Bille: Bible for 1 Corinthians, 1 John, 1 Kings, 1 Peter, 1 Samuel, 1 Thessalonians, 1 Timothy, 2 Chronicles, 2 Corinthians, 2 John, 2 Kings, 2 Peter, 2 Thessalonians, 2 Timothy, 3 John, Acts, Amos, Colossians, Daniel, Deuteronomy, Ecclesiastes, Ephesians, Esther, Exodus, Ezekiel, Ezra, Galatians, Genesis, Habakkuk, Haggai, Hebrews, Hosea, Isaiah, James, Jeremiah, Job, Joel, John, Jonah, Joshua, Jude, Judges, Lamentations, Luke, Malachi, Mark, Matthew, Micah, Nahum, Nehemiah, Numbers, Obadiah, Philemon, Philippians, Proverbs, Psalms, Revelation, Romans, Ruth, Song of Solomon, Titus, Zechariah, Zephaniah

Formatted for Translators

©2022 Wycliffe Associates
Released under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Bible Text: The English Unlocked Literal Bible (ULB)
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English Unlocked Literal Bible is based on the unfoldingWord® Literal Text, CC BY-SA 4.0. The original work of the unfoldingWord® Literal Text is available at https://unfoldingword.bible/ult/.
The ULB is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Notes: English ULB Translation Notes
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English ULB Translation Notes is based on the unfoldingWord translationNotes, under CC BY-SA 4.0. The original unfoldingWord work is available at https://unfoldingword.bible/utn.
The ULB Notes is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

To view a copy of the CC BY-SA 4.0 license visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Below is a human-readable summary of (and not a substitute for) the license.
You are free to:

Share — copy and redistribute the material in any medium or format.

Adapt — remix, transform, and build upon the material for any purpose, even commercially.

The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms.
Under the following conditions:

Attribution — You must attribute the work as follows: "Original work available at https://BibleInEveryLanguage.org." Attribution statements in derivative works should not in any way suggest that we endorse you or your use of this work.

ShareAlike — If you remix, transform, or build upon the material, you must distribute your contributions under the same license as the original.

No additional restrictions — You may not apply legal terms or technological measures that legally restrict others from doing anything the license permits.

Notices:
You do not have to comply with the license for elements of the material in the public domain or where your use is permitted by an applicable exception or limitation.
No warranties are given. The license may not give you all of the permissions necessary for your intended use. For example, other rights such as publicity, privacy, or moral rights may limit how you use the material.

Genesis

Chapter 1

¹Ni kundunna, Kulli gil ɓakuli ni ngunjah. ²ngunjah ye nyha ni gila guɓung ngha le ngha pumpurom. pinnah ngha muri limmah. Bongho magerenteng le Kulli ngha ki ginya muri muru.³Kulli nah, "Ih iɓ poshibang pagha," le poshibang ngha nghang. ⁴Kulli shin poshibang nghe, ih ɓonna. le koriyi poshibang ri pinnah. ⁵Kulli gor poshibang nghe "kara," le gor pinnah ye "duh." Le kapolla ngha nghang le beri ngha nghang, kara ma kundunna.⁶Kulli nah, "Ih ɓi nongho muru ɓi pagha, le ih ɓi koriyi muru ri muru." ⁷Kulli gil nongho muru le koriyi muru mama njahli ya ni muru mama bikuli ya ri nongho le yang. B̟onna. ⁸Kulli gor nongho egh "bikuli." Le kapolla ngha nghang ni beri ngha nghang, kara ma ɓahri.⁹Kulli nah, "Ih ɓi muru ni digha binje le bikuli ya ih ɓi kpaɓɓa bin mona, le ih ngunjeh ma yunnah ɓii ɗigha." pagna nina. ¹⁰Kulli gor ngunjahli ma yumna egh "ngunjah" le kpabba le muru agh gori "salang magula" Shin ne ih bonna¹¹Kulli nah, "Ih ɓi ngunjah pushi lusung: alusung ni ki bil njih ni ngung ni ki bil njih yang ngha, mama kwa agh ari jah yang." Bonna. ¹²

¹³Le kapola ngha nghang ni beri ngha nghang, kara ma tahro.¹⁴Kulli nah, "Ih poshibang bi digha a kuli ate koriyi bakara ri duh, ih bi a dum, kunbang, akara ni abogho. ¹⁵Ih bi a digha aposhibang ni a kuli ki poshibang a ngunjah agh." Bonna.¹⁶Kulli gil aposhibang magulina ɓahri, poshibang magula egh ih ɓi pag tumo ni ɓa kara, le poshibang makena ih pag tumo ni duh. Gil la amuna nshienri ɗeshili. ¹⁷Kulli tig yang a kuli ih ɓi a pah poshibang ri ngunjah, ¹⁸ih ɓi a ɗigha muri kara ni duh, le ih ɓi a koriyi poshibang ni pinna. Kulli shinna ɓona. ¹⁹Le kapolla ngha nghang ni beri, kara ma ihne.²⁰Kulli nah, "Ih amuru ɓi ɗungso ni agi usulo dudug, le aminyah ih gangla a nongho ɓakuli." ²¹kulli gilla ayam gula magulina ni a salang magula agh, ɗeshili ni agi usulo ni kwa agh a ngura yang, agi usulo ni ki ginya ngha ɗungshi ɓa muru ba kwa agh, le aminyah ni kwa agh ni jah yang. Kulli shinna Ɓonna.²²Kulli moshiyang, ki nah, "Nmosso ni nyashibang, le nɗunshi amuru ni salang magula agh. Ih aminyah a ɗungshi nugunjah." ²³Le kapolla ngha nghang ni beri, kara ma tongno egh.²⁴Kulli nah, "Ih ɓi nguɓ njeh ih pussa agi usulo, mama kwa agh ari jah yang, agiluwo,aga ki kungni ya ni ayam lusung, mama kwa agh ari jah yang." Ɓonna. ²⁵Kulli gil ayam lusung ri jah yang, agi luwo ri jah yang, le ni ga kwa ki kungno a njahli ya a jah yang. Shinna ih ɓonna.²⁶Kulli nah, "Le ih ɓi shi gil ɓwa a minlim sung, ki pur sung. Ih ɓi a kum ɗigha muri a njih ni salang, ni muri aminyah ɓakuli, muri agiloh, ni muri aga kwa ki ɗemmah njahli a ngunjah agh." ²⁷Kulli gil ɓwa a minlimmi. A minlimmi ni gil li. Ɓabura ni ɓamah ni gilla.²⁸Kulli moshi yang le nah yi yang, "Nmosso, nɓurro. Nɗungshi ngunjah, nn'ganni. nɗigha muri anjih salang, mura aminyah ɓakuli, ni muri gi usulo ni kwa ki ginya a ngunjah agh." ²⁹Kulli nah, "Shina, mpah ne yong lusung ni kwa a ngunjah ni ki ɓil njih ya, ni ngung ni kwa ni njihngung ngha. Aka ɗig gili]h le yong.³⁰Nyamlusung ni ngunjah kwa agh, minyah ni kwa a kuli ya, ni ga kwa ki ɗemmah njahli ya, ni ga kwa a gila ni usulo ri ya, ni lusung ni kwa agh ih ɓi ɗig gilihna." Pagna nina. ³¹Kulli shin ga kwa gil agh. "Shinni, Ɓonna. Le kapolla ngha nghang berri ngha nghang, Kara ma topurmoh.

Chapter 2

¹Le gil ɓakuli ni ngunjah mahla le a ɗungshi yang ni agi usulo kwa. ²A kahra ma tomɓahri Kulli meshili atumo le ni pag agh kwa, le usulo ari atumo le kwa a kahra ma tompur ɓahri. ³Kulli moshi kahra ma tompur ɓahri le tighi gerenteng, ate a kahra egh ni Kulli usuli ni ari atumo ma gilli ngunjah.⁴Ga ni pag pagha ni a gilli ɓakuli ni ngunjah, a kahra ni Yahweh Kulli gil li ngunjah ni aɓakuli ya. ⁵A ɓalusung nyha a njunjah sang ngha, a lusung nyha sang puro a ɓabang ngha, ate Kulli ni sang tigha ih ɓi muru ih nyah a ngunjah agh, le ɓwa nyha ka ɗig ɗiya agh. ⁶Keminiya tirimah nagha ki soɓɓoh ki liɓ njahli kwa⁷Yahweh Kulli gil ɓwa ni tuɓɓu ni njahli ya, le fug yi usulo a luhli, le ɓwa ɗig ɓayong ma shinshim. ⁸Yahweh Kulli gil kwahgoh a nji nanjeh, a Aidan, Le a beh ni tig ɓwa ni gil agh nghang.⁹A nguɓ njahli Yahweh Kulli gil ngung ni kwa ɓor shina ni maɓonna ate gilihna agh a gulo. Ga bolli ngung ma usulo ni a ntiri ɓa kwahgoh agh ni ngung ma yeri gi maɓonna ni mashihra. ¹⁰Salang puro a Aidan ate pih ba kwahgoh egh muru, Le koriya beh ɗig asalang ihne.¹¹Luhli makunduna ih Fishon. Ini pag mama billa ntiri njeh Hawila kwa agh, bah ni Azurfa agh. ¹²Azurfa ni njeh ya maɓonna ni. Atahli Onis ngha nghanng ɗeshili.¹³Luhli salang ma ɓahri ni Gihon. Mama billa ntiri njeh Kush wa. ¹⁴Luhli salang ma tahro ni Tigris, le ini billa nji nanjeh le Asshur. Salang ma ihne ni Yuferites¹⁵Yahweh Kulli tol ɓeh le tighi a kwahgoh Aidan ih ɓi gilliyi. ¹⁶Yahweh Kulli lag ɓeh, ki nah, "A logle a lih nji ngung ni kwa a kwahgoh agh nieh. ¹⁷Keminiya ɗigna ni awo lih nji ngung ma yeri gi maɓonna ni mashihra. Ni njiteng aka wuh."¹⁸Le Yahweh Kulli nah, "Ni ɓotto ke ɓwa ɗig ni muri ya. Le ih ɓi gil yi ɓa angni ni pyerra ri ya. ¹⁹A nguɓnjahli Yahweh Kulli gil giluwo ni kwa a lusung ngha ni minya ni a kuli ya. Le zuni yang bin beh ih ɓi pah yang luhlung. Luhlung ni kwa ɓeh gori gigillani ni usulo agh, ɗigna nina. ²⁰Ɓeh pih agiluwo kwa luhlung, ni aminya ni a kulli ya, ni ni nyam lusung kwa. Keminiya ɓeh ni kum ɓa aangna ni pyerra ri ya.²¹Yahweh Kulli tig ngih njitullo bol ɓeh., le nongtullo. Yahweh Kulli pushi muhnjikari mwoh le gir ba pushi muhnjikari nghang ngha. ²²Ni muhnjikari ɓeh ni pushi ya, gil ɓamah le zuni bin ɓeh. ²³Ɓeh nah, "A kunbang ni ya, mama ni pag muh le muh lang, ni nyama le myammam. A gori 'ɓamah' ate pushi ri ɓabura."²⁴Nina agh, ɓabura ka ɗag tehri ni ngih, ka kpaɓni mahmi, le aka ɗig ngirung mwoh. ²⁵A yangha kwa ni tehsalang, ɓabura egh mni mahmi, keminiya ni a og ihriɓiyina agh.

Chapter 3

¹Niɓeniya yuoh ngha ni nahli bang ni wor anshile ayam lusung ni kwa yaweh kulli gil agh, nah yi ɓamah egh, Kulli nah, ''Ni njiteng ni ɖigna ni nga lih njih ngung a ɓa bang ni ya'?". ²Bamah egh nahyi yuoh "Njih ngung ni kwa ba ɓarang ni ya salih. ³Keminiya ga bolli njih ngung mama a ntiri ɓabang ngh Kulli nah ni sa lih, ko ɖoghiya ate mama sa wuh.'"⁴Yuoh nahyi ɓameh, Ni njiteng ni ni nga wuh agh. ⁵Ate kulli yeri na kareh ni ih nlih ni ya, njih yong ka ɓwa agh le nga ɖig ninga Kulli, nga yeri gima ɓonna ni mashihra. ⁶Ngha bamah egh shinni ngung nghe ka ɓor lih, le ye ɓor na shinna a njiung ngha, ɖeshili ate tig ɓayong yeriteng ngha. tuh njih ngung nghe lih, le tuh pih buri ni a yangha nini ya, le osso lih.⁷Le njihyang kwa ɓwa agh le a yerre ih a yangha ni tessalang, nina le a al nbuh gorih a tah a vulliyi ni ɓung yang. ⁸A og kara Yaweh Kulli ki ginya a ɓabang nghe a pollo le kara, le ɓeh ni mahmi vulla ri Yaweh Kulli a ntiri a ngung ni a ɓabang nghe ya.⁹Yaweh Kulli gor ɓeh le nah yi. "Awo ngha yebang.?" ¹⁰Beh nah, N'ogno a ɓang, le ngobong wollang ngha vullo ate myang ni tessalang". ¹¹Kulli nah, "yang woɓɓo awo ngha ni tessalang? Ko a lih na nji ngung ni ntigha ke ih ɓi lih ya agh?"¹²Beh nah. "Bamah ni a peng ngha ih ɖig ni meng ngha ini peng nji ngung nghe ke nlih." ¹³Yaweh Kulli nah yi ɓamah egh, "Mang a pag pagha ni?" Bameh nah "yuoh ni soriyi nghang ke nlih yi"¹⁴Yaweh Kulli nah yi yuoh, "Ate a pag na ga agh, nyommoni ni weh a ntiri ni muro a ntiri a giluwo ni a yamlusung. Muri tehyoh ni aka gingni le kikkiri ni ka pag gilihna lo ha kara ni kwa a ɗigni ni usulo agh. ¹⁵Nga tig shiɓi murum ntiri yong ni ɓamah, le a ntiri amuno ni amuni. ih wam muro le a doghi kushi."¹⁶Ari ɓameh nah, "Nga ɓuhriyo konno ɓilmuna, a konno egh ni aka ɓil li amuna, ga awo al kwa agh ate buroni, keminiya ih ka ɗigha muro."¹⁷Ari Adamu agh nah, "Ate a ogna ngih mahmo, le a lihna njih ngung mama nlagha ngi nah ke ih ɓin nlih ya agh; nyommoni ni njahli ate muro, ni gana ri tumo ni aka lihni ha kara usulo lo kwa. ¹⁸Njahli ka pushi ajweh ni awolgweh le aka lih aga a ɗigha a bang ngha. ¹⁹Ni lihngha kundumo ni aka lih ni burodi, ha a nyer ni nguɓnjahli bah a pur nghang ngha. Ate awoni kikkiri le ɓa kikkiri ni a nyer nghang."²⁰Ɓeh gor luhli mahmi ih Hauwawu ate ini ih pag ngih aɓayong aɓayong kwa. ²¹Yahweh Kulli gil yi Adamu ni mahmi gikurra nguɓɓu le mel yi yang.²²Yahweh Kulli nah, "Niɓeniya ɓwa ɗigna ninga mwoh a ntiri sung, ki yeri gi naɓonna ni mashihra.Niɓeniya ke ih ɓi shi ɗaghi ih ɓi keni bih dog njih ngung ma usulo, le tuhyi lih, le ɗigha ha ke kene agh." ²³Nina agh, Yahweh Kulli piriyi a bang Adani, ih woro ih ke jug njahli ni a pushi ngha nghang. ²⁴Kulli pushi ɓeh a bang Adani, le tigha a Kerubobi a njih na njehle ɓabang Eden, lni garabwo ma teɓna ki piliya njih ba kwa agh. Ate ih ɓi a lel njere ni kikah ri ngung usulo agh.

Chapter 4

¹Ɓeh yeri mahmi Hauwawu le muna kpah yeh le ɓil Kayinu. Nah, "Ɓil la ɓabura ni angna le Yahweh." ²Le ɓil muna ngih Habila. Niɓeniya Habila ɗigna ɓa lella anjung, Keminiya Kayinu ɓa ɗig ɗiya.³Le pagha ni kunbang Kayinu zuni ɓaɓa ntiri njihngung ni ɗig ga gipahna bin Yahweh. ⁴Abel te ya, zuni ɓaɓa le aminɓala le agiluwo le ni ama lishina ɓaɓa. Yahweh agna Habila ni gipahna, ⁵keminiya Kayinu ni gipahna le ya ni agha. Nina agh Kayina pag yahlula, le ɓundumi.⁶Yahweh nah yi Kayinu, "Pallang ke a pag yahlula ni ɓundumo? ⁷Ngha a pagna ga yarata agh, ni a agho a? Keminiya ngha ni a pag ga yarata a agh, gimashihra gungha kunkangna lo le alla ka nuh muro, keminiya ɗigna aka ɗigha muri,"⁸Kainu waɓteng ri munangih Habila. Gire pagha ngha a yangha a ɓabang ngha, Kainu loghi munangih Habila le wol nlue. ⁹Le Yahweh nah yi Kainu, "Muna ngwoh nghe?" Kainu nah, "Ni nyeri ya. Mini ngi pag ɓalel munangyang?"¹⁰Yahweh nah, "Mang a pagha? Nkilla le muna ngwoh logna njahli ki ɓua ni lullo a binang. ¹¹Niɓeniya nyommoni ni weh pura a njeh, ni logshi kuni ag nkilla le munagwoh a boh agh. ¹²Logni niɓeniya a ɗig njahli le ni ih pushiyo gissoro ni masso le ya. A ɗig ɓa gangla al bin ɗigna a ngunjah.¹³Kainu nah yi Yahweh, "Fungso lang uwora ga nlogle ntol agh. ¹⁴A pagha agh, a piriyi nang a njehni, le nga vulla ri kundumo. Nga ɗig ɓa gangla al bin ɗigna a ngunjah, le ɓeni kwa kumang ngha ka wol nluyang." ¹⁵Yahweh nah yi, "Ngha ɓwa wolnluo Kainu, a ihlih tangma nluo muri mbende tonɓahri." Le Yahweh tig nyonglo a kundum Kainu, nina agh ate ɓeni kwa kumi ya, ɓeh ni ki wolnlue ya.¹⁶Nina agh Kainu puro ɗag kundum Yahweh le ke ɗigha a njeh Nod, nji manjeh le Eden. ¹⁷Kainu yeri mahmi le kum muna yahli. Le ɓil Enok. Ɓag lahmagula le gori ni lulli muni Enok.¹⁸A vil yi Enok Irad. Irad ni ɗig teh Mehujayel, Mahujayel ɓig teh Methushayel. Methushayel ɗig teh Lameh. ¹⁹Lameh bolla amenah ɓahri. Lulli mwoh ih Adah, le lulli mamona ih Zillah.²⁰Ada ɓil Jabal. Ini pag teh aɓeni ɗigha a agungri aɓeni ni agiluwo agh. ²¹Lulli munangih ih Jubal. Imi ih pag teh aɓeni ki dalli ngwangntah ni agi tongna agh. ²²Zilla te ya ɓilla Tubal-Kainu, mantuh le bronz, ni andolong. Lulli mingali Tubal-Kainu ih Naamah.²³Lameh nah yi amahmi, "Ada ni Zillah, nteshikiri yong ri gih lang; a yong amaleh Lameh, nteshikiri yong ri atenana lang. Ate nwolla nluo ɓwa ate tigna nghang pinye, basadeng ate nyimnang. ²⁴Ngha a nwah ihlimurung le Kainu mbende tonɓahri ya, le ihlimurung le Lameh ka pag mbende woro tahro purlum."²⁵Adamu yeri mahmi ɗeshili, le ɓil munabuna. Gor lulli ih Seth le nah, "Kulli ye pah nang munabuna maɓi a tuhkushi Habila, ate Kainu wolla nlue." ²⁶A ɓil yi Seth munabuna le gor lulli ih Enosh. A kunbang ngho agh aɓayong ingni na a gor lulli Yahweh.

Chapter 5

¹Ga ni pag gi nyonglina muri aminkah Adamu. A kare ni kulli gilli ɓayong agh, gil yang ninga ini. ²Ɓabura ni ɓamah ni gilla. Moshi yang le gor yang ɓayong ngha gilli yang ngha.³Ngha Adamu pagni bogho woro topurmwoh pur lum agh, ɓil muna ninga ini ki puri, a minlim le, gor lulli ih Seth. ⁴Nzum ɓilla le Seth agh, Adamu pagna bogho woro tongno tompur tahro. Ye ɓilla amuna buna ni amuna ngalang. ⁵Adamu pag bogho woro tongno tompur ihne pura muri wuramwoh pur lum, le wuh.⁶Ngha Seth pagni bogho woro tongno pura muri tongno agh, ɓil Enosh. ⁷Nzum ɓilla le Enosh agh ɗigna bogho woro tongno tompur tahro pura muri tomɓahri le ɓilla amuna buna ni auna ngalang. ⁸Seth pag bogho woro tongno tompur ihne pura muri lum pur ɓahri. le wuh.⁹Ngha Enosh pagni bogho woro tongno tompur ihne ya, ɗig teh Kenan. ¹⁰Nzum ɓilla le Kenan agh, Enosh pag bogho woro woro tongno lum tompur tahro pura muri lum pur tongno. Le ɓilla amuna buna ni amuna ngalang. ¹¹Enosh pag bogho woro tongno lum tompur ihne pura muri tongno.¹²Ngha Kenan pagni bogho woro tompur bɓahri ya, ɓil Mahalalel. ¹³Nzum ɓilla le Mahalalel agh, Kenan ɗigna bogho woro tongno lum tompur tahro pura muri woro ɓahri. Ye ɓilla amuna buna ni amuna ngalang. ¹⁴Kenan pag bogho woro tongno lum tompur ihne pura muri lum, le wuh.¹⁵Ngha Mahalalel pagni bogho woro tahro pura muri tongno agh, ɓil Jared. ¹⁶Nzum ɓil Jared agh pag bogho woro tongno tompur tahro pura muri woromwoh pur lum, le ɓilla amuna buna ni amuna ngalang. ¹⁷Mahalalel pag bogho woro tongno tompur tahro pura muri woro ihne pure lum pur tongno, le wuh.¹⁸Ngha Jared pagni bogho woro tongno pura muri woro tahro pure ɓahri ya, ɓil Enoch. ¹⁹Nzum ɓilla le Enoch agh, Jared pagna bogho woro tongno tompur tahro. Le ɓil amuna buna ni amuna ngalang. ²⁰Jared pag bogho woro tongno tompur ihne pura muri woro tahro pura muri ɓahri, le wuh.²¹Ngha Enoch pagni bogho woro tongno topur mwoh agh, ɓil Methuselah. ²²Enoch gingna ni Kulli bogho woro tongno tahro nzum ɓilla le Methuselah. Le ɓilla amuna buna ni amuna ngalang. ²³Enoch pag bogho 365. ²⁴Enoch gingna ni Kulli in paghi ke Kulli tolli.²⁵Ngha Methuselah pagni bogho 187, ɓil Lamech. ²⁶Nzum ɓilla le Lamech agh, Methuselah pagna bogho 782. Ɓilla amuna buna ni amuna ngalang. ²⁷Methuselah pag bogho 969. Le wuh.²⁸Ngha Lamech pagni bogho 182, ɓil muna buna. ²⁹Pih lullung Nuhu, ih nah, "Mama ka pahsung usulo ri tumo lesung ni ri konno le tumo le bihsung, mama ɗigna sa pagha ate Yahweh wara nyom njahli ya."³⁰Lamech pagna bogho tongno tongno pura muri woro ihne pure lum pur tongno agh le ɓil Nuhu. Ɓilla amuna buna ni amuna ngalang. ³¹Lamech pag bogho woro tongno tomɓahri pura muri woro tahro pura muri lum pure tomɓahri. Le wuh.³²Nzumo ni Nuhu pagni bogho woro tongno tongno agh, le ɓil Shem, Ham, ni Yafet.

Chapter 6

¹Zu na kunbang ni aɓayong logshi ɓuhro a ngung njahli ni ɓilliya amunagallang, ²nga amunabuna le Kulli shinni amunagallang le aɓayong agh a tol njiyang. Le tol yi muyang a mehna, ɓeni kwa agh tariyi muyang ngha. ³Yahweh nah, "bongho lang ni ki ɗigha bin a ɓwagha ha kikene agh, ate a girung ni. Aka ɗig bogho worotogno pur wora mwoh."⁴A ri akara wogha a Nephilim ngha ngungnjah, ni ngha kikene. Nga paggiri ngha amunabuna le Kulli tigni amunagallang le aɓayong lah ngha, aɓilla amuna ni yang. Mamani pagha aɓairritenna ni ɓeriya, abuna ni ayeri agh.⁵Yahweh shin gimashihra le aɓayong gongna a ngungnjah, nga kwa kpanni ɗenshele yahliyang gimashihra ni tollo kenne. ⁶Yahweh nah keyerina le ke ni pushi aɓayong a ngungnjah agh, gire pih yahlula a kunyahli⁷Nina agh Yahweh nah, "Ngha gangha aɓayong ni pusa a muri ngung njah -aɓayong na agiluo, a gah noni muyayang ngha, amiya ni akuli ya, ate keyerina le ke ni pushi yang ngha. ⁸Keminiya Nuhu kumna ɓorro a nji Yahweh.⁹Mamani ɗig bibilla le Nuhu. Nuhu ɓayong maɓonna ni, a ntira aɓayong ɓeh ya nya ni gimashihra. Nuhu gin ni Kulli. ¹⁰Nuhu ɗigha ter a munabuna tahro: Shem, Ham, and Japheth.¹¹Ke ngung njah ɓiyina a nji Kulli, nye ɗugshi ni gimashihra. ¹²Kulli shin ngung njah; Nshinna, nye ɓiyina, ate girung kwa ɓiyina agipagna le yang ngung njah.¹³Kulli nahyi Nuhu, "Nshinna kunbang nga zu ni mala le agirung, ate ngung njah ɗungshi na na gimashihra ari yang. Ininina, nga ɓiyi yang ni ngung njah egh. ¹⁴Ih gilyi muyong doroshi ni ngun cypress. Gil a kangna a ye doroshi ye, le vulliyi ni myang dong a njibaye ni jummi. ¹⁵Ini nga gilli ninga; Ke nonno le doroshi ih ken worotogno tahro; ke ɓayeh ih pag woraɓahri pur lum, ni sabale ihɓi ken woramwoh ɓahri.¹⁶Pag yi doroshi ye muri, a meshili girikari a muri bogrong. tig kunkangna anji ɓayeh doroshi ni gil ɓayeh ma njeh, ni ɓayeh ma ɓahri, ni ɓayeh ma tahro. ¹⁷Teshikiro, tolla ɗigha ɓunomuru a muri ngung njah, ate ɓiyi a girung in kwa a ngung njah bin nje ɓakuli ni usulo ri ya. Ga kwa ngung njah agh ga wuh.¹⁸Keminiya ngha tig ogrung lang ni yong. Nga ingna a yeh doroshi, yong, na munabuna le yong, na mahmo, na mahla amuna yong ni yong. ¹⁹Ga kwa puso ni usulo ri ya ni girung, jah mamah kwa agh ɓahri aka zu ni yang a yeh doroshi, ate a ɗig njah ni yong mabuna ni magallang.²⁰Jah amiya a ngurayang, anyamma a ngurayang, aga gikuna njali agh a ngurayang, makwa agh ɓahri ka zu abino ate a ɗig njah. ²¹Kpaɓɓi muro a nja gilih ni kwa agh a lih agh ih gibbe, Ata ihɓi yong gilih na yang." ²²Le Nuhu pag nga. Amuri a gah kwa Kulli tighi ya, ih ni pagha.

Chapter 7

¹Yahweh nah yi Nuhu, "Nzu, ni aɓa liyo kwa n'ingna a gissasa, ate nshinna nyongni aɓa njiteng a njah ni. ²Jah giluwo ma kunwar ni kwa agh aka zuni a mabunna tonɓahri ni ama ngalang tonɓahri. Ari agiluwo mama nyha kunwar a agh, zuni yang ɓabura ni mahmi. ³Ɗeshiliya aminya ma ɓakuli, zuni abuna tonɓahri ni ama ngalang tonɓahri, ate a tig jah yang a ngunjah.⁴Ate a yeh kara nga tig muru ka nyah a ngunjah ma ɓakara woro ɓahri ni duh woro ɓahri. Nag ɓihyi ga kwa ni usulo a nguɓnjahli mini ngilli ya." ⁵Nuhu pag ga kwa Yahweh tighi ih ɓi pag ga.⁶Nuhu ngha ni bogho woro tongno topurmwoh ngha wamma muru zuni ngunjah. ⁷Nuhu, mahmi, amuni, ni amahle amuni kwa ingna a gissasa mure ate amuru ni ki wambang ngha.⁸Agiluwo ma kunwar ni a mama nyha kunwar agh, aminyah, ni aga kwa ki sungha njeh ya, ⁹ɓahri ɓahri, ma bunna ni ma ngalang, zu a bin Nuhu, le ingna a gissasa, ninga mama Yahweh lagni Nuhu agh. ¹⁰Ɗig nina a zum akara tonɓahri ye ya, amuru wambang zu a ngunjah kwa.¹¹A yeh bogho woro tongno topurmwoh le Nuhu agh, a yeh shienri ma ɓahri, a yeh kara ma lum pure tonɓahri le shienri ye, a kara mwoh, le anjimuru maguliyina ni njahli ya sahgha, le ɓakuli logshi kuni. ¹²Muru logshi nyah a ngunjah ha ɓakara woro ɓahri ni duh woro ɓahri.¹³A kare ni mw,oh agh Nuhu ni amuni, Shem, Ham, ni Yafet, ni mahle Nuhu, ni amahle amuni tahri ni yang, ingna a gissasa. ¹⁴A ingna ni ayam shihra ni kwa agh ni jahyang, ni ajah agiluwo ni kwa agh a ngurre yang, ama sunghina ni kwa a ngunjah agh ari jahyang, ajah aminyah ni kwa agh a ngurre yang. Jah gi usulina ni kwa ni kwetire ya¹⁵Ɓahri le ga kwa ngha ni ngirung ni usulo ri ya zu nz bin Nuhu le ingna a gissasa. ¹⁶Agiluwo ni kwa agh ingna ma bunna ni ma ngalang; a ingna ninga Kulli lagni Nuhu ih ɓi pag ga. Le Yahweh gir kunjere mur yang.¹⁷Le wamma muru zu a ngunjah kwa ha akara woro ɓahri, le muru egh woro ɓuhro le logshi gissasa a bikuli le ngunjah. ¹⁸Amuru egh vulliyi ngunjah kwa, le gissasa ye nongha muri muru.¹⁹Amuru egh logho gogho ha nkonno ma saɓna ni kwa a ngunjah agh muru ɓoshina mur yang. ²⁰Amuru egh ɓoshi muri ankonno ma saɓyi na ye ni kusung lum pur tongno²¹Agi usulo ni kwa a ngunjah agh wuh-aminyah, agiluwo, ayam lusung, agi usulo ni gogho leyang kwa ni a ngunjah agh, aɓayong kwa ²².Agi usulo ni kwa a njahli ni usulo ri yang ngha, wuhna.²³Nina agh gi usulo ni kwa a nguɓ njahli ya juhrina, ɓayong, agiluwo, agi sungha njahli ni aminyah ɓakuli. A yangha kwa a juhrina a ngunjah. Nuhu ni mwoh ni aɓeni nini a gissasa agh ni uwo. ²⁴A muru egh nongha ngunjah ha akara woro tonɓahri pur lum.

Chapter 8

¹Kulli ɗenshi ni Nuhu, na anyam ɓalusung, na agiluo ni niyang a gisassa agh. Kulli tig gugh bwa a ngungnjah, le muru tang songso. ²Ke anjimuru ma limna na agɓele ɓakuli gira kpya, muru ɗagte nya. ³Ke a muru ni gi ɓangha tang ingna ngungnjah, ni njummo agh ari mallale akara worotomgno woroɓahri pru lum a mure ma songshi na.⁴Ke gisassa zu ɗigha a muri nkonno Ararat, akara ma lumpure tomɓahri, a shieri ma tomɓahri. ⁵Ke amuru ma ɗig songso ha ari shieri ma lum. A muri kara ma kunduna ma shieri agh, amuri ankonno ɗung muyang.⁶Ɗigha njum kara woro ɓahri le Nuhu logshi gbende gisassa mamah gil agh. ⁷Tashi gahla ke logho woro galla ha amuru ke songshi ni a ngungnjah.⁸Le ye ke tashi kuhla ih ke shin songso le muru angungnjah, ⁹Keminiya kuhla ni kum bin usuli kushi ya, le nyere bini a gisassa, ate muru ngha wa oh amuri ngungnjahli. non bih njibang, le ke tol nyensaa ye gisassa a bini.¹⁰Ye lebbang kara tomɓahri ɗeshili le ye pushi kuhla a ye gisassa tasha. ¹¹Ke kuhla nyen ni kapola. Shinna! ni mbur ngung zaitun masona a kuni. Nina agh Nuhu yerina ih le amuru ɓurina songshi ngung njahli. ¹²Ye lebbang kara tomɓahri, ɗeshili le ye pushi kuhla a ye gisassa tasha. Le ni ye nyera bini ya.¹³Ɗigha a amur worotongno topurmwoh ni bogho ma kunduna, a kara ma kunduna a shieri ma kunduna, nga amuru yumni a ngung njahli agh. Nuhu pushi gbende kun gisassa, nshin bang, shinna agowo, Nshinna, ngung njahli yumna. ¹⁴A shieri ma ɓahri, a kara woramwoh pure tomɓahri, ngung njhali yumna.¹⁵Kulli nahyi Nuhu, ¹⁶"Mpura a gisassa, yong, amah yong, amuna yong, na amah le amuna yong ni yong. ¹⁷Ntolla nyamma makwa ni usulo a bih yong- amiyah, aguluo, na ga ɗemma ni kwa ki ɗemma ngung njahli agh-ate a nyashibang mashi a ngung njahli, ate a ɓilɓilla le ɓuhro a ngung njahli."¹⁸Le Nuhu puro na amuni, mah mi, na amah le amuni ni ma. ¹⁹Gah kwa ni usulo ri agh, gah gi ɗemma, na aminya, gah kwa ki gyah a ngung njahli agh, ari aɓilɓilla le yang, ɗag ɓah gisassa.²⁰Nuhu ɓagyi Yahweh ɗeshile ɗarah, Tolla agiluo ma gerenteng ɓaɓah, na aminya ma gerenteng, na gipahna ma pingsa amuri ɗeshile ɗarah. ²¹Yahweh og boro sunsunang nah njiɓaye, "Ni wa yom njahli ate muri ɓayong mapinna, ate ma aɗenshele ayahli yang agh ma mashihra amunaleyang. ke nye ngha juri gah kwa agh gi usuli ya, ninga mamah pag gah. ²²Ngha miniya ngung njahli wa o'agh, kunbang janggiri ni tolgisoro, tahɓi ni binpiena, kunpiena ni kuntahɓi, la kara ni duh ni gi kashiya."

Chapter 9

¹Let Kulli moshi Nuhu na amuni le nahyi yang "Mbilla nyanshibang ndunshi ngujah. ²Ngobong ni njilayong ki kariyi gakwa ni usulo a ngunjah agh, amuri aminya ni a Kulli kwa, amuri gakwa ki ginya nje agh, ni amuri anji ni a muru agh kwa a panayongni a biyong.³Gakwa ki ginninju agh ki dig gilli leyong ningha ma npani yong anbugi mansona agh. ni ɓeni agh npana yong gakwa. ⁴Keminiya ke ɓi nli nyama ni njungha ini, ninkillale riya⁵Keminiya ate, nkilla lo agh usulo ngha ye ngha ili muri. A bi nyama ni kwa agh ngha ili muri. A bi bayong ini abi beni wol nlue, muna ngiya ngha il usulo le abini. ⁶Beni kwa sob nkilla le bwah ko agh bwa ni ki sob nkilla le ko ate pubbang le kulli ni pagni. ⁷Yong te agh in billa riyong njashibang in meshiye a ngunjah kwa njishibang a muri".⁸Le Kulli nateng ri Nuhu na amuni ki nayi yang. ⁹"Mem teya inteshi kiriyong ngi bol ogrung lang niyong na amin kayong a nzuyong. ¹⁰Ni agalayong nikwa ni, njungh, na amiya na agiluwoh ni ga kwa ni usulo pag mamiyong a ngunjah agh, logha ri aga kwa pura gisasa ni ga te kwa ni usolo ri a ngunjah agh.¹¹miya ngi teshi ogrung lang niyong ih ni wa pag agh a bishili bayong kwa ni muru agh. Na wa bishili njunjah ni muru agh" ¹²Kulli na "ga ni gidunna ogrung ni ngi pagha ntirang ni yongha na agilayong ni kwa ni usulo agh ni nza ni ki zu kwa agh ¹³Ntigna ngangri lang a nlaggiri ih ka dig gi dunna ogrung ntirang ni ngunjah.¹⁴Ih dig agh kumbang nzuni ni nlagiri ngunjah le nshin ngangiri a lagiri agh, ¹⁵Le ngha denshi ni ogrun ni ntirang ni yong ngha ni gha kwa ni usolo agh. Muru ni wa dunso gir jabangha.¹⁶Nganri ki pura anlagiri ngha shina, ate ih ndenshe ni ogrun ma niki mal agh agh a tiri Kulli ni agha ni usolo ni nyama a ngunja kwa agh" ¹⁷Le Kulli waɓi Nuhu, gha ni ki dun ogrun ni nteshe a tiran ni aga kwa ni usolo a ngunjah agh.¹⁸A muna Nuhu ni pura a gibasa agh ini Shem, Ham, ni Japhet. Ham ni pag teh Kan'ana. ¹⁹Aɓeni taro ni agh ini pag amuna Nuhu aɓayo kwa pura jibiyang ke dunshi ngunjah.²⁰Nuhu ni digdiya ni duna pana agun inabi . ²¹Nu muru inabi bara nongni ninang ni vuliyi riya a gumrile²²Le Ham teh Kan'ana shin teselang le teri, le wabi amunagi ni bari a njibang gha. ²³Ini Shem ni Yafet- toli dagra magula buagh goriyang ginni njuyang ke vulini tesalang le teyang. Kundunyang pilla digsa ini na shinni tesalang le teyang ngha.²⁴Ngha Nuhu logni nba tuna njiya, le yeri ga muni makena pagya. ²⁵Ini nani "Kan'ana ih juro. Ih bi dig denlale a denlala amunangi".²⁶Ye na deshi "Ihbi Yaweh Kulli le shem, moshi le Kan'anana ih bi dig benlale. ²⁷Ihbi Kulli buri njiye le Yafet ih pag liye a gumri le Shem, ih Kan'ana dig denlale".²⁸Njum muru agh Nuhu pag bogho wuro tongno taro pura muri wuro bari pulum. ²⁹Akale Nuhu kwa agh bogho wuro tongno tomburi ine pura muri wuro bari pulum le wu.

Chapter 10

¹Aɓayongni ni pag biɓilla le amuna Nuhu, a yangni, Shem, Ham, ni Japhet. Amuna ni a ɓilla njum wambang le muru agh.²Amuna Japhet ni Goma, Mago, Madai, Java, Tubal, Meshech ni Tiras. ³Amuna Goma ni Ashkenaz, Riphath, ni Togarmah. ⁴Amuna Java te ya ayangni Elishah, Tarshis, ɓa Kittite ni Dodanim. ⁵Ari yang ni aɓa kunsalang koriyi nghang le worra njeh le yang, ɓeni kwa agh ni kunbille, nji ri kunvarre le yang, ari aɓa layang.⁶Amuna Ham ni kush, Masar, Fut, ni Kan'ana. ⁷Amuna Kush ni Seba, Hawila, Sabta, Ra'ama, ni Sabteka. Amuna Ra'ama ni Sheba ni Dedan.⁸Kush ni dig ter Nimrod, ɓeni pag ngih gara ɓabura mwoh a ngunjah ni ya. ⁹Ɓa ahlah magula ni a dum Yahweh. Ih ni paghi ke a nah "Ninga Nimrod, ɓa ahlah magula a dum Yahweh." ¹⁰A ntiri alah magulina makunduna le ya ni Babila, Erek, ni Akkad, ni Kelnah, ni njeh shinar agh.¹¹Njehwo ɗagha worra Assuriya ki ɓag Nineba ni Rehobot, Ir, ni Kala, ¹²ni Resen mama ntiring le Nineba ni Kala agh. ¹³Masar ni ɗig ter aɓa Lud, Anam, Naftu, ¹⁴Faturus, Kaslu (ntira aɓeni aɓa Filistiya pur nghang ngha), ni aɓa Kirit.¹⁵Kan'ana ni ɗig ter a Sidon, minɓalla ni Het, ¹⁶ɗeshili ni a Yebusiya, Amoriya, Girgashiya, ¹⁷Hiwiya, Arkiya, Siniya, ¹⁸Arwadiya, Zemariya, ni a Hamitiya. Nzumo ni kunvarre le ɓa Kan'ana meshiyi ni.¹⁹Kasa njeh le aɓa Kan'ana lo,gha Sidon, nji Gerar kari Gaza le worra nji Sodom, Gomora, Adma, ni Ziboyim, logha Lasha. ²⁰Amuna Ham ninga, bolla ri kunvarre le yang, nji ri kunbiri le yang, a njahli le yang, ni a njeh le yang.²¹Amuna ni a ɓil yi Shem, nyem Yafet agh. Shem ɗeshili ya kahyi aɓa Eber ni. ²²Amuna Shem agh Elam, Asshur, Arfakshad, Lud, ni Aram. ²³Amuna Aram agh Uz, Hul, Geter, ni mash.²⁴Arfakshad ni ɗig teh Shela, le Shela ɗ teh Eber. ²⁵Eber ngha ni amuna ɓahri. Luhli mwoh Peleg, ate a njah le ni a gaɓni ngunjah. Luhli muna ngih ih Yoktan.²⁶Yoktan ɗig teh Almodad, Shelef, Hazarmawet, Yera, ²⁷Hadoram, Uzal, Dikla, ²⁸Obal, Abimayel, Sheba, ²⁹Ofir, Hawila, ni Yobab. ayangha kwa agh amuna Yoktan ni.³⁰Kasa njeh le yang logha mesha, kene ha Sefar, a nkonno ni nji nanjeh ya. ³¹Amuna Shem ninga, a kunvarre le yang ni kunbilla yang, a njahli le yang, ari a njeh le yang.³²Akunvarre le amuna Nuhu ninga, ari ɓiɓilla le yang, ri a njeh le yang. Aba ni anjeh koriyi wo ke meshiye a ngunjah a njum wamma muru.

Chapter 11

¹Niɓeniya ngunjah kwa ki pag tumo ni kunburi mwoh le atenana le yang mwoh. ²Ngha a logni ginya nji nakuli ya, a zu a kum njeh Shinar ngha nongho le ɗigha beh.³anah yi ari yang, " Nzu, shi yog soɓong le shi tonni yarata." A yog soɓong a tukushi tahli ni myang. ⁴Anah, "Nzu, le shi ɓaghi musung lah magula ni tong ma saɓna ni ka dog ɓakuli ya, le ate ih ɓi shi pag lullung. Ngha ni shi paghi ya le sa meshiya ngunjah kwa."⁵Nina agh Yahweh zu shin lah magula ni tonghi ni aminkah Adamu ɓag ga. ⁶Yahweh nah, "Shinna aɓayong mwoh ni ni kunburi mwoh, le a tolla pag ga aghǃ Ni ih sashibang ngha ga kwa a tollo a pag ga ni ki gan yang ngha. ⁷Nzu, shi suhlo le shi juhri kunburi leyang, le nina agh ni a ogha ari yang ngha."⁸Nina agh Yahweh meshiyi yang kwa a ngunjah le a ɗagte lah magula ye. ⁹Ngha nina agh, a gor beh ih Babel, ate a beh ni Yahweh juhri akunburi ni ngunjah agh kwa nghang le a beh ni Yahweh meshiyi aɓayong nghang kwa a ngunjah.¹⁰Aminkah Shem ni ga. Shem kena bogho woro tongno, le ɓil Arfakshad bogho ɓahri a nzum wamma muru. ¹¹Shem ɗigna bogho woro tongno tongno a nzumi ni ɓilli Arfakshad agh. Ye ɓilla amuna buna maɓi ni amuna ngalang.¹²Ngha Arfakshad pagni bogho woro mwoh pur lum pura muri tongno agh, ɓil Shelah. ¹³Arfakshad pag bogho 403 a nzum ɓilla le Shelah. Le ye ɓilla amuna buna ni amuna ngalang maɓi.¹⁴Ngha Shelah pagni bogho woro mwoh pur lum agh, ɓil Eber. ¹⁵Shelah pag bogho 403 a nzum ɓilla le Eber. Le ye ɓilla amuna buna ni amuna ngalang maɓi.¹⁶Ngha Eber pagni bogho woro ɓahri pur ihne agh, ɓil Peleg. ¹⁷Eber pag bogho 430 a nzum ɓilla le Peleg. Le ye ɓilla amuna buna ni amuna ngalang maɓi.¹⁸Ngha Peleg pagni bogho woro mwoh pur lum agh, ɓil Reu. ¹⁹Peleg pag bogho 209 a nzum ɓilla le Reu. Le ye ɓilla amuna buna ni amuna ngalang maɓi.²⁰Ngha Reu pagni bogho woro mwoh pura muri lum pur ɓahri ya, ɓil Serug. ²¹Reu pag bogho 207 a nzum ɓilla le Serug. Le ye ɓilla amuna buna ni amuna ngalang maɓi.²²Ngha Serug pagni bogho woro mwoh pur lum agh, ɓil Nahor. ²³Serug pagna bogho woro tongno ɓahri a nzum ɓilla le Nahor. Le ye ɓilla amuna buna ni amuna ngalang maɓi.²⁴Ngha Nahor pagni bogho woro mwoh pura muri tonpur ihne agh, ɓil Terah. ²⁵Nahor pagna bogho 119 a nzum ɓilla le Terah. Le ye ɓilla amuna buna ni amuna ngalang maɓi. ²⁶Ngha Terah pagni bogho woro tahro pur lum agh, ɓil Abram, Nahor, ni Haran.²⁷Niɓeniya aminkah Terah ni ga. Terah ɓil Ibram, Nahor, ni Haran, le Haran ɓil Lot. ²⁸Haran wuh a dum tehri Terah a njeh ni a ɓilli nghang ngha, a Ur ni a Kaldiya agh.²⁹Ibram ni Nahor bol mah. lulli mahle Ibram Saraya le lulli mahle Nahor ih Milka, muna Haran, ɓeni pag teh Milka ni Iskah. ³⁰Niɓeniya Saraya agh nkoɓɓi ni; ih nyha ni muna agh.³¹Terah tol Ibram muni, Lot muna muni Haran, ni Saraya nkilli, mahle muni Ibram, le a ɗag njeh Ur ni Kaldiya agh, a woro a ke ɗigha njeh Kan'ana. Keminiya a zu a Haran a zu ɗig nghang. ³²Terah pagna bogho 205 le wuh a Haran.

Chapter 12

¹Niɓeniya Yahweh nah yi Ibrahim, "Puro ɗag njehlo, ni aɓwahlo ni ɓa leh tehro, a wora njehni nga ɗum mo agh. ²Nga tigho a ɗig njeh magula, le nga mosso, le nga tig lullo ka gullo, le aka dig mosso. ³Nga moshi ɓeni mosso agh, keminiya ɓeni kwa shiɓi gusso agh nga nyommi. Njibino ni aɓayong ni kwa ngunjah agh ka kumni mosso."⁴Le Ibrahim woro ninga mama Yahweh waɓi ya, le Lotu wor nini. Ibrahim ngha ni mbogho woro tahro pur lum ngha ɗagni njeh Haran ngha. ⁵Ibram tol mahmi Saratu, ni Lot muna munangih, ni agi kumna leyang kwa a kpaɓ ɓa, ni aɓayong ni kwa a tolla Haran agh. A logho a worra njeh Kan'ana, le a zu a njeh Kan'ana⁶Ibram ɗura ntiri njeh ye ha Shechem a bin ngung Oak ni More ya. A kunbang nghe ya aɓa Kan'ana ngha ɗigha njeh ye. ⁷Yahweh ɗum muri bin Ibram, le nah, "A bin aminkahwo ni nga pah njeh ni nghang." Nina a beh ya Ibram ɓaghi Yahweh deshile ɗahra nghang, ɓeni ɗum muri bini ya.⁸Logha beh ya worra dingli ni nji makuli le Bethel, bah ke gil tahra le nghang agh, Bethel nji manjeh, le Ai ngha nji makuli. A beh ya ɓag deshile ɗahra nghang le gor lulli Yahweh. ⁹Le Ibram log ginya, worra nji Negev¹⁰Yahlo ngha nghang njeh ye, Le Ibram worra njeh Masar ke ɗig nghang, ate yahlo magula ni. ¹¹Ngha tolli ɗigni gyaɓ ni Masar agh, nah yi mahmi, "Niɓeniya shina, nyerina ni awo ni ɓamah ma ɓonsahri. ¹²Aɓa Masar shino le anah, 'Mahmi ninga,' le a wol nluyang keminiya a tigho ni usulo. ¹³Nah awo ni mingalang, nina ni aka ɗag nghang le nga aɓ ɓa ate muro."¹⁴Ɗigha na ngha Ibram ingni ni Masar agh, Aɓa Masar shin Saratu ɓonna nsahri, ¹⁵Amuna murung shin ne, le ɓongshi a bin Fir'auna, le a tol Saratu a wori a leh Fir'auna. ¹⁶Fir'auna paghi Ibram gimaɓonna ate muri Saratu, le pih njung, ndah, anbuljeng, aguro mangalang, ni aloggah¹⁷Le Yahweh tighi Fir'auna ni ɓa leh binkonna magula ate muri Saratu, mahle Ibram. ¹⁸Fir'auna tigha ih Ibram ɓi, le nah, "Mang ga a panghang ni ya? Pallang ke ni a waɓ ɓang ih mahmo ni ya.? ¹⁹Pllang ke a nah, 'Mingalang ni,' ate ih ɓi ntolli ih ɗig mahmang? Niɓeni nina agh, mahmo ngha, tolli le a worro.' ²⁰Le Fir'auna lagha aɓa leh a muri Ibram, le tighi ih wor ni mahmi ni gikunna le kwa.

Chapter 13

¹Abram logha masar wara nji na Kulli, ni mahmi ni aga abin agh kwa. Lot wor ni yang. ²Abram ngh ni gi kunna ma gillo na agi funna dudug.³Ye tol ginya a nji na Kulli kene Bethel, har bangunro le ma kuduna pag nga ngha, a ntitin Bethel- ni Ai. ⁴Wara ba kana ɓag ɗenshile ma denshini Kulli 'a. Beh ni jimma ni lulli Yaweh.⁵Lot ni wor ni Abram agh, yanga ni a loh zuh, a dah ni a gunri ɗuɗɗug. ⁶Njeh ni lole periyang a digha ba mwoh agh, ate agi kunna leyang gonna ɗuɗɗug, na a lole a digha bi monno, ngha. ⁷Deshiliya, sashinung nga ngha a ntirin a bah lel gi lloh le Abram ni a bah lel gi lloh Lot. A kunben ya, a bah kan'aniyawu ni bah Perriziyawa ngha digha a njeh agh.⁸Le Abram nahyi Lot, "ke ɓih mannono loga ntirinsung, ni ntirin a bah lel gillo le ni abah meng nga, su sungha a lah mwoh. ⁹Ne ngun njeh ni ga kwa ɗunmo le? Kene a gab ro ni meng. A woro nji ma katang le, ngi woro nji ma lih. Ko a wor te nji ma lih, ngha woro nji ma katang."¹⁰Nina Lot shiniyi bang le shin nongho njeh Urdu ni muru ni kwa nonghang ha Zowar, ninga ɓabang Eden, ninga njeh Masar. Ga ngha kedebang Yahweh juri Sodom ni Gomora. ¹¹Nina le Lot tol yi kanangiri nongho njeh urdu le wora nji nakuli, le aɓwalung nghe koriyo.¹²Ibram ɗigha njeh Kan'ana, le Lot ɗigha a ntiri alah magula ni nongho njeh ya. Gilla agungri ha Sodom. ¹³Niɓeniya ɓa Sodom agh aɓa paghi Yahweh gimashihra ni.¹⁴Yahweh nah yi Ibram ngha Lot ɗagni bini ya, "Shina logha bah a tanghang ngha wora nji eɓɓe, gangra, nakuli ni nanjeh. ¹⁵Njehni kwa a shin shinna ni ya, nga pohne ni aminkahwo ha ke kene.¹⁶Nga tigha aminkahwo ka gog ninga kikiri, Ate mama ɓwa ngha nghang ka bang kikiri njahli le, a logle a bangha aminkahwo. ¹⁷Logho, a ginya ntiri nonno ni saɓɓa le njeh egh, ate nga pohne." ¹⁸Le Ibram pon gungri le, zu ɗigha kahri Oak ni Mamre, a Hebron, le ɓaghi Yahweh deshile ɗahra beh.

Chapter 14

¹Le ɗigha a njah le Amrafel murung Shinar, Ariyok, murung Ellasar, Kedorlayomaer, murung Elam, ni murung Tidal ma Goyim, ²ih a pag luwa ni Bera, murung Sodom, Birsha murung Gomora, Shinab, murung Adma, murung Shemeber ma Zeboyim, ni murung Bela (ni a gori Zowar) agh.³Amurung ma zumo ni tongno ni ya kpaɓa bin mona a njonglong ni Siddim agh (ma a gor ɗeshili ih Salang Muah). ⁴Amurung ni pagne murung Kedorlayomi tumo guro ma bogho lumpur ɓahri, keminiya a bogho ma lumpur tahro agh a logshi murung. ⁵Le amurung nghe a bogho ma lumpur ihne ya , murung Kedorlyomer ni amurung ni pahmurung bini ya loghi Refayawa ni luwa a Ashterot Karnayim, aɓa Zuza a Ham, ni Emawa ni a bang Kiriyatayim, ⁶ni aɓa Horiya ni a nji dingli njeh Seyir, ha kena Elfaran, ni a kari ɓalusung ngha.⁷Le a nyerre a zu a Enmishfat (ni ɗeshili a gori Kadesh agh), le a gankun anjeh le aɓa Amaleka, ni ih mi aɓa Amoriya aɓeni ɗigha a Hazazon Tamar agh ɗeshili. ⁸Le murung Sodom, murung Gomora, murung Adma, murung Zeboyim, ni murung bela(ni ɗeshili a goriZowar agh) puro ki gil riyang ate luwa a jonglong Siddim ⁹ni murung Elam, Kedorlayomeɽ Tidal, murung Goyim, Amrafel, murung Shinar, Ariyok, murung Elassar; amurung ihne a luwa muri tongno.¹⁰Niɓeniya ɓa njonglong Siddim ngha ɗungso ni tuhli miyang, le ngha amurung Sodom ni Gomora ki bangni ya, kpah a yeh.Aɓeni a ɗag ga ɓangha wora nkonno. ¹¹Nina agh amurung nghe ponna agile ɓa Sodom ni Gomora, ni agi lihna leyang kwa wor woro leyang, ¹²Ngha a wori ya, a ye tol Lot muna munangih Ibram ni ɗigha a Sodom agh, kpaɓni ni agikunna le kwa.¹³Ɓeni ɓang ngha zu waɓi Ibram ɓa Ibraniya, Yang ngha ɗigha kari ngung Oak ni Mamre agh, aɓa Amoriya, ɓeni amuna ngih Eshkol ni Abner agh, aɓih Ibram ni. ¹⁴Niɓeniya ngha Ibram ogni ih aɓa shiɓi muri bolla ɓwale ya, wor ni aɓwa 318 aɓeni a ɓilla a leh ya, le a alliyi ne yang tah luwa agh, le pirta yang ha Dan.¹⁵Gaɓ ɓa abuna a muri aɓeh ni duh, le ini ni aguro le pirrah aɓayong ngho ha Hobah, ni nji gangra le Damashku. ¹⁶Le nyer ni agikunna ye kwa, le zu ni ɓwale, Lot ni agikuna le, ɗeshili ni amenah ni aɓayong ɓaɓa.¹⁷Nzum nyerre le Ibram ni ki ganni kun Kedorlayomer ni amurungni nini ya, murung Sodom puro ka kumu a njonglong Shavah (bni ɗeshili a gori ɓa njonglong le murung ngha). ¹⁸Murung Salem, Melkizedek pushi brodi ni muru njingung. Ini ih pag malah le Kulli magula kwa.¹⁹Moshi ih nah, "Mosso ni ni Ibram njibin Kulli Murung magula kwa, ɓeni gil ɓakuli ni njahli ya. ²⁰Mosso ni ni Kulli Murung Magula kwa, ɓeni poh aɓwo ɓa shiɓi muro a bwo agh.²¹Murung asodom nah yi Ibram, "Peng aɓayong, le a tol yi kanangiro agikunna ye." ²²Ibram nah yi murung Sodom, "Nlogshina beng bin Yahweh, Kulli Murung Magula kwa, ɓeni gil ɓakuli ni njahli ya, ²³ni ngi tol njinguri, nguri kurra, ko guɓung mamo agh, ate ni awo nah, 'Ntigna Ibram ɗig ɓakumo.' ²⁴Ni ngi tol guɓung ngha se ga abuna ni woro lih ya ni mama a pih abuna ni wor ni meng ngha. Le ih ɓi Aner, eshkol, ni Mamre a tol bang leyang,"

Chapter 15

¹A jum aga agh, tenana le Yahweh zu a bin Ibram a njiloro ki nah, "Ibrahim ka ɓang ngoɓong nghaǃ Mini ntongho lo ni gosse lo magula." ²Ibram nah, "Murungkulli Yahweh, mang ga aka peng ngha ka pag nghang, ngha te ya nyha ni muna agh, le ɓa tol gibere liyang ngha Eliyezer ɓa Dimashku ni ya?" ³Ibram nah, "Kikara agh ni a peng muna agh, shina, ɓeni a ɓilla a liyang ngha ka ɗig ɓa tol gibereǃ"⁴Le, shinna, tenana le Yahweh zu yi, ki nah, "Ko fitong ɓeni ni ka pag ɓa tol gibere lo agh; keminiya se ɓeni ka pura ngiro agh ini ka pag ɓa tol gibere lo." ⁵Le pushi dabeng, nah yi, "Logshi njioh bikuli a bangha a muna shienri, a gan bang yang le." Le nah yi , "Ini aminkahwo ka gogha nina."⁶Ibram pahna njiteng ri Yahweh, le banghi ne ninga njiteng. ⁷Le Yahweh nah yi, "Mini Yahweh ɓeni pusso a njeh Ur agh le aɓa Kaldiya, poh njeh ih ɓi ɗig gibere lo." ⁸Nah yi, "Murungkulli Yahweh, ni yellang ni nga yerini ih nga tolli gibere."⁹Le Yahweh nah yi, "Zuni nghang nsahri ndah ni bogho le tahro agh, ni nsahri mbul ni bogho le tahro agh, ni gan njuhni ni bogho tahro agh, ni kullalah ni muna kullalah." ¹⁰Ibram zuni aga kwa, le gaɓyang ntiring, tigha kanda mamona ki shin ɓih, keminiya ni gaɓ aminya agh. ¹¹Ngha aminyani ki lih nyamma agh sullini a muri ayamme ya, Ibram piriyi yang.¹²Le ngha kara ki kpahni ya, ngih njintulo tol Ibram, le shinna ngih pinna ma limna vulliyi. ¹³Le Yahweh nah yi Ibram, "Yere ih aminkahwo ka ɗigha abiri a njehni mami yangni ya agh, a ishiyang a guro le a par yang ma bogho woro tongno ihne.¹⁴Nga waɓɓi njehni pahyang ganni ya njuo, le nzumi ya aka puri gikunna dudug. ¹⁵Keminiya aka wora bin akahwo a ololo, le aka lingsho a bogho maɓonna ma yahghalo. ¹⁶Njah ma ihne ka zu a bah ɗeshili. Ate gimashihra le aɓa Amoriya ni sang ɗungshi ya."¹⁷Ngha kara ingnini ki bol pinna agh, shina, nlelle a nkori gishe ni leshi gishe puro le billa ntiring le ayam agiluwo egh ni a tangshiya. ¹⁸A kare ya, "Yahweh ogrung ni Ibram ki nah, "A bin aminkahwo pahna njehni, logha ri salang Nilu kena ri ngih salang Yufiretis- ¹⁹ma Keniya, aɓa Keniya, aɓa Kadmoniya, ²⁰aɓa Hittiya, aɓa Periziya, aɓa Refaya, ²¹aɓa Amoriya, aɓa Kan'aniya, aɓa Girgashiya, ni aɓa Jebushiya."

