtii; wamsukumila kutali, na katika mioyo yao wabidukila Misili. ⁴⁰Katika kipindi hicho wamlongela Haluni.' chitengenenzele milungu itakayotuongoza. Yuno Musa, akalile akituongoza kulawa katika nchi ya Misili, hachimanyile kimpatile.'⁴¹Hivyo wakatengenenza ndama kwa siku hizo na wakalava sadaka kwa hiyo sanamu na wakasekelela kwa sababu ya kazi ya mikono yao. ⁴²Lakini Mulungu akawabidula na kuwenkkha waabudu nthondo wa ulanga, gesa ivoiandikigwe mui kitabu cha walotezi, 'Je Mnilavila nie sadaka za wanyama muwachinjile mudijangwa kwa muda wa miaka alobaini, nyumba ya Isilaili?⁴³Mtogola hema ya kutinkhana ya Moleki na nthondo ya mulungu lefani, na picha muitengenenzile na kuwaabudu wao: na naniwagale kutali zaidi ya Babeli.'⁴⁴Tati zetu wakala na hema ya kutinkhanila ya ushuhuda mudijangwa, gesa Mulungu alivyoamulu alongile na Musa, kwamba angeitengenenza kwa mfano wa ula auonile. ⁴⁵Dino ni hema ambadyo tati zetu, kwa wakati wao, wagaligwa katika nchi na Joshua. Ino ilawila wakati waingile kumiliki taifa ambadyo Mulungu aliwawinga kabla ya uwepo wa tati zetu. Ino ikala vino hadi siku za Daudi, ⁴⁶ambaye kapantha kibali mmeso ha Mulungu,' na akalomba kulonda makao kwa Mulungu wa Yakobo.⁴⁷Lakini Selemani kamzengela nyumba ya Mulungu. ⁴⁸Hata hivyo Aliye Kuchanya mui nyumba zizengigwe kwa mikono; ino gesa mlotezi alongile, ⁴⁹Ulanga ni kinthi changu cha enzi, na isi ni hanthu ha kuikila migulu yangu. Nyumba ya aina gani namnizengele?, kolonga Mndewa: au ni kulihi hanthu hangu ha kuhumulila? ⁵⁰Siyo mkono wangu utendile vino vinthu vyose?"⁵¹Mweye wanthu wenye shingo ndala hamtahiligwe mioyo na magutwi, kila mala mompinga Roho Mtakatifu,' motenda gesa tati zenu watendile. ⁵²Ni mlotezi ilihi katika walotezi ambaye tati zenu hawamtesile?. Wawakoma wose walawilile kabla ya uzio wa Imwe mwenye Haki,' na sambi mmekuwa wasaliti na wakomaji wankhe pia, ⁵³mweye wanthu muhokela shelia ila iagizigwe na wasenga lakini hamuitozile.''⁵⁴Kamala wajumbe wa balaza wahulikile mbuli zino, wasomigwa mioyo yao, wakamsagila mazino Stefano. ⁵⁵Lakini yeye, akiwa kamema Roho Mtakatifu, kalola kuulanga kwa makini na akauona utunyo wa Mulungu,' na kumwona Yesu katimalala mkono wa kulume wa Mulungu. ⁵⁶Stefano akalonga, ''Lola niona ulanga zifunguka, na Mwana wa Adamu katimalala mkono wa kulume wa Mulungu.''⁵⁷Lakini wajumbe wa balaza wakaguta nyangi kwa lwangi za kuchanya, wakaziba magutwi yao, wakamkimbilia kwa hamwe, ⁵⁸wakamkwasa kunze ya mji na wakamtoa mayuwe: na mashahidi wakavula nguo zao za kunze na kuika hasi haguhi na migulu ya mbwanga atangigwe Sauli.⁵⁹Wakalile wakimtoa mayuwe Stefano, aliendelea kumtanga Mndewa na kulonga, ''Mndewa Yesu, hokela roho yangu.'' ⁶⁰Akatoa mavindi na kutanga kwa lwangi mkulu, ''Mndewa, sekeuwahesabie bananzi ino. ''Alongile yano, akakantha roho.

¹Sauli kakala mui makubaliano ya chifo chankhe. siku hiyo ndipo aandusile kuwatesa kibidu cha kanisa dikalile Yelusalemu; na waaminio wose waliotawantika muna majimbo ya Yudea na Samalia, isipokuwa mitume. ²Wanthu womcha Mulungu walimzika Stefano na kutenda maombolezo makulu kuchanya mmwake. ³Lakini Sauli alilidhulu nkhani kanisa. Kaita nyumba kwa nyumba na kuwabulluza kunze wanawake na walume, na kuwakwasila mudigeleza.⁴Waaminio ambao wakala wametewanyika wankhali wadihubili mbuli. ⁵Filipo akahulumuka muna mji wa Samalia na akamtangaza Kilisito huko.⁶Baada ya matinkhano kuhulika na kulola ishala atendile Filipo; wakaika umakini kuchanya ya kila alongile. ⁷Kulawa aho wanthu wengi wagulikile, pepo wehile wawalawa wanthu kuno wakilila kwa lwangi kulu, na wengi waholozile na viwete wahonywa. ⁸Na kukala na seko nkhulu muna mji.⁹Lakini pakala na munthu imwe muna mji ula zina dyake Simon, ambaye kakala akitenda usawi; ambao kautumila kuwashangaza wanthu wa taifa da Samalia, wakati akilonga kuwa yeye ni munthu wa muhimu. ¹⁰Wasamalia wose tangu mdodo hata mkulu, wakamtegeleza; wakalonga; ''munthu yuno ni ila nguvu ya Mulungu ambayo ni nkhulu.'' ¹¹Wakamtegeleza, kwa maana amewashsngaza muda mtali kwa usawi wankhe.¹²Lakini wakati waaminile kuwa Filipo alihubili kuchanya ya umwene wa Mulungu na nchanya ya zina da Yesu Kilisito, wabatizigwa, wanawalume kwa wanawake. ¹³Na Simoni mwenyewe aliamini: baada ya kubatizigwa, aliendelea kuwa na Filipo; aonile ishala na mauzauza yakalile ikiendelea, akasangala.¹⁴Wakati mitume wa Yelusalemu wahulikile kuwa Samalia ihokela mbuli da Mulungu, wakawatuma Petro na Yohana. ¹⁵Wakati wakalile wakihulumuka wakawaombela; kwamba wamhokele Roho Mtakatifu. ¹⁶Mpaka muda huo, Roho Mtakatifu kakala hawashukile hata imwe wao; wakala tu wabatizigwa kwa zina da Mndewa Yesu. ¹⁷Ndipo Petro na Yohana wakawaikila mikono, nao wakamhokela Roho Mtakatifu.¹⁸Wakati Simoni aonile kwamba Roho Mtakatifu kalavigwa kufosela kuikigwa mikono na mitume; akalonda kuwenkha pesa, ¹⁹Akalonga, ''Ninkheni ino nguvu, ili kila nolondanimwikile mikono ahokele Roho Mtakatifu.''²⁰Lakini Petro akamlongela; pesa yako hamwe na weye yagile kutali, kwa sababu umedhani kuwa kalama ya Mulungu yopatika kwa pesa. ²¹Webule hanthu muna mbuli dino, kwa sababu moyo wako si mnyoofu kulongozi ha Mulungu. ²²Hivyo basi tubu yehile yankho na kumlomba Mulungu labda nausameheigwe fikla za moyo wankho. ²³Kwa maana noona uko muna sumu ya usungu na kifungo cha bananzi.''²⁴Simoni akajibu na kulonga, ''Mlombeni Mndewa kwa ajili yangu, kwa kuwa mbuli zose mlongile yodaha kunilawila.²⁵Wkati Petro na Yohana wakalile wameshuhudia na kuhubili mbuli da Mndewa, wabwela Yelusalemu kwa nzila hiyo; walihubili injili muna vijiji vingi vya Wasamalia.²⁶Basi msenga wa Mndewa akalonga na Filipo na kulonga, ''Angaza na uite kusini muna nzila yogenda hasi ya Yelusalemu kwitila Gaza.'' (Nzila ino iko muna jangwa). ²⁷Akaangaza na kwita. Lola, kukala na munthu wa Ethiopia, towashi mwenye mamlaka kulu hasi ya kandase; malkia wa Ethiopia. Aikigwe kuchanya ya hazina yankhe yose; naye kakala kaita Yelusalemu kuabudu. ²⁸Kakala akibwela kakala mudigali mmwake akisoma chuo cha mlotezi Isaya.²⁹Roho akalonga na Filipo, ''Sogela haguhi na gali dino ukatozelezana nadyo. ³⁰''Hivyo Filipo akaita mbio, akamuhulika akisoma muna chuo cha mlotezi Isaya; akalonga, Je komanya ikokochilonga?" ³¹Muethiopia akalonga, ''nanidaheze munthu asiponilongoza?" Akamsihi Filipo akwele mudigali na kukala hamwe naye.³²Lelo fungu da maandiko akalile akilonga Muethiopia ni dino; Kaongozigwa gesa kondoo kwita muimachinjio kuchinjigwa; na gesa kondoo akanyamala hupi, hafungulile mulomo wake: ³³Kwa kuhuzunishigwa kumwake hukumu yankhe ihalavigwa: Niani ataeleza kyelesi chankhe? maisha yankhe yahalavigwa muna isi.''³⁴Hivyo towashi akamuuza Filipo, na kulonga, ''nokulomba, ni mlotezi ilihi ambaye koongeleiwa mbuli zankhe, ni kuhusu yeye, au za munthu imwenga''?. ³⁵Filipo akandusa kulonga, akandusa kwa andiko da Isaya kumhubilia mbuli za Yesu.³⁶Wakiwa muinzila, wakafika penye mazi,' towashi akalonga, ''Lola, hana mazi hano mbwani chozuila sekenibatizigwe?, ³⁷mbuli zino, ''Hivyo Muethiopia akajibu ''noamini kwamba Yesu Kilisito ni Mwana wa Mulungu,'' (hayaumo muna maandiko ya umwaka). Ndipo Muethiopia akaamulu gali ditimalale. ³⁸Waita ndani ya mazi, hamwe Filipo na towashi, Filipo akambatiza.³⁹Wakati walawile mui mazi, Rohowa Mndewa ikamgala Filipo kutali; towashi hamuonile, akaita nzila yankhe akisekelela. ⁴⁰Lakini Filipo akalawila Azoto. Akafosa muna mkoa ula na kuhubili injili miji yose mpaka afikile Kaisalia.

¹Lakini Sauli, aliendelea kulonga vitisho hata vya kifo kwa wanahina wa Mndewa, akaita kwa kuhani mkulu ²na kumlomba balua kwa ajili ya masinagogi huko Dameski, ili kwamba akimpantha munthu aliye muna Nzila ila, awe mwanamulume au mwanamke, awafunge na kuwagala Yelusalemu.³Hata akalile akisafili, ilawila kwamba akalibile Dameski, ghafla ikamwangaza kosekose bunkhulo kulawa kuulanga,' ⁴naye akalagala hasi na akahulika lwangi ikimlongela, ''Sauli, Sauli, mbona wonitesa nie?"⁵Sauli akajibu, U niani weye Mndewa? Mndewa akalonga, ''Nie ndiye Yesu koniudhi; ⁶Lakini inuka, ingila mjini, nawe naulongigwe yakupasayo kutenda. ⁷Wala wanthu waitile hamwe na Sauli wakahumula hupi, wakitegeleza lwangi, sekewaone munthu.⁸Sauli akainuka muna nchi na afungulile meso yankhe, hadahile kulola kinthu, wakamtoze mkono wakamgala mpaka Dameski. ⁹Kwa siku nthatu haona, hadya, wala kung'wa.¹⁰Basi pakala mwanahina Dameski zina dyake Anania, Mndewa akalonga naye muna maono, ''Anania.'' Na akalonga, ''Lola, na hano, Mndewa. ¹¹''Mndewa akamlongela, ''Inuka uite zako muna mtaa wotangigwa Nyofu, na muna nyumba ya Yuda na ukauze munthu kulawa Talso kotangigwa Sauli; maana angali kolomba; ¹²na alimwona muna maono munthu zina dyake Anania akiingila na kumwikila mikono kuchanya mmwake ili kwamba apanthe kulola.¹³Lakini Anania akajibu, ''Mndewa, nihulika mbuli za munthu yuno kwa wanthu wengi, kwa kiasi gani awatendile yehile watakatifu wa huko Yelusalemu; ¹⁴Hano ana mamlaka kulawa kwa kuhani mkulu kumgwila kila imwe koditanga zina dyako. ¹⁵Lakini Mndewa akamlongela, ''Genda, kwa maana yeye ni chombo teule kumwangu, akasola zina dyangu kulongozi ha Mataifa na wamwene na wana wa Isilaili. ¹⁶Maana nitawalagisa yalivyo mengi yatakayompasa kutesigwa kwa ajili ya zina dyangu.''¹⁷Anania akaita, akaingila mdya ukaya; Akamwikila mikono akalonga, Lumbu Sauli, Mndewa Yesu, akulawilile muna nzila ukalile kokwiza, amenituma upanthe kulola kaidi na umemezigwe Roho Mtakatifu. ¹⁸Ghafla vikalagala mmeso pankhe vinthu gesa magamba, akapantha kulola, akatimalala, akabatizigwa; akadya ndiya na kupata nguvu. ¹⁹Akakala hamwe na wanahina huko Dameski kwa siku nyingi.²⁰Wakati huo huo akamtangaza Yesu muna masinagogi, akilonga kwamba yeye ni Mwana wa Mulungu. ²¹Na wose wahulikile walishangaa na kulonga, ''Siyo munthu yuno awabanangile wose watangile Zina dino huko Yelusalemu? Na hano keza kwa kusudi da kuwafuna na kuwagala kwa makuhani.'' ²²Lakini Sauli kawezeshigwa kuhubili na kuwatenda Wayahudi walioko Dameski wachanganyikiigwe na kuthibitisha ya kuwa yuno ndiye Kilisito.²³Baada ya siku nyingi, Wayahudi wakatenda shauli hamwe ili wamkome. ²⁴Lakini mpango wao ukamanyika na Sauli. Wakamvizia muumlango imisi na ichilo wapanthe kumkoma. ²⁵Lakini wanahina wankhe wakamsola ichilo wakamshusha kufosela muukuta, wakamtelemsha hasi muna kisege.²⁶Na Sauli afikile Yelusalemu, kageza kujiunga na wanahina lakini wakala wakimuogoha, wasisadiki kuwa yeye ni mwanahina. ²⁷Lakini Balbana akamsola na kumgala kwa mitume, Na akawaeleza jinsi Sauli amuonile Mndewa muinzila na Mndewa alongile nae, na jinsi Sauli alivyohubili kwa ujasili kwa zina da Yesu huko Dameski.²⁸Akatinkhana nao waingilile na kulawa Yelusalemu. Akalonga kwa ujasili kwa zina da Mndewa Yesu, ²⁹akihojiana na Wayahudi wa Kiyunani lakini wakigeza mala kwa mala kumkoma. ³⁰Wakati lumbu wamanyile mbuli idyo, wakamsola mpaka Kaisalia, na wamgale aite Talso.³¹Basi kanisa dyose muna Uyahudi, Galilaya na Samalia, dikala na amani, na dizengigwa, na kugenda muna hofu ya Mndewa na falaja ya Roho Mtakatifu, kanisa dikakula kwa kuongezeka idadi. ³²Kamala ilawila Petro akalile akizungukazunguka pande zose za mkoa, akawahulumukia waumini waishio muna mji wa Lida.³³Akamuona huko munthu imwe zina dyake Ainea, munthu huyo kawa mdikommwa miana minane; maana kakala kaholoza. ³⁴Petro akamlongela, ''Ainea, Yesu Kilisito akuhonye; Amka na ujitandikie komwa dyako,'' Mala akaamka. ³⁵Na wanthu wose wakalile Lida na Shaloni wamuonile munthu huyo, wambiidukila Mndewa.³⁶Pakala na mwanahina Yafa kotangigwa Tabitha, ambadyo ditafsiliigwa gesa ''Dolcas'' Yuno mwanamke kamema sankhani zinogile na matendo ya lehema ayatendile kwa masikini. ³⁷Ilawila muna siku hizo kaugula na akadanganika; wamunthile, walimpandisha chumba cha kuchanya na kumgoneza.³⁸Kwa vila Lida haguhi na Yafa, na wanahina wahulika kwaba Petro kakala huko, waliwatuma wanthu waidi kumwake, wakimsihi, ''Inzo kumwetu bila kuchelewa.'' ³⁹Petro akaamka na akahalawa hamwe nao. Afikile, wamgala muna chumba cha kuchanya. Na wajane wose watimalala haguhi naye wakilila, wakimlagisa koti na ngulo ambazo Dolcas kawashonela wakati akiwa hamwe nao.⁴⁰Petro akawalava wose kunze ya chumba, akatoa mavindi akalomba, kamala akabiduka mtufi, akalonga, ''Tabitha, amka.'' Akafungula meso yankhe na amwonile Petro akakala hasi. ⁴¹Kamala Petro akamwinkha mkono wankhe akamwinula, na awatangile waamini na wajane, akawakabidhi kumwao akiwa hai. ⁴²Mbuli dino dimanyika Yafa yose, na wanthu wengi wakamwamini Mndewa. ⁴³Ilawila Petro akakala siku nyingi Yafa hamwe na munthu kotangigwa Simoni, mtengenenza ngozi.

