Bende: Bible for Ruth

Formatted for Translators

©2022 Wycliffe Associates
Released under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Bible Text: The English Unlocked Literal Bible (ULB)
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English Unlocked Literal Bible is based on the unfoldingWord® Literal Text, CC BY-SA 4.0. The original work of the unfoldingWord® Literal Text is available at https://unfoldingword.bible/ult/.
The ULB is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Notes: English ULB Translation Notes
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English ULB Translation Notes is based on the unfoldingWord translationNotes, under CC BY-SA 4.0. The original unfoldingWord work is available at https://unfoldingword.bible/utn.
The ULB Notes is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
To view a copy of the CC BY-SA 4.0 license visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/
Below is a human-readable summary of (and not a substitute for) the license.
You are free to:
The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms.
Under the following conditions:
Notices:
You do not have to comply with the license for elements of the material in the public domain or where your use is permitted by an applicable exception or limitation.
No warranties are given. The license may not give you all of the permissions necessary for your intended use. For example, other rights such as publicity, privacy, or moral rights may limit how you use the material.

Ruth

1

1Lyakafumilanga katika fukusya bhutawala bhwa majaji kukabhele ne nsala katika syalo, no mutu ghumwi ghwa Bethlehemu jeke Yuda ghakajanga katika nsi ja Moabu hamwi no mukasi o bhana bhaje bhabhili bhaghose. 2Insina lamutu ghogho likabhele Elikeleki, no insina lyamkasi ghwaje likabhele lijitilye Naomi. Masina ghabhana bhaje bhavili bhaghosi ventiwe Mahiloni no Kileoni, obhabho bhaka bhele Waefraimu bha Bethlehemu ja Yuda. Bhakajanga katika insi ja Moabu no kwikala haho.3Ohaho Elimeleki, ibhajeke Naomi, ghakasumalangaBhana 4bhabho bhakatola bhana bhakema bhwa Moabu; isina lya umwilikabhele lijititwelwe Oripa, ne isina la muinaje likabhele lijitilwe Ruth. Bhakikala kobhe miaka ikumi. 5Tukubha bhose Mahiloni ne Kileoni bhakasumalika, no kumuleka Naomi ghogwa musila ibhana bhana bhaje bhabhili.6Okubha Naomi kufuma Moabu na bhamkamwaje bhabhili no vabhakasi bhana bhaje nokuhelela ku Yudakusababu akabhele ghahulika katika mkowa wa Moabu kubha Yahweh ghabhafunanila bhatu bhaje katika bhuhitaji bhabhaha fyakulila. 