Chapter 16

¹Ni ɓeniya Saraya mahle Ibrahim, ni ɓil yimuna agha keminiya yangha ni nsari lah muna masar lulli ih Hajaratu agh. ²Le saraya nayi abraham shina Yaweh ni peng muna agha njimno ingna bini nsari lah lang, gotole nga kum muna a nji bini. Abram ogna ghi mahmih saraya. ³Tola kena bogho lum ngha Abraham ɗigni njeh kan'ana agha ini sarayamahle Abraham pahni buri, Hagar nsari lah le muna masar le iɓi ɗig mahmi. ⁴Ingna bini Hajaratu muna kpah a yeh. (kun muna). Ngha shinni muna pangnah yeh ya le injen in gih lah le.⁵Le sarah nahyi Abraham "Ɓihya ni ki kukang niya ngha ate muro npahno guro nsari lah lang bin ntulla lang, Le ngha shinna kunna muna agha inpilla gi jenneg a nji ih Yaweh ɓ7i waɓi sung njuo . ⁶Keminiya Abraham nahyi saraya "shina nsari lah loh ngha a boh paghi a shina pag maɓona agh" Nina le saraya pih gani ma tenna, le ɓangha ri.⁷⁸Malaika le Yaweh Kulli kuma a ɓa lusung, a kunmura ni ki saghi ya. Kun ɓagha muruh ni a njere shuragha. Nahyi, "Hajaratu nsari lah le saraya, njeɓɓang ni a pur nghang a woh kayeh? Le nah "Ngii ɓangha ri ngh lah lang saraya."⁹Malaika le Yaweh nahyi , "Nyerah bin ngih lah loh a pah muro ri gullo le." ¹⁰Malaika le yaweh nahyi, ngha moshin aminkahwo le aka gogho mama ni a bang.¹¹Malaika Yaweh ye nah yi yang " ngha niɓeniya muna ngha a yoh, le aka ɓil muna ɓuna, aka gor lulli ih Ishmai'la ate mama Yaweh ogna ɓuah gonna lo." ¹²Ih ka ɗig ninga mbuljeng ma shira le ɓwata, Ih ka funo a ri ɓeni kwa agha, le ɓeni kwa agh ka funa ri le ih ka ɗig kukwo ri amuna tehri kwa"¹³Le pih Yaweh ɓeni nah tengri ya, lullung ni, "A woni a pag Kulli ni shinang ngha." A te ma nah, "Nyeh uwa na shinbang a njung shina ni shinnang ngha le.? ¹⁴Ngha nina agh a gor tuh̠ muru yeh biya lahari royi, ngha tagha ntiring kadesh ni Bered.¹⁵Hajaratu bilyi Abram muna, le Abram tighi mun ni Hajaratu ɓil yi ya lullung ih ishmail. ¹⁶Abram ngha ni ɓogho woro ih pure toppurammwoh ngha Hajaratu ɓill li ishmaila agha. "shima a kumna muna a yoh le aka billi, aka gor lulli ih ishmaila, ateh Yaweh ogna agh lo.

Chapter 17

¹Ngha Ibram keni bogho woro ihne pure tompur ihne ya.Yahweh ɗum muri bin Ibram la nah yi, "Mini Kulli magula kwa. Ginya dumang , a ɗig gerenteng. ²Le nga tangha muri ogrung ni ntiri sung ngha, le nga mosso ni ɓuhro."³Ibram gungho jul kundumi njeh le Kulli nahteng nini, ki nah, ⁴"Mameng ngha, shina, ogrung lang ngha ni weh. Aka ɗig teh anjeh dudug. ⁵Ni awa goro ih Ibram agh, keminiya a goro ih Ibrahim- ate ntollo ih ɓi a ɗig teh aɓayong dudug. ⁶Nga ɓuri mosso, le nga pussa anjeh aro, le amurung ka pura bino⁷Nga tig ogrung lang ni weh ni biɓilla lo ni nzumo agh, a njah leyang kwa ate ogrung ma ha ke kene ni, ih ɓi ndig Kulli bino ni aminkahwo ni nzumo agh. ⁸Nga poh ni aminkahwo ni nzumo agh, njeh ni nnɗig nghang abiri ya. Njeh Kan'ana kwa, ate ih ɗig gikunna leyong ma ha ke kene, Nga ɗig Kulli leyang."⁹Le Kulli nah yi Ibrahim, "Weh te ya, ɗigna aka bil ogrung lang, aweh ni aminkahwo ni nzumo agh a njah leyang kwa. ¹⁰Ga ni pag ogrung lang, ngha ɗigha aka bil agh, a ntiri weh ni meng , ni aminkahwo ni nzumo aghː Muna buna ni kwa ntiri yong ngha ɗigna a jaɓɓi. ¹¹A kashi shua nguɓu, le ika ɗig ogrung ni ntiri sung ngha.¹²Muna buna ni kwa a ɓilla ni kara tompur tahro agh ɗigna aka jaɓɓi, a njah le aɓwalo kwa.Ga bolla ɓeni a ɓilla a liyo agh, ni ɓayong masa ni akur ni bollo nyha a biɓilla a agh. ¹³Ɓeni a ɓilla a liyo agh, ni ɓeni a kur ni bollo lo agh ɗigna aka jaɓ yang. Nina ni ogrung lang ka ɗigha a ngiro ate ogrung ma ha ke kena ni. ¹⁴Ɓabura ni kwa ni a jaɓ ɓi ri kashi shua nguɓu le ya agh, a pushi ntiri aɓa leh. Le bunna ogrung lang."¹⁵Kulli nah yi Ibrahim, "Mami Sarai mahmo te ya, ke aya gori Sarai agh. Nina agh le, lulli ka ɗig Saratu, ¹⁶nga moshi, le nga poh muna a nji bini. Nga moshi, le ih ka ɗig ngih anjeh, Amurung le aɓayong ka pura nji bini."¹⁷Le Ibrahim gungho ni kundumi njahli, le ollo, le waɓa a yahli, "Ih pagha muna ka ɓil ri bin ɓeni ni bogho woro tongno agh le? Ni yellang ni Saratu, ɓeni ni bogho woro ihne pura muri lum agh, ka kumni muna?" ¹⁸Ibrahim nah yi Kulli, "Oh ih Ismaila ni ka ɗigha dumoǃ"¹⁹Kulli nah, "Nyha nina agh, keminiya Saratu ka ɓil yo muna, le a tighi lullung Ishaku. Nga bol ogrung lang nini ha ke kene ni aminkahyi ni nzumi ya. ²⁰Mami Ismaila te ya, n'ogno. Shinna nwara moshi le nga ɓuri nbende dudug. Ih ka ɗig teh amuna murung lumpur ɓahri, le nga tigha ih ɗig njeh magula. ²¹Keminiya ogrung lang ngha nga tighi ni Ishaku, ɓeni saratu ka ɓil yo bogho ni ki zu agh bang ninga agh."²²Ngah malli nahteng nini ya, Kulli woro ɗag Ibrahim. ²³Le Ibrahim tol muni Isuwa, aɓeni kwa a ɓilla a leh ya, ni aɓeni kwa kur ni bollo le ya, abuna ni kwa a leh Ibrahim agh, a jaɓna shua nguɓu leyang a kare, ninga mama Kulli waɓ ɓi ya.²⁴Ibrahim ngha ni bogho woro ihne pure tombi ihne ngha a jaɓni ya. ²⁵Ismaila muni ngha ni bogho woromwoh pur lum ngha a jaɓni ya. ²⁶A jaɓ Ibrahim ni Ismaila a kare wo ni mwoh agh. ²⁷Abuna ni kwa a leh a jaɓ yang kwa nini, bolla aɓeni a ɓil yi ya, ni a mama kur ni bollo agh.

Chapter 18

¹Yahweh ɗum muri bin Ibrahim gyaɓ ni ngung Oak ni Mamre, ngha ɗigni a kun gungri le ni ntiri ɓa kara agh. ²Logshi njih le shin aɓayong tahro ngha tangha dumi. Ngha shinni yang ngha, ɓangha ik kene ke kum yang le gungha njahli.³Nah, "Magula lang, nkumna ɓorolo le kukushi ka ɗur denglahlo agh. ⁴Le ih ɓi a zuni muru, nlag kushi yong le n'usulo a tinah ngung. ⁵Ih ɓi a zuni yong gilihna, nlih mbolli riyong. Le nzumi ya nworo ate nzuna bin denglah leyong." A pil yi, "Pag ninga mama a waɓ ɓa."⁶Le Ibrahim kara ingna a gungri a bin Saratu le nah, "Kara a tol muh maɓonna kunkoro tahro a yogho, le a ton burodi." ⁷Ibrahim ɓangha kene a luwo le bol nsahri ma lihshina, pih adenglah le, a kara a giliyi. ⁸Le tol kira ma nongna ni mapiyo, ni ndah ni a lam ma, tig gilihne a dung yang, le tangha tinna ngung nghe ni yang ngha a lihni gilihna ya.⁹Anah yi, "Mahmo Saratu ngha njebbang?" Pilla, "Yangha a gungri" ¹⁰Ɓeh nah, "Njtiengni ga, nyerra bah ni kuntahɓi le, shinna, Saratu ka kum muna." Saratu te ya yangha tangha nzum yang a kun gungri ki ogyang.¹¹Niɓeniya Saratu ni Ibrahim yahyina, a pagna boho dudug, le Saratu wora ɗur boghoni ɓamah logle ɓil li muna agh. ¹²Saratu olloh, nah yi kanangiri, "Ngha nwara yahyi ya le, telelah lang ma agh yahyina, ini niɓeni nga kum yahlung poshina ni?"¹³Yahweh nah yi Ibrahim, "Mang paghi ke Saratu olloh? Le nah, "Ih ka pagni njiteng nga ɓil muna, ngha nwara yahyina agh le'? ¹⁴Guɓung ngha nghang gankun Kulli le? A kunbangni ntig ga, a kuntahɓi nga nyerra bino a ntiri kunbang ninga mama bogho ni ki zu agh, Saratu ka kum muna." ¹⁵Le Saratu ni agha nah, "Ni n'ol agh ate ɓang ngha ngoɓong. Le pil yi, "Oh oh a ollah."¹⁶Le aɓeh logho woro le jen Sodom. Ibrahim worni yang ke tig yang a njinjere. ¹⁷Keminiya Yahweh nah, "Ih ɓi songri murang bin Ibrahim muri ga nga paghi ya. ¹⁸Kikara agh Ibrahim ngha ka ɗig njeh magula, le anjeh ni kwa ngunjah agh ka kum mosso ate muri ya? ¹⁹Ate ntolle ih ka waɓi amuni ni aɓa leh ih ɓi a bol tenana le Yahweh ni ɗum njere njiteng ni gerenteng. Ate Yahweh ka zuni a muri Ibrahim ga waɓ ɓi ya.²⁰Le Yahweh nah, "A buah agh ni muri Sodom ni Gomorah agh gogna, le gimashihra leyang ɗura. ²¹Niɓeniya nga sullo le nga shin ɓuah ni a muri ya ko kena tekushi ga zu a binang ngha, ih ɓi nyerre."²²Le abune pilla beh wora nji Sodom. Keminiya Ibrahim ni ɗag tangha dum Yahweh ya. ²³Le Ibrahim shissa zu le nah, "Aka wolla aɓa njiteng ni aɓa gimashihra?²⁴Keminiya ngha aɓa njiteng ngha nghang woro-ɓahri pur lum a njeh ya aka wol yang kwa, ni awo ɗag yang ate aɓa njiteng ni beh woro-ɓahri pur lum agh? ²⁵Ih ɓi ɗig kukwo ni weh ke a pag jah ga. A wolla aɓa gimashihra ni aɓa njiteng, Nina le a paghi aɓa njiteng ni aɓa gimashihra giri mwoh. Ih ɓi ɗig kukwo ni weh, ih ɓa waɓi ngunjah njuo ni ki waɓ njuo ga njteng ngha. ²⁶Yahweh nah, "Ngha nga kum ma aɓayong woro-ɓahri aɓa njiteng a Sodom, le nga tol yi yang gimashihra leyang nga ɗag yang ate muri aɓa njiteng nghe.²⁷ibrahim pilla le nah, "Shina niɓeni agna muyong nga nahteng ri Murungkulli lang, ²⁸Ko ke mini kikiri ni tuɓuǃ ke ngha tongno nyha a ntiri woro-ɓahri pur lum le aɓa pah njiteng ngha, aka wol yang a njeh kwa ate muri tongno ni nyha agh," Le nah, "Ni ngi wol yang ngha, ngha nga kum woro-ɓahri pur tongno agh."²⁹Ye nahteng ɗeshili, ih ke ɗigha aka kum woro-ɓahri beh ya? Pil yi, "Ni ngi wol yang ngha ate muri aɓeni woro-ɓahri ya. ³⁰Nah "Kukushi ke ih ɓi yahlo ɓi lul agh, Murungkulli lang ate nga nahteng.Ke ɗigha aka kum woro-mwoh pur lum agh. Pilla nah, "Ni ngi paghi ya ngha nga kum woro-mwoh pur lum beh ya. ³¹Nah, "Shina niɓeni ntol le murang nga nahteng ri Murungkulli lang, "Ke ɗigha a kum woro-mwoh a beh ya." Pilla "Ate muri woro-mwoh egh ya, le ni ngi wol yang ngha."³²Nah, "Kukushi ke ih ɓi yahlo lul agh Murungkulli lang, nga waɓ ga mwoh ni nzumo, ke ɗigha aka kum lum a njeh ya." Le nah, "Ate muri lum egh ya ni ngi wol yang ngha." ³³Yahweh ma woro ngha malli waɓ tenana ni ri Ibrahim agh. Le Ibrahim nyerra lah.

Chapter 19

¹Amaleka ni ɓahri ya zu a Sodom ni kapolla, ngha Lot ngha uwa ɗigha kunjere Sodom agh. Lot shin yang, logho ke kum yang le gungho jul kundumi njahli. ²Nah, "Nshinna niɓeni, amagula lang, kukushi nkenghe nzu a leh guro leyong, le nlag kushi yong, n'nongho. Le nga kashi bang nga wor woro leyong." A pil yi, "Oh oh, sa nongha bin kpaɓa ni ntiri lah agh." ³Keminiya jim yang teɓi, nina agh le a wor nini, le a ingna a leh. Lahmi yang gilih ni ton brodi ni njibongho nyha ri ya agh, le a lih.⁴Keminiya kedebang a nongha njahli ya, abuna ni a lah Sodom agh, kangni, kpaɓni abasa adenna, aɓa gula, abuna ni nji bah kwa a njeh ya. ⁵A gor Lot, le anah yi, " Abuna ni ingna bino bah agh ayang nghe? Zuni yang binsung, ate sa yeri yang."⁶Nina agh Lot puro le gir kunjere le zu a binyang. ⁷Nah, " Njimna yong, amuna tehrang, ke ih ɓi mpag gimashihra agh. ⁸Nshinna niɓeni, myang ni amuna ngalang ɓahri ni ni yeri ɓabura a agh. Kukushi le ih ɓi zuni yang binyong, le mpag yi yang ga kwa ɓor yi yong ngha. Ko guɓung mwoh ke ih ɓi mpaghi aɓwa ni ya, ate a zuna a minlim kangna lang."⁹Anah, "Nyenni nzumoǃ" Anah ɗeshili, "Ɓeni zu ɗigha bah biri, le niɓeniya pilla ɓa waɓnjuoǃ Niɓeniya sa pagho gimashihra ka wor mami yang." Le a tutti Lot, le a zu gyaɓ ha a ɓunni kun kangna.¹⁰Keminiya abiri ye keni bih yang non Lot nyenni a lah le gir kunjere. ¹¹Le abiri le Lot wol abune ni kwa a dabeng ngha ni njiung nwaghina, kpaɓni ma kyena ni magula kwa, nina agh a al kunjere puro ha iri yang malla.¹²Le abiri le Lot nah yi, "A wongha ni ɓung sa a bah? nkillo ma buna, amuno ni amuna ngalang lo, ko ɓeni kwa a wongha ni a njeh ni ya, pushi yang a bah. ¹³Ate shi sung ngha sa juhri njeh ni, ate a tigteng ni muri ya kena dum Yahweh ke tashi sung ih ɓi shi zu pingshi."¹⁴Lot puro ke waɓi a nkilli ma buna, abuna ni a ogna riyang ka tigha amuna ngalang le lah agh, nah, "Ni kara, mpura bah, ate Yahweh ngha ka pingshi njeh ni." Keminiya ankilli ki shin ninga ih dal agh. ¹⁵Ngha durubang pag ni ya, amaleka jim Lot, ki nah, "Nlog woro, tol mahmo ni amuna ngalang lo ɓahri ya. Ate ke ih a kpaɓ yang kwa a lah ye a juhri ya."¹⁶Keminiya ih suhriyo. Nina agh, le abune bol bih, ni bih mahmi, ni bih amuna ngalang le, ate Yahweh shinna gi enna le. A pushi yang a njeh, le a ke tig yang kukwo a nzum lah. ¹⁷Ngha a pushini yang ngha, mwoh a ntiri abune nah, "Mɓangha ate usulo leyongǃ Ke ih ɓi mpil njih yong nzumo agh, ko a beng ngha. Mɓangha nwora nkonno ate ke ih ɓi pon yong ngha."¹⁸Lot nah yi yang, "Oh oh, kukushi magula langǃ ¹⁹Nshinna niɓeni, guro lo kumna ɓoro a bino, le a ɗumna nghang ɓorolo ri ashi usulo lang, keminiya ni ngi gan ɓangha bilbang nkonno agh, ate gimashihra ye ka kum mang, le nga wuh. ²⁰Nshinna niɓeni, lahwo dumma makyena ni. Kukushi, le ih ɓi nɓangha nwora beh- ih makyena ni ya?-le usulo lang ka aɓɓa."²¹Nah, "Agna, mpahno njere ɗeshili, le ni ngi juhri lah ni a gor agh. ²²Karaǃ ɓangha woro beh, ate ni ngi gan pag guɓung ngha sete a bilbang beh." Ngha nina agh a gor lulli leh Zowar.²³Kara pura ngha Lot billi bang a Zowar agh. ²⁴Le Yahweh soɓ muru gishe a muri Sodom ni Gomora. ²⁵Pingshi alah, aɓabang, ni aɓwa ni kwa alah ye ya, ni aga kwa ki gulla nguɓnjeh ya.²⁶Keminiya mahle Lot ni nzumi ya, pil njih nzumo, le pil gihgeng muah. ²⁷Ibrahim log niberi sup le woro bah tang nghang dum Yahweh ya. ²⁸Shin nji Sodom ni Gomora nji alah ni nongha beng ngha. Shin bang le shinna, nlelleh gishe ni ki logho ninga nlelleh muru gishe.²⁹Nina agh kulli pingshi alah ni nongha beng ngha, kulli dengshi ni Ibrahim. Pushi Lot a ntiri alah ni juhro bah Lot ɗig nghang ngha.³⁰Keminiya Lot ɓang ngoɓong ɗigha Zowar, le logho wora nkono ni amuna ngalang le ɓahri a ke ɗig nghang. Nina agh ke ɗigha a gunang, ni amuna ngalang le ɓahri.³¹Muna magula nah yi ma kyenna, "Tehsung yahyina, le ɓabura nyha ka nongni sung ninga njinere ni pagni a ngunjah kwa agh. ³²Zu, ih ɓi shi tig tehsung ih nuh muru inabi, le sa nongni ni mo, ate tig lulli biɓilla lesung nji bin tehsung." ³³Nina agh le a tig tehyang nuh muru inabi ni duh egh. Le muna magula ingna nong ni tehri; tehri ni yeri kunbang ni nongni, ko ngha logni ya.³⁴Bang kor agh muna magula nah yi ma kyena, "Teshikiro, duh ni ɗur agh bah ni nong nghang ni tehrang. Le ih ɓi shi tighi ih nuh muru inabi ɗeshili, le a woro a ke nong ni mo, ate sa tig lulli biɓilla lesung nji bin tehsung." ³⁵Nina agh le tig tehyang nuh muru inabi ɗeshili, le ma kyena ingna ke nong nini. Tehyang ni yeri kunbang ni nongni, ko ngha logni ya³⁶Nina agh amuna ngalang nghe kwa kum muna yeh yang a nji bin tehyang. ³⁷Muna magula ɓil muna buna le gor lulli muni ih Mowab. Ini ɗig kah aɓa Mowab ha ni kyari. ³⁸Ma ngalang ma kyena te ya, osso ɓil muna buna, le gor lulli ih Ben-Ammi. Ini ɗig kah aɓa Ammona ha ni kyari.

Chapter 20

¹Ibrahim logho ginya wora nji njeh Negev, le ɗigha ntiri Kadesh ni Shur. Digna biri a njeh Gerah. ²Ibrahim waɓtele mahmi, ih "Mingalang ni." Le Abimelek murung Gerar tashi bang a tol Saratu. ³Keminiya Kulli zu a bin Abimelek a njiloro ni duh le nah yi, "Shina, awo ni nluo ate muri ɓahma ni a toltollo ni ya, ate mahle ɓwa ni."⁴Niɓeniya Abimelek ni zu a kari ya le nah, "MurungKulli, aka juri njeh ma njiteng? ⁵Ini kanangiri ni waɓna nghang ih, 'Mingalang ni ya?' Ɓahma ma kanangiriya waɓna, ih 'Minburang ni.' Mpag ga ni yahlung kunwar ni njiteng a beng."⁶Le Kulli nah yi a njiloro egh, "Ini nina, ɗeshiliya nyerina a yahlung kunwar ni a pagni ga, le n'osso ntaɓno a pag nghang gimashihra. Ngha nina agh, ni nɗagho a doghi ya. ⁷Ngha nina le, nyer ni mahle ɓeh, ate ini ɓa agkuntumo bin Kulli. Ih ka jimmah, le ni awo wuh agh. Keminiya ni a nyer ne agh le, yere aweh ni aɓwa lo kwa njiteng ni nga wuh⁸Abimelek logni niberi suɓ le gora aguro le kwa bini. Waɓi yang aga kwa. Le ngoɓong bolla aɓeh. ⁹Le Abimelek gor Ibrahim le nah, "Mang a pag yi sung ni? Ni yellang ni mpagno gimashihra, ke a zuni nghang ni njeh lang gimashihra magula? A pagna nghang ni botto ke pag ri ya agh."¹⁰Abimelek nah yi Ibrahim, "Mang sorro ke a pag ga?" ¹¹Ibrahim nah, "Ate ndengshine, 'A njiteng ngha ɓang Kulli nyha a bah agh, le aka wol nluo yang ate mahmang,' ¹²Ko nyha nina ma agh le, ni njiteng mingalang ni, muna tehrang, keminiya muna ngih yang ni ya; ke ɗig mahmang.¹³Ngha Kulli tig nghang nɗag ɓa leh tehrang le nginya bang ni bang ngha, nah yi, 'Aka ɗum mang njiteng ni a ɗigna lo mahmang. Bah kwa shi ken nghang ngha waɓ ɓa a murang ih, "Minburang ni"" ¹⁴Le Abimelek tol njuh ni ndah, ni aguro mabuna ni amangalang le pih Ibrahim. Le nyer ni Saratu, mahle Ibrahim bini.¹⁵Abimelek nah, "Shina, njeh lang ngha dum yong ngha. Nnong lah bah kwa ɓor yi yang ngha." ¹⁶Ari Saratu agh nah, "Shina, mpehne minburo azurfa woro tongno lum. Ih ɓi vulliyi gimashihra ni kwa mpagho a njih ɓeni kwa awo ngha nini ya, le a dum ɓeni kwa agh, awo ngha yarata."¹⁷Le Ibrahim jim Kulli, le kulli pih Abimelek iritenna, ni mahmi, ni aguro mangalang le ate ih ɓi a ɓilla amuna. ¹⁸Ate Yahweh wara gir ɓa yahli aɓa leh Abimelek ate Saratu, mahle Ibrahim.

Chapter 21

¹Yahweh teshikiri ri Saratu ninga mama waɓ ɓa, le Yahweh paghi Saratu ninga mama tollo ih pag ga. ²Saratu kum muna ɓil yi Ibrahim a yaghale pyerra ri kunbang ni Yahweh waɓi yang ngha. ³Ibrahim gor lulli muna mama Saratu ɓil yi ya Ishaku. ⁴Ibrahim jaɓ muni Ishaku ngha pagni kara tompur ɓahri ninga mama Yahweh tighi ih pag ga.⁵Ibrahim ngha ni bogho woro tongno ngha a ɓil li yi Ishaku agh. ⁶Saratu nah, "Yahweh tignang onloh, le ɓeni kwa oghi ya ka olni meng" ⁷Ye nah, yang ɓoh ka nah yi Ibrahim ih Saratu ka ɓil amuna, le ngho te ya mɓille muna a yahgha leǃ.⁸Mune gullo a tuh yi kunkira, le Ibrahim gor njibuno magula kareni a tuhni Ishaku kunkira agh. ⁹Sarah shin muna Hajajratu ma Masar ni ɓil yi Ibrahim agh, ngha ki dankun muni.¹⁰Nina le nah yi Ibrahim, "Piriyi guro ɓamahni ni muni, ate muni ni ki tol gibere ni munang Ishaku agh. ¹¹Ga kon Ibrahim dudug ate muni ni.¹²Keminiya Kulli nah yi Ibrahim, "Ke ih ɓi konno ate muri mune ko nsari lahlo agh, Og atenana le Saratu ni ih waɓ ɓo kwa a muri teng ni ya. Ate nji biin Ishaku ni aminkahwo kwa ka kumni lullung. ¹³Nye nga tig muna mahguroni ih ka ɗig aɓayong ate muna ɓillalo ni.¹⁴Ibrahim logni beri kpi-kpi, tol burodi ni duh muru, le pih Hajaratu, tighine gogreh, tol muni pih le tig yang a woro. Woro ke gangla a lusung Biya-sheba. ¹⁵Ngha muru ni a duh muru agh malli ya. Ɗag mune a tinna wahli. ¹⁶Le woro ke ɗig ningho jag ntiri yang kehna tah ntah, ate nah, "Ke ih ɓi nshin wuhle munang ngha." Ngha yangha ɗigni ih shin ni ya, logshi gih ɓuah.¹⁷Kulli og ɓuah le muna. le malaika le Kulli a kuli gor Hajaratu nah yi, "Mang gangso, Hajaratu? Ka ɓang ngoɓong ngha ate Kulli ogna ɓuah le muno a bah ɗig nghang ngha. ¹⁸Logho a tol mune, le tengshi yahli; ate nga logshi ih ɗig njeh magula."¹⁹Le Kulli logshi nji le shin tuuhmuru, woro ke ɗungshi duhmuru, le pih muni ih ɓi nuh. ²⁰Kulli lel mune, gullo ɗigha lusung le pil ɓa tahgiri. ²¹Ɗigha a lusung Haran, le ngih kummi ɓamah a njeh Masar.²²Le ɗigha a kunbangni Abimalek ni Fikol magula le aɓa kurung le waɓi Ibrahim ki nah, "Kulli ngha ni weh ari gipagna lo kwa. ²³Niɓeniya kaniyi nghang giri ni Kullilo, ih ni awo ɓungshi murang, ko ihmi amunang ngha ko ni aminkah nghang ngha. Ɗummang ni njehni nga ɗig nghang ngha ogrung ma njiteng ni nɗumo agh. ²⁴Ibrahim nah, kaniyi na giri.²⁵Ibrahim ye ɓuah yi nah Abimalek, "Ate muri muru ni adenglah le Abimalek agha bih ya. ²⁶Abimalek nah, "Ni nyeri ɓeni pag gire ya,; ni a waɓ ɓang kikara agh, ni n'oghi ya se ni kyari. ²⁷Le Ibrahim tol njuh ni ndah le pih Abimalek, le aɓayongni ɓahrini ya ogri yang.²⁸Le Ibrahim tigha ansari njuh tompur ɓahri a luwo sa. ²⁹Abimalek nah yi Ibrahim, "Mang pag tekushi ansari njuhni tompur ɓahri ni a tig sa a ntira anshile ni ya?" ³⁰Pil yi, "Aka agha ansari njuh ni tompur ɓahri ni ya ih ɓi ɗig waɓkun murang ih mini tum tuhmuru ni

³¹Le gor beh ih Biya-sheba ate ɗigna behni a yangha kwa agh a kaniyi giri nghang. ³²A ogrung a Biya-sheba le Abimalek ni Fikol magula le aɓa kurung nyere woro a njeh le aɓa Filistiya.³³Ibarhim pang ngung ngyeh a Biya-sheba a beh le gor lulli Kulli magula kwa nghang. ³⁴Ibrahim ɗig ninga biri a njeh Filistiya kara dudug.

Chapter 22

¹Le a nzum aga Kulli mom Ibrahim. Nah yi, "Ibrahimǃ" Ibrahim nah, "Miyang." ²Le Kulli nah, "Tol muna bunalo, muno ma kunkolong, ɓeni yahlo tol agh, Ishaku, le a wori njeh Moriya, peh gipahna pingshina a muri nkonno beh, mama nga waɓɓo agh." ³Nina le Ibrahim logni beri sup, eɓ nbuljeng, le wor ni abisadeng ɓahri, ni muni Ishaku. Al warra ate gipahna pingshina, le bol njere bah kulli waɓɓi ya.⁴A kara ma tahro agh, Ibrahim logshi nji le shin beh kukowo. ⁵Ibrahim nah yi abisa adegnah le, "Ntangha bah ni nbuljeng, le mem ni bisadeng ni sa wora bogho. Sa gushi Kulli le sa nyer ɗeshili binyong. ⁶Le Ibrahim tol wara ni ate gipahna pingshina agh tighi muni Ishaku muri. Tol gishe bih ni njibwoh; le a ongso a woro.⁷Ishaku nah teng ri Tehri le nah, "Tehrang" le Ibrahim nah, Miyang, munang." Ishaku nah, "Shina, gishe ngha ni wara, keminiya njung ma gipahna pingsa nghe?" ⁸Ibrahim nah, "Kulli kanangiri ka pahsung njung gipahna pingshina, munang." Le a woro, a ongso.⁹ngha a bilibang bah Kulli waɓi ya, Ibrahim gil bin ɗahra beh le nongshi wara muri. Le bol Ishaku kuriyo, le bughi muri bin ɗahra egh, a muri wara. ¹⁰Ibrahim keni bih le tol njibwo ka tuhmi muni bwo.¹¹Le malaika le Yahweh a kuli gori le nah, "Ibrayim, Ibrayim!" Le nah, "Myang ngha." ¹²nah yi, "Ka tig boh ri basadeng nghe ya, ko a tig yi pinye guɓung ngha, ate niɓeniya nyerina ih awo ngha awo ɓang Kulli, shinani ih ni a bol muno a agh, muno mwoh lo, ni pura binang ngha."¹³Ibrayim logshi muri le shina, gamnjuh ngha njeme le kpangha a waragiri a nzumi. Ibrayim woro ke bolli, tummihbwoh le pah ɗahra pingsa ni a tuhkushi muni. ¹⁴Nina agh Ibrayim pih be lullung ih, "Yahweh ka pahsung," le ini a waɓi nina zuni ni kyari, "A muri nkonno le Yahweh aka peh."¹⁵Malaika le Yahweh a kuli ye gor Ibrayim kushi ma ɓahri ¹⁶le nah- ga agh waɓa le Yahweh ni a nji binang, ih kaniyi na giri ih ate a pagna ga agh, le ni a ɗag muno, ma kunkolong ngha agh, ¹⁷a njiteng ngha nga mosso le nga ɓuhro dudug aminkah wo ninga amunashienri ma ɓakuli, le ninga njisalalng kunsalang magula; le aminkah wo ka ag kunjere le aɓa shiɓi muyang.¹⁸A nji bin abiɓilla lo ni aɓayong kwa ni a ngunjah agh ka ɗigni ni mosso, ate mama a ogna gih yang." ¹⁹Nina agh Ibrayim nyera bin basa adenah le, a ɗag be a wora kushimona kwa a Beyasheba, le a ɗig nghang.²⁰Gire pagha a nzum aga agh a waɓih Ibrayim ih, "Milka ɓilla amuna, ɗeshili, a bin munangwoh Nahor." ²¹A yangni Uz minɓalla, Buz munangih, Kemuyel teh Aram, ²²Kesed, Hazo, fildash, Jidlaf, ni Betuwel.²³Bethuwel ni ɗig te Rebeka. Alulli amuna ni tonɓahri Milkah ɓil yi Nahor munangih Ibrayim agh ni ga. ²⁴Ansahri lah le, ɓeni lulli ih Rumah agh, ɓilla Tebah, Gaham, Tahash, ni Maaka.

Chapter 23

¹Bogho le Saratu woro tongno pura muri woro mwoh pure tompurɓahri. Ini pag abogho ni Saratu pagha a ɗigna le ya. ²Saratu wuh a Kiriyat-arba ini ki pag Hebron, ni njeh Kan'ana. Ibrahim ɓwa nluo Sarah.⁴Ibrahim logho ɗag nluo mahmi ye, ke waɓɓi amuna Hittiya, ih nah, ³"Mini ɓwa masa ni biri a ntiri yong. N'angna nghang ni nkiliya a ntiri yong, ate nga lingshi nluo lang."⁵Amuna Hittiya pil yi Ibrahim, ki nah, ⁶"Teshi kiro risung, magula lang. A woni muna murung le Kulli a ntiri sung. Lingshi nluo lo a nkiliya lesung ni yahlo tol agh. Bwa nyha a ntiri sung ka shiɓi yo nkiliya le, ate lingshi nluo lo agh.⁷Ibrahim logho le gungha dung aɓa njeh ni amuna Hittiya egh. ⁸Nah teng ri yang, ih nah "N'agna ih ɓi lingshi nluo lang le, ih n'og nghang le njim mang Efron muna Zohar. ⁹.Njimi ih ɓi mag nghang gunghang Makfela, mami ni a ɓabang le ya. Ate kurre te ya ih ɓi waɓɓi a ogho le ɓayong kwa ate beh ih ɗig nkiliya."¹⁰Niɓeniya Effron ngha ɗigha ntiri amuna Hittiya, le Effron ɓa Hittiya pil yi Ibrahim a ogho le amuna Hittiya, ni aɓeni kwa zu a kun njere leh ya, ih nah, ¹¹"O'oh, magula lang, og nghang. Mpahno ɓabang nghe, ni gunghang ni a yeh agh. Mpahno ne a dung amuna aɓa lyang. Mpahno ne ih ɓi a lingshi nluo lo."¹²Le Ibrahim gungha dung aɓayong ni njahli ye agh. ¹³Nah teng ri Effron a ogho le aɓeni njahli ye agh, ih nah, "Keminiya aka ag le, jimno oghang. Nga nwah ɓabang nghe. Ag bollo beng, le nga lingshi nluo lang beh."¹⁴Effron pil yi Ibrahim, ki nah, ¹⁵"Njimno, magula lang, teshi kiro rang. Ɓabang ngha ki kur ri woro tongno ihne ma gipyeshi azurfa, ke mang ntiri sung ni weh? Lingshi nluo lo." ¹⁶Ibrahim teshi kiri ri Effron le pyeshi dungro le azurfa ni Effron waɓɓa a ogho le amuna Hittiya, woro tongno ma gipyeshi azurfa, ari gipyeshina le aɓa mag giri.¹⁷Le ɓabang le Effron ni a Makfela, kahri Mamre agh, ini pag ɓabang ngheni ni gunang yeh, ni angung kwa yeh kangni njang ngha, ¹⁸a bin Ibrahim ngha kur ɓabang nghe kundung amuna Hattiya, ni aɓeni kwa zu a kunjere lah magula le ye.¹⁹A njum ga agh, Ibrahim lingshi Saratu mahmi a gunang ni a ɓabang ni Makfela, ngha kahri Mamre, ni Hebron, a njeh Kan'ana agh. ²⁰Nina ni ɓabang ni gunang nghe pil li mami Ibrahim ate ɗig nkiliya le amuna Hattiya.

Chapter 24

¹Niɓeniya Ibrahim yahyina dudug le Yahweh moshine a ga kwa agh. ²Ibrahim nah yi magula le agur ni a leh ya, ɓeni muri agi kuna le ya, "Ishi bwo a ɓapehrang ³le nga tigho a kaniyi giri ni Yahweh, Kulli ma ɓakulli ni Kulli ma ngunjah, ih ni awo tol yi muna buna lang ɓamah a ntiri amuna ngalang ni Kan'ana agh, ntiri aɓeni ngil liyang nghang ngha. ⁴Keminiya aka wora njeh lang, a bin aɓwa lang, le tol yi munang Ishaku ɓamah."⁵Guro egh nah yi, "Mang ka pag giri ngha ɓameh shiɓi kuratyang zu a njeh ni ya? Ɗigna nga tol muno nga nyen ni a njeh ni a pur nghang ngha?" ⁶Ibrahim nah yi, "Yerre ih ni a tol munang a nyen ni beh yaǃ ⁷Yahweh, Kulli ma ɓakuli, ɓeni pusang a ɓa leh tehrang ni ntiri aɓwa lang, ɓeni ogrung kaniyi giri ki nah, "A bih aminkahwo ni nga pah njeh ni; ih tutti amaleka le a dum yong, le aka kum ɓamah ate muri munang a beh.⁸Keminiya ngha ɓameh ni agha ka kuratyo a agh, le a pushi muro ri kaniyi giri lang. Sete giri mwoh ni awo tol munang a wo nyen ni njeh ya." ⁹Nina agh guro egh ishi bih a ɓapehri Ibrahim telelah le, le kaniyi giri a muri tenana ye.¹⁰Guro egh tolla aloggah lum mami telelah le, le woro. Le ye tolla bin telelah le jah gibiri maɓonna ni kwa agh. Wora nji Aram Naharaim, a lah Nahor. ¹¹Tigha aloggah nongha njeh a nzum lah kari tuhmuru. Ni kapolla ni, kunbang ni amenah ki zu a tog muru.¹²Le nah, "Yahweh, Kulli le telelah lang Ibrahim, peng dumposhina ni kyari le ɗumang ogrung njiteng ti telelah lang Ibrahim. ¹³Shina, myang tangha kari tuhmuru, le amuna ngalang le aɓayong ngha ki zu a tog muru. ¹⁴Le ih ɓi pag ninga. Ngha nah yi muna ngalang, 'Kukushi ishi bangmuru le a peng ih ɓi nuh muru,' le nah nghang, 'Nuh, le nga pih aloggah le ɗeshili,' le ih ɓi ɗig ɓeni mwoh a tollo ate guro lo Ishaku. Nji ri ga ni nga yeri ni ih a ɗumna ogrung njiteng ri telelah lang."¹⁵Le gire pagha kedebang ih mal nahteng le, shin Rebeka puro ni minbang a gogre zu a tog muru. Betuwel muna Milka, mahle Nahor muna teh Ibrahim ni ɓil Rebeka. ¹⁶Muna ngalang nghe ɓor nsahri le ni ɗeshili yeri ɓabura agh. Wora tuh muru, dungshi minbang le ih nyere.¹⁷Le guro egh ɓangha ke kumi le nah, "Kukushi nyer nghang muru ma nuh a minbang lo." ¹⁸Nah, "Nuh telelah lang," le kari suhli minbang le, le pih muru ih nuh.¹⁹Ngha malli pih muru ma nuh, nah, "Nga nyer muru ate aloggah lo ɗeshili, sete a nuh a malla." ²⁰Nina agh kara ke soɓ muru a gi nuhmuru le agiluwo, le ye ɓang ɗeshili kena tuhmuru, le togho ate aloggah kwa.²¹Ɓeh bol ngung fahshi ka shina ko yahweh poshina dumi ko oh oh. ²²Ngha ih malli pahni aloggah muru agh, ɓeh pushimuna nyeh lullung ma zinariya mama kena kanda shekel, ni anyeh bung mama kena shekel lum agh, ²³le ihli, "Awo ni muna yang? Kukushi waɓɓang ni, kangna nongho ngha nghang a leh tehro?"²⁴Nah yi, "Mini muna Betuwel muna Milka, ɓeni ɓil yi Nahor agh." ²⁵Ɗeshiliya nah yi, "Shi sung ngha ni lusung ni food, ni kangna nongho."²⁶Le ɓeh gungha njeh le gushi Yahweh. ²⁷Nah, "Mossoni ni Yahweh, Kulli le telelah lang Ibrahim, ɓeni ni ɗag ogrung njiteng le ni agha le ri telelah lang. Ate meng te ya, Yahweh billa ni meng ha ɓa leh aɓwale telelah lang."²⁸Le muna ngalang nghe ɓangha woro a ɓa leh ngih ke waɓi yang ga kwa agh. ²⁹Niɓeniya Rebeka ngha ni minbura ni a gori Laban agh. Laban ɓangha wora bin ɓeh a tuhmuru a gatanjere. ³⁰Ngha shinni nyeh lullung ni ma bung a bin mingali ni tenana ni ye ogha bin mingali ya, "Ga ni ɓeh waɓɓang," wora bin ɓeh le shinni yang ngha tangha tuhmuru kari aloggah.³¹Le Laban nah, "Zu, ma moshina le Yahweh. Mang pag yi ke a tangha njibang? Ngilla kangna, ni bang ate aloggah." ³²Nina agh ɓeh zu a lah le suhli aga a muri aloggah agh. A pih aloggah gilih, le a tighi muru lag kusung ni akushi aɓeni zu nini ya³³Le a tighi gilih dumi ih lih, keminiya nah, "Ni ngi lih gilihna sang ngha sete nwaɓ ga myang ne nga waɓɓa." Nina agh Laban nah, "Waɓɓi." ³⁴Nah, "Mini guro le Ibrahim, ³⁵Yahweh moshi na telelah lang dudug, pahne anjuh ni andah, azurfa ni zinariya, aguro ma buna ni ama ngalang, ni aloggah ni a mbulnjeng.³⁶Saraya, mahle telelah lang, ɓil yi muna buna a yahga le, le pahne gikunna le kwa a bih. ³⁷Telelah lang tig nang kaniyi giri, ki nah, "Ɗigna ni awo tol yi munang ɓamah a ntiri amuna ngalang le aɓa Kan'ana, a njeh ni nɗg nghang ngha. ³⁸Nina agh, ɗigna aka wora ntiri ɓa leh tehrang, ni a bin aɓwa lang, le a kum ɓamah ate munang.'³⁹Nah yi telelah lang, 'Golle ɓameh ni ki kuratyang ngha.' ⁴⁰Keminiya nah nghang, 'Yahweh, ɓeni ngi ginya dumi ya, ka tutti malaika le ni weh le ih poh dumposhina a njere, nina agh aka tol yi munang ɓamah a ntiri aɓwa lang ni ɓa leh tehrang. ⁴¹Keminiya aka kum muro ari kaniyi giri lo ngha a kena bin aɓwa lang le ni a poh ne ya agh. Le a kum muro ri kaniyi giri lang.⁴²Nina agh mbilbang a bah ni kyari a tuhmuru, le n'nah, 'O Yahweh, Kulli le telelah lang Ibrahim, ngha aka tig ginya lang ka ɗig ni dumposhina le- ⁴³myang, tangha tuhmuru agh-le ih ɓi muna ngalang ni zu a tog muru, ɓamah ni nah, "Kukushi nyer nghanng muru fitong a minbang muru lo ih ɓi nuh," ⁴⁴ɓamah ni nah nghang, "Nuh, le nga nyerreh ate aloggah lo-le ih ɓi ɗig ɓamah ɓeni weh, Yahweh, tol yi muna telelah lang ngha.'⁴⁵Kedebang ngi mal waɓ tenana a yahlang, shina le Rebeka ngha zu ni minbang muru a gogre le wora ke tog muru. Nina agh nah yi, 'Kukushi peng muru ma nuh nghang.' ⁴⁶Suhli minbang muru ni gogre ya ni kara le nah, 'Nuh, le nga pih aloggah lo ɗeshili.' Nina agh n'nuh, le pih aloggah ɗeshili.⁴⁷N'ihli le nah, "A wo ni muna yang?' Nah, 'Muna Bethuel, muna Nahor, mama Milka ɓil yi ya.' Le n'ishiyi muna nyeh a lulli ni bih. ⁴⁸Le ngungha njahli ngushi Yahweh, Kulli le telelah lang Iibrahim, ɓeni billi meng a njere ma ɓonna ih ɓi nkum muna ngalang a ntiri aɓwale ate muri muni ya.⁴⁹Ngha nina niɓeni le, a agna aka ɗum agnjiung ni njiteng bin telelah lang le, waɓɓang. Keminiya nyha nina agh le, waɓɓang, ate nga nyerra nji ma kattang ko ma lih maɓonna."⁵⁰Le Laban ni Bethuwel pilla nah, "Gire pura bin Yahweh; ni sa gan waɓteng ko ɓonna ko ni ɓotiya agh. ⁵¹Shinna, Rebeka ngha dumo. Tolli le a woro, ate ih ka ɗig mahle muna telelah lo, ninga mama Yahweh waɓ ɓa."⁵²Ngha guro le Ibrahim ogna atenana ni ya, gungha njahli a dum yahweh. ⁵³Guro egh pushiyi agi azurfa, agi zinariya, adagra, le pih Rebeka. Ye pih minbure ni ngih agipahna maɓonna⁵⁴Le ini ni abuna aɓeni nini ya lih ni nuh. A nongho duh egh, le ngha a logni niberi ya, nah, "Nɗag nghang ih ɓi nwora bin telelah lang." ⁵⁵Le minbura Rebeka ni ngih nah, "Le ih ɓi ɗig ni sung ma kara lum. Nzumi ya ih gan woro."⁵⁶Keminiya nah yi yang, "Ke ih ɓi ngittang ngha, Yahweh wara peng dumposhina a njere. Nɗag nghang ate ih ɓi nwora bin telelah lang." ⁵⁷Anah, "Sa gor muna ngalang nghe le sa ihli." ⁵⁸Nina agh a gor Rebeka le a ihli, "Aka wor ni ɓeni?" pilla, "Nga woro."⁵⁹Nina agh a tutti mingali yang Rebeka, ni aguro ma ngalang, a woro ni guro le Ibrahim ni aɓih. ⁶⁰A moshi Rebeka le anah, "Mingali sung, ih ɓi a ɗig ngih aworo tongno lul le aworo tongno lum, le ih ɓi aminkahwo ag kunjere le aɓa shiɓi muyang."⁶¹Le Rebeka logho, ini ni amuna ngalang aguro le, le a eɓɓa aloggah, le a kuratye ɓeh. Nina gah guro egh tol Rebeka, le wor woro le. ⁶²Niɓeniya Ishaku ngha ɗigha a Negev, le nyerre le ni a Beyer Lahai Royi.⁶³Ishaku woro ke ki usulo a bang ni kapolla. Ngha logshi ni njih shingbang, shina, aloggah ngha ki zuǃ ⁶⁴Rebeka shingbang, le ngha shinni Ishaku agh, suhla muri loggah. ⁶⁵Nah yi aguro, "Yang ɓabura wo ki ginya a ɓabang ki zu a binsung ngha?" Aguro egh nah, "Telelah lesung ni." Nina agh tol giɓug ga ngiri, le vulliyi ni muri.⁶⁶Guro egh banghi Ishaku aga kwa pag ga. ⁶⁷Le Ishaku zuni mo a gungri le ngih Saraya le tol Rebeka, le ɗig mahmi, agna njih. Nina agh Ishaku kum pashi yahlung nzum wuh le ngih.

Chapter 25

¹Ibrahim tol ɓamah maɓi; lulli ih Ketura. ²Ɓil yi Zimran, Yokshan, Medan, Midiyan, Ishbak, ni Shuhu. ³Yokshan ni pag teh Sheba ni Dedan. Aminkah Dedan ni pag aɓa Asshuriya, aɓa Letushiya, ni aɓa Le'ummiya. ⁴Amuna Midiyan ni pag Efa, Efer, Hanok, Abida, ni Elda'a. A yangha kwa ni ya aminkahyi Ketura niƊ⁵Ibrahim pih Ishaku gikunna le kwa. ⁶Ningo kwa agh, ngha yangha wa usulini ya, pahne amuna amenah makena le tutti yang njeh njinakuli, dunna ni muni, Ishaku.⁷Akara ni Ibrahim pagha a yeh abogho ni ɗigni ni usulo agh, bogho 175. ⁸Ibrahim non usulo ma nzumo le wuh a yahgha le, ɓagula ni ɗungshi ni ɗigna maɓonna agh⁹Ishaku ni Ishma'il, amuni, lingshi a gunang Makfela, a ɓabang le Efron muna Zohar ɓa Hitti, ni kari Mamre ya. ¹⁰Ɓabang ni Ibrahim kura bih amuna Hittiya agh. A lingshi Ibrahim beh ni mahmi Saraya. ¹¹Nzum wuh le Ibrahim agh, Kulli moshi muni Ishaku, le Ishaku ɗigha a Beyer Lahai Royi.¹²Niɓeniya aminkah Ishma'il maun Ibrahim agh ni ga, amuna Ibrahim, mama Hagar ma Masar, nsari lah le Saratu, ɓil yi Ibrahim agh.¹³Lulli amuna buna le Ishma'il, ri ɓilla leyang ngha ni ga; Nebaiyot-minɓala le Ishma'il, Kedar, Adibeyel, Mibsam, ¹⁴Mishma, Dumah, Massa, ¹⁵Hadad, Tema, Yetur, Nafish, ni Kedema. ¹⁶Amuna Ishma'il in ga, ni alulli yang, ari aminlah yang, ni nji ri kpaɓ ɗigna leyang; amuna murung lumpur ɓahri air kunvarre leyang¹⁷Abogho le Ishma'il ni ɗigni ya ni ga, bogho 137. Non usulo ma nzumo le wuh, le kpaɓi ni aɓwale. ¹⁸A ɗigha logha Havilah ha Shur, mama kari Masar agh, ninga ɓwa ki ka nji Aassuriya agh. A ɗigha a mohno ni ari yang.¹⁹Gi bangna muri Ishaku muna Ibrahim ni ga, Ibrahim ɗig teh Ishaku. ²⁰Ishaku ngha bogho woro ɓahri ngha tolli mahmi Rebeka, muna ngalang le Betuwel ɓa Aram ni Faddan Aram, mingali Laban ɓa Aram²¹Ishaku jim Yahweh ate mahmi ate mam nkoɓɓi ni, le Yahweh og jimma le, le mahmi kum muna yeh. ²²Amune sagshiri yang a yeh, le nah, "Mang pag yi ke ga ki pag nghang?" Woro ke ihli Yahweh a muri.²³Yahweh nah yi, "Anjeh ɓahri ni a yoh, aɓwa ɓahri ka koriya ro. Mwoh ka ɗig ni iritenna wor mamona , le magula ka paghi ma kyena tumo."²⁴Ngha kunbang ɓilmuna le pag ni ya, shinna, le apassa ni a yeh. ²⁵Makunduna puro bangha ni nyong ngiri. A gor lulli ih Isuwa. ²⁶Nzumi ya, muna ngih puro. Bih bol kushi Isuwa. A gor lulli ih Yakubu. Ishaku ngha ni bogho woro tahro ngha mahmi ɓilli amune ya.²⁷Amuna bune gulo, le Isuwa ɗig ɓa yeri tahgiri, ɓa ɓalusung; keminiya Yakubu agh ɓa nahteng ni ya, kunbang ni kwa agh yangha a gungri. ²⁸Niɓeniya Ishaku agna nji Isuwa ate yang ngha ih zuni yi yamma ih kummo a galah agh, ih lih, keminiya Rebeka agna nji Yakubu.²⁹Yakubu lam muru songho. Isuwa nyerra a ganglah, le yahlo ki wolli dudug. ³⁰Isuwa nah yi Yakubu, "Peng ngilih ni muru songho. Kukushi, irang mallaǃ" Ini paghi ke a gori ih Edom.³¹Yakubu nah, "Nikunduna agh mag nghang gulo lo." ³²Isuwa nah, "Shina, Myang nga wuh. Mang pag ɓoro le gulo a binang?" ³³Yakubu nah, "Nikunduna sang ngha kaniyi nghang giri," Nina agh Isuwa kaniyi giri le a njinjere nini Isuwa magni yi Yakubu gulo le. ³⁴Yakubu pih Isuwa brodi ni muru songho. Lih, nuh, le logho wor woro le. Pagha nini Isuwa keshi ni gulo le.

Chapter 26

¹Niɓeniya yahlo pangna njeh, jinjum mamah pagha ari njah le Abraham ngha. Isaac kenna bin Abimelek, murung la Philistine a Gerar²Niɓeniya Yahweh ɗunmuri a bini le nah, "Ke kenna Masar ya; ɗigha njeh ni nawo a ɗigha nghang ngha. ³Ɗigha ngunjeh ni, nga ɗigh ni yong ngha mosshi yong; ate yong na minkah yong, nga pah yong a njeh ni, le ngha ɗungshi kanna ni kanniyi Abraham teh yong ngha.⁴Ngah ɓuhri aminkah yong ngah a muna shieri ni a kuli, ye ngha pih aminkah yong a njeh -ni kwa. jibin a minkah yong a alh ni kwa ngunje ni aghka mosso. ⁵Ngah pag gire a te Abraham onang tenena lang ni keang te muri telang angi, gi gilang.⁶Isaac diya Gerar. Kara ni a buna jiye a illi te muri mami a, na "mi galang ni" bang na ngobong wabba i mamin ni" ya ang, ⁷shina a ba jeh ye ka woleyang a te a ka tol Rebecah a te wani bon sari" ini na nina. ⁸Ni jumo ni Isaac diya biye to kunbang ah, bimele murung le a phistines shin bang a teso. Shina Isaac na yi gisorina yah mamoni palang ke a na " migale ni"? Isaac ang ki nu kung Rebekah, mami.⁹Abimeleke go Isaac na yi gisorina yah mamoni palang ke a na " migalo ni"? Isaac na yi ngitolo buwa ka walang ka tolo". ¹⁰Abimelek nayi, mang a payi sungi? ke bung ka nong ni momo ke a june sung monso ni dana musung. Nibeniya. ¹¹Abimele nayi a muwa kwa na " Beni kwa dou babbura ni n, mami a walluye".¹²Isaac jan giri bowo ye kun gi soro dudug woro tongo pu lum. ¹³A te Yahweh mosi ne ba bura ye di ba kung giri, gikunale buri moso kenimo bin magula. ¹⁴A phislintines pangna kiki a muri.¹⁵Nibeni a tumuro ni a guro le teri Abraham lum a, a philistines linshi ni jisalang. ¹⁶Abimelek nayi gulo woro da sung, a wara sung ni gulo. ¹⁷Isaac mang muri ke diya a tali Gerar, biye ni di ang, Isaac yere ke bushi tu murule teri ang a kana a bushi a.¹⁸A philisttian teshi na tumoyr junjun uru le Abraham. Isaac go tumuru ye ni lulun ni teri Abraham go ri ya ya.¹⁹Ngah a gurole Isaac tunni minu ye a, a kuna muru ni ma a misungni " Isaac tiyi tu muru njimuru- ma gula . ²⁰A le giri ni a Gerar worinarung na le gile Isaac, a na " muro ni a ma misungni "Isaac tiyi tu muru ye lulung misungni" Isaac tiyi tu muru ye lulung "ESEK" a te a usorina rung ni mo.²²Ke miniya a tun muru mabi. a ye a worinarung temuri dechi ye tityi lulang " stinah". ²¹mangmuri biye ke kun muro ma bi, ne a ya worung muri a ke gori Rehoboth, ke na " Nibeniya Yahweh gilesung kangna, sa buro a njeye"²³Isaac lowo lung kenan Beersheba. ²⁴Yahweh dummuri a bini ni du ye, nayi "mini Kulli le Abraham tero ka bang Ngobong ang, miyaniyong nga buri yong, ngah moshi a ballyo, a temuri Abraham ". ²⁵Isaac ba bin dara go luli Yahweh biyeni mang tara le gurole tun muru biye.²⁶Le Abimelek kena bini angh lungni Gerar, ni Abuzzath, biyini ni phicol magular le soja. ²⁷Isaac nayiyang "palang ke a wo zuwa binang ngah a yang a wo ke a wo zuwa binan ngah a yang a wo udi tellang ang a purinang bino.²⁸Ke a nahma "shishine gerente Yahweh ang muru, shi na keminiya le shi ina lah gula, iyeh a tirinsung, iyeh a trinsung ni weh. ²⁹lang shi pa wab-kusung ni weh, nima na woh payisung girna nanga a, niga mahma ni shi pawoh girna nangna ah, shi bolo yarata nishi shibi muro ah, shina a kene yarat. Yahweh monshi no".³⁰Isaac payi yang gilina ni gi nuhna, a liyi a nuhna, a liyi a nuh. ³¹A lowo a kashibang ke a wah kunyang na munateyang Isaac tutiyang ke a mang muyang a pyem³²Karaye a denlah le Isaac ju wabbi telle muru ni a tuum ah A nah, " shi kuna muru". ³³Loyi muru yeh lulung i shbah, a te luli jyeh ye beer sheba tolo ju ni keyari.³⁴Angh Esau ang ni bowoh wuramwoh puh bari a ti na mah lah, luli i Judith muna Beeri Bah Hittite, ni Basemath muna Elon bah Hittite. ³⁵A juniyi Isaac ganshirung ni Rebekah.