¹Kukala na munthu fulani muna umji wa Kaisalia, zina dyake katangigwa Kolnelio, kakala mkulu wa kikosi cha Kiitalia. ²Kakala mchamulungu na alimwabudu Mulungu na nyumba yankhe yose; kalava pesa nyingi kwa wayahudi na alilomba kwa Mulungu siku zose.³Muda wa saa tisa za imisi, akaona maono Msenga wa Mulungu kokwiza kumwake. Msenga akamlongela ''Kolnelio! ⁴Kolnelio akamlola msenga na kakala na hofu nkhulu nkhani akalonga ''Ino ni mbwani mkulu?" Msenga akamlongela ''Malombi yako na zawadi zako kwa masikini zikwela kuchanya gesa kumbukumbu mui uwepo wa Mulungu.'' ⁵Lelo tuma wanthu kwita mji wa Yafa kumgala munthu imwe kotangigwa Simoni ambaye hutangigwa Petro. ⁶Kokala na mtengenezaji wa Ngozi kotangigwa Simoni ambaye nyumba yankhe iko hankhanda ha bahali.''⁷Baada ya Msenga akalile akilonga naye kuhalawa, Kolnelio akawatanga watumigwa wa ukaya kumwake waidi, na asikali akalile akimwabudu Mulungu mgati ya maasikali wakalile womtumikila. ⁸Kolnelio akawalongela yose yalawilile na akawatuma Yafa.⁹Siku iinzile muda wa saa sita wakiwa muinzila a wamekalibia mjini, Petro akakwela kuchanya muidali kulomba. ¹⁰Na pia akawa na nzala na kalonda kinthu cha kudya, lakini wakati wanthu wopika ndiya, akalagisigwa maono, ¹¹akalola ulanga difunguka na chombo choshuka hasi mui alidhi muna kona zankhe zose nne. ¹²Mgati mmwake kukala na aina zose za wanyama wenye migulu minne na watambaao kuchanya ya aldhi, na ndege wa kuulanga.¹³Kaidi lwangi ikalonga kumwake ''Amka, Petro chinja na udye.'' ¹⁴Lakini Petro akalonga ''Siyo hivyo, Mndewa kwa sababu siwahile kudya kinthu chochose najisi na kihile. ¹⁵Lakini lwangi ikeza kumwake kaidi kwa mala ya kapili ''Akitakasile Mulungu sekeukitange najisi wala kihile.'' ¹⁶Ino ilawila mala nthatu, na kila chombo kikawa kisoligwa kaidi muulanga.¹⁷Na wakati Petro akiwa muna hali ya kuchanganyikiigwa kuchanya ha hayo maono yomaanisha mbwani, Lola, wanthu wakalile watumigwa na Kolnelio wakitimalala kulongozi ha lango, wakiuza nzila ya kwita mui nyumba. ¹⁸Na wakatanga na kuuza gesa Simoniambaye pia katangigwa Petro gesa kakala kokala hadya.¹⁹Wakati huo Petro akalile akiwaza kuchanya ya hayo maono, Roho akalonga naye, ''Lola wanthu wanthatu wokulonda. ²⁰Amka na uhulumuke hasi na uite nao. Usiogohe kwita nao, kwa sababu niwatuma.'' ²¹Petro akahulumuka hasi kumwao na kulonga ''Nie ni yula momlonda. Hangi mwiza?"²²Wakalonga, ''Akida imwe zina dyake Kolnelio, munthu wa haki na kubweda kumwabudu Mulungu, na wanthu humlonga goya muna taifa dyose da kiyahudi, kalongeligwa na msenga wa Mulungu kukutuma ili kwita mui nyumba yankhe, ili ahulike ujumbe kulawa kumwako.'' ²³Petro akawakalibisha kuingila mgati na kukala hamwe naye. Imitondo iinzile akaamka akaita hamwe naye, na lumbu wadodo kulawa Yafa wakaambatana naye.²⁴Siku iinzile weza Kaisalia. Na Kolnelio kakala akiwagozela; na kakala amewatanga hamwe lumbu zake na mbuya zake wa haguhi.²⁵Wakati Petro akiingila mgati, Kolnelio akamlaki na kuinama hadi hasi mui migulu yankhe kwa kumheshimu. ²⁶Lakini Petro akamwinula na kulonga ''Timalala; nie mwenyewe pia ni mwanadamu.''²⁷Wakati Petro akiwa kolonga naye, kaita mgati akatinkha wanthu wamekusanyika hamwe. ²⁸Akawalongela, ''Mweye wenyewe momanya kuwa siyo shelia ya kiyahudi kushilikiana au kugendeleligwa na munthu ambaye si wa taifa dino. Lakini Mulungu kanilagisa nie kuwa sipasigwa kumtanga munthu yeyose ni najisi au keha. ²⁹Na ndiyo maana niza bila kubisha, nitumigwe kwa ajili ya hiyo. Kwa hiyo niwauze hangi mtumigwa kwa ajili yanie."³⁰Kolnelio akalonga, ''Siku nne zifosile, wakati gesa uno nikala nolomba muda wa saa tisa imisi mgati ya nyumba yangu; Nikaona kulongozi hangu munthu katimalala akiwa na mavazi mazelu, ³¹Akanilongela ''Kolnelio malombi yankho yahulikigwa na Mulungu, na zawadi zankho kwa masikini zimekuwa ukumbusho kulongozi ha Mulungu. ³²Kwa hiyo tuma munthu Yafa na akamtange munthu imwe kotangigwa Simoni eze kumwako, ambaye pia hutangigwa Petro, ambaye koishi kwa mtengenenzaji wa Ngozi imwe kotangigwa Simoni ambaye nyumba yankhe iko hankhanda mwa bahali. ³³Zingatia: Msitali uno, ''Naye ahoeze naalonge namweye,'' hauhali mui maandiko ya umwaka.³⁴Ndipo Petro akafungula mulomo wankhe na kulonga ''Kweli, nimeamini kuwa Mulungu hadaha kuwa na upendeleo. ³⁵Badala yankhe, kila taifa munthu yeyose komwabudu na kutenda matendo ya haki kotogoligwa kumwake.³⁶Komanya ujumbe aulavile kwa wanthu wa Isilaili, akalile akitangaza mbuli zinogile ya amani kufosela Yesu Kilisito ambaye ni Mndewa wa wose- ³⁷mweye wenyewe momanya tukio dilawilile, ambadyo dilawila Yudea yose na dyandusila Galilaya, baada ya ubatizo ambao Yohana alitangaza. ³⁸Tukio dikalile domuhusu Yesu Kilisito jinsi Mulungu amgelile mavuta kwa Roho Mtakatifu na kwa nguvu. Kaita akitenda yanogile na kuhonya wose watesigwe na kinyamkela, kwa kuwa Mulungu kakala hamwe naye.³⁹Cheye ni mashahidi wa mbuli zose azitendile muna nchi za Uyahudi na katika Yelusalemu- yuno ni Yesu wamkomile na kumtundika mudibiki. ⁴⁰Yuno munthu Mulungu alimfufula siku ya kumwinkha kumanyika, ⁴¹si kwa wanthu wose, lakini kwa mashahidi wasaguligwe kkabla na Mulungu. cheye wenyewe, chidile nye na kung'wa naye baada ya kufufuka kulawa kwa wefile.⁴²Kachilagiza kuhubili kwa wanthu na kushuhudila kuwa yuno ndiye Mulungu kamsagula kuwa mwamuzi wa walio hai na wadanganikile. ⁴³Katika yeye walotezi wose washuhudile, ili kwamba kila koamini muna yeye naahokele msamaha wa ubananzi kufosela zina dyake.''⁴⁴Wakati Petro akiendelea kulonga yano, Roho Mtakatifu akawamemeza wose wakalile wakitegeleza ujumbe wankhe. ⁴⁵Wanthu wadya wohusika na kikundi cha waamini wageligwesuna- wadya wose wezile na Petro- washangazigwa, kwa sababu ya kalama ya Roho Mtakatifu atiligwe ppia kwa wamataifa.⁴⁶Kwa kuwa wahulika wano wamataifa wolonga kwa lugha zimwenga na kumwabudu Mulungu. Petro akajibu, ⁴⁷''Kuna munthu yeyose kodaha kuzuila mazi ili wanthu wasibatizigwe, Wanthu wano wahokela Roho Mtakatifu gesa cheye?" ⁴⁸Ndipo akawaamulu wabatizigwe kwa zina da Yesu Kilisito. Baadaye wakamlomba akale nao kwa siku kadhaa.

¹Mitume na lumbu wadya wakalile huko Yudea wahulika kuwa wamataifa wadihokela mbuli da Mulugu. ²Petro ezile huko Yelusalemu, dila kundi da wanthu wageligwesuna wakandusa kumkosoa Wakilonga, ³''Kutozelezana na wanthu wasiogeligwasuna na kuda nao!"⁴Lakini Petro akandusa kueleza tukio kwa kina; akilonga, ⁵''Nikala nolomba muna mji wa Yafa, na nikaona maono ya chombo kikihulumuka hasi gesa nguo kulu ikihulumuka kulawa kuulanga muna pembe zankhe zose nne. Kikahulumuka kumwangu. ⁶Nikilola na kukifikili kuchanya mmwake. Nikaona wanyama wenye migulu minne waishio muna nchi, na wanyama wa mudipoli na wanyama wotambala na ndee wa kuulanga.⁷Kamala nikahulika lwangi ikilonga nanie, ''Amka, Petro, chinja naudye!" ⁸Nikalonga, ''Siyo hivyo, Mndewa, muumlomo mmwangu hakuwahile kuingila kinthu chochose kisicho kitakatifu au kihile'' ⁹Lakini lwangi ikajibu kaidi kulawa Kuulanga, kila Mulungu akitangazile kuwa ni goya, sekeukitange najisi, ¹⁰Ino ilalwila mala nthatu, na kila kinthu kikasoligwa kuulanga kaidi.¹¹Lola, wakati huo wanthu wanthatu wakala watimalala kulongozi ha nyumba idya chikalile; watumigwa kulawa Kaisalia kwiza kumwangu. ¹²Roho akanilongela ita nao, na sekenitofautiane nao. Wano wanawalume sita wakaita hamwe na nie na chita mui nyumba ya munthu imwe. ¹³Kachilongela vila amuonile msenga katimalala mgati ya nyumba yankhe akilonga, ''Nitume Yafa nikamgale Simoni ambaye zina dyake dimwmenga ni Petro. ¹⁴Naalonge mbuli kumwako katika huo nauokoke weye na nyumba yako yose.''¹⁵Niyandusile kulonga nao, Roho Mtakatifu akeza nchanya mmwao gesa ezile kumwetu mwanduso. ¹⁶Nakumbuka mbuli ya Mndewa, alongile, ''Yohana alibatiza kwa mazi; lakini nambaizigwe katika Roho Mtakatifu.''¹⁷Pia gesa Mulungu kalava zawadi gesa achinkhile cheye ahochiaminile katika Mndewa Yesu Kilisito, nie ni niani, kwamba nodaha kumlema Mulungu? ¹⁸Wahulikile mbuli zino, hawabwelezile, bali walimsifu Mulungu na kulonga, ''Mulungu kalava toba kwa ajili ya wamataifa pia.''¹⁹Basi waamini ambao mateso yandusa mui chifo cha Stefano walitawanyika kulawa Yelusalemu- waamini wano waita kutali, hadi mpaka Foinike, Kiplo na Antiokia. Wawalongela mbuli kuhusu Yesu mdumwe kwa wayahudi na si kwa imwenga awaye yoyose. ²⁰Lakini baadhi yao ni wanthu kulawa Kiplo na Klene, weza Antiokia na kulonga na wayunani na kumhubili Mndewa Yesu. ²¹Na mkono wa Mndewa ukala hamwe nao,na wanthu wengi waliamini na kumbidukila Mndewa.²²Mbuli zao zikafikila muimagutwi mwa kanisa da Yelusalemu: na wakamtuma Balnaba aite mpaka Antiokia. ²³Ezile na kulola kalama ya Mulugu akasekelela; na akawagela moyo wose kusigala na Mndewa katika mioyo yao. ²⁴Kwa sababu kakala munthu anogile na kamemezigwa na Roho Mtakatifu na imani na wanthu wengi wakaongezeka katika Mndewa.²⁵Baadaye Balnaba kaita Talso kumlola Sauli. ²⁶Ampatile, akamgala Antiokia. Ikawa kwa mwaka mgima wakakusanyika hamwe na kanisa na kuwafundisha wanthu wengi. Na wanahina wakatangigwa wakilisito kwa mala yakwanza huko Antiokia.²⁷Na katika siku hizi walotezi wakahulumuka kulawa Yelusalemu mpaka Antiokia. ²⁸Imwe wao ni Agabo ndilo zina dyake, akatimalala akishiliwa na Roho kuwa nzala kali ikalawila muiisi mose. Ino ilawila wakati wa siku za Klaudio.²⁹Kwa hiyo, wanahina, kila imwe ivo afanikiigwe, waamula kugala misaada kwa lumbu walioko Uyahudi. ³⁰Watenda vino; Walituma pesa kwa mkono wa Balnaba na Sauli.

¹Wakati huo mwene Helode akanyosha mkono wankhe kwa baadhi ya wala wolawa mudi kusanyiko ili kuwatesa. ²Akamkoma Yakobo lumbu dyake Yohana kwa upanga.³Baada ya kulola kuwa iwabwedeza Wayahudi, akamgwila Petro kaidi. Ino ikala wakati wa migate isiyogeligwa chachu. ⁴Aho amgwilile, akamuika mudigeleza na akaika vikosi vinne vya asikali ili kumlinda, kakala akitalajia kumgala kwa wanthu baada ya Pasaka.⁵Petro akaikigwa muigeleza, lakini malombi yakatendeka kwa bidii na kusanyiko kwa ajili yankhe kwa Mulungu. ⁶Siku kabla Helode haitile kumlava, Ichilo huo Petro kakala kagona mgati ya maasikali waidi, akiwa kafungigwa na minyololo miidi, na walinzi kulongozi ya mlango wakala wakilinda geleza.⁷Lola, msenga wa Mndewa ghafla akamkawila na bunkhulo ikang'aa mgati. Akamtoa Petro muubavu na kumwamsha akilonga, ''Amka haluse.'' ndipo minyololo akalile kafungigwa ikafunguka kulawa muimikono mmake. ⁸Msenga akamlongela, ''Vala nguo zankho na vala vilatu vyankho.'' Petro akatenda hivyo. Msenga akawalongela, ''Vala vazi dyako na unikole.''⁹Hivyo Petro akamkola Msenga na akalawa kunze. Haaminile kitendigwe na msenga gesa ni cha kweli. Alidhani koona maono. ¹⁰Baada ya kufosa lindo da kwanza na da pili, wakafika mui geti da chuma da kuingilila kwita mjini, dikafunguka lenyewe kwa ajili yao. Wakalawa kunze wakahulumuka mui mtaa, mala Msenga akamleka.¹¹Petro alipojitambua, akalonga, ''Lelo nimeamini kuwa Mndewa alimtuma Msenga wankhe ili kunilava muna imikono ya Helode, na kwa matalajio ya wanthu wose wa uyahudi.'' ¹²Baada ya kumanya yano, akeza mui nyumba ya Maliamu mami yake Yohana ambaye ni Malko; Wakilisito wengi walikusanyika wakilomba.¹³Alipobisha mui mlango wa kizuizi, mtumigwa imwe mndele kotangigwa Loda akeza kufungula. ¹⁴Ahoatambule ni lwangi wa Petro, kwa seko kapotigwa kufungula mlango; badala yankhe, akakimbila mgati ya chumba; na kuwamanyiza kuwa Petro katimalala kulongozi ha Mlango. ¹⁵Hivyo, Wakalonga kumwake, ''Weye ni mbozi'' lakini kakazila kuwa ni kweli ni yeye. Wakalonga ''Huyo ni msenga wankhe.''¹⁶Lakini Petro aliendelea kubisha, na ahowafungule mlango, wakamwona na wakasangala nkhani. Petro akawanyamalisa kwa mkono hupi hupi na akawalongela jinsi Mndewa amlavile Mudigeleza. akalonga. ¹⁷''Wamanyize zino mbuli Yakobo na lumbu zake.'' Kamala akahaawa akaita hanthu hamwenga.¹⁸Kukalile imisi, kukala na huzuni nkhulu mgati ya asikali, kuhusiana na kilawilile kwa Petro. ¹⁹Baada ya Helode kumlonda na hamuonile akawauza walinzi na akaamulu wakomigwe. Akaita kulawa uyahudi mpaka Kaisalia na kukala huko.²⁰Helode kakala na maya nchanya ya wanthu wa Tilo na Sidoni. Wakaita kwa hamwe kumwake. Wakawa na umbuya na Blasto msaidizi wa mwene, ili awasaidile. Kamala wakalomba amani, kwa sababu nchi yao ihokela ndiya kulawa muna nchi ya mwene. ²¹Siku ikusudiigwe Helode kavala mavazi ya kimwene na kukala mui kinthi chankhe cha kimwene, na akawahutubia.²²Wanthu wakaguta nyangi, ''Ino ni lwangi wa Mulungu wala si lwangi wa mwanadamu!" ²³Mala ghafla msenga akamtoa, kwa sababu kakala hamwinkhile Mulungu utunyo; kadigwa na chango na akadanganika.²⁴Lakini mbuli da Mulungu dikakula na kusambaa. ²⁵Baada ya Balnaba na Sauli kukamilisha huduma yao wakalawa hadya wakabwela Yelusalemu, wakamsola na Yohana ambaye zina da kuelekigwa ni Malko.