7Teteo ghakubhuka luhande akabhele namwi no bhakasi bhahana bhaje bhabhili, bhakasokanga nsila kuhelela kunsi ja Yuda.8Naomi ghakabhabhalilanga vakasabhabhana bhaje, ''Jende, muhelele, kilaghumwi ghwenyu, kunyumba jeke nyina ghwaje. No kabhumba valangisye bhwema juu ja kumwenyu, kobhebhomwakalangisya bhwema kumwabho bhakasumalika nokumwane. 9Kabhumba abhajalie umwe kutamkwa, kila mghu mughwenyu katika nyumba jamughosi ghundi.'' Tukubha akabhabusu, no bhatasya sauti syabho nakulila. 10Bhamulomba, ''Hatuhutula! Kuhelela hamwi noghwe kubhatubhobhe.''11Tukubha Naomi ghatenda, ''Helele, bhana bhanbhakulee?e! Kusiimla kujanane? Kwani syali nilinabhana katika munda jane kuajili jenu, ili kubha bhese bhabhe bhebhenywe? 12Helele, bhana bhane, jende katika nsila syenu mwebhene, kukubha une nimkekulu nkana kubhana mghosi. Kubhana tenda, 'Nahesa mpate mughosi, 'Bhufukubhobhu, 'nokubha kufyala bhana bhaghosi, kulelyo mnakobhola kuhembela mpaka bhakulee? 13Mulohembela na musitolwinonwe? hatuhu, bhana, bhane! Ibwene bhulndankana, kusumba kuloko bhofili kubhaha bhulanda umwe, kusababu kuvoko kwa Yahwe waja kinyume none.''14Okubha bhakasi bhabhana bhanaje bhatasya sauti syabho nakulila. Oripa ghamutahya kukumubusu, tukubha Ruth ghakasibhanganaje. 15Naomi ghatenda, ''Hulikisya, mwinobhe ghahelela kubhatu bhaje no kubhumba ghwaje. Helela hamwinaje.''16Tukubha Ruth ghatenda, ''Usindeke nhele, hale nonghwe, kukubha kojileko, no nendoja, holojikale; bhatubhobhe bhalobha bhalubha kumwane, no kubhumba bhobhe alobha kabhumba wakumwane. 17Luhande ho lukufyila, ndokafyilahahoe, no hahondoka zikwa. Yahwe funanile no haho Kusumba, kubha kwabha syesyose tukubha kufu tuluko bhwele kutubika hale. 18Naomi abhakalonga kubhulutu akubhele ghaswa kujanaje, ghakalekanga kupinganya nake.19Tetyo bhose bhabhili bhakajanga mpaka bhakafika mulugho Bethlehemu. kuhaho bhokafikanga m Bethlehemu, lugho ghose lwakabha sangabhalilanga, bhana bhakema bhatenda, ''Gho ghuni Naomi?'' 20Tukubha bhabhalila, ''Musijiti Naomi. Njitemuchungu, kukubha libhwelelo kubhumba ghakatenda maghambo Machungu nkana. 21Nakajanga kokunamumbike, tukubha Yahweh ghahelesya kulugho na silinabhose. Kutekusi mkujita Naomi, koku mubhwene Yahweh ghakalila, kubhamwene Kabhumba Ghasafia?''22Kutetyo Naomi no Ruth Mmoabu, mkasi wamwanaje wake, bhakahelelanga kufuma kusi ja Moabu. Bhakahelelanga Bethlehemu mukusapa mukusumbula mumabhu no mwa shairi.