Chapter 27

¹Ngha Ishaku yayi ni le njih bolpinna ha ih nyha ih ga shinbang ngha ogh, gor "Isuwa munabunna magulla le, le nahyi, "munabuna lang." Isuwa nahyi, "Miyang ba," ²le Ishaku nah, "Shinna niɓeniya, ih nyayina, Ni nyeri kara nluoh lang ngha.³Innina le tol agibura lo, ɓamah lo ni ntah lo, le a woro a lusung a ki bang nghang alla. ⁴Pag nghang gilina maɓonna, jah mamah yalang ki tol agh, le a zu ni nghang ni ate nlih le mosso kedebang ih wuh."⁵Niɓiyeni ya Rabekah ogna ngha Ishaku nahni teng ri Esau munakunna le agh. Isuwa woro alusung ka alla nyamma ka nyer ni ka zu ni. ⁶Rebekah nahteng ri Yakubu munabuna le nah, "Shinna, n'orgna terro nahyi Isuwa munaterro. Ih nah, ⁷'Zun peng nyam alla le a pag nghang gilihna maɓonna ate nga lih le mosso a njih Yahweh kedebang nwuh⁸Niɓeniya te ya, munabuna lang, bil gih lang ngha nlag wo agh. ⁹Woro abin a nzuh, le a zu ni nghang amuna njuh maɓonna ɓahri, le nga yi terro gilina maɓonna ni yang, ninga mamah yahli ki tol agh. ¹⁰A ka tolli a kahni yi terro, ate ih lih, ate ih mosso kedebang ih wuh."¹¹Yakubu nahyi ngih, Rebekah, "Shinna, munaterang Isuwa agh ɓa nyong ngirung ni, meng te ya nyong nyha ngirang ngha. ¹²Golle terrang ka ɗog nghang, le nga ɗig yi ɓasoribang. Mosso ni ya nyomo ni nga zu ni murrang."¹³Ngih nahyi, "Munabuna lang, le nyomo ni kwa agh ih nyere a murrang. Mamah agh bil tenana lang, woro, zu ni nghang ni." ¹⁴Le Yakubu woro ke bol amunambul le zu ni yi ngih, le ngih pag gilina maɓonna, ninga mama yahli terri tol agh.¹⁵Rebekah tol gikuhra le Isuwa mama ɓoro orr bang kwa agh, munbuna le magulla, mamah bin ni a lah agh, le ishi yi Yakubu ni, munabuna makyena le. ¹⁶Le tig nguɓɓu le amunambul egh ri abih ni melli pag ɓuɓu nghang agh. ¹⁷Tig gilihna maɓonna ni brodi ni pag agha bih munabuna le Yakubu.¹⁸cYakubu woro abin terri le nah, "ter rang," Terri nah, "Miynag ba; awoni yang, munabuna lang?" ¹⁹Yakubu nahyi terri, "mini Isuwa munabuna magulla lo. Mpagni ninga mamah a waɓ ɓang agh. Nieniya logho ɗigha njahli a lih nyamma alla lang, ate a mossang/"²⁰Ishaku nahyi munabuna le, "pag niyellang ke ama kum mi ni kahra ninga, munabuna lang?" nah, "Ate Yahweh Kulli lo ni zu ni nghang ni." ²¹Ishaku nahyi Yakubu, "Zua kahrang, ate nɗog wo, munabuna lang, nyere ko awoni munabuna lang, Isuwa manjiteng ko awoni ya le."²²Yakubu sissa kenne abin terri; le Ishaku ɗog yi le nah, "Gih egh agh gih le Yakubu ni, keminiya abung egh agh abih Ishaku ni." ²³Njih Ishaku ni tuh ari ya, ate abih ngha ni nyongho, ninga abih munatrri Isuwa, le Ishaku pih mosso.²⁴Nah, "Awoni mbang munabuna lang Isuwa?" pillah, "Mini" ²⁵Ishaku nah, zu ni nghang gilihna egh, le nga lih nyamma alla lo, ate nga mosso." Yakubu zu ni gilihna egh abin ni. Ishaku lih, le Yakubu zu niyi nimba njingung, le nuh.²⁶Le terri Ishaku nahyi, "zu gyaɓ mini niɓeniya a kpa rang, munabuna lang." ²⁷Yakubu zu gyaɓ zu kpa ari terri, le ɗungshi ɗummo le agikuhra le, le moshi nah, "Shinna, ɗungso le munabuna lang ngha ninga ɗungso le ɓabang ni Yahweh pih mosso agh.²⁸In Kulli ih puh koriya le tirma ɓakuli, koriyo le nenne le ngungjah, ninjigiri keminang ni mba-njingung mapiyo.²⁹In ɓayong dudung paghi yong tummo ni anjeh gungha dum yong. Ɗig magulla muri amunaterro, Le amunabuna le nguwo gungha dummo. Le ɓeni kwa ki nyommo agh oh ɗigha a nyommo; le ɓeni te kwa ki mosso agh ih ɗiga a mosso."³⁰Ke Ishaku malli pih Yakubu mosso agh, Yakubu ki pur ninga abin terri le, Isuwa munaterri nyere a alla le. ³¹Osso pag gilihna maɓonna le zu ni yi terri. Nah yi terri, "Dah, logho a lih gi alla le muno, ate a peng mosso.³²Terri Ishaku nahyi, "A worni yang?" Nah, "Mini munabuna lo, muna ma kunduna lo, Isuwa." ³³Ishaku koshiyo kikir le nah, "Yang alla ke zu ni nghangw? Nlih ne kwa kedebang a zu, mpah ne mosso. Ini ni na, ih ka mosso.'³⁴Ngha Isuwa ogni tenana le terri ya, Ishi kunni jollo ni ɓwah, le nahyi terri, "peng mosso lang te, terrang." ³⁵Ishaku nah, "Munaterro zu a ba a njinjere soriyi bang ngha tol mosso lo wori."³⁶Isuwa nah, "Ni ah gorri ih Yakubu ni njiteng agh? Ate vungri nang mbende ni ɓahri ni ya. tol ngosoɓilla lang, ni, shinna, niɓeniya ya tolla mosso lang wori." Le nah, "Ni a ɗog nghang nshille mosso agh?" ³⁷Ishaku pil le nah yi Isuwa, "Shinna, ntigne ɗig magulla lo, mpah ne amunaterri kwa ah ɗig ɓa pag yi tummo, mpah ne njigiri ni mba-njingung mapiyo. Mang wa uwo nlogle mpag wo, muinabuna lang?"³⁸Iauwa nah yi terri, 'A nyha nghang ni mosso ko mwoh agh, terrang?" Peng mosso, terrang." Isuwa ɓwah ɓororo.³⁹Ishaku terri pil le nah yi, "Shinna, ba a ɗighna agh ka saɓɓa ari kummo le ngunjah, ari tirima le ɓakulli ni kuli ya. ⁴⁰Ni garabuo lo ni aka ɗiig ni, aka pag yi munaterro tummo. Keminiya a velle, aka ɓun dungro le ni mello agh."⁴¹Isuwa bol Yakubu a yahli ate mosso ni terri pih ya. Isuwa nah a yahli, "Kara gon nluoh ate terrang ngha gyaɓ; njummi ya nga wol nluoh munaterrang Yakubu." ⁴²Ah waɓɓi Rebekah tenana le Isuwa munabuna magulla le. Le tashibang ah gor yi Yakubu munabuna makyena le, le nahyi, "Shinna, munaterro Isuwa ngha ki pashi yahli a muro ni pyere ih wolnluoh.⁴³Niɓeniya te ya, munabuna lang, og tenana lang a ɓangha a woro abin Laban, minburang, a Haran. ⁴⁴Ɗigha abin ni sang, sete funno le munaterro sullo, ⁴⁵Sete yahlung lulla le munaterro nyha wa owa aro agh, ha jangshina ga a pag yi ya. Le nga tashibang ah nyer soɓiye ah zu ni. Ate mang ke nga ɓor yong kwa ɓahri a kara mwoh?⁴⁶Rebekah nahyi Ishaku, "Yalang jenna ɗigna ngunjah ate muri amunagallang le Heth. Ngha Yakubu tig mwoh le amunagallang le Heth a lah agh, ninga amena ni, le amunagallang njeh ni, Mang ka pag ɓoro ɗigna lang binnang?"

Chapter 28

¹Ishaku gor yakubu moshi, le nah yi , "Tol yi muro bahma a ntiri ama Kana'ana. ²Logho, a wora Paddan Aram, a leh Bethuwel ter ngwo, tol bamah beh, a ntiri amuna ngalang le Laban, minburah ngwo.³Ih ɓi Murungkulli mosso, ih ɓi nyasso ni ɓuro, ate aka pad ɗigna le ɓayong dudug. ⁴Ih ɓi poh mosso le Ibrahim, awe, ni aminkahwo ni ka zu agh, ate a tol giberreh njahli ni awo ɗig bihri nghang ngha, Ngha Kulli pih Ibrahim agh."⁵Le Ishaku ɗag Yakubu ih ɓi woro. Yakubu wora Fadan Aram, bin Laban muna Betuwel ɓa Arami, minbura Rifkatu, ngih Yakubu ni Isuwa.⁶Niɓeniya Isuwa shina Ishaku moshina Yakubu le tutti ih wora Fadam Aram, ih ɓi tol ɓamah beh. Ye osso shin na ih Ishaku moshine le laghi, Ih nah, "Digna ni awo tol ɓamah a ntiri amah Kan'ana." ⁷Isuwa ye shinna ih Yakubu ogna tehri ni ngih, le wora Fadan Aram.⁸Isuwa shinna ni amenah le ɓa kan'ana ni poshiyahli tehri Ishaku agh. ⁹Le wora bin Ishma'il, ke tol yi mahmi ɓiyongmah, Mahalth muna Ishma'il, muna Ibrahimɳ mingali Nebaiyot, ih ɓi ɗig mahmi¹⁰Yakubu ɗag Beyersheba le wora nji Haran. ¹¹Bilbang bangbung le nonghang ate kara wara ingna. Tol tahli mwoh a beh, nongshini muri, le nongha a beh lellah a njung.¹²Loro le shin gi-eɓ kuli logha njahli ha ɓakuli, le shina amalaika le Kulli ki sullo ni eɓɓe. ¹³Shinna, Yahweh ngha tangha amuri le nah, "Mini Yahweh, Kulli le Ibrahim Teh yong, ni kulli le Ishaku. Njahli ni a nonghang ni ya, nga poh ne ni aminkawo.¹⁴Aminkawo ka ɗig ninga kikkiri, le a nongho a wora njimakuli, njinanjeh, njieɓɓe ni njigangrah. Nji bino ni aminkawo ni aɓayong ni kwa ngunjah agh ka kum mosso. ¹⁵Shinna, myang ni weh, le nga lello ba kwa a kah nghang ngha. nga yer ni weh a njahli ni ɗeshili; Ate ni ngi ɗagho agh. Nga pag ga kwa ogni rang ni ya.¹⁶Yakubu logha njintullo, le nah, "Njiteng ni Yahweh ngha ba, ni nyeri ya." ¹⁷Ɓangna ngoɓong le nah, "Ni yellang ni karriyi bang le baǃ Ba ni ye ɗig guɓung wor leh Kulli. Ba ni pag kunjere ɓakuli."¹⁸Yakubu logni beri le tol tahli ni nongshini muri ya. Tighi ih ɓi ɗig gbingrah le ɗahri ni muru. ¹⁹Gor luhli beh ih Bethel, keminiya luhli lahmagula egh kikkara agh ni Luz.²⁰Yakubu kaniyi giri, ki nah, "Ngha Kulli ka ging ni meng, ka lellang a njere ni ngi ginghang ni ya, ka peng burodi ih nlih, ni dagrah ih ɓi melle, ²¹ate nga nyer kukoturo a leh tehrang, le Yahweh ni ka ɗig Kulli lang. ²²Le tahli ni ntigha ɗig gbingrah ni ya ka ɗigni tekushi. A ntiri ga kwa a peng ngha, nga nyenni yo ma lum le ni njiteng.

Chapter 29

¹Yakubu tang ginya ha njeh le aɓayong ni njima Kuliya ²shinbang le shin dumiya a lusun gah tumuruni mama nogha a ba mogha na tahli a aye. ³Ni kunbangni a giluwo kpanibeya aba leh gilowa a shishi fali ni a kum mureya a numuru a male ye fuli a beye.⁴Yakubu nayiyang ma, "Amiyammang in pura yabangole? A pila nah ma, shi pura Haran" ⁵Nayiyan ɓonna? ye iliyang nima, in yerina Laban muna Nahor? Anama, shi yerine? ⁶pila nayang ma yangha ku kotiro? A pila nayi ma yangh kukotiro, shishina biye. Rahila ni muniya gha ki juni a jun.⁷Yakubu nama inshini, antiri ba karani ni boto ke agilowo kpaba a bamohgha, Yakubu nama kara warabang in payang muru ayera ka nonghaje . ⁸A nah na payan ku murugha, sai a gilowo kpa kwa ke ban ka shishi tali a kun murugha ka shisha. Ka a pih a gilowo muru.⁹Ke Rachael juna a gilowole tarigya. ¹⁰Ku bangni Yakubu shini Rachael muni ki juna a gilowa. Yakubu nu kuni ari Rahila ni ji merun a ji. Yakubu nayi Rahila in tari a biye malanyang ngha Laban owni teneneya amori Yakubu ni muna mingaliya,¹¹Jekob kpahri Rashel ni ɓua ɓororo. ¹²Jekob nah yi Rashel ini ɓwale tehri, le ini muna Ribeka. Le ɓangha kene hi waɓi tehri.¹³ban mere ke kuni ki kuni ɓoli kuri jun a ley Yakubu nayima Laban gha kwaniya. Ke Laban pila nayina a woni pa usulolan ni kila ni girangha, biyeni Yakubu dingha har senri mwoh, ¹⁴Laban nayi Yakubu adiyabimang ate awoni apag baliyan? waɓang man ngha wamogha?¹⁵Le Laban nah yi Yakubu, "Aka pag nghang tumo ningho nieh ate awo ni ɓwalang ngha? Waɓɓang, mang ka ɗig ngosse lo?" ¹⁶Niɓeniya ngha ni amuna ngalang ɓahri. Lulli magula ih Lai'atu, le lulli ma kenna ih Rahila. ¹⁷Lai'atu ngha ni njiung ma ɓor shina, keminiya Rahila ɓor nsahri puro le ɓamah. ¹⁸Yakubu agnji Rahila, nina agh le nah, "Nga pag wo tumo bogho tonɓahri ate Rahila, muna ngalang lo ma kyenna."¹⁹Laban nah, "Ɓor na ke ih mponne, a muri ih ɓimpih ɓabura ma sa ne. Ɗigni meng." ²⁰Nina agh Yakubu pag tumo bogho tonɓahri ate Rahila; le a ɗig ninga akara fittong ni bini ya, ate agnjiung ni yang ne ate muri ya.²¹Le Yakubu nah yi Laban, "Peng mahmang, ate akara lang ɗungshina-ate mama nga wora biniǃ" ²²Nina agh Laban kpaɓa abuna ni kwa a beh ya le pag njibuno.²³Ni kapolla agh, Laban tol Lai'atu muni ma ngalang le zuni bin Yakubu, ɓeni ingna bini ya. ²⁴Laban pih Lai'atu Zilfaguro ma ngalang, ih ɓi pag yi tumo. ²⁵Niberi ya, shinna, Lai'atu niǃ Yakubu nah yi Laban, "Mang ga a pag nghang ni ya? Ni pag wo tumo a temuri Rahila agh? Mang pag yi ke a soriyi nghang?"²⁶Laban nah, "Nyha a gipagna lesung ih ɓi shi pah minyem kedebang minɓalla agh. ²⁷Meshili akahra tonɓahri mami manjuwula, le sa poh mamo na ɗeshili ih ngha a ye pag tumo bogho tonɓahri maɓi."²⁸Yakubu pag nina, le meshili kara tonɓahri le Lai'atu. Le Laban pih Rahila muna ngalang le ih ɓi ɗig mahmi ɗeshili. ²⁹Laban osso pih Rahila muna ngalang le Bilha ih ɓi ɗig guro le. ³⁰Nina agh Yakubu ingna bin Rahila, keminiya agnji Rahila uwor Lai'atu. Nina agh Yakubu pag yi Laban tumo ma bogho tonɓahri.³¹Yahweh shinna ih ni a agnji Lai'atu agh, nina agh logshi ɓa yeh, keminiya Rahila nkoɓɓi. ³²Lai'atu kum muna yeh le ɓil muna buna, le gor lulli ih Ruben. Ate nah, "Ate Yahweh shinna bin konna lang; ni njiteng niɓeniya burang ka agnjiang."³³Le ye kum muna le ɓil muna buna. Nah, "Ate Yahweh ogna ih ni a agnjiang ngha, nina agh pah nang muna buna ɗeshili," Le gor lulli ih Simeyon. ³⁴Le ye kum muna ɗeshili le ɓil muna buna. Nah, "Kunbang ni niɓeniya burang ka kpangha rang, ate mɓille amuna buna tahro." Nina agh lulli ih Lawi.³⁵Ye kum muna ɗeshili le ɓil muna buna. Nah, "Kunbang ni ya nga ɓongshi Yahweh." Ngha nina agh gor lulli ih Judah; le ɗag te ɓil muna.

Chapter 30

¹Ngha Rahila shinni ni ɓil yi Yakubu muna a agh, Rahila pag kiki ri muna ngih. Nah yi Yakubu, "Peng amuna, ko nga wuh." ²Yakubu pag yehlulla ni Rahila dudug. Nah, "Mini a bang le Kulli le, ɓeni tigho ke ni a kum mosso le yong ngha agh?"³Nah, "Shinna, Bilha guro lang ngho. Kena bini, nina agh ih ɓil amuna a muri kusang, le nga kuma amuna nji bini." ⁴Nina agh pih Yakubu Bilha guro le ih ɗig mahmi, le Yakubu ingna bini.⁵Bilha kum muna le ɓil yi Yakubu muna buna. ⁶Le Rahila nah, "Kulli pushinang, le ogna gihyang le peng muna." Ate ga agh gor lulli ih Dan.⁷Bilha guro le Rahila ye kum muna ɗeshili le ɓil yi Yakubu muna buna. ⁸Rahila nah, "Wara magula ni nwara ni ɓeng mingalo le ganne." Gor lulli ih Naftali.⁹Ngha Lai'atu shinni ih ɗagna te ɓil muna agh, tol Zilfa, guro le pih Yakubu ih ɗig mahmi. ¹⁰Zilfa guro le Lai'atu, ɓil yi Yakubu muna buna. ¹¹Lai'atu nah, "Kumɓoro ni gaǃ Nina agh gor lulli ih Gad.¹²Le Zilfa guro le Lai'atu, ɓil yi Yakubu muna buna ma ɓahri. ¹³Lai'atu nah, "Myang ni binmurubangǃ Ate amuna ngalang ka gorang ih binmurubang." Nina agh gor lulli ih Asher.¹⁴Ruben wora a ɓabang kikaya a kunbang pongisoro le kum ngung Mandrake. Zu pih Lai'atu ngih ne. Le Rahila nah yi Lai'atu, "Peng fittong le ngung Mandrake ni muno zuni wo agh." ¹⁵Lia'atu nah yi, "Gima kyena ni bino, ih a agna ɓabura beng? Niɓeniya awo ala aka ag Mandrakes le muna, muri?" Rahila nah, "Le ih ka nongni weh ni duh ni, ate ariyi ni mMandrake le muno."¹⁶Yakubu nyerra a ɓabang ni kapolla. Lai'atu puro zu kumo le nah, "Ɗigna aka zu a binang, ate mama nwara nkuro ni Mandrake le munang." Nina agh Yakubu nongni Lai'atu ni duh egh. ¹⁷Kulli og Lai'atu, le kum muna le ɓil yi Yakubu muna buna ma tongno. ¹⁸Lai'atu nah, "Kulli nwah na nghang ngosse, ate pahna ɓamah guro lang bin burang." Gor lulli ih Issakar.¹⁹Lai'atu ye kum muna le ɓil yi Yakubu muna buna ma topurmwoh. ²⁰Lai'atu nah, "Kulli pah nghang gipahna maɓonna. Niɓeniya burang ka gussang, ate mɓille amuna buna topurmwoh." Gor lulli ih Zebulun. ²¹Ni nzumo agh ɓil muna ngalang le gor lulli ih Dina.²²Kulli ɗengshini Rahila le oghi. Tighi kum muna. ²³kum muna yeh le ɓil muna buna. Nah, "Kulli tolla iriɓiyina lang." ²⁴Gor lulli ih Yusufu, ih nah, "Yahweh ɓuhrina nghang muna buna maɓi."²⁵Nzumo ni Rahila ɓilli Yusufu agh, Yakubu nah yi Laban, "Tuttang ih nworo, ate nga wora liyang ni a njeh lang. ²⁶Peng amahmang ni amunang aɓeni pagho tumo ate muyang ngha, le ih ɓi nworo, ate a yerina tumo ni pagho agh."²⁷Laban nah yi, "Niɓeniya ngha kumna ɓoro a bino le, tangsang njeh, ate n'aliyina njer ɗum gipagna ni Yahweh moshinang ate muro agh." ²⁸Le nah, "Waɓ ngosse lo, le nga nwoh."²⁹Yakubu nah yi, "A yerina mpagno tumo, ni pagha ni agiluwo lo kumni lissa agh. ³⁰Ate awo ngha ni fittong kedebang nzu, le a ɓuhrina dudug. Yahweh moshino njiba kwa mpag tumo nghang ngha. Niɓeniya ni kunbang ma nyeni nga alli ma ɓa liyang ɗeshili?"³¹Nina agh Laban nah, "Mang nga nwah?" Yakubu nah, "Ni awo peng guɓung ngha. Ngha aka pag ga ate murang ngha, nga lishi agiluwo ɗeshili. ³²Le ih ɓi ngalah a ntiri agiluwo lo ni kyari, ih mpushi a mama gahyi riyang, ni mapinna ni kwa a ntiri anjuh agh, le ni ama gahyi riyang a ntiri ambul agh. A yangni a ɗig ngosse lang.³³Ɗum njiteng lang ka waɓkun kara, ngha a zu shina ngosse mameng ngha. Mama kwa mwoh a ntiri ambul ngiri ni gahyi ya, le mapinna ni ya a ntiri anjuh a agh, ngha a kumo a binang ngha, le a shinni n'iɓɓ ni iɓɓa." ³⁴Laban nah, "N'agna. Ih ɓi ɗig ninga mama a waɓɓa."³⁵A kare ya Laban pushi aboro mbul ni gahyi riyang ngha, ni ama ngalang kwa ni gahyi riyang, ni ama ma kwa gahyi ri ni ma poshina agh, ni ama pinna ni kwa a ntiri anjuh agh, le pih amuni ne a bihyang. ³⁶Laban ye tig kara tahro ma ginya a ntiri yang ni Yakubu. Nina agh Yakubu tangha a lel agiluwo le Laban.³⁷Yakubu tol abih ngung ngwendah, ni almon, ni ngung armon, le fahyi ɗag bin ma poshina ni a yeh agh. ³⁸Le tig agare ni fahyi ya a bin gi nuh muru le agiluwo, ba a zu nuh nuru nghang ngha. Le a zu nuh muru le, a lehle.³⁹Agiluwo lehle a dum abatagiri egh; le agiluwo egh ɓilla amuna ma ngiri gahyi na, ni ma pinna. ⁴⁰Yakubu koriyi anjuh, keminiya tigha anshile a shin nji ba ama ngiri gahyina, ni ama pinna ni kwa aluwo le Laban ngha. Le koriyi anjuh le kanangiri le shiɓi kpaɓ yang ni agiluwo le Laban.⁴¹Kunbang ni kwa agiluwo maguliyi na ni a luwa agh ki lehli ya, Yakubu ka nongshi batagiri egh a yeh gi nuh muru a dum agiluwo, nina agh ate a tol muna a batagiri egh. ⁴²Keminiya ngha agiluwoni ni ɗimma a agh zu le, ih nyha ih ɓug gare a dum yang. Nina agh ama ma ni ɗim ma agh ama mi Laban ni, le ama ma ɗimma mama Yakubu ni.⁴³Ɓeh ɗig ɓa kumo, ɗigni aluwo magula, aguro ma ngalang ni aguro ma buna, ni aloggah ni ambulnjeng.

Chapter 31

¹Niɓeniya Yakubu ogna teng ni muna Laban waɓɓa, ih anah, "Yakubu tolla aga kwa mami tehrang ngha, le a ntiri agi kunna le tehrang ni kunni agi kunna le kwa, le a ntiri gikunna le tehrang ni ɗig ni ɓakumo." ²Yakubu shinna ariya le kundum Laban. Le gipagna le Laban ariyina a bini. ³Le Yahweh nah yi Yakubu, "Nyerra njeh le atehro ni bin aɓwalo, le nga gingni weh."⁴Yakubu tahshibang a gor Rahila ni Lai'atu a zu a bah ni agiluwo ⁵le ya le nah yi yang, "Nshinna gpiagna le tehyong ariyi na a rang, keminiya Kulli le tehrang ngha ni meng. ⁶N'nyerina ni masso ngirang kwa ini mpagni tehyong tumo.⁷Tehyong soriyi nang le ariyi nghan ngosse lang mbende lum, keminiya Kulli ni ɗaghi kummang ngha. ⁸Ngha nah, 'Agiluwo ma ngiri gahyina ni pag ngosse lo le,' luwo kwa ɓilla amuna ma ngiri gahyina. Ngha nah, 'Ama ngiri yonglina ni pag ngosse lo,' le agiluwo kwa ɓilla ama ngiri yonglina. ⁹A njinjere nini Kulli tolli agiluwo le tehyong peng.¹⁰Mbende mwoh a kunbang lehle leyang le, nshinna a loro ih boro mbul ni ki lehl agiluwo agh. Boro mbul ye agh ma ngirung yonglina, gahyina, ni tongtong. ¹¹Malaika le Kulli nah nghang a loro, 'Yakubu.' Nah, 'Myang.'¹²Nah, 'Logshi njioh le a shin aboro mbul ni kwa ki lehle a luwo kwa agh. Ama ngiri yonglina, ama gahyina, ni ama tontong, ate shinna ga kwa Laban ki pag wo agh. ¹³Mini Kulli le Bethel, bah a ɗahro gbingrah agh, bah a tig wo a kaniyi nghang giri ya. Niɓeniya logho a dag njeh ni le a nyerra njeh ɓilla lo.'"¹⁴Rahila pilla nah yi, "Ɓaɓa ngha nghang ko gibere ate musung a leh tehsung? ¹⁵Ni pag yi sung ninga aɓayong ma sa agh. Ate magna sung le lihna bollo lesung kwa. ¹⁶Ate mama agikunna ni kwa Kulli tolla bin tehsung ngha pilla mami sung, ni amuna sung. Le niɓeniya, ga kwa Kulli waɓɓo agh , pag yi."¹⁷Le Yakubu logho le tigha amuni ni amahmi a muri aloggah. ¹⁸Le pussa agiluwo le kwa tutto a dumi, kpaɓni agi kunna le kwa, ye kpaɓni agiluwo ni kuma a Faddan Aram. Le gilla ri puro ih wora bin tehri Ishaku a njeh Kan'ana.¹⁹Ngha Laban wara a kashiyi yong anjuh. Rahila iɓ kuli ma ɓa leh tehri. ²⁰Yakubu ɗeshiliya soriyina Laban ɓa Aram, ate ni waɓi ih yang ngha ih ɓangha. ²¹Nina agh ɓang ni gikunna le kwa le ni kara a ɗur salang, le tig muyang nji alah ni dingli Gileyad agh.²²A kara ma tahro le a waɓɓi Laban ih Yakubu ɓangna. ²³Nina agh ponna aɓwale nini le a pir tayang ha ginya kara tonɓahri. Kummi a alah dingli Gileyad.²⁴Niɓeniya Kulli zu a bin Laban ɓa Aram a njiloro ni duh le nah yi, "Lel muro ri ga a waɓɓi Yakubu agh, ko ma ɓonna ko mashihra." ²⁵Laban ɗur Yakubu. Niɓeniya tigna tahra le dingli njeh egh. Laban ni aɓa leh osso kpaɓa a dingli njeh Gileyad.²⁶Laban nah yi Yakubu, "Mang a pagha? ke a soriyi nghang le a ponna amuna ngalang lang ninga aguro luwa? ²⁷Mang paghi ke a ɓangha rang yengreng, le a soriyi nang le ni a waɓɓang ngha? Ke ntuttino ni njibuno, ni ngya, ni a yinyang. ²⁸Ni a ɗag nghang ih ɓi mkpahri aminkah nghang ngha le mag yi amuna ngalang lang shikahra agh. Niɓeniya a pagna gi ɓahngha.²⁹Ngha a gulo lang ih mpag wo gimashihra, keminiya Kulli le tehro nahteng duh ni ɗur agh le nah, 'Lel muro ri ga a waɓi Yakubu agh ko maɓonna ko mashihra.' ³⁰Niɓeniya a wara ate awo ngha a koshiyi nyerra a leh tehro. Keminiya mang pag yi ke a iɓ kuli lang?"³¹Yakubu pilla nah yi Laban, "Ate ngoɓong wol lang le ɗengshina ih aka agha amuna ngalang lo a tenne, ini nwor yengreng. ³²Ɓeni kwa iɓ kuli lo agh ɓeh ni ki ɗigni usulo. A ntiri aɓwa lang ngha, ɗum ga kwa ɗig mamo a binang ngha le a tolli." Ate Yakubu ni yeri ni Rahila iɓna yang ngha.³³Laban ingna a gungri le Yakubu, ingna a gungri le Lai'atu, le ingna a gungri le aguro ma ngalang ni ɓahri ya, keminiya ni kum yang ngha. Pura a gungri le Lai'atu le ingna a gungri le Rahila.³⁴Niɓeniya Rahila tolla kuli ma ɓa lah, tig yang muri loggah , le ɗigha muyang. Labang alliyina bang kwa a gungri egh, keminiya ni kum yang ngha. ³⁵Nah yi tehri, "Ka pag yehlulla agh, telelah lang, ni ngi gan tangha dumo agh, ate miyang ngi bil shienri." Nina agh alliyi bang keminiya ni kum kuli ma ɓa leh ya.³⁶Yakubu pag yehlulla le sagshiri ri Laban. Nah yi, "Mang pagha ni ɓottiya? Mang pag gimashihra lang, ke pir tyang ni funno ninga? ³⁷Ate a alliyina ɓa yeh agikunna lang kwa. Mang a kum mang mama ɗig gima ɓa liyo agh? Tig yang a dum aɓwa lang ba, nina agh a waɓ njuoh a ntiri sung.³⁸Ate myang niweh bogho woro mwoh. Njuh ma ngalang lo ni nsahri mbul lo ni pa sohyi muna, ko mbol njuh a luwo lo nwollo nlih ya. ³⁹Ga nyamlusung bol agh ni nzuni bino agh. Ntolla bosso egh. A alla nwah a beng, ko iɓɓa ni ɓa kara ko ni duh. ⁴⁰Myang beh; ni ɓa kara, kara pingsang, le tirihma ni duh; ngi ɗigha nongtulo nyha.⁴¹Abogho ni woro mwoh ni ya myang a loh. Mpagno tumo bogho lum pur ihne ate muri amuna ngalang lo ɓahri, le bogho topurmwoh ate muri agiluwo lo. A ariyina ngosse lang mbende lum. ⁴²Se ngha Kulli le tehrang, Kulli le Ibrahim, ni mama Ishaku ɓangha, billa ni meng, ni njiteng ngha ke a piriyi nghang beng ni ɓongri. Kulli shinna bin konna ni ganna lang, le saghoa duh ni ɗar agh."⁴³Laban pilla le nah yi Yakubu, "Amuna ngalang ngha amuna ngalang lang ni, Aminkahwung ngha aminkah nghang ni, le aluwo egh ya aluwo lang ni. Ga kwa a shin ngha ama meng ni. Keminiya ke mang nga paghi amuna ngalang lang, bin amuna yang ni a ɓil la ni kyari? ⁴⁴Nina niɓeniya, Le ih ɓi shi ogri sung, a weh ni meng, le ih ɓi ɗigha waɓkun ni a ntiri sung,"⁴⁵Nina agh Yakubu tol tahli le tig yi ih ɓi ɗig gbingra. ⁴⁶Yakubu nah yi aɓwale, "Mkpaɓa atahli." Nina agh a tolla atahli le a tangshi yang. Le a lih gilih beh gyaɓ. ⁴⁷Laban gori ih Yegar Sahaduta, keminiya Yakubu gori Galeyed.⁴⁸Laban nah, "Ɗamatahli ni ya ini pag waɓkun ntiri sung ni kyari." Ngha nina agh a gor lulli ih Galeyed. ⁴⁹A gori ɗeshili ih Mizfa, ate Laban nah, "Ih ɓi Yahweh shin ntiri sung, ngha shi ɗag bah le shin risung nyha nghang agh. ⁵⁰Ngha a paghi amuna ngalang lang ga ni ɓotiya agh, ko ngha a tol ɓamah maɓi sa agh, ko ke ɓwa nyha a bah mwoh nisung ngha agh, shinna, Kulli ni ka waɓkun ntiri meng ni weh."⁵¹Laban nah yi Yakubu, "Shinna a tangsa tahli ni, le shin gbingra ni, mama ntigha ntiri sung ni weh ya. ⁵²Atangsa tahlini ni pag waɓkun, le gbingra ni ya waɓna kun, ih ni ngi ɗur atangsa tahli ni ya le ni gbingra ni bini, nga pag gimashihra agh. ⁵³Le ih ɓi Kulli le Ibrahim, ni kuli le Nahor, akuli le atehyang, ih waɓisung njuoh." Yakubu kaniyi giri ni lulli tehri Ishaku ma pah ngoɓong.⁵⁴Yakubu Pah ɗahra a muri nkono le gorra aɓwa le a zu lih gilih. A lih le nongho a nkono egh. ⁵⁵Niberi sup Laban logho, kpahri aminkahyi muna buna ni ama ngalang le moshi yang. Le Laban ɗag beh nyera lah.

Chapter 32

¹Yakubu wor woro le, le Malaika le Kulli kumi. ²Ngha Yakubu shini yang, nah, "Bin kpaɓa mami Kulli ni ga," Nina agh gor lulli beh ih Mahanayim.³Yakubu tutti aɓa kuntumo ni duna a bin muna tehri Isuwa a njeh Seyir, a nji njeh Edom. ⁴Lag yang, ih nah, "Ga ni nga nah yi telelah lang Isuwa; Ga ni pag ga guro lo Yakubu waɓɓa; ' Myang nɗigni Laban, le tenghina bang ni nyerre lang se niɓeni. ⁵Myang ni andah ni ambulnjeng, ni anjuh, aguro ma buna ni aguro ma ngalang. Ntahshina bang ni kuntumo ni a bin telelah lang, nina agh ate ih ɓi kum ɓoro a bino.'"⁶Aɓa kuntumo nyerra bin Yakubu le nah, "Shi kenna bin muna tehro Isuwa. Yang ngha ih zu ih lung qri ni weh, le aɓwa woro tongno ihne ngha nini." ⁷Le Yakubu ɓang ngoɓong ni pag yehlulla. Nina agh gaɓɓa aɓeni nini ya bin kpaɓna ɓahri, ɗeshiliya anjuh, andah, ni aloggah. ⁸Nah, "Ngha Isuwa zu amuri kpaɓa mwoh ni luwa le, kpaɓa mamona ka aɓɓa."⁹Yakubu nah, "Kulli le tehrang Ibrahim, ni Kulli le tehrang Ishaku, Yahweh, ɓeni nah nghang, "Nyerra njeh lo ni bin aɓwalo, nga ɓuhro,' ¹⁰Ni pyerari agi pagnalo kwa ma ogrung njiteng ni ma tangna njiteng lo ni paghi guro lo agh. Ate ni gara lang ni mwoh nɗuri Urdu, le niɓeniya nɗigna bin kpaɓa ɓahri¹¹Kukushi assang a bih muna tehrang, a bih Isuwa, ate nɓang na ngoɓong le, ih zu nghang ni, ni angihyongni amuna ni luwa. ¹²Keminiya a nah, 'Nga tigho a ɓuhro. Nga tig aminkahwo ka gog ninga njisalang salang, mama ni a logle a bang yang ngha agh.'"¹³Yakubu nong nghang duh egh. Tolla ɓaɓa le ga ih ka ;pih Isuwa muna tehri ya a bih; ¹⁴ansahri mbul woro tongno ɓahri ni aboro mbul woro mwoh, ansahri njuh wor tongno ɓahri ni aganjuh woro mwoh, ¹⁵aloggah ma ngalang woro mwoh pur lum ni amuna yang, andah woro ɓahri ni ansahri ndah woro ɓahri ni ademndah lum, ni ambulnjeng ma ngalang woro mwoh ni ama buna lum. ¹⁶Aga ni pih aguro le a biyang, aluwo ni kwa agh a ngura yang. Nah yi aguro le, "Nwor ni duna sang le ngaɓ yang a njiyang."¹⁷Lag guro ma kunduna, ih nah, "Ngha nlungri ni Isuwa muna tehrang, le ihli yong, ih nah, 'Nyong ni a mami yang? Nji yebbang ni nga ka nghang? Agiluwo le yang ga a dum yong ni ya?' ¹⁸Le nga nah yi, 'A mami Yakubu guro lo ni. Agipahna ni bin Isuwa telelah lesung. Shina, yang ngha ih zu a nzum sung.'"¹⁹Yakubu ye lagha a ngura aguro le ma ɓahri, ma tahro, le anshile abuna kuratye agiluwo. "Nga waɓi Isuwa ga mwoh agh ngha nlungri ya. ²⁰Ɗigna nga nah, 'Guro lo Yakubu ngha ki zu a nzum sung.'" Ate ɗengshina, "Nga pashi yahli ni agipahna ni ngi tutti ni ya, Le ni nzumo le, ngha nga shini ya, golle, ih ag nghang." ²¹Nina agh a wori agipahna egh ni duna. Ini kanangiri ya, nongha a ba kpaɓ nghang ngha.²²Yakubu log ni duh, le tol amahmi ɓahri, aguro amenah ɓahri, ni amuna buna le lumpur mwoh. Tutti yang a ɗur ɓangha muru Jabbok. ²³A njinjere ninitutti ni yang ni agi kunna le kwa a ɗur ɓangha muru.²⁴A ɗag Yakubu ni muri, le ɓwa warwara nini ha durbang pagha. ²⁵Ngha ɓeh shina ni ih ganni ya agh, yim Yakubu ɓuni, nina agh ɓuni tihɓah ngha a wari wara nini ya. ²⁶Ɓeh nah , "Le ih ɓi nworo, ate bang ngha ki tuh." Yakubu nah, "ni ngi ɗagwo awo wor agh sete a mossang."²⁷Ɓeh nah yi, "Mang pag lullo?" Yakubu nah, "Yakubu." ²⁸Ɓeh nah, "Lullo ni wa ɗig Yakubu agh, keminiya Israila. Ate a warawara ni Kulli ni aɓayong, le a gana yang."²⁹Yakubu ihli, "Kukushi waɓɓang lullo" Nah, "Pallang ke awo ihli lullang?" le moshi beh. ³⁰Yakubu gor lulli beh ih Feniyel ate nah, "Nshinna Kulli njiung ni njiung, le usulo lang aɓna."³¹Kara puro kum Yakubu ni sang ɗur Feniyel ya. Yang ngha ih suhriyo ate ɓuni. ³²Ini paghi ke ha ni kyari aɓa Israila nyha ki lih nkiɓi ɓung mama a dohyi ɓung ngha, ate ɓeh nauni na ankiɓi ye ngha ih tihɓini ɓung Yakubu agh.

Chapter 33

¹Yakubu logshi nji le shin Isuwa ki zu, ni abuna woro tongno ihne. Yakubu gaɓa amuni a ntiri Lai'atu, Rahila, ni aguro ma ngalang ɓahri. ²Le tigha aguro ma ngalang nghe ni amuna yang dum, Lai'atu ni amuni kurata yang, le Rahila kpah nghang, le Yusufu gir nzumo kwa. ³Ini kanangiri ag duna. Gungha njahli mbende tonɓahri, ha bilbang kari muna tehri⁴Isuwa ɓangha ke lungri nimo, kuhri melli, kpahri. Le a ɓua. ⁵Ngha Isuwa logshi ni nji ya le shin amenah ni amuna. Nah, "A yang ga ni nweh ni ya?" Yakubu nah, "Amuna mama Kulli ari nieh le pih guro lo agh ni."⁶le aguro ma ngalang pura dum ni amuna yang, le a gungha njeh. ⁷Le Lai'atu ni amuni kpah nghang, pura dum le gungha njeh. Malle ya, Yusufu ni Rahila pura dum le gungha njeh. ⁸Isuwa nah, "Mang pag tekushi ni aɓayong ni kwa nlungri ni yang ni ya?" Yakubu nah, "Sa alɓoro a bino telelah lang."⁹Isuwa nah, "Myang ne pyerrang, muna tehrang. Tighi kanangiro ga kwa a wo ngha ne ya." ¹⁰Yakubu nah, "Oh oh, kukushi, ngha kumna ɓoro a bino le, ag gipahna ni a beng, ate a njteng ngha, nshinna kundumo, le ngha ninga shin kundum Kulli, le a ag nang. ¹¹Kukushi ag gipahna ni a zuni wo agh, ate Kulli ɗumna ngha dumposhina, le myang ne pyerrang." Nina agh Yakubu jimmi, le Isuwa aghi.¹²Le Isuwa nah, "Ih ɓi shi bol njere. Ngo wora dum yong." ¹³Yakubu nah yi, "Telelah lang yerre ih amuna makenina ni ga, le anjuh ni andah ngha ni amuna yang. ngha a pir yang ni kara agh, ko a kara mwoh kwa agiluwo egh ka wuh. ¹⁴Kukushi, le ih ɓi telelah lang ih wor sang dum aguro le. Sa ginya ni tolliyi kushi sung pyera ri ginya le agiluwo ni dum sung ngha, le ari ginya le amuna, ha nga zu a ba telelah lang pag nghang a Seyir agh."¹⁵Isuwa nah, "Le ih ɓi nɗag wo ɓaɓa le abunani ni meng ngha." Keminiya Yakubu, "Pallang ke ih pag nina? Le ih ɓi nkum ɓoro a bin magula lang." ¹⁶Nina agh a kara egh Isuwa bol njere le nyerra Seyir. ¹⁷Yakubu wora Sukkot, ɓaghi kanangiri lah a be, le gil yi agiluwo luwo. Ngha nina agh a gor lulli be ih Sukkot¹⁸Ngha Yakubu puri Faddan Aram agh, bilbang a njeh shechem mama a njeh le aɓa Kan'ana agh dwah, Nongha kari leh egh. ¹⁹Le zuni min shihsalang ma ba gil gungri le ngha puri bin amuna Hamor, teh Shchem, kuri azurfa woro tongno. ²⁰beh ni gil deshile ɗahra nghang le gori ih El Elohe Israila.

Chapter 34

¹Niɓeniya Dinatu muna Liyatu, mama ɓil yi Yakubu agh, puro ka kum nsahri a njeh ye. ²Shechem muna Hamor ɓa Hittiya, muna murung njeh shinni, le tolli ke nongni mo le pih iriɓiyina. ³Yahli tolla Dinatu muna Yakubu. Agnanji muna ngalang le nahteng ri ɗikiki⁴Shechem nahteng ri tehri Hamor, ki nah, "Kum mang muna ngalang ni ih ɓi ɗig mahmang." ⁵Niɓeniya Yakubu ogna ih ɓiyina muni Dinatu. Amuna buna le ngha ki lella agiluwo, nina agh Yakubu ɗig jehyi ha a nyerra lah.⁶Hamor teh Shechem wora bin Yakubu ka nahteng ri. ⁷Amuna Yakubu nyer ni a lusung zu ogni tenana egh ya. Yahli yang lullo ate pahne Israila iriɓiyina ni nongni muna Yakubu, ate jah gire ni ɓotto ke pag ga.⁸Hamor nahtenr ri yang, ih nah, "Munang Shechem agnanji muno. Kukushi mpih ni ih ɓi ɗig mahmi. ⁹Shi tigha ari sung lah. mpah sung amuna ngalang leyong ih ɓi shi tigha lah le n'osso ntolla a mami sung ate mur yong. ¹⁰Nga ɗigni sung, le njeh egh ɗigne yong bin magha ni kuro, le ntigha agikunna."¹¹Shechem nah yi Yakubu ni amuni, "Kumna ɓoro binyong le, ga kwa nwaɓ ɓang ngha nga pah yong ni. ¹²N'ihlang te gimagula gipahna tah, ga kwa nwaɓ ɓang ngha nga peh, keminiya mpeng muna ngalang ni mahmang. ¹³Amuna Yakubu pil yi Shechem ni muni Hamor ni yiri, ate Shechem ɓihyina mingali yang Dinatu.¹⁴Anah yi yang, "Ni sa pag ga agh, ih shi pah mingali sung bin ɓeni ni jaɓ a agh; ate ih ɗig gi iriɓiyina bin sung. ¹⁵Njereni ni mwoh sa ogni ri sung ni yong; Ngha nga jaɓɓa ninga sung ngha, le muna buna ni kwa ntiri yong ngha ka jaɓɓa. ¹⁶Le ini sa pahni mingali sung binyong, le sa tolla amuna ngalang leyong a ɗig mamisung, le sa ɗigni yong sa pil aɓayong mwoh. ¹⁷Keminiya ni n'og tenana lesung jaɓ ɓa, le sa tol mingali sung sa woro."¹⁸Tenana leyang poshi yahli Hamor ni muni Shechem. ¹⁹Muna buna ye ni tenghibang ri ga a waɓi ya, ate yahli poshina ri muna Ishaku, le ate ini ɓayong ma gushina a leh tehri kwa.²⁰Hamor ni Shechem muni wora a kunjere njeh ki waɓteng ri abuna, ki nah, ²¹"Aɓayong ni ngha ni ɗigna ololo ni sung, shi ɗag yang ih ɓi a ɗigha njehni le ih a magha ni kuro. njieng ngha njeh egh gula ka pyeri yang. Shi tolla amuna ngalang leyang a ɗig amahsung, le shi osso shi pah yang amuna ngalang lesung.²²Ga ni mwoh pag njere ni aɓayong ni agni a ɗig ni sung, shi aɓayong mwohː Ngha amuna buna lesung ka jaɓ ɓa ninga mama a jaɓni ya. ²³Agiluwo leyang ni agikunna leyang kwa ka ɗig mamisung ngha. Shi agni ga le a ɗigni sung."²⁴Ɓeni kwa puro kenna kunjere njeh ya ogna Hamor ni Shechem, muni. A jaɓɓa abuna kwa, aɓeni kwa puro kenna kunjere njeh ya. ²⁵A kara ma tahro agh, ngha awa uwo a konno mpinye jaɓɓa agh, amuna Yakubu ɓahri (Simeyon ni Lawi, aminbura Dinatu), tol garabwo le wol nluo abuna ni kwa a njeh ye ni a lel yarata agh. ²⁶A wol nluo Hamor ni Shechem ni kun garabwo. A tol Dinatu a leh Shechem le a woro.²⁷Anshile amuna Yakubu zu a bin a nluo ye le ponna agiri a njehye, ate aɓeh ɓih yina mingali yang. ²⁸A ponna anjung, ambul, ambuljeng leyang, ni ga kwa a njehye ya ni aɓabang ni kangni yang ngha. ²⁹Abolla amuna yang, amah yang, ni agikunna leyang kwa. Ha ni aga kwa alah agh a ponne³⁰Yakubu nah yi Simeyon ni Lawi, "Nzu na ni nghang gi gangshina, ate aɓa ɗigha njehni ka shiɓang, aɓa kan'ana ni aɓa Feriziya. Myang fitong a gogho. Ngha a kpaɓ muyang le log nghang ngha, a wol nluyang ni aɓa liyang." ³¹Keminiya Simeyon ni Lawi nah, "Ke ngha a pagne mingali sung ninga mah njah agh?"

Chapter 35

¹Kulli nah yi Yakubu, "Logho, a wora Betuwel ake ɗig nghang. Ɓaghi Kulli bin ɗahra nghang, Kulli ni ɗum muri ro ngha a ɓangni ri Isuwa muna ngwo agh. ²Le Yakubu nah yi aɓa leh ni aɓeni kwa nini ya, "Mpushi akulli masa ni a ntiri yong ngha, nlag muyong, le n'ariyi dagra leyong. ³Le shi ɗag ba shi wora Bethel.. Nga gil yi Kulli bin ɗahra nghang, Ini agnang a kara gangshina lang,le yang ngha ni meng ba kwa ken nghang ngha."⁴hLe a pih Yakubu akulli masa leyang kwa ni biyang ngha, ni a nyeh kirung leyang. Yakubu lingshi yang a tina ngung nkahn ni kari Shekem. ⁵Ngha a wori ya, Kulli sulli gi pah ngoɓong a muri alah magula ni kangniyang ngha. Nina le aɓeh ni pir tye amuna jcob agh.⁶Nggha Yakubu bil li bang a Luz (ini ki pag Bethel)̠, ni a njeh Kan'ana, yangha ni aɓayong ni kwa nini ya. ⁷Ɓag bin ɗahra le gor beh El Bethel, ate behni Kulli ɗum muri nghang binni, ngha ih ɓangni ri muna ngih ya. ⁸Deborah ɓa pih Rebekah ɓuhri wuh. Le a lingshi a tinnah ngung nkahn, nina le a gor beh Allon Bakuth.⁹Ngha Yakubu zuni a Paddan Aram, Kulli ɗum muri a bin Yakubu ɗeshili le moshi. ¹⁰Kulli nah yi, "Lullo ih Yakubu, Keminiya ni awa gor lullo ih Yakubu. Lullo ka ɗig Israila." Le Kulli gor lulli ih Israila.¹¹Kulli nah yi, "Mini Kulli magula kwa. Mɓilliya ni nyashibang. A njeh ni kpaɓɓa le anjeh ka pura bino, le amurung ka logho a ntiri aminkahwo. ¹²Njeh ni ngha pih Ibrahim ni Yakubu agh, ngha poh ne. A bin aminkahwo ni nzumo agh, nga pah yang ne." ¹³Kulli wora ba a nah teng nghang nini ya.¹⁴Yakubu tig gbingrah a bah kulli nah teng nghang ri ya, gbingrah ma tahli. Le Yakubu soɓ ginuhna muri le ye soɓ murun muri. ¹⁵Yakubu gor luhli ba Kulli nah teng ri nghang ngha, Bethel.¹⁶A logha Bethel ni ginya. Ngha a sashini bang 2fitong ni Efrata agh. Le kunbang ɓilmuna le Rahila pagha, kono ɓilla ma tenna bolli. ¹⁷Ngha Rahila wa uwoni a kono ɓilmuna, ɓa agmuna nah yi, "Ka ɓang ngoɓong ngha, ate nib.eniya aka kum muna buna maɓi." ¹⁸Ngha ih wuhni ya, ni usulo wuhle ni pahni lullung,- tighi lullung Benoni, Keminiya tehri gohri ih Benyamin. ¹⁹Rahila wuh le a lingshi a njere ni kika Efrata (ini pag, Betelehem). ²⁰Yakubu tig gbingrah a muri nkiliya ye, Ini ɗig giɗuna zu a karani ni kariya in nkiliya le Rahila ni²¹²²Israila ginya le nong gungri le ha njung bi tangha shinmuri agiluwo. Ngha Israila ɗigni njeh ya, Ruben nongna ni Bilha nsahri lah le tehri, le Israila ogna teɓi. Niɓeniya Yakubu ngha ni amuna buna lumpur ɓahri.²³Amuna buna le ni Leya agh, ayangni Ruben, minɓalla le Yakubu, ni Simeyon, Lawi, Yahuda, Isshaka, ni Zebulun. ²⁴Amuni ni Rahila agh ayangni, Yusufu ni Benyamin. ²⁵Amuna Bilha nsari lah le Rahila agh ayangni, Dan ni Naftali.²⁶Amuna buna le Zilfa, nsari lah le Leya agh, ayangni Gad ni Asher. Amuna buna ni kwa ni ya a ɓil yi Yakubu ne a Faddan Aram. ²⁷Yakubu zu a bin tehri Ishaku, a Mamre ni Kiriyat Arba (lullung mwohni ni Hebron), ba Ibrahim ni Ishaku ɗig nghang ngha.²⁸Ishaku pagna bogho 180. ²⁹Ishaku non usulo le ma nzumo le wuh, a kpaɓɓi ni akahyi. Ɓagula ɗigna ni akahra dudug. Isuwa ni Yakubu amuna buna lingshi.

Chapter 36

¹A mama ni pag biɓilla le Isuwa ni a gori Edom agh. ²Isuwa tol mahmi ma Kan'ana. A mahmi ni gaː Adah muna Elon ɓa Hittiya; Oholibamah muna Anah, minkah Zibeyon ɓa Hiwiya; ³ni Basemat muna Ismailu, mingali Neboyot.⁴Adah ɓil yi Isuwa Elifaz, ni Basemat ɓil Reyuwel. ⁵Oholibamah ɓil Yewush, Yalam ni Kora. A mama ni pag amuna Isuwa ni a ɓil yi a njeh Kan'ana agh.⁶Isuwa tol amahmi, amuna buna le, amuna ngalang le, ni aɓa leh kwa, agiluwo le kwa, ni agikunna le kwa ni kumo a njeh Kan'ana agh, le wora a njeh ma sa ni mami muna tehri Yakubu. ⁷Pag ga ate agiluwo leyang gogna a ɗigha bin mona. Njeh ni a dig nghang abiri ya ni ki peri yang ngha ate agiluwo leyang. ⁸Nina Isuwa ni a gori edom agh, ki nonglah a dingli Seyir.⁹A mama ni pag biɓilla le Isuwa, kahyi aɓa Edom ni ni ɗigha dingli Seyir. ¹⁰Lulli amuna Isuwa ni gaː Elifaz muna Adah, mahle Isuwa; Reyuwel muna Basemat, mahle Isuwa. ¹¹Amuna Elifaz ayangniTeman,Omar, Zefo, Gatam, ni Kenaz. ¹²Timna nsahri lah le Elifaz, muna Isuwa, ɓil yi Amalek. Aminkah Adah, mahle Isuwa.¹³Amuna Reyuwel agh ni gaː Nahat, Zera, Shamma, ni Mizza. Aminkahyi Basemat, mahle Isuwa ni ga. ¹⁴Amuna Oholibamah, mahle Isuwa, ɓeni muna Anah ni ya, minkahyi Zibeyon. Ɓil yi Isuwa Yewush, Yalam, ni Kora.¹⁵A mama ni pag a kunvarre ni a ntiri aminkah Isuwa aghː aminkah Elifaz, minɓala le Isuwaː Teman, Omar, Zeho, Kenaz, ¹⁶Korah, Gatam, ni Amalek. Akunvarre ni pura bin Elifaz a njeh Edom agh. A yangni a pag aminkahyi Adah.¹⁷Akunvarre ni pura bin Reyuwel, muna Isuwa agh ni gaː Nahat, Zera, Shammah, Mizzah. Akunvarre ni pura ri Reyuwel a njeh Edom agh ni ga, A yangni aminkah Basemat, mahle Isuwa. ¹⁸Akunvarre le Oholibamah, mahle Isuwa agh ni gaːYewush, Yalam, Kora. Akunvarre ni ya a pura bin Oholibamah, mahle Isuwa, muna Anah. ¹⁹Amuna Isuwa (ɓeni a gori Edom agh), ni ga, le a yangni amurung.²⁰Amuna Seyir, ɓa Hori, aɓeni njeh yaː Lotan, Shobal, Zibeyon, Anah, ²¹Dishon, Ezer, ni Dishan, akunvarre le aɓa Hori ni ga, aɓeni ɗigha njeh Seyir ni Edom agh. ²²Amuna Lotan agh, a yangni Hori ni Haman, le Timna agh mingali lotan ni.²³Amuna Shobal ni gaː Alvan, Manahat, Ebal, Shefo, ni Onam. ²⁴Amuna Zebiyon ni gaː Aiya ni Anah. Anah ni ga ɓeni kum muru ma pihna ni ki sagha njeh a lusung ngha. Ngha ih lelli anbuljeng le Zebiyon tehri ya.²⁵Amuna Anah ni gaː Dishon ni Oholibamah, muna Anah. ²⁶Amuna Dishon ni gaː Hemdan, Eshba, Itran, ni Keran. ²⁷Amuna Ezer ni gaː Bilhan, Zaavan, ni Akan. ²⁸Amuna Dishan ni gaː Uz ni Aran.²⁹Akunvarre le aɓa Hori ni gaː Lotan, Shobal, Zibeyon, ni Anah, ³⁰Dishon, ezer, Dishanː Akunvarre le aɓa Hori ni ga, ari bangha leyang ni njeh Seyir agh.³¹Aɓeni ni pagha amurung ni nongmurung a njeh Edom agh kedebang murung ni kwa agh nongmurung muri amuna Israila: ³²Bela muna Beyor, nongna murung a Edom, le lulli lahmagula le ih Dinhabah. ³³Ngha Bela wuhni ya le Jobab muna Zerah le Bozrah, nongmurung a tuhkushi.³⁴Ngha Jobab wuhni ya, Husham ɓeni pura njeh le aɓa Teman ngha, nongna murung a tuhkushi. ³⁵Ngha Husham wuhni ya, Hadad muna Bedad ɓeni lihluwa muri aɓa Midiya agh a njeh le Mowab agh, nongna murung a tuhkushi. Lulli lahmagula le ih Avith. ³⁶Ngha Hadad wuhni ya, le Samlah le Masrekah nongna murung a tuhkushi.³⁷Ngha Samlah wuhni ya, le Shual le Rehobot ni kahri ɓanghamuru agh nongmurung a tuhkushi. ³⁸Ngha Shaul wuhni ya, le Baal Hanan muna Akbor nongmururng a tuhkushi. ³⁹Ngha Baal Hanan muna Akbor wuhni ya, le Hadar nongmurung a tuhkushi. Lulli lahmagula le ih Fau. Lulli mahmi ih Mehetabel, muna mangalang le Matired, minkah Me-Zahab.⁴⁰Alulli amagula le akunvarre ni pura ri aminkah Isau agh ni ga, billa ri akunvarre leyang ni akasanjeh, a nji ri alulli yang: Timna Alvat, Jetet, ⁴¹Oholibamah, Elah, Pinon, ⁴²Kenaz, Teman, Mibzar, ⁴³Magdiyel, ni Iram. Lulli amuri aɓalah le Edom, a nji ri ɗigna leyang a njeh ni pag mami yang ngha. Isau ni ga, teh aɓa Edom.