¹Lelo katika kanisa da Antiokia, pakala na baadhi ya walotezi na walimu. Wakala Balnaba, Simoni (atangigwe Nigeli). Lukio wa Kilene, Manaeni (lumbu asiye wa damu wa Helode kilongozi wa mkoa), na Sauli. ²Wakalile wakimwabudu Mndewa na kufunga, Roho Mtakatifu akalonga, ''Nitengeleni hankhanda Balnaba na Sauli, waitende sankhani niwaitile,'' ³Baada ya Kanisa kufunga, kulomba, na kuika mikono yao nchanya ya wanthu wano, wakawaleka waite.⁴Kwa hiyo Balnaba na Sauli walimtii Roho Mtakatifu na wahulumuka kuitila Seleukia; Kulawa huko walisafili muibahali kwita kisiwa cha Kiplo. ⁵Wakalile muna mji wa Salami, waditangaza mbuli da Mulungu muna Masinagogi ya Wayahudi. Pia wakala hamwe na Yohana Malko gesa msaidizi wao.⁶Waitile muna kisiwa chose mpaka Pafo, watinkhana munthu fulani msawi, Myahudi mlotezi wa uvwizi, ambaye zina dyake dikala Bal Yesu. ⁷Msawi yuno alishilikana na Liwali Selgio Paulus, akalile munthu mwenye akili. Munthu yuno aliwaalika Balnaba na Sauli, kwa sababu kalonda kuhulika mbuli da Mulungu. ⁸Lakini Elima ''yula sawi'' (hivyo ndivyo zina dyake ditafsiliigwe) aliwalema; kageza kumbidula yula liwali alawe mui imani.⁹Lakini Sauli atangigwe Pauli, kakala kamemezwa na Roho Mtakatifu, akamkazia meso ¹⁰na akalonga ''Weye mwana wa kinyamkela, umemezigwa na aina zose za uvwizi na udhaifu. Weye ni adui wa kila aina ya haki. Sekeuleke kuzibidula nzila za Mndewa, zinyookile, je naudahe?¹¹Lelo lola, mkono wa Mndewa upo kuchanya mmwako, na utakuwa kipofu. Sekeudione Zua kwa muda'' mala imwe ukungu na ziza vilagala kuchanya ya Elimas; kandusa kuzunguka hadya akilomba wanthu wamwongezele kwa kumtoza mkono. ¹²Baada ya liwali kulola kilawilile, aliamini, kwa sababu kashangazigwa kwa mafundisho kuhusu Mndewa.¹³Lelo Pauli na mbuya zake walisafili muimazi kulawa Pafo a wakafika Pelge katika Pamfilia. Lakini Yohana kawaleka na kubwela Yelusalemu. ¹⁴Pauli na mbuyake walisafili kulawa Pelge na wakafika Antiokia ya Pisidia. Huko waita muna sinagogi siku ya Sabato na kukala hasi. ¹⁵Baada ya kusoma shelia na walotezi, vilongozi wa sinagogi kawatumila ujumbe wakilonga. ''Lumbu, gesa mnao ujumbe wa kugela moyo wanthu hano, longeni''¹⁶Kwa hiyo Pauli katimalala na kuwahungila mkono; akalonga, ''Wanawalume wa Isilaili na mweye momtii Mulungu, tegelezeni. ¹⁷Mulungu wa wano wanthu wa Isilailli kawasagula tati zenu na kuwatenda wanthu wengi wakalile muna nchi Misili, na kwa mkono wankhe kuinuligwa kwalongoza kunze mmwake. ¹⁸Kwa miaka alobaini aliwavumilia muna jangwa.¹⁹Baada ya kuyabananga mataifa saba muna nchi ya Kanani, kawenkha wanthu wetu nchi yao kwa ulisi. ²⁰Matukio yano yose yalawila zaidi ya miaka mia nne na hamsini. Baada ya vinthu vino vyose, Mulungu kawenkha waamuzi mpaka Samweli Mlotezi.²¹Baada ya yano, wanthu walomba mwene, hivyo Mulungu kawenkha Sauli mwana wa Kishi, munthu wa kabila da Benjamini, kuwa mwene kwa miaka alobaini. ²²Kamala baada ya Mulungu kumhalava muna umwene, kamwinula Dudi kuwa mwene wao. Ikala ni kuhusu Daudi kwamba Mulungu kalinga, 'Nimpata Daudi mwana wa Yese kuwa munthu kopendezigwa na moyo wangu; ambaye naatende kila kinthu nokibweda.'²³Kulawa mui ukolo wa munthu yuno Mulungu kaigalila Isilaili mkombozi, Yesu, gesa aahidile kutenda. ²⁴Dino dyandusa kulawila, kabla ya Yesu kwiza, Yohana kwanza alitangaza ubatizo wa toba kwa wanthu wose wa Isilaili. ²⁵Naye Yohana akalile akikomeleza sankhani yake, kalonga, 'Monifikili nie ni niani? nie si yula. Lakini tegelezeni, kokwiza kunyuma mmwangu, sistahili kulegeza vilatu vya migulu yankhe.'²⁶Lumbu, wana wa ukolo wa Abrahamu, na wala ambao mgati mmwenu momwabudu Mulungu, ni kwa ajili yetu kwamba ujumbe uno wa ukombozi utumigwa. ²⁷Kwa wadya waishio Yelusalemu, na watawala wao, hawamtambule kwa uhalisia, na wala hawautambule ujumbe wa walotezi ambao husomigwa kila Sabato; kwa hiyo walitimiliza ujumbu wa walotezi kwa kumhukumu chifo Yesu.²⁸Japokuwa hawapatile sababu inogile kwa chifo mgati mmwake, wamulomba Pilato amkome. ²⁹Wakomelezile mbuli zose yaandikigwe kuhusu yeye, walimshusha kulawa mudibiki na kumgoneza mudikabuli.³⁰Lakini Mulungu alimfufula kulawa wefile. ³¹Kaoneka kwa siku nyingi kwa wadya waitile hamwe naye kulawa Galilaya kwita Yelusalemu. Wanthu wano sambi ni mashahidi wa wanthu.³²Hivyo chowagalila mbuli zinogile kuhusu ahadi wenkhigwe mababu zetu. ³³Mulungu kaika ahadi zino kumwetu, wana wao, muna idyo kamfufula Yesu na kumbweleza kaidi muna uhai. Dino pia diandikigwa muna Zabuli ya kapili: 'Weye ni Mwanangu, dielo nimekuwa Tati yako.' ³⁴Pia kuhusu ukweli ni kwamba kamfufula kulawa wefile kwamba mtufi wankhe usibanangike, kalonga vinp: 'Nanikwinkhe utakatifu na balaka halisi za Daudi'³⁵Ino ndiyo sababu kulonga pia muna zabuli imwenga, 'Sekeuluhusu mtakatifu wako kuulola uozo.' ³⁶Kwa kuwa baada ya Daudi kutumikila mapenzi ya Mulungu muna kyelesi chankhe, kalila hamwe na tati zankhe, na kauona ubananzi, ³⁷Lakini afufuliigwe na Mulungu hauonile ubananzi.³⁸Hivyo n imanyike kumwenu, lumbu, kufosela munthu yuno, msamaha wa ubananzi ubanangigwa. ³⁹Kwa yeye kila aaminiye kohesabiigwa haki na mbuli zose ambayo shelia ya Musa sekeiwapatile haki.⁴⁰Hivyo basi kuweni waangalifu kwamba kinthu wakilongile walotezi sekekilawile kumwenu: ⁴¹'Lola, mweye mozalau, na mkashangae na mkaangamile' kwa vila notenda sankhani muna siku zenu, sankhani ambayo hamdaha kuniamini, hata gesa munthu atawaeleza.''⁴²Wakati Pauli na Balnaba wahalawile, wanthu wakawalomba walonge mmbuli zino siku ya Sabato yokwiza. ⁴³Wakati mkunthano wa sinagogi umalile, Wayahudi wengi na waongofu thabiti wakawakola Pauli na Balnaba, ambao walonga nao na wawahimiza wagendelele muna neema ya Mulungu.⁴⁴Sabato iinzile, haguhi mji mgima ukusanyika kuhulika mbuli da Mulungu. ⁴⁵Wayahudi waonile makunthano, wamemigwa na wivu na kulonga mbuli yapingile vinthu vilongigwe na Pauli na wakamdukana.⁴⁶Lakini Pauli na Balnaba walonga kwa ujasili na kulonga, ''Ikala ni muhimu kwamba mbuli da Mulungu dilongigwe kwanza kumwenu. Kwa kuwa modisukumila kutali kulawa kumwenu nakujiona kuwa hamkustahili ugima wa milele, loleni nachiwabidukile Mataifa. ⁴⁷Gesa ambavyo Mndewa ametuamulu, akilonga, 'Niwaika mweye gesa bunkhulo kwa wanthu wa mataifa, kwamba mgale wokovu kwa pande zose za isi.''⁴⁸Mataifa wahulikile dino, wasekelela na kudisifu mbuli da Mndewa. Wengi wasaguligwe kwa ugima wa milele waliamini. ⁴⁹Mbuli da Mndewa dienela nchi yose.⁵⁰Lakini wayahudi wawasihi wajilavile na wanawake muhimu, pia na vilongozi wa mji. Yano yachochela mateso dhidi ya Pauli na Balnaba na wawakwasa kunze ya mipaka ya mji. ⁵¹Lakini Pauli na Balnaba wakung'uta vumbi da migulu yao. Kamala waita mui mji wa Ikonia. ⁵²Na wanahina wamemigwa na seko hamwe na Roho Mtakatifu.

¹Ikalawila mgati ya Ikonio kwamba Pauli na Balnaba waingila hamwe mgati ya sinagogi da Wayahudi nakulonga namna ambayo kundi kulu da wanthu Wayahudi na Wayunani waliamini. ²Lakini wayahudi wasiotii wawachochela akili wamataifa na kuwatenda kuwa wehile dhidi ya lumbu.³Kwa hiyo wakala huko kwa muda mtali, wakilonga kwa ujasili kwa nguvu ya Mndewa, kuno akilava uthibitisho kuhusu ujumbe wa neema yankhe. Katenda vino kwa kulawa ishala na mauzauza vitendigwe kwa mikono ya Pauli na Balnaba. ⁴Lakini hanthu kulu da mji digawanyika: baadhi ya wanthu wakala hamwe na Wayahudi na mitume.⁵Wakati wamataifa na Wayahudi wagezile kuwashawishi vilongozi wao kuwatendela vihile na kuwatoa mawe Pauli na Balnaba, ⁶waditambula hidyo na kukimbilila katika miji ya Likaonia, Listla na Delbe, na maeneo yozunguuka hadya, ⁷na huko walihubili injili.⁸Na huko Listra pakala na munthu imwe akalile, hawile na nguvu muimigulu mmwake, kilema kulawa mmunda mwa mami yake, hawahile kugenda. ⁹Munthu yuno kamuhulika Pauli akilonga. Pauli kamkazila meso a akaona kwamba kakala na imani ya kuhonya. ¹⁰Hivyo kalonga kumwake kwa lwangi ya kuchanya, ''Timalala kwa migulu yako.'' Na yula munthu akazumpha na kwandusa kugenda.¹¹Umati uonile akitendile Pauli, wainula lwangi zao, wakilonga muna lahaja ya Kilikaonio, ''milungu ichishukila kwa namna ya binadamu.'' ¹²Wamtanga Balnaba ''Zeu,'' na Pauli ''Helme'' kwa sababu kakala mlongaji mkulu. ¹³Kuhani wa Zeu, ambae hekalu dyake dikala kunze ya mji, kagala fahali da ng'ombe na mtungo wa maua mpaka mui lango da mji,yeye na umati walonda kulava sadaka.¹⁴Lakini mitume, Balnaba na Pauli, wadihulikile dino, walilalua mavazi yao na kwa halaka waita kunze mui umati, wakilila ¹⁵na kulonga, ''Mweye wanthu, hangi motenda mbuli zino? Na cheye pia ni binadamu wenye hisia gesa za kwenu. Chowagalila mbuli zinogile, kwamba mbiduke kulawa mui vinthu vino visivyofala na kumwitila Mulungu aliye hai, aumbile ulanga, isi na bahali na kila kinthu chaumo. ¹⁶Katika nyakati zifosile, aliwaluhusu mataifa kugenda muna nzila zao wenyewe.¹⁷Lakini ankhali, hahalawile pasipo shahidi, katika hidyo katenda goya na kuwapanthila mvula kulawa kuulanga na nyakati za mazao, akiwamemeza mioyo yenu kwa ndiya na seko'' ¹⁸Hata kwa mbuli zino, Pauli na Balnaba kwa shida wauzuila umati kuwalavila sadaka.¹⁹Lakini baadhi ya Wayahudi kulawa Antiokia na Ikonio weza kuushawishi umati. Wakamtoa mayuwe Pauli na kumbuluta hadi kunze ya mji, wakidhani kakala kadanganika. ²⁰Hata hivyo wanahina wakala watimalala haguhi naye, aliamka wakaingila mjini. Siku ya kapili, kaita Delbe na Balnaba.²¹Baada ya kufundisha injili katika mji udya na kuwatenda wanahina wengi, wakabwela Listla, hadi Ikoniamu, na hadi Antiokia. ²²Waliendelea kuimalisha nafsi za wanahina na kugelligwa moyo kuendelea katika imani, akilonga, ''Lazima chiingile muna umwene wa Mulungu kwa kufosela mateso mengi.''²³Aho wawateule kwa ajill yao walala wa kila kusanyiko da wokuamini, na wakiwa wamelomba na kufunga, waliwakabidhi kwa Mndewa, ambaye wao walimwamini. ²⁴Kamala wafosa muna Pisidia, walifika Pamfilia. ²⁵Wakati walongile mbuli muna Pelga, walitelemka kwita Atalia. ²⁶Kulawa huko wakwela meli hadi Antiokia ambako wakala wajilava kwa neema ya Mulungu kwa ajili ya sankhani ambayo sambi wakala waikamilisha.²⁷Wafikile huko Antiokia, na kudikusanya kusanyiko da hamwe, wakalava taalifa ya mbuli ambayo Mulungu katenda kumwao, na jinsi awafungulile mlango wa imani kwa wanthu wa Mataifa. ²⁸Wakala kwa muda mtali na wanahina.

¹Wanthu fulani wahulumuka kulawa Uyahudi na kuwafundisha lumbu, wakilonga, ''msipogeligwasuna gesa destuli ya Musa, hamdaha kuokoigwa.'' ²Wakati Pauli na Balnaba wakalile na mapambano na mjadala hamwe nao, lumbu waliamua kwamba Pauli, Balnaba, na wamwenga kadhaa waite Yelusalemu kwa mitume na walala kwa ajili ya swali dino.³Kwa hiyo, kwa kutuigwa kumwao na kanisa, wafosela Foinike na Samalia wakitangaza kubiduzigwa nia kwa wamataifa. Wagala seko kulu kwa lumbu wose, ⁴Wezile Yelusalemu, wakalibishiigwa na Kanisa na mitume na walala, na waliwasilisha taalifa ya mbuli zose ambayo Mulungu katenda hamwe nao.⁵Lakini wanthu fulani waaminile, wakalile muna kundi da Mafalisayo, watimalala nakulonga, ''ni muhimu kuwagelasuna na kuwaamulu waitoze shelia ya Musa.'' ⁶Hivyo mitume na walala watimalala hamwe kudifikilia dino swala.⁷Baada ya majadiliano matali, Petro katimalala na kulonga kumwao, ''Lumbu momanya kwamba umwaka unogile kifosile Mulungu katenda chaguo mgati mmwenu, kwamba kwa mlomo wangu Mataifa wahulike mbuli da injili, na kuamini. ⁸Mulungu, komanya mioyo, koshuhudila kumwao, kowenkha Roho Mtakatifu, gesa ivoatendile kumwetu; ⁹na hatengenenzile utofauti mgati mmwetu na wao, akiitenda mioyo yao goya kwa imani.¹⁰Kwa hiyo, hangi momgeza Mulungu kwamba muike nila kuchanya ya shingo za wanahina ambayo hata tati zetu wala cheye hachidahile kustahimili? ¹¹Lakini twaamini kwamba nachiokoigwe kwa neema ya Mndewa Yesu, gesa ivowakalile.''¹²Kusanyiko dyose dinyamala wakalile wakimtegeleza Balnaba na Pauli wakalile wakilava taalifa ya ishala na mauzauza ambayo Mulungu katenda hamwe nao mgati ya wanthu wa mataifa.¹³Walekile kulonga, Yakobo alijibu akilonga, ''Lumbu nitegeleze. ¹⁴Simoni ameelezea jinsi mwanduso Mulungu kwa neema aliwasaidia Mataifa ili kwamba ajipanthile kulawa kumwao wanthu kwa ajili ya zina dyake.¹⁵Mbuli za mlotezi yotogolana na dino gesa ivoiandikigwe. ¹⁶'Baada ya mbuli zino nanibwele na kuzenga kaidi hema ya Daudi ilagalile hasi; naniinule na kuhuisha ubananzi wankhe, ¹⁷ili kwamba wanthu wasigale wamlonde Mndewa, hamwe na wanthu wa Mataifa watangigwe kwa zina dyangu.' ¹⁸Vino ndivyo kolonga Mndewa atendile mbuli zino yomanyika tangu enzi za umwaka.¹⁹Hivyo basi, ushauli wangu ni, kwamba sekechiwapatile shida wanthu wa Mataifa wombidukila Mulungu; ²⁰lakini chiandike kumwao kwamba wajiepushe kutali na ubananzi wa sanamu, tamaa za uashelati, na ivovinyongigwe, na damu. ²¹Kulawa vyelesi vya walala kuna wanthu muna kila mji woubananga na kumsoma Musa muna masinagogi kila Sabato.''²²Kwa hiyo ikaoneka kuwa imewapendeza mitume na walala, hamwe na kanisa dyose, kumsagula Yuda atangigwe Balsaba, na Silas, wakalile vilongozi wa kanisa, na kuwatuma Antiokia hamwe na Pauli na Balnaba. ²³Waandika vino, ''Mitume,walala na lumbu, kwa lumbu wa Mataifa walioko Antiokia, Shamu na Kilikia, salamu.²⁴Chihulika kwamba wanthu fulani ambao hachiwapatile amli hiyo, walawa kumwetu na wawataabisha kwa mafundisho yogala shida muinafsi mmwenu. ²⁵Kwa hiyo ioneka goya kuwetu wose kusagula wanthu na kuwatuma kumwenu hamwe na wapendigwa wenthu Balnaba na Pauli, ²⁶wanthu walio haalishi maisha yao kwa ajili ya zina da Mndewa Yesu Kilisito.²⁷Kwa hiyo chimtuma Yuda na Sila, nawawalongele mbuli hayo hayo. ²⁸Kwa kuwa ioneka goya kwa Roho Mtakatifu na kumwetu, kutoika nchanya mmwenu mzigo mkulu kufosa mbuli zino ziliza za lazima: ²⁹kwamba mbiduke kulawa mui vinthu vyolavigwa kwa sanamu, damu, vinthu vya kunyongwa, na uashelati. Gesa namjiike kutali na vino, itakuwa goya kumwenu. Kwahelini.''³⁰Hivyo basi, wawatawanyile, wahulumukia Antioia; baada ya kukusanya kusanyiko hamwe, wawasilisha balua. ³¹Wakalile waisoma, wasekelela ka sababu ya kugeligwa moyo. ³²Yuda na Sila, na walotezi, wawagela moyo lumbu kwa mbuli mengi na kuwagela nguvu.³³Baada ya kukala muda fulani huko, wawatawanyisha kwa amani kulawa kwa lumbu kwa wala wawatumile. ³⁴[Lakini ioneka goya Sila kusigala huko] ³⁵Lakini Pauli na wamwenga wakala Antiokia hamwe na wamwenga wengi, ambayo walifundisha na kuhubili mbuli da Mndewa.³⁶Baada ya siku kadhaa Pauli kalonga kwa Balnaba, ''Na kubwela sambi na kuwatembelea lumbu muna kila mji chihubilile mbuli da Mulungu, na kuwalola walivyo. ³⁷Balnaba kalonda pia kumsola hamwe nao Yohana atangigwe Malko. ³⁸Lakini Pauli alifikili haikalile goya kumsola Malko, awalekile huko Pamfilia na hakuendelea nao mna sankhani.³⁹Kamala aho kukalawila mabishano makulu kwa hiyo walitengana, na Balnaba akamsola Malko na kwita kwa meli mpaka Kiplo, ⁴⁰Lakini Pauli kamsagula Sila ma kuhalawa, baada ya kukabidhiigwa na lumbu muna neema ya Mndewa. Na ⁴¹kaita kufosela Shamu na Kilikia, akiimalisha makanisa.