2

1Kundi Elimeleki ibha ghwake Naomi, akabhele na muntu ajilitwe Boazi, akabhele mtunsi na muntu amanyike. 2Ruth, Mmoabu, ghamubhalila Naomi, ''Tusya inje kako mekanye maholwa gha fyakulya. Kumabhala.'' Kajye mwanane.''3Ruth ghakajanga kasughula kwibhala no kubhalonda munyuma bhalikusughula. Kansi lulya luhande lwebhale lukabhlee nisambho jyake Boazi, akabhele bhehulike na Elimeleki. 4Kunga, Boazi, alikuja kufume Bethlehemu no kubhabhalila bhalikusughula, ''Yahweh avena mwe, ''Yahweh akubaliki.''5Haho Boazi ghamubhalila mkolomulimo ghwajye akabhele ne kubhahaghalile bhalikusughule, ''Bhulo musaaghoghu muhala nighweke ghanyi?'' 6Mkolamilimo muhaghalisi ghwabhalya bhalikusughula ghahindula ghanetenda, ''Nimuhala Mumoabu ghakahelela na Naomi kufuma musihugho sya Moabu. 7Ghakambalilanya hulikisya ndekesughule ne kukomekanya maholwa ghobhakalekelanga.' Tetyo ghakesanga ghabha nekusughula kufuma mulabha mpaka nomwe, ghatamka fisee munyumba.''8Kundi Boazi ghamubhalila Ruth, ''Hulikisya, mwanone? Nosijikasughula mwibhalanlindi; nosibhuki mwibhala lyane. Badala jyajye, sibhe haha nabhahala bhane bhamilimo. 9Ghakunge menso ghobhe kwibhala momo bhaghosi mobhalikusughula ubhalonde munyuma ja bhakema bhandi. Je, sibhalangisye bhaghosi bhasikukumisi? Nekobhe ghwalola nkangu unajunywa mansi hamuhange bhaghosi ghobhabhumba.''10Kundi ghasukama hambele jeke Boazi, nekukukumisya mtwe ghwajye hansi. Ghamubhalila, ''Kukibali hamenso ghobhe, ninga unemughenyu?'' 11Boazi ghahindula ghanamubhalilwa, ''Ghonse ghowakelanga tangu ibhalo afwe. Wabhaleka bhasoo nonyokono bhelelelo, bhwakubhantu uisbhamanyile. Yahweh akalihe kufihando fyobhe. 12Yahweh akulihe kubhwingi, kabhumba ghwa Israeli, alihansi na mapapaghajye ghwapata kwakilimila.''13Ruth ghatenda, ''Mpe kibali mumenso ghobhe, tatabhusya ghwane bhukobha ghwafaliji, no kusahula bhwema kumwane nansikubha une teghumwighwa mkolamilimo ghobhe mkema.''14Bhwakali bhwafyakulya Boazi ghamubhalila Ruth, ''Jisa hanu, ulye badhi jya mikate nakusonda sihondes katika divai.'' Ghajikala hambali jyo bhasughusi, no Boazi ghamuha kiasi sya nafaka silyo sika langilwe. Ruth ghalya mpanka hoghakato shekanga no kusaza.15Hoghakabhukanga kujya kasughula, Boazi ghabhasongola bhasumba bhaje, no kutenda muteke asughule nansi katika masuke, no musimubhalili lyolyonse ibhi. 16No kubha mumulekele masuke ghandi katika vifulushi kuajili jyaje, no mumulike ili asughule. Msimukalihili.''17Tukubha ghakasughulanga mpaka mugholo. No kusonsola nafaka no bhwasi bhulya abhusughwile, nagho nafaka sikabhele kobhe efa jimwi hje shaili. 18Ghasiheka no kuja katika lugho. Haho nyinaje bhukwe ghwajye ghakalolanga silya syoghakasughulanga. Ruth nagho ghakamuletelenga nyinobhukwe nafaka silya sikalangilwe syoghasibhisyanga kufyakula fyaje.19Nyinabhukwe ghamubhalila, ''Wasughulila ihe kowasughulila bhwalelo? Wayanga kalolelo ine mulimo? Abhaliwe muntu ghakufunanilanga.'' Haho Ruth ghamubhasya nyina bhukwe ghwaje kuhusu muntu akabhele amiliki ibhala lyakabhele nakulikolela mulimo. Ghamubhalila, ''Isana lya muntu ghakamilikingi ibhabhala lyokabhele nikwakolela milimo ni Boazi.'' 20Naomi ghamubhalila Ruth, ''Abalikiwe no Yahweh, ghulyaasyakabhusyanga bhuainifu bhwaje kubhalihai no bhafu.'' Naomi ghamubhalila, '' Ghogho muntu ni jama wa hehi nafwe, ni muntu ghwetu mkombozi.''21Ruth Mmoabu ghamubhalila, ''Nibhwene , ghakambalilanga, ''Jikale hehi na bhalughalugha bhane bha ghosi mpaka hobhalokahwa kusughala isughusi lyane lyonse.''' 22Naomi ghamubhalila Ruth kamwanaje wa mwanaje mughosi, ''Nifisogha mwanane, uje na hamwi na bhakolamilimo bhajye bhakema ili kubha isikesi kupata madhala ghoghonse katika ibhala lyolyonse.''23Tukubha ghakekala hamwi nabhakolamilimo bhakema ili asughule mpaka bhuhela bhwa isughusi gha shayiri no isughusi lya ngano. No akabhele najikele no nyina bhukwe ghwajye.