Chapter 37

¹Yakubu ɗigha njeh ni tehri ɗig nghang biri ya, a njeh Kan'ana. ²Gi waɓna muri Yakubu ni ga. Yusufu, ɓeni basadeng ni bogho le lum pure tonɓahri ya, ngha ki lella anjuh ni amuna tehri. Yang ni amuna Bilha ni amuna Zilfa, amahle tehri. Yusufu zuni kuntumoni ni ɓor ti ya agh a muyang a bin tehyang.³Niɓeniya Israila agnji Yusufu wor anshile amuni ate mama muni ni ɓilla a yahgha le agh ni. Sohriyi adagro ma yonglina na ɓonna. ⁴Amuna tehri shinna ih tehyang agnji wor anshile amuna tehri kwa. A shiɓi muri le a nyha a nahteng ri ololo agh⁵Yusufu loro le waɓi amuna tehri loro egh, A ɓuri shiɓi muri. ⁶Nah yi yang, "Kukushi nteshi kiri yong ri loro ni nlori ni ya.⁷Shinna, shi sung ngha sa kur kungli gweh a billi le shinna, kungli gweh lang logho tang suwap, akuro gweh mami yong zu le gungha dum mameng." ⁸Amuna tehri nah yi, "Njiteng a nongmurung musung le? Nina ni a nongmurung musung?" A ɓuri shiɓi ate loro le ni atenana le.⁹Lori ɗeshili le waɓi amuna tehri ne . Nah, Nshina, nlori loro maɓiː Kara ni shienri ni amuna shienri lum pure mwoh gungha dummang." ¹⁰Waɓi tehri ne ninga mama waɓi amuna tehri ya, le tehra sahghi. Nah yi, "Mang ki pag loroni a lori loro ni ya? Ih ngwo ni meng ni amuna tehro ka zu za gungha njahli a dumo?" ¹¹Amuna tehri pag kiki ni mo, keminiya tehri bol tenana egh a yahli.¹²Amuna tehri woro a lella anjuh a Shechem. ¹³Israila nah yi Yusufu, "Amuna tehro nyha ki lella anjuh a Shechem agh ale? Zu, le nga tahso a binyang." Yusufu nah, "Ngilla rang." ¹⁴Nah yi, "Wor niɓeni, ke shina a yangha kukuturo ni agiluwo kukuturo, le a zuni ngha kuntumo." Nina agh Yakubu tashi ɗag ɓa njonglong Hebron, le Yusufu wora Sheghem.¹⁵Ɓwa ngha kum Yusufu. Shinna, Yusufu ngha ki gallah. Ɓeh ihli, "Mang awo alla?" ¹⁶Yusufu nah, "Myang ngi alla amuna tehrang. Waɓɓang, kukushi, nji yebbang ni a lella anjuh nghang." ¹⁷Ɓeh nah, "A ɗag na bah, ate n'ogna yang anah, 'Le ih ɓi shi wora Dotan.'" Yusufu pir tye amuna tehri le kum yang a Dotan.¹⁸A shini kukuwo, le kedebang ih zu gyaɓ ɓa, a kpaɓna kunyang a wol nlue. ¹⁹Amuna tehri nah yi ari yang, "Nshinna, tele loro ngha ki zu. ²⁰Nzu niɓeni, ngha nina agh, le ih ɓi shi wol nlue le shi ɓughi a yeh mwoh ntiri atuhli ni. Sa nah, 'Nyam lusung bolle.' Le sa shin mang ka ɗig aloro le."²¹Ruben oghi le ashi a biyang. Nah, "Ke ih ɓi tol usulo le ya." ²²Ruben nah yi yang, "Ke ih ndog nkilla ni bihyong ngha. Mɓughi a tuhli ni a lusung ni ya, keminiya ke ntig bihyong ri ya"- ate ih ashi a bihyang le ih zuni mo bin tehri.²³Le ɗigha ngha Yusufu billi bang bin amuna tehri ya, a pushiyi dagra maɓonna ma yonglina le. ²⁴A tolli a ke ɓugha a tuhli. Ɓa tuhli ye ya muru nyha nghang ngha.²⁵A ɗigha njahli a lih brodi. A logshi njih yang a shinbang, le, shiinna, tangsa le aɓa Ishma'il ngha pura Gileyad, ni aloggah leyang tol amiyang, a ma ɓishina, ni a murun ma susunang. A ginbiri a kani Masar. ²⁶Yahuda nah yi amuna tehri, "Ɓurro mang sa kummang ngha shi wol nlue muna tehsung le shi vulliyi nkilla le ya?²⁷Nzu, le shi mag yi aɓa Ishma'il ne le ke ih shi tig bihsung muri ya. Ate ini muna tehsung, ngirisung." Amuna tehri ogna tenana le. ²⁸Aɓa Midiya ɓamag giri ɗuro. Amuna tehri non Yusufu le tolli pushi a tuhli ye. A mag Yusufu bin aɓa Ishma'il azurfa woro mwoh. Aɓa Ishma'il wori Yusufu a Masar.²⁹Ruben nyerra bin tuhli ye, le, shinna, Yusufu nyha a tuhli ye agh. San dagra le. ³⁰Nyerra bin amuna tehri le nah, "Mune nyha a beh yaǃ Le Meng ngha, nji yebbang ni nga ka nghang³¹A wol mbul le a tol dagra le Yusufu a issa a nkilla ye. ³²Le a zuni dagra maɓonna ma yonglina egh a bin tehyang le a nah, "Shi kum ga. Kukushi shini ko dagra le muno ni ko ini ya." ³³Yakubu yerine le nah, "Dagra le munang ni. Nyam lusung bolle ya. Yusufu agh a meshiyi ne lulushi ya."³⁴Yakubu sanniyi dagra le ishi teshili giri a ɓunni. Ɗig lgonno temuri muni akara dudug. ³⁵Amuna buna le ni amuna ngalang le kwa logho ki gimmi, keminiya ni agha gimyahli ya. Nah, "Ni njiteng nga wora nluo ngi gonna te munang." Tehri ɓuah ate muri. ³⁶Aɓa Midiya mag yi a Masar a bin Fotifa, magula ɓakurrung, le Fir'auna.

Chapter 38

¹kara ngha nghang Judah dagni amunateri ki digh ni ba Adulla ngah ah gori Hirah agh ke. ²Kum munangallang ba canaan ngha ah gori Shau agh. Bolli, kalla kpab ,yang.³Bil muna buna. Ah gori ih Er. Ye bil Muna buna deshili. pih lullang ih onan. ⁴Ye kum munabuna deshili le pih lullang ih shelah. A ⁵kezib ni billi nghang.⁶Judah kum mi, Er, muni ma kundana, bamah. Lulli bamah egh ih Tamar? Er, munabuna makunduna le Judah agh ba pag gimashira ni a shinna le Yaweh. ⁷Yaweh wol nlue.⁸Judah nah yi onan, "kenne abin mah le muatero. Pagh yi gipagna le ah minyem burah, le a kum mi munatero muna". ⁹Onan yerina ih muna egh ni ki pag mami ah. Kara ni kwa ingni yi mah le munateri egh muna agh. ¹⁰Ga pag agh gimashira ni a kundum Yahweh. Yah osso wol nlue.¹¹Le Judah na yi Tamar, -Mah le muni, "ke dig Mahbere a liye tero sete munang, shelah gullo" Ate bangngobong ih, " Golle osso" wuh ninga mami a miunateri". Tamar woro keh digha liye teri.¹²Njum kunbang dudug agh, Munangallang le Sha, mah le JUdah wuh. A ppashi yali Judah le woro abin abakashiyi nyong anjuh le a Timnah, angeshi ni bi, Hirah, ba Adulla. ¹³Ahwabi Tamar, Shinna, teh buro ngha ki kah Timmah ate kashiyi nyong anjuh le". ¹⁴Pangshi kukura mabbere niri ya, le vulliyi ngiri kwa. Dinga a kunlah Enaim, ngha njinjere ni ki kah Timmah agh. Ate yeri ih shelah gulla keminiya ni ah pih ne ih pag buri ya.¹⁵Ngah Judah shinni ya, tollo ih mahnjah ni ate vulliyina kundum mi. ¹⁶Kenghe abin ni a gata njere le nah, 'zu, le kalla kpab sung" - ke ni nyere ih mah le muni ya agh- le mah le mini egh nah, " mang aka peng ate kalla ih kpab sung?¹⁷Nah, "Nga tashi yo bang ni mbul a ntiri agiluo lang" mah le muni egh nah" Aka peng gitolyalung kedebang a tashibang ni?" ¹⁸Nah, " Gidum dighamuribang ni nguri kura bung lo, ni garo ni buwo ni ya". Pih agiri egh le kalla kpah yang, le tolyi muna.¹⁹Mah le muni egh logho woro, ke pushiyi ga vulliyi ni kundumi ya le ishi kukura le. ²⁰Judah tashibang bih ba Adulla ni munambul egh ate ih ag agitolyalung le bi bamah egh, keminiya ni kummi ya.²¹Le aɓa Adullam ihli abuna egh ate be, "Ba mahnjah ma pag gillang ɓeni a Enayim a kahri njinjere agh?" A nah "Mahnjah ɓa pag gillang nyha nghang a ba agh" ²²Nyera bin Judah le nah, Ni nkumi ya. Ɗeshiliya, abuna ni be ya nah, 'Mahnjah ɓa pag gillang nyha nghang ba agh.'" ²³Judah nah, "Ih ɓi bolla agiri egh, ate ke ih ɓi shi nuh iriɓihyina agh. A pagha agh, ntuttina muna mbul ni, keminiya ni nkumi ya."²⁴Gire pagha a nzum anshienri tahro agh a waɓih Judah, "Tamar nkillo mangalang pah njah, le a pagha agh, kumna muna nji ri paghe." Judah nah, "Nzuni mo ba le aka pingshi." ²⁵Ngha a pushini njibang ngha, tuttih nkili mabuna kuntumo, "A nji bin ɓeni ga mami ni ya myang ni muna a yang." Nah, "Kukushi ɗumo ga agh mami yang, gitigbung, nguri ni gara." ²⁶Judah yeri yang le nah, "Yangha ni ɗum njiteng uworang, ate ngha ni pih Shelah ni mahmi ya, munang. Ni yeri ɗeshiliya.²⁷Kunbang zu mama ih ɓilli muna agh, shina, ih apassa ni a yahli. ²⁸Le ngha ih ɓilli muna agh, mwoh pushi bih, le ma agmuna tol gimabangha kur yi a bih le nah, "Mama ni pur ni kunduna."²⁹Keminiya le nyeni bih, le shina, munangih ni pur ni kunduna. Ma agmuna nah, "Ni yellang ni a ɓunni njere lo a puro." Nina agh a gori ih Ferez. ³⁰Le ɓih passa ɓeni ni kandagiri a kura bih ya puro, le a pih lullung ih Zerah.

Chapter 39

¹A zuni Yusufu masar, Fotifa ɓa masar, ɓa pagtumo le Fir'auna, magula le aɓa lel lah kuri bih aɓa Ishmaila, ni zuni mo beh ya. ²Yahweh ngha ni Yusufu le ɗig ɓa moshina. Ɗigha a leh telelah ɓa Masar.³Telelah le Yusufu shinna Yaweh ngha nini le ga kwa pag ga Yaweh ngha ki moshi. ⁴Yusufu kumna agha bin telelah le, pagne Fotifa tumo le ɓongho tighi muri leh, ni gikunna le kwa.⁵Dig nina, logha ri kunbang telelah le tigni muri leh ni agikunna le kwa agh, le Yahweh mashi leh ɓa masar egh ate Yusufu. Mosso le Yahweh ngha muri ga kwa Yahweh nghe ne a lah ni ɓabang ngha. ⁶Fotifa tig gile kwa bih Yusufu. Ih nyha ih wa ɗengse te guɓung se ga ih lih ya . Niɓeniya, Yusufu ɓor deng ni ernjiung.⁷Dig nina, njum aga agh, mahle telelah le tig njih wri Yusufu le nah, "Nong ni meng." ⁸Keminiya shiɓa, le nah yi mahle telelah le, "shina, telelah lang ngha ki tig njih ri ga kwa ngi pagha a lahni ya, le tigna ga kwa mami ya a beng.? ⁹Bwa nyha gulo a lahni worang ngha. Guɓung nyha ni ɗanghang ngha age, keminiya se weh, ate awo ni mahmi. Ni yellang ni nga pagni gima nangna ni gimashihra ni dum kulli.¹⁰Karani kwa agh, yangha ih nahteng ri Yusufu ih ɓi nong ni mo ko ih ɗig nini. ¹¹Le ɗigha kara mwoh, woro a leh ih ka pag tumo le. Bwa mwoh, nyha a ntiri aɓeni a leh ya, ngha lah agh. ¹²Mahle telelah le bol ɗagra le, le nah, "Nong ni meng" ɗag dagra le a bih, ɓangha, pura njibang.¹³Le ɗigha ngha shina ɗagne dagra le a bih le ɓangha pura njibang ngha. ¹⁴Le gor ra abuna ni a leh ya waɓɓiyang, "shina, Fotifa zuni ni ɓa ibrani ni bah ih ɓi dankunsung. zu a binang bah ih nong ni meng, le nmagjollo. ¹⁵Digha ngha ogni nmagjollo agh, ɗag dagra le beng, ɓangha wora njibang."¹⁶Tig dagra egh kari ha telelah le nyerra lah. ¹⁷Banghi ga ninga, "Guro ibrani ni a zuni sung ngha, zu ka dangkunang. ¹⁸Le ɗigha ngha magni jollo agh, ɗag dagra ɓinang, ɓangha wora njibang."¹⁹Le ɗigha ngha telelah le ogni tenana ni mahmi banghi ni ya. Go ni pag ga gurolo pagna hang ngha, "le yahli lullo. ²⁰Telelah le Yusufu tolli ke ɓughi bin kurbang, Bah aɓeni murung kur agh a tig yang ngha. yangha beh a bin kuro.²¹Keminiya Yaweh ngha ni Yusufu le ngha ki ɗumi ogrung njiteng le. Kumna agha abin aɓa lella aɓeni a kur agh. ²²Aɓa lella aɓeni a kur agh, pih Yusufu abih aɓeni a kur kwa abin kuro agh. Ga kwa a pagha beh ya, Yusufun ni muri. ²³Aɓa lel aɓeni a kur aghni gangshi ri yang muri guɓung ga a bih ya, ate Yahweh ngha nini. Ga kwa pag ga, Yaweh ngha ki moshi.

Chapter 40

¹Le ɖigha a njum aga agh, ɓa bol korobang le murung Masar ni ɓa kangiri le murung paghi telelah leyang murung Masar ga ni ɓottiya agh. ²Fir'auna pag yahlulla ri aɓa pagtumo ni ɓahri ya, magula ɓa bol korobang ni magula ɓa kangiri. ³Ɓug yang bin kuro a leh magula le aɓa lel lah abin kuro ni mwoh ni bah tig yusufu nghang gha.⁴Magula le aɓa lellah tutti yusufu bin yang le ih ɓi paghi yang tumo. A ɗigha bin kuro egh, ma kunbang. ⁵Ayangha kwa a lorro ɓa bol korobang ni ɓa kangiri le murung masar aɓeni a tigha bin kuro agh. A duh ni mwoh agh ɓeni kwa agh lorring, Le lorro ni kwa agh ni tekushi.⁶Yusufu zu a ɓiyang ni beri le shin yang a yahlung lulla. ⁷Ihli aɓa pag tumo le Fir'aunani yangha niyang abin kuro a leh tellelah le ya, ih nah, "mang ki lushi yahliyong ni kyari?". ⁸A nah yi "shishung ngha kwa shi lorri na le ɓwa ngha ka waɓ tekushi ya" Yusufu nah yi yang, "Dum tekushi ya mami Kulli ni ya? jimna yong nwaɓang ne".⁹Magula ɓa bol korobang waɓi Yusufu lorro le, nah yi "A lorro lang nshina ngung a dum mang. ¹⁰A bih ngung nghe tahro, ngha ih shuwa ni ya, lyenghe ɓweh le ɓil njih ngung. ¹¹Minkoro le Fir'auna ngha a beng, le ntol anjih ngung nghe ngamma a korobang le Fir'auna le ntighi a bih.¹²Yusufu nah yi, "Ga ni pag tekushi. Abih ngung tahra dumna a kahra tahro. ¹³Fir'auna ka gusso le ka nyan, weh abin tumo lo. Aka tighi Fir'auna koroɓang a bih, ninga manla kana awo pag ga.¹⁴Keminiya ɗengshini meng ngha ga kwa agh ginya yarata agh, le jimno, shin gienna lang, gor lullang bin Fir'auna le a pursang abin kuro ni. ¹⁵Ate a njiteng ngha a iɓɓang a njeh le aɓa ibraniya, ba ɗeshiliya ni mpang guɓang ke a ɓunghang a tuhli ni ya.¹⁶Ngha magula le aɓa kangiri shinni tekushi ɓonna agh, nah yi Yusufu, Nmeng ma agh osso nlorri na, le nshina agwo burodi tahro a murung. ¹⁷Gwo mama ɓikuli ngha ɗungshi ni a jah gikangna ni kwa agh mami Fir'auna, keminiya, aminya li yang kwa a gwo ni murang ngha."¹⁸Yusufu pilla le nah, "Tekushi ngha" Gwo tahro ɗumna kara tahro, ¹⁹A kara tahro, Fir'auna ka logso le ka gerroh ngung. Le aminlah ka lih yamnioh behǃ²⁰Digha ngha kara tahro zuni ya, le kara ɓilla le Fir'auna ni, paghi njibuno ate aguro le kwa, le logshi magula le aɓa bolyi korobang ni magula le aɓa kangiri a ntiri aguro le. ²¹Nyenni magula le aɓa bol korobang bin tumo, le tig korobang a bih Fir'auna ɗeshili. ²²Keminiya ger magula le aɓa kangiri ninga mama Yusufu waɓni yang tekushiya. ²³Nina kwa agh, magula ɓa bol korobang ni ɗenshi ni Yusufu agh. Keminiya jangshina a te muri.

Chapter 41

¹Le ɗigha a malla le ɗungso bogho ɓahri ya, Fir'auna loro. Shinna, yangha tangha kunsalang Nilu. ²Shinna, andah tonɓahri pura a salang Nilu, ma ɓor shina ni nenneh, le lelle a kagli. ³Shinna, andah maɓi tonɓahri pura nzum yang a salang Nilu, a yonno le ni ɓor shina agh. A tangha kari andah mama a kunsalang nghe⁴Le andah ma yonnani ni ɓotti shina a agh mella a mama nenneh ɓor shina agh. Fir'auna logha njintullo. ⁵Le ye nontullo ɗeshili kunbang ma ɓahri. Shinna, angung gweh tonɓahri puro ri ngweh mwoh, ɗungso ni ɓor shina. ⁶Shina angung gweh maɓi tonɓahri, ma syal le gung nji nakuli sahniyi ne ya, sahga nzum yang.⁷A muri ngung gweh ma syal mella a muri gweh ma ɗungshina. Fir'auna logha njintullo, le, shinna, loro ni. ⁸Le ɗigha ngha niberi ya yahli ganni. Tahshibang le a gor aɓa ɓangnah ni aɓa yeriteng ni kwa a Masar agh. Fir'auna waɓ loro le. keminiya ɓwa mwoh nyha gan pil yi Fir'auna tekushi loro ye agh⁹Le magula ɓabol minkoro nah yi Fir'auna, "Nɗengshina gimashihra lang ni kyari. ¹⁰Fir'auna pag yehlulla ni guro le, le ɓughi bin kuro a leh magula le aɓa lelli, magula ɓa kangiri ni meng. ¹¹Shi loro a duh mwoh, ini ni meng. Shi loro ɓeni kwa agh ari tekushi loro le.¹²Basadeng ɓa Ibrani ngha nghang ni sung, guro le magula le aɓa lel bang. Shi waɓi le pil yi sung tekushi loro lesung. Pil yi sung tekushi ɓeni kwa ari loro le. ¹³Le ɗigha ngha waɓni sung tekushi ya. Pag nina. Fir'auna nyessang bin tumo lang, keminiya ɓeni mwoh agh panghi."¹⁴Le Fir'auna tashibang a gor Yusufu. A kara a pushi Yusufu bin kuro. Nwah muri, ariyi dagra le, le zu a bin Fir'auna. ¹⁵Fir'auna nah yi Yusufu, "Nlorina, keminiya ɓa pil tekushi nyha. Keminiya ogna teng a muro, ih ngha a og loro le a gan pil tekushi." ¹⁶Yusufu pil yi Fir'auna, ki nah, "Ih nyha a binang. Kulli a ɓoro le ka og Fir'auna¹⁷Fir'auna waɓ tenana ri Yusufu, "A loro lang ngha, shinna, myang tangha kunsalang Nilu. ¹⁸Shinna, andah tonɓahri pura a salang Nilu, ma ɓor shina ni nenneh, le lelle a kagli.¹⁹Shinna, andah maɓi tonɓahri pura nzum yang a salang Nilu, a yonno le ni ɓor shina agh. Ni pa nshin jah yonno egh a njeh Masar. ²⁰Le andah ma yonnani ni ɓotti shina a agh mella a mama nenneh ɓor shina agh. ²¹Ngha a melli yang ngha, ni a logle a yerre ih a mella, ate a yangha a uwo a yonno leyang. Le nlogha njitullo.²²Nshinna a loro lang, le, nshinna, angung gweh tonɓahri puro ri ngweh mwoh, ɗungso ni ɓor shina. ²³Shina angung gweh maɓi tonɓahri, ma- nyinlina, syal le gung nji nakuli sahniyi ne ya- sahga- nzum yang. ²⁴A muri ngung gweh ma syal mella a ngung gweh tonɓahri ma ɗungshina. Waɓna aloro lang a bin a ɓaɓangna, keminiya ɓwa nyha ka ɓang nghang tekushi ya."²⁵Yusufu nah yi Fir'auna, "Aloro le Fir'auna ngha mwoh. Ga Kulli ngha muri ka pag ga, waɓi Fir'auna. ²⁶Andah maɓonna tonɓahri ya abogho tonɓahri ni, le angung gweh maɓonna tonɓahri ya abogho tonɓahri. Aloro egh mwoh.²⁷Angung gweh ma selenteng ni andahni ni ɓoti shin ngha agh ngha zu a nzum bogho tonɓahri ya, le ɗeshili ya angung gweh ma selenteng ni gung njimakuli sahniyi ya ka ɗig abogho tonɓahri ma yallo. ²⁸Ga ni pag ga nwaɓi Fir'auna agh. Ga Kulli ngha muri ka pag ga, ini ɗumi Fir'auna. ²⁹Shinna, abogho tonɓahri ma gogwo gilihna ka zu a njeh Masar kwa³⁰Abogho tonɓahri ma yallo ka zu a nzumi, le aka zanshi ni agogwo gilihna a njeh Masar kwa, le yallo egh ka ɓihyi njeh kwa. ³¹Ni a ɗengshi ni gogwo gilihna ɗeshili a njeh ya ate yallo ni ka kuratye ya, ate ih ka konno. ³²Loro egh ni a bishili Fir'auna ih teng nghe ya Kulli wara tighi, le Kulli ka paghi nyha ni sashibang ngha.³³Niɓeniya ih ɓi Fir'auna ih shinbang te ɓwa ɓa yerigiri ni yeriteng, le ih tighi muri njeh Masar. ³⁴Ih ɓi Fir'auna ɓi tol ɓa pagtumo ih tigha muri njeh Masar, le ih ɓi a tol tongno le agisoro ni Masar a bogho tonɓahri ma gogwo gilihna.³⁵Ih ɓi a kpaɓa agilih kwa a yeh abogho maɓonna ni ki zu agh le a tigha anjigiri ye a ɗighamuribang le Fir'auna, ate a pagtumo ni a njeh egh. A tig yang. ³⁶A pah a gilihna egh a njeh ye ate abogho tonɓahri ma yallo ni ka pagha a njeh Masar kwa agh. Njinjere nini njeh ni ni ki juhrini ni yallo agh³⁷Tenana ni ɓor yi Fir'auna ni aguro le kwa. ³⁸Fir'auna nah yi aguro le, "Sa gan kum ɓwa ninga, ɓeni bongho le Kulli ngha ri ya?"³⁹Nina agh Fir'auna nah yi Yusufu, "Ate Kulli ɗumno aga kwa agh, ɓwa nyha mwoh ni yerigiri ni yeriteng ninga weh ya. ⁴⁰Aka ɗigha muri lyang, le njibin tenana lo ni a nongni murung muri aɓwa lang kwa. Le a muri ngunmurung murung lang ni mwoh gulo uworo." ⁴¹Fir'auna nah yi Yusufu, "Shinna, ntigno muri njeh Masar kwa."⁴²Fir'auna pushi muna nyeh a bih le ishiyi Yusufu a bih. Mel yi dagra ma linen maɓonna, le ɓughi njilang ma zinariya a melli. ⁴³Tighi a nyeh gwo piri ma ɓahri mami. Aɓwa kanna a dumi, "Mpah njere, ngungho ni kungni yong." Nina ni Fir'auna tigni muri njeh Masar.⁴⁴Fir'auna nah yi Yusufu, "Mini Fir'auna, awo ni ya le, ɓwa nyha logle logshi kushi ko bih a njeh Masar kwa agh, sete a agha. ⁴⁵Fir'auna gor lulli Yusufu ih "Zafeyat Faneya." Pih Asenath, muna ngalang le Fotifera malah lahgula On. Yusufu ɗigna magula a muri njeh Masar.⁴⁶Yusufu ngha ni bogho woro mwoh pur lum ngha tangni a dum Fir'auna, murung Masar agh. Yusufu ɗag dum Fir'auna, le woro ganglah a njeh Masar kwa. ⁴⁷A yeh abogho tonɓahri ma gogwo gilih ya, njahli pushi gilih dudug.⁴⁸Kpaɓɓa agilihna ni kwa a njeh Masar a bogho tonɓahri ma gogwo gilih a njeh masar agh le tig gilih ye a njeh egh. Tigha agilih ni a ponna a ɓabang ni kangni a lah maguliyina ni kwa agh. ⁴⁹Yusufu ɗam njigiri ninga njisalang salang, dudug ha a ɗagte banghi, ate ganna yang a bangha.⁵⁰Yusufu ngha ni amuna buna ɓahri kedebang bogho yallo zu, mama Asenath, muna ngalang le Fotifera, malah lahgula On, ɓil yi ya. ⁵¹Yusufu gor lulli minballa le Manasse, ate nah, "Kulli tig nang njangshini ganna lang kwa ni aɓa leh tehrang." ⁵²Gor lulli muni ma ɓahri ih Ifraimu, ate nah, "Kulli ɓuhri nang a njeh ma ganna lang."⁵³Abogho tonɓahri ma gogwo gilihna bni a njeh Masar agh zu malla. ⁵⁴A ingna a yeh abogho tonɓahri ma yallo, ninga mama Yusufu waɓɓa. Yallo ngha nghang ayeh anjeh kwa, keminiya a njeh Masar kwa agh Gilihna ngha nghang.⁵⁵Ngha yallo ingni a njeh Masar agh, aɓayong ɓuah yi Fir'auna ate gilihna. Fir'auna nah yi aɓa Masar kwa, "Nwora bin Yusufu le mpag ga kwa waɓi yong ngha." ⁵⁶Yallo egh ɗumna a kundum aɓayogn kwa. Yusufu logshi akunbah njigiri kwa le mag yi aɓa Masar. Yallo egh gogna a njeh Masar. ⁵⁷Ngunjah kwa ngha ki zu a Masar ki kur gilihna a bin Yusufu, ate yallo gogna ngunjah kwa.

Chapter 42

¹Niɓeniya Yakubu ogna ih gilihna ngha a Masar. Nah yi amuna, "Mang pag yi ke nga shinna a riyong le?" ²Nah, "Nshina ogna ih gilihna ngha Masar, nwora beh nke nkur yi sung gilihna ate ih ɓi shi aɓɓa." ³Amuna teh Yusufu lum wora kur gilihna a njeh Masar. ⁴Keminiya Yakubu ni tashiyang ni Banyamin muna ngih Yusufu agh ate nah, "Ɓangna ngoɓong guɓung ka kummi."⁵Amuna Israila zu a kur gilihna a ntiri yang ngha, ate yahlo ngha nghang a njeh Kan'ana. ⁶Niɓeniya Yusufu ni ki pag magula muri njeh ye. Ini ih pag ɓa mag yi ɓayong kwa gilihna. Amuna tehri zu ji pih gulo gungha dumi njeh.⁷Yusufu shinna amuna tehri yeri yang kwa, keminya shiɓi ɗum muri binyang le nahteng ri yang ni funno. Nah yi yang, "Mpura nji yebbang?" Anah, "Shi pura njeh Kan'ana shi zu a kur njigiri." ⁸Yusufu yerina amuna tehri kwa keminya ni a yeri ya.⁹Le Yusufu ɗengshi ni loro ni lorini a mur yang ngha, le nah yi yang, "Nyongni aɓa iɓɓa shin gipagna njehǃ Nzuna a shin binsunghina njeh lesung." ¹⁰Anah yi, "Oh o, telelah lang. Aguro lo zu a kur gilihna. ¹¹Shi sungni amuna ɓwa mwoh kwa. Gimashihra nyha a yahli sung ngha, aguro lo agh aɓa iɓɓa shin gipagna njeh ni ya."¹²Nah yi yang, "Nyha nina agh, nzu ngi za shin bin sunghina lesung a njehni. ¹³Anah, "Shi sung ngha lumpur ɓahri amuna tehrung, amuna ɓwa mwoh a njeh Kan'ana. Shinna, makenna kwa ngha bin tehsung niɓeni, le mamona nyha wa uwo a njah agh."¹⁴Yusufu nah yi yang, "Ini pag yi ke nwaɓ ɓi yong; Nyongni aɓa iɓɓa shin gipagna njeh. ¹⁵Ari ga ni momni yong. Ni usulo le Fir'auna kwa ni nga ɗag njeh ni ya, sete minyem yong zu a bah. ¹⁶Ntashi mwoh ih ke zuni minyem yong. Nga ɗigha bin kuro ate sa mom tenana leyong ko njitengni, nyha nina agh le. Ko nyha nina agh le, ni usulo le Fir'auna kwa nyongni aɓa iɓɓa shin gipagna njeh. ¹⁷Tig yaqng kwa bin kuro ma kara tahro.¹⁸Yusufu nah yi yang, "Mpag ga- le, nga ɗigha ate mini ɓa ɓang Kulli, ¹⁹Nyongni aɓa njiteng le, nɗag ɓwa mwoh ih ɓi ɗigha bin kuro, keminiya le nworo, ntol njigiri ate yahlo ni lah agh. ²⁰Nzuni nghang minyem yong makenna kwa ate sa yeri njiteng leyong, le ni nga wuh agh." Le a paghi nina.²¹Anah yi ari yang, shin pagna gimashihra a muri yahlung konna ni muna tehsung ngha a yeh ya, ngha jimni sung ke ni shi oghi ya agh. Nina agh yahlung konna egh sulli na a mur sung. ²²Ruben pil yi yang, " Ni nwaɓi yong ke ih ɓi pag yi muna tehyong gimashihra, keminiya nshiɓi og nghang ngha? Niɓeniya, nshinna, a alla nkila le mur sung."²³Ni a yere ih Yusufu ngha ki og yang ngha, ate ɓa pil tenana ngha nghang ntiri yang. ²⁴Yusufu pil nzumi ri yang ɓua le nyer re nahteng ri yang. Yusufu bol Simeyon a ntiri yang girrah. ²⁵Yusufu tigha a ɗungshi alugru leyang ni njigiri, le ishiyi ɓeni kwa agh bollo le a lugru le, le pahyang agiri shisa ate ginya leyang. A pagne yang nina.²⁶Amuna tehrung nghe kurra agi leyang muri anbuljeng le ɗag beh. ²⁷Le ngha mwoh leyang logshini kun lugru le ka pih nbuljeng gilih ya, le ki shin bollo le a kun lugru. ²⁸Nah yi amuna tehri, "A tigna nghang bollo lang a lugru lang, nshini ngha." Yahliyang yangla riyang le a koshiyi ari yang, anah, "Mang ga Kulli pag yi sung ni ya?"²⁹Awora bin tehyang Yakubu a njeh Kan'ana le a waɓi ga kwa pag yang ngha. Anah, ³⁰"Ɓeh, magula njeh ye, funna ri sung ih tollo agh, shi sung ni aɓa iɓɓa shin gipagna njeh. ³¹Shi nah yi, 'Shi sung ni aɓa iɓɓa shin gipagna njeh ya, shi sungni aɓa njiteng, ³²shi sung ngha lumpur ɓahri amuna tehsung, mwoh nyha wa uwo agh, le makenna lesung ngha bin tehsung a njeh Kan'ana.'³³Ɓeh, magula njeh ye, nah yi sung; 'Nɗag muna tehyong mwoh binang, nina ni nga yerini, nyong ni aɓa njiteng, ntol njigiri ate yalloh ni lah yong, nworro. ³⁴Nzuni nghang minyem yong makenna, le nga yerre ih nyongni aɓa iɓɓa shin gipagna njeh ya, keminiya aɓa njiteng. Le nga mag yi muna tehyong buh le nga woro zu magha ni kurro a njeh ni."³⁵Le ngha a soɓni njigiri ya , le a shina, kukuya azurfa le ɓeni kwa agh ngha a lugru le. Ngha ayangha ni tehyang a shin ni kukuya azurfa ye agh, ngoɓong wol yang. ³⁶Tehyang Yakubu nah yi yang, "Ntig ngha a konno ate muri amunang. Yusufu nyha wa uwo agh, Simeyon wara, le nga tol Banyamin ɗeshili. Ni n'agni aga kwa agh."³⁷Ruben waɓteng ri tehyang ki nah, "Ni nyer ni wo Banyamin agh le, wol nluo amunang kwa ɓahri, tig bnghang ni a beng, nga nyer ni wo ni ɗeshili. ³⁸Yakubu nah munang ni ki wor ni weh ya. Ate muna ngih wuhna le ini uwo mwoh. Nga woro guɓung kumi a njere le, le aka zuni mbu yahgha lang konno ha nluo."

Chapter 43

¹Yahlo ngha a njeh egh kikir. ²Ngha a lihni nji giri ni kwa a zuni a Masar agh, teh yang nah yi yang, "Nwor ɗeshili; nkur yi sung gilihna."³Judah waɓ ɓi, "Ɓeh lagna sung, 'ni awo shinnang ngha sete muna tehyong zu ni yong' ⁴A tutti muna tehsung ni sung le, sa woro shi ka kurwo gilihna. ⁵Keminiya ni a tutti ni sung ngha le, ni sa kah agh,. Ate ɓeh nahne sung, 'Ni awo shinnang ngha sete muna tehyong zu ni yong.'"⁶Issraila nah, "Mang ngho ke mpag nghang ga ni ɓotiya agh ni waɓi ɓeh rih nyong ngha ni muna tehrung maɓi?" ⁷Anah, "Ɓeh ihli agiri a musung ni aɓa lah sung. Nah, 'Tehyong ngha njah? Nyong ngha ni muna tehrung maɓi?' Shi pil yi atenana billa ri a'ihli bang ni. Ni yellangni sa yerrini ih ka nah, 'Nzu ni muna tehyong bah?'"⁸Judah nah yi Israila, tehri, "Tutti muna egh ni meng. Sa logho sa woro ate shi aɓɓa, ke ih shi wuh, weh ni amuna sung kwa. ⁹Ɗag nghang ni a beng. Bollang ngha guɓung paghi ya. Ni nyer ne nzu teshi a kundumo agh le, tig nghang teng ha ke kene. ¹⁰Ate ni ɓo shi tenghibang ngha le, njiteng ni ke shi nyer na bah mbende ɓahri."¹¹Israila, teh yang, "Ɗig nina le, niɓeniya mpag ga, Ntol agi maɓonna ni njeh ni ya a lugru leyong. Nken ni ɓeh agipahna-amurung ɓishina ni nyih, achi ni myrr, nji fistashiyo ni almon. ¹²Ntol bollo bih yong mbende ɓahri. Bollo ni a nyer shi yong a kun alugru leyong, ntolla bihyong ɗeshili. Gor le ɓoriyo ni.¹³Ntol muna tehyong ɗeshili, Nlogho nwor ra bin ɓeh. ¹⁴Ih ɓi Kulli murungkulli shin gi'enna le a kundum ɓeh. Ate ih mag yi munateh yong mamona ni Banyami buh. Ngi pag gonnluo ate muri amunang le, myang ngi pag gonnlu." ¹⁵Amuna ɓagulla egh tol agi pahna ni. le a tol a bihyang ɗeshili, a tol bollo mbende ɓahri, kpaɓni Banyami. A logho a wor ra Masar aka tangha kundum Yusufu¹⁶Ngha Yusufu shin ni Banyamin ni yang ngha, nah yi aɓa pagtumo a leh, "Zu ni aɓayong ni a lah, tummi giluwo buo a gilliyi, ate aɓayong ni ka lih gilihna ɓakara ni meng." ¹⁷Ɓa pagtumo egh pag ninga mama Yusufu waɓ ɓa. Zu ni aɓeh a leh Yusufu.¹⁸Ngoɓong kpahri abuna egh ate a zuna ni yang leh Yusufu. A nah, "A zu ni sung bah ate bollo ni a nyeshi sung a luru lesung ngha. Ate ika kum njere a mur sung. Golle ih bol sung le tig sung ninga aguro; ih tol mbulnjeng lesung." ¹⁹A shisa a kena kahri ɓa pagtumo a leh Yusufu egh, le a nahteng ri a kunkalla. ²⁰A nah, "Magula lang shi zu kana bah ni kunduna ate kur gilihna²¹Le ɗigha, ngha shi billibang bin nongho le abiri ya, le shi logshi a lugru lesung, le, shinna, bollo le ɓeni kwa agh ngha kun lugru le, bollo lesung ni gogho le kwa. Shi nyer na nshile a bihsung. ²²Nshile bollo agh shi zuna ni a bihsung ate kur gilihna. Ni shi yeri ɓeni ishi bollo egh a lugru lesung ngha." ²³Ɓa pagtumo egh nah, "Nɗig ololo, ke ɓang ngoɓong ngha. Golle Kulli leyong ni Kulli le tehyong ni ishi bollo leyong a lugru leyong. N'angna bollo leyong." Le ɓa pagtumo egh pushi Simeyon zu ni binyang²⁴Ɓa pagtumo egh tol yang keni a leh Yusufu. Pahyang muru, le a lag kushi yang.Pih anbulnjeng leyang gilihna. ²⁵A gil agipahna ate zu le Yusufu ni ɓakara. Ate a ogna ih aka- lih gilihna a beh ya.²⁶Ngha Yusufu zu ni lah agh, a zu ni agipahna ni a bihyang a leh ya. le a gungha nzali a dumi. ²⁷Ihli yang ate ɗigna leyang, le nah, "Tehyong ngha kukoturo? Ɓagula ni nwaɓ tele ya. Yangha wa uwa njah?"²⁸A nah, "Guro lo tehsung ngha kukoturo. Yangha wa uwo a njah." Le a gungha dumi a pih gushi. ²⁹Ngha logshi ni njih kuli ya le shin Banyamin minyemi,muna buna le ngih, le nah, "Muna tehyong makenna ni nwaɓ ɓang teɓi ya ni nga?" Le nah, "Le Kulli ih ɓi poh nieh le, munang."³⁰Yusufu pura a kangna egh ni kahra, ate yahli ganne ate muri muna tehri. Al bang sa ɓua nghang. ³¹Lag kundumi le pura dabeng. Bol ri , le nah, "Mpah gilihna egh."³²Aɓa pagtumo egh pih Yusufu gilihna ni muri le amuna tehri ni mur yang. Aɓa Masar ni beh ya ya osso lih gilihna ni mur yang ate aɓa Masar ni logle lih burodi ni aɓa Ibraniya agh, ate gima nangna ni a bin aɓa Masar. ³³Amuna tehri ye ɗigha a dummi, logha ri makunduna billa ri ɓilla leyang kena ri makenna. Gire gangshi yang. ³⁴Yusufu tutti yang gilihna ɓaɓa ni dumi ya. Keminiya mami Banyami- gogho ken mbende tongno le mami amuna tehri kwa. A nuhyi giri ni yahlung sagli le a pag binmurubang.

Chapter 44

¹Yusufu tigha adenglah le, ki nah, "Ndungshi a abukku le ɓayong ni gi lih, dudug ninga mama ɓeni kwa agh ka gan tol agh, le n'ishi ɓeni kwa agh bollo le a gitolla le. ²N'ishi minkoro ma azurfa lang a bukku le makyenna, ni bollo njigiri le ɗeshili." Adengleh pag ninga mama Yususfu waɓ ɓa.³Ni durubang, le a tutti aɓeh a woro ni abulnjeng le yang. ⁴Ngha a ɗagni lah magula egh ya keminiya nisang a wora duna agh, Yusufu nah yi adenglah le, "Nlogho, sowatye aɓayong ngho, nkum yang le, ih nah yi yang, 'Mang pag yi ke nnwah gi mashihra ate gi maɓonna? ⁵Minkoro ni ya ma nuh muru le telelah lang ni ya, le minkoroni ni ih pagni tumo le Kulli ya? Mpagna gimashihra, ga mpag pagha ni ya."⁶Adenglah egh pir tayang kum yang le Waɓi yang ga. ⁷Anah yi, "Mang paghi ke telelah waɓ jah atenana ni? Ih ɓi ɗig kukwo ni adenglah lo ke a pag jah ga.⁸Shina, bollo ni shi kuma a bukku lesung, shi pura njeh Kan'ana ɗeshili shi zuni yo. Pallang ke sa iɓɓa a ntiri azurfa ni zinariya le telelah lo? ⁹Gurolo ngha nghang a kumne le , ih ɓi wuh le ɗeshili sa ɗigha aguro le telelah lesung. ¹⁰Denglah ye nah, "Niɓeniya le ih ɓi ɗigha ninga mama nwaɓ ɓa. Ɓeni a kum minkoro egh bini ya ka ɗig guro lang, le a nshile yong pushina muyang."¹¹Le ɓen kwa agh kahri suhli bukku le njahli, le logshi. ¹²Denglah egh ingna a alliyi bang logha ri magula kenna ri makenna, a kum minkore a bukku le Bilyaminu. ¹³Le a saniyi adagra leyang. Ɓeni kwa agh ponna agille muri nbuljeng le nyerra lah magula egh.¹⁴Yahuza ni amuna ngih zu a leh Yusufu. Yang ngha wa uwo a beh, le a gungha njahli a dumi. ¹⁵Yusufu nah yi yang, "Mang ga mpag pagha ni ya? Ni nyerri ni ɓwa ninga meng ngha ɓa ɓangkulli ni ya?"¹⁶Yahuza nah, "Mang sa nah yi telelah lang? Mang sa waɓɓa? ko sa lag musung ni yellang? Kulli bolla gimashihra le guro le yong. Shina, shisung ni a guro le telelah lesung, sung ni ɓeni a kum minkoro egh bih ya. ¹⁷Yusufu nah, "Ih ɓi ɗig kukwoni meng ke mpag ga. Ɓeni a kum minkoro ni bih ya, ɓeni ka ɗig guro lang, keminiya anshile yong te ya nwor ra bin tehyong ni ololo."¹⁸Le Yahuza zu a kahri le nah, " Magula lang, njimno le ih ɓi guro lo ih yahliyo teng, le ka ɗag yahlulla lo ih zu a muri guro agh, ate mama awo ngha ninga Fir'auna. ¹⁹Magula lang ihli guro le, ki nah, 'A wongha ni tehrung ko muna ngih yong?'²⁰Shi nah yi magula, 'Shi sungha ni tehrung, ɓagula, ni muna a yahgha le, muna makenna. Keminiya muna ngih wuhna, le ini mwoh uwa bih ngih le tehri ngha ki agnjih.' ²¹Le a nah yi guro lo, "Zuni mo binang bah ate nga shini.' ²²Nzumi ya, shi nah yi Magula lang, 'Muna egh ni logle ɗag tehri ya. ate ih ka ɗag tehri le, tehri ka wuh.'²³Le a nah yi aguro lo, 'Se te Minyem yong zu a bah, ni nga shin kundumang ɗeshiliya.' ²⁴Le ɗigha ngha shi worri bin gurolo tehrang ngha shi waɓne ye atenana le telelah lang. ²⁵Tehsung nah, 'Nworo ɗeshili, nke kuryi sung Gilih.' ²⁶Le shi nah, 'Ni sa wor agh. Ngha minyesung makenna ka wor ni sung, le sa worro, ate ni sa kum shin kundum ɓeh ya se te minyesung makenna ngha ni sung.'²⁷Gurolo tehsung nah yi sung, 'Nyerina ni mahmang ɓilla amuna bunna ɓahri. ²⁸Mwoh leyang ɗag nghang le nah, "Ni njiteng a nyamlusung bolle, le ni nye nshini ɗeshili ya." ²⁹Niɓeniya, ngha ih nye ntol mama binang, le guɓung kumi le, nga zuni yi yahga langni nluo.'³⁰Niɓeni, nina agh, ngha zu a bin gurolo tehrang, le basadeng ni nyha ni sung a agh, te ya ɗigna le ngha ate muri mune, ³¹Ih ka ɗigha, ngha ni shin mune ni sung ngha agh, ih wuh. Le agurolo tigna yahga le tehyang gurolo a nluo. ³²Ate gurolo ɗigna gitigna ate muri muna ni a bin tehrang le nah,' 'nga ɗigni gimashihra ha ke kenne a bin tehrang ngha ni zuni yi muna ni ya agh³³Niɓeni nina agh, jimno ih ɓi gurolo ɗigha temuri munani ninga guro le telelah lang, le ih mune ih ɓi wor ni amuna tehri. ³⁴Ate ni yellang ni nga kani bin tehrang ngha muna ni nyha ngha agh? Myang ngi ɓang ngoɓong shin gimashihra ni zu yi tehrang ngha."

Chapter 45

¹Le Yusufu ni gan gitikunyahli a dum aguro aɓeni kwa ni tangni ni ya. Ɓororo nah, "Ɓeni kwa agh ih ɗag bah." Nina guro nyha wa uwo agh le ɗum muri bin amuna tehri. ²Ɓua ɓororo, ha aɓa Masar ni ɓa leh Fir'auna ogho. ³Yusufu nah yi amuna tehri, "Mini Yusufu. Tehhrang ngha wa uwo le? Amuna tehri ni gan pil yi ya, ate gire magne .yang tahɓi⁴Le Yusufu nah yi amuna tehri, jimna yong, "Nzu a karang." a zu gyaɓ. nah, "Mini Yusufu muna tehyong, ɓeni nmagha a Masar agh. ⁵Ke ih ɓi gangshi ri yong ko mpag yahlula ni kanangiri yong ate nmagnang bah agh, keminiya ate Kulli tuttang bah a dum yong ate nga tig usulo leyong. ⁶Ate a bogho ni ɓahri ni ya yahlo ngha nghang, le nshile bogho tongnno ngha wa uwo mama ɗigɗiya nyha ke pongisorro ka pag nghang ngha.⁷Kulli tuttang dum yong ate nga tig yong ninga a nshile ɓayong ni uwo a ngunjah agh, le a nji bin ngih assale ih tig yong ni usulo. ⁸Nina niɓeniya nyongni ntuttang bah agh keminiya Kulli ni, le tig nghang ih nɗig teh Fir'auna, telelah le ɓa leh kwa, ni ɓa ɗigha muri njeh Masar kwa.⁹Nkara le nworra bin tehrang le nah yi, 'Ga ni muno Yusufu nah, "Kulli tignang telelah le Masar kwa. Zu a binang, ka tenghibang ngha. ¹⁰Aka ɗigha njeh Goshen, le awo ngha kahrang, ni amuno ni amuna amuno, ni agiluwo lo, ni ga kwa mamoni ya. ¹¹Nga tig ga kwa agh a beh temuro, ate mama nshile bogho tongno ma yahlo ngha wa uwo, nina le ih ɓi ingna a enna agh, ni ɓa loh ni ga kwa mamoni ya.'"¹²Shina, njoh ngha ki shinna, ni njih muna tehrang Banyami, ih mini ni kunang ngi nahteng ri yong. ¹³Nga waɓɓi tehrang ate muri gusso lang kwa a njeh Masar, ni ga kwa ih nshin ngha. Nga karra le nzuni tehrang bah."¹⁴Kur Banyami mehli le ɓuah, le Banyami osso ɓuah. ¹⁵Kurrah amuna tehri kwa le ɓuah. Njumi ya amuna tehri nahteng ri¹⁶Tenana ye agh a waɓne a leh Fir'aunaː "Amuna ,teh Yusufu zuna." Gire poshi yahli Fir'auna ni aguro le kwa dudug. ¹⁷Fir'auna nah yi Yusufu, "Waɓɓi amuna tehro, 'Mpag ga; Mpona agi luwa leyong le nworra njeh Kan'ana. ¹⁸Ntol teh yong ni aɓa lah yong kwa ih nzu a binang. Nga pah yong njeh maɓonna le Masar, le nga lih ma lihshina le njeh ye.'¹⁹Niɓeniya a tigna yong, 'Mpag ga, ntol nyehgwo piri ate amuna yong ni a mahyong, Ntol teh yong le nzu. ²⁰Ke ih ɓi ngangsh iri yong ate gikunna leyong, ate gimaɓonna ni kwa Masar agh mami yong ni.'²¹Amuna Israila pag nina. Yusufu pah yang anyehgwo piri, ninga mama Fir'auna tig ga, le pah yang gilih ate ginya leyang. ²²Pahne ɓeni kwa agh dagra ih b.i a ariya, keminiya Banyami ya pih azurfa woro tongno tahro ni adagra ate ariya tongno. ²³Ate tehri ya, tahshiyi bang niː anbuljeng lum tolla agimaɓonna ni Masar agh; ni anbuljeng mamgalang lum tolla a njigiri, burodi, ni agi ɓaɓa temuri tehri ate nginya leyang.²⁴Nina agh tutti amuna tehri a worro le a ɗag beh. Nah yi yang, "Nshina ke ih ɓi a mohna njere ya." ²⁵A ɗag Masar le a zu a njeh Kan'ana, a bin tehyang Ishaku. ²⁶A waɓi yi anah "Yusufu ngha wa uwo ni usulo, le ini ih pag ɓa ɗigha muri njeh Masar kwa." Yahli koshiyo, ate ni pah njiteng ni ga a waɓi ya agh²⁷A waɓi yi atenana le Yusufu ni nah yi yang ngha. Ngha Yakubu shin ni anyehgwo piri ni Yusufu tahsa aka tolli ya, minlim Yakubu tehyang nyerrari. ²⁸Israila nah, "Pyerina. Yusufu munang ngha wa uwo ni usulo. Nga worro nga shini kedebang nwuh."

Chapter 46

¹Israila ginya le wora Beersheba ni ga kwa yang ngha ni ya. A beh ni ɗahri yi Kulli le tehri Ishaku. ²Kulli waɓteng ri Israila a njiloro ni duh , ki nah, "Yakubu, Yakubu." nah, "Myang." ³Kulli nah, "Mini Kulli, Kulli le tehro, ka ɓang ngoɓong wora Masar agh, ate a beh ni nga tigho a ɗig njeh magula. ⁴Nga wor ni weh a Masar, le ni njiteng nga pusso ɗeshili, le Yusufu ka gunghi njioh ni bih."⁵Yakubu logha Beersheba. Amuna Israila ni tol Yakubu tehyang, amuna yang, amahyang, a nyeh gwoh piri ni Fir'auna tutto ih ɓi tolli ya. ⁶A tolla agiluwo leyang, ni agikunna leyang kwa ni ia pkumma a njeh Kan'ana agh. A zu a Masar, Yakubu ni aminkahyi kwa. ⁷Zuni amuni, ni amuna amuni, amuna ngalang, ni amuna ngalang le amuni, ni aminkahyi kwa.⁸Lulli amuna Israila ni ga aɓeni zu a Masar agh; Yakubu ni aminkahyi, Ruben minɓalla le; ⁹amuna Ruben, Hanok, Pallu, Hezron, ni Karmi; ¹⁰Amuna Simeyon, Jemuel, Jamin, Ohad, Jakin, Zohar, ni Shaul, amuna mah Kan'ana; ¹¹ni amuna Lawi, Gershon, Kohat, ni Merari.¹²Amuna Yahuza ni ga, Er, Onan, shelah, Perez, ni Zerah (keminiya Er ni Onan wuh a njeh Kan'ana). Amuna Feresa agh Hesruna ni Hamul. ¹³Amuna Isakka agh, Tola, Fuwa, Yashub, ni Shimron. ¹⁴Amuna Zabaluna agh Sered, Elon, ni Yaleyel. ¹⁵Amuna Liatu ni ga mama ɓil yi Yakubu a Fadan-aram, kpaɓni muna ngalang le Dinatu. Amuna buna ni amuna ngalang le kwa kena woromwoh pura muri lumupr tahro.¹⁶Amuna Gad agh Zifiyon, Haggi, Shuni, Ezbon, Eri, Arodi, ni Areli. ¹⁷Amuna Ashiru agh Yimnah, Yishuwa, Yishwi, ni Beriya, ni Sera mingaliyang. Amuna Beriya te ya Eber ni Malkiyel. ¹⁸Amuna Zilfa ni ga, aɓeni Laban pih Liatu muni ya. Amuna ni kwa ɓil yi Yakubu agh kwa lum pure topurmwoh.¹⁹Amuna Rahila mahle Yakubu agh Yusufu ni ni Banyamin. ²⁰A Masar ni Asenath muna Fotifera, malah a On ɓil yi Yakubu Mannasa ni Afarimu nghang. ²¹Amuna Banyamin ni Bela, Beker, Ashbel, Gera, Na'aman, Ehi, Rosh, Muffim, Huffim, ni Adar. ²²Amuna Rahila ni ga, aɓeni ɓil yi Yakubu kwa aghlumpur ihne.²³Muna Dan agh Hushim ni. ²⁴Amuna Naftali ni Yazeyel, Guni, Yezer, ni Shillem. ²⁵Amuna Yakubu ni ga mama Bilha ɓil yi, ɓeni Laban pih muni Rahila agh-ayngha tompur ɓahri.²⁶Aɓeni kwa wor ni Yakubu a Masar agh, aminkahyi ma ngiri, ni a bangha amahle amuni ya, A yangha kwa woro tahro pura muri topurmwoh. ²⁷Kpaɓni amuna Yusufu ni ɓahri a ɓil yi a Masar agh, Aɓa leh Yakubu ni kwa wora Masar agh woro tahro pur lum.²⁸Yahuza ni Yakubu tassa dum yang bin Yusufu ih ɓi ɗumi njere ni kika Goshen, le a zu a njeh Goshen. ²⁹Yusufu gil nyeh gwo piri le wora kum Israila tehri a Goshen. Shini, kuri melli ɓua ma kunbang dudug. ³⁰Israila nah yi Yusufu, "Niɓeniya le ih ɓi nwuh, ate mama nshin na kundumo a wo ngha a wa uwo agh."³¹Yusufu nah yi amuna tehri ni ɓa leh tehri ya, "Nga ka nga waɓi Fir'auna, nga nah, 'Amuna tehrang ni ɓa leh tehrang ni, aɓeni a njeh Kan'ana agh, zu na binang. ³²Aɓeh ya alelgiri ni, ate aɓa tig agiluwo ni. A zu na ni aluwo mbul ni anjuh leyang, ni aga kwa a kum ma,'³³Le ih ɗigha ngha Fir'auna gor yong, ihli yong, 'Mang ɗig gipagna leyong?' ³⁴nga nah yi, 'Aguro lo agh aɓa lella agiluwo ni ke logho lang basadeng ha ni kyari, shi sung ngha ni akahsung,' Mpag ga ate nga ɗigha njeh Goshen, ate ɓa lelgiri ni kwa agh gi jenna ni a bin aɓa Masar."

Chapter 47

¹Yusufu ingna ke waɓi Fir’auna, “Tehrang ni amuna ngihyang, aluwo leyang, andah leyanng, ni agikunna leyang kwa, a pura njeh Kan’ana a zu. Shina, a yang ngha njeh Goshen.” ²Tolla amuna tehri tongno le ɗum yang a bin Fir’auna.³Fir’auna nah yi amuna tehri egh, “Mang ki pag tumo leyong?” Anah yi Fir’auna, “Aguro lo agh alelgirri ni, ninga akahsung.” ⁴Le anah yi Fir’auna, “Shi zu a ɗigha njeh ni ma kunbang fittong. Gilih le agiluwo le aguro lo nyha, ate yahlo mashihra ni a njeh Kan’ana agh. Nina niɓeniya, kukushi ɗagha aguro lo ih ɓi a ɗigha njeh Goshen.”⁵Le Fir’auna waɓteng ri Yusufu, ki nah, “Tehro ni amuna ngwoh zuna bino. ⁶Njeh Masar ngha dumo. Suhli tehro ni amuna ngwoh a nji bin maɓonna, a njeh Goshen. A yerina abuna ɓa tengkurung a ntiri yang le, tig yang ih ɓi a lel agiluwo lang.”⁷Le Yusufu zuni tehri Yakubu le ɗumi bin Fir’auna. Yakubu moshi Fir’auna. ⁸Fir’auna nah yi Yakubu, “Ha kunbang ma yeni nga ɗigni?” ⁹Yakubu nah yi Fir’auna, “Abogho ma ɗigna biri lang ngha 130 ni. Abogho ma ɗigna usulo lang ni fittong ngha, ma konna ni. Ni tol kunbang ma saɓna ninga akahra ɗigna le akah agh.” ¹⁰Le Yakubu moshi Fir’auna le ɗag bini.¹¹Le Yusufu suhli tehri ni amuna ngih. Pahyang gikunna a njeh Masar, njeh maɓonna wor bang, a njeh Rameses, ninga mama Fir’auna lagni ya. ¹²Yusufu al yi tehri gilihna, amuna ngih, ni aɓeni kwa a ɓaleh tehri, ari gogho le amakyenina leyang.¹³Niɓeniya gilihna nyha a njeh kwa agh; ate yahlo egh shihrina. Njeh Masar ni njeh Kan’ana juhro ate ma yahlo. ¹⁴Yusufu kpaɓa abollo ni kwa anjeh Masar ni a mama njeh Kan’ana agh, ari mahgyi aɓa ɗigna njeh gilihna. Le zuni bollo egh a lah murung le Fir’auna.¹⁵Ngha bollo ni njeh Masar ni mama njeh Kan’ana kwa malli ya, Aɓa Masar kwa zu a bin Yusufu ki nah, “Pahsung gilihna! Ni yellang ni sa wuhni a dumo ate bollo lesung malla?” ¹⁶Yusufu nah, “Ngha bollo leyong malla agh, nzuni agiluwo leyong le ih ɓi n’ariyi yongni ni gilihna.” ¹⁷Nina agh a zuni agiluwo leyang bin Yusufu. Yusufu ariyi yang apirri, anjuh, andah, ambuljeng ni gilihna. Lihni yang ni brodi ni ariya ni agiluwo leyang kwa agh a bogho egh.¹⁸Ngha bogho egh malli ya, a zu a bini a bogho mama kpah nghang ngha le anah, “Ni sa songri magula lesung ih a bollo lesung malla agh, le aluwo andah agh mami magula lesung ni. Guɓung nyha wa uwo a shina le magula lesung ngha, se ngiri sung ni njeh lesung. ¹⁹Ni yelling ni sa wuhni a njioh, sung ni njeh lesung kwa? Kur sung ni njeh lesung a ariyi ni gilihna, le sung ni njeh lesung sa ɗig aguro le Fir’auna. Pahsung njigiri ate sa ɗigha le ni sa wuh agh, le njeh lesung ni ki ɗigha aɓwa nyha nghang ngha.”²⁰Nina agh Yusufu zuni yi Fir’auna njeh Masar kwa. Ate ɓa Masar ni kwa agh mahgna njahli le ate yahlo mashihra. A njinjere nini njeh egh pilli mami Fir’auna. ²¹Ate muri aɓayong te ya, tig yang aguro logha ri malla le njang Masar kehna ri njang mamona. ²²Se njeh le amalah ni mwoh Yusufu ni kur agh, ate a yangha a nwah amalah egh bollo. Le a lih a ntiri ga Fir’auna kip ah yang ngha. Ngha nina agh ni a mahg njahli leyang ngha.²³Le Yusufu nah aɓayong, “Nshinna, nkurra yong ni njahli leyong ni kyari mami Fir’auna. Niɓeniya njigiri ngha ate muyong, le nga jam njahli egh. ²⁴A nzum pongisoro agh, nga pah tongno le bin Fir’auna, le nshile ihne agh mami yong ni, ate njijama ni ate gilih le aɓa lahyong ni amakyenina leyong.”²⁵Anah, “A ashina usulo lesung. Ih ɓi shi kum ɓoro a bino. Sa ɗigha aguro le Fir’auna.” ²⁶Nina agh Yusufu ɓag gi tigna ni wa uwo a njeh Masar ha ni kyari ya, ih mwoh le tongno agh mami Fir’auna ni. Njahli le amalah ni mwoh ni pil mami Fir’auna agh.²⁷Nina agh Israila ɗigha njeh Masar, a njeh Goshen. Aɓwale kum gikunna nghang. A ɓuhro ni nyassa dudug. ²⁸Yakubu ɗigha njeh Masar bogho lum pure tonɓahri. Nina agh abogho le Yakubu ngha woro tongno pura muri woro ɓahri pure tonɓahri.²⁹Ngha kunbang pagni Israila ka wuhni ya, gor muni Yusufu le nah yi, “Ngha niɓeni kumna ɓoro a bino agh, ishi boh a ɓapehrang, le a ɗum mang njiteng ni agha. Kukushi ka lingsang a njeh masar agh. ³⁰Ngha nongho nwuh agh, tolling a pusa njeh Masar le a lingsang a nkiliya le akah nghang.” Yusufu nah, “Nga pag ninga mama a waɓ ɓa.” ³¹Israila nah, “Kaniyi nghang giri,” le Yusufu kaniyi giri. Le Israila nyenni muri a muri alah le.