¹Pauli pia ezile Delbe na Lystla; na lola, hadya pakala na mwanahina kotangigwa Timotheo, ni Mbwanga aelekigwe na mama wa Kiyahudi ambaye ni muumini na tati yake ni Mgiliki. ²Wanthu wa Lisla na Ikonia wamshuhudila goya. ³Pauli kamlonda ili aite naye, hivyo akamsola na kumgelasuna kwa sababu ya Wayahudi wakalile uko kwani wose wammanya kuwa tati yake ni Mgiliki.⁴Wakalile wakiita wafosa mui miji na kulava malagilizo kwa makanisa ili kuyatii malagilizo hayo yaandikigwa na mitume na walala huko Yelusalemu. ⁵Hivyo makanisa yakaimalishigwa muna imani na waaminile wakaongezeka kwa idadi kila siku.⁶Pauli na wayage wakaita Filigia na Galatia, kwani Roho wa Mulungu kawalemesa kuhubili mbuli huko mui jimbo da Asia. ⁷Walipokalibia Misia, wageza kwita Bithinia, lakini Roho wa Yesu akawalemesa. ⁸Kwa hiyo wakafosa Misia wakeza mpaka Mji wa Tloa.⁹Maono yamlawila Pauli ichio, kukala na munthu wa Makedonia katimalala, akimtanga na kulonga ''Inzo mtusaidile kuno Makedonia.'' ¹⁰Pauli aonile maono, mala tukajiandaa kwita Makedonia, akimanya kwamba Mulungu kachitanga kwita kuwahubilia injili.¹¹Hivyo chikahalawa kulawa Tloa, chikaita dimwe kwa dimwe Samothlake, na siku iinzile chikafika mji wa Neapoli. ¹²Kulawa aho chikaita Filipi ambao ni imwe ya mji wa Makedonia, mji muhimu muna wilaya na utawala wa Kilumi na chikala siku kadhaa. ¹³Siku ya Sabato, chita kunze ya lango kwa nzila ya mto, hanthu ambayo chidhanila nakukwe na hanthu ha kutendila malombi. Chikala hasi na kulonga na akinamama wezile hamwe.¹⁴Mwanamke imwe kotangigwa Lidia, muuzaji wa zambalau, kulawa katika mji wa Tiatila, mwenye kumwabudu Mulungu, kachitegeleza. Mndewa kamfungula moyo na kuika maanani mbuli yalongigwe na Pauli. ¹⁵Baada ya kubatizigwa, yeye na nyumba yankhe yose, alitusihi akilonga ''gesa muniona kuwa nie ni mwaminifu katika Mndewa, basi nowasihi muingile na kukala kumwangu.'' Akatusihi nkhani.¹⁶Ikawa kwamba, chikalile choita hanthu ha kulomba, mndele imwe akalile na pepo da utambuzi akatinkhana nacheye. Kamgalila mndewa wankhe faida nyingi kwa kubashili. ¹⁷Mwanamke yuno kamkola Pauli hamwe na cheye, akiguta nyangi ma kulonga ''Wano wanawalume ni watumigwa wa Mulungu aliye Mkulu, wowatangazila mweye mbuli ya wokovu.'' ¹⁸Katenda hivyo kwa siku nyingi, lakini Pauli akiwa kakasilishigwa na tendo hidyo, kabiduka kunyuma na kumlongela pepo, ''Nokuamulu kwa zina da Yesu umlawe mgati mmwake.'' Naye akalawa na kumleka mala imwe.¹⁹Wandewa zankhe waonile ya kuwa tumaini da faida yao dihalawa, wakawagwila Pauli na Sila na kuwabuluza mudisoko kulongozi ha wenye mamlaka. ²⁰Wawafikishile kwa mahakimu, wakalonga, ''Wano wanawalume ni Wayahudi na wosababisha ghasia nkhulu muna mji wenthu. ²¹Wofundisha mbuli ambayo siyo shelia cheye kuyahokela wala kuyakola gesa Walumi.''²²Umati ukawainukila kibidu Pauli na Sila, mahakimu wakalalua nguo zao na kuwavula na kuamulu wachapigwe viboko. ²³Baada ya kuwachapa viboko vingi, wawakwasa mudigeleza na kumuamulu asikali wa geleza kuwalinda goya. ²⁴Baada ya kuhokela amli hiyo, asikali wa geleza wawakwasa muna chumba cha mgati ya geleza na kuwafunga migulu yao mui hanthu awahifadhile.²⁵Wakati wa ichilo wa manane, Pauli na Sila wakawa wakilomba na kuimba wila za kumsifu Mulungu, kuno wafungigwa wamwenga wakiwategeleza, ²⁶Ghafla kukalawila gudemeko kulu na misingi ya geleza itikisigwa, milango ya geleza ikafunguka, na minyololo ya wafungigwa wose ilegezigwa.²⁷Mlinzi wa Geleza aliamka kulawa muzinthongo na akalola milango yose ya geleza ifunguligwa; hivyo akasola upanga wankhe maana kalonda kujikoma kwa sababu alifikili wafungigwa wose watolokakale, ²⁸Lakini, Pauli akaguta nyangi kwa lwangi mkulu, akilonga ''sekeujizulu kwa sababu wose tuko hanthu hano.''²⁹Mlinzi wa geleza alilomba taa zigaligwe na akaingila mgati ya geleza kwa halaka, akigudemeka na kuogoha, akawalagalila Pauli na Sila, ³⁰na kuwalava kunze ya geleza na kulonga, ''Waheshimiwa, nitende mbwani ili nipanthe kuokoka?" ³¹Nao wakamlongela, ''Mwamini Mndewa Yesu namwe nauokoke hamwe na nyumba yako.''³²Walonga mbuli da Mndewa kumwake, hamwe na wanthu wose wa ukaya kumwake, ³³Mlinzi wa geleza akawasola chilo kidya na kuwasuntha hanthu waumilile, yeye hamwe na wanthu wa ukaya mmwake wakabatizigwa mala. ³⁴Akawagala Pauli na Sila ukaya kumwake na kuwatengela ndiya. Naye akawa na seko nkhulu hamwe na wanthu wa ukaya mmwake kwa sababu walimwamini Mulungu.³⁵Ikalile imisi, mahakimu walituma ujumbe kwa yula mlinzi wa geleza wakilonga, ''Waluhusu wala wanthu waite'', ³⁶Mlinzi wa geleza akammanyiza Pauli nchanya ya mbuli ziya ya kuwa, ''Mahakimu walituma ujumbe niluhusu muhalawe: hivyo laweni kunze na mwite kwa amani.''³⁷Lakini Pauli akamlongela, ''Wachitoa hazalani, wanthu ambao ni Walumi bila kutuhukumu na waamula kuchikwasa mudigeleza; halafu lelo olonda kuchilava kwa sili? Hapana, sekeidahike, wao wenyewe weze kuchilava hanthu hano.'' ³⁸Walinzi wakamanyiza mahakimu nchanya ya mbuli hizo, mahakimu wakaogoha nkhani hadya wamanyile kuwa Pauli na Sila ni Walumi. ³⁹Mahakimu wakeza na kuwasihi walawe, na ahowawalava kunze ya geleza, wawalomba Pauli na Sila walawe kunze ya mji wao.⁴⁰Kwa hiyo Pauli na Sila wakalawa kunze ya geleza wakeza ukaya kwa Lidia. Pauli na Sila wawaonie lumbu, wawagela moyo na kamala kuhalawa muna mji huo.

¹Na ahowafosile muna mji ya Amfipoli na Apolonia, weza mpaka mji wa Thesalonike ambao kukala na sinagogi da Wayahudi. ²Gesa ikalile kawaida ya Pauli, kaita kumwao, na kwa muda wa siku nthatu za Sabato alijadiliana nao nchanya ya maandiko.³Kakala akiwavugulila maandiko na kuwaeleza kuwa, ilimpasa Kilisito atesigwe na kamala kufufuka kaidi kulawa kwa wefile. Kawalongela, ''Yuno Yesu nowalongeleni mbuli zake ndiye Kilisito.'' ⁴Baadhi ya Wayahudi walishawishika na kuungana na Pauli na Sila, hamwe na Wagiliki wachamulungu, akinamama wengi waongofu na kundi kulu da wanthu.⁵Lakini baadhi ya Wayahudi wasioamini, wamemigwe na wivu, waita mudisoko na kuwasola baadhi ya wanthu wehile, wakakusanya umati wa wanthu hamwe, na kusababisha ghasia mjini, kamala wakaivamila nyumba ya Jason, wakilonda kuwagwila Pauli na Sila ili kuwagala kulongozi ha wanthu. ⁶Lakini wawakosile, wakamgwila Yasoni na baadhi ya lumbu wamwenga na kuwagala kulongozi ya maofisa wa mji, wakiguta nyangi, ''Wano wanawalume waupindule isi wamefika mpaka huku pia, ⁷Wanawalume wano wakalibishigwe na Yasoni woibananga shelia ya Kaisali, wolonga kuna mwene imwenga kotangigwa Yesu.''⁸Umati na maofisa wa mji wahulikile mbui zino, waingiligwa na wasi wasi. ⁹Baada ya kuwa wasola kale fedha ya thamani ya ulinzi kulawa kwa Yasoni na wamwenga, wawalekela waite.¹⁰Chilo kidya walimtuma Pauli na Sila Beloya. Na ahowafikile kudya waita muna sinagogi da Wayahudi. ¹¹Wanthu wadya wakala wenye welevu mkulu kufosa wadya wanthu wa Thesalonike, kwa sababu wakala na utayali wa kudihokela mbuli kwa akili zao, na kuchunguza maandiko kila siku ila kulola gesa mbuli yanenigwa ndivyo yalivyo. ¹²Kwa hiyo wengi wao waliamini, wakiwemo wanawake wenye ushawishi mkulu wa Kigiliki na wanawalume wengi.¹³Lakini Wayahudi wa Thesalonike walipogundua kwamba Pauli kotangaza mbuli da Mulungu huko Beloya, waita huko na kuchochela na kamala kuanzisha ghasia kwa wanthu. ¹⁴Kwa halaka, lumbu wakamgala Pauli kwa nzila ya ziwa, lakini Sila na Timotheo wakasigala hadya. ¹⁵Wadya lumbu wamgala Pauli waita naye hadi Athene, wamlekile Pauli huko, wahokela malagilizo kulawa kumwake kuwa, Sila na Timotheo weze kumwake kwa halaka ivoyodahika.¹⁶Na wakati akwagozela huko Athene, roho yankhe ikasilishigwa mgati yankhe kwa jinsi auonile mji umemile sanamu nyingi. ¹⁷Hivyo akajadiliana muna sinagogi na Wayahudi wadya wamchie Mulungu na kwa wadya atinkhanile nao kila siku mudisoko.¹⁸Lakini baadhi ya Wanafalsafa wa Waepikuleo na Wastoiko wakamkabili. Na wamwenga wakalonga, ''Ni mbwani kokilonga yuno mlongaji kinkhele? Wamwenga wakalonga, ''Yooneka kohubili mbuli ya mulungu mgeni,'' kwa sababu kohubili ya Yesu na ufufulo.¹⁹Wakamsola Pauli na kumgala Aleopago, wakilonga, ''Chodaha kumanya yano mafundisho yasambi koyalonga? ²⁰Kwa sababu kogala mbuli zasambi muna magutwi yenthu. Kwa hiyo cholonda kumanya zino mbuli yana maana gani?" ²¹(Na wanthu wose wa Athene hamwe na wageni waliopo kumwao, hutumia muda wao aidha muna kulonga na kutegeleza nchanya ya mbuli yasambi.)²²Kwa hiyo Pauli akatimalala mgati ya wanthu wa Aleopago na kulonga, ''Mweye wanthu wa Athene, naona kuwa mweye ni wanthu wa dini kwa kila namna, ²³Kwani muna kufosa kumwangu na kulola vinthu vyenu vya kuabudu, nimeona mbuli yaandikigwe mui imwe ya madhabahu yenu, ikilonga ''KWA MULUNGU ASIYEMANYIKA.'' Hivyo basi, huyo momwabudu pasipokumanya, ndiye nowamanyiza mweye.²⁴Mulungu aumbile muiisi na kila kinthu kilichoko mgati, kwa kuwa ni Mndewa wa ulanga na nchi, hadaha kukala muna mahekalu yatengenenzigwe na mikono. ²⁵Na pia hatumikiwi na mikono ya wanadamu kana kwamba kolonda kinthu kumwao, kwani yeye mwenyewe huwenkha wanthu ugima na pumzi na vinthu vimwenga vyose.²⁶Kufosela munthu imwe, katenda mataifa yose ya wanthu waishio kuchanya ya cheni wa isi, na akawaikila nyakati na mipaka muna hanthu wanaoishi. ²⁷Kwa hiyo, wolondigwa kumlonda Mulungu, na yamkini wamfikile na kumwinkha, na kwa uhakika hahali kutali na kila imwe wenthu.²⁸Kumwake choishi, chogenda na kuwa na ugima wenthu, gesa vila mtunzi wenu imwe wa shaili alongile 'tu waelekigwe wankhe.' ²⁹Kwa hiyo, ikiwa cheye ni waelekigwa wa Mulungu, hachipasigwa kufikili kuwa ulungu ni gesa dhahabu, au shaba, au mayuwe, sanamu ichangigwe kwa ustadi na mawazo ya wanthu.³⁰Kwa hiyo, Mulungu kanyamalila nyakati zila za uvwizi, lakini lelo koamulu wanthu wose kila hanthu wapanthe kutubu. ³¹Ino ni kwa sababu kaika siku koilonda ihukumu muiisi kwa haki kwa munthu ambaye kamsagula. Mulungu kalava uhakika wa munthu yuno kwa kila munthu hadya amfufule kalawa kwa wefile.³²Na wanthu wa Athene wahulikile habali ya kufufuigwa kwa wefile, baadhi yao wakamdhihaki Pauli, ila wamwenga wakalonga ''Nachikutegeleze kaidi kwa mbuli ya jambo dino'' ³³Baada ya aho, Pauli akawaleka. ³⁴Lakini baadhi ya wanthu waliungana naye wakaamini, akiwemo Dionisio Mwaleopago, na Mwanamke kotangigwa Damali na wamwenga hamwe nao.