3

1Naomi, majo mukwe ghwaje, ghaka mubhalitanga, ''Mwanane, tejikulazimu kuhensa mahali gha ughwe kutamuka, ili kwamba maghambo ghobhe ghaje fisogha? 2Naje Boazi, muntu ambaje gha kulanga hamwi ne bhahala bhaje bhamulimo, nyene simunywanyi ghwetu? Kunga mugholo ghoghu ghulo bha ghukukunguta shairi syakumwetu katika sakafu sya kupuria.3Kwahiyo, nyagha lisighe mafuta, ufwale mienda syobhe misogha ne usoke kuja kusakafu ja kupuria. Lakini usimanyi ile kumuntu ghoghu mpaka ho alo kamalisya kulya ne kunywa. 4Ne ukakikishe kubha, ho alokalala hansi ukumbule mahali hoghalalanga ili kwamba mugholo aje kumwaje ufueni maghulu ghaje, ne ulale haho. Kisha alo kubhalila sya kujila.'' 5Ruth ghaka mubhalilanga Naomi, ''Ndofila kila sintu syo ghwaka tendanga.''6Ghaka sokanga kus ku sakafuni ja kupuria ne ghaka londanga maelekezo gho akahebhwanga ne majomukwe ghwanje. 7Boazi ho ghaka kwisyanga kulyane kunywa ne mwegho ghwaje ghukabhesene furaha ghaka janga kulala hansi mwisyo ghwa sehemu ja kubhikila mazao. Kisya Ruth ghaka janga taratibu, ghakajifunukula, mighulusya Boazi, ne kulala haho bhu.8Fukubhwa manane Boazi ghaka. Usukilanga, ghaka lihindulanga, nehaho mukema akabhele ghalala maghulu ghaje! 9Ghaka mubhalilanga, ''Ughweni?'' Ghakajibhungu, ''Une ni Ruth, mtumiahi bhobhe ghwa kike. Mtimbite shuka jobhe unemtumishi ghwa sikema kwa kuwa aghwe ni munywani ghwa hehi.''10Boazi ghaka mubhalilanga, ''Mwanane, Yahweh akubhariki. Ghwa lolesya bhwema kumwisyo kuloko kumwanzo kusabhabhu te ghwa kujanga kubha ghosi bhasumba, abhe utunsi au mupina. 11Ne nomwe mwanane usighubhahe ndo kujilila ghanse gho ukutenda kwa sabhabhu amji ghwa bhantu bhane bhonse bhakumanya kubha ughwe ni mukema gho ukustahili.12Nibhwene kubha une nili munywanyi ghwa hehi; ninga, tetyo kuline bhanywanyi bhahehi kusumba une. 13Sibha hahaha bhufukubhobhu, ne mwabho, kobhejabha akujila uikumu lyaje lya munywanyi ghwa hehi fisogha, muleke ajile jukumu lyaje lya kundughu. Lakini kobhe te alojila jukumu lya kindughu kumobhe ndiho une ndojile, kobhe Yahweh bho akuishi. Ghona mpaka mulabho.''14Kwa hiyo Ruth ghaka lalanga kumaghulu gha Boazi hadi modabho. Lakini ghaka halamkanga mapema kabla ja ghoghonse kukobhola kumtambua, muntu munsi. Kwa kuwa ghaka kwisyanga kumubhalila jisi julikane kubha mukema ghaka jisanga ku sakafu ja kupuria.'' 15Kisha Boazi ghaka mubhalilanga, tetanga mutandio ghobhe ne ughu ni ghilile.'' Hoghaka jilanga tetyo ghakapimanga fipimo fikulu mukagha fyashairi katika mtandio ne kumumtwisha Ruth. Kisha Boazi ghakajanga kumujini.16Ruth hoghaka helelanga kwa mama mkwe ghwaje, ghaka tendanga, ''Ghwakajila, bhuti mwanane?'' Ndiho Ruth ghaka mubhalilanga maghambo ghonse gho ghakajililwanga ne muntu ghogho. 17Ghaka mubhulilanga, ''Fefi fipimo mukagha fya shairi ni filya fyo ghakampanga nyene, kwa kuwa ghaka tendanga usikaje.''' 18Kisya Naomi ghakatendanga, ''Sibhahaha mwanane, mpaka ho ulokamanya bhoghakali, kwa kuwa Boazi te alotamka mpaka ho alokalimalisya ighambo leli bhwelelo.''