Chapter 48

¹Le ɗigha anzum aga, ɓung nah yi Yusufu, "Shinna, tehro ngha ki non nkonno." Nina agh tolla amuni ɓahri, Manasse ni Ifraimu. ²Ngha a waɓni Yakubu, "Shinna, muno Yusufu zuna za shino," Israila momo logho ɗigha njeh³Yakubu nah yi Yusufu, "Kulli Magula kwa pura rang a Luz ni a njeh Kan'ana agh. Mossang ⁴le nah nghang, "Shina, nga nyasso, le a ɓuro. Nga tigho kpaɓa le anjeh. Nga pih aminkahwo njeh ni ih ɗig gikunna leyang ha malla le nyha.'⁵Niɓeniya amuna buna lo ni ɓahri a ɓil yo a njeh Masar kedebang njuh agh, a mameng ni,. Ifraimu ni Manasse ke ɗig mameng, ninga mama Ruben ni Simeyon ɗig ni mameng ngha. ⁶Aminyem ni a ɓilla a nzum yang ngha a mamo ni; a tig lulli yang ntiri amuna tehyang a gibere leyang. ⁷Keminiya nmeng te ya mmpura Paddan, ri yahlung dungrina ih Rahila wuhna a njeh Kan'ana a njere, ngha a uwo ni kukuwo a ka Efrata agh. Lingshi beh a njer Efrata" (ini ki pag Baithalami).⁸Ngha Israila shinni Yusufu muni ya, nah, "Amami yangha?" ⁹Yusufu nah yi tehri, "Amunang ni, mama Kulli moshinang bah agh." Israila nah, "Zuni yang bah, ih ɓi nmoshi yang." ¹⁰Niɓeniya njih Israila nyha ki shinbang yarata agh ate bogho le. Nina agh ni gan shinbang ngha. Yusufu zuni yang gyaɓ, le kpahri yang, kur yang.¹¹Israila nah yi Yusufu, "Ni tig yang nga shin kundumo ɗeshiliya, keminiya Yahweh ɗag nang ih ɓi nshina amuno." ¹²Yusufu pushi yang a nkungni Israila, le gungho kundumi njahli. ¹³Yusufu tol yang kwa, Ifraimu a nji kattang ki shin nji lih le Israila, le Manasse nji ma kattang le ki shin nji buh ma lih le Israila, le zuni yang kari.¹⁴Israila zuni bih ma lih le tigha muri Ifraimu, ɓeni pag ma kyenna, le bih ma kattang a muri Manasse. Ariyi abih, ate Manasse ni pag minɓalla. ¹⁵Israila moshi Yusufu ki nah, "Kulli ɓeni atehrang Ibrahim ni Ishaku ginya dumi ya, Kulli ni konna te murang ha ni kyari ya, ¹⁶malaika ɓeni lel urang ari gimashihra ni kwa agh, ih ɓi moshi amuna ni. Ih ɓi a gor lullang ri yang, ni lulli atehrang Ibrahim ni Ishaku. Ih ɓi a gulo a gogho a ngunjah."¹⁷Ngha Yusufu shinni tehri tigna bih ma lih muri Ifraimu agh, bang ni ɓor yi ya. Tol bih tehri a muri Ifraimu nyeshi a muri Manasse. ¹⁸Yusufu nah yi tehri, "Nyha nina agh dah; ate minɓalla ni ga. Tig bwo ma lih a muri."¹⁹Tehri shiɓa le nah, "Nyerina, munang, nyerina. Ih osso ih ka ɗig aɓayong, le ɗeshiliya magula. Nina kwa agh minyemi ka uwori ni gulo, le aminkahyi ka ɗig gogho le anjeh." ²⁰Israila moshi yang kare ni atenana ni, "Aɓa Israila ka waɓ mosso ni lulli yong ki nah, 'Ih Kulli ih tig yong nɗig ninga Ifraimu ni manasse'."²¹Israila nah yi Yusufu, "Shina, myang nga wuh, keminiya Kulli ka billi weh, le ka nyer ni weh a njeh le atehro. ²²Abino, ninga mwoh ni a muri amuna tehri ya, mpahno nji suhlo le ni agha bih aɓa Amoriya ni garabwo ni ntah lang ngha."

Chapter 49

¹Le Yakubu gorra amuni, le nah, "Nkpaɓ mur yong kwa binmona , le nga waɓi yong ga ka pag giri a dum ma. ²Kpaɓa binmona le nteshi kiri yong, amuna Yakubu. Nteshi kiri yong ri Israila, Tehyong.³Ruben, awo ni a pag minɓala lang, masso ngirang ma kunduna, ɗungso ni gusso ni gulo. ⁴Ninga muru ni ki ɓangha guɓung nyha ki tahɓi ya agh, ni awo kum dumposhina agh, ate a eɓna muri bin nongo lang. Le a ɓihyi ne⁵Simeyon ni Lawi ya amuna ngihyong ni. Agi bura ma mononi ni garabwo leyang. ⁶Ke minlimang ih ɓi ingna bin kpaɓa leyang; ke ih ɓi gusso lang ih kpaɓ ni yang ngha, kunyahlang ngha ni gusso dudug muri agire. Ate a yahlulla leyang a wol nluo aɓwa. Ate poshina le yahli yang ni a wolla ademndah.⁷Ih ɓi a nyom yehlulla leyang, ate funna le ngih funno egh gogna. Nga gaɓ yang bin Yakubu le nga meshiyi yang a Israila.⁸A ɓongshi muna tehtong, Yahuda. Bwo ka ɗigha mel aɓa shiɓi muro. Amuna tehro ka gungha dumo.⁹Yahuda agh muna yim ni. Munang, a gungho le a meshiyi yang ninga yim, ninga yim ma ngalang. Yang ni yong ka mom logso?¹⁰Gara murung ni ki ɗag Yahuda agh, ke gara le murung ka pura ntiri akushi ya, sete Shiloh zu. Anjeh ka oghi bang.¹¹Ih kuriyi ambulnjeng ri ngung Inabi, le amuna mbulnjeng le ngung ri inabi maɓonna, lagna dagra le ni muru njingung inabi, le dagra masaɓna le a bangha le njingung nghe. ¹²Njih ka pinna ninga muru njingung inabi ye, le milli ka posso ninga kirra.¹³Zebulun ka ɗigha kunsalang. Ih ɗig ba agi sassamuru ka tanghang ngha, le njang le ka bilbang ha Sidon¹⁴Issakar agh mbuljeng ma tenna ni, ki nongha ntiri agi tolla. ¹⁵Shin bin usulo, ni njahli maɓonna. Ih nengmelli ri gitolla le ih ɗig gure le tumo gana.¹⁶Dan ka waɓi aɓwale njuo ninga mwoh a ntiri akunvarre le Israila. ¹⁷Dan ka ɗig yuoh gatah njere, yuoh ma tunang a njinjere mama ka num piri ate ɓakog yi ih kpah no kori. ¹⁸Nga lel assa lo, Yahweh.¹⁹Gad-aɓa iɓgiri ka logho. Keminiya ih numyang a kushi yang. ²⁰Asher ka kum gissoro dudug, le ka pah agilih shisa ma lahmurung. ²¹Naftali te ya njah ni a ɗag ga ni; le ih ɓilla amuna ma ɓonna.²²Yusufu agh bih ngung magula ni, bih ngung magula ni kari muru agh ni, mama abih ki pah nji dudug a duna agh. ²³Aɓa tahgiri ka loghi le ka tahyi shin gi enna nyha.²⁴Keminiya ntahlo ka tang yarata, le bwo ka tehɓe ate bih Magula kwa Mwoh le Yakubu, ate lulli lelgiri, Tahli le Israila²⁵Kulli le tehro ka angno le Kulli Magula kwa ka mosso ni mosso ma bikuli, mosso ma limna ni nongha tina njahli ya, ni mosso ma kira ni yong.²⁶Amosso le tehro gulla uwor amosso le akonno mayahyina ko gima ɓonna le adingli. Le ih a ɗigha muri Yusufu, ɗeshili a muri ɓeni ɗig muna murung le amuna tehri ya.²⁷Banyamin agh nkushe mafunna ni. Ih lih ga bol agh ni shira, le ni kapolla agh ih ga kwa pon ngha."²⁸Akunvarre le Israila ni lum pur ɓahri ya ni ga. Ga ni pag ga tehyang waɓi yang ngha ih moshi ni yang ngha. Ɓeni kwa agh moshi pyerra ri. ²⁹Le lagyang nah, "Myang nga wora bin aɓwa lang. Nlingsang ni akah nang a gunang ni a bang Efron ɓa Hitti, ³⁰a gunang ni a bang Makfela, ni kari Mamre a njeh Kan'ana, ɓabang ni Ibrahim kuro bi Efron ɓa Hitti ate ih ɓi ɗig nkilliya agh.³¹Beh ni a lingshi Ibrahim ni Hauwawu mahmi nghang; a beh ni a lingshi Ishaku ni mahmi Rebeka nghang; le beh ni lingshi Leya nghang. ³²Ɓabang ni gunang ni yeh ya a kuri bih aɓa Hittiya." ³³Ngha Yakubu malli lagha amuni ya, logshi kushi ɓugha muri kalla, le non usulo le ma nzumo wuh, le wora bin aɓwale.

Chapter 50

¹Le Yusufu ngha ni dum kpahna ha kpah ri tehri, ɓua te muri, le kpahri. ²Yusufu lagha aguro le aɓa pah ɓuhri ih ɓi a gil nluo tehri a tigha. Nina ni aɓa pahɓuhri gilla tig Israila. ³A tol akahra woro ɓahri ate ini pag ɗungso kahra ma tig nluo. Aɓa Masar ɓua ate muri akahra woro tahro pura muri lum⁴Ngha akahra ɓua nluo egh ɗuri ya, Yusufu nah teng ri aɓa leh Fir'auna, ih nah, "Ngha nkunna agha binyong le, njimna n'nahteng ri Fir'auna, nah yi, ⁵'Tehrang tig- nghang a kaniyi gir.i, ki nah, "Shina, myang nga wuh. Lingsang a nkiliya ni tummoh ate murang a njeh Kan'ana agh. Beh ni aka lingsang ngha.'" ⁶Fir'auna pilla, "Woro ke lingshi tehro ninga mama tigno a kaniyi ni girir ya."⁷Yusufu wora lingshi tehri. Aguro le Fir'auna kwa worni ni-aɓa gula ni a leh ya, ni amagulina bin tumo njeh Masar kwa, ⁸ni aɓa leh Yusufu kwa ni amuna tehri, ni aɓa leh tehri. Keminiya amuna yang, agi luwo leyang, ni alel giri leyang ngha a ɗag yang njeh Goshen. ⁹Nyehgwo piri ni aɓa kogpiri worni ni. Kpaɓɓa le ɓayong dudug ni.¹⁰Ngha a zuni bin sahri- giri ma Atad agh ni nji gini Urdu, a bue beh ni yong dungrina. Beh ni Yusufu ɓua nlue tehri ma kahra tompur ɓahri. ¹¹Ngha aɓa Kan'ana ni njeh ya, shin ni ɓua nlue a bin sahri giri ni Atad agh, a nah, "Ga agh gi lushi yahlung ni a bin aɓa Masar." Ini pag yi ke a gor lulli beh Abel Mizraim, mama njum Urdu agh.¹²Nina ni amuna Yakubu paghi ninga mama waɓi yang ngha. ¹³Amuni tolli wori njeh Kan'ana, ke lingshi a gunang ni a ɓabang Makfella ni, kari mamre agh. Ibrahim kura gunang nghe ni a ɓa bang ngha ate ih ɓi ɗig nkiliya. Kuri bih Effron ɓa Hittiya. ¹⁴Yusufu nyerra Masar ngha malli lingshi tehri ya, ni a muna tehri, ni aɓeni kwa ki tighi a lingshi nluo tehri ya.¹⁵Ngha amuna teh Yusufu shina ih tehyang wuh na agh, a nah, "Mang ka pag giri ngha Yusufu wa pag yahlula ni sung le ka alla ka nwah sung ngosso gimashihra ni shi paghi ya. ¹⁶Nina agh a tigha ih Yususu ɓi zu, a nah "Tehro lagbang ih kedebang agh, ih nah, ¹⁷'Nwaɓɓi Yusufu ga, "Tol yi amuna tehro gimashihra ni a pagho agh." Niɓeniya tol gimashihra le aguro le Kulli le tehro." Yusufu ɓua ngha a waɓni teng ri ya¹⁸Amuna osso woro ke gungha dumi. a nah, "Shina, shisung ni aguro lo." ¹⁹Keminiya Yusufu pil yi yang, "Ke ih ɓang ngoɓong ngha. Mini bin ɗigna le Kulli? ²⁰Yong te ya, ni ntol gimashihra murang ngha, keminiya Kulli ni paghi ate gima ɓonna, ate ih tig usulo le aɓayong dudug ninga mama nshin ni kyari ya. ²¹Nina niɓeniya ke ih ɓi ɓang ngoɓong ngha. Nga konna te muyong ni amuna makennina leyong." Pashi yahli yang ni ga, le waɓteng ri ayahli yang ololo.²²Yusufu ɗigha njeh Masar, ni aɓa leh tehri. Digna bogho woro tongno pur lum. ²³Yusufu shinna amuna Ifraimu ha njah ma tahro. Ye osso shin na amuna Makir muna Manasse, aɓeni gulla dumi ya.²⁴Yusufu nah yi amuna tehri, "Myang nga wuh; keminiya Kulli ka zu a binyong le ka pushi yong a njeh ni, ih kanni yong a njeh ni kaniyi giri ih pih Ibrahim, ni Ishaku, ni Yakubu agh." ²⁵Le Yusufu tigha amuna Israila kaniyi giri. Nah, "Ni njiteng Kulli ka zu a binyong. A kunbang nghe ya ɗigna nga tol muhlang." ²⁶Nina agh Yusufu wuh, bogho 110. A gil nlue le a tigha a gitol nluo a Masar.

Exodus

Chapter 1

¹Mamah ni pagha alula amuna Israila ngha zu a Masar ni Yakub, ɓeni kwa agh ni lieh: ²Reuben, Simeon, Levi, ni Judah, ³Issachar, Zebulun, ni Benjamin, ⁴Dan, Naphtali, Gad ni Asher. ⁵Aɓeyong ni kwa agh ɓihɓilla le Yakub woro tahro pur lum a gowoh. Yusufu ngha Masar kikara.⁶Le Yusufu, amuna tehri kwa, ɓihɓille wuh kwa. ⁷Keminiya aɓa-Israila wor ɓilla amuna, ɓuroh ni gowoh, ji gullo, ni iritenna; njeh ɗunshi ni yang.⁸Niɓeniya le murung mapihyo ɗigha muri Masar, ɓeni ni yeri Yusufu agh. ⁹Nahyi aɓah lah yang, 'Nshina, aɓah-Israila gona mashing ni iritenna wor sung. ¹⁰Nzu, shi dumiyang gani a yeriteng, nyhanina le a woro gullo ni gowoh, ate luah logh le, a kpaɓ muyang ri aɓeni ni agnjisung nghang ngha, a wolrung ni sung, la ɗagh njeh ni."¹¹"Ninale a tigha aɓah-tigtumo amuyang a pahyang tumo makonna. Ke aɓah-Israila ɓaghi Firauna a lah ma bin tigha a giri: Pithom ni Rameses. ¹²Keminiya aɓah-Masar ɓuhri dumiyang gani, aɓah-Israila wor ɓuhri gowoh ni meshiye. Ninale aɓah Masar logshi wollah aɓah-Isarila.¹³Aɓah-Masar ɓuhri tigha aɓah-Israila a tumo. ¹⁴A ɓuhri pahyang yahli lulla ni tumo gana ni tayi sobong ni kassa, na ashille atuma ɓahbang. A tumo le yang agh kwa ni gana.¹⁵Le murung Masar nahteng ari amah agh ɓilmuna la Hebrew; Lulli mwoh agh ih Shiphrah, mamwoh ih Puah. ¹⁶Ke nah, "Nga agni amenah le aɓah Hebrew abin ɓil muna le, ih tig njiyong ngha ɓil muna agh. Ɗigha munabuna ni le, Le ih wol nlueh; keminiya ɗigha munagalla ni le, le ɗaghi ni njung." ¹⁷Keminiya amah agh ɓilmuna ɓang Kulli ni pag ga Murung Masar tig yang ngha; keminiya, a ɗagha a munabune njah.¹⁸Ke murung Masar gora amah agh ɓilmuna nahyi yang, "Palang ke pag gah, ih ɗagha amunabuna a njah?" ¹⁹Ke amah agh ɓilmuna aghyi Firauna, "Amah Hebrew nya nigha amah Masar agh. A yangha ni iritenna ri ɓilmuna kedebang shi ɓilbang le a malla ɓilmuna."²⁰Kulli taɓɓa amah agh ɓilmuna. aɓayong ɓuhro ni gowoh ni iritenna. ²¹Ate amah agh ɓilmuna ɓang Kulli, pah yang alah. ²²Firauna tigha aɓah lieh kwa, "ɗighna nga ɓugha amunabuna na ɓilla a muru, keminiya munagalla ni kwa agh ih ɗaghi njah.

Chapter 2

¹Niɓeniya ɓwa ngha a kunvarre le Lawi tig mah Lawi lah. ²Ɓameh kum muna yeh le ɓil muna buna. Ngha shinni muna ma ɓor deng ni ya, songi ma shienri tahro.³Keminiya ngha shinni ni ye ih gan songri ya agh, tah gwoh njisong le ɗangshi nzumi ni miyang. Le ɓug mune a yeh le tighi a kagli ni kunsalang ngha. ⁴Mingali mune tangha dunna ka shin ga ka pag yi ya.⁵Muna mangalang le Fir'auna zu a sussa salang, le aɓa pag yi tumo ginya a kunsalang. Shin gwo a yeh kagli le tashibang a tol yi ni. ⁶Ngha logshi ni ya shin mune. Shinah, mune ngha ki ɓua. shin gienna le, le nah, "Ni njiteng muna ɓa Ibrani ni ga."⁷Le mingali mune nah yi muna ngalang le Fir'auna, "Ih ɓi nworo ih ngi kumo mah Ibrani ni ka yuhli wo mune ya?" ⁸Muna ngalang le Fir'auna nah, "Wor." Nina agh muna ngalang nghe woro ke kum ngih mune.⁹Muna ngalang le Fir'auna nah yi ngih mune, "Tol muna ni le yuhli nghang ni, le nga nwoh ngosse." Nina agh ɓameh tol mune le yuhli. ¹⁰Ngha mune gulli ya, zuni mo bin muna ngalang le Fir'auna, le ɗig muni. Pih lullung ih Musa le nah, "Ate ntolli a muru.."¹¹Ngha Musa gulli ya, puro wora bin aɓa leh le shin tumo gani leyang. Shin ɓa Masar ngha ki wol ɓa Ibrani, one le aɓwale. ¹²Shinbang nji ba ni nji bogho ɓung nyha a beh ya agh, Wol nluo ɓa Masar egh le lingshi a njisalang¹³Bang kor agh, ye puro, le shina aɓa Ibrani ɓahri ki wolrung. Nah yi ɓeni nyha ni njiteng ngha agh, "Palang ke a wol ɓwo?" ¹⁴Keminiya ɓeh nah, "Yang tigho magula mur sung ke a waɓi sung njuo? Awo alla a wol nluo yang ninga mama a wollo nluo ɓa masar agh?" Le ngoɓong wol Musa le nah, "Ni njitengngha ga pag ga aɓwa yeri ne."¹⁵Niɓeniya ngha Fir'auna ogni teɓi ya, alla ih wol nluo Musa. Keminiya ɓangha ri Fir'auna le ke ɗigha njeh Midiya. Ɗigha kun tuhmuru a beh. ¹⁶Niɓeniya malah ma midiya ngha ni amuna ngalang tompurɓahri. A zu a togmuru, a pih anjuh leyang. ¹⁷Alelgiri zu le alla ka piriyi yang, keminiya musa woro ke agni yang. Le pih agiluwo leyang muru.¹⁸Ngha amuna galang nghe wori a Reyuwel teyang ngha, nah, "Palang ke nyerra lah ni kyari ni kara?" ¹⁹A nah, "Ɓa Masar ni ashi sung a bih alelgiri. Ini tog yi sung muru le pih agiluwo lesung." ²⁰Nah yi amuna ngalang le, "Nina agh yangha njebang? palang ke nɗag ɓeh? Ngori ate iika lih gilih ni sung,"²¹Musa agna ka ɗgni ɓeh, ɓeni ye pig muna ngalang le Zippora ih tigha lah agh. ²²Ɓil yi muna buna, le Musa gor lulli ih Gershom; nah, "Nɗigna biri a njeh ma sa."²³Nzum kunbang ma saɓna agh, murung Masar wuh. Aɓa Israila ihma ate tumo guro ye. A ɓua ate angna, le ɓua leyang kena bin Kulli ate ogrung leyang. ²⁴Ngha Kulli ogni ihma leyang ngha, Kulli ɗengshi ni ogrung le ni Ibrahim, ni Ishaku, ni ni Yakubu. ²⁵Kulli shina aɓa Israila, le yerina ga kum yang ngha.

Chapter 3

¹Niɓeniya Musa ngha wa lel agiluwo le nkilli Jethro. Malah midiya. Musa lella agiluwo woro a lusung kukwo ha bilbang Horeb, nkonno le Kulli. ²Beh ni malaika le Yahweh purari nghang a leshi gishe a minlusung. Musa shinbang, le shina gishe ngha ki lih lusung, keminiya nyha ki pihn ya. ³Musa nah, "Nga ka kari le nga shin gi pah ngoɓong ni, palang ke ih nyha ih lih ya."⁴Ngha Yahweh shin ni ih shishina kari ih shini ya, Kulli gori a ntiri gishe ye le nah, "Musa, Musa," Musa nah, "Myang.," ⁵Kulli nah, "Ke a ye ɓuhri zu a kari yaǃ Pushi kura ni a kusso agh, ate bah a tang nghang ngha njahli ye ngha te murang." ⁶Ye ɓuhro ih, "Mini Kulli le atehro, Kulli le Ibrahim, Kulli le Ishaku, ni Kulli le Yakubu," Le Musa jul kundumi njeh, ate ɓangna ngoɓong shin kulli.⁷Yahweh nah, "Ni njiteng ngha nshinna gana le aɓwa lang aɓeni a njeh Masar agh. N'ogna bua leyang muri aɓa tigyang a tumo, ate neyrina gana leyang. ⁸Nsullina nga pushi yang bih gulo le aɓa Masar le nag zuni yang a njeh maɓona, njeh ma gogna, njeh ni ki pushi kirah ni nyih ya, nji bih a Kan'aniya, a Hittiya, a Amoriya, a Perriziya, a Hiviya, a Jebusiya.⁹Niɓeniya ɓua agh le aɓa Israila zuna binang. Ngho kwa agh nshinna pagha ni aɓa Masar ki parrini yang ngha. ¹⁰Niɓeniya le nga tasso bin Fir'auna, ate oaka pushi aɓwa lang , aɓa Israila, a njeh Masar."¹¹Musa nah yi Kulli, "Mini yang, ke nga kah bin Fir'auna le nga pushi aɓa Israila a Masar?" ¹²Kulli pil yi, "Ni njiteng nga gingni weh. Ga ni ka ɗum mo ih ntashi no. Ngha a pushini aɓeh a Masar agh, nga za gussang a muri nkonno ni."¹³Musa nah yi Kulli, "Ngha nkenna bin aɓa Israila le nwaɓi yang, 'Kulli le akahyong tashinang biyong,' ke ngha a nah nghang, ' Mang pag lulli?' Mang nga nah yi yang?" ¹⁴Kulli nah yi Musa, "MINI ƁENI MINI YA." Kulli nah, "Ɗigna aka waɓi aɓa Israila, ih, 'MINI' tashinang bin yong.'" ¹⁵Kulli nah yi Musa ɗeshili, "Ɗigna aka waɓi aɓa Israila, ' Yahweh, Kulli le akahyang, Kulli le Ibrahim, Kulli le Ishaku ni Kulli le Yakubu, tashinang biyong. Ga ni pag lullang ha ke kene, le ninga nga tigni a yahlung ate anjah ni kwa ka zu agh.'¹⁶Woro ke kwaɓa aɓa Israila binmona, Nah yi yang, ' Yahweh, Kulli le akahyong, Kulli le Ibrahim, Kulli le Ishaku, ni Kulli le Yakubu, ɗumna muri binang le nah, "Ni njiteng ngha nshinna yong, le nshin na ga a paghi yong a Masar agh. ¹⁷Ntollla nga pushi yong a ntiri gani leyong a Masar, nga zu ni yong a njeh le aɓa Kan'ana, aɓa Hittiya, aɓa Amoriya, aɓa perizziya, aɓa hiwiya, ni aɓa jebusiya, njeh ni kirah ni nyih ki ɓang nghang ngha." ¹⁸Aka teshi kiriyang ro, le ɗigna aweh ni aɓa gula le aɓa Israila nga wora bin murung Masar, le ɗigna nga waɓi, 'Yahweh, Kulli le aɓa Ibraniya, lungrina ni sung. Niɓeni nina agh, ɗag sung sa ginya ma kara tahro a lusung, ate sa ɗahri yi Yahweh, kulli lesung.'¹⁹Keminiya nyerina ni murung Masar ni ki ɗag yong ih ɓi nwor agh sete ni buh ma dungrina. ²⁰Nga kani beng le nga loghi aɓa Masar ni agi magtahɓi ni kwa nga pagha ntiri yang ngha, a nzumi ya, ika ɗag yong ih ɓi nworo. ²¹Nga pih aɓayong ni dumposhina abin aɓa Masar, ate ni nga wor ni bung nignang ngha, ngha nga dag beh ya. ²²Ɓamah ni kwa agh ka jim azurfa, ni anjilang ma zinariya, ni agikura abin mah Masar ɓihɓa murikah, ni abin ɓamah ni kwa ki ɗigha a leh aɓihyang ɓa murikala agh. Nga ɓughi amuna buna ni amuna ngalang leyong ni a mel yang. njinjere nini nga ponni gikunna le Aɓa Masar.

Chapter 4

¹Musa pilla, "Keminiya palang ngha ni apah njiteng ko og nghang ngha keminiya nina agh, 'Yahweh ni dum muri ro a agh'?" ²Yahweh nah yi, "Mang a boh?" Musa nah, "Gahra ni" ³Yahweh nah "Ɓughi njahli." Musa ɓughi njahli, le gahra pil yuoh. Musa shishi ni njumi.⁴Le Yahweh nah yi Musa, "Keni boh a tolli ngile" Le Musa keni bih bol ngila yuoh egh. Le pil gahra a bih. ⁵"Ga ngha nina ate a pah njiteng ih Yahweh, Kulli le akahyang, Kulli le Ibrahim, ni Ishaku ni Yakubu, dumna ri a binno."⁶Yahweh nah yi ɗeshili, "Niɓeniya ishi boh a dagra lo." Le Musa ishi bih a dagra le. Ngha pushini ya, shina. bih pil la irishihra pupwat ninga tuɓu. ⁷Yahweh nah, "Ishi boh a dagra lo." Le Musa ishi bih a dagra le, ngha pushini ya, le shina bih kumna iritenna ɗeshili ninga nshile ngiri.⁸Yahweh nah, "Ngha ni apah njiteng-ko tig kiriyang ari gidunna ma gulo lang ngha ko pah njiteng ri ya agh, le a pah njiteng ri ma ɓahri ⁹kemijniya ngha ni apah njiteng ari agi ɗunna ni ɓahri ma gulo lang ngha le, le a nyer muru ni a salang ngha a soɓɓah njahli ma yumna. Le muru egh ka pil nkilla a nguɓ njahli ma yumna"¹⁰Ke Musa nah yi yahweh, "Murung kulli mini ɓa nahteng ngha ko log kikara ko ri kunbang ni a nah ni teng ri guro lo agh. Mini ɓa kari nahteng ngha le lessang dungrina." ¹¹Yahweh nah yi, "Yang ki pag ɓeni gil kun ɓwa agh, yang gil ɓa lessung taɓna, ni ma kirungiriyi na, ɓa shingbang? ni manjiungwaghina?. Mini ya, Yahweh. ¹²Niɓeniya worro, nga bil li kunno ni aliyi yo ga aka waɓɓa." ¹³Keminiya Musa nah, "Murungkulli- jimna tahshi ɓung sa, ɓeni a tollo a tahshi ya."¹⁴Le Yahweh pag yahlung lulla ri Musa. nah, "Mang pag Haruna, muna ngwoh, ɓa Lawi? nyerine yangha ih nah teng yarata. Ɓuro ya, yangha ih zu ngha lungro, shino le ih pag binmurubang a yahli. ¹⁵Aka nahteng ri, a waɓi ga kwa agh ih waɓ ɓa. ¹⁶Ini ih ɗig ninga kun a binno le a ɗig ninga Kulli binni, le nga bil li ni kun yahlo kwa, ih ka nahteng ri aɓayong. ¹⁷A tol gara lo ɓwoh mama a pag ni giɗunna agh."¹⁸Le Musa nyerre waɓi nkilli ih ɓi ɗaghi ih nyerra njeh Massar a bin aɓa leh, ih ka shingbang ko awa uwo ni usulo. Jethro nah yi Musa "Woro ololo" ¹⁹Yahweh nah yi Musa a Midiya "Woro, a nyerra njeh Masar, ate aɓeni ki alla ka wol nluo agh wuhna." ²⁰Musa tol mahmi ni amunih tigha muri nbuljeng le dag Mididya wor ra njeh Masar. Le tol gara le Kulli ah bih²¹Yahweh nah yi Musa ih bilbang Masar le, ih yere pagna agi pah ngoɓong ni bih ya a dung Firiauna. Keminiya nga dungri kunyahli Firiauna le ni ih ɗagha aɓayong ki wor agh. ²²Aka nah yi Firiauna, 'Ga ni pag ga Yahweh ki nah:Israila agh munang ni, minɓalla, ²³le ngi nah wo, ɗag munang ih worro ih ki gussang. Keminiya a shiɓi na agh nga wol nluo muno minɓalla lo"²⁴keminiya ashiɓi, na agh nga wol nluo minɓalla. Ngha duh kunni yang a muri njere wor agh le a nongho, le Yaweh lungri ni Musa le pagha ka wol nlue. ²⁵ke Zipporah tol njihbwo kashini nguɓ ngiri nah, Ni njiteng ngha awo ni burang njiri nkilla." ²⁶le Yahweh ɗag musa woro, Zipporah na "Awoni buramah ri nkilla" ate Jaɓɓah.²⁷Yahweh nah yi Haruna "Wora alusung aka lungri ni Musa le Haruna woro le lungri ni Musa a nkonno le kulli le magyi kun Kpahiri. ²⁸le musa banghi atenana le yaweh kwa ni agi pah tahɓi ni tighi ih ɓi pag ga.²⁹Le Musa ni Haruna woro ke kpaɓa aɓatenna le Israila kwa binmona. ³⁰Haruna waɓa atenana ni kwa Yahweh woro waɓih Musa agh. Ɗeshiliya ye pagha agiɗuna gullo le Yahweh a njiih aɓayong kwa. ³¹Aɓayong pah njiteng. Ngha a ogni ih Yahweh shinna aɓa Israila, le ye shina binkonna leyang, le a gungha njahli a gushi.

Chapter 5

¹Njum aga pangha, Moses ni Aaron wora bin Pharaoh ki nah, "Ga ni pag ga Yahwe, Kulli le Israel, waɓɓa: 'ɗey aɓayong lang aworo, ate aka pagha bunno ate meng aɓalusung." ²Pharoah nah, "Yang ki pag Yahweh? Atemang ke nga teshiki rang ari gih ni ɗag Israel Nin yeri Yahweh egh ya; teya, Nin ma ngi ɗag Israel ih wor'agh.³Le anah, "Kulli le aɓa-Hebrew lugrina ni sung, Ɗey ih shi gingbiri kara tahro shi ingna ɓalusung te ɗahri Yahweh Kulli le sung ate ke ihɓi wolsung ni agikonna alle ni garabuwo agh." ⁴Keminiya murung Egypt nah yi yang, "Moses ni Aaron, atema ke awo tolla aɓwa akuntumo le yang? Nyere ih nwara atumo," ⁵Pharaoh ye nah, "niɓeniya aɓwa ngha dudung anjeh le sung, le nyong ngha nga tigyang aɗag atumo."⁶Amuri kara wo agh, Pharaoh lagha aɓatigtumo ri aɓwa ni aɓashibang. Ih nah, ⁷Nyha ninga mapa'agh, nin wa pih aɓwa lusungmɓa te ɓag asoɓɓong ngha. Ɗey ihɓi aka ali lusungmɓa ni muryang. ⁸Teya, nye nga alla aɓa ɓag asoɓɓong ma gowona ninga mapa'agh. ke ihɓi ag ga shinriya, atema ayang ngha nin ndogwo. Ihni pag yi ke goriyi abang anah ni, ' Ɗag sung shi woro le shi ɗahri Kulli lesung.' ⁹Ɓuhri abune gowo tumo egh ate atig muryang ri aɗagte teshikiri yang ateng soriyi bang."¹⁰Nina'agh aɓatigtumo ri aɓwa ni aɓashibang woro ke waɓɓi aɓwa. a nah, "Mama ni Pharaoh waɓɓaː 'Nin wa pah yong lusungmɓa agh. ¹¹Ɗigna yong ni mur yong nga woro ngha al lusungmɓa bah kwa ngha kum mi ya nghang, keminiya gowo tumo le yong ni ki ashi ya."¹²Nina'agh aɓwa meshiye anjeh Egypt kwa ate kpaɓɓa aharshi ate lusungmɓa. ¹³Ke aɓatigtumo woro tig yang ni nah, "Mal tumo le yong, ninga mama apah ni yang lusungmɓa agh." ¹⁴Aɓatigtumo le Pharaoh wolla aɓashinbang, aɓeni aɓa-Israel ni agh, aɓeni atigha ashinna atumo agh. Ke aɓatigtumo woro iliyang, "atemang ke ni ih ɓag asoɓɓong ninga mama ah al agh, alle kara wo kana'agh ni ni kyari, ninga ma pagha ɗurwa?"¹⁵Nina'agh aɓashinbang, aɓeni aɓa Israel ni ya, zu abin Pharaoh ni ɓuwa abin ni. Anah, "Atemang ke apagha sung agurolo anjinjere ni ninga? ¹⁶A nyha apah sung agurolo lusung mɓah ɗeshiya, keminiya ayangha awa nah yi sung, ' mɓag soɓɓong!' Sung, aguro lo, nga awol sung niɓeniya, keminiya pagha le aɓwa lo ni." ¹⁷Keminiya Pharaoh nah, "nyong ni ambodo! nyong ni ambodo! Ih nah, a ɗag yong nga woro apag ɗahra te Yahweh.'' ¹⁸Nina'agh niɓeniya nyere wora atumo. Lusungmɓah nyha awa pah yong ngha, keminiya ɗigna se te ih ɓag soɓɓong ma gowo na ninga ma pah agh."¹⁹Ke aɓashinbang, aɓeni aɓa-Israel ni ya, shinna ayangha agani ngha anah yi yang, "ɗigna nga pag ɓag soɓɓong dudung." ²⁰Akum Moses ni Aaron, ngha tagha a dabeng liyemurung agh, nga ɗagni bin Pharaoh agh. ²¹A nah yi Moses ni Aaron, "ɗey ih Yahweh shin yong ihɓi pah yong fugshi yong, atema ih tig na sung shin ɗig aɓagimashihra abin Pharaoh ni adena le. Ih tigna garabuwo abih yang a wolli nlueh sung."²²Moses nyera bin yahweh ni nah, "Murungkulli, atemang ke alogshi gani ari aɓwa ni? Atemang ke tassang ni kundunna abeh? ²³Zu lang abin Pharaoh te nahteng ri a lullo agh, tigna gani ari aɓwa ni, ni ɗigha ke tig aɓwa lo sagli ya."

Chapter 6

¹Le Yahweh nah yi Musa, "Niɓeniya aka shin ga nga pag yi Fir'auna agh. Aka shin ga, ate ih ɗag yang ih ɓi a woro ate beng my dungrina. Ih piriyi yang a njeh le ate beng my dungrina."²Kulli waɓtenana ri Musa le nah yi, "Mini Yahweh. ³Nɗumna murang bin Ibrahim, bin Ishaku, ni bin Yakubu a ɗigna lang Kulli Magula kwa; keminiya ni lullang, Yahweh, ni a yer rang ngha. ⁴Ɗeshiliya nkurra ogrung lang ni yang, ate mpah yang njeh Kan'ana, njeh ni a ɗig biri nghang ngha. ⁵Ɓuhro muri ya, ogna ɓua le aɓa Israila aɓeni aɓa Masar issa a guro agh, le nɗengshina ni ogrung lang.⁶Nina agh, nah yi aɓa Israila, 'Mini Yahweh. Nga pushi yong ari tumo gana le aɓa Masar, le nga pushi yong ri gulo leyang. Nga ashi yong ri ɗum gulo lang, ni agi magulina le njuo. ⁷Nga tol yong kanangi rang aɓwa lang, le nga ɗig Kulli leyong. Nga yerre ih Mini Yahweh Kulli leyong, ɓeni pushi yong ri tumo gana- le aɓa Masar agh.⁸Nga zuni yong a njeh ni kaniyi giri nga pih Ibrahim, Ishaku, ni Yakubu agh. Nga pah yong ne gibere. Mini Yahweh.'" ⁹Ngha Musa waɓni aɓa Israila agh, ni a teshi kiri yang ri ya ate wol ngirung ni a muri tumo gana mashihra leyang.¹⁰Le Yahweh waɓi Musa, ki nah, ¹¹"Woro ke waɓi Fir'auna, murung Masar, ih ɓi ih ɓi ɗagha aɓa Israila ih ɓi a pura njeh le." ¹²Musa nah yi Yahweh, "Ke ngha aɓa Israila ni teshi kiri yang rang ngha agh, ni yellang ni Fir'auna ka teshini kiri rang, ngha te ya ni ngan waɓteng yarata agh?" ¹³Yahweh waɓteng ri Musa ni ri Haruna. Pah yang lagha ate aɓa Israila ni ate Fir'auna, murung Masar, ih pushi aɓa Israila a njeh Masar.¹⁴Aɓa tenna ni muri leh atehyang ngha ningaː Amuna Ruuben, minɓala le Israila, a yangni Hanok, Pallu, Hezron, ni Karmi. Aɓeni ni pag kunvarre biɓilla le Ruben. ¹⁵Amuna Simeyon agh, a yangni Jemuyel, Jamin, ohad, Jakiin, Zohar, ni Shaul- amuna mah Kan'aniya. Aɓeni ni pag kunvarre biɓilla le Simeyon.¹⁶Lulli amuna Lawi ni ga ari biɓilla leyang. A yangni Gershon, Kohath, Merari. Lawi pagnaa ha bogho woro tomɓahri pura muri tomɓahri. ¹⁷Amuna Gershon agh a yangni Libni ni Shimei, ari kunvarre leyang. ¹⁸Amuna Kohath ni Amram, Izhar, Hebron, ni Uzziel. Kohath pagna bogho woro tomɓahri pura muri tahro. ¹⁹Amuna Merari ya Mahli ni Mushi, Aɓeni ni ɗigha akahyi ab.a Lawiya , kpaɓni aminkahyang²⁰Amram tig Jochebed lah, mingali tehri. Le ɓil yi Haruna ni Musa. Amram pag bogho woro tomɓahri pura muri tomɓahri le wuh. ²¹Amuna Izhar ni Korah, Nepheg, ni Zikri. ²²Amuna Uzziel ni Mishael, Elzaphan, ni Sithri.²³Haruna tig Elisheba lah, muna Amminadab, mingali Nahshon. Ɓil yi Nadab ni Abihu, Eleazar ni Ithamar. ²⁴Amuna Korah ni Assir, Elkanah, ni Abiasaph. Biɓilla le akahya aɓa Kora n ga. ²⁵Muna Haruna Eleazar tig muna Putiel lah. Ɓil yi Phinehas. Amagula ɓa leh atehyang a ntiri a Lawiya agh ni ga. Ari biɓilla leyang.²⁶Aɓeni ni Pag Musa ni Haruna ni Yahweh nah yi yang, "Mpussa aɓa Israila a njeh Masar, ari biɓilla leyang." ²⁷Haruna ni Musa waɓtenana ri Fir'auna, murung Masar, ih ɓi ɗagha aɓa Israila a pura njeh Masaragh. Musa ni Haruna ye ni ga.²⁸Ngha Yahweh waɓni tenana ari Musa a njeh Masar agh, ²⁹nah yi, "Mini Yahweh. Waɓɓi Fir'auna ga kwa nga waɓɓ agh." ³⁰Keminiya Musa nah yi Yahweh, "Ni ngan waɓtenana yarata agh, nina agh ni yellang ni Fir'auna ka teshini kiri rang?"

Chapter 7

¹Yahweh nayi musa, " shina wara tigo niga man-jali bin Farauna. Haruna mona toro ka digoh ba kun-tasa. Nga wabbi ga kwa waro lagyong bin wabba. ²Haruna muna toro ka nateng ri Firauna te bi daga ba leh Israila ba pora nje le.³Kele ga tenshi ye Firauna, le nga peshi gi sangiri ma garilaang a njali Masar". ⁴kele Firauna ka shibi tashi kiri, le ga prir bem muri Msar ga oushi a ba leng, a ba Israila nin je Masar ni gi maduirina ni ga peshiyang gha. ⁵Keba Masar ka yere mini Yahweh yake ni Pirinibeng keri moni ba Msar ken ga poshi a ba' Israila nbiyang gha.⁶Musa ni Haruna ke pagi nina; ni ga mama Yahweh wuro layyan gha. ⁷Musa ngha ni bogho wuro-ine, Huran tega ga ni bogwo wuro-ine pu taro yake ni a naniteng ri firauna gha.⁸Yahweh nayi Musa ni Haruna, " Yake ni Firauna ka nayong, "Bin dun billa; le aka nayi Haruna, bi tol munagale e Pogi dun Firauna, te bi pil Yoh. ⁹" Ke Musa ni Huran ken bin Firauna, le a oso a Pagah Yahweh woro dumiyangha. ¹⁰Huran ma bo mona gale dun Firauna, na min gurale, le ma pil Yoh.¹¹" Ke Firauna oso gpora ba yeri tena na ba banah le' ni Masargha. ¹²A oso a dun loilla le yang ninga mi a bogo. ¹³Beni kwa ntiriyang ba muna garale n je, le gare Pil yoo. Kemmi garale Haruna mila yoo leyang kwa.¹⁴Firauna wara tenshi ye, ma shibi Ogyang, niga ma Yahweh wuro wabba. ¹⁵Yahweh nayi Musa, Firauna kdunri na kun ye, n'ga mashibi daga ba leng la wuro.¹⁶Nahyi, " Yahweh, Kulli le ba ibriniya, tashinan bino bi nawo, "daga ba leng ba wuro, te ba ke gusang a ba waragiri. ¹⁷Ni sang a ya ogang ha." Yahweh wabna ga: Ni ga ni a ka Yerini mini min. Yahweh miya a wol muru ni bagamuru Nile ni gara ni bengha, le banmure ka pil nkila . ¹⁸A nji banmure ka wooo, le banmue ka dumo. A ba masar ni lole nu muru ni banmuregha"¹⁹Ke yahweh nayi Musa, nayi Haruna, tol muna gara a piri bo muri le ba ma sari, ni muri ba n i gugauri ni ba kwa ki dunshini muru gha, te mam mure bi pil Nkila. Pakga tebi nkikla ma mile nja Msar, ni ma ma ka diga a foo ngu ni ba tansa gha,'"²⁰Musa ni Haruna pag ni nga ma Yahweh wuro wabbiyan nga. ²¹Haruna loshi gara ma wol muri muru ni babnga muru gha, a nji Firauna na mingurule. A muru ni a ban muru kwa ma pil nkila. A njih ni a muru agh ma whuh, le bangmurung ki dumo. ²²A ba masar ni ye gan; inu muru bangamurugha, te nkila ni mal je masar gha. Le a ba banga ni masar ya paga ni gi wonje leyang. ba ye Firauna wara tene, ma shibiu Ogah Musa Huran ni ga Yahweh waru na ka pa giriya.²³Ke Firauna bili murigha ma ina ba leh. Ni ma Ye shiu kiri yia gha. ²⁴A ba Masar gaggla ki ali bang kun ban muru ba aka bushi muru ni aka nugah, ke ni mini a kuma nu mure. ²⁵Toyang saba kara tombri- bari ni ga Yahweh wuro dariyan kunmurungha.

Chapter 8

¹Le Yahweh nahyi Musa, “Kena bin Firaunah le a waɓih, ‘Ga ni Yahweh waɓɓa: Dag aɓa liyang ate aka gusang. ²Ashibi ɗag yang a wor le, nga juri nje lo kw ani aɗolong. ³Salang ka ɗungshi ni aɗolong. Aka puro a ingna a loh, kagna ntulo lo, ni bin ntulo lo.. Aka ingna a leh adenglah lo. Aka ingna bin aɓa loh, a bin kungirilo, ni akoro gilina lo. ⁴A tolong ka tumaro ni a loh, ni adenglah lo kwa”''⁵Yahweh waɓi Musa, “Nahyi Haruna logshi gar ani buwo agh a muri muru, aguguri ni atulmuru a pusha aɗolong a njahli Masar” ⁶Haruna logshi bi amuri amuru nia Masar agh, le aɗolong puro ɗungshi Njali Masar. ⁷Kemiya aɓawolnje pag nina, ni gi wol nje le yang; a pushi aɗolong mal njali Masar.⁸Le Fir’auna gor Musa ni Haruna le nah, “Njimmang Yahweh ihɓi pusha aɗolong ni a binang ni aɓaliyang. Le nga ɗagha aɓayong ihɓi a woro, ate aka ɗeriyi” ⁹Musa nahyi Fir’auna, “Aghangni waɓɓa lo. Ni yebang, n inga jimni ate muro, ni a denglah lo, ni aɓa liyo ate aka pusha aɗolong a ɗag wo, ni aɓa lahyong se ɓamuru ni mwohin aka ɗignghang?¹⁰Fir’auna nah, “Kaberi”. Musa nah, “Ihɓi ɗig nina waɓa le, ate aka ɓwa nyah ninga Yahweh, Kulli le sung ngha. ¹¹Aɗolong ka ɗagwo, ni aɓalayong, adenglah lo, ni aɓa liyo. Ɓamuru ni aka ɗig nghang” ¹²Musa ni Haruna puro ɗ ag Fir’auna. Le Musa jim Yahweh ate aɗolong juniyi Fir’auna agh.¹³Yahweh pag ninga mama Musa jimagh. Aɗolong wuh a alahyang, ni atulminjah ni adahbeng. ¹⁴Aɓayong kpayang a bin mona, le jali ɗumo. ¹⁵Keminiya Fir’auna shinni kuna gung agha, ɗungri kunyahli le ni ye teshi kiri ri Musa ni Haruna agh, ngha te ninga mama Kulli woro waɓɓa ihka pag agh.¹⁶Yahweh nahyi Musa “Nahyi Haruna, “Logshi gara lo le a wol kikiri ni njali ya, ate ika pil agyadulum a njali Masar kwa. ¹⁷A pag nina. Ngha Haruna logshi bi ni gara le wolli kikiri njaliya, agyadulum pura ri aɓayong ni agiloh. A kikiri ni kwa an njali yap il agyadulum a nje Masar kwa.¹⁸A wonje pagha ni giwol nje le yong ka pushi agyadulum, keminiya nag an pagye ya. . nina agh agyadulumngha ri aɓayong ni agiloh. ¹⁹Le aɓawolnje nahyi Fir’auna “Gipangna le Kulli ninga.” Keminiya kunyali Fir’auna dungrina, le shiɓi teshikiri ri yang. Ngha ninga mama Yahweh woro waɓɓa Fir’auna ka pag agh.²⁰Yahweh nahyi Musa, “Logho ni kun ɓeri ake kum Fir’auna ngha puro ihka salang ngha. Nahyi, “Ga ni” Yahweh nah: “Ɗagha aɓaliyang ihbi a woro ate gushing. ²¹Keminiya ni a ɗagha aɓaliyang wor agh, nga tuti wo abune anaih, ni a ɗengloh lo, ni aɓaliyoh, ni alahyong Liye aɓamasar ka ɗungshi nib uno angih, ni njali a tangha ngha ka ɗungshi ni ngih.²²Keminiya karawo ngh nga pushi njali Goshen ni muri, njali ni aɓaliyang ɗigngha ngha, ate angih nyha ka ɗigngha ngha. Ga ka pagha ate nga yere mini Yahweh a ngunjah. ²³Nga ganshi ntiriyong ni aɓaliyang ni aɓaliyoh. Ana ma guloliyang ni ka pag kaberi. ²⁴Yahweh pag gire, le buno gi zu aliye Fir’auna ni ɓaliye aɗenglah le. Njali Masar kwa, njahli ye juro ate buno ngih.²⁵Fir’auna gor Musa ni Haruna le nah, “Nworo n’darih Kulli le yong a njali lang.” ²⁶Musa nahyi, “Ni ɓoto ke ship ag nina agh, ate ɗahra nishi Yahweh, Kulli le sungha ni ihɓotiyi aɓa Masar agh shi ɗahra a ɓuyi sung ngha? ²⁷Owo, gingbiri kena a lusung ma kara taro ni ɗiya, sap ag agh ni, ate sa ɗahri Yahweh Kulli le sung, ninga ma lagni sung ngha.²⁸Fir’auna nah, “Nga ɗag yong ih nke ɗariyi Yahweh Kulli le yong a lusung,. Giri mwoh ni ga wor kukwo aah, N’jimmang Kulli.” ²⁹Musa nah, Ngama npuro ɗawo le, nga jim Yahweh ate buno ngih ni ɗag wo, Fir’auna ni adenglah le ni aɓa liyo kaberi. Kemipi yak e a juni sorbang deshilini shiɓi ɗagha aɓa lahsung woro ke ɗahriyi Yahweh ya.”³⁰Musa puro ɗag Fir’auna ke jim Yahweh. ³¹Yahweh pag ninga mana Musa jim agh; le pusah buno ngih abin Fir’auna, aɗenglah le, ni aɓa liye. Mwoh nyha oh agh. ³²Keminiya Fir’auna ye ɗungri kunyali a kunbang ni le ni ɗagha aɓayong wor agh.

Chapter 9

¹Le Yahweh nah yi Musa, "Wora bin Fir'auna le a waɓi, ' Yahweh, Kulli le aɓa Ibrani, nah, "Ɗagha aɓwalang a woro ate aka gussang." ²Keminiya bgha a shiɓi ɗag yang a wor agh, a tig yang ɗeshili, ³le bih Yahweh ka zuni ngih binkonna muri agiluwo ni a bang-apiri, ambuljeng, aloggah, andah, ni anjuh. ⁴Keminiya Yahweh ka tigha agiluwo le aɓa Israila sa ni ma Masar. Nina agh le giluwo mwoh le aɓa Israila ka wuh agh.⁵Yahweh tigna kuunbang; nah, "Ih kaberi ni nga pagni ga a njeh ni."" ⁶Bang kor agh Yahweh paghi nina; andah le aɓa Masar kwa wuh, keminiya ko mwoh le giluwo le aɓa Israila nyha wuh agh. ⁷Fir'auna ihli bang, le shina, ko giluwo mwoh le aɓa Israila nyha wuh agh. Keminiya tenna murung a yahli. Nina agh shiɓi ɗagha aɓeh a woro.⁸le Yahweh nah yi Musa ni Haruna, "Ɗungshi bwo ni tuɓuj kangna tulgiri. A weh Musa, ɗigna aka meshi tuɓu egh gung Fir'auna ngha ki shinna. ⁹Ih ka pil kikiri a njeh Masar kwa. Ika tig wahgha ni morriyo ri ɓayong kwa ni agiluwo kwa ni njeh Masar agh." ¹⁰Musa ni Haruna pag nina pon tuɓu bin tulgiri le tangha dum Fir'auna. Le Musa meshi tuɓu ye gung. Tuɓu ye tig wahgha ni moriyo ngiri ɓayong ni agiluwo¹¹Aɓa ɓuhri ni gan tangha agh ate wahgha ni moriyo egh ni ngiri yang ngha, ni anshile aɓa Masar kwa. ¹²Yahweh dungri kunyahli Fir'auna, le Fir'auna ni teshi kiri ri Musa ni Haruna agh. Ninga mama Yahweh woro nah yi Musa ga Fir'auna ka pag ga.¹³Le Yahweh nah yi Musa, "Logni beri sup, a tangha dum Fir'auna, le a nah yi, 'Yahweh, Kulli le aɓa Ibrani, nah' "Ɗagha aɓwalang a woro a ke gussang. ¹⁴Ate a kunbang ni ya nga tutta abinkonna kwa a muro kanangiro, muri aguro lo ni aɓwalo kwa. Nga pag ga nina ate a yerre ih ɓwa nyha ninga meng a ngunjah agh.¹⁵Ke niɓeni ya nwara logsh beng le nwollo ni aɓwalo ni binkonna, le ke a nyha awa uwo a ngunjah agh. ¹⁶Keminiya ate ga ni paghi ke nɗagho a ɗigha; ate mama nga ɗumo gulo lang, le lullang ka waɓri a ngunjah kwa. ¹⁷A wo ngha awa logshi muro a muri aɓwalang ni shiɓi ɗag yang a woro.¹⁸Teshi kiroǃ kaberi bang ninga agh nga zuni muru njitahli magula, mama ni pa a shin jah maɓe ya logha ri kara ni a tigni tinna Masar agh zuni ha niɓeni. ¹⁹Le niɓeniya, tutta abuna a ke kpaɓɓa agiluwo lo ni agilo ni kwa a lusung ngha a tig yang ba a aɓɓa nghang ngha. Ɓeni kwa wa uwo a lusung ni agiluwo ni yera lah a agh-muru njitahli ye zu le, a wuh""²⁰Le adenglah le Fir'auna ɓang ngoɓong kuntumo le Yahweh ya kara wora a lusung ke zuni aguro ni agiluwo leyang lah. ²¹Keminiya aɓeni tol kuntumo le Yahweh ni dalla agh ɗagha aguro ni agiluwo leyang a lusung.²²Le Yahweh nah yi Musa, "Logshi bwo a nji ɓakuli ate mama muru njitahli ka suhla njeh Masar kwa. a muri aɓayong ni agiluwo, ni alusung ni kwa a njeh Masar agh." ²³Musa logshi gara le a kuli, le Yahweh tutti sahgha muru, muru njitahli, ni nyiɓɓa le muru a njeh. Le muru njitahli suhla muri njeh Masar. ²⁴Nina agh ngih muru, ni nyiɓɓa kpaɓni njitahli ma tenna, mama ni pa pagri ya agh logha ri gila le njeh Masar.²⁵A njeh Masar kwa, muru njitahli ye wolla ga kwa a lusung ngha, ga bolli aɓayong ni agiluwo agh, ye wolla alusung kwa, le ɓuhni yi angung. ²⁶Se njeh Goshen ni mwoh ba aɓa Israila ɗig nghang ngha, ni muru njitahli nyha nghang ngha.²⁷Le Fir'auna abuna a zuni Musa ni Haruna. nah yi yang, "A kunbang ni ya mpagna gimashihra. Yahweh ya njiteng ni, le meng ni aɓwalang aɓayong mashihra. ²⁸Njim Yahweh, ate ate sahgha muru ni muru njitahli gogna. Nga ɗag yang a woro, le ni nwa ɗigha ba ɗeshili ya."²⁹Musa nah yi, "Ngi ɗag lah ni ninga le, nga logshi beng bin Yahweh. sahgha muru ka tangha njeh, le muru njihli nyha wa uwo agh. A njinjere nini a yerini ih ngunjah agh mami Yahweh ni. ³⁰Keminiya a weh ni adenglah lo agh, nyerina ih nyha nga gushi Yahweh kulli ya."³¹Niɓeniya rama ni sha'ir wara ɓihya, ate sha'ir wara ɓilla, le rama wara pushi posse. ³²Keminiya alkama ni alkama ma ɓalusung ni ɓihyi ya ate agisoro ma nzumo ni. ³³Ngha Musa ɗagni Fir'auna ni leh ya, logshi bih bin Yahweh; sahgha mure ni muru njitahli ye tangha njeh, le muru ɗag te nyah.³⁴Ngha Fir'auna shinni mure, muru njitahli, ni sahgha muru kashina agh, ye pag gimashihra ɗeshili ni dungri kunyahli, kpaɓni adenglah le. ³⁵Fir'auna dungrina kunyahli, le ni ɗagha aɓa Israila a wor agh, ninga mama Yahweh woro waɓɓa nji bin Musa agh

Chapter 10

¹Yahweh nah yi Musa, "Wora bin Fir'auna, ate ndungri na kunyahli ni kunyahli aguro le. Mpagna ga ate nga ɗum giɗumna le gulo lang a ntiri yang. ²Ɗeshiliya nye pagna ga ate nga waɓɓi amuna yong ni aminkah yong ga mpag ga, gimashihra ni mpaghi Masar agh, le ni pagha ni mpahni agi ma ɗumnale gulo lang a ntiri yang ngha. A njinere nini nga yereni ih Mini Yahweh."³Le Musa ni Haruna wora bin Fir'auna le nah yi. "Yahweh, Kulli le aɓa Ibrani, nah, "Ha ni yebbang ni a shiɓini nongshi muro njeh a binang? Ɗagha aɓwalang ih ɓi a woro a ke gussang. ⁴Keminiya a shiɓi na ɗag ga aɓwalang ih ɓi a woro, teshi kiro, nga zuni akukoro a muri njeh ni kaberi.⁵Aka vulliyi nguɓnjahli ni pagha ni ɓwa nyha logle shin njeh ya agh. A lih ga kwa aɓɓa a bih murunjitahli ya. A lih angung leyong ɗeshili ni a ɓabang ngha. ⁶A ɗungshi alah yong, ni mami aguro leyong, ni mami aɓa Masar kwa- ga ko ateh yong ni akahyi yong ni shin pa a agh, nyha ke logha ri kare ni a pagha ngunjah agh ha ni kyari.'" Le Musa pura bin Fir'auna le woro.⁷Aguro le Fir'auna nah yi, "Ha ni yebbang ɓeni ka tamni sung? Ɗagha aɓa Israila ih ɓi a woro ate aka gushi Yahweh Kulli leyang. Ni a yereni Masar juhrina agh?" ⁸A ye zuni Musa ni Haruna ɗeshili a bin Fir'auna, ɓeni nah yi yang, "Nworo nke gushi Yahweh kulli leyong. Keminiya a yang ka woro?"⁹Musa nah, "Sa wor ni makenina, ni aɓa gula, amuna buna lesung, amuna ngalang lesung. Sa wor ni aluwo njuh ni andah, ate sa pag njibuno beh ate Yahweh." ¹⁰Fir'auna nah yi yang, "Yahweh ih ɓi billi yong ni njiteng, ngha nye ɗag yong ih ɓi nworo, le ama kenina leyong woro. Nshinna, nyong ngha gimashihra a yahli yong. ¹¹Oh ohǃ abuna ni ntiri yong ngha ih ɓi a woro, le a ke gushi Yahweh, ate ga ni nga alah." Le a pushi Musa ni Haruna a dum Fir'auna.¹²Le Yahweh nah yi Musa, "Logshi bwo a muri Masar bin akukoro, ate a loghi njeh Masar le a lih ga kwa agh, ni mama kwa murunjitahli ɗag ga." ¹³Musa logshi gara le muri Masar le Yahweh zuni gung pura njimakuli a muri njeh Masar kara ni duh kwa. Ngha beri pag ni ya, gung njimakuli ye zuni akukoro.¹⁴Akukoro egh ingna ba kwa agh a njeh Masar le ɓihyi giri. Mama ke logni kikara agh ni a pa a kum bung le akukoro a mjeh ye nina agh, le guɓung nyha nina ka zu a nzumi ya. ¹⁵A vulliyi njahli kwa ha bol pinna. A lih gissoro kwa ni njingung ni kwa murunjitahli ɗag ga. A njeh Masar kwa guɓung nyha ye uwo gi muru langsa agh, Ko ngung ni a bang ngha.¹⁶Le Fir'auna gor Musa ni Haruna ni kara le nah, "Mpagne Yahweh Kulli leyong ni yong gimashihra. ¹⁷Le niɓeniya, tol nghang gimashihra lang a kunbang ni, le njim Yahweh Kulli leyong ih ɓi tol yi sung nluo ni a bin sung." ¹⁸Nina agh Musa puro woro le ke jim Yahweh.¹⁹Yahweh zuni ngih gung pura nji nanjeh zu ponna akukoro egh wori a kagli kun salang; le kukoro nyha uwo mwoh a kasa njeh Masar agh. ²⁰Keminiya Yahweh dungri kunyahli Fir'auna, le Fir'auna shiɓi ɗagha aɓa Israila a woro.²¹Le Yahweh nah yi musa, "Logshi bwo a nji ɓakuli, ate mama pina ka bolla njeh Masar kwa, pinna ni a logle a mom ma." ²²Musa logshi bih nji ɓakuli, le ngih pina suhla muri njeh Masar kwa ma kara tahro. ²³Ɓwa nyha ki gan shin ɓih ɗeshiliya; ɓwa nyha ɗag ley ya ha kara tahro. Ngho te ya aɓa Israila ngha ni poshibang ba ɗig nghang ngha.²⁴Fir'auna gor Musa le nah, "Nworo nke gushi Yahweh. Ko a makenina leyong kwa logle wor ni yong, keminiya ɗigna aluwo njuh ni andah leyong ka ɗig ga." ²⁵Keminiya Musa nah, "Ɗag sung ih shi ka ɗahra ni pingshi gipahna ate sa peh a bin Yahweh Kulli lesung. ²⁶Ɗigna andah lesung ka osso ka wor ni sung; guɓung nyha sa ɗagha nzumo agh, ate sa tol yang shi ka gushini Yahweh Kulli lesung. Ni shi yere ni mang shi ka gushini Yahweh ya sete shi bilbang be,"²⁷Keminiya Yahweh ye dungri kunyahli Fir;auna, le ni ɗag yang a wor agh. ²⁸Fir'auna nah yi Musa, "Ɗag binangǃ Lel muro a muri giri mwoh, ih ke a ye shinang ɗeshiliya, ate kare ni a ye shinni kundumang ngha, aka wuh." ²⁹Musa nah, "Weh kanangiro agh a waɓne. Ih ni ngi shin kundumo ɗeshiliya."