¹Baada ya mbuli zino, Pauli kahalawa Athene kwita Kolintho. ²Huko akampantha Myahudi kotangigwa Akwila munthu wa kabila da Ponto, yeye na mkake kotangigwa Plisila weza ulawa huko Italia, kwa sababu Klaudia aliamulu Wayahudi wose wahalawe Roma; Pauli akeza kumwao; ³Pauli akaishi na kutenda kazi nao kwani yeye kotenda kazi yofanana na yao. Wao wakala ni watengeneza mahema.⁴Pauli akajadiliana nao muna sinagogi kila siku ya Sabato. Aliwashawishi Wayahudi hamwe na Wagiliki. ⁵Lakini Sila na Timotheo wezile kulawa Makedonia, Pauli kasukumigwa na Roho kuwashuhudila Wayahudi kuwa Yesu ndiye Kilisito. ⁶Wakati Wayahudi wampingile na kumdhihaki, hivyo Pauli akakung'uta vazi dyake kulongozi mmwao, na kuwalongela, ''Damu yenu na iwe kuchanya ya mitwi yenu wenyewe; Nie nabule hatia. Kulawa sambi na kugendelela, nowaitila Mataifa.''⁷Hivyo akahalawa kulawa hadya akaita mui nyumba ya Tito Yusto, Munthu komwabudu Mulungu. Nyumba yankhe iko haguhi na sinagogi. ⁸Klispo, kilongozi wa sinagogi hamwe na wanthu wa ukaya mmwake wakamwamini Mndewa. Wanthu wengi wa Kolintho wamuhulikile Pauli akilonga aliamini na kubatizigwa.⁹Mndewa akamlongela Pauli ichilo kwa nzila ya maono, ''Usiogohe, lakini longa na sekeunyamale. ¹⁰Kwani Nie niko hamwe nawe, na hebule kogeza kukudhulu, maana nina wanthu wengi muna mji uno.'' ¹¹Pauli kakala huko kwa muda wa mwaka umwe na miezi sita akifundisha mbuli da Mulungu mgati mmwao.¹²Lakini Galio atendigwe mtawala wa Akaya, Wayahudi watimalala hamwe kibidu na Pauli na kumgala kulongozi ha kinthi cha hukumu, ¹³wakilonga, ''Munthu yuno huwashawishi wanthu wamwabudu Mulungu kibidu cha shelia.''¹⁴Wakati Pauli akalile akilonda kulonga, Galio akawalongela Wayahudi, ''Mweye Wayahudi, gesa ikalile ni ubananzi au ubavi ikalile halali kuwashughulikia. ¹⁵Lakini kwa sababu ni maswali, yanayohusu mbuli na mazina, na shelia zenu, basi hukumuni mweye wenyewe. Nie sitamani kuwa hakimu kwa habali za mbulizi zino.''¹⁶Galio akawaamulu wahalawe kulongozi ha kinthi cha hukumu, ¹⁷Hivyo, wakamgwila Sosthene, kilongozi wa sinagogi, wakamtoa kulongozi ha kinthi cha hukumu. Lakini Galio hakujali wakitendile.¹⁸Pauli, baada ya kukala hadya kwa muda mtali, kawaleka lumbu na kwita kwa meli Silia hamwe na Plisila na Akwila. Kabla ya kuhalawa muibandali, kasenya nyele zankhe kwani kakala ameapa kuwa Mnadhili. ¹⁹Wafikile Efeso, Pauli kawaleka Plisila na Akwila hadya, lakini yeye mwenyewe akaingila mui sinagogi na kujadiliana na Wayahudi.²⁰Ahowamulongelile Pauli akale nao kwa muda mtali, yeye kalema. ²¹Lakini akahalawa kumwao, akawalongela, ''Nanibwele kaidi kumwenu, ikiwa ni mapenzi ya Mulungu.'' Baada ya aho, akahalawa kwa meli kulawa Efeso.²²Pauli atuile Kaisalia, kakwela kwita kulamsa Kanisa da Yelusalemu, kamala akahulumuka hasi kwa kanisa da Antiokia. ²³Baada ya kukala kwa muda hadya, Pauli akahalawa kufosela hanthu ha Galilaya na Filgia na kuwagela moyo wanahina wose.²⁴Myahudi imwe kotangigwa Apolo, aelekigwe huko Alexandlia, keza Efeso. Kakala na ufasaha muna kulonga na hodali muna Maandiko. ²⁵Apolo kakala kaelekezigwa muna mafundisho ya Mndewa. Kwa jinsi akalile na bidii muna roho, kalonga na kufundisha kwa usahihi mbuli yanayomuhusu Yesu, ila kamanya tu ubatizo wa Yohana. ²⁶Apolo akandusa kulonga kwa ujasili muna hekalu. Lakini Plisila na Akwila wahulikile, watenda umbuya naye na wakamwelezea kuchanya ya nzila za Mulungu kwa usahihi.²⁷Atamanile kuhalawa kwita Akaya, lumbu wamgela moyo na kuwaandikila balua wanahina wauko Akaya ili wapanthe kumhokela. Alipowasili, kwa neema aliwasaidia nkhani wala walioamini. ²⁸Kwa nguvu zankhe na maalifa, Apolo aliwazidi Wayahudi hadhalani akilagisa kufosela maandiko ya kuwa Yesu ndiye Kilisito.

¹Ikawa kwamba Apolo akalile Kolintho, Pauli akafosa nyanda za kuchanya na kufika mji wa Efeso, na akatinkha wanahina kadhaa huko. ²Pauli akawalongela, ''Je, muhokela Roho Mtakatifu ahomuaminile?" Wakamlongela, ''Hapana, hachidahile hata kuhulika kuhusu Roho Mtakatfu.''³Pauli akalonga, ''Lelo mweye mlibatizwaje?" Wakalonga, ''Muna ubatizo wa Yohana. ⁴Basi Pauli akajibu, ''Yohana kabaiza kwa ubatizo wa toba. Akawalongela wadya wanthu kwamba wopaswa kumwaini yula ambaye ezile baada yankhe, yaani, Yesu.''⁵Wanthu wahulikile habali zino, wakabatizigwa kwa zina da Mndewa Yesu. ⁶Na ikawa Pauli aikile mikono yankhe kuchanya mmwao, Roho Mtakatifu akeza nchanya mmwao na wakandusa kulonga kwa lugha na kutabili. ⁷Jumula yao wakala wanawalume wapatao kumi na waidi.⁸Pauli aliendika muna sinagogi akalonga kwa ujasili kwa muda wa miezi minthatu. Kakala akilongoza majadiliano na kuwavuta wanthu kuhusu mbuli yanayohusu umwene wa Mulungu. ⁹Lakini Wayahudi wamwenga wakala wakaidi na wasiotii, wandusa kulonga yehile kuhusu nzila ya Kilisito kulongozi ya umati. Basi Pauli kalekana nao na akawabanga waaminio kutali nao. Naye akandusa kulonga kila siku katika ukumbi wa Tilano. ¹⁰Ino iliendelea kwa miaka miidi, kwa hiyo wose wakalile wanaishi muna Asia wahulika mbuli da Mndewa, wose Wayahudi na Wayunani.¹¹Mulungu kakala akitenda matendo makulu kwa mikono ya Pauli, ¹²kwamba hata watamu wahonyigwa, na roho zihile ziwalawa, wakati wasolile leso na nguo zilawile muumtufi mwa Pauli.¹³Lakini pakalaaho Wayahudi wapunga pepo wakisafili kufosela eneo hidyo, wakitumila zina da Yesu kwa ajili ya matumizi yao wenyewe. Wakiwalongela wadya wakalile na pepo wehile; Wakilonga, ''Nowaamulu mlawe kwa zina da Yesu ambaye Pauli komuhubili.'' ¹⁴Watendile yano wakala wana saba wa kuhani Mkulu wa Kiyahudi, Skewa.¹⁵Roho wehile wakawajibu, ''Yesu nommanya na Pauli nommanya; lakini mweye ni niani?" ¹⁶Yula Roho ehile mgati ya wanthu akawazumpha pepo na akawashinda nguvu na kuwatoa. Ndipo wakakimbila kulawa ila nyumba wakiwa mwanzi na kujeluhiigwa. ¹⁷Mbuli dino dikamanyika kwa wose, Wayahudi na Wayunani, ambao waliishi huko Efeso. Wakawa na hofu nkhani, na zina da Mndewa dikazidi kuheshimiigwa.¹⁸Pia, wengi wa waumini weza na wakaungama na wakidhihilisha matendo yehile wayatendile. ¹⁹Wengi wakalile wakitenda uganga wakakusanya vitabu vyao, wakavisoma kulongozii ha kila munthu. Wakati wao wahesabile thamani ya vinthu hivyo, ikala vipande hamsini elfu vya fedha. ²⁰Hivyo Mbuli da Mndewa dikaenela kwa upana nkhani muna nguvu.²¹ya Pauli kukamilisha huduma yankhe kudya Efeso, Roho akamwongoza kwita Yelusalemu kufosela Makedonia na Akaya; Akalonga, ''Baada ya kuwako huko, yonipasa kuilola Lumi pia.'' ²²Pauli akawatuma Makedonia wanahina wankhe waidi, Timotheo na Elasto, ambao wakala wamemsaidia. Lakini yeye mwenyewe akasigala Asia kwa muda.²³Wakati huo kulawila ghasia nkhulu huko Efeso kuhusu ila Nzila. ²⁴Sonala imwe zina dyake Demetrio, ambaye atengenenzile visanamu vya fedha vya mulungu Diana, kagala biashala nkhulu kwa mafundi. ²⁵Hivyo akawakusanya mafundi wa sankhani hiyo na kulonga, ''Waheshimiwa, momanya kwamba muna biashala ino cheye choingiza pesa nyingi.²⁶Moona na kuhulika kwamba, si tu hano Efeso, bali haguhi Asia yose, yuno Pauli amewashawishi na kuwabidula wanthu wengi. Kolonga kwamba hebule milungu ambayo itendigwa kwa mikono. ²⁷Na si tu yaaho hatali kwamba biashala yenthu itakuwa hailondigwa kaidi, lakini pia na hekalu da mulungu mke aliye mkulu Diana kodaha kusoligwa kuwa hebule maana. Kaidi angedaha hata kuyaza ukulu wankhe, yeye ambaye Asia na isi humwabudu.''²⁸Wahulikile yano, wamemigwa na maya na wakaguta nyangi, wakilonga, ''Diana wa Waefeso ni mkulu.'' ²⁹Mji wose ukemema ghasia, na wanthu wakakimbila hamwe mgati ya ukumbi wa michezo. wakawagwila wasafili wayage na Pauli, Gayo ma Alistaliko, walawile Makedonia.³⁰Pauli kalonda kuingila muna umati wa wanthu, lakini wanahina wamzuila. ³¹Pia, baadhi ya maafisa wa mkoa wa Asia ambao wakala mbuya zankhe wakamgalila ujumbe kwa nguvu kumlomba sekeaingile muna ukumbi wa michezo. ³²Baadhi ya wanthu wakala wakilonga kinthu kino na wamwenga mbuli dita, kwa sababu umati wa wanthu ukala uchanganyikiigwa. Wengi wao hawadahile hata kumanya hangi weza hamwe.³³Wayahudi wakamgala Iskanda kunze ya umati wa wanthu na kumuika kuchanya kulongozi ha wanthu. Iskanda akalava ishala kwa mkono wankhe kulava maelezo kwa wanthu. ³⁴Lakini watambule kuwa yeye ni Myahudi, wose wakaguta nyangi wa lwangi umwe kwa muda wa saa mbili, ''Diana ni mkulu wa Waefeso.''³⁵Baada ya kalani wa mji kuunyamalisha umati, akalonga, 'Mweye wanawalume wa Efeso, ni niani hamanyile kwamba mji uno wa Efeso ni mtunzaji wa hekalu da Diana mkulu na ila picha ilagalile kulawa kuulanga? ³⁶Kulola Basi kwamba mbuli zino nayadahike, chopasigwa kuwa na utulivu na sekemtende chochose kwa halaka. ³⁷Kwa maana muwagela wanthu wano hano muimahakama ambao si wabavi wa hekalu wala si wenye kumkufulu mulungu wenthu mke.³⁸Kwa hiyo, gesa Demetrio na mafundi waliohamwe naye wana mashitaka dhidi ya munthu yeyose, muimahakama ziko wazi na maliwali waaho. Na wagaligwe kulongozi ha shauli. ³⁹Lakini gesa weye ukalonda chochose kuhusu mbuli zimwenga, yatashughulikiigwa muna kikao halali. ⁴⁰Kwa kweli tuko muna hatali ya kutuhumiigwa kuhusu ghaia siku ino. Hebule sababu ya machafuko yano, na sekechiwe na udaho wa kuyaeleza. ⁴¹Baada ya kulonga yano, aliwatawanya matinkhano.

¹Baada ya ghasia kukomelezeka, Pauli akawatanga wanahina na kuwagela moyo. Kamala kuwalaga na kuhalawa kwita Makedonia. ²Naye ahoafosile kale mikoa hiyo na kakala akwagela moyo waamini, akaingila Uyunani. ³Baada ya yeye hadya kwa muda wa miezi minthatu, njama ziundigwa dhidi yankhe na Wayahudi akalile akikalibia kwita kwa nzila ya bahali kwita Shamu, hivyo aliazimu kubwela kufosela Makedonia.⁴Waandamanile naye hadi Asia wakala Sopatlo, mwana wa Pilho kulawa Belea; Alistaliko na Sekundo, wose kulawa waamini wa Wathesalonike; Gayo wa Delbe; Timotheo; Tikiko na Tlofimo kulawa Asia. ⁵Lakini wanthu wano walongola kale na wakala wochigozela kudya Tloa. ⁶Kwa nzila ya Bahali kulawa Filipi baada ya siku za migate isiyogeligwa chachu, na muna siku tano chiwafikila huko Tloa. Chikala huko kwa siku saba.⁷Hata siku ya mwanduso ya juma, chikalile chikusanyika hamwe ili kuumega mgate, Pauli kalonga na Waamini. Kakala akipanga kuhalawa igolo yankhe, hivyo akaendelea kulonga hadi chilo cha manane. ⁸Kukala na taa nyingi muna chumba cha kuchanya ambapo chikala chikusanyika hamwe.⁹Katika dilisha kakala kakala mbwanga imwe zina dyake Utiko, ambaye kaelemiigwa na nthongo mzito. Hata Pauli akalille akihutubu kwa muda mtali, mbwanga yuno, akiwa kagona, akalagala hasi kulawa gholofa ya nthatu na kadondoligwa akiwa kadanganika. ¹⁰Lakini Pauli kahulumuka hasi, alijinyoosha yeye mwenyewe kuchanya mmwake, akamkumbatila. Kamala akalonga, ''Sekemkanthe tamaa, kwa kuwa yu hai.''¹¹Kamala akakwela kaidi mudigholofa na akaumega mgate, akadya. Baada ya kulonga nao kwa muda mtali hadi alfajili, akahalawa. ¹²Wakamgala yula mbwanga akiwa hai wakafalijika nkhani.¹³Cheye wenyewe chilongola kulongozi ha Pauli kwa meli na chiita Aso, ambapo cheye tulipanga kumsola Pauli huko. Kino ndicho yeye mwenyewe kalonda kutenda, kwa sababu alipanga kwita kufosela nchi kavu. ¹⁴Ahoachifikile huko Aso, chimkweleza muna Meli chikaita Mitilene.¹⁵Kamala cheye tukatweka kulawa huko a siku ya pili chifika upande wa pili wa kisiwa cha Kio. Siku iinzile, tukawasili kisiwa cha Samo, na igolo yankhe chikafika mji wa Mileto. ¹⁶Kwa sababu Pauli kakala kaamula kusafili kufosela Efeso, ili kwamba sekeatumie muda wowose muna Asia; kwa maana kakala na halaka ya kuwahi Yelusalemu kwa ajilli ya sikunkhulu ya Pentekoste, gesa idahike yeye kutenda hivyo.¹⁷Kulawa Mileto akatuma wanthu hadi Efeso na akawatanga walala wa Kanisa. ¹⁸Wafikile kumwake, akawalongela, mweye wenyewe momanya tangu siku ya kwanza nijatile hano Asia, jinsi nikalile kumwenu muda wose. ¹⁹Nimtumikila Mndewa kwa unyenyekevu wose na kwa masozi, na mateso yaninkhile nie kwa hila za Wayahudi. ²⁰Momanya jinsi ambavyo siizuile kutangaza kumwenu kinthu chochose ambacho kikala muhimu, na jinsi nie niwafundishile wazi wazi na pia kwita nyumba kwa nyumba. ²¹Momanya jinsi nie nilivyoendelea kuwaonya Wayahudi na Wayunani kuchanya ya toba kwa Mulungu na imani muna Mndewa wenthu Yesu.²²Na lelo, loleni, nie, nikiwa nomtii Roho Mtakatifu kwita Yelusalemu, nisiyamanye mbuli ambayo nayanilawile nie huko, ²³ila kwa kuwa Roho Mtakatifu hunishuhudila nie muna kila mji na kolonga kwamba minyololo na mateso ndivyo vyonigozela. ²⁴Lakini nie si kufikilia kwamba maisha yangu ni kwa nzila yoyose ya thamani kumwangu, ili nidahe kukomeleza mwendo wangu na huduma nihokelile kulawa kwa Mndewa Yesu, kuishuhudila injili ya neema ya Mulungu.²⁵Na sambi, lola, nomanya kwamba wose, mgati mwa wadya niitile kuwahubili Umwene, sekemnione chei kaidi. ²⁶Kwa hiyo nowashuhudila dielo ino, kwamba nabule hatia kwa damu ya munthu yeyose. ²⁷Kwa maana sizimanyile mapenzi yose ya Mulungu.²⁸Kwa hiyo iweni waangalifu kuchanya mmwenu mweye wenyewe, na kuchanyaa ya kundi dyose ambadyo Roho Mtakatifu kawaika mweye kuwa waangalizi. Iweni waangalifu kudichunga kusanyiko da Mndewa, ambadyo kadigula kwa damu yankhe mwenyewe. ²⁹Nomanya kwamba baada ya kuhalawa kumwangu, mbwa mwitu wakali wataingila kumwenu, na wasidihulumie kundi. ³⁰Nomanya kwamba hata mgati mmwenu wenyewe baadhi ya wanthu naweze na kulonga mbuli zihile, ili kuwavuta wanahina wawakole wao.³¹Kwa hiyo muwe meso. Kumbukeni kwamba kwa miaka minthatu sidahile kuleka kuwafundisha kila imwe wenu kwa masozi ichilo na imisi. ³²Na lelo nie nowakabidhi kwa Mulungu, na kwa mbuli da neema yankhe, ambadyo dodaha kuwazenga na kuwenkha ulithi hamwe nao wose waikigwe wakfu kwa Mulungu.³³Sitamanile fedha, dhahabu, au mavazi. ³⁴Momanya mweye wenyewe kwamba mikono ino ininkha mahitaji yangu mwenyewe na mahitaji ya wadya wakalile hamwe nanie. ³⁵Muna mbuli zose niwenkha mfano wa jinsi yopasigwa kuwasaidila wanyonge kwa kutenda sankhani, na jinsi mopasigwa kukumbuka mbuli za Mndewa Yesu, mbuli ambadyo yeye mwenyewe kalonga: ''Ni heli kulava kuliko kuhokela.''³⁶Baada ya kulonga namna ino, akatoa mavindi akalomba hamwe nao. ³⁷Wose wakalila nkhani na kumlagalila Pauli muishingo na kumbusu. ³⁸Wahuzunika zaidi ya yose kwa sababu ya kila ambacho kakala kalonga, kwamba kamwe sekewauone cheni wake kaidi. Kamala wakamsindikiza muimelkebu.