4

1Ho Boazi akajile ku musgho ghwa Brthlehemu no kwi kala hansi. Muda mutofu tuweavesile mughana ghwa heli gho Boazi ghakamu sahulilanga. Boazi ghaka mubha lilanga, ''Rafiki ghwane, jisa haha no ujikale. Kiisha muntu uujo akesile no kwikala. 2Ho Boazi ghakakonkanga fiongosi ikumi limwi ghwamuji no kubhala, ''Jikale haha.'' Tetyo bhakekalanaga.3Boazi ghaka mubhalilanga ghulya jamaa gha hehi, ''Naomi gho ghaka helelanga kufuma kumuji ghwa Moabu, alikughusya sehemu ja alidhi jo jikabhele ni milikija mukulu ghweefu Elimeleki. 4Nankalanganyanga kukuha lupola no kukubhalile, 'Uighuleha mbele ja aabhe bhobhekele haha, no ha mbele ja fingosi ghwa bhantu bhaane.' Kubha ulo kunyomwa kuji sabhula, sikombole. Lakini kubho no usilensile kujikombola, umbalile, ili imanye, kukubha kutuhu ghundi ghwa kuji kombola tuughwee, boene ni mutoghoobhe.'' Hoho uujo muntu ghundi akabhalisye, ''Ndku lisabhula.''5Kiisha Boazi ghaka bhala, ''Jilja ntukujo ulokughula ibhala kufuma mumabhoko gha Naomi, uhensi bhwe kumutwala kumwi Ruth Mmoabu, mulekwa ghwa mwaana ghwa Elimeleki, ili kuli nyanyula isime lya malehemu kati bhuhyanyi ghwaaje.'' 6Hoh ghula jamaa ghwa hahi akabhalisye, ''Uunesya kobhole kuji kombola alidhi kujili ja kwaane bhusila kuleta madhala kubhuhyanyi ghwaane binafsi. Ndiku kuhauughe haki ji kuji kombola kujili ja kwoobhe ghwe nyene, kukubha uune syakobhole.''7Jeji jika bhele ni desituri ja kale ja Israeli kuhusu bhukombo no kubadili syana masogha. Kuthibhitisha maghakambo aaghe ghoonse, muuntu uujwe ghaka fulanga fileto jika bhele ni namuna ja kwila makubaliana gha kisyelia ku Israeli. 8Kutetyo uuju jamaa ghwa hehi ghaka mubhalilanga Boazi, ''Bhuusya ghwe nyene.'' Kiisha ghaka lifulesilato syaaje.9Ho Boazi ghaka bhabhalila fiongosi no bhantu bhoonu, ''uumwe ni masyalidi kubha nangula kila syo sikabhele sya Elimeleki no kila syo sikabhele syaKileoni no Mahilon kufuma ku mabhoko gha Naomi. 10Suumba ja ghaagho gho ghali kumuhulu Ruth Mmoabu, mukari ghwa Mahlon: na muha sibali sya kubha mukasyaane, ilikuendelesya isina no bhuhyanyi ghwa maleemu, ili kubha isina lyaaje lisitaghike kati ja bhamughana ghwaje no musigho ghwa bhantu bhaaje. Uumwe ni masyahidi bhwalelo.''11Bhantu bhoonse no fiongosi bho bhakabhele kwilango, bhabhalanga, ''Tuli masyahidi. Yahweh amwile mukema uujwe gho ghajisa kulugho kwaobhe kobhe Raheli no Leya, bhobhabhili aabhe bhajijenga ntumba ja Israeli. No bhubali kibhwe kwi Efrata no kubha mashuhuri ku Bethlehemu. 12No nyumba joobhe kobhe nyumba ja Peles, gho Tamarighamu fyalilanga Yuda, kuhitilabhu fyalo bho Yahweh alo kukupatila kumwi no muhala uujwe.''13Tetyo Boazi ghaka mutwalangi Ruth, no akabhele mukasi ghwaaje. Boazi ghaka lalanganaaje, na Yahweh ghaka muhanga luhusa kupata nelaa, no ghaka fyalanga mwaana mughosi. 14Mukema uujwe ghakambabhalila Naomi, ''Yahweh abarikisibhwe, gho syakauleka bhusila mughana ghwa hehi, yaani mwaana kujwe. Isina lyaaje no libhemaalufuku Israeli. 15No abhe kumwobhe mulutubhi syaji ghwamaisya no mukanya luzuku mubhu kekulu ghoobhe, kukubha mwaana ghoobhe mukwe, gho akutehile, gho ni bola kumwoobhe kuleka bhaana bhaghosi mupungati, ghamuyala.16Kiisha Naomi ghaka mutwala mwaana, ghakamulasya kwitundu lyaaje, no kumuhudumia. 17No majilani bha ghulya mukema, bhakamuhele isina, kokubhabhalite, ''Mwaaana ghafyelibhwa kwa Naomi.'' Bhaka mwilika Obedi. Ghoghakesanga kubha tata ghwaaje no Jese, gho ghakesanga kubha tata ghwaaje no Daudi.18Sesi sikabhele ni bhufyalo ghwa Peresi: Peres ghakamufyalanga Hezroni, 19Hezroni ghaka mufyala Ram, Ram ghaka ufyala Aminadabu, 20Aminaabu ghakamufyala Nashoni, Nashon ghaka mufyala Salmon, 21Salmon ghaka mufyala Boazi, Boazi ghaka mufyala Obedi, 22Obedi ghaka mufyala Jese, no Jese ghaka mufyala Daudi.