Chapter 11

¹Le Yahweh nah yi Musa "Binkonna mwoh' mabi ngha wa uwo nga zuni muri Firiauna ni Masar. Nzumi ya Firiauna ka dag yong ih bi nworo. Ngha a malle ya dag yong ih nwor le ih ka piriyi yong kwa. ²Lag beni kwa agh babura ni bamah ih bi jim bi-bamurikala ih pih gifugna. ³Nibiyeni ya Yahweh tigha aba Masar ih a pag ga ka boyi aba Israila. buro ma agh Musa kunna agha a bin adenglah le Firiauna ni aba Masar kwa.⁴Musa nah: Yahweh ki wab ga 'Ni ntiri duh, nga billa ntiri Masar kwa, ⁵Aminbala mabuna le aba Masar kwa, logha muri Firiauna ni digha muri ngunmururng murung le ya kena muri nsari ni ki goghiri muri tahli ya ka wuh, kpabni aminballa le agihluwo kwa.⁶Le bwa ka pagha jah mama ni pah pagri a agh le ke ye ka pag deshili ya. ⁷Keminiya ko muna nlarah ni ki jol ba Israila bung ngha. Ko bwa ko gihluwo. Nina nga yerini ih ntigna jang ntiri aba Masar ni aba Israila. ⁸Aguro lo ni kwa ni ya, ka sullo ka gungha dummang ka nah 'Wor ro, aweh ni abwa lo ni ki kuratyo agh. Njum ga agh nga puro. Le musa dag leh Firiauna ni ngi yahli lulla⁹Yahweh nah yi Musa, Firiauna ni ki ogho bang ngha. Ngha nina ate nga pagha agi pah ngobong dudug a njeh Masar, ¹⁰Musa ni Haruna pagha agi pah ngobongni kwa a dum Firiauna. Keminiya, Kulli tengshi kunyahli- Firiauna, le Firiauna ni agha aba Israila ih dag njeh le ya.

Chapter 12

¹Yahweh nah yi Musa ni Haruna a nje Masar. Nah, ²Abin no agh, shienri ni ka pag toltinna ashienri, shienri mamwoh le bogho abin no.³Nahyi kpaɓɓa le ɓa Israila, ‘A kara malum le shienri ni ya Digna ɓeni kwa agh ih bol yi muri munanzu ko munambul, lah ni kwa agh ih pag nina, munanzu mwoh amuri lah ni kwa agh. ⁴Munanzuh gogne agh lah le, ɓaburah ni ɓih ɓamurikalla ih tol nyama le munanzu ko munambul ni ka pyeri gogho le aɓayong ni a liye agh. Ih pyeri lih le ɓeni kwa ogh, ini paghi ɗigna ke ah tol nyam ani ka pyeri lih leyang kwa agh.⁵Munanzuh ko munambul lo agh ih ɗigha guɓung nyha gag yi ya, mabunna ni bogho le mwoh agh. A log le a tol mwoh le anzu ko ambul. ⁶Ɗigna a tighi a lemuri ha kara malumpu ihne le jongho egh. Le ɗigna ih kpaɓɓa le Israila kwai h wol agiluwo egh a tuh le bang. ⁷Ɗigna nga tol ankila egh le mɓishi ari bu makatang nib u ma lih le kunkangna ni makulli le kunkangna le lah n inga lih nyama aegh nghang ah. ⁸Ɗigna nga lih nyama egh a duh egh, ngha nton ni sang a giche agh. Nlih ni brodi ni ni ah pagni njibongho agh ah, kpaɓ ni ambugiri malulla.⁹Ke nlih ni masonna agh ko ah lammi a muru agh, keminiya nton ni a giche kpaɓ ni muri, a kushi, ni aga a yeh agh. ¹⁰Ɗigna ke nɗag nshile ha bang tuh yi ya. Ɗigna mpinshi tekoro ga kwa wa uwo agh ni-beri. ¹¹Ɗigna nga lih ninga: a kuhra nguri’enna lo, kuhra lo ngha a kusso, ni munagara lo bu wo. Ɗigna aka lih nikahra. Njibunno-ɗuro le Yahweh ni.¹²Yahweh waɓ ga: Nga ingna ntiri lah Masar a duh egh le nga wolliya amakundunna le a ɓayong ni agilusung kw ani je Masar agh. Nga pag gi pagna Waɓinjuo amuri akulli le Masar kwa. Mini Yahweh. ¹³Nkilla egh ka ɗig giɗumna le Zu lang bin yong. Nshin nkilla le, nga ɗur yong ngha nga wolli nje Masar agh. Giyalung konniyina ni ni ki zu ari yong ki girjam yong ngha. ¹⁴Kara ni ka ɗighi yong kara ma ɗenshe, mama ɗigna ng abilla ninga njibunno le Yahweh; ari abiɓilla leyong-gigilla ni ɗigna ng abilla ninga njibunno ha ki kenne.¹⁵Nga lih burodi ni njibongho nyha ari ya agh a kara tomɓahri. A kara ma mwoh makundunna agh nga pushi njibongho a lah yong. Beni kwa lih burodi ma-njibongho logho ari kara mamwoh ha kenni ma-tongno agh, ɓwa egh agh ah pushi nje Israila. ¹⁶Kara mamwoh agh kpaɓɓa le bayong ngha nghang ah tig nghang, kara matomɓahri ya jah kpaɓɓa egh ngha nghang. Tummo nya ka pag ria kara ni ya, Lamgiri mama ɓayong ka lih agh ni mwoh. Ɗigna ini pag tummo ni mwoh ni nlogle mpag agh.¹⁷Nga woro bil njibunno brodi mama njibongho nyah ari ya agh ni ate a kara ni ni mpushi ni ɓunno ɓa lah yong a nje Masar. Ini paghi ke Ɗigna nga woro bil kara ari abiɓilla le ɓa lah yong kwa ninga gibilla ha ke kenne. ¹⁸Ɗigna nga lih brodi mama njibongho nyah ari ya agh a kapolla le kara ma lumpu ihne le jongho mamwoh le bogho ha kenne a ka polla le kara mawuramwoh pur mwoh le jongho egh.¹⁹A kara ni tomɓahri ni ya, ɗigna ke ah kun njibongho a lah yong ngha. Ɓeni kwa lih brodi ni ni njibongho ari ya ah pushi a ntiri a ɓilla a nje leyong agh. ²⁰Ɗigna ke nlih ga kwa ah pag ni njibongho agh. Ba kwa nɗig nghang agh, ɗigna ih le nlih brodi ni ah pagha njibongha nyha ari ya agh.²¹Le Musa gor aɓatenna le Israila le nah yi yang, “Nke mbol amunanzu ko anunagiri mama yali yong tol agh, mama ka pyeri aɓeni a lah yong agh le nwol nzu njibunno-ɗuro. ²²Le ntol kasa-kandagiri n’issa a nkilla ni a koro agh. Mɓishi nkilla ni a koro agh a bu malih ni bu makatang ni makuli le akunkangna le yong. Ke ɓung ntiri yong ih puro a kunkangna liye agh ha tuh le bang.²³Ate Yahweh ka billiya ate ke wol aɓa Masar. Shin nkilla ni makulli le kunkangna agh ni mama bu malih ni bu makatang le kunkanang agh le, ih ka ɗur kunkangna lo ni ih ag yi ɓa giijabang ih ingna a lah yong ih zu wol yong ngha.²⁴Ɗigna nga bil gipagna ni. Ga ka ɗighi yong ni abiɓilla leyong gigilla kunbang ni kwa agh. ²⁵N’ingna a nje ni Yahweh ka pah yong agh le, ninga mama nah ih pag agh ɗigna nga bil gipagna ma ɓangkulli ni?”²⁶Amuna yong illi yong, ‘Mang pag te kushi gipagna ma ɓangkulli ni?’ ²⁷Le ɗigna nga nah, ‘Ɗahra ma njibunno-ɗuro le Yahweh ni, ate Yaheeh ɗura aliye aɓa Iraila a Masar ngha wulli aɓa Masar agh. Tig aɓa lah sung aɓɓa,” le aɓayong gungha nje pih Yahweh gullo. ²⁸Aɓa Israila woro ki pag te ninga mama Yahweh lag ni Musa ni Haruna agh.²⁹Pag ni ntiri-duh ngha Yahweh wolli amuna Makundunna ni nje Masar agh, logho ari muna makunduna le Firauna, ɓeni ki nongmurung agh, kenne ari muna makunduna le ɓeni a kurro ah tigha bin-kurbang agh, ni amuna makundnna le agiluwo. ³⁰Firauna te ya log ni duh-ini aɓa pag yi tummo kwa, ni aɓa Masar kwa. Ɓwah ni jollo ngha Masar, ate lah nyah nghang mwoh mama ɓwa nyha wuh nghang agh.³¹Firauna tashibang ah zu ni Musa ni Haruna ni duh le nah, “Nlogho, mpuro a ntiri aɓa Masar. Nworo, ngushi Yahweh, ninga mama a waɓa ih yalo tolla aka pag agh. ³²Ntol anzu leyong ni andah leyong, ninga mama a waɓ ɓa, le nworo, ni osso peng kumɓoro.” ³³Aɓa Masar ngha a kahra ka tutti tekori yang ah ɗag nje egh, ate ah nah, “Sa wuh kwa.”³⁴Ke ɓayong told ere brodi ni sang ah soɓi njibongho ari ya. Ah koro goggiri leyang ah kuhri a kandagiri leyang ni mel yang agh. ³⁵Niɓiyeni ya aɓa Israila pag ninga ma Musa waɓi yang agh. Ah illi aɓa Masar ate agi gilrung ma gifungna ma poshina, agi gilrung ma gold, ni kandagiri. ³⁶Yahweh tig aɓa Masar ah koshiyirung angni aɓa Israila . Ini paghi ke aɓa Masar pah yang ga kwa ah illi yang tebi ya. A njinjere ni ni, aɓa Israila ponni gikumna le aɓa Masar.³⁷Aɓa Israila ginya logho a Rameses kenne a Sukkoth. Gogho leyang kehna abuna ni ki gingiri kushi yang agh 600,000, kpaɓ ni amuna makehna. ³⁸Aɓayong ni jal agh osso wo rni yang, kpaɓ ni aɓuna anzu ni anɗah, agiluwo ma gogna duduk. ³⁹Ah pag burodi ni njibongho nyha ari ya agh ni dere burodi ah zu ni a Masar agh. Njibongho nyha ri ya ate ah pushi yang a nje Masa rni ah tenghibang ih ah lam gilina agh. ⁴⁰Aɓa Israila ɗigna a Masar ha bogho 430.⁴¹A malla le bogho 430 agh, a kara agh, ah koriyo le ɓayong le Yahweh ni kur ri yang agh puro ɗig nje Masar. ⁴²Duh ni as ɗig ni ni njiung agh ni, ate ih Yahweh ih pushi yang ah ɗag nje Masar. Duh le Yahweh ni ah aɓa Israila logho ari ɓiɓilla kenne ari biɓilla ka tig njiung ari y ani.⁴³Yahweh nah yi Musa ni Haruna, “Gibilla le njibuno- ɗuro ngha: Biri nyha ka ingna a lih ye agh. ⁴⁴Ngha te kwa agh, guro le ɓa Israila ni kwa, ah kur ni bolo agh, logle lih ngha mmal jabi ya.⁴⁵Abiri ni aɓa pag tummo ni ah tol ni tollo agh ɗigna ke ah lih gilina egh agh. ⁴⁶Ɗigna ah lih gilina egh a lah mwoh. Ɗigna n inga tol nyama egh npurri a lah egh agh, ni ɗigna ni nga wam muh ni kwa ngiri ya.⁴⁷Ɗigna aɓa Israila kwa ka woro bil njibunno egh. ⁴⁸Biri ɗig te yong le yali tol bil njibunno- ɗuro le Yahweh, ɗigna ah jab aɓwale mabunha kwa. Le logle zu billi. Ih ka pil ninga aɓeni ah ɓilla a nje egh agh. Ngha te kwa agh, ɓeni ni ah jaɓ ɓa agh nyha logle lih gilina egh agh.⁴⁹Gibilla ni ka pilla muri aɓeni ah ɓilla nje ni y ani abiri ni ɗigha a ntiri yong agh.” ⁵⁰Ke aɓa Israila pag te pyere ari ga Yahweh lag ni Musa ni Haruna agh. ⁵¹Gire pag giri kara egh ni Yahweh pushi ni Israila ah ɗag nje Masar ari koriyo le aɓayong ni kur ri yang agh.

Chapter 13

¹Le Yahweh nahteng ri Moses, ki nah, ²Tigha munabuna makundunna ni kwa'agh sa, makundunna ɓilla ma yong ni kwa'agh antira aɓa-Israel, alle ɓwa ko giluwo. Ihni mameng."³Mose nah yi aɓwa, "Nɗengshi ni akara ni, a kara ni ih puri a Egypt ya, alah guro, ate irritenna gih Yahweh ni pusso abeh. brodi nyha ni yeast ke aka lih ya. ⁴Yong ngha nga pura Egypt a kara ni, ashienri ma Aviv. ⁵Ngha Yahweh zu ni nni yong anjeh aɓa-Canaan, aɓa-Hittite, aɓa-Amorite, aɓa-Hivite, ni aɓa-Jebusite, njeh ni kaniyi akah yong ihka pah yang, njeh ni ki suɓni kiera ni nyih-le ɗigna nga shin agipagna ma guso a shienri ni.⁶Ɗigna ni nga lih brodi ni ni njibongho ri ya ha akara tonɓahri; le a kara ma tonɓahri ya nga pag njibunno ate gushi Yahweh. ⁷Brodi ni njibongho nyha ri ya agh ini nga lih a yeh akara tonɓahri ye kwa; ke ih ɓi a shin brodi ni njibongho ngha a ntiri yong ngha. Ke a ye shin njibongho a njeh leyong ngha.⁸A kara wo wgh nga nah yi amuna yong, 'Ga ngha a temuri ga Yahweh pag nghang ngha mpuri a Egypt agh.' ⁹Ga ka ɗig gi ɗengshina a bihyong, ni a kundum yong. Ga ngha nina ate gigilla le Yahweh ka ɗigha kunyong, ih le ni bung ma tenna ni mpushini yong a Egypt. ¹⁰Ngha nina agh ɗigna nga bol gigilla lang a kunbang le logha ri bogho kena ri bogho.¹¹Ngha Yahweh zuni ni yong a njeh le aɓa Canaan agh, kaniyi na giri a binyong ni bin akahyong ih paghi ngha pahni njeh a binyong ngha, ¹²ɗigna nga tigsa makunduna muna le yong ni kwa agh. Aminɓalla amabuna le agiluwo leyong kwa, ka ɗig mami Yahweh. ¹³Ɗigna aka ashi minɓalla le mbuljeng ni njuh, ngha ni ih nye nkuri ya agh, le ɗigna nga ɓun melli. Keminiya aminɓalla amuna yong ngha ɗigna nga ashi yang.¹⁴Ngha muno ihlo ni nzumo, 'Mang ga ki ɗumo?' le aka waɓih, 'Bung ma tenna le Yahweh ni pushi sung a Egypt, a lah guro. ¹⁵Ngha Pharoah a tengmurung le shiɓini ɗagsung ih ɓi shi wor agh, Yahweh wolla nlue minɓalla ni kwa a Egypt agh, kpaɓni minɓalla le ɓayong ni minɓalla le agiluwo. Ini pag yi ke ngi ɗahri Yahweh amakuduna ga kwa a ɓil agh, keminiya aminɓalla lang kwa n'ashina yang.' ¹⁶Ga ka ɗig gi ɗengshina a bihyong, ni gi ɗengshina a kundum yong, ate nji ri bung ma tenna ni Yahweh pushini sung a Egypt."¹⁷Ngha Pharoah ɗagni aɓayong wor agh, Kulli ni billi yang a nji ri njinjere a bin aɓa philistine ngha, ko ke njeh ngha gyaɓ. Ate Kuli nah, "Gor le aɓayong ka ariyi yahli yang ngha a mom luwa agh le a nyera a Egypt." ¹⁸Nina agh Kulli kangnina ni aɓayong nghe a nji ɓalusung bin Salangmagula le Kagli. Aɓa Israel ɗag njeh Egypt kur ri yang te luwa.¹⁹Musa tolla amuh le Joseph a bih, ninga mama Joseph wara tigha amuna Israel a kaniyi ni giri ya ni nah, "Kulli ka asso ni njiteng, le ɗigna nga tol amuh lang a bih yong." ²⁰Aɓa Israel logha Sukkoth le ɗamma a kun ɓalusung a Etham. ²¹Yahweh wora dumyang ni ɓakara a gbingrah le nlagiri a muri njinjere. Le nji ri duh agh ih wora a gbingra le gishe ate pah yang poshibang. A njinjere ni ya a logle a ginya ni ɓakara ni duh kwa. ²²Yahweh ni gitti aɓayong ngha gbingra le nlagiri ni ɓakara ko gbingra le gishe ni kunbang duh agh.

Chapter 14

¹Le Yahweh waɓtenana ri Musa, ki nah, ²"Nah yi aɓayong le Israel ih ɓi a nyere le a ɗamma a Pi Hahirot, ntiring le Migdol ni salangmagula, kedebang Baal Zephon. Nga ɗamma a kun salangmagula ki shin Pi Hahiroth. ³Pharoah ka nah a muri aɓa Israel, 'A yangha a gindilla a gangla njeh egh. Ɓalusung girra a muyang.'⁴Nga tengshi yahli Pharoah le ih ka pir yong. Nga kum gusso a temuri Pharoah ni aɓa tahluwa le. Aɓa Egypt ka yere ih mini Yahweh." Nina agh aɓa Israel ɗamma ninga mama a lagni yang ngha. ⁵Ngha a waɓni murung le Egypt ih aɓa Israel ɓangna agh, ayahli Pharoah ni aɓa pagtumo le pilla ari aɓayong nghe. Ah nah, "Mang shi pagh? Shi magne Israel bung a ri pag yi sung tumo."⁶Le Pharaoh gila anye-gwo piri le ni tolla aɓa tahluwa. ⁷Tolla anye-gwo piri ma tariyina worotongno topurmwoh ni anshile anye- gwo piri ni a Egypt kwa, ni aɓa pagtumo a muyang. ⁸Yahweh tengshina yahli Pharaoh murung le Egypt, le pirtye aɓa Israel. Niɓeniya Israel wara woro a toltyong. ⁹Keminiya aɓa Egypt pira yang, kpaɓni apiri le, ni anye-gwo piri, aɓa logpiri, ni aɓa tahluwa le. A kumma aɓa Israel ki ɗamma a kun salangmagula kahri Pi Hahirot, kedebang Baal Zephon.¹⁰Ngha Pharaoh zuni gyaɓ agh, aɓa Israel shinbang le gire gangshi yang, aɓa Egypt ngha ki kurata yang, le ngoɓong wol yang. Aɓa Israel ɓua yi Yahweh. ¹¹Ah nah yi Musa, "Ih ate ankilliya nyha a Egypt agh ke a pushi sung ih ɓi shi wuh a ɓalusung? Pallang ke pag yi sung ninga, a pushi sung a njeh Egypt? ¹²Ga ni shi waɓoh a Egypt agh, Shi nahna wo, 'ɓag sung ate sa pag yi aɓa Egypt tumo.' Ih ka ɓor yisung ih ɓi shi pag yi yang tumo a muri wuh a ɓalusung."¹³Musa nah yi aɓayong, "Ke mɓang ngoɓong ngha. Ntang jehyi le nshin assa ni Yahweh ka pagha ate muyong ni kyari ya. Ate ni nye nga shina aɓa Egypt ni nga shinni ni kyari ni ya. ¹⁴Yahweh ka pagluwa temuyong, le giri mwoh nga tang jehyi."¹⁵Le Yahweh nah yi Musa, "Mang pag yi ke a weh Musa, a tang gorrang? Waɓih aɓa Israel ih ɓi a wora dum. ¹⁶Logshi gara lo a kehni boh a muri salangmagula le gaɓi ɓahri, nina agh ate aɓa Israel ka ɗuro a muri njeh ma nyumna. ¹⁷Nyerini nga tengshi yahli aɓa Egypt ate aka pir tahyang. A te nga kum gusso a temuri Pharaoh ni aɓa tahluwa le, anye- gwo piri le, ni aɓa kogpiri le. ¹⁸Le aɓa Egypt ka yere ih Mini Yahweh ngha nkum gusso a temuri Pharaoh, anye-gwo piri le, ni aɓa kogpiri le."¹⁹Malaika le Kulli, ɓeni ki ginya a dum ɗamma le aɓa Israel agh, shisa nyera nzum yang. Gbingra le nlagiri ɗag dum yang le tangha a nzum yang. ²⁰Nlagiri ye a ntiring le ɗamma le Egypt ni ɗamma le Israel. Nlagire ya ma pinna ni nji bin aɓa Egypt, keminiya ih tuhbang ni duh a bin aɓa Israel, nina agh duh egh kwa agh, mwoh ni zu a nji bin mamona agh.²¹Moses logshi bih a muri salangmagule. Yahweh nyeni salalngmagule be ni gung matenna nji tehbang ni duh ye kwa ni pil salangmagule njeh ma nyumna. A njinjere nini muru egh gaɓni ɓahri. ²²Aɓayong le Israel ɗuro a ntiring a muri njahli ma nyumna. Amuru egh tig garrung ate muyang a nji malih leyang ni a njih ma kattang leyang.²³Aɓa Egypt piryang. Wora tahyang a ntiring le salangmagula- apiri le Pharaoh kwa, anye-gwoh piri, ni aɓa kogpiri. ²⁴Keminiya ni tuh le bang, Yahweh shina aɓa tahluwa le Egypt nji ri gbingra le gishe ni nlagiri. Le juhri muri aɓa Egypt. ²⁵Akushi anye-gwo piri leyang kpangha, ni aɓa kogpiri ki kog yi a gana. Nina agh aɓa Egypt nah, "Shi ɓangha ri Israel ate Yahweh ngha ki wolrung ni sung ate muyang."²⁶Yahweh nah yi Moses, "Logshi boh a muri salalngmagula nina agh amure ka gumma a muri aɓa Egypt, ni anye-gwo piri leyang, ni aɓa kogpiri leyang." ²⁷Nina agh Moses logshi bih a muri salangmagula ye. ²⁸Le muru ye nyera bin billa le ngha bang ki tuhni ya. Aɓa Egypt ingna a yeh salangmagula ye, le Yahweh wori yang muru a ntiring le salangmagula egh. Muru ye nyera be le mel anye-gwo piri le Pharaoh, aɓa kogpiri, ni aɓa tahluwa le kwa ni pirtye anye-gwo piri ya kwa a salangmagula. Ɓwa mwoh nyha aɓɓah.²⁹Ningo te kwa agh, aɓa Israila ginya a ntiring salangmagula a muri njahli ma nyumna. Amuru ye vang garrung a temuyang a nji malih ni kahtang. ³⁰Nina agh Yahweh ashna Israel a kare a bih aɓa Egypt. Aɓa Israel shinna anluo aɓa Egypt a kunsalang magula. ³¹Ngha aɓa Israel shinni ngih gullo ni Yahweh ɗumo a muri aɓa Egypt agh, aɓayong ɓang ngoɓong le Yahweh, le pah njiteng ri Yahweh ni Moses guro le.

Chapter 15

¹Le Musa ni aɓa Israila tuh yi Yahweh ngya. Anah, "Nga tuh yi Yahweh ngya, ate kumna dumposhina ganluwa; tutti na piri ni ɓa kog yi a salang magula.²Yah ni pag masso lang ni ngya, ɗigna assalang. Kulli lang ni ga, le nga ɓongshi, Kulli le tehrang, nga gushi. ³Yahweh ya garaluwa ni; Yahweh ya lullang ni.⁴Soɓna anyeh gwopiri le Fir'auna ni aɓa kurrung luwa a salang magula. Muru ɓa kagli ponna ama tahriyina tumo le Fir'auna. ⁵Limma salng vulla yang; a ɓullo a limma egh ninga tahli.⁶Bwo ma lih, Yahweh, gula ni gusso; bwo ma lih Yahweh, meshiyina ɓa shiɓi murung. ⁷A ngih gusso lo ni a piriyi ni aɓeni shiɓo agh. A ɗumna yehlulla lo; le pingshi yang ninga lusung nɓah. ⁸A fugna salang le muru logho vangha kuli; ɓangha muru logho tangha kuli; limma le muru ye gbingla a yeh salang.⁹Aɓa shiɓi murung nah, 'Nga pirra, nga wollo, nga gaɓ giponna; yahlang ka parra; nga pushi garabwo lang; beng ka wol nluo yang.' ¹⁰Keminiya a fugna yang ni gung lo, le salang magula mel yang; a ɓullo muru ninga gindolong. ¹¹Yang ninga weh, Yahweh, a ntriri akuli? Yang ninga weh, gulo gerenteng lo sa, guso a ɓongso, pag gi mag tahɓi?¹²A kena ni bwo ma lih, le njahli mel yang. ¹³A ogrung njiteng lo agh a billa ni aɓayong ni a ashi ya. Ari masso lo a billa ni yang ha bin ma gerenteng bah awo dig nghang ngha.¹⁴Aɓayong ka ogho, le aka koshiyo; ngoɓong ka bol aɓa ɗigna Filisti. ¹⁵Le amurung Edom ka ɓang ngoɓong; aɓa tahluwa le Mowab ka jigra; aɓa ɗigna Kan'ana ka yangli kwa.¹⁶Ngih ngoɓong ni kariya ka bol yang. Ate gulo le bwo, a yumma bin mona ninga tahli sete nɗur yang, Yahweh- ha sete aɓayong ni nn'ashi ya ɗur yang.¹⁷Nga zuni yang le nga pan yang amuri nkonno ma gibere leyong, bah, Yahweh, tigha ih ɓi ndig nghang ngha, bin ma gerenteng, mama bwo ɓag ga MurungKulli. ¹⁸Yahweh ka nong murung ha ke kene."¹⁹Ate apiri le Fir'auna wor ni anyeh gwo piri ni aɓa kogpiri a salang magula, Yahweh nyer ni muru a muyang. Keminiya aɓa Israila ginya a muri njahli ma yumna a ntiri salang magula. ²⁰Miriyam mingali Haruna, ma agkuntumo bin Kulli ni anshile amenah kwa puro tol nyinyam, tah ngwang. ²¹Miriyam tuh yi yang ngyaː "Tuh yi Yahweh, ate kumna dumposhina ganluwa muri ɓa shiɓi; tutti na piri ni ɓa kog yi a salang magula."²²Le Musa billi aɓa Israila a salang ma kagli ye. A worra ɓa lusung ni Shur agh. A ginya a ɓa lusung kahra tahro ni a kum muru agh. ²³Le a zu a Marah, keminiya ni a gan nuh muru ni beh ya ate lulla. Nina agh a gor lulli beh ih Marah²⁴Nina agh aɓayong nyashi Musa teng le nah, "Mang sa nuh?" ²⁵Musa jim Yahweh le Yahweh ɗumi ngung. Musa ɓunno ɓugha a muru egh, le muru egh ɓor nuh. A beh ni Yahweh pahni yang gigilla ma tenna, le a beh ni mom yang ngha. ²⁶Nah, "Ngha nteshi kiri yong yarata a ri Yahweh Kulli leyong, le mpag gima ɓonna a dumi, le nteshi kiriyong ari alagha le, le mbilla agigilla le kwa agh- Ni ngi tighi yong mwoh a ntiri akonno ni ntighi aɓa Masar agh, ate mini Yahweh ɓeni pah yong irritenna agh."²⁷Le aɓeh zu a bin Elim, bah atuhmuru lum pur ɓahri ni angung kahn woro tahro pur lum pag nghang ngha. A kpaɓa bin muru ye.

Chapter 16

¹A log biri a Elim, le ngongso aɓah-Israila kwa ngha alusung Sin, ni nongha a ntiri Elim ni Sinai, akarah lumpur tongno le shieri ma ɓahri ni a ɗagni Masar agh. ²Ke buno ngongso aɓah-Israila nyashi teng a muri Musa ni Haruna a lusung nghe. ³Ke Aɓah-Israila nahyi yang, "Ate ke shi wuhna na a bih Yahweh a njeh Masar ngha shi ɗigni tiye ankori nyamma shi woro sheng ni brodi yarata agh. Ate apushinang sung a zuni a lusung ni ya a gah wol nluoh buno ngongso ni yahlo."⁴Le Yahweh nahyi Musa, "ngha yshi brodi ate muyong a kuli. Ke aɓayong ki puro ka pon gha a lih karah agh ni kyari kwa agh ate ngi mom yang ngi shina le aka giya a gigilla lang ko a nyha. ⁵Ih ka ɗigh karah ma topurmwoh zu le, a pon gha pa apona a karah ngha ɓahri le ah lam ngha zuni lah agh."⁶Le Musa ni Haruna nahyi aɓah-Israila kwa, "ni kapolla le ngha yere ni Yahweh ni pushi yong a nje Masar. ⁷Ni beri le ngha shin gullo le Yahweh, ate ogna vuriteng leyong a muri. Shi sungni a yang biye ke ngha vuri sung teng?" ⁸Musa ye nah ɗeshi, "Ngha nyeri ka kunbang ni Yahweh pah ni yong nyamma ni kapolla ni brodi ni beri duddug agh-ate ogna nyashiteng ningi nyashi yi agh. yang pag Haruna ni mem? Nyashiteng le yong ni bola musung ngha; ngha a muri Yahweh."⁹Musa nahyi Haruna, "waɓɓi ngongso buno aɓah-Israila kwa, Nzu agh kundung Yahweh gyaɓ, ate ogna nyashiteng le yong." ¹⁰Ɗighna ngha Haruna waɓɓi ngongso buno aɓah-Israila kwa aght, ini a shin bang nji balusung, la, nshinna, gullo le Yahweh purah a nlagiri. ¹¹Ini Yahweh nah ni teng ri Musa, ke waɓɓi, ¹²"N'orgna nyashteng le aɓah-Israila, waɓteng ri yang le nah, 'Ni kapolla le ngha sheng nyammat, ni beri le ngha ɗim ni ."brodi. Le ngha yere ni mini Yahweh Kulli le yong¹³Ɗigna ni kapolla le a nkwar zu ɗunshi bin kpaɓɗina leyang. Ni beri le tirma kpa kangni bin kpaɓɗina leyang. ¹⁴Ngha tirma maliya, a ngunjeh ɓalusung nghe ya amingiri dagha njahli shirititi ningha muru njitahli. ¹⁵Ngha aɓah-Israila shin ni agh, a ili a riyang "mangho le" Na yeri gire agh. Musa nahyi yang, "Brodi ni Yahweh pah yong ihɓi nlih agh ni.¹⁶Langbang ni Yahweh pah yong ngha: 'Ɗigna ngha pon gah ih lih lagh, ɓeni kwa agh minkoro pyerigiri (omer) agh, mamah ki pyeri gowoh le yang. Ngha ponni ningha ma: Pon ga ka pyeri lih beni kwa ɗigha a gunri lo agh., ¹⁷Ngongso aɓah Israila pagha nina. Ɓaɓɓa pon duddug, Ɓaɓɓa pon fitog. ¹⁸Ngha a pyerini ni minkoro pyerigiri (omer) agh, aɓeni te pon duddug agh nshille ni ɗig ya, aɓeni te pon fitog agh ni shinri yang ngha. Ɓeni kwa agh ponna ga ka pyeri yang ngha.¹⁹Le Musa nahyi yang, "ke ɓwah mwoh ihɓi ɗag shille ih kenna behri agh." ²⁰Ningo agh, na tenshi kiri yang ri Musa agh. Ngongso le yang ɗag shille kenna behri, keminiya ɓil ngosso ma ɗumo. Le yahli Musa lulla ri yang. ²¹A pon gire beri ni beri. yang kwa le pon ga ka pyeri a karak agh. Karah ganna ma tenle, nyanla.²²Ɗigha karah ma topurmwoh le ɓeni kwa agh pon brodi nbende ɓahri, ni minkoro (omer) ɓahri. Aɓakunduna le aɓayong zu waɓɓi Musa gah. ²³Nahyi yang, "Gah ni Yahweh waɓɓa: Kahberi kara usulo ma pangshi yong ni Sabbath magerenteng gushi Yahweh ni. Nkang ga nga kang agh, ni lam gah nga lamma agh. Nshille gah kwa ɗigha, ntigyi muyong kenna a beri."²⁴Le a tigyi kenna beri, ninga mamah Musa tigya a pag agh. Ni ɗumma, ni ɗeshi ɓil ngosso agh. ²⁵Musa nah, "nlih gilihne ni kari, ate ni kariya kara Sabbath ma konateɓi te gushi Yahweh ni. Ni kariya ni ngi kumgire a lusung ngha.²⁶Ngi poni kara topurmwoh, keminiya kara ma tomɓahri ya Sabbath ni. Ari kara Sabbath agh manna nyha." ²⁷Ɗigna kara ma tomɓahri ya ngongso aɓayong wora a pon manna, keminiya na kumma.²⁸Le Yahweh nahyi Musa, Niyelang ni nga shiɓɓi bol atigha na gibilla lang? ²⁹Sihnna, Yahweh pahne yong Sabbath. Ninani ih pah ni yong brodi nde ɓahri a kara ma topurmwoh. Yang kwa le yong ihɓi ɗigha bin ɗingna le; ɓwa nyha ka puro ka woro a ri kara ma tomɓahri ya." ³⁰Le aɓayong usulo a ri kara ma tomɓahri.³¹A ɓah-Israila gor gilihne "MANNA" pushi ni ngha nji Coriander, le ɓorole ningha nuh nyi. ³²Musa nah, "Ngha ni gah Yahweh tigni bang: 'a ɗag minkoro manna mwoh (omer) a gibbiye a ate ma njah la minkahyi yong a kumo a shin brodi ni nlih ni yong a lusung ngha, jum puso ni pushini yong a njeh Masar agh."³³musa nahyi Haruna, "tol ankori a sob minkoro manna mwoh (omer) egh. Gibbiye a dug Yahweh ate a konatibi ari anjah ɓilɓilla duddug. ³⁴Ninga mamah Yahweh tigna Musa, Haruna gibbiye a kari ogrung gibilla ni a doroshi. ³⁵Aɓah Israila lih manna abogho woroɓahri kedebang a zu kun ɗigna a njeh egh. ³⁶Niɓeniya minkoro (omer) lum le Ephah

Chapter 17

¹Aɓah-Israila kwa gin biri a lusung Sin, bil tennana le Yahweh. A kpaɓɗina a Rephidim, keminya muru nyha aɓoyong ka nuh agh. ²Ninale aɓayong ɓunshimuri Musa pagha le yang a nah, " Pah sung muru ih nuh." Musa nah, "ate mang ke nga ɓungshi murang? ate mang ke nga mom Yahweh?" ³Aɓayong ki ogh njem muru, le nyashiteng a ri Musa. A nah, "ate mang ka pushi sung a Masar? Te wol nluoh sung na muna sung na agiloh lesung ni njem muru?"⁴Le Musa ɓuwa yi Yahweh, "mang gire ihɓi pag yi aɓayong ni? a tolla aka ɓuh ngha tahli. ⁵Yahweh nahyi Musa, tariya a ngongso aɓagulla Israila, a wora dung, tol gara mamah a wolli baghamuru agh, la woro. ⁶Ngha tagha dummo a muri tahli a Horeb, la aka wol tahli. Muru ka pura ri aɓayong a nuh. "Le Musa pan nina aji aɓagulla la Israila. ⁷Ke pih beh lulung Massah ni Meriba ake aɓah Israila ngah ngi mono ake a pyerina MurumgKulli a nah, Ih Yahweh ngha ntiri sung ko nyha."⁸Le aɓah aɓakurung le aɓah-Amelek zu yi aɓah-Israila ni luah a Rephidim. ⁹Le Musa nahyi- Joshua ihɓi tariya aɓuna a wori. wolrung ri agh aɓah-Amelek, Kaɓeri le nga tangha muri digli ni gara le Kulli a beng." ¹⁰Le Joshua tah luah ni Amelek nigha mamah Musa Waɓɓa, Musa teya ni Haruna ni Hur epɓah digli.¹¹Bih Musa gih logshi ni bih kuli agh, aɓa-Israila ni ki lih luah; ɗag bih ih usulo le, Amelek ni ki lih yang ni luah. ¹²Ngha bih Musa wuhyini ya, Hurana ni Hur tol tahli tig yi njahli ihɓi ɗigha muri. A kunbang egh agh, Haruna ni Hur bol bih tangni, mwoh girikari, mamwoh agh a nji girikari. Ninani bih Musa ɗigni yarata ha kara ke ingni ni. ¹³Ninani Joshua wol luoh aɓa Amalek na aɓwah le ni garabwoh.¹⁴Yahweh nahyi Musa, yongli gah a gibomteng abilli ihɓi Joshua woro og yi, ake ngha ɓishili aɓa Amalek ka ya ɗenshini yang a njah agh." ¹⁵Le Musa ma ɓag ɗeshile ɗarah le gori "Yahweh banner le sung." ¹⁶Le nah, "ate a logshi na bung ri ngumurung le Yah - ih Yahweh tig na luah ri Amalek ha ri aminkahwung ni aminkahwung."

Chapter 18

¹Jethro mallah ma median, Nkih Moses Mabuna. Ognag gi paghana ni kwa Kulli Yahwah pagha ateh Muri bayongle’a, Moses Israilawa onna murung Kulli, Yahweh pushina Israila anje ghani. ²Jethro Nkigh Moses Mabuna, ke tol Zipporah Mabeh Moses, In angh Tushini Lahgha ³na muni mariya, Lulli muna ni Mhowa Gershon, Moses nah, Npillah Biri anje biri ⁴Lulli muna mama mho’a Eliezer, Moses ye nah “ Kullile Kah-angh ni bah anghnai Nni ashang abih garabuwo le Pharaoh”⁵Nkili Moses Jethro Juni Moses a muna bunah le ni mariya ni mahmi, a lusung ni a yan’ansh ni a yan’ansh ni dinahgha gha a Nkonno le Kulli ⁶Nahyi Moses Mini Nkihlo Mah-buna Jethro, Miyan ghi luwa bino ni mamo, ni a muni ni mariya.⁷Moses Logho puro ki jiye Nkihli ghinwo dumi kwari le a ille riyan ateh Lamoh gorriyah leaNnnah ye Nuguuri.. ⁸Moses whane nkili mah-buna gha kwa Kulli, Yaweh pahghi Pharoah ni masarwa atch muri a Israila, ateh gahnini annuwa jinjereya, ni noni Kulli Yahweh, a shiniyang angh. Jethro pahgha atch muri Israila gha.⁹Jethro pah bin murubang ni gi mah bonah ni kulli Yahweh pahgha atch muri Israila gha, ni asha ni ashiniyang a bi a masarawa gha. ¹⁰Jethro nah Kulli, ya ghi bonshinani, Nni beni ashiyong a bi masarawa ni bah bi Pharoah, ni anji matons a bi masarawa. ¹¹ni beniya nyara kullin Yahweh uwarah a shnle a Kulli ni golo, Nni pah beni ashiyong a bi a msarawa ni ki tigh yan gahniya, Kulli Yaweh ni a shinong a biyang.Jethro nkih Moses mah-buna, Zuni Kulli ni Dahra mah pinna Aaron na bagulina mah Israila a zu ateh a za lil gilina ni Nkih Moses a kundung Kulli. ¹³Ni tule bang angh Moses logo dighade ka wabih bayong Njoh yang angh ni Kushiya tun ni kungberi kena kuppola. ¹⁴Kih Nikih Moses mah-buna shini ga mpeghi bayong kwa gha, nahyi, Shang mangha dgighade ni muro, bayong angh teh tang ni kushiya ni kung bere nmow keni kuppola?"¹⁵Moses nayi Nkihli mah- buna, a bayong miya a zuwo binna ateh bin dunmiyang Jijele Kulli. ¹⁶Kalire ni kah teh a zuni binnah ni ganshina gha miyang gi Nnah tiri bwa ni bah muri kaltai a oriyang, miyang gi alliya alliya gi gillah le kulli gi billale.¹⁷Nkin Moses mah-buna pila nayi, gha a who pagha bwo niya ni bih botiya. whe ni bayong ni kharo miya ngah rafki. ¹⁸gha a who in pagha niya ora magsolo. whe ni murogha na who waypa. ¹⁹Ni beh niya teshi kiro ari gi walinala, ni gi wahnala, ni gi billalahni ga powa, le Kulli kah ginni mah, a kah digh bah keni gi ganshina le bayong abin Kulli, ²⁰A kah allighi yang gi billah le Kulli ni Gillah le, a akh dummiyan binjele Kulli ni tumoh ni ka phagha.²¹Le atolla a bah tenna ma yeriten a bah otele Kulli, a bah wanjiten, a bayong ni ke jen aghile bayong angh a tighyang a bah lehlah mwa dubu dabu ni a bah dari dari ni abah hamsin ni a abh goma goma,. ²²A kah diggha a bah wa bi bayong njoh kara ni kagha, njoh mah gulla gha mbih a zuni bino, mama pali ma kena gha a bih a wabih, ni gha ni akali ashino gi tolah le baypng ni bino niya. ²³N'angh pagh nin gha gha Kulli bill, ma nina gha, le a ka wahyi tol gi dunrina le bayong le bayong kah digha dina ku katoro.²⁴Moses ya onnah gi wanale nkili mah-buna, pagha kwa wabiya. ²⁵Moses tolla a bah tennah ma yeriten antiri Israilawa, tighyang a bah lebang dubu dubuni a bali dari dari ni a bah hamsin hamsin ni a bali goma goma,. ²⁶A digda a bali wabi bayong Njoh kara ni kaligha,- Njoh ma gulla gha a bih zuni bino, mamani tenanang angh a bi a wabi ni muyang. ²⁷Ini Moses dagh ni nkilli mah buna Jethro, yenni wori a jenle.

Chapter 19

¹Ngha ɓah Isra'ila puri nje Masar agh chleri ma taro kurate agh a zua lusungni a gori sinai agh. ²Ngha aɗangni Rephidim a zuni Sinai a lusungha, a ɗiya alusungbe a kushi nkosh.³Musa warabin Kulli. Kulli goh Musa muri nkono nayi, "akah ɗumi ɓahle Jacob ni ɓah Isra'ila a teneh; ⁴Nshinna ga npagi bah Masar ah ni toloni ntonlliyang a kaɓang nzuni kangrangha. ⁵Niɓeniyha nnonshi muyongje nogtenalang na gigilla langle, nga ɗigdamameng ntiri ɓayong ɗuduk, ga kwa kungjaniya mamenni. ⁶Nga diga mala ma gerenteng mameng. Gani paga tenenani aga waɓi ɓah Isra'ila teneyha.⁷Ke Musa zu kpaɓa ɓagulale ɓayong kwa; waɓiyang tenenani Kulli tiggi i waɓiyangha, kwa. ⁸Bayong kwa agana; sapagg gate kwa Kullina ihɓishipaggah," Le Musa kuntumo tena'ale ɓayong a bin Kulli. ⁹Kulli nayi Musa,"nga zuwa bino a nlagiri ni bopinaah, ate ɓayong ɓi oh tenenani nga waɓarowa ihpajiteng ke kene". Le Musa yeni tenale ɓayong bin Kulli.¹⁰Kulli nayi Musa,"kenabin ɓayong. Ni kiyari ni kaberiya ɓah dari muyang a lag gi isaleyang. ¹¹"Ngitriyong nle karama taro, karama taro egh agh Yahweh ngha sula nkono Sinai.¹²Tiggi ɓayong njeng a teneh a kangnini nkono egh nayi yang, nlemuyong ri egnkononi ko ken ndog njangle egh ɓeni kwa dong nkono agh, aka wol nluo egh. ¹³Bi ɓeni kwa dogyha aka ɓuyi ko ati egh ni muni. Bila muri ɓayong ni gilou kwa na abɓah. Kung ɓangni kwa a tongni njeme gola egh ɓayong kpaɓa kushi nkono".¹⁴Le Musa sula muri nkono kena bin a ɓayong ke ɗara ɓayong kundung Yahweh, a logga isaleyang. ¹⁵Nayi ɓayong kara ma taro agh, "nbol muyong ken kenna a mayongha".¹⁶Karama taro ni beriya ini nyhiɓibang ni sagga ni nlagiri bol pina ah muri nkono. A ogh ɓuwale njeme gula, ɓung ngoɓong ri ɓayon be kwa. ¹⁷Musa kpa ɓayong tangni kushi nkono ba Kulli ka natengri agh. ¹⁸Nkono Sinai vulina ni nleleh ate Kulli sulina muri ni gishe ni nlele. Nlele egh loga Kulli ninga ga gogo a kpaɓa a tig gishe riya vulieh muri nkono bin shine nya.¹⁹Ngha njeme ma gula agni ɓwa teɓi teɓi agh, Musa nateng Kulli ogtenanale. ²⁰Yahweh sula nkono eghba ɓi kulile, ghon Musa ɓini a mura nkono egh le Musa eghɓe. ²¹Yahweh nayi Musa, "sulo a nong kiri bayong lagbayong ate akateng kirun anah leh ɓaja shing Kulli, ke dindug ntiriyang wu agh. ²²A priest nima ki zuwa kangri Kulli agh ihɓa ɗari muyang a gilriyang, ate ken nkashi njoh muyangha".²³Musa nayi Yahweh, "Ni ɓoro ke ɓayong engh nkono Sinai egh ate aminanah ɓi shi sanghi njang shi gil duri kesa dpggiya". ²⁴Le Yahweh nayi, "solo ake zuni Haruna, ka aghte ihɓi Priest na ɓayong kura tio zuwa bin Yahweh agh. ate ih fungshiyong." ²⁵Le Musa sola bin ɓayong waɓiyang.

Chapter 20

¹Kulli naten a mun tenanaah Kulah ²Mini gi pagh Killilo Yaweh mini pusor a Egpt lah Guroh. ³Wegha na wa kun Kulli ni oranaga.⁴Wegha na yeshimuroh a gugilah ma taliyinjungha gah kwagha a Kulli ni gha a jaliyah ni ga binjele jalinya ni gha a muru gha. ⁵Wehgha nawa ya gugah dunyang gushiyangamini gi funshi a beni pusa tebangha gimashira ka juni funshibang intoloh a muri giri taro ni giri enea jah nebriyah abeni shibi teleya. ⁶Nibeniya gi dumih tagha tenshirung ni agjung na beni ka bill wabahlangha.ka bul luli murukulli a temananagha ga fushi a beni boll lulan muru kulli a temananagha.⁸Denshi kara asabar gilyang gushiyang. ⁹aka pagh gi pahgnalo kwah a tiri kara topurumoh. a kara ma tommbari gilih zibin Murukulli Yaweh ¹⁰a kara ma tombiri nawa pah tumohgha kana giroh na muno na bwaLo na giloloh na brihlo ni indiq niyagha. ¹¹atiri kara topurumoh murukulli gil njali ni bakulli ni teku na agha ayegha kwah a tiri kara ma tombari usulor Murukulli gushikara asaba ngili.¹²gushi teroh ni ngho a kun dimjah a jali ni Murukulli yaweh kullilo ka pogha. ¹³Kah whon lohgha. ¹⁴Kah pagdengha¹⁵Kah egirigha. ¹⁶Kah biyi luli kulli a temananagha. ¹⁷Kah poh kikil teh boh muro kalagha kah pah kikil male boh muri kalagha na pah kikil yiyagha a beley a buna na mameh na bikile na brinjele na a gha kwah ding mamiyah.¹⁸amuwah kwah org emalile muruh ni bwahle njemeb ni jolohle a shin nyibahle muruhle nkonoh ki pang lelehle gobo boyang girinyang ki tahgwah atang kukwoh. ¹⁹a nayi musua naten risun sa orgoh ke kulli naten risungha atemah sa whogah. ²⁰Musa nayi a bayong ken binbangobogha Kulli ni juh ki phacyong ngoboh atemah in bin gushi. ²¹abeyong tang kukwoh musa gha tang giyab jibin jigrah ma pinah jibin Kulli.²²Murukulli yaweh nayi Musa akawabi abah israila yong ni muyongha in orgnah nanten niyong zi bin Kulli. ²³Miniyale kennah gha gil ni jinariya gha .²⁴Ngah gilgha bin bonsang ma sabong ghapen darah ma pinsa ni ma dunposhina na njuh na dah a jibah kwah a tiyagha ga deshiniyang ni lulli ngha juabiyong gah payon dumposhinang. ²⁵Ghagigha bin bonsang ni talile kebin gili ni tali mama a sheriyiyah ni gi sheri tali dogile ni purkwargha. ²⁶Ken in bin gilgha bin bosang gima saniya ateh mana in gil ni gima sani logha Kulli le in giebe a ka.

Chapter 21

¹Niɓeniya aga ni pag agibilla ni ɗigha nga tigha dum yang ngha.²Ngha a kur ɓa Ibrani guro agh, ih ka pag wo tumo ma bogho topur mwoh, le a bogho ma tonɓahri ya ih wor nieh, nwah guɓung nyha. ³Ngha ini zu ni kanangiri, ih ka wor ni kanangiri nieh; ngha pagna njuwula agh, le mahmi ka wor nini nieh. ⁴Ngha telelah le pih ɓamah, le ɓil yi amuna buna ni amuna ngalang, ɓameh ni amuni ka ɗig mami telelah le, le ɗigna ih ka wor ni muri.⁵keminiya ngha guro egh ni waɓi a beng, "Myang ngi agnji telelah lang, mahmang, ni amunang," ⁶le telelah le ka zuni mo bin Kulli, le ɗigna telelah le ka zuni mo a kun kangna, le ɗigna telelah le ka kag kiri ni gi kagkirung. le guro egh ka pag yi tumo ha malla usulo le.⁷Ngha ɓabura mag muni ma ngalang guro agh, ɗigna ni ih wor nieh ninga mama guro ma buna ka pag ga. ⁸Ngha ni pashi yahli telelah le ya agh, ɓeni tolli kanangiri ya, le ɗigna aka ashi. Ih nyha ni ɗighamuribang ni ih ka magni a bin aɓayong ma sa agh. Ih nyha ni ɗighamuribang nghe nyha, ate ngha wara pagne yiri ya.⁹Ngha telelah le tolli ih ɗig mahle muni ya, ih ka billi mo ninga muni ma ngalang ni ya. ¹⁰Ngha tol yi muri ɓamah maɓi kanangiri ya, ɗigna ni ih ashiyi gilih le, dagra le, ko kummurung le njuwala agh. ¹¹Keminiiya ngha ni pih aga tahro ni ya agh, le ih ka wor nieh, nwah bollo nyha.¹²Ɓeni kwa nyim ɓwa ate ih ɓeh wuh agh, ni njiteng ngha ɓeh ya a wol nlue. ¹³Ngha ɓeh ni nonghi te ɓi ya agh, keminiya Kulli ɗag gire pagha, le nga ɗumi yong ba ɓeh ka ɓangha ka wor nghang ngha. ¹⁴Ngha ɓwa a tolmurung le wol ɓeni kahri ya, le wol nlue a yerre le, le ɗigna nga tolli, ko ngha ma yangha a bin deshile ɗahra le Kulli, nina agh nga wol nlue.¹⁵Ɓeni kwa wol tehri ko ngih ya ɗigna ni njieteng a wol nlue. ¹⁶Ɓeni kwa iɓ ɓwa agh-ko ɓa iɓbang mag yi ya, ko ɓeh ya a kumi a bih ya- ɓa iɓbang nghe ya a wol nlue. ¹⁷Ɓeni kwa nyom tehri ko ngih ya, ɗigna ni njiteng a wol nlue.¹⁸Ngha abuna wolrung le mwoh nyim mamona ni tahli ko ni bih, le ɓeh ni wuh agh, keminiya ɓeh nong kono; ¹⁹le ngha kum irritenna le ha gan ginya ni gara le, ɓeni nyimbang ngha a tig yi ih nwah kunbang le ɓogho ɓoshi ya; ɗigna ɗeshili se te shina `ɓogho kumna irritenna kwa yarata. Keminiya ɓeh nyha ni tenshihra wol nluo agh.²⁰Ngha ɓwa nyim guro mabuna le ko guro ma ngalang le ni gara agh, le nggha guro egh wuh ate sogho egh ya, le ɗigna ni njiteng ɓeh ya a fungshi. ²¹Ngho te kwa agh, ngha guro egh ɗigha ma kahra mwoh ko ɓahri, le ihli tangma egh nyha. Ate mama ke ini ika ogni ɓosso le tumo le guro egh.²²Ngha abuna wolrung le nyim ɓamahni ni muna yeh ya, nina agh mune soho, keminiya pinye nyha ɗeshili ari ya, le ɓa tenshihra agh ɗigna a tig yi a tenne ih nwah ɓihyi giri ninga mama bura ɓameh ka alla bini ya, le ih nwah ninga mama njuoh tigni ya. ²³Keminiya pinye magula ngha nghang le, ɗigna a pih usulo ate usulo, ²⁴njiung ate njiung, mihlung ate mihlung, bung ate bung, kusung ate kusung, ²⁵pingsa ate pingsa, nji pinye ate nji pinye, ko gogroh ate gogroh.²⁶Ngha ɓwa nyim njih gurole ma buna ko gurole ma ngalang le ɓihyi ya, le ɗigna ih ɗag guro egh ih ɓi wor nieh ate nwah le njih. ²⁷Ngha ɓun milih gurole ma buna ko gurole ma ngalang nguro ngha, ɗigna ih ka ɗag guro egh ih ɓi wor nieh ate nwah le milih.²⁸Ngha ndah nyim ɓa bura ko ɓamah ni njemele ha wuh, ɗigna ndah egh ya a ɓug yi ni tahli, le nyammah le ya ni a lih ya, keminiya le ɓatele ndah egh nyha ni tenshihra agh. ²⁹Keminiya ngha ndah egh ngha gipagna nyimbang pa agh, le a lagna tele keminiya ni kuri ya, le ndah egh wol nluo ɓa bura ko ɓamah. ndah egh ya ɗigna a ɓug yi ni tahli, le tele ɗeshiliya a wol nlue. ³⁰Ngha nwah ngha nghang a alla ate usulole le, ɗigna ih ka nwah ate usulo le ga kwa a alla ih nwah agh.³¹Ngha ndah muna buna ko muna ngalang le ɓwa, ɓatele ndah egh a pag ga giilla waɓa ih pag ga. ³²Ngha ndah egh nyim guro mabuna ko ma ngalang, ɓatele ndah egh ka nwah shekel ma azurfa woro mwoh pur lum, le ɗigna a ɓug yi ndah egh ni tahli³³Ngha ɓwa logshi kun tuhli, ko tum tuhli le ni vul kuni ya, le ndah ko mbuljeng kpah a yeh, ³⁴ɗigna ɓatele tuhli ka nwah ga ɓor agh. Ɗigna ɓatele tuhli ka nwah bollo, le nluo giluwo egh ka pil mami.³⁵Ngha ndah le ɓwa shuwa mami ɓih, nina agh ha wuh, le ɗigna a mag ndah mama ni usulo agh le a gaɓ bolle, le ɗigna ɗeshili a gaɓnluo ndah egh. ³⁶Keminiya ngha a yerina ih ndeh ngha ni gipahna shuwa aɓih pa agh, le ɓatele ni kuri ya, ɗigna ih nwah ndah ate ndah, le nluo ndeh ka ɗig mami.