¹Wakati chikalile chilekana nao, na chosafili muibahali, tukafika dimwe kwa dimwe mui mji wa Kosi, na igolo yankhe tukafika mji wa Loda, na kulawa huko tukafika mji wa Patala. ²Chipapatile meli yovuka kwita Foinike, chikwela tukasafili.³Chifikile kulongozi ya kisiwa cha Kiplo, tukaileka upande wa kumoso, tukasafili hadi Silia, tukaika nanga muna mji waTilo, kwa sababu huko ndiko meli ikala ipakuligwe shehena dyake. ⁴Baada ya kuwaona wanahina, chikakala huko siku saba. Wanahina wano wakamlongela Pauli kufosela kwa Roho kwamba yeye asijate Yelusalemu.⁵Hata chitimizile siku zile, cheye chikahalawa tukaita zenthu. Wose hamwe, na wanawake zao na wana wao, wachisindikiza muna nzila zenthu hadi chilawile kunze ya mji. Kamala chikatoa mavindi pwani, chikalomba, chikalagana kila imwe. ⁶Chikakwela meli, huku nao wakabwela ukaya kumwao kaidi.⁷Hata chikomelezele nthambo yenthu kulawa Tilo, chikafika Tolemai. Hadya chilamsa lumbu, na kukala nao kwa siku imwe. ⁸Igolo yankhe chihalawa chikaita Kaisalia. Cheye chikaingila mwa Filipo, mhubili wa injili, akalile imwe wa wala saba, nacheye tukakala hamwe naye. ⁹Munthu yuno akalile na wandele wanne mabikila ambao walitabili.¹⁰Baada ya kukala huko kwa siku kadhaa, akahulumuka kulawa Uyahudi mlotezi imwe kotangigwa Agabo. ¹¹Yeye keza kumwetu na akausola mkanda wa Pauli. Kwa huo kaifunga migulu na mikono yankho mwenyewe na kulonga, ''Roho Mtakatifu kolonga vino,'' ''Wayahudi wa Yelusalemu watamfunga munthu anayemiliki mkanda uno, nao watamkabidhi muimikono mwa wanthu wa mataifa.''¹²Chiholekile mbuli hizo, cheye na wanthu wakalile wakiishi hanthu hadya tulimsihi Pauli asikwele kwita Yelusalemu. ¹³Ndipo Pauli alijibu, ''Motenda mbwani. molila na kunibena moyo wangu? Kwa maana niko tayali, siyo tu kufungigwa, lakini pia kufia huko Yelusalemu kwa ajili ya zina da Mndewa Yesu.'' ¹⁴Kwa vila Pauli halondile kushawishiwa, tukaleka na kulonga,'' Basi mapenzi ya Mndewa yatendeke.''¹⁵Baada ya siku zino, tukasola mifuko yenthu na tukakwela Yelusalemu. ¹⁶Baadhi ya wanahina kulawa Kaisalia pia wakolana nacheye, Wakamgala munthu imwe kotangigwa Mnasoni, munthu wa Kiplo, mwanahina wa umwaka, ambaye chikala naye.¹⁷Chifikile Yelusalemu, lumbu walitukalibisha kwa seko. ¹⁸Igolo yankhe Pauli kaita hamwe nacheye kwa Yakobo, na walala wose wakalileaho. ¹⁹Baada ya kuwalamsa, kawenkha taalifa imwe baada ya imwenga ya mbuli ambayo Mulungu ayatendile mgati mwa mataifa kwa kufosela huduma yankhe.²⁰Wakati wahulikile hayo, wakamsifu Mulungu, na wakamlongela, ''Koona, lumbu, kuna maelfu wangahi wameamini mgati mwa Wayahudi. Wao wose wana nia ya kutoza shelia. ²¹Walongeligwa kuhusu weye, kwamba kofundisha Wayahudi wanaoishi mgati ya mataifa kulekana na Musa, na kwamba kowalongela sekewawagelesuna wana wao, na sekewakole destuli za umwaka.²²Chopasigwa chitende mbwani? Bila shaka nawahulike kwamba weye kwiza. ²³Hivyo tenda kila cheye chokulongela lelo: chino wanthu wanne ambao waika nadhili. ²⁴Wasole wanthu wano na ujisunthe mwenyewe hamwe nao, na uwalinkhile ghalama zao, ili wadahe kusenya mitwi yao. Hivyo kila imwe apanthe kumanya kwamba mbuli walongeligwe kuhusu weye ni ya uvwizi. Nawaifunze kwamba weye pia kokola shelia.²⁵Lakini kwa habali za mataifa ambao wakala waumini, chiandika na kulava malagilizo kwamba wopasigwa kujiepusha na vinthu vilaviligwe dhabihu kwa sanamu, na damu, kulawana na kila kinyongigwe, na wajiepushe na uashelati.'' ²⁶Ndipo, Pauli aliwasola wanawalume, na siku ya kapili, akajisuntha mwenyewe hamwe nao, akaingila Mudihekalu, kutangaza kipindi cha siku za kujisuntha, hadi sadaka ilavigwe kwa ajili ya kila imwe wao.²⁷Siku hizo saba zikalibia kukomelezeka, baadhi ya Wayahudi kulawa Asia wakamulola Pauli Mudihekalu, na makutano wakakasilika, na wakamnyoshea mikono. ²⁸Wakala woguta nyangi, ''Wanthu wa Isilaili, chisaidieni. Yuno ni yula munthu kowafundisha wanthu kila hanthu mbulu ambayo ni kibidu na wanthu, shelia, na hanthu hano. Pia kawagala Wayunani muna Hekalu na kupanajisi hanthu hano patakatifu.'' ²⁹Kwa kuwa mwanduso wakala wamuona Tlofimo Muefeso akiwa hamwe naye mjini, nao walidhani kwamba Pauli kamgala mudihekalu.³⁰Mji wose ukala na tahaluki, na wanthu wakakimbila hamwe na kumgwila Pauli. Wakamlava kunze ya Hekalu, na milango mala ikafungigwa. ³¹Wakalile wakigeza kumkoma, habali zimfikila mkulu wa jeshi da walinzi kuwa Yelusalemu yose ikala imema ghasia.³²Mala hiyo akawasola asikali na jemedali akaukimbilila umati. Wakati wanthu wamwonile mkulu wa jeshi na asikali, wakaleka kumtoa Pauli. ³³Kamala mkulu wa jeshi kamsegelela na akamtoza Pauli, na akaamulu afungigwe minyololo miidi. Akamuuza yeye ni niani na katenda mbwani.³⁴Baadhi ya wanthu mui umati wakala wopayuka kinthu kino na imwenga kimwenga. Kwa kuwa jemedali hadahile kuwalongela chochose kwa sababu ya zila nyangi, akaamulu Pauli agaligwe mgati ya ngome. ³⁵Basi afikile mui ngazi, akasoligwa na asikali kwa sababu ya ghasia za umati. ³⁶Maana umati wa wanthu wamkola na waliendelea kuguta nyangi, ''Mlaveni yuno!"³⁷Pauli akalile kogaligwa mgati ya ngome, akamlongela mkulu wa majeshi, ''Nodaha kukulongela kinthu?" Yula mkulu wa jeshi akalonga, ''Je kolonga Kiyunani? ³⁸Je, weye si yula Mmisili ambaye aliongoza ubananzi na kasola magaidi elfu nne muimbago?"³⁹Pauli akalonga, ''Nie ni Myahudi, kulawa mji wa Tlso ua Kilikia. Nie ni laia wa mji maalufu. Nowalomba, mniluhusu nilonge na wanthu.'' ⁴⁰Wakati jemedali amwinkhile luhusa, Pauli akatimalala mui ngazi na akalava ishala kwa wanthu kwa mkono wankhe. Wakati kukalile na ukimya nkhani, akalonga nao kwa Kiheblania. Akalonaga,

¹Lumbu na tati zangu, tegelezeni utetezi wangu nolondantede kumwenu sambi.'' ²Matinkhano wahulikile Pauli akilonga nao kwa kieblania, wakanyamala. Akalonga,³Nie ni myahudi, nielekigwa mji wa Talso hanthu ha Kilikia, ila nilipata elimu muna mji uno, muimigulu pa Gamalieli. Nifundishigwa kulingana na nzila sahihi za shelia za tati zetu. Nie ninabidii ya Mulungu, gesa mweye mose mlivyo dielo. ⁴Niliwatesa kwa nzila ino hadi kudanganika; nikawafunga wanawalume na wanawake na kuwakwasa mudigeleza. ⁵Hata kuhani mkulu na walala wose wodaha kulava ushahidi kwamba nihokele balua kulawa kumwao kwa ajili ya lumbu walio Dameski, kumwangu nie kusafili kwita huko. Ikala niwagale wanthu Yelusalemu wa nzila ila ili wafungigwe na kuadhibiigwa.⁶Ilawila kwamba hadya nikalile nikisafili nokalibia Dameski, majila ya imisi ghafla bunhulo kulu dikalawila kuulanga ikandusa kuniangaza. ⁷Nikalagala hasi na kuhulika lwangi ikinilongela, 'Sauli,Sauli hangi koniudhi? ⁸Nikajjibu, 'weye ni niani, Mndewa?' Akanilongela, 'Nie ni Yesu Mnazaleti, ambaye weye koniudhi.'⁹Wadya wakalile na nie wadiona bunkhulo, ila hawahulikile lwangi lwa yula aongelile na nie. ¹⁰Nikalonga, 'Nitenda mbwani, Mndewa?' Mndewa akanilongela, 'Timalala na uingile Dameski; huko naulongeligwe kila kinthu kopasigwa kutenda.' ¹¹Sidahile kulola kwa sababu ya muangaza wa bunkhulo diya, ndipo nikaita Dameski kwa kulongozigwa na mikono ya wadya wakalile na nie.¹²Huko nikatinkhana na munthu kotangigwa Anania, kakala munthu atozile shelia na mwenye kuheshimika kulongozi ha Wayahudi wose waishile huko. ¹³Akeza kumwangu, akatimalala kulongozi mmwangu, na kulonha, 'Lumbu dyangu Sauli, upanthe kulola.' Kwa muda udya udya nikamuona.¹⁴Akalonga, 'Mulungu wa tati zetu kakusagula weye upanthe kumanya mapenzi yankhe, kumlola yula mwenyehaki, na kuhulika lwangi yolava mui mlomo wake. ¹⁵Kwa sababu utakuwa shahidi kumwake kwa wanthu wose kuchanya ya uyaonile na kuhulika. ¹⁶Basi lelo hangi kogoza? Amka, ubatizigwe, ukasunthe bananzi zako, ukiditanga zina dyake.'¹⁷Baada ya kubwela Yelusalemu, na nikalile nikisali mgati ya hekalu, ikilawila kwaba ninkhigwe maono. ¹⁸Nikamuona akinilongela, 'Hima na ulawe Yelusalemu haluse, kwa sababu sekewatogole ushuhuda wankho kuhusu nie.'¹⁹Nikalonga, 'Mndewa, wao wenyewe womanya niliwafunga mudigeleza na kuwatoa wala wakuaminile muna kila sinagogi. ²⁰Na damu ya Stefano shahidi wako itiligwe, Nie pia nikala nitimalala haguhi na kutogola na nikala nolinda nguo za wala wamkomile.' ²¹Lakini akanilongela, 'Genda, kwa sababu nie nanikulagize uite kutali kwa wanthu wa mataifa.''²²Wanthu wakamluhusu alonge kuchanya ya mbuli dino. Lakini baadaye wakaguta nyangi na kulonga, ''muhalave munthu yuno munanchi: kwa sababu sio sahihi aishi.'' ²³Wakalile wakiguta nyangi, na kukwasa mavazi yao na kukwasa mavumbi kuchanya, ²⁴jemedali mukulu akaamulu Pauli agaligwe muingome. Akaamulu auzigwe kuno kotoa mijeledi, ili yeye mwenyewe amanye hangi wakala womgutila nyangi namna ila.²⁵Hata wakalile wamfunga kwa lugozi, Pauli akamlongela yula akida atimalale haguhi naye, ''Je! ni haki kumwenu kumlava munthu aliye Mlumi na ankhali haukumiligwe?" ²⁶Yula akida ahulikile mbuli zino, alaita kwa jemedali mkulu na kumlongela, akilonga, ''Kolonda kutenda mbwani? Kwa maana munthu yuno ni mlumi.''²⁷Jemedali mkulu akeza na kumlongela, ''Nilongele,, je weye ni laia wa Rumi?" Pauli akalonga, ''Ena.'' ²⁸Jemedali akajibu, ''Ni kufosela kiasi kikulu cha pesa ndipo nipantha ulaia.'' Lakini Pauli akamlongela, ''Nie ni mlumi wa kuelekigwa.'' ²⁹Basi wadya wakalile tayali kwita kumuuza wakahalawa na kumleka wakati huo huo. Na jemedali naye akaogoha, amanyile kuwa Pauli ni Mlumi, na kwa sababu amemfunga.³⁰Siku iinzile, jemedali, jemedali mkulu kalonda kumanya ukweli kuhusu mashitaka ya Wayahudi dhidi ya Pauli. Hivyo akamfungula vifungo vyamkhe akaamulu wakulu wa makuhani na balaza dyose watinkhane. Akamgela Pauli hasi, na kumuika mgati mmwao.