Chapter 22

¹In ngha bwa ibb ndah agle njung tumi buwo angle mayi le, ika nwa nda tongno ni njung inhe ah muri mwoh ni ibbah. ²ngah a kum mayibi ki ibbi giri, ke a woli a wol nluwe le, inkilla nluwo le inya muri bung ngha. ³Ingha kara wamma keri bang ibb girri le, in killah nluwo le ingha muri benni kwa woi nluwe ya. ⁴Ngha a kum ga ibbah ni usulo ahri ahle ndahi mburje angle njungni i ka nwa iih aramuri.Ingha bwa lel gilowo ah bangle bwa ke giloye ke biyi gi sorole ya ah billi ya, igh ka nwa ni gi sorole ni kumo ah bang le ya. ⁶In ngha bwa mag gishe ke gishe ye li bol gi sorole bwa a biliya benni mag gishe ya ka nwa ga gishe pinshiya..⁷Ingha bwa pi bi ba muri kala mbolo ahgle gi kumnale ibi gilyi beye ke a ibba riya ah leye ya ingha a kum mayibi yeya, mayibi ya ka nwa ka ara muri. ⁸Keminiyo ingha a bol manyibi yele bah telle lah ye kakka abin ba waanjo ah shini aghle bi ngha ya gi nyibiye . ⁹Ingha bwa pag gimashira ahgle ndah gi bwara ni mama bwa nah eh mamemniya in beye kena bin bawabnjo beni njoh bol gha ih bi beye ih nwa in aramuri.¹⁰Ngha bwa pi biyi bah muri kala mburje, ndah, njung ahgle giluwoni ibi tiyi bini, ke giluwo ye wu aghle kum kuni ahghle a ibi ni ibah bung nya shiniya. ¹¹Ah yangha kwa bari ah kakan yahweh ke bi digha bwatolla gile bi bah muri kala gha. bah telle girika ahg giwbna ni le bogho ni ki nwa gha. ¹²Keminiya ingha a ibi ni ibah ah biniya, beye ka nwa bah telle ga ah ibbah. Ngha gilowoyeya ingha a ibi ni ibah ah biniya, beye ka nwa bah telle ga ah ibbah. ¹³Ngha gilowoyeya a saniyi lulushigha, ibi bogho ih zune in jung shini. Ni ih nwa gilowona saniya.¹⁴Ngha bwa jim giluwo a bi bah muri kala ke giluwo ye kum kuni ahgle wu nya bin teleya, beni giluwo ye biniya ka nwa. ¹⁵Keminiya ingha bah telle giluwo ye ngha biye, bogho ni ki nwa gha mbololele.¹⁶Ngha bwa sor kung muna ngalang ni bung nya pag buriya, ke nong ni ni ya, in ka pag buri a tenne ih ka nwa mbolo ni kwa a bugiya. ¹⁷Ngha a teri shibi mabuna gha, ih kanwa mbolo ni ki tig muna ngalang leye bura gha .¹⁸Kebi in dagg bal vuliyi nju ah tiring yong gha. ¹⁹Beni kwa agh mang giluwo gha ah wol nluwe²⁰Ah gir ja beni kwa dariya gilang gha sei Yahweh ni mwo aka dariya. ²¹Ke bin peyi biri ga ni botiyiya gha ahgle in dumi nji tenna ah muri giriya, ma mamiyoma in yongna biri kana a nje masar.²²Ka payi bama ahgle mbawari gani botiya gha. ²³Ah ganshi yang le a bwa ah gorangle ngha oh bwa le yang. ²⁴Ya lulla lang ka pinso le ngha wolnluwo ni gara buwo. Mamo ka kadigka bah bura nya ah muno ka diya ah mbawari.²⁵Ah pi baliyang tagma mbolo ni ngba a ba pa tagma ke bah nweyo ni buro ah muriya. ²⁶A tol dagra le bwo bah muri kala le a nyeshiyi ne, keri bang kara igna,. ²⁷Ini ki pag gi vuliyirung le, ini ki pag dagra le mag ih ye nogha ye? ingha gorang ngha, inga oh yi, ah teh mini agh muri.²⁸Na ah wo biyi luli Kulli ya ahgle ah sagha ah murung le yong ngha.²⁹Na ahwo dag dag te pah bung ni ga a kuma ah bang lowa a pem ah mimalalo. ³⁰Aka Pagnina ari a deg ndana njung kara tong bari ni aka pag na nina ari a dseg nadan njung karatong bari ni aka pag na ngiyang keminiya kara ma tongbittaro ni aka panagni. ³¹Nga digha a balinyang ni ngha seg yama ni gilunsung bolga a lusung ngha, ngha ninanle a piyi ah minara ne. manyibi ka nyeni ga ibbah in nya giri ya le, iah ka mayi at te ini manyibi.

Chapter 23

¹Ke iɓɓi pagyiriya, ken kwab kunyong ne aɓa gima shira gha, ate nga diggha aɓa pagyiri mashira . ²Ke ibɓin paggimashira gha, ate ammwa dukɗuk gha ki pagyiyah. ɗeshiya ken nkurte yiri a kaɗung nzugha, ate nga poshiye ammwa gha, ate ngatigha aka kennghi gimammwan. ³Keh iɓɓi dumi ɓa ennah erishiɓine a kudung nzugha ate inyani ɓa mmurighagha.⁴Akenne, ake kum, ndah le ɓannoh lo ko bulhjengle bwarale a nyeshine. ⁵Beni kwa kene kekung nbulnjeng le ɓabannahle, gitollah pareh njeh ibbi annih longshe.⁶Keh ibɓinshiɓi pagghi ɓa ennah gimammwang akudung nzogha. ⁷Imɓang kwatenana, ken nwolluo banjitenggha ni bayyong ma mwangha ma menggha nigi agtale ɓayyong mashirah gha. ⁸Ken aglih kung gha ate linkung gha yagha iwangin njung, ni tol dengshe mamwang a kun yallung. ⁹Ken ndumih brih ganih'ya mamiyong magha inyara paghale brih ingha beriya inyongni abri anjeh Masar¹⁰Ngha ding ɓabangleyong bowoh toppurummoh nyongha ga tolgi sorohni, abɓangleyonggha. ¹¹Mbwong ma tombruɓariyegha indag gisoreh ibbia ussullo ni gah tol gumung ntringeh gha. ate ashi leyong ni, nyani grigha ibɓi alli nshille, ayam ɓalussung ma ibɓi alli, ninah ɗeshiliya inni nga pagyi babang innabi ni mah zaitun ninah.¹²Antiring karama toppurumoh ni nga pagnitumoh leyong. mama ki pagma tombrubariya nga ussullo, ate andahleyong nnah bulnjengleyong ibɓi ussullo. Niagguroleyong, nia brihleyong ibɓi a magriyang. ¹³In magkiriyong rih giwanalang. Keh ibɓi ogkunyong inyongha, nga jim ngumu abi a gillang le yanggha.¹⁴Njibɓunoh taroh nih nga paggah a bowoh ate murung. ¹⁵Dingneyong, nmuhme nga lanmgilinani nyaki mmur gha gha nigha mama wabiyong gha. Ngali gilinnah ni njaki murgha gha kara tomburuɓari, kumbangni atiggha ashierini aggori eh abib gha , ayeh shienriyeni a pushiniyong anjeh, Masar ke ibɓi nzwa binang ni babiyong nyegho.¹⁶Npag njibunohle gissoroh makundunah ni. Billa abɓang leyongha ni kuntabɓih. Deshiliyah nye nye nga pagnjibunoh mamal tolgissoro arimalla'le mbwong ¹⁷Nde tahroni a bwang abbunna ka nduni muyang akandung murungKulli.¹⁸Ken kwab nkillahlang ni gih mushigrih kempahgha. Deshiliya ken, nting, mmurung gilluo, ni awollah karah njibunolang, gha ibɓi nnong gha. ¹⁹Dingneyeng, mu'hmel, nga zunni, gissoro ma kundunnaleyong ni, ɓillah a ɓanghleyong gha a leh mmurunkullileyong, Deshiliya, ken nlam munna mbul, ni a pussaye gih, gha.²⁰Mini mmuh, nga tashi denglah, lang ni agorih mallaika gha. Adungyong ikalelyong, antring ngiyaleyong ikakaniyong abbah, ntighatemmuyong gha. ²¹Nphigullole, nmmagkriyongrih, tannanale, ken nloyigha ate mahni toyiyong tamashirah leyong gha inni pagbeni nzua temmurang gha. ²²Nmagkriyong rih tennana le, npagah kwa nwabbale, nga, ding ɓannahle aɓba ɓannahleyong ni ɓassoriyibangle, ɓassoroyibangle yong.²³Ndenlahle Kulli, kah agddunna ika billiyong abba abbeni agori, Amoriyawa, ni a Hittiyawa, ni a Ferizziyawa ni a Kan'aniyawa, ni a Hiwiyawa, ni a Yebusiyawa nyenga wulluoyang kwa. ²⁴Ni nga gunghadung a gillangleyang gha, keh yeng nga pagyang gipagnnah gha, ken pagnigah mama a yongha apangha, nwolluo agillangleyang kwa. ²⁵Ngha pigtia Kullileyong, mamentea ngha goushi gilinnale yong, ni muruh ma nuhleyong, nyengha toyiyon nkonohle yong.²⁶Njehleyong gha, ɓammah, ni wa soyimmunagha, na dehshi akun, nkoɓi bammah, anjeh gha. ²⁷Ngha pahyong ussullo massannah. Ngha tingyi aɓenni ngha, lunriniyang'gha ngoɓongriyang. Ngha tiggha aɓeni ki shibiyong gha, aka pil nzunyang ni mereh. ²⁸Ngha tignkwang ma tahbang adungyong ibɓi pigyong a Hiwiya, ni a Kan'aniya a Hittiya. ²⁹Ntring buwo moh ni ngha piriyong yang gha, ate ke ibɓi njeh ibɓi ding bambulah gha ate a yam ballussung, ka agbeh.³⁰Fittong nifittong ni, gha prigniyonyang keh gowolleyong ka pehqrah njeh. ³¹Ngha tigyong nzang, a kummuru magullale. Aɓa maliya, kenna kunmmuru magullale Filistiya, ye logwo allussun kenne kunɓaghamurule Yufiretis. Ngha pah abɓayongni njeh gha a biyong ngha pihyang addungyong. ³²Ken nkurtenanahniyang gha ni aggilang le yang kwa. ³³Keh ibɓi adigha njehleyong gha pah akatinyong ngha paggha gimashira, nyengha pihtia'agillangleyang ate gireh ka digiyong gibbolbang.

Chapter 24

¹Le Yahweh nah yi Musa, "Zu a binang-weh, Haruna, abihu, ni aɓa tenna le Israila woro tahro pur lum, le ke ngussang a dunna. ²Musani ni muri ka gan zu a karang. Anshile ni ki zu a karang, ko ke a zu nini ya."³Musa woro ke waɓɓi aɓayong kwa atenana le Yahweh ni agilla le. Abayong kwa ag ni kunyang mwoh le nah, "Sa pagha aga kwa Yahweh waɓɓa." ⁴Le Musa nyongli atenana le Yahweh kwa. Ni beri sup, musa gil deshile ɗahra a kushi nkonno le tangshi atahli gbingra lumpur ɓahri. Ate atahli ye ka tangha tukushi akunvarre le ɓa Israila lumpur ɓahri.⁵Tashi adennah a ntiri aɓa israila a ke pah gipahna pingsa ni ɗahri gipahna ololo ndah a bin Yahweh. ⁶Musa tol nshile nkilla ye a mingiri; meshiyi nshile a muri deshile ɗahra egh.⁷Tol goɓomteng le ogrung le banghi ɓororo a ogho le aɓa Israila. Anah, "Sa pag ga kwa Yahweh waɓ ɓa. Sa og yi bang." ⁸Le Musa tol nkilla le meshiyi aɓayong ni. Nah, "Ga ni pag nkilla le ogrung ni Yahweh tig ni yong a nji ri pah yong atenana ma ogrung ni kwa ni ya."⁹Le Musa, Haruna, nadab, Abihu, ni aɓa tenna le aɓa Israila woro tahro pur lum wora muri nkonno. ¹⁰A shina Kulli le Israila. A ɓa kushiya ngha ni ba a gogro ni tahli ma safire agh, kunwar ninga ɓakuli. ¹¹Kulli ni tig bih a muri amagula le aɓa Israila agh. A shinna Kulli, le a lihna a nuhna.¹²Yahweh nah yi Musa, "Zu a binang ba a muri nkonno ni a ɗig nghang. Nga poh atahli sherah, ni gigilla ni alagbang, ni nyongla muri ya, nina agh aka aliyi yang," ¹³Nina agh Musa log ginya ni Joshua ɓa angni le a wora muri nkonno le Kulli.¹⁴Musa nah yi aɓa tenna, "Nɗigha ba nlel sung ha se te shi nyere bin yong. Haruna ni Hur ngha a bin yong. Ɓwa ngha nghang ni mohno le, ih ɓi kehna bin yang. ¹⁵Nina agh Musa wora muri nkonno, le nlagiri vulliyi.¹⁶Gusso le Yahweh suhla muri nkonno Sinai, le nlagiri vulliyi ha akara topur mwoh. A kara ma tonɓahri ya gor lulli Musa a yeh nlagiri ye. ¹⁷Puro le gusso le Yahweh ngha ninga gishe ni a muri nkonno ki lih ini a nji aɓa Israila nina. ¹⁸Musa ingna a nlagiri ye le wora muri nkonno. Yangha a muri nkonno egh ha akara woro ɓahri ni aduh woro ɓahri.

Chapter 25

¹Yahweh waɓteng ri Musa, ²Waɓɓi aɓa Isralia ih a aghang pahbung abin beni agha a yahli ya. Ɗingna aka aghang apahbung ni.³Apahbung ni ni ɗigha aka agha a biyang: zinariya, ajurfa, ni tagulla; ⁴Ni ulu ma yinyeng ma muru nki nguɓu ni ma yinyiling; ma-bonna; a nyong-mbul; ⁵Agub-nju ni a ɓangshi ni gi ma bangna agh ni leda ma ngubu; ni ngung-nkalang; ⁶Murum ate a kashidah bin ɓang Kulli; agi sunasuna ate murum ɗahra ni agi ma sunsunana ma pinsa ⁷Ni onis ni atali ni akpang b ani a gera a kikil ya aka tigbiye kwar ate muran, ate ih nɗig ni yang.⁸Ɗeh agil ngha lah ma gerenteng ate ih ɗigha a ntiring yang. ⁹Nga paghi ninga mama nga ɗumi yong rinpagha ni nah a gilli tara bin-ɗahra ni agi-gille.¹⁰Nga gil doroshi ni ngung nkalang; nono le ka ɗi nono-bung ɓari ni nshile; wagha le bung mwoh ni nshile ni saɓa le bung mwoh, ni nshile. ¹¹Ɗingna nga fuiyi ɓa-yeh, ni niumi ni zinari ya ma ɓonna; le nga ɓoangshi bikuli le kangni ni kara zinariya.¹²Nga ɓaghi nyeh zinariya, le nga, tig yang ari kushi ɗoroshi ni ihne ya, ni nyeh ɓari a nji kahri; ni nyeh ɓari a nji kahri nyeh ɓari a nji kahri; ni nyeh ɓari a nji kahri ma ɓi. ¹³Nga gilah agbali ngung nkalang, na vuliyi yang ni zinariya. ¹⁴Nga isha agbali nkalang a nyeh ni kari doroshi ya; ate tol tara bin dahra.¹⁵A gbagli-ngung nghe ka ɗigha ri anyeh doroshi; ke a shishi yang a kari ya. ¹⁶Ɗigna nga tigha agi lagbang ogrung ni ga pahyong ngha a yeh doroshi. ¹⁷Ɗigna nga gi vul kum akuwati ni zinariya ma ɓonna. saɓa le ih pag kusung mwoh ni nshile. ¹⁸Nga gillah apaturung ɓari ni gi tulgiri ma zinariya a kum gi-vulgi ogrung.¹⁹Nail keru mwoh a nji kun gi vul gi orgrung, ni maɓih a nji kun mamona. Nga gil yang ninga mwoh ni ari gi vul gil-ogrun ngha. ²⁰Apatari a keruh nghe ih a ɗig suwaɓ abikuli ate pih murfi nghe milim, a ɗigha dung ariyang, a nji ntiring gi vul kun gi ogrung nghe. ²¹Ɗingna nga tig gi-vul kung gi ogrung nghe a muri doroshi, le nga tigha alangbang ma ogrung ni ngi pahyang ngha a yeh doshi ye.²²Ini pag doroshi n inga kun-yong ni ya nga nahteng ni yong aba ntanghand a bi kuli le gi vul agi putirung nghe ya. Ih ka ɗig ari ntirina a lagbang ogrung n inga waɓiyong giri a muri alagbang n inga puwo ate aɓa Israila agh.²³Nga gil deshile ma ngun-kalang. Logho le ka ɗig bung ɓari; wagha le ka ɗig bung mwoh, saɓale ka ɗig bung mwoh ni nshile. ²⁴Aka gir kuni ni zinariya – kwar le a bangshi muri ni kangni zinariya.²⁵A ka gil ga aka kangni ni wagha le ninga ɓabung ngha, ni a kangni ni bangshi ni zinariya. ²⁶Nga gilyi nyeh zinariya ih ne le a tigha a nyeh a gbingra ihne, a ba akusung ihne nghang ngha agh. ²⁷Anyeh ka bama ri ga a kangni ate ɗag ba agara-ngun, ate tol deshile ye.²⁸Nga gillah agara-ngun nghe ari ngun nkalang ni vuliyi yang ni zinariya ate aka tol deshile ye ni yang. ²⁹Nga gil akoro-fungna, ni ajipete, agi-tuntuli, ni aduh ni a pangni a tumo ate pah gi-nuna pahbung ngha. Aka gilyang ni zinariya ma kwar. ³⁰Kunbang ni kwa agh, n’woro tig nghang burodi a muri deshile a dumang.³¹Nga gil gi tig kashinda ma a tul ni zinariya ma kwar agh. Gi tig kashinda nghe ya a gilli ni tipe, ni ngiri. Akuni ni aga a kpani ya posah agiri aka kpa ɓyang a gilyang ba mwoh agh. ³²Apashe tomurmwoh ka puro ka geriya ngiri -apashe taro ka ɗigha njiba mwoh agh, le apashe ma tig kashinda ni taro agh ka ɗigha njibi mamona.³³Pashe ma kunduna agh ka kum cups taro ni a gilininga fure blossom, ni tina ninga mbugiri ni posse, ni cup taro ni agillah ninga fure blossoms a njiri pashe mamani, ni tina mbugiri ni posse giri ya. Ika pag ninga a nshile ni kwa lopurmwoh pu rari gi tig kashinda agh. ³⁴A muri gi tig kashinda kana ngiri ya ntiri shaft agh, a cup ihne a gil ninga tu almond blossom ni nbuyang ni bin kpabe ni posse.³⁵A tina pashe mama kundun na ni ɓari ya-agilli ninga mwoh ni ri ya-ni tina pashe ma ɓari ya – agilli ɗeshili ninga mwoh ni a ri ya. Nina n inga pagni tina mbuye ma taro a a bun ɓari, a binje le pashe ma taro, nga gilli ninga mwoh ni ya. Ika ɗig ninga anshile a pashe ni topurmwoh logha ri gi-tig kashinda agh. ³⁶Tina ambuyang ni apashe ka ɗig kwa mwoh ri, zinariya ni mwoh a wala gishe ya.³⁷Nga gil gi tig kashinda ni kashinda le tompurɓahri ya, le ngoti gishe ri kashinda ate a tuhbang. ³⁸Agi pon giri nit ol giri ya n’gilyang ni zinariya ma kwar. Agi pon giri nit ol giri ya n’gilyang ni zinariya ma kwar. ³⁹Npagtumo ni talent zinariya ma kwar ate gil gi-tig kashinda na anshile a agi pag tumo, ⁴⁰mpagyang ninga ja pagha ni ndumo a nkonno agh.

Chapter 26

¹Ɗigna ngha gil tahra bin ɗahra ni kanda gi gwarbang lum mama a gilli linen maɓonna ni zargina, nleghe, ni njinguri ma bangna a giliyi ni cherubim. Ga ka ɗig tumo le ɓa yeri tumobung. ²Ɗigna nonno le kanda gi gwarbang ni kwa agh ih bol bung woromwoh pure tonpur tahro. Ɗigna akanda gi gwarbang ye kwa agh ka pyere. ³Ɗigna akanda gi gwarbang tongno ka dogha ari yang, le ashile a mamona ni tongno ka dogha ari yang.⁴Ɗigna nga kag yi ni ma zargina mama meshili kun anji njibang ari kanda gi gwarbang ni meshili ngonshe makunduna agh. Nji njere ninga billa, Ɗigna nga gil jamme ari mamah meshili kun ari kanda gi gwarbang ni meshili ngonshe ma ɓahri ya. ⁵Ɗigna ngha ah kagyi woroɓahri pur lum ri kanda gi gwarbang makunduna, ɗigna inga kag tuhli woro ɓahri purlum ri kanda gi gwarbang ni meshili ngonshe maɓahri ya. Pag ga ate atuhli ye ka shina a ri yang. ⁶Ɗigna nga pag gi bamgiri ma gifungna nyinyiling woro ɓahri pur lum le a kpaɓi ni akanda gi gwarbang binmona ni yang ate mama ih kpaɓ tahra bin ɗahra.⁷Ɗigna ngha gil akanda gi gwerbang ni nyong mbul avulli tahra bin ɗahra ni a nguri. Ɗigna nga gilla akanda gi gwarbang lumpur mwoh. ⁸Nonno le kanda gi gwerbang ni kwa agh ka nonno bung woro mwoh pur lum, le dara le kanda gi gwerbang ni kwa agh ka nonno bung ihne. Agi gwerbang ni kwa lumpur ɓahri ya ka pyerre. ⁹Ɗigna aka kpaɓ akanda gi gwerbang tongno ri ari yang le anshile topur mwoh agh a kpaɓyang ari yang. Ɗigna aka bam akanda gi gwerbang topur mwoh a kundum gungri.¹⁰Ɗigna aka tig ankoɓe woro ɓahri pur lum a kun malla le kanda gi gwerbang ama kunduna, ni ankoɓe woro ɓahri pur lum a kun malla le kanda gi gwerbang ni dog yi ama ɓahri ya. ¹¹Ɗigna aka gil agi bamgiri ma azurfa woro ɓahri pur lum le a ishi yang a ankoɓe egh. Le a dog yi gungri egh binmona ate ih ɗig giri mwoh.¹²Anshile kanda gi gwerbang ni uwo, mama ki gyerre uwo ari kanda gi gwerbang ma gungri ya, ɗigna aka gyerra nzum tahra. ¹³Ɗigna kanda gi gwerbang nonno bung mwoh ngha nghang mwoh a nji gini mwoh le maɓi ngha nghang a nji gini mamona- mama a ɗagha saɓah le ninga akanda gi gwerbang ma gungri agh ɗigna ih ka gyerre a nji bin tahra a nji bang mwoh le ni nji mamona ate vulliyi. ¹⁴Ɗigna nga gil gi vulliyi tahra ni nyom njuh ni a bangshi ya, ni gi vulliyo maɓi ma nguɓu maɓonna ih ɓi vulliyi mur mamo wo.¹⁵Ɗigna nga gilla agbagle ma suwap ni ngung kpangrang ate tahra. ¹⁶Saɓah le gbagle ni kwa agh ka ɗig nonno bung lum, le dahra le ka ɗig nonno bung mwoh ni nshile. ¹⁷Ɗigna angung pangha ngha nghang ɓahri mama kwa agh ri gbagle ate dogho le ari yang. Nga gilla agbagle le tahre a njinjere ni. ¹⁸Ngha ngilla agbagle ate tahra agh, ɗigna nga gilla agbagle woromwoh ate nji gangrah le.¹⁹Ɗigna nga gilla akushi yang ma azurfa woro ɓahri ih ɓi woro tinna agbagle ni woro mwoh agh. Ɗigna akushia ɓahri a tinna gbagle makunduna ih ɓi ɗigha agi bolli ɓahri, ɗeshiliya akushi yang ɓahri ka wora tinna gbagle ni kwa agh ate ih ɗi agi bolli ɓahri. ²⁰A nji gini ma ɓahri le tahra, a nji eɓɓe ya, ɗigna nga gilla agbagle woro mwoh ²¹ni akushi yang woro ɓahri ma azurfa. Ɗigna akushia ɓahri a tinna gbagle makunduna, akushi ɓahri ari gbagle mama kpah nghang ngha, nina wori.²²Ate nji nzumo le tahra a nji makuli ya, ɗigna nga gilla agbagle topur mwoh. ²³Ɗigna nga gilla agbagle ɓahri ate gbinnah le tahra egh nzumo. ²⁴Ɗigna agbagle egh ka koriyo a tinne keminiya a dog wo a bikuli bin kpaɓe. Ih ɗigha a pag yi ninga ari agbinna le nzumo kwa. ²⁵Ɗigna agbagle ngha nghang tonpur tahro, kpaɓni akushi yang ma azurfa. Ɗigna gogwo le akushi yang kwa agh lum pure topur mwoh, akushi ɓahri a tinna gbagle makunduna, akushi ɓahri a tinna mama kpah nghang ngha, le nina ri anshile.²⁶Ɗigna nga tig ngung gangrah tongno ni kpangrang ate agbagle le tahra egh a nji bang mwoh, ²⁷angung gangrah tongno ate agbagle le tahra a nji bang mamona, le angung gangrah tongno ate agbagle le tahra a nji nzumo nji makuli. ²⁸Ngung gangrah ni ntiring le agbagle ya, ini ka ɗig nshile wora bikuli, digna ih logha malla kehna a malla le.²⁹Ɗigna nga vulliyi agbagle egh ni zinariya. Ɗigna nga gilla anyeh leyang ma zinariya, ate ih ɓi ɗig gi bolla angung gangrah, le digna a vulliyang ni zinariya, ³⁰Ɗigna nga gil tahra egh ari bil gi waɓna ni a ɗuma muri nkonno agh.³¹Ɗigna nga gil akanda gi gwerbang ma jargina, ma lenghe, ni ma njinguri ma bangna, ni ma linen maɓonna, ni ni nyonglo le cherubim, tumo le ɓa yeritumo bung. ³²Nga gerri a muri agbingrah ihne ma ngung kpangrang le a vulliyi ni zinariya. Agbingrah ni ya ɗigna aka apagni bin gyergiri ma zinariya ni a tigha muri atinne ni ihne ma azurfa agh. ³³Le ɗigna nga gyer kanda gi gwerbang binjeh le gi bamgiri, le nga zuni doroshi le ogrung gigilla. Akanda gi gwerbang ka koriyi bin ma gerenteng ri bin ma gerenteng mama uwor bang ngha.³⁴Ɗigna nga tig gi nwah a muri doroshi le gigilla ogrung, mama a bin ma gerenteng ni uwor bang ngha. ³⁵Ɗigna nga tig deshile a nzum kanda gi gwerbang. Ɗigna nga tig bin tig kashindah ki shin deshile a nji gangrah le tahra. Le deshile ka ɗigha nji eɓɓe.³⁶Ɗigna nga gil givul kun gungri. Ɗigna nga gilli ni ma jargina, ma lenghe, ni gima bangna ni linen maɓonna ma ɓalina, tumo le tahgiri. ³⁷A muri givul kun gungri te ya, ɗigna nga gil agbingrah tongno ma ngung kpangrang le a vulliyi ni zinariya, le nga soɓɓoh akushi ma tagulla tongno ate muyang.

Chapter 27

¹A yaka gil binɗarah ni ngung acacia, saɓale kusung tongno, ɓaye kusung tongno. Ɗeshile ya ih pyeri kwa, le sabale a bikuli kusung taro. ²A yaka buri a girbang le inne niga njemele deng ndah. A njeme agh a giliyang mwo ni deshile, le aka vuliyi yang ni gifungna ma poshina.³A yaka gilya nkori ate deshile agh: ankori ma pon tubu, ni gi pon giri, na koro li giri, ni gi eshi nyama, ni kandakye pon gishe. A yak agila agi lam gire ni gifungna ma poshina. ⁴A yaka al ga a vuliyi ni deshile egh agh, ni gifungna ma poshina kwa. Gil muna nyegh gifungna ma poshina ari girbang inne.⁵A yaka tig gi pon tubu atiye deshile, giyap ni girbang inne agh. ⁶A yak agila amunagara atiye deshile, amunagara ngung dingni, a yaka vuliyi yang ni gifungna ma poshina.⁷Aka ishiyi a munagara agh a muna nyegh, le a munagara agh ka digha a girbang bahri le deshile agh mama a tolli agh. ⁸A yaka gil deshile agh ni tulli, ngung mama asher agh. Aka paghi n inga mama adumo amuri nkono agh.⁹A yaka gil bing Digna ate tabernacle. A tigha gigeriyina a nji south le bing digha agh, gigeriyina ma mwa ma linen ni ashore agh, sabale kusung woro tongno. ¹⁰Agi geriyina agh ni njung ntagha wuramuwo, ni tinna gifungna ma poshina. Aka tigha a ngalung ari a ngung tagha, ni gifungna ma digdele.¹¹Niga njere ni muwo agh, nji bing north, a tigha gigeriyina sabale kusung woro tongno, ni ngung tagha wurramuwo, ni tinna gifungna ma poshina wuramuwo, a ngalung ri a ngung agh, ni gifungna ma digdele. ¹²A nji bin Digna agh ki nyera a nji west aka tig kanda giri sabale woro bahri purl um. Ihka digha a ngung tagha lum ni tine lum. ¹³A bin Digna agh agh aji ba kara ki wamang agh sabale kanda giri kusung woro inne purl um.¹⁴A gigeriyina nji bin igna ka digha sabale kusung lum pur tongno. Aka dighni ngung tahro ni tine tahro. ¹⁵Kung kangna Digna agh akum gi gbara agh sabale kusung wuramuwo. A gil gi gbara nleghe blue, purple, scarlet materials ni kanda giri na sori agh, tumo le ba soriyi giri. Ihka Digna ngung tagha inne ni tine inne. ¹⁶A gung tagha bin Digna agh kwa, ke kum gara gifungna ma poshina, ni ngalung gifungna ma posina, ni tina gifungna ma poshina.¹⁷Saɓale angung lah kwa agh ih ɗigni agara gifungna-poshina, gifungna-poshina agalun na gifungna bangna tinne. Ke saɓale kasa ɓahlah ka ɗigh kusung woro tongno, gwoh yale kusung woro bahri purl um, logho le bikuli kusung tongno ni kanda giri ma mwa ma soriyina geriya ri kw ani a tina gifungna ma poshina. ¹⁸Aga kwa aka paghni tumo a tabernacle agh, ni ngung tagha le agunri ma tabernacle ni bin Digna agh a gili ni gifungna ma bagna kwa. ¹⁹Aka wabi aba yahuda kwa a zuni murun Olive, ma gamna yarata, ate kikaya ih possibang atebi.²⁰A gah tigha aɓah-Israila a zu ni murung ɗarah, apur gereteng, a ke kanshida ate ih woro pini. ²¹A ye gungri kpaɓɓa, a njung ma gidenna ngha kundung leh Kulli ih ngha kpaɓɓa gara ogrung agigilla, Haruna na muni ka tig kashida ih woro poshibang a kundung Yahweh, ni kupolla zu a beri. A gipagna ni ihɓi ɗigha gigilla ari anjah aɓah Israila.

Chapter 28

¹Gor muro, Haruna ni amuni-Nadab, Abihu, Eliyazar, ni Ithamar- a ntiri aɓa Israila ate a ɗigha amalah lang. ²Ɗigna aka sor yi Haruna muna ngwo dagra mama ih pagna nghang tumo agh. Dagra ni ya ka ɗigha ate gusso ni ɓor shina le. ³Ɗigna aka nahteng ari aɓayong kwa, aɓeni ni yeriteng a yahli yang ngha, aɓeni nɗungshina yang ni bongho ma yeriteng ngha, ate mama a sor dagra le Haruna ate a tighi gerenteng ih pag nghang tumo le malah.⁴Ɗigna dagra ni a sor agh ka pagni kukuya muri Efod, dagra ma saɓna, giɓugna mel, giɓum murung, ni nguri ɓung. Ɗigna aka sor dagra ni a tigha ate murang ngha. A tighi ate muna tehro Haruna ni amuni ate a pag nghang tumo le malah. ⁵Aɓa tahgiri ka pagtumo ni njinguri maɓonna ma zinariya, ma bulla, ma nlenghe, ni ma bangna.⁶A gil efod ma zinariya, ma bulla, ma lenghe, ma njinguri ma bangna, ni ma tahna njinguri maɓonna. Ih ɓi ɗig tumo le aɓa yeri tahgiri. ⁷Ɗigna a sor yi minkanda giri a gogre kwa ɓahri. ⁸Nguri kurɓung ka ɗig gitahna maɓonna ninga efod; ih ɗig kandagiri mwoh ni efod, ma tahna ni njiguri maɓonna ma zinariya, bulla, lenghe, ni ma bangna. ⁹Ɗigna aka tol njitahli onyz ɓahri le a nyongli lulli amuna Israila a muri.¹⁰Alullung topurmwoh a muri tahli mwoh le nshile topurmwoh a muri mamona tahli, ari ɓilla leyang. ¹¹Ninga yonglo le gi tigbuh ini a yonglo muri tahli ye ka ɗig nina, ɗigna a yongli lulli amuna israila a muri tahli ye. Ɗigna a tigha atahli ye a ɗigna le zinariya. ¹²Ɗigna a tig atahli ye ɓahri a murikandagi efod ni gogrung ngha, atahli ye ate ih dengshi ni amuna israila. Haruna ka tol alulli nghe a gogre kwa ɓahri ka kani dum Yahweh ate ih ɓi dengshini yang.¹³Ɗigna gilli ni zinariya ¹⁴ni njilang mel ma ɓahlina ni a gil ni zinariya ninga nguri ni dogyi giri ya, le ɗigna a dogyi njilang nghe ri tighe¹⁵Ɗigna a gil luhwa egh ate gi waɓna, tumo le aɓa gigil la ni, a gilli ninga efod. Ngilli ma zinariya, ma bulla, ma lenghe, ni ma njinguri ma bangna ni njinguri maɓonna. ¹⁶Ɗigna nga kar aluhwa mbende ɓahri. Mwoh ka saɓah le mamona ka nonno.¹⁷Ɗigna nga tangshi atahli ye a bang ihne. Tangsa ma kunduna agh ɗigna ih pag ni karneliyan, ni tofas, ni zumrrudu. ¹⁸Tangsa ma ɓahri ɗig ni kirisolat, ni saffaya, ni daimon. ¹⁹Tangsa ma tahro ka ɗig ni yasin, agat, ni ametis. ²⁰Tangsa ma ihne ka ɗig ni beril, ni onis, ni yasfa. A tig yang muri gilla le zinariya.²¹Ɗigna a tangshi atahli ye a ri alulli amuna Israila. Ɗigna yonglo egh pag ninga mama muri muna nyeh ya, lullung ni kwa mwoh agh ih ɓi tangha tukushi mwoh le akunvarre lumpur ɓahri ye. ²²Nga gilla muri luhwa egh njilang ninga ga ki dogyi agiri ya, le tumo ɓahle ɓi ɗig ni zinariya. ²³Ɗigna nga gil muna nyeh ɓahri ma zinariya le nga tighi kun aluhwa ye. ²⁴Ɗigna nga dogyi anjilang ma zinariya ni ɓahri ya ari kun aluhwe ɓahri.²⁵Ɗigna a kpaɓ kun anyeh ma ɓahlina ni ɓahri ya ari a gilla ye. Le a sor yang ri kanda gi gogrung le efod a nji dumi. ²⁶Ɗigna a gil amuna nyeh ma zinariya ɓahri le tig yang a kun aluhwa ni ɓahri ya, a kuni a kari kunni ma njiɓa yeh le efod²⁷Ɗigna nga gil muna nyeh ma zinariya ɓahri, le nga sohri a tinna kanda giri ni gogre ɓahri ya, a nji dum efod, a bikuli gi kur ɓung. Ɗigna a kuri ri luhwa nji ri muna nyeh le ni a kura rimuna nyeh le efod. ²⁸A kur nguri muru jargina ri muna nyeh le luhwa le a dog yi ni muna nyeh le efod, ate mama ih ɗigha bikuli gitahna nguri ɓung ma efod. Ih pag ninga ate ih ɓi luhwa dog yi ni efod.²⁹Ngha Haruna ka ingna bin ma gerenteng ngha, ih tol alulli amuna Israila a kikili ngha a kukuya le ate gi waɓna, ³⁰ate ih ɗig gi dengshina a dum Yahweh. Nga tig Urim ni Thummim ari luhwa ate gi waɓna, ate ih ɗigha kunyahli Haruna ngha ingna dum Yahweh ya. Nina agh Haruna ka tolli nina kare ni kwa agh ate gi waɓna a dum Yahweh ate aɓa Israila³¹Aka sor dagra ma saɓna ma efod mama njinguri ni a tahni ya ma jargina ni. ³²A tig melli ntiring ate issa. A tah njinguri a kangni ni melli ye ate ke ih ɓi san ngha. Ga agh ih ɗig tumo le aɓa tahgirii.³³A bin njeh le dagre ya. Ɗigna a sor njinguri muru jargina ki pur njingun rumman,ma lenghe, ni ma bangna kwa kangni. A tig gitulla ɓuana zinariya a ntiri yang kwa kangni. ³⁴A tangshi ninga gitulla ɓuana le njigun rumman, gitulla ɓuana le njigun rumman- nina ke woro- kwa kangni kushi dagra ma saɓne. ³⁵Haruna ka mel dagra ma saɓna ye ngha kwa ih pagni tumo agh, ate a woro og ɓua le ngha ih ingna bin ma gerenteng ngha dum Yahweh ya ni kunbang ni ɗagni beh ya. Ngha nina ate ke ih wuh agh.³⁶Ɗigna a gil yi gima penlang ma zinariya le nyonla muri, ninga nyongli giri ni muri gi tigbuh agh, "Gerenteng bin Kulli." ³⁷A tig nguri ma jargina a ri gima penlang nghe le kpaɓi ri gi ɓom murung. ³⁸Ih ɗigha kundum Haruna; ih ka tol gimashihra ni kwa ka ɗigha ri gipahna ni gerenteng aɓa Israila tigha bin Yahweh. Ɓom murung nghe ka ɗigha muri ate Yahweh ka ag gipahna leyang.³⁹Aka sor yi min dagra ni njinguri maɓonna ma linen, le a gil yi giɓom murung ni njinguri maɓonna ma linen. a sor yi min nvulle le malah, tumo le ɓa sogri maɓonna.⁴⁰Ate ɓoro ni gushi amuna Harunaagh, a sor yi yang dagra ni ni saɓ a agh, ni gikur ɓung, ni min nvulle. ⁴¹Aka mel yi Harunamun gwo ni amuni dagra. Aka ɗahri yang, a ishi yang, le a tig yang gerenteng binang, ate a pag bghabg tumo le amalah.⁴²Nga sor yi yang dagra ma mella nji ɓa yeh ih ɓi vulliyi tessalang, ih vulliyi ɓung yang zu a bel yang. ⁴³Haruna ni amuna ka mel dagra ni ngha a ingna a gungri kpaɓa ko ngha a zuni kari deshile ɗahra a za pag tumo a bin ma gerenteng ngha. A pag ga ate ni a pag gimashihra agh nko nyha nina agh le a wuh. Ga ni ka pag ga gigillani ni ki a ri ya agh a bin Haruna ni aminkahyi ni ka zu a zumi ya.

Chapter 29

¹Nibeniya a gah ni ngha pagha ngha tigha ya sah ate muranfg atema aɓa pagha tumo le amalah. Tol dendah mwoh a ntira agiluoh ni a njuh ɓahri nyha ni pyeh nghang ngha, ²Brodi ni njibogho nyha ri agh, ni agikagna ni nji-bogho nyha ri agh a jaliyi ni murun. Ɗeshiliya tol brodi ni njibogho nyha ri agh a jaliyi ni murun ngha. Pag brodi ni muh maɓonna.³Ɗigna inga tig yang a guwo mwoh, zuni yang a guwo, pah yang ni dendah ni anjuh ɓahri. ⁴Ɗigna a ka ɗumma Haruna ni amunabuna le a kunnjere ingna a gungri kpaɓa. Ɗigna ngha lagha Haruna ni amunabuna le ni muru.⁵Ɗigna ngha tol dagra inga ishiyi Haruna ni mindagra, dagra magula ni mindagra, le mindagra, ni njibba-kikil, kuri ni nguri bung ni layi ya ri mindagra egh ya. ⁶Ɗigna inga tighi vulle ni a mariya amuri le tig jeghe magereteng ari vulle. ⁷Le tol murunɗarah ih soɓɓi amuri, njinjere ni nɗahri ni.⁸Ɗigna ngha zuni amunabuna le ngha bughi yang larah. ⁹Ɗigna ngha ishiyi Haruna ni amunabuna le gi bol kunkangna le tig gikur murung ariyang. Le tumo le amalah ɗigna miyang gigila ma kikene. Njinjere ni inga ɗahrini Haruna ni amunabuna le ih paghi tumo.¹⁰Ɗigna ngha zuni dendah a kundung gungri ma kpaɓɓa. Haruna ni amunabuna le ka tig bih yang amuri. ¹¹Ɗigna inga wol dendeh a kudung Yahweh a kunjere ingna gungri kpaɓɓa.¹²Ɗigna nga tol nshille nkila ngha soɓɓa anjeme deshile bin ɗarah ni munabung, le ɗigna ngha soɓ nshille nkile kushi deshile ɗareh. ¹³Ɗigna inga tol murun nyamma ni vulliyi nji bah yeh ngha, nina agh ngha tol ngha vulliyi kunyeh ni njigbere ni bahri aghminɗuh murun ni a yeh agh; pinshi kwa a muri deshile. ¹⁴Keminiya nyam dendah te agh, a nguɓeh ni atibeh, ɗigna ngha pinshi yang a nzum kpaɓɗigna. Ih ɗig gipahna ma gimashihra.¹⁵Ɗigna ngha tol njuh mwoh, Haruna ni amunabuna le ka tig bih yang a muri. ¹⁶Ɗigna ngha wol njuh egh, le ih tol nkila ih meshiyi kwa a girikari deshile. ¹⁷Ɗigna ngha kashi lulushi nga lang ɓayeh ni akushi, le ɗigna ngha tigha a bumme, ni a mamah akashi ya ni muri binmona, ¹⁸A muri deshile. Le mpinshi njuh egh kwa. Ih ɗig gipahna ma pinshina a bin Yahweh, ɗummo maɓonna, gipahna ni paghi Yahweh ari gishe agh.¹⁹Ɗigna le ngha tol njuh mamona, Haruna ni amunabuna le ka tig bih yang a muri. ²⁰Le ɗigna ngha wol njuh nga tol nshille nkile. Ih dog kiri Haruna malih, ni kiri amunabuna le malih, akun muna bih yang magula malih, ni kun muna kushi yang magula malih. Le ngha meshiyi nkila ari deshile a nji ba kwa agh²¹Ɗigna nga tol nshile nkila ni amuri deshile agh ni nshile murun ɗahra, le meshiyi kwa amuri Haruna ni amunabuna le ni agi ishina le ni gi ishina le amunabuna le. Haruna ki ɗig gerenteng ate meng, ni a gi ishina le, amunabuna le ni gi ishina le amunabuna le ni ni.²²Ɗigna nga tol murun njuh, ni ngile, ni murun ni vulliyi bumme agh, ni mama vulliyi kunyeh, ni amindu ɓahri ni murn ri yang ngha. ²³Tol ngoshe brodi mwoh, ni brodi ma kagna ni murun ngha mwoh, ni kunli gikagna mwoh agwoh ni a tigha abrodi ma nji bogho nyha ri agh a kundum Yahweh.²⁴Ɗigna nga tig gah abih Haruna ni bih amunabuna le alogshi a kundum mang ate ih ɗig gipahna ma logso kundum Yahweh. ²⁵Ɗigna le nga tol n’nu a bih yang le a pinshi a muri deshile ni gipahna ma pinshina. Le ih pag maɓonna ma sunsunang ate meng; ih ɗig gipahna ni a peh nji ri pinsa agh.²⁶Ɗigna nga tol kikil njuh le Haruna mama atig gerenteng agh le a logshi ih ɗig gipahna ma logso a kundum Yahweh, le ih pag ngoso mi yong. ²⁷Ɗigna nga tigsa mameng kikil ate gipahna ma logshina inga logso ni belli ni kpaɓi bih amalah. Akikili ni a logshi ya ni abelli ni a kpaɓa ate Haruna ni amunabuna le-ari njuh ni a tigsa agh. ²⁸Ari a kunbang ni kwa nga ni ga ɗig ngoso mi Haruna ni amunabuna le. Ih ni nga ɗig gikpaɓna ni aɓa Israila nga pih Yahweh ari agipahna ma ollolo.²⁹Le dagra ma gerenteng Haruna ni mi amunabuna le a gibbe ate muri aminkahyi ni nzumi agh. A soɓ murun ɗahra ari le atolli te murang. ³⁰Le amalah mama ka tol tumo egh azum yang a ntiri amunabuna le, ngha zu a gungri kpaɓɓa ka pagha tumo a bin ma gerenteng, le ih mella adagra ha kahra tong pur ɓahri.³¹Ɗigna ih ka tol njuh ma tig gerenteng agh ihka lam nyamme a bin ma gerenteng. ³²Ɗigna le Haruna ni amunabuna le ka lih nyam njuh egh ni brodi ni agwoh a kun kagna ingna gungri kpaɓɓa agh. ³³Ɗigna inga lih nyamma ni brodi mama a pah te nwah ate muyang ni a tighsa ate murang ngha. Ɓwa nyha ɗeshili ka lih gilih egh ya; ɗigna a tighi gerenteng. ³⁴Ngha nyamma kwa a tigha te gipahna, ko brodi ni kwa agh, nonho kena a beri agh, le a pinshi. Ɗigna ninga lih ya, ate a tigne sa ate murang.³⁵Inga nina ni, inga billa a gah kwa nlag yong ih pag ngha, inga paghi Haruna ni amunabuna le. Ɗigna inga gilyang ha kahra tong pur ɓahri. ³⁶Ɗigna kahra ni kwa agh nga pah dendah gipahna ma gimashihra. Ɗigna ngha tig deshile gerenteng telle nweh, le inga ɗahra ate ih ɗig te murang. ³⁷Ɗigna nga nwah ha kahra tongpur ɓahri ate deshile le a tighi sa te Yahweh. Le deshile ka ɗigha a tig ne sa te meng. Yang kwa dog deshile egh le ih ka ɗigsa te Yahweh.³⁸Ɗigna kahra ni kwa agh pah a muri deshile kahra ɓahri ni kwa agh anjuh ɓahri ma pag bogho agh. ³⁹Ɗigna beri ni kwa agh a pah njuh mwoh, le njuh mamona a peh ni kupola.⁴⁰Ni njuh ma kunduna agh, pah ephah lum ma muh mama a zaliya ni ma ihne murun mama a gama ri zaitun ngha, ni ma ihne muru njingung ih pah ginuhna ma gipahna.⁴¹Ɗigna nga pah njuh ma ɓahri a ingna le kahra. Ɗigna nga pah njigiri nina gipahna ni beri, le gipahna ma ginuhna. Ate ih pag gima ɗumna ma sunsunang ate meng.; ih ɗig gipahna ni pinsha ni gishe agh. ⁴²Ih ɗig gipahna ma kahra ni kwa agh ari akunbang egh kwa, ari kunjere ingna a gungri kpaɓɓa a kundung Yahweh, bah shi lugri ngha ni weh ngha nahteng ro agh.⁴³Behni nga kuma aɓa Israila ngha; le gungri ye agh a tighi sa ate murang ate gulo lang. ⁴⁴A tig gungri kpaɓɓa egh ni deshile ate a gah ihɓi pag mameng kunkolong.Nye nga tig Haruna ni amunabuna le sa ate tumo le amalah.⁴⁵Ngha ɗigha a ntiri aɓa Israila nga dig Kulli le yang. ⁴⁶A gha yere ih mini pag Yahweh, Kulli le Yang, beni pushiyang a njeh Masar agh ate nga digha ni yong. Mini Yahweh, Kulli le yang.

Chapter 30

¹Ɗigna aka gil deshile ɗahra ih ɗig bin pingshi murun. Ɗigna aka gilli ni ngung kpangrang. ²Saɓɓah le ka ken kusung mwoh, le nonnoh le kusung mwoh. Ih ɗig gbinnah ihne, le saɓɓah bikuli kusung ɓahri. Gbinnah ni kwa agh ka kɗig ni dogro ninga njeme.³Ɗigna aka vul murun ɗahra egh ni zinariya a nji muri, ni giri kahri, ni anjeme le. Ɗigna aka kangni kuni ni zinariya. ⁴Ɗigna a gil amuna nyeh ma zinariya ɓahri le a tigha a kuni a tittye ki shina ari yang. Anyeh egh ni ka bol agara ngung ma tol deshile ɗahra.⁵Ɗigna aka gilla angung ma tenna, le a vulliyi yang ni zinariya. ⁶Ɗigna a tig murun ɗahra a kushi kandagiri ni kahri doroshi ma ogrung gigilla. Ika ɗigha dum gi vul kun doroshi ma ogrung gigilla, bah nga lungri weh nghang ngha.⁷Ɗigna Haruna ka pingshi murun berini kwa agh. Ɗigna ih ka pingshi ngha ih giliyi ni akashindah agh, ⁸le Haruna ka moshi- gishe ɗeshili kapolla ni kwa agh nina ni a pingshi ni murun a dum Yahweh kara ni kwa agh, a njah ni kwa agh. ⁹Keminiya ɗigna ni awo ɗahri murun a muri deshile ɗahra agh, ko gipahna pingsa ko njigiri gipahna. Ɗigna ni awo soɓ gipahna nuhna a muri ya.¹⁰Ɗigna Haruna ka ɗahra nwah a muri njeme bogho ni kwa agh. Ni nkilla ma gipahna lag gimashihra ni ih ka nwah ɗahra ate muri mbende mwoh a bogho a yeh anjah leyong kwa. Ngha kwa agh a tighi te Yahweh."¹¹Le Yahweh waɓtenana ri Musa, ki nah, ¹²"Ngha a bangha aɓa Israila agh, le ɗigna ɓeni kwa agh ka pah gi ashina usulo le a bin Yahweh. Aka pag ga a nzumo ni a bangna yang ngha, ate bin konna nyha a ntiring yang ngha awo bang ni yang ngha. ¹³Ɓeni kwa a bang ngha ka nwah kunkoro ma azurfa, pyerari ga a pyeshini giri a bin ma gerenteng ngha. Azurfa ni ya gipahna bin Yahweh ni. ¹⁴Ɓeni kwa a bang ngha, logha ri bogho wor mwoh wora bikuli, ɗigna a pah gipahna ni binang.¹⁵Ngha aɓayong pah gipahna ni binang ate nwah te usulo leyong, aɓa kumo ka pah uwor kunkoro ma zinariya, le aɓa enna ni ki pah fittong ngha. ¹⁶Ɗigna aka ag bollo nwahni a bin aɓa Israila le aka tighi ate tumo tahra bin kpaɓa. Ih ka ɗig gi ɗengshina a bin aɓa Israila a dummang, a nwah ate usulo leyang."¹⁷Le Yahweh waɓi Musa, ki nah, ¹⁸"Ɗigna aka gil koro magula ma tagulla ni akushi ma tagulla, koro egh ate lag giri. Ɗigna aka tighi a ntiri le gungri bin kpaɓa ni deshile ɗahra, le ɗigna aka soɓ muru a yeh.¹⁹Haruna ni amuni ka lag abihyang ni akushi yang ni muru ye. ²⁰Ngha a ingna gungri bin kpaɓa ko ngha a kenna kahri deshile ɗahra a pingshi gipahna agh, a lag ni muru egh ate ke ih ɓi a wuh agh. ²¹A lag abihyang ni akushi yang ate ke ih ɓi a wuh agh. Ga ɗigna gigilla ha ke kene ate Haruna ni aminkahyi a njah leyang ni kwa agh."²²Le Yahweh waɓi Musa, ki nah, ²³"Tolla agi shih maɓonna niː murun mur ni kenna shekel woro tongno tongno agh, ni gi logshi nlelleh shekel 250 ma sinamon, ni shekel 250 ma kahɗuna, ²⁴woro tongno togno ma kassiya, a pyeshi dungro le shekel ni a bin ma gerenteng ngha, ni duh ihne ma murun zaitun. ²⁵Ɗigna aka kpaɓ murun ɗahra ma gerenteng ni agi ma susunang ni agi shih ni, tumo le aɓa kpaɓ murun. ih ka ɗig murun ɗahra ma gerenteng, ate murang.²⁶Ɗigna aka ɗahri gungri bin kpaɓa ni murun, ni doroshi ma ogrung gigilla, ²⁷deshile ni aga kwa muri ya, kashindah ni aga kwa kpaɓni ya, murun deshile ɗahra, ²⁸deshile ɗahra ate gipahna pingshina ni aga kwa a muri ya ni koro ni akushi²⁹Ɗigna aka tig yang kunwar ate mama a ɗigha gerenteng. Ga kwa dog yang ngha ka osso ka ɗig gerenteng. ³⁰Ɗigna aka ɗahri Haruna ni amuni le aka tig yang ate mama a pag nghang tumo le amalah. ³¹Ɗigna aka waɓi aɓa Israila, 'Ga ni ka pag murun ɗahra ni Yahweh tigha bin ate njah le aɓayong kwa agh³²Ɗigna ni a gogri a nguɓ ngirung ngha, ko a gil maɓi ki puri ni aga a kpaɓni ya, ate mama Yahweh wara tighi kanangiri. Ɗigna nga tolli a njinjere ni nina. ³³Ɓeni kwa gil murun susunang niga ini ko ɓeni kwa soɓɓih ri ɓwa agh, ɓeh ya aka pushi a ntiri aɓwale.'"³⁴Hahweh nah yi Musa, "Tolla agi shih- sitakte, onika ni galbanum- agi shih ma susunang kpaɓni murun lubban, aka pyeshi yang a gogho a pyerre. ³⁵Kpaɓ yang a ɗig murun, gilla le ɓa kpaɓ murun, kpaɓni muwa, ih tighi kunwar ate murang. ³⁶A pon fittong a sogho ih pil muh. Kungni muh egh a dum ogrung gigilla, ni a gungri kpaɓa agh, bah nga lungri nghang ni yong ngha. Nga tolli gima gerenteng ni a binang.³⁷A muri murun ni aka kpaɓ ɓa. aɓayong ni ki kpaɓ maɓi ninga mama ate muyang ngha. Ɗigna a tighi gerenteng. ³⁸Ɓeni kwa kpaɓ guɓung ninga murun susunang ni ya, ɗigna a pushi a ntiri aɓwale."

Chapter 31

¹Le Yaweh natenngari Musa le nah. ²Shina ngwara lulang Bazela muna Uri Muna Hur anji bin abba Yahuda.³Bazelel ni bagholang ate nga pi yeriteng mamagereteng ni yeri giri ate mura agigilla kwa, agh. ⁴Ndarina Bezelel ni bogholang ate nya pi yeriteng- magerenteng ni yeriteng ni yerigiri. ⁵Ate muru ga a gillah ate abbayoni agori abba- gill gi funnaagh. ngha kwaagh aka kashi tahle ni shere agu ate abbayoni agori abba gill gi funna agh. ngha kwaagh aka kashi tahle ni shereagu ate agka pahgtumole abba gilgiri.⁶Ye buri neah Ohollab muna Ahisamak anji biye agh dan in pane yang njijerere yerigiri a kun yaliyang ate ahkayeri ga kwaagh nwabba aka pakagh ga ah kpabni. ⁷Kanah bin dinna gisasa mami kulli ni gi billa atalili ngah aye gi sahsah bani agi din kwa ah kanaaaghe. ⁸Deshili na agi nyong giri gil monshigishe ni aga agh a pani tumono agh abin dara. ⁹Desgile mama bin dara agh ni agh tumole ni koro magulla abiyebinghagh kwa.¹⁰kpami kadayin ma gulla kandagiri mama a dariya ah ate muri Haruwa aba paktumo a kangna ban kulli. ¹¹Ni shinde a Momilbi tiyang ate aka paktumole aba bilgilla Nghoteyaaghika kpabi ni Muru daribang ni ma dunna abin ma genanteng Abba giligiziah agilayang kwaaglinida mama a wabba, agh.¹²Yaweh nayi Musa le nah agh. ¹³Wabbi abba Israila digna agh nga gil kara ni agori Sabba day kara ma tombanya agh le Yaywehika dikan gi pannah a tiriyong ni yong na Mikayi youn ate ga aghi yene ini Yahweh beni pushiyoung ibi a mami agh. ¹⁴Ate ahga gill kara mi ibbbi diyaagh abayong ni kara ma gerenteng diyaagh te muri. Boni mi gushi kara agh aka pushi a atiri bayong. ¹⁵Tumo ka payshi atiri kara topurumoh ate kara ma to in bariya agh kara ma usulo ni kwa'agh kara ma usulo agh digna kara ma garenteng abin Yahweh, beni kwa bagh paktumo agh ari kara mi agh a gori Sabbath day aka walluyeh.¹⁶Nigowaagh a ba Israila ka gushi kareagh aka bill karah zuwa mura ammukayiyang oksum mimalaagh . ¹⁷Kara ni a gori Sabath kah digigipannah a turi aba Israila ni Yahweh ate kara ma tompurumo ni Yahweh gilli makulli ni nzali ate kara to mbasu agh kara usulo ni mi bwagino.Niga agh Kulli malni natang asi Musa agh a konasinai agh le pideshili bari ma Ogolu a gilli mi talili Nyoligoli a Musa ni bieh.