¹Puli akawalola dimwe kwa dimwe wanthu wa balaza na kulonga, ''Lumbu zangu, nimesihi kulongozi ha Mulungu kwa dhamila hadi vino dielo.'' ²Kuhani mkulu Anania akawaamulu wadya watimalalile haguhi naye wamtoe mulomo wankhe. ³Ndipo Pauli akamlongela, ''Mulungu naakutoe weye, ukuta uhakigwe chokaa. Kukala ukinihukumu kwa shelia, nawe koamulu nitoigwe kibidu cha shelia?''⁴Wadya wakalile watimalala haguhi naye wakalonga, ''Vino ndivyo komdukana kuhani mkulu wa Mulungu?" ⁵Pauli akalonga, ''lumbu zangu, nie simanyile kwamba yuno ni kuhani mkulu. Kwa kuwa iandikigwa, sekeulonge vihile kuchanya ya mtawala wa wanthu wankho.''⁶Pauli aonile ya kwamba upande umwe wa balaza ni Msadukayo na wamwenga Mafalisayo, akaguta nyangi na kulonga, ''lumbu zangu, nie ni Mfalisayo, mwana wa Mafalisayo. Ni kwa sababu ino notegemea kwa ujasili ufufulo wa wefile ninao hukumiwa nao.'' ⁷Ayalongile yano, malumbano makulu yakalawila baina ya Mafalisayo na Masadukayo, na mkutano ukagawanyika. ⁸Kwani Masadukayo hulonga hebule fufulo, msenga wala hebule roho, ila Mafalisayo hulonga yano yose yaaho.⁹Ghasia kulu ikalawila na baadhi ya waandishi wakalile upande wa Mafalisayo wakatimalala na kujadili, wakilonga, ''hachionile chochose kihile dhidi ya munthu yuno. Vilihi gesa roho au msenga kalonga na yeye?" ¹⁰Wakati kulawila hoja kulu, mkulu wa majeshi kaogoha kwama Pauli angelaluliwa vipande vipande na wao, hivyo akaamulu wanajeshi wahulumuke hasi na kumsola kwa nguvu kulawa kwa wajumbe wa balaza, na kumgala muna ngome.¹¹Chilo kiinzile Mndewa katimalala haguhi naye na kulonga, ''Sekeuogohe, kwa kuwa kunishuhudila muna Yelusalemu, hivyo naulave ushahidi pia katika Roma.''¹²Ahokuchile, baadhi ya Wayahudi watenda lagano na kutanga laana hachanya yao wenyewe: walonga ya kwamba sekewadye wala kung'wa chochose mpaka ahowamkome Pauli. ¹³Kukala na wanthu zaidi ya alobaini ambao walitenda njama ino.¹⁴Wakaita wakulu wa makuhani na walala na kulonga, ''Chijiika wenyewe mui laana kulu, sekechidye chochose hadi ahochimkome Pauli. ¹⁵Hivyo lelo, balaza dimlongele jemedali mkulu amgale kumwenu, kana kwamba moamula kesi yankhe kwa usahihi. Kumwetu cheye tuko tayali kumkoma kabla hezile hano.¹⁶Lakini mwana wa dada yankhe na Pauli akahulika kwamba kukala na njama, akaita akaingila mgati ya ngome na kumlongela Pauli. ¹⁷Pauli akamtanga akida imwe akalonga, ''Msole mbwanga yuno ka jemedali; maana ana mbuli da kumlongela.''¹⁸Basi akida akamsola yula mbwanga akamgala kwa jemedali mkulu akamlongela, ''Pauli yula mfungigwa kanitanga akalonda nikugalile mbwanga yuno kumwako. Ana mbuli da kukulongela.'' ¹⁹Yula jemedali mkulu akamtoza kwa mkono akajitenga naye hankhanda, na akamuuza, ''Ni kinthu kilihi kolonda kunilongela?"²⁰Mbwanga yula akalonga, ''Wayahudi wamepatana kukulomba umgale Pauli igolo mui balaza kana kwamba wolonda kupantha habali zankhe kwa usahihi zaidi. ²¹Basi weye sekeutogole kwa maana wanthu zaidi ya alobaini womviliza. Wamejifunga kwa laana, sekewadye wala sekewang'we hata ahowamkome. Hata sambi wako tayali, wakigozela kibali kulawa kumwako.''²²Basi yula jemedali mkulu akamleka mbwanga aite zankhe, baada ya kumlagiza ''sekeumlongele munthu yeyose ya kwamba kunitaalifu yano.'' ²³Akawatanga maakida waidi akalonga watayalisheni asikali mia mbili kwita Kaisalia na asikali wakwela falasi sabini, na wenye mikuki mia mbili, namuhalawe zamu ya nthatu ya ichilo. ²⁴Akawalongela kuika wanyama tayali ambaye Pauli atamtumia na kumsola goya kwa Feliki Gavana.²⁵Akaandika balua kwa namna ino, ²⁶Klaudio Lisia kwa Liwali mtukufu Feliki, salamu. ²⁷Munthu yuno kagwiligwa na wayahudi wakawa haguhi kumkoma, ndipo nikaita hamwe na kikosi cha asikali nikamwokola, nipanthile habali ya kuwa yeye ni laia wa kilumi.²⁸Nilonda kumanya hangi wameshitaki, hivyo nikamgala mui balaza. ²⁹Nikaona kwamba kakala kashitakiigwa kwa ajili ya maswali ya shelia yao, wala hashitakiigwe mbuli dyodyose da kustahili kukomigwa wala kufungigwa. ³⁰Kamala ikamanyika kumwangu kwamba kuna njama dhidi yankhe, hivyo kwa halaka nikamlagiza kumwako, na kuwaangazila wanaomshitaki pia wagale mashitaka dhidi yankhe kulongozi mmwanko. Wakalagana.''³²Basi wadya asikali wakatii amli: wakamsola Pauli wakamgala hata Antipatli. ³¹Siku iinzile, maasikali wengi wakawaleka wadya wakala falasi waite hamwe naye, nao wakabwela zao muingome. ³³Na wakwela falasi wafikile Kaisalia, na kumwinkha liwai ila balua, wakamuika Pauli kulongozi mmwake.³⁴Naye liwali aisomile balua, akamuuza Pauli kalawila jimbo dilihi; amanyile ya kwamba ni munthu wa Kilikia, ³⁵akalonga, ''Nanikuhulike weye aho weze wadya wakushitakile,'' akaamulu aikigwe muna ikulu ya Helode.

¹Baada ya siku tano, Anania kuhani mkulu, baadhi ya walala na mlongaji imwe kotangigwa Teltulo, wakaita hadya. Wanthu wano wagala mashitaka dhidi kwa gavana. ²Pauli aho atimalale kulongozi ha gavana, Teltulo akandusa kumshitaki na kulonga kwa gavana, ''kwa sababu yako china amani nkhulu; na kwa maono yankho yogala mageuzi yanogile katika taifa dyetu; ³basi kwa shukulani zose chohokela kila kinthu kokitenda, Wasalam mheshimiwa Feliki.⁴Lakini sekenikuchokoze zaidi, nokusihi unitegeleze mbuli ndodo kwa fadhila zankho. ⁵Kwa maana chipata munthu yuno mkolofi, na kosababisha Wayahudi wose kuasi muiisi. Kaidi ni kilongozi wa madhehebu ya Wanazolayo. (Zingatia: Hanthu ya mbuli ya msitali uno 24:6 ⁶Na kaidi kageza kuditanga hekalu unajisi hivyo tukamgwila, hauhali mui nakala zinogile za umwaka). (Zingatila: Msitali uno⁷Lisiasi, afisa, keza na akamsola kwa nguvu muimikono mmwetu, hauhali mui nakala za maandiko ya umwaka). ⁸Ukimuuza Pauli kuhusu mbuli zino, hata naudahe kujifunza ni kinthu gani chimshitaki.'' ⁹Wayahudi nao wakamshitaki Pauli, wakilonga kwamba yano mbuli yakala kweli.¹⁰Liwali ahoamuingile mkono ili Pauli alonge, Pauli alijibu, ''Nomanya ya kwamba kwa miaka mingi kukala mwamuzi wa taifa dino, na nina seko kujieleza mwenyewe kumwako. ¹¹Kodaha kuhakikisha kuwa hazifosile siku zaidi ya kumi na mbili tangu nikwelile kwita kuabudu Yelusalemu. ¹²Na wanithinkhile muna hekalu, sibishane na munthu yeyose, na sitendile fujo muna mkutano, wala muna masinagogi wala mgati ya mji; ¹³na wadya hawadaha kuhakikisha kumwako mashitaka woyashitaki dhidi yangu.¹⁴Ila nokili dino kumwako, ya kwamba kwa nzila idya ambayo woitanga dhehebu, ka nzila hiyo hiyo nomtumikila Mulungu wa tati zetu. Nie ni mwaminifu kwa yose yauko mui shelia na maandiko ya walotezi. ¹⁵Nina ujasili udya udya kwa Mulungu ambao hata hao nao wougozela, kwiza kwa fufulo wa wefile, kwa wose wenye haki na webule na haki pia; ¹⁶na kwa dino, notende sankhani ili niwe na dhamila yabule na hatia kulongozi ha Mulungu na kulongozi ya wanthu kufosela mbuli zose.¹⁷Lelo baada ya miaka mingi niza kugala msaada kwa taifa dyangu na zawadi ya fedha. ¹⁸Nitendile vino, Wayahudi fulani wa Asia wakaninthikana mgati ya shelehe ya utakaso mgati ya hekalu, bila kundi da wanthu wala ghasia. ¹⁹Wanthu ambao iwapasa kuwapo kulongozi yako sambivi na walonge kila wawilenacho kuchanya mmwangu gesa wana mbuli dyodyose.²⁰Au wanthu wano wenyewe na walonge ni kosa dilihi wadionile kumwangu ahonitamalale kulongozi ha balaza da kiyahudi; ²¹isipokuwa kwa ajili ya kinthu kimwe nikilongile kwa lwangi ahonitimalalile mgati mmwao,' ni kwa sababu ya ufufulo wa wefile mweye monihukumu.''²²Feliki kakala katalifiigwa goya kuhusu nzila, na akauahilisha mkutano. Akalonga, ''Lisia jemedali ahoeze hasi kulawa Yelusalemu nanilave maamuzi dhidi ya mashitaka yenu.'' ²³Ndipo akamwamulu akida amlinde Pauli, ili awe na nafasi na hata sekeaweaho munthu wakuwalola mbuya zake sekewamsaidile wala wasimgendelele.²⁴Baada ya siku kadhaa, Feliki akabwela na Dlusila mkake akalile Myahudi, akatuma kumtanga Pauli na akategeleza kulawa kumwake habali za imani mgati ya Kilisito Yesu. ²⁵Ila Pauli akalile akijadiliana naye kuhusu haki, kuwa na kiasi na hukumu naize, Feliki akapantha hofu akajibu, ''genda kutali kwa sasa, ila nikipantha muda kaidi, nanikutange.''²⁶Muda huo huo, kategemela kwamba Pauli naamwinkhe fedha kwa hiyo akamtanga mala nyingi akalonga naye. ²⁷Ila miaka miidi ifosile, Polkio Festo akawa Liwali baada ya Feliki, ila Feliki akalonda kujipendekeza kwa Wayahudi, hivyo akamleka Pauli hasi ya uangalizi.

¹Ndipo Festo aingilile muna jimbo hidyo na baada ya siku nthatu kaita kulawa Kaisalia hadi Yelusalemu. ²Kuhani mkulu na Wayahudi mashuhuli wagala shutuma dhidi ya Pauli kwa Festo, na wamlonga kwa nguvu kwa Festo. ³Na wamulomba Festo fadhili kuchanya ya habali za Pauli apanthe kumtanga Yelusalemu ili wadahe kumkoma muinzila.⁴Lakini Festo alijibu kwamba Pauli kakala mfungigwa muna Kaisalia, na kwamba yeye mwenyewe naabwele huko haluse. ⁵Alilonga ''Kwa hiyo, wadya ambao wodaha, wodaha kwita huko na cheye. Gesa kuna kinthu kihile kwa munthu yuno, mopasigwa kumshitaki.''⁶Baada ya kukala siku nane au kumi zaidi, akabwela Kaisalia. Na siku iinzile akakala muna kinthi cha hukumu na kuamulu Pauli agaligwe kumwake. ⁷Afikile, Wayahudi kulawa Yelusalemu wakatimalala haguhi, Wakalava mashitaka mengi mazito ambayo hawadahil kuyathibitisha. ⁸Pauli kajitetela na kulonga, 'Si dhidi ya zina da Wayahudi, si kuchanya ya hekalu, na si kuchanya ya Kaisalia, nimetenda yehile.'⁹Lakini Festo kalonda kujipendekeza kwa Wayahudi, na hivyo akamjibu Pauli kwa kulonga, 'Je, kolonda kwita Yelusalemu na kuhukumiigwa na nie kuhusu mbuli yano huko?' ¹⁰Pauli akalonga, 'notimalala kulongozi ya kinthi cha hukumu cha Kaisalia ambapo nopaswa kuhukumiigwa. Siwakosile Wayahudi, gesa weye komanya goya.¹¹Ikiwa nikosa na gesa nitenda kinachostahili chifo, silonda kudanganika. Lakini gesa shutuma zaoo si kinthu, hebule munthu kodaha kunikabidhi kumwao. Nowalomba Kaisali.' ¹²Baada ya Festo kulonga na balaza akajibu, ''komulomba Kaisali; nauite kwa Kaisali.''¹³Baada ya siku, mwene Aglipa na Belnike walifika Kaisali kutenda ziala lasmi kwa Festo. ¹⁴Baada ya kukala aho kwa siku nyingi, Festo aliwasilisha kesi ya Pauli kwa mwene; Akalonga, 'Munthu imwe kalekigwa hano na Feliki gesa mfungwa. ¹⁵Nikalile Yelusalemu makuhani wakulu na walala wa Wayahudi wadigala mashitaka kuchanya ya munthu yuno kumwangu, nao wauza kuchanya ya hukumu dhidi yankhe. ¹⁶Kwa dino nie niliwajibu kwamba si destuli ya Waloma kumlava munthu kwa upendeleo badala yankhe, mtuhumiigwa kopaswa kuwa na nafasi ya kuwakabili washitaki wankhe na kujitetea dhidi ya tuhuma hizo.¹⁷Kwa hiyo, wezile hamwe hano, sidahile kugozela, lakini siku iinzile nikala muna kinthi cha hukumu na kuamulu munthu huyo ageligwe mgati. ¹⁸Wakati washitaki watimalalile na kumshitaki, nilifikili kwamba hebule mashitaka makulu yagaligwe dhidi yankhe. ¹⁹Badala yankhe, wakala na mabishano fulani hamwe naye kuhusu dini yao na kuhusu Yesu ambaye kakala kadanganika, lakini Pauli kodai kuwa yu hai. ²⁰Nikala nifumbigwa jinsi ya kuchunguza suala dino, na nikamuuza gesa aitile Yelusalemu kuhukumiigwa kuhusu mbuli zino.²¹Lakini Pauli atangigwe aikigwe hasi ya ulinzi kwa ajili ya uamuzi wa Mwene, niliamulu aikigwe hata nitakapomgala kwa Kaisali.' ²²Aglipa kalonga na Festo, ''ningependa pia kumtegeleza munthu yuno.'' ''Festo, akalonga, ''igolo naumtegeleze.''²³Hivyo igolo yankhe, Aglipa na Belnike walifika na shelehe nyingi, walifika muna ukumbi na maafisa wa kijeshi, na wanthu mashuhuli wa mji. Na Festo alavile amli, Pauli kageligwa kumwao. ²⁴Festo akalonga, ''Mwene Aglipa, na wanthu wose ambao wapo hano hamwe nacheye, nomwona munthu yuno; jumla yose ya Wayahudi huko Yelusalemu na hano pia walonda niwashauli, na wao wakaguta nyangi kumwangu kamba sekeaishi.²⁵Nodiona kwamba hatendile dyodyose dostahili chifo; lakini kwa sababu kamtanga Mwene, niamula kumgala kumwake. ²⁶Lakini nabule kinthu dhahili cha kuandika kwa Mwene. kwa sababu ino, nimgala kumwako, hasa kumwako weye, Mwene Aglipa, ili nipanthe kuwa na kinthu cha kuandika kuhusu kesi. ²⁷Kwa kuwa noona yabule maana kumgala mfungigwa na bila kulagisa mashitaka yomkabili.

¹Hivyo, Aglia akamlongela Pauli, 'Koluhusiigwa kujitetea.' Ndipo Pauli akagolosa mkono wankhe akajitetea vino. ²''Nojiona mwenye senkho, Mwene Aglipa ili kutenda kesi yangu kulongozi mmwako dielo dhidi ya mashitaka yose ya Wayahudi. ³Hasa, kwa sababu weye ni mtaalamu wa destuli za Wayahudi na maswali. Hivyo nolomba unitegeleze kwa uvumilivu.⁴Kweli, Wayahudi wose womanya jinsi nilivyoishi tangu ubwanga wangu muna taifa dyangu uko Yelusalemu. ⁵Womanya tangu mwanduso na wopasigwa kutogola kwamba niliishi gesa Mfalisayo, dhehebu lenye mtimalalo mkali mui dini yenthu.⁶Lelo nitimalala hano nihukumiigwe kwa sababu nie nolola ahadi ambayo Mulungu kaitenda na tati zetu. ⁷Ino ni ahadi ambayo makabila yenthu kumi na maidi yotumila kuhokela gesa wakimwabudu Mulungu kwa bidii ichilo na imisi. Ni kwa ajili ya tumaini dino, mwene Aglipa kwamba Wayahudi wonishitak. ⁸Hangi yeyose ngati mmwenu kofikili ni ajabu kwamba Mulungu hufufula wefile?⁹Wakati umwe nifikili mwenyewe kwamba nitendile mbuli mengi dhidi ya zina da Yesu wa Nazaleti. ¹⁰Nitenda yano katika Yelusalemu; Niwafngaa waamini webgi mudigeleza, na nikala na mamlaka kulawa kwa wakuli wa makuhani kutenda hivyo; na wakati wokomigwa, nitoa kula dhidi yao. ¹¹Mala nyingi niliwaadhibu katika masinagogi yose na nigeza kuwatendela waikane imani yao. Nikala na hasila nkhani kuchanya mmwao na waniwinga hata katika miji ya ugenini.¹²Wakati nikalile nikitenda yano, nita Dameski, nikiwa na mamlaka na malagilizo kulawa kwa makuhani wakulu; ¹³nikalile muinzila wakati wa imisi, Mwene, niona bunkhulo kulawa kuulanga ukalile mkali kufosa zua na uling'aa kuchizunguka nie na wanthu wakalile wakisafili hamwe nanie. ¹⁴Cheye wose chilagalile hasi, nihulika lwangi ikilonga na nie ikilonga katika lugha ya Kieblania: 'Sauli Sauli! Hangi konitesa? Ni vidala kumwako kuutoa teke mchokoo.¹⁵Ndipo nilongile, 'Weye ni niani, Mndewa?' Mndewa akajibu 'Nie ni Yesu ambaye konitesa. ¹⁶Lelo inuka utimalale kwa migulu yankho; sababu kwa kusudi dino nie nioneka kumwako, nikuteula kuwa mtumigwa na shahidi nchanya ya mbuli ambayo komanya kuhusu nie sambi na mbuli nanikulagise baadaye; ¹⁷na Nanikuokole kulawa kwa wanthu wa Mataifa ambapo nokutuma, ¹⁸fungula meso yao na kuwalava mudiziza kwita mui bunkhulo na kulawa mui nguvu za kinyamkela wambiduile Mulungu; ili wapanthe kuhokela kulawa kwa Mulungu msamaha wa ubananzi na ulithi ambao niwenkha wadya niwatengile kwa imani iliyo kumwangu.¹⁹Hivyo mwene Aglipa, sidahile kuasi maono ya kuulanga, ²⁰lakini, kwa wadya walio katika Dameski kwanza, na kamala Yelusalemu na nchi yose ya Yudea, na pia kwa wanthu wa mataifa wamwenga, nilihubili kwamba watubu na kumbidukila Mulungu, watende matendo yostahili toba. ²¹Kwa sababu hiyo Wayahudi wanigwila mudihekalu, wakigeza kunikoma.²²Mulungu kanisaidila mpaka sambi, hivyo notimalala na kushuhudila kwa wanthu wa kawaida na kwa wala wakulu kuchanya ya yala ambayo walotezi na Musa walonga nayalawile na si vimwenga; ²³kwamba Kilisito lazima atateseka na atakuwa wa mwanduso kufufuka kulawa kwa wefile na kutangaza bunkhulo kwa Wayahudi na wanthu wa mataifa.²⁴Pauli akomelezile kujitetea Festo akalonga kwa lwangi mkulu 'Pauli, weye ni mbozi! masomo yankho yakutenda uwe mbozi. ²⁵Lakini Pauli akalonga, Nie si mbozi, mheshimiwa Festo; lakini kwa ujasili nolonga mbuli za ukweli muhala. ²⁶Kwa kuwa mwene komanya kuhusu mbuli zino; na hivyo, nolonga kwa uhulu kumwake, kwa maana nina hakika kwamba hebule dyodyose difisigwe kumwake; kwa kuwa dino haditendigwe hankhanda.²⁷Je, Koamini mlotezi, Mwene Aglipa? Nomanya kwamba koamini.' ²⁸Aglipa akamlongela Pauli, 'Kwa muda mguhi kodaha kunishawishi nie na kunitenda Mkilisito? ²⁹Pauli akalonga ''Namulomba Mulungu kwamba, kwa muda mguhi au mtali, si weye tu, bali pa wose wonihulika dielo, weye gesa nie, lakini bia ino minyololo ya mudigeleza.''³⁰Ndipo mwene akatimalala na liwali, na Belnike pia, na weye wakalile wakala hamwe nao, ³¹ahowahalawe muukumbi, walonga wao kwa wao na kulonga, 'Munthu yuno hastahili chifo wala kifungo.' ³²Aglipa akamlongela Festo, ''Munthu yuno adahile kuikigwa hulu gesa sekealonde lufani kwa Kaisali.''

¹Ahoiamuligwe kwamba cholondigwa tusafili kwa mazi kwita Italia, walimkabidhi Pauli na wafungigwa wamwenga kwa afisa wa jeshi da Kiloma atangigwe Julio, wa Kikosi cha Agustani. ²Chikakwela meli kulawa Adlamitamu, ambayo ikala ikiita hankhanda ya pwani ya Asia. Hivyo chikaingila muibahali. Alistaka kulawa Thesolanike ya Makedonia akaita hamwe nacheye.³Siku iinzile chikata nanga katika mji wa Sidoni, ambapo Julio kamtendela Pauli kwa ukalimu na akamluhusu kwita kwa mbuya zake kuhokela ukalimu wao. ⁴Kulawa aho chikaita muibahali chikagenda kuzunguka kisiwa cha Kiplo ambacho kikala kikinga mbeho, kwa sababu mbeho ukala ukichikabili. ⁵Baada ya kuwa chita muna mji yaliyo haguhi na Kilikia na Pamfilia, chikeza Mila, mji wa Lisia. ⁶Hadya yula afisa wa jeshi da Kiloma, akaitinkha meli kulawa Alexandlia ambayo ikala ikiita kwitila Italia. Akachikweleza mgati mmwake.⁷Baada ya kuwa chita lugaluga kwa siku nyingi na hatimaye tukawa chifika kwa taabu haguhi na Kinidas, mbeho hauchiluhusile kaidi kwita nzila hiyo, hivyo chikaita hankhanda ya kivuli cha Klete chikiukinga upepo, mkabala na Salmone. ⁸Chikaita hankhanda ya pwani kwa udala, mpaka chikafika hanthu patangigwe Fali Haveni ambayo ya haguhi na mji wa Lasi.⁹Chikala chisola muda mwingi nkhani, na muda wa mfungo wa Kiyahudi ukala ufosa pia, na sambi ikala ni hatali kuendelea kwita. Hivyo Pauli akachionya, ¹⁰na kulonga, ''Wanawalume, noona nthambo ambayo cholonda chiisole itakuwa na madhala na hasala nyingi, siyo tu mizigo na meli, lakini pia ya maisha yenthu.'' ¹¹Lakini afisa wa jeshi da Kiloma akamtegeleza nkhani mndewa wankhe na mmiliki wa meli, kufosa mbuli yala ambayo yalongigwa na Pauli.¹²Kwa sababu bandali haikalile hanthu lahisi kukala wakati wa mbeho, mabahalia wengi wakashauli chite kulawa hadyam ili kwa namna yoyose chikidaha kuufikila mji wa Floinike, chikale hadya wakati wa mbeho. Foinike ni bandali huko Klete, na yolola kaskazini mashaliki na kusini mashaliki. ¹³Mbeho ya kusini uandusile kuvuma lugaluga, mabahalia wakafikili wapantha kila ambacho wakala wolonda. Wakang'ola nanga na kwita hankhanda ya Klete haguhi na pwani.¹⁴Lakini baada ya muda mguhi mbeho mkali, utangigwe Wa kaskazini mashaliki, ukandusa kutoa kulawa ng'ambo ya kisiwa. ¹⁵Wakati meli ielemeligwe na kupotigwa kuukabili mbeho, chitogolana na hali hiyo, chigenda nao. ¹⁶Tukakimbila kufosela udya upande ukalile woukinga upepo wa kisiwa chotangigwa Kauda; na kwa taabu nkhani chifanikiigwa kuuokola mtumbwi.¹⁷Baada ya kuwa waivuta, watumila lugozi kuifunga meli. Waogoha kwamba chidahile kwita mui hanthu ha msanga mwingi da Syiti, hivyo wakahulumusha nanga na waendeshigwa hankhanda. ¹⁸Chitoigwa kwa nguvu nkhani na dholuba, hivyo siku iinzile mabahalia wakandusa kukwasa mizigo kulawa muimeli.¹⁹Siku ya nthatu, mabahalia wakandusa kuyalava mazi kwa mikono yao wenyewe. ²⁰Wakati ambapo zua na nthondo hazichiangazile kwa siku nyingi, inkhali dholuba nkhulu ichitoa, na matumaini kwamba tungeokolewa yahalawa.²¹Baada ya kuwa waita muda mtali bila ndiya, aho Pauli akatimalala mgati ya mabahalia akalonga, ''Wanawalume, mpasigwa mnitegeleze, na sekeching'ole nanga kulawa Klete, ili kupantha yano madhala na hasala. ²²Na sambi nowafaliji mjigele moyo, kwa sababu sekekuwe na upotevu maisha mgati mmwetu, isipokuwa hasala ya meli tu.²³Kwa sababu chilo kifosile msenga wa Mulungu, ambaye huyo Mulungu nie ni wankhe, na ambaye nomwabudu pia - msenga wankhe katimalala hankhanda mmwangu ²⁴na kulonga, ''Usiogohe Pauli. Lazima utimalale kulongozi ha Kaisali, na lola, Mulungu katika wema wankhe kakwinkha wano wose ambao woita hamwe nawe. ²⁵Hivyo, wanawalume, jinkheni moyo, kwa sababu nomwamini Mulungu, kwamba itakuwa gesa nilongeligwe. ²⁶Lakini lazima chilumile kwa kutoigwa katika baadhi ya visiwa.''²⁷Ifikile ichilo wa kumi na nne, chikalile chikiendeshigwa huko na huko mui bahali ya Adlatik, gesa ichilo wa manane vino, mabahalia wafikili kwamba wamekalibia isi kavu. ²⁸Watumila milio kupima kina cha mazi na wakapantha mita thelathini na sita, baada ya muda mguhi wakapima kaidi wakapantha mita ishilini na saba. ²⁹Wakaogoha mwanduso chodaha kugonga miamba, hivyo wakahulumua nanga nne kulawa katika hanthu ha kuikila nanga na wakalomba kwamba imitondo ize haluse.³⁰Wadya mabahalia wakala wolonda namna ya kuitekeleza ila meli na walizishusha muimazi boti ndodo ndodo za kuokolela maisha, na wakajitenda kwamba wokwasa nanga kulawa hanthu ha kulongozi ya boti. ³¹Lakini Pauli akamlongela yula asikali wa jeshi da Kilumi na wala asikali, ''Hamdaha kuokoka isipokuwa wano wanthu wosigala mui meli.'' ³²Kamala wose asikali wakalonda lugozi za idya boti na ilekigwa isoligwe na mazi.³³Wakati bunkhulo da mitondo ukalile kojitokeza, Pauli akawasihi wose angalau wadya kidodo. Akalonga, ''Ino ni siku ya kumi na nne mogozela bila kudya, hamdile kinthu. ³⁴Hivyo nowasihi msole ndiya kidodo, kwa sababu ino ni kwa ajili ya kuishi kuwenu; na hebule hata unyele umwe wa mitwi yenu naukwage. ³⁵Akalile kalonga hayo, akasola mgate akamshukulu Mulungu kulongozi ha meso ya kila muthu. Kamala akaumega mgate akandusa kudya.³⁶Kamala wose wakageligwa moyo na wao wakasola ndiya. ³⁷Chikala wanthu 276 mgati ya meli. ³⁸Ahowadile kale vya kutosha, waitenda meli nyepesi kwa kuchinkha ngano mgati ya bahali.³⁹Ikalile imisi, hawaitambule isi kavu, lakini wakalola hanthu ya isi kavu iingilile muimazi ikalile na msanga mwingi. wakajadiliana gesa wodaha kuiendesha meli kwitila aho. ⁴⁰Hivyo wakazilegeza nanga wakazileka muibahali. Katika muda huo huo wakazilegeza lugozi za tanga na wakaiinula hanthu ha kulongozi mui mbeho, hivyo wakaita mui hiyo hanthu ha msanga mwingi. ⁴¹Lakini wakeza hanthu ambapo mikondo miidi ya mazi yotinkhana, na meli ikaita muumsanga. Na ila hanthu ha kulongozi ya meli ikakwama hadya na haidahile kulawa, lakini hanthu ha kulongozi ha meli ikandusa kulawa, lakini hanthu ha kulongozi ya meli ikandusa kubeneka kwa sababu ya ukali wa mawimbi.⁴²Mpango wa wadya asikali ukala ni kuwakoma wafungigwa,ili kwamba hebule ambaye angeogelea na kuhalawa. ⁴³Lakini yula asikali wa jeshi da Kiloma kalonda kumwokola Pauli, hivyo akautimalalisha mpango wao; na akawaamulu wadya ambao wodaha kuogelea, wazumphe kulawa muimeli mwanduso na waite isi kavu. ⁴⁴Kamala wanawalume wamwenga wolonda, wamwenga kuchanya ya vipande vya mbao na wamwenga kuchanya ha vinthu vimwenga kulawa mui meli. Kwa nzila ino ikalawila kwamba wose tukafika goya isi kavu.

¹Chifikishigwe goya, chitambula kwamba kisiwa chotangigwa Malta. ²Wanthu wenyeji wa hadya si tu kwamba wachinkha ukalimu wa kawaida, bali waliwasha moto na kutukalibisha wose, kwa sababu ya mvula na mbeho ikalile ikiendelea.³Lakini Pauli akalile amekusanya mzigo wa ngodi na kuuika muumoto, zoka mdodo mui sumu akalawa mui zila ngodi kwa sababu ya dila vuke, na akajizungusha mui mkono wankhe. ⁴Wanthu wenyeji wa hadya waonile mnyama ananing'inia kulawa mui mkono wankhe, wakalongana wao kwa wao, ''Munthu yuno hakika ni mkomaji ambaye kahalawa muibahali, lakini haki haimluhusu kuishi.''⁵Lakini yeye akamkwasila huyo mnyama muna moto na hapatile madhala yoyose. ⁶Wao wamgozela avimbe kwa homa au alagale ghafla na kudanganika. Lakini baada ya kumlola kwa muda mtali na kulola kwamba hebule mbuli ambadyo si da kawaida kumwake, wabidula mawazo yao na kulonga kakala mulungu.⁷Basi hanthu hadya haguhi pakala na aldhi ambayo ikala mali ya mkulu wa kisiwa, munthu atangiwe Pablio. Alitukalibisha na kutukalimu kwa siku nthatu. ⁸Ilawila kwamba tata wa Pablio katozigwa na homa na utamu wa kuhala. Na pauli ahoamwitile, kalomba, akaika mikono kuchanya mmwake, na kumhonya. ⁹Baada ya dino kulawila, wanthu wamwenga hadya muikisiwa wakalile wolumwa pia waita na wahonygwa. ¹⁰Wanthu wakatuheshimu kwa heshima nyngi. Chikalile chojiandaa kwita, wachinkha vila chivilondile.¹¹Baada ya miezi minthatu, chita mgati ha meli ya Iskanda ambayo ikala itoigwa mbeho aho kisiwani, ambayo vilongozi wankhe wakala lumbu waidi mapacha. ¹²Baada ya kuwa tumetua muna mji wa Silakusa, chikala hadya siku nthatu.¹³Kulawila hadya chita tukafika mji wa Legio. Baada ya siku imwe mbeho wa kusini ulawila ghafla, na baada ya siku mbili chikafika katika mji wa Putoli. ¹⁴Huko chiwanthika baadhi ya lumbu na chikalibishwa kukala nao kwa siku saba. Kwa nzila ino chikeza Lumi. ¹⁵Kulawa huko wadya lumbu, baada ya kuwa wahulika mbuli zenthu, weza kuchihokela huko soko da Apias na Hotel nthatu. Pauli awaonile wadya lumbu alimshukulu Mulungu akajigela usafili.¹⁶Chiingilile Roma, Pauli aliluhusiwa kuishi mdumwe hamwe na yula asikali akalile akimlinda. ¹⁷Basi ikala baada ya siku nthatu Pauli kawatanga hamwe wadya wanawalume wakalile vilongozi mgati ya Wayahudi. Wezile hamwe, kalonga kumwao, ''Lumbu, hamwe na kwamba sitendile bananzi dyodyose kwa wanthu wano au kutenda kibidu na talatibu za matata zenthu wachilongole, nilavigwa gesa mfungwa kulawa Yelusalemu hadi mui mikono ya Walumi. ¹⁸Baada ya kunihoji, walitamani kunileka hulu, kwa sababu kukala hebule sababu kumwangu nie ya kustahili adhabu ya chifo.¹⁹Lakini wadya Wayahudi walongile kibidu cha shauku yao, nilazimika kukantha lufaa kwa Kaisali, japokuwa haikalile kana kwamba nogala mashitaka kuchanya ya taifa dyangu. ²⁰Kwa sababu ya kukantha kumwangu lufaa, hivyo, nilomba kuwalola na kulonga namweye. Ni kwa sababu ya kila ambacho Isilaili anaujasili kwacho, nifungigwa na kifungo kino.²¹Kamala wakamlongela, ''Hachiwahile kuhokela balua kulawa Yudea kukuhusu weye, wala hebule lumbu ezile na kulava taalifa au kulonga mbuli dyodyose dihile kuhusu weye. ²²Lakini cholonda kuhulika kulawa kumwako kofikili mbwani kuhusu dino kundi da wanthu wano, kwa sababu yomanyika kumwetu kwamba dolonga kibidu kila hanthu.''²³Wakalile wametenga siku kwa ajili yankhe, wanthu wengi zaidi wamwizila akalile koishi. Kalonga dila mbuli kumwao na kushuhudia kuhusu umwene wa Mulungu. Kageza kuwashawishi kuhusu Yesu, kwa namna zose mbili kulawa katika shelia za Musa na kulawana kwa walotezi, kwandusila imitondo hadi jioni. ²⁴Baadhi yao walishawishika kuhusu mbuli yadya yalongigwe, wakati wamwenga hawakuamini.²⁵Wapotigwe kutogolana wao kwa wao, wahalawa baada ya Pauli kudilonga mbuli dino dimwe, ''Roho Mtakatifu kalonga goya kufosela Isaya mlotezi kwa tati zetu. ²⁶Kalonga, 'Genda kwa wanthu wano ulonge, ''Kwa magutwi yenu namuhulike, lakini sekemuelewe; Na kwa meso yenu namuone lakini sekemtambule.²⁷Kwa ajili ya mioyo ya wanthu wano ikala dhaifu, magutwi yao yahulika kwa taabu, wamefumba meso yao; ili kwamba sekewezekutambula kwa meso yao, na kuhulika kwa magutwi yao, na kuelewa kwa mioyo yao, na kubiduka kaidi, na niwahonyile.''²⁸Kwa hiyo, mopasigwa kumanya kwamba uno wokovu wa Mulungu ugaligwa kwa wanthu wa Mataifa, na nawategeleze.'' (Zingatila: Msitali uno ²⁹''Wakati akalile katimalala mbuli zino, wayahudi wahalawa, wakiwa na mashindano makulu mgati mmwao,'' hauhali mui nakala zinogile za umwaka).³⁰Pauli kakala muna nyumba yankhe ya kupanga kwa miaka yose miidi, na aliwakalibisha wose wezile kumwake. ³¹Kakala akihubili umwene wa Mulungu na kakala akifundisha mbuli kuchanya ya Mndewa Yesu Kilisito kwa ujasili wose. Hebule amzuile.