Chapter 32

¹Ngha aɓayong shin ni ih Musa tenghina bang a suhla nkonno agh, a kpaɓa bin Haruna le anah yi, "Zu, a gil yi sung gilang ni ka wora dumsung ngha. Ate muri Musa te ya, ɓeni pushi sung a njeh Masar agh, ni shi yeri ga kumi ya. ²Haruna nah yi yang, "Mpushi ayerri ma zinariya ni a kiri amah nyong, ni amuna buna na muna ngalang leyong ngha, le nzu ni binang,"³Aɓayong kwa pussa ayerri ma zinariya ni kiri yang ngha le zuni yi Haruna. ⁴Agha azinariya ni a biyang ngha gilli ni gishere, le tullih pushi guɓung ninga muna ndah. Le anah, "Akuli leyong ngha, Israila, ɓeni pushi yong a njeh Masar agh."⁵Ngha Haruna shin ni ga agh, ɓag deshile ɗahra a dum muna ndah ye le waɓ ɓa, nah, "Kaberi le njibuno gushi Yahweh ni." ⁶Aɓayong logni beri suɓ le pah gipahna pingshina le zuni gipahna kpaɓmurung. Le a ɗigha njahli a lih a nuh, le a logho a dalla.⁷Le Yahweh waɓteng ri Musa, "Wor ni kara, ate aɓwa lo ni a pussa njeh Masar agh, ɓihyina mur yang. ⁸A karina a ɗag njere ni tighi yang ngha. A gil la gitulla ki pur muna ndah, le a gushi ni ɗahri yi. Anah na, "Akulli leyong ni ga, Israila, ɓeni pushi yong a njeh Masar agh⁹le Yahweh nah yi Musa, "Nshin na aɓayong ni. Shina, aɓa tenmurung ni. ¹⁰Niɓeniya le, ka ala a teshiyang njeh ya. Yehlula lang ngha pihn a mur yang, nina agh nga juri yang. Le nga gil njeh magula nji bino." ¹¹Keminiya Musa alla pashi yahli Yahweh Kulli le. Nah, "Yahweh, mang paghi ke yehlulla lo ki pihn a muri aɓwa lo, aɓeni a pussa a njeh Masar ni ngih gullo le ni bung magula lo agh?¹²Mang aɓa Masar ka waɓa, 'Ih pushina yang ni ɗengshe mashihra, ih wol nluo yang a nkonno le ih juri yang a dum ngunjah kwa?' Suhli yehlulla lo, le a ɗag tele fungshi aɓwa lo. ¹³A ɗengshi ni ibrahim, ni Ishaku, ni Yakubu, aguro lo, aɓeni a kaniyi yang giri ni muro le a nah yi yang, 'Nga tigha aminkah yong ka gogho ninga amuna shienri ni a kuli ya, nga pih aminkah yong njeh ni kwa nwaɓa ng pah yang ngha. A tolli gibere ha ke kene..'" ¹⁴Le Yahweh ɗag tele fungso ni nah ika sulla muri aɓwale ya.¹⁵Le Musa pilla suhla nkonno, ni gigilla ogrung a bih. A nyongli na giri a njidum ni njinzumo le tahli ye. ¹⁶Kulli ni gil atahli ye, le nyonglo ni muri tahli ye agh, nyongli giri le Kulli ni.¹⁷Ngha Joshua ogni jollo le aɓayong ni a mag ga, nah yi Musa. "Jollo ngha nghang a bin ɗigna." ¹⁸Keminiya Musa nah, "Gih ye agh, jollo ma ganluwa ni ya, le gih ma ɓua le aɓeni a gana luwa agh ni ya, keminiya gih tuh ngya ni ogho."¹⁹Ngha Musa zuni gyaɓ ni bin ɗigna, shin muna ndah gitulla le aɓayong ki tah ngwan. Yehlulla paghi. Soɓ ɓa atahli ni a bih ya koh a tinnah nkonno a wam ma. ²⁰Tol gitulla muna ndah egh, pingshi, gog yi ɗig muh, le soɓ ɓi a muru. Le tigha aɓayong nuh yi.²¹Le Musa nah yi Haruna, "Mang aɓayong ni pag go ke a zuni yi yang gimashihra magula a mur yang ninga?" ²²Haruna nah, "ke ih ɓi a ɗag yehlulla lo vel agh, telelah lang. A yerina aɓayong ni, pagha ni a gil li ri yang ate pag gimshihra agh. ²³Anah nghang, 'Gil yi sung kuli ni ka gingni sung ngha. Ate Musa, ɓeni pushi sung a njeh Masar agh, ni shi yeri ga kumi ya.' ²⁴Nina ke nah yi yang, ' Ɓeni kwa ni zinariya agh, ih ɓi pushi.' A peng a zinariya egh le soɓ yang gishe, le puro gitulla muna ndah ni."²⁵Musa shinna ni ih aɓayong nghe ngha ɓoro (ate Haruna ɗagna yang bolrung nyha, le a ɗig gi ollo abin aɓih yang ɓa shiɓi mur yang). ²⁶Le Musa tangha kunjere binɗama le nah, " Ɓeni kwa njibin Yahweh ya, ih ɓi zu a binang," Aɓa Lawiya kwa kpaɓa bini. ²⁷Nah yi yang, "Yahweh, Kulli le Israila, nahː Le ih ɓi ɓeni kwa agh ih kur garabwo le kari le ih kena kunjere binɗama ih nyere, ih wol nlue muna ngih, ɓih, ɓih ɓamurikala.'"²⁸A aɓa Lawi pag ga Musa tigha a pag ga. A kare ya aɓayong woro tongno lum tahri wuh. ²⁹Musa nah yi aɓa Lawi, "A tigna yong a tumo le Yahweh ni kyari, ate ɓeni kwa agh pagna giri a muri muni, ni muna tehri. Nina agh Yahweh ka moshi yong ni kyari."³⁰Bang kor agh Musa nah yi aɓayong, "Mpagna gimashihra magula dudug. Niɓeniya nga ka bin Yahweh. Gol le nga kum lag gimashihra leyong." ³¹Musa nyer ra bin Yahweh le nah, "Nyerinaǃ Aɓayong ni pagna gih gimashihra magula le gil le kanangiri yang gillang ma zinariya. ³²Kemini niɓeniya, kukushi laghi yang gimashihra leyang; nyha nina agh le, ɓishili lullang a giɓomteng ni nyong li ya."³³Yahweh nah yi Musa, "Ɓeni kwa pag nghang gimashira agh, ɓeni nga ɓishili lulli a giɓomteng lang. ³⁴Niɓeni nina agh woro, billi aɓayong ni a keni bah nwaɓɓo agh. Shina, malaika lang ka wora dum yong. Keminiya a kara ni nga fungshini yang ngha, nga fungshi yang ate gimashihra leyang." ³⁵Yahweh tutti aɓayong nkonno ate a gil la muna ndah ma zinariya, mama Haruna gil agh.

Chapter 33

¹Le Yahweh waɓtenana ri Musa, “Nɗag ba, a weh ni aɓayong aɓeni a pussa njeh Masar agh. Nwora njeh a ba kaniyi Ibrahim, Ishaku, ni Yakubu giri, ngha nah ni, ‘Nga pih aminkah yong ni.’ ²Nga tutti malaika lang a dum yong, le nga piriyi aɓa Kan’ana, aɓa Amoriya, aɓa Hittiya, aɓa Ferriziya, aɓa Hiwiya, ni aɓa Yebushiya. ³Nwora njeh wo, mama ki pushi kira ni nyih ya, keminiya ni ngi worn ni yong ngha, ate nyongni aɓayong ma tenmurung. Nga juhri yong a njere.”⁴Ngha aɓayong ogni atenana ganshina ni ya, a gonno, le ɓwa nyha mwoh ɓug njilang ngha. ⁵Yahweh nah yi Musa, “Nah yi aɓa Israila, ‘A yong aɓayong ma tenmurung. Ngha nkehna a ntiri yong ko ma kunbang mwoh le, nga juhri yong. Niɓeniya nina agh, mpushi anyeh kedebang ntol ga nga pag ni yong ngha.’” ⁶Nina agh aɓa Israila ni ye ɓug nyeh ɗeshiliya ke a logni nkonno Horeb agh.⁷Musa tol gungri kpaɓi a nzum bin ɗamma, nonnah ni bin ɗamma. Gori ih gungri bin kpaɓa. Ɓeni kwa ni ga ka ihli ni Yahweh ya, ka wora nzum bin ɗamma a gungri bin kpaɓa. ⁸Ngha Musa ka kah a gungri ya, aɓayong kw aka pura ka tangha kun gungri leyang ka shin tekorri Musa ha se te ingna a yeh. ⁹Kunbang ni kwa Musa ingnini a gungri egh ya, gbingrah nlagiri ka suhlo ka tangha a kun gungri egh, le Yahweh ka nahteng ni Musa.¹⁰Kunbang ni kwa aɓayong shinni gbingrah nlagiri a kun gungri ya, le aka logho a gushi, ɓeni kwa agh a kun gungri le. ¹¹Yahweh ka nahteng ri Musa kundum ni kundum, ninga mama ɓwa ka nahni teng ri ɓih ya. Le Musa ka nyerra bin ɗamma, keminiya Joshua muna Nun guro le ka ɗigha a gungri ye.¹²Musa nah yi Yahweh, Shina, awo ngha awo nah nghang, ‘Wor ni aɓayong ni a muri ginya leyang,’ keminiya ni a ɗag nghang ih ɓi nyerri ɓeni aka tutta binang ngha. A nah na, ‘Nyerino ni lullo, le a kumna ɓoro a binang.’ ¹³Niɓeniya ngha kumna ɓoro a bino agh, ɗum mang njinjere lo ate nga yerro le nga tang al ɓoro a bino. Ɗengshini aɓayong ni ya aɓwalo ni.”¹⁴Yahweh pil yi, “Kundum mang ki gingni weh, le nga poh usulo.” ¹⁵Musa nah yi, “ngha kundumo ni ki gingni sung nghang ngha, ka tol logha ba agh. ¹⁶Ate nyha nina agh, ni yelling ni aka yerini ih nkumna ɓoro a dumo, a meng ni aɓwalo? Ni ih ɗigha ngha a wor ni sung ke meng ni aɓwalo ka pur sa ni anshile aɓayong ni a ngunjah agh?”¹⁷Yahweh nah yi Musa, “Ɗeshiliya nga pag ga a jim jimma ni ya, ate aka kum dumposhina a binang, le nyerino ni lulling.” ¹⁸Musa nah, “Kukushi ɗum mang gusso lo.”¹⁹Yahweh nah, “Nga tigha agi maɓonna lang kwa ih ɓi a ɗura dumo, le nga waɓ lullang ‘Yahweh’ a dumo. Nga ɗum ɓoro lang bin ɓeni nga ɗumi ɓoro lang ngha, le nga ɗum shin gienna lang bin ɓeni nga shin gienna le ya.” ²⁰Keminiya Yahweh nah, “Ɗigna ni awo shin kundumang ngha, ate ɓwa nyha ka shin kundumang le ka aɓ ɓa.”²¹Yahweh nah, “Shinna, ba ni pag ba a kahrang ngha; aka tangha muri tahli ni. ²²Ngha gusso lang ka ɗur agh, nga tigho a tuh tahli le nga vulliyo ni beng ha se te nɗuro. ²³Le nga logshi beng, le a shin nzumang, keminiya kundumang ngha ni a shini ya.”

Chapter 34

¹Yahweh nahyi Musa, kashi tahli nyongli giri ɓahri ninga mama ni kunduna agh. ngha nyongla amuri gi nyongli giri a tenana ni nyongla amur gi nyongli giri ma kunduna, gi nyongli giri a wamma. ²Giro ni beri le ebbe a muri Nkonno Sinai, le ɗum muro a kundumang a abinang beh a bi kuli le Nkonno³Ɓwa nyha ka z ni weh agh, Ka ɗag ɓwa sa a shina a muri nkonno agh. a njuh nyha ko andah ka lelle a kundum nkonno agh." ⁴Nina agh Musa kashi tahli nyongli giri ɓahri ninga mama ni kunduna agh, le log ni ɓeri sup le eb Nkonno Sinai, ninga mama Yahweh langni nya. Musa tolla a tahli nyongli giri a bih.⁵Yahweh sulla njeh a yeh lahgiri zu tagni Musa a ɓeh, le ih gor "Yahweh." ⁶Yahweh ɗura a kundum mi le nah, "Yahweh, Yahweh, ɓa gi'enna Kulli ma nieh, nyha ki kari Yahlula agh, ɗushi tolla ni njiteng, ⁷Tigha tagha tolla agh agweh, tolyi ɓayong gimashihra, aɗurnjang, ni agimashihra. Keminiya nyha ni agh ih lagha aɓa gimashihra. Ih ka zuni funso ate gimashihra le a terrung a muri amuna ni muri amuna amuna, ha kena akunbang ma tahro ni ma ihne.⁸Musa gugha njahli nikahra le gushi. ⁹Le nah, "Ngha niɓeniya nkuna ɓorro a njoh, Magula lang, Kukushi wora a ntiri sung, ate aɓayong ni agh ɓateng murung ni. Ponghi sung tuɓu a tol yi sung gimashihra lesung kwa, le a tol sung ni agibere lo."¹⁰Yahweh nah. "Shinna, Miynag ngha gil ogrung. Akundum aɓayong kwa, ngha pag agi ngobong ninga ni pag pa agh a ngungnjah kwa ko akunburi. Aɓayong ni kwa ntiri yong ngha ki shin agipagna lo, ate gi mag ngobong ni ngi paghi yong. ¹¹Tig kiro ri a gah langno ni kahri agh. Miynag ngha piriya a Amoriyawa, Kananiyawa, Hittiyawa, Periziyawa, Hiviyawa ni a Jebusiyawa a kundum yong.80

¹²Ih ɗig liem ke ih ogrung ni a ɓeni ni aɓayong ni ɗigha a njeh ni nga ka nghang ngha, alle a aɗig a gi tam bang a ntiri yong. ¹³Nyanina le, ɗigna ngha wamma a deshile, pariya atahli gbinra le yang, le nkoriya a ngung Asherah le yang njahli. ¹⁴Ate ɗigna ninga gushi kulli maɓi ya, ate Yahweh, ngha lulli ih Kikil agh, ih ni Kulli ma kikil.¹⁵Nina le ɗig liem ke ih ogrung in aɓayong ni nongha njeh agh, ate pagna nja ri akulli le yang, lre a ɗahri a kulli le yang. Le mamona le yang gor yong le ngha lih gilih ma ɗahra. ¹⁶le ih inga tolla amunangallang ate amunabuna le yong, le amunangallang le yang nga pag nja ri akulli le yang, le aka tigha amunabuna le yong pag nja ri akulli le yang. ¹⁷Ke gil muryong akulli ma gi tulla agh.¹⁸Ɗigna nga bolla nji-bunno Brodi ma nji bogho nyha ri agh. ninga mama lagni yong ngha, ɗigna nga lih brodi ni yeast nyha ria agh kahra tong pur ɓahri ari kunbang ni a tigha a shienri ma Aviv, ate ma a shienri ma Aviv ni ih puri Masar.¹⁹Le muna ɓilla a kunduna ih menni, ko minɓala mabuna le giluoh, alle ntiri andah na anjuh. ²⁰Ɗigna nga nwah minɓala le mburijeng ni muna njuh, keminiya, ate na nyere a kurriya le, ɗigna aka bum melli. Ɗigna nga nwah aminɓalla amunabuna kwa. Ɓwa nyha pura kundum mang ni bongri bih ya.²¹Ɗigna nga pag tumo kahra tong pur mwoh, keminiya ma kahra tong pur ɓahri agh ngha usulo. Alle kunbang jungiri ni ni tolgisoro, ngha usulo. ²²Ɗigna nga pag njibunno akahra ni njingung ma kunduna ma tolgisoro kikaya, le ɗigna nga pag njibunno ma kpaɓɓa agiri a malla le bogho.²³Ɗigna ndeh tahro a bogho aɓuna kwa ki pura kundum Magula Yahweh, Kulli le Israila. ²⁴Ate ngha pira aɓayong a kundum yong ngha ɓuhri yong njang. Ɓwa nyha ngha ki tig yahli ri njeh ih mami ni agh ngha woro ih ki pura kundum Yahweh Kulli le yong ndeh tahro a bogho agh.²⁵Ɗigna ninga pah nkila ma ɗahra ni yeast agh, alle na ɗag nyamma ɗahra ma nji-bunno ɗuhro ki nongho ki ka a beri ya. ²⁶Ɗigna nga zuni anjingung maɓonna ma kunduna ari ngung njahli le yong a liyang. Ɗigna ninga lam min mbul a kihra le ngih agh."²⁷Yahweh nah yi Musa, "nyongli atenana ni, ate ari atenana ni ni ngha pag ogrung ni weh ni aɓa Israila." ²⁸Musa nga beh ni Yahweh akahra ni aduh woro ɓahri; ni lih gilih agh alle ih nuh muru agh. Nyongli giri amuri ginyongli giri atenana ma ogrung, Alagbang Lum.²⁹Ngha Musa sullini a muri Nkonno Sinai ni gi nyonligiri ɓahri ni ma ogrung gibila a bih agh, ni yere ih nguɓu kundummi nga ki poshibang agh ngha ih nah niteng ni Kulli agh. ³⁰Ngha Haruna ni aɓa Israila shini Musa agh, le nguɓu ni kundummi ya ngha ki poshibangm le ngobong kpa ri yang a zu gyab nini. ³¹Keminiya Musa gor yang, le Haruna ni aɓa agkunduna le aɓayong zu a bini. Le Musa nah teng ri yang.³²Nzum nga agh, aɓa Israila kwa zu abin Musa, le waɓɓi yang langha ni kwa Yahweh pih ya amuri Nkonno Sinai. ³³Ngha Musa malli nahteng ri yang agh, le vulliyi kundummi ni gi gbarbang.³⁴Kahra ni kwa Musa wori kundum Yahweh ka nahten ni niya, le ih ka pushi gi vulliyi kundummi, ha kena puro le, pur le ihka waɓɓi aɓa Israila gah a langhi ih waɓɓa. ³⁵Ngha aɓa Israila shin kundum Musa le yangha ih poshibang, le ngha ,yeni gi vulliyi kundum a kundummi deshili ha nga yeni a nahten ni Yahweh.

Chapter 35

¹Musa kpaɓa aɓa Israila kwa le nah yi yang, "Aga ni Yahweh tigha ih ɓin mpagha. ²A kara ma topurmwoh nga gan pagtuma, keminiya ate yong ngha, kara ma tompurɓahri ya nga tighi kara ma gerenteng, Sabbath kara ma usulo kwa, gerenteng bin Yahweh. Ɓeni kwa pag tumo a kare ya ɗigna aka wol nlue. ³A kara Sabbath agh ni nga fug gishe ko jah mayeni a lah yong ngha."⁴Musa waɓteng ari aɓa Israila kwa ki nah, "Ga ni pag ga Yahweh lagha muri ya. ⁵Ntol gipahna ate Yahweh, yong ngha kwa ɓeni tolla a yahli ya. Nzuni gipahna bin Yahweh- zinariya, azurfa, tagulla, ⁶zargina, nleghe ni zinguri ma bangna linen maɓonna; njonh mbul,' ⁷nguɓ njuh ma nyomna ma bangna ni anguɓu maɓonna; ngung nkpanrangl ⁸Murun ate kashinda a kangna ɓang Kulli, gisunsunang ate murun ɗahra ni gi pag lelle, ⁹tahli ma kinkele ni nshile atahli maɓonna a tighi ate ephod ni ma kikilung,¹⁰Ɓeni kwa ni tumoh bung ngha ih ɓi zu le ih gil ga kwa Yahweh waɓ ɓa- ¹¹tahra- bin ɗahra ni gungri le, vulliyo le, a gare ni ki bolli ya, ni akushi; ¹²ɗeshiliya doroshi ni agara le, givulkuni, ni kanda giri kunkangna.¹³A zuni deshile ni akushi, aga ayeh agh, ni burodi ma tigna; ¹⁴gi tig kashindah ate poshibang, ni aga ayeh ya; kashindah, ni murun leyang; ¹⁵deshile ɗahra mapingshina, ni akushi, murun ma susunnang mama a tig ga, ni ma pingshina, ni kandagiri kun binɓangkulli; ¹⁶deshile ate gipahna pingsa ni ngure ma tagulla, ni akushi ni aga ayeh ya; ni koro magula ni kara le.¹⁷A zuni a kandagiri ma ɓa gungri ni akushi, ni kandagiri ma kunjere ingna bin ɓangkulli; ¹⁸ni angung gungri ate tahra bin ɗahra ni kpaɓɓa, kpaɓni a nguri leyang. ¹⁹A zuni adagra maɓonna ma tahna ate pagni tumo bin magerenteng, adagra magerenteng ate Haruna malah ni amuni, ate a pag tumo le amalah."²⁰Le kpaɓa le aɓa Israila kwa ɗag kundum Musa le woro. ²¹Ɓeni kwa yahli lul agh ni ɓeni bongho agha zuna ni gipahna bin Yahweh ate gil tahra bin ɗahra, ni agi pagtumo ni kwa a yeh ya, ni ate dagra magerenteng. ²²A zu abuna ni amenah, aɓeni tolla a yahli yang ngha. A zuni anyeh bung, ayerri, nyeh munabung, ni atahli maɓonna, ni ajah anjilang ma zinariya ni kwa agh. A yangha kwa a pahna azinariya ninga gipahna bin Yahweh²³Ɓeni kwa ni muru bula, ma lenghe, ni ma bangna, ni ma njihnguri maɓonna, nyong mbul, nguɓnjuh ma togrina bang ngha, ko nguɓu maɓonna n'nzuni. ²⁴Ɓeni kwa agh ni gipahna ma azurfa ko tagulla zuna ne gipahna bin Yahweh, le ni aɓeni kwa ni a ngung ma suwap ate tumo ni kwa agh zuna ne.²⁵Ɓamah, ni kwa ki gan ɓahli njinguri ni bih ya le zuni ga ɓahli ya-ma bula, ma lenghe, ko njinguri ma bangna, ko ma njinguri maɓonna. ²⁶Amenah ni kwa yahli yang yar na muru le ka gan ɓahli nyong mbul agh.²⁷Amagula le aɓayong zuni atahli Onis ni atahli maɓonna ate tigha ri dagra le malah ni a ma tigha kikilung; ²⁸a zuni agi mashi ni murun gi pingshina. ²⁹Aɓa Israila zuni yi Yahweh agipahna yahlung agna; ɓabura ni ɓamah ni kwa yahli tolla agh zunz ni gi pagtumo ninga mama Yahweh lagni nji bin Musa ih ɓi a pag ga.³⁰Musa nah yi aɓa Israila, "Nshinnah, Yahweh tolla bang ɓa lullung Bezalel muni Uri muna Hur, a ntiri kunvarre le Judah. ³¹Ɗungshina Bezalel ni bongho le, pahne yeriteng, yerigiri, ni yere, ate jah gitulla ni kwa agh, ³²ih gil gigil la ni pagtumo ni zinariya, azurfa, ni tagulla; ³³ɗeshili ih kassa ni tig tahli, ni sher ngung ate gil jah gigil la ma bung ni kwa agh.³⁴Tigne a yahli ih alliyi, ini ni Oholiyab muna Ahisamak ni kunvarre le Dan agh. ³⁵Ɗungshina yang gan gilgiri jah mama kwa ma tumo agh, a pagtumo le aɓa gigilliyi na, gi tahna, gi nyonglo ma muru bula, ma lenghe, ni ma bangna, ni ma njihnguri maɓonna, ni ɓa tahgiri. Aɓa gigil la bungni ma jah tumo ni kwa agh, le aɓa nyongli nyonglo ni.

Chapter 36

¹Nina agh Bezalel ni Oholiyab ni jah aɓa giliyi giri ni kwa Yahweh pahyang yereteng ni gan yeri pagtumo ma gil bin ma gerenteng ngha ka pagtumo ni billa ri paghe ni Yahweh tig ga."²Musa gor Bezalel, Oholiyab, ni ɓa yeri gilgiri ɓeni kwa yerina ih Yahweh pahne yeri gilgiri ya, le yahli tolla ih zu le ih pagtumo agh. ³A agha agipahna kwa a bih Musa mama aɓayong zuni ate gil bin ma gerenteng ngha. Aɓayong ngha uwo a zuni gipahna yahlungtolla a bin Musa ni beri ni kwa agh. ⁴Nina agh aɓa giliyi giri ni kwa ki giliyi bin ma gerenteng ngha pura ri tumo leyang ni a pag ga a zu.⁵Aɓa giliyi giri ye waɓi Musa, "Aɓayong ngha ki zuni dudug gowo pyerre te pagtumo ni Yahweh tigsung ih ɓi shi pag ga." ⁶Nina agh Musa tigha ih ke ih ɓi ɓwa ye zuni gipahna ɗeshili ate gil bin ma gerenteng ngha. Le aɓayong ɗag te zuni agi pahbuh. ⁷A kumna dudug ha wor agitumo mama a pagha atumo kwa agh⁸Nina agh aɓa tumo buh ni ntiri yang ngha gil tara ni agi gwerbang ni a tah ni njinguri linen maɓonna ni ma jargina, lenghe, ni njinguri ma bangnani ni gahya le Cherubim agh. Ga ni pag tumo le Bezalel, ɓa yeri tumo buh. ⁹Nonno le kandagiri gwerbang ni kwa agh kenna kusung woro mwoh pure tonpur tahro, dahra leyang kusung ihne. ga kwa le akandagiri gwerbang ngha pyerre. ¹⁰Bezalel dog yi akandagiri gwerbang ri ari yang, le anshile akandagiri gwerbang ni tongno agh aog yi yang ari yang.¹¹Tig nkoba muru jargina a muri gbinna njibang le kandagiri gwerbang mama meshili kun ama kunduna agh, le pag nina a muri gbinna njibang le kandagiri gwerbang ma meshili kun le ama ɓahri. ¹²Tigha ankoɓe woro ɓahri pur lum a muri kandagiri gwerbang ma kunduna ni ankobe maɓi woro ɓahri pur lum a muri gbinna le kandagiri ma meshili kun le ama ɓahri egh,. Nina agh ankobe egh ki shina ari yang. ¹³Gil anbangso woro ɓahri pur lum le dog yi akandagiri egh bin mona ni yang ate ih tahra egh ih ɓi ɗig mwoh.¹⁴Bezalel gil gil kanda gi gwerbang ma nyong mbul ate gungri a muri tahra; gil akanda gi gwerbang nghe lumpur mwoh. ¹⁵Mama kwa agh nonno le kenna kusung woro mwoh pur lum le dahra le mama kwa agh kenna kusung ihne. Ga kwa le akandagiri gwerbang ni lumpur mwoh agh a pyerre. ¹⁶Dog yi akandagiri gwerbang tongno ri ari yang, le anshile topur mwoh dog yi yang ari yang. ¹⁷Tigha ankoɓe woro ɓahri pur lum ari gbinna le kandagiri gwerbang ma meshili kun le ama kunduna, le agosso maɓi woro tongno pur lum a muri gbinna le kandagiri ma meshili kun ni dog yi ama ma ki kpah nghang ngha.¹⁸Bezalel gil agi bamgiri ma tagula woro ɓahri pur lum ate dog yi gungri egh ate ih ɓi ɗig giri mwoh. ¹⁹Gil nguɓ njuh ma bangshina ma bangna ate vulliyi muri tahra, nguɓu ma ɓonna maɓi ni a ɓugha muri mamogho agh.²⁰Bezalel gil agbagle ngung tunnah le tahra ni kpangrang. ²¹N'nonno le gbagle ni kwa agh kehna pyeshe le bung lum, le darra le gbagle ni kwa agh ngha pyeshe le bung mwoh ni nshile. ²²Gbagle ni kwa agh ngha ni ngung tuhngho ni ki dog yi agbagle binmona agh. Pag ga ari agbagle le tahra egh kwa. ²³Gil agbagle ri tahra egh a nji njere niː agbagle woro mwoh a nji nakuli.²⁴Bezalel gilla atinneh ma azurfa woro ɓahri ih ɓi a wora atinna agbagle woro mwoh. Atinneh ɓahri ngha nghang a kushi gbagle mwoh ate dog yi agbagle bin mona, ɗeshiliya le atinneh ɓahri nghab ri akushi anshile agbagle ate kpaɓyang bin mona. ²⁵Ate muri nji eɓɓe le tahra bin ma ɓahri ya, gil agbagle woro mwoh ²⁶ni atinnah yang ma azurfa woro ɓahri. Atinneh ngha nghang ɓahri a kushi gbagle ma kunduna, atinneh ɓahri a kushi gbagle mama kpah nghang ngha, le ini nina ri anshile.²⁷Bezalel gilla agbagle topur mwoh, a nji nakuli nzum tahra egh. ²⁸Gil agbagle ɓahri ate gbinnah nji nzumo le tahra egh.²⁹Agbagle tahro shisa a tinne, keminiya a dog yi ni nyeh mwoh a muri. Gil yang ɓahri nina ari agbinna egh. ³⁰Agbagle ngha nghang tonpur tahro, kpaɓni atinna yang ma azurfa. Atinna yang ngha nghnag kwa lum pure topur mwoh, atinne ɓahri ngha ri gbaglah ma kunduna, atinne ɓahri tinnah gbagle mama kpah nghang ngha, le ini nina a tangsa.³¹Bezalel gil ngung gangrah ma kpangrang tongno ate agbagle a njibang mwoh le tahra egh, ³²angung gangrah tongno ate agbagle a nji njum tahra egh a nji nakuli. ³³Gil angun gangrah a ntiring le agbagla egh, ini, teshi njere, ih bilbang malla le kehna wri malla le. ³⁴Vulliyi agbagle egh ni zinariya, Gilla nyeh ma zinariya, ate ih ɓi a ɗig gi bolla angung gangrah, le vulliyi agangrah ngung nghe ni zinariya.³⁵Bezalel gil kanda gi gwerbang ni njinguri ma muru jargina, ma lenghe, ni ma bangna, ni ma linen ma ɓonna, ni nyonglo le cherubim, tumo le ɓa yeri pagtumo bung. ³⁶Ih gil yi akanda gi gwerbang agbingrah ihne ma ngung kpangrang, le ih vulli yang ni zinariya. Ɗehiliya ih gilla agi gergiri ma zinariya ari gbingrah, le ih soɓi yang akusung ma azurfa ihne.³⁷Gil givul kun gungri. A gilli ni njinguri ma muru jargina, lenghe, ni ma bangna, a gilli ni linen ma ɓonna, tumo le ɓa otah njinguri. ³⁸Ɗeshiliya ih gilla agbingrah tongno ka gerra ri agi gergiri. Ih vulliyi ɓa muri ni agahra yang ni zinariya. Ankohri leyang ngha a gilli ni Tagulla.

Chapter 37

¹1.Ɓwa nghang ngha a Ramathaim ni Zuphite, ni njeh nkonno ni Ephraim; lulli ih Elkanah muna Jeroham muna Elihu muna Tohu muna Zuph, ɓa Ephraimu Yangha na amehna ɓahri; lulli ma mwoh agh Hannah, ²le lulli ma ɓahri agh Peninnah. Peninnah yangha na amuna, keminiya Hannah nyha ni ya.Bogho ni kwa agh ɓabuni ka ɗag leh ke ɓogshi ni ɗarih Yahweh ɓabolbang a Shiloh. ³Amuna Eli ɓahri, Hophni ni Phinehas, amallah le Yahweh, ngha beh.⁴lulli ma mwoh agh Hannah, le lulli ma ɓahri agh Peninnah. ⁵Peninnah yangha na amuna, keminiya Hannah nyha ni ni kwa agh ɓabuni ka ɗag leh ke ɓogshi ni ɗarih Yahweh ɓabolbang a Shiloh. Amuna Eli ɓahri, ⁶Hophni ni Phinehas, amallah le Yahweh, ngha beh.⁷Hannah nyha ni Bogho ni kwa agh ɓabuni ka ɗag leh ke ɓogshi ni ɗarih Yahweh ɓabolbang a Shiloh. Amuna Eli ⁸ɓahri, Hophni ni Phinehas, amallah le Yahweh, ngha nghang ngha a Ramathaim ni ⁹Zuphite, ni njeh nkonno ni Ephraim; lulli ih Elkanah muna Jeroham muna Elihu muna Tohu muna Zuph, ɓa Ephraimu Peninnah.¹⁰Ɓwa nghang ngha aAte bogho ri bogho, ngha kenna leh Yahweh nil eh agh, ɓimah ka wor lushi yahli. ¹¹Nina agh le ingha ɓuwa ni lih gumu agh. Elkanah buri woro nahyi, Hannah, mang pagyi te a ɓuwa? Mang pagyi te na lih gilih agh? Mang pagyi yahlo ki lulo? ¹²Ni worwo amunabuna lum agh?”A ri mamona le abuno egh agh, Hannah logho ingha a malli lihgiri ni nuh giri a Shiloh agh. ¹³Niɓeniya Eli mallah ngha ɗigha muri ngunmurung le a girikari ni ki ingna kangna le Yahweh agh.¹⁴Ɓwa nghang ngha aAte bogho ri bogho, ngha kenna leh Yahweh nil eh agh, ɓimah ka wor lushi yahli. Nina agh le ingha ɓuwa ni lih gumu agh. Elkanah buri woro nahyi, ¹⁵Hannah, mang pagyi te a ɓuwa? Mang pagyi te na lih gilih agh? Mang pagyi yahlo ki lulo? ¹⁶Ni worwo amunabuna lum agh?”A ri mamona le abuno egh agh, Hannah logho ingha a malli lihgiri ni nuh giri a Shiloh agh¹⁷Ramathaim ni Zuphite, ni njeh nkonno ni Ephraim; lulli ih Elkanah muna Jeroham muna Elihu muna Tohu muna Zuph, ɓa ¹⁸Ephraimu amehna ɓahri; lulli ma mwoh agh Hannah, le lulli ma ɓahri agh Peninnah. Peninnah yangha nyamma dudung, ate mah kun yahli le ni, nina agh ¹⁹Yahweh girah nguri ɓillah le.Ɓimah ki lushi yahli mashin ate ihɓi gangshi, ake Yahweh girah nguri ɓillah le.²⁰ Ngha kara zuni ate Elkanah ih ɗarah ma bogho, woro pih Peninnah mahmi nyamma, ni amunabuna na amunagallang kwa. Keminiya ih woro pih Hannah ²¹kasa Ɓwa nghang ngha aAte bogho ri bogho, ngha kenna leh Yahweh nil eh agh, ɓimah ka wor lushi yahli. Nina agh le ingha ɓuwa ni lih gumu agh. ²²Elkanah buri woro nahyi, Hannah, mang pagyi te a ɓuwa?²³Mang pagyi te na lih gilih agh? Mang pagyi yahlo ki lulo? Ni worwo amunabuna lum agh?”A ri mamona le abuno egh agh, ²⁴Hannah logho ingha a malli lihgiri ni nuh giri a Shiloh agh²⁵Bezalel gil gi logshi nlelleh. Gilli ni ngung akasiya. Saɓah le nonnobung mwoh, Gbinna le ihne, le logho le kuli nonnobung ɓahri. Njeme le ya a gilli ni kande mwoh. ²⁶Vulliyi deshile logshi nlelleh ni zinariya maɓonna- muri, giri kahri, ni njeme le. Deshiliya gil kuni kangna ni zinariya.²⁷Mang pagyi te na lih gilih agh? ²⁸Mang pagyi yahlo ki lulo? Ni worwo amunabuna lum agh?”A ri mamona le abuno egh agh, ²⁹Hannah logho ingha a malli lihgiri ni nuh giri a Shiloh agh

Chapter 38

¹Bezalel gil deshille ate pinshi gipahna ni ngung nkpanrang. Nonno le bung tongno ni darra le bung tongno-ni gɓine’ihne- le saɓɓa bung tahro. ²Le gil ɓuhri agɓina ihne ɗig ninga njemme ndah. Le anjemme agh a gilli in ngoshe mwoh ni deshile, le a vulliyi ni tagula. ³Le gilla agi pag tumo ri deshile-ankohri te atuɓu, agipongiri, akoro, burugah, ni agikagiri. Le gilla agi pag tumo egh ni tagula.⁴Le gil gigogri giri ate deshile, a kpaɓɓa le atagula a tigha a binje le ba nlog ngi ka nje. ⁵Le gilla anyeh ihne ate gbihra ni ihne ari gi gogri giri ma tagula, ate gibolla agara.⁶Bezalel gil agara ni ngung nkpanrang le a vulliyi ni tagula. ⁷Ih isa agara ari anyeh a girikari deshile agh, ate atolli. Ye gilla a min tuhli deshile, ari ngung ma penlang.⁸Bezalel gil taso tagula ma yerere ni bin tangha ma tagula. Le gil taso ari agishinbang le amehna ni ki pag tumo ari kunjere ni igna a gungri kpaɓɓa agh.⁹Le ye gil ɓalah. Ke agi gergiri a nji-eɓɓe le ɓalah ni linen maɓonna.saɓɓa le abung woro tongno. ¹⁰Le agi gergiri nga ni agarai woro mwoh, ni tagula tukushi woro mwoh. Beh ya agibolgiri ngha kpani ni agara, ni a gara ma zinariya.¹¹Ih ni te , a nji-gangra, agi gergiri ngha beh saɓɓa le abung woro mwoh ni a gara woro mwoh, atagula tukushi woro mwoh, agibolgiri ni akpani ni agara, ni a gara ma zinariya. ¹²Agi gergiri ni nji-nakuli agh saɓɓa le bung woroɓahri pur lum, ni agar alum ni a tukushi. Le agibolgiri ni agara le ngung a zinariya ni.¹³Le saɓɓa le ɓalah kena bung woroɓahri pur lum a nji tebang. ¹⁴Le agi gergiri a nji bin mona njere saɓɓa egh ih bol bung lum pur tongno. ngha ni gara tahro ni atukushi. ¹⁵A nji giribang mamona ma njijere ni ki ingna a ɓalah ngha ni agi gergiri saɓɓa le abung lum pur tongno, ni a gara tahro ni a tukushi tahro ¹⁶Agi gergiri ni kwa kagni ɓalah agil yang ni linen maɓonna.¹⁷Ke tukushi agara a gil yang ni tagula. Le agi bolgiri ni agare ya a gil yang ni azurfa, le vulliyo le muri akushi ya a gil yang ni azurfa. Akushi ni kangni ɓaleh ya ngha ni gi mara ma azurfa a muyang. ¹⁸Gi vullo ni a kunjere ɓaleh ya, nonno le kehna nonno bung woro mwoh. A gilli ni gi langsa muru, ma lenghe, ni linen ma bangna, ni linen maɓonna ma ɓalina, le nonno le kehna nonno bung woro mwoh, le saɓah le kehna nonno bung woro mwoh, le logho le kuli kehna nonno bung tongno, ninga akanda gi gwerbang ma ɓaleh. ¹⁹Agbingrah leyang ihne ni akushiyang ngha tagulla ni, le agi gyergiri ya ma azurfa. Avulliyo le bikuli leyang ni agare ya a gil yang ni azurfa. ²⁰Angung gungri, ni ma tahra ni ma ɓaleh ya a gil yang ni tagulla.²¹Alulli aga a tahra agh ni ga, tahra le gigilla ogrung, ninga mama a tolli billa ri lagbang le Musa agh. Tumo le aɓa Lawi ari tenana le Ithamar, muna Haruna malah. ²²Bezalel muna Uri muna Hur, ni pura kunvarre le Yahuda agh, in gilliyi aga kwa Yahweh lagni Musa agh. ²³Oholiyab muna Ahisamak, pura kunvarre le Dan pag tumo ni Bezalel ɓa nyonglo, ninga ɓa yeri tumo bung, le ninga ɓa tah njinguri ma jargina, ni mabangna, njinguri maɓonna ma linen.²⁵Azinariya ni kwa a pag ni atumo egh ya, a tumo ni kwa kpaɓni bin ma gerenteng- zinariya ma gipahna logso-ngha atalent woro mwoh pure tonpur ihne ni alshekel 730, billa ri pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. ²⁶Azurfa ni aɓayong pah agh dungro le kehna atalent woro tongno ni ashekel 1,775, ari pyeshe le shekel bin ma gerenteng, ²⁴ko beka mwoh ate ɓwa mwoh, ini ki pag nshile shekel, a pyeshe le shekel a bin ma gerenteng. Ga agh a kumi a bih aɓeni kehna bogho woro mwoh ko uwori a bangha a bangbang ngha, aɓeni kehna bogho woro mwoh ko uwori ya, a yangha-603,550 abuna kwa.²⁷Talents ma azurfa wor tongno ni a bagni tukushi bin ma tig gerenteng ni tukushi agi gwarbang-tukushi woro tongno, tukushi ni kwa mwoh agh talents. ²⁸Ni a nshile 1,775 shekels ma zinariya, Bezalel gil agibolgiri ate agara, vulliyi bikuli le agara ye, le gil agi kpaɓ yang. ²⁹Le tagula ate gipahna logso dungro kena talents woro tahro pur lum ni 2,400 shekels.³⁰Ni gah ni gilli tukushi bin ingna a gungri kpaɓɓa, ni deshile ma tagula, kunjere ma tagula le agh, ni agi payi tumo a deshile kwa, ³¹ke tukushi ɓalah, ni tukushi njinjere ingna a ɓalah, a nkoho tara bin ɗahra kwa, ni a nkoho ma ɓalah kwa.

Chapter 39

¹Ni gi ma zargina, nleghe, ni zinguri ma bangna, le atah dagra ni njigiɗenna maɓonna ate tumo a bin ma gerenteng. Atah dagra le Haruna ate bin ma gerenteng, ninga mama Yahweh langni Musa agh.²Bezalel gil ephod vma zinariya, ma zargina, nleghe, ni njiguri ma bagna, ni linen mama a ɓagla yerata. ³Le a woliyi kande zinariya le akashiyi ninga njinguri ma siyal ke atah ni njinguri te gilli linen maɓonna ni ma zargina, nleghe, ni gi'ishina ma bagna, tumo le a pag tumobung⁴Le a pag mel ephod egh ngoshe, ate a kpaɓi bang ɓahri bikuli agirikari ⁵Njinguri maɓonna ma kura bung ngha ninga ephod; mama gi gile mwoh ni mama a gil ephod agh, agilni linen maɓonna ma zinariya, zargina, nleghe, gi ma bagnaninga mama Yahweh langni musa agh.⁶Le a sher atahli onyx, a gilgiri ni zinariya atighi a yeh, le anyongla alula amunabuna le Israila lum pur ɓahri ari atahli ye. ⁷Bezalel tig yang a ngoso mel ephod ihɓi ɗig tahli ɗenshina amunabuna le Israila, ninga mama Yahweh langni Musa agh.⁸Le gil kanda gi gbar kikilung, ni pag tumo bung ari ya, a sorri ninga ephod. A giliyi ni a zinariya, ma zargina, nleghe, ni ma njinguri bagna, ni linen maɓonna. ⁹Ya ngha ni gbina ihne. Le gbiniyi kanda gi gbar kikilung ɓahri. Saɓɓa le bung mwoh dahra le bung mwoh¹⁰Le tangsa atahli maɓorina ihne. Tangna makunduna agh, atig rub ma bagna, topaz ma murutori ni garnet ma bagna. ¹¹inga ri tangsa ma ɓahri agh, atig emerald ma langsa muru, sapphire ma zargina, diamond ma poshina. ¹²Nga ri tangsa ma tahro agh, atig jacinth ma bagna, agate ma poshina, amethyst ma nleghe. ¹³Nga ri tangsa ma ihne agh, atig beryl ma murutori, carnelian ma bagna, jasper ma langsa muru. Le tigha amin zinariya a kagnini atahli ni kwa agh.¹⁴Beh ya atahli lum pur ɓahri ni, mwoh ni kwa agh tol lulung munabuna le Israila mwoh, mama kwa agh ih ɗum kunvarre mwoh a ntiri lum pur ɓahri. ¹⁵Ari gi gbar kikilung egh ya a pag na tumo tahna njinguri ma zinariya ni ki pur sarka. ¹⁶A ya tangshina zinariya ɓahri ni nyeh ma zinariya ɓahri te aka kpaɓ nyeh ni ɓahri agh ri kunini meshili kun a nji makuli agh ɓahri le gi gbar kikilung¹⁷A kpaɓ kun nyeh zinariya ni kwa agh ari amuna nyeh mama a bagla ninga sarka ari gbinna le kanda gi gbar kikilung. ¹⁸Le kpaɓ kun mamona a meshili kun le gah a bagla ninga sarka ari tangsa ɓahri agh. Le a tighi nji dum ephod ari ngoso melli.¹⁹Le gilla anyeh ɓahri ma zinariya le atighi ri a tangsa ni ɓahri agh a meshili gbinna le kanda gi gbar kikilung, a kun ni gyaɓ ni nji ɓah yeh meshile kun ephod. ²⁰Le abuhri gil nyeh ma zinariya ɓahri le kpaɓi bin nje le mel ngoso melli ni ɓahri kundum ephod, gyaɓ ni bah a kpaɓi ngha bikuli ngunri kurra bung ni abagla yerita ma ephod agh.²¹Le kurri kanda gi gbar kikilung ari anyeh le ni anyeh mama ri ephod ni nguri ma zargina, ate a kpaɓi abikuli le nguri baglina makura bung.Ate ya kanda gi gbar kikilung ni ki pagsha ri ephod. A pagha ninga m,ama Yahweh lagni Musa agh.²²Bezalel gil nguri ephod kwa ni lusung nguri ma zargina, tumo le ɓa bagli nguri. ²³Dagra ngha ni kunni anji muri a ntiri. Kunni egh ya atah nji nguri kunni a kagnini ate ke ih sangha. ²⁴A kundagre njahli ya, a gilla agibagna ma zargina, nleghe, ni ma bagna ni linen maɓonna.²⁵Le agil ankyang ni zinariya maɓonna, le a tig nkyang egh a ntira agi gibangna a kagnini binjeh kun dagra, antira agi gibangna- ²⁶nkyang le gi gibangna, nkyang le gi gibangna-a kun dagra le Haruna ih pag tumo ni. Nga ni pagha nga Yahweh langni Musa agh.²⁷Le agil min gi'ishna ma nji ɓah yeh ni linen maɓonna ate Haruna ni amunabuna le. ²⁸Le a gil nvulle ni linen maɓonna, ni kanda gi kurra murung ma line maɓonna, le line ma mindagra ma ɓa yeh ni linen maɓonna, ²⁹le a gbiniya linen maɓonna ma zargina, nleghe, ni nji nguri ma bagna, mama apag tumo tah njinguri ria agh. Nga ni pag nga Yahweh langni Musa.³⁰A gil koro jenghe ma gerenteng ni zinariya, ni nyonglo ari, ninga gi nyonglina tangna, "Gerenteng bin Yahweh." ³¹A bolli ri gi mahri murung ni nguri muru jargina a bikuli le gi mahri murung nghe. A pag yi ninga mama Yahweh lagni Musa agh.³²Nina agh tumo tahra, ma gungri bin kpaɓa a malla yang. Aɓa Israila ni pag ga kwa agh. A billa gi waɓna le Yahweh ni pih Musa agh. ³³A zuni tahra egh bin Musa-gungri egh ni agi tumo le kwa, gi bamgiri, agbagle, angung gangrah, akushi ni atinnah yang; ³⁴vulleni ni nguɓnjuh ma bangshina, vulleni ni nguɓu maɓonna agh, ni vulliyo ate songri ³⁵doroshi le gigilla ogrung, ɗeshiliya ni angung tollo egh ni gi vul kuni.³⁶A zuna ni deshile, agi tumo le kwa, ni brodi ma ɗumna; ³⁷gi tig kashindah ma zinariya ni akashindah tangsa, ni agi tumo le ni amurun kashindah; ³⁸deshile ɗahra ma zinariya, murun ni a ɗahrini ya ni murun logshi nlelleh; kanda gi gwerbang le kun tarra; ³⁹bin ɗahra ma tagulla ni gi vanghi ni agahre ni gi tumo, ni koro bagbung magula ni kushi⁴⁰A zuna ni agi gerrah ma ɓalah ni akushi ni atinne, ni gi gwer bin ingna ɓalah; angurre ni akushi gungri; ni aga kwa gi pagtumo ni a tahra, ni gungri bin kpaɓa. ⁴¹A zunani adagrah maɓonna ma tahna ate tumo bin ma gerenteng, dagrah ma gerenteng ate muri Haruna malah ni amuni, ate ih ɓi a pag tumo le amalah.⁴²Nina agh aɓa Israila pagha atumo egh kwa ninga mama Yahweh lagni Musa agh. ⁴³Musa fashi atumo egh kwa, le shina, a pagne. Ninga mama Yahweh lagni ya, a njinjere ni pagni. Le Musa moshi yang.

Chapter 40

¹Le Yahweh waɓ tenana ri Musa, ki nah, ²"A kara ma kunduna le shienri ma kunduna le bogho ma piyoh, ɗigna aka gil tahra gura, gungri bin kpaɓɓa.³Digna aka tig doroshi ma ogrung gigilla a yeh le a vuliyi ndah egh ni kandagiri. ⁴Digna aka zuni deshile le a tigha aga pagha ke ɗigha muri ya. Le ɗigna aka zuni bin tig kashindah le a tig akashindah egh muri.⁵Ɗigna aka tig deshile ɗahra ma zinariya a dum doroshi le gigilla ogrung, le ɗigna a tig kanda gi gwerbang a kun tahra egh. ⁶Ɗigna aka tig deshile ɗahra ate gipahna pingsa a dum kun tahra, gungri egh. ⁷Ɗigna aka tig ngih koro magula a ntiring gungri bin kpaɓa ni dshile ɗahra egh, le ɗigna aka soɓ muru a yeh.⁸Ɗigna a gil ɓalah a kangni, le ɗigna aka gyer kanda gi gwerbang a kunjere ɓalah egh. ⁹Ɗigna aka tol murun ɗahra le a ɗahri tahra egh ni ga kwa a yeh agh. Ɗigna aka tig yi sa ni agi ghilliyina le ni a yeh agh a binang; le ih ka ɗig gerenteng. ¹⁰Ɗigna aka ɗahri deshile ɗahra ate gipahna pingsa ni agi tumo le kwa. Ɗigna aka tig deshile ɗahra egh sa a binang, le ih ka ɗig gerenteng yarata a binang. ¹¹Ɗigna aka ɗahri koro ma tagulla ni akushi le aka tig yi sa a binang.¹²Aka zuni Haruna ni amuni a kun gungri bin kpaɓa le aka lag yang ni muru. ¹³Aka mel yi Haruna dagra ni a tigsa ate murang ngha, ɗahri le a tig yi sa ate mama ih pag nghang tumo le malah.¹⁴Aka zuni amun buna le, le aka mel yi yang dafra gullo. ¹⁵Aka ɗahri yang ninga pagha ni a ɗahrini tehyang ngha ate aka pag nghang atuno le amalah. Ɗahra leyang ni ka tig yang a kumni ɗig amalah ha ke kenne a njah le aɓayong ni kwa agh." ¹⁶Ga ni Musa pagha, billa aga kwa Yahweh lagni ya. Pagha aga kwa ni ya.¹⁷Nina agh a gilla Tahra egh a kahra makunduna le shienri makunduna a bogho ma ɓahri ye. ¹⁸Musa gil tahra, tig ya akushi, tig ya agbagle, kpaɓi ni angung gangrah, tig ya agbingrah ni angung tumna. ¹⁹Sahri gi vullliyi muri tahra egh le gil gungri a muri, ninga mama Yahweh lagni ya. ²⁰Tolla agigilla ogrung le tigha a yeh doroshi. Ɗeshiliya ye tig ngung a muri doroshi egh, le tig gi vul kunni a muri.²¹Zuni doroshi egh a tahra. Gyerriyi akanda gi gwerbang ate ih ɓi gwer doroshi le ogrung gigilla, ninga mama Yahweh lagni ya. ²²Tig deshile a gungri bin kpaɓa, a nji eɓɓe le tahra, a nzum kanda gi gwerbang. ²³Tangshi abrodi a muri deshile a dum Yahweh, ninga mama Yahweh lagni ya.²⁴Gil bin tig kashindah a gungri bin kpaɓa, a nji gangrah le tahra ki shin deshile. ²⁵Moshi gishe ari kashindah a dum Yahweh, ninga mama Yahweh lagni ya.²⁶Tig deshile ɗahra ma zinariya ate pingshi murun a dum kanda gi gwerbang a gungri bin kpaɓa. ²⁷Pingshi murum ma susunan a muri, ninga mama Yahweh lagni ya.²⁸Gyer gi vulliyi kun tahra. ²⁹Tig deshile ɗahra ate gipahna pingsa a kun tahra, gungri bin kpaɓa. Pahna gipahna pingsa ni gipahna nji giri, ninga mama Yahweh woro lagni ya. ³⁰Tig koro a ntiring le gungri bin kpaɓa ni deshile ɗahra, le soɓ a yeh ate lagha.³¹Musa, Haruna, ni amuni lag bihyang ni kushiyang ni muru egh ³²a kunbang ni kwa a ingni ni a gungri bin kpaɓa ni kunbang ni kwa a kahni bin deshile ɗahra agh. A lag giri yang ninga mama Yahweh lagni Musa agh. ³³Musa gil ɓalah kangni ni tahra ni deshile ɗahra. Tig gi vulliyi giri a kun ɓalah egh. A njinjere nini, Musa malli tumo egh.³⁴Le nlagiri vulliyi gungri bin kpaɓa, le gusso le Yahweh ɗungshi ɓa tahra. ³⁵Musa ni gan ingna a gungri bin kpaɓa ate nlagiri egh suhlina a muri, ni ate gusso le Yahweh ɗungshina ɓa tahra egh.³⁶kunbang ni kwa nlagiri logni bikuli a muri tahre agh, aɓa Israila ka log ginya. ³⁷Keminiya ngha nlagiri egh ni ɗag ɓa muri tahre agh le, le aɓayong ni ki log ginya agh. A ɗigha se kahre ni log ni ya. ³⁸A nlagiri le Yahweh ngha a muri tahra ni ɓa kara, le gishe ni a muri ni duh, a shinna yarata le aɓa Israila kwa a kunbang ma ginya leyang kwa.

Numbers

Chapter 1

¹Yahweh waɓtenana ri Musa a gungri kpaɓa a ɓa lusung Sinai. Ga pagha a kara ma kunduna le shienri ma ɓahri a bogho ma ɓahri nzum puro le aɓa Israila a njeh Masar. Yahweh nah, ²"Bang muri kpaɓa le ɓayong abuna le aɓa Israila ari kunvarre leyang, nji bin akahyang ma ɓa lah. Bang yang ari lullung. ³Bangha abuna kwa nji bin abuna, ɓeni kwa kena bogho woro mwoh ko uwori ya. Bang aɓeni kwa ka gan wolrung a luwa ate Israila agh. Ɗigna aweh ni Haruna nga nyongli gogwo le abuna ɓa luwa a ngura yang ngha.⁴Ɓwa mwoh a kunburi kwa agh, magula a kunvarre, ka pag tumo ni yong ninga magula ma kunburi le. Magula ni kwa agh ka billi abuna aɓeni ka wolrung ate ɓa leh akahyi ya. ⁵Mama ni pag alulli amagula aɓeni ka tang ni yong a luwa aghː Logha ri kunvarre le Ruben, Elizur muna Shedeyur, ⁶pura kunvarre le Simeyon,, Shelumiyel muna Zurishaddai;⁷pura kunvarre le Yahuda agh, Nahshon muna Amminadab; ⁸pura kunvarre le Issaka agh, Netanel muna Zuwar; ⁹pura kunvarre le Zebulun, Eliyab muna Helon;¹⁰pura kunvarre le Ifraimu muna Yusufu, Elishama muna Ammihud' pura kunvarre le Manasse, Gamaliyel muna Pedazur; ¹¹pura kunvarre le Banyamin, Abidan muna Gideyoni;¹²pura kunvarre le Dan, Ahiyazer muna Amishadai; ¹³pura kunvarre le Asher, Pagiel muna Okran; ¹⁴pura kunvarre le Gad, Eliyasaf muna Duwel; ¹⁵le pura kunvarre le Naftali, Ahira muna enan,"¹⁶Abuna nini a tolla ntiri aɓayong. A billi akunvarre le akahyang, A yang ni a pagha amagula le akunvarre le aɓa Israila.¹⁷Musa ni Haruna tolla abuna ni, aɓeni a nyongli lulli yang ngha, ¹⁸le a kpaɓa aɓayong kwa binmona a kara ma kunduna le shienri ma ɓahri. Abune ni bogho woro mwoh ko uwori ya nyongli na muyang nji bin akahyang, a nji bin kunvarre leyang, nji bin ɓa leh akahyang. A bang yang ɓabura nji bin ɓabura. ¹⁹Le Musa nyongli gogwo leyang a ɓalusung Sinai, ninga mama Yahweh tig yi ih ɓi pag ga.²⁰Logha ri aminkah Ruben, minɓalla le Israila, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh ko uwori, ka gan kena luwa, a bang yang ɓabura ni ɓabura. ²¹A bang abuna 46,500 pura kunvarre le Ruben.²²Logha ri aminkah Simeyon, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ²³A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Simeyon ngha 59,300.²⁴Logha ri aminkah Gad, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ²⁵A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Gad agh 45,650.²⁶Logha ri aminkah Yahuda, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ²⁷A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Yahuda agh 74,600.²⁸Logha ri aminkah Issaka, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ²⁹A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Issaka agh 54,400.³⁰Logha ri aminkah Zebulun, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ³¹A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Zebulun agh 57,400.³²Logha ri aminkah Ifraimu, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ³³A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Ifraimu agh 40,500.³⁴Logha ri aminkah Manasse, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ³⁵A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Manasse agh 32,200.³⁶Logha ri aminkah Banyamin, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ³⁷A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Banyamin agh 35,400.³⁸Logha ri aminkah Dan, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ³⁹A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Dan agh 62,700.⁴⁰Logha ri aminkah Asher, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ⁴¹A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Asher agh 41,500.⁴²Logha ri aminkah Naftali, ari nyonglo, nji bin kunvarre leyang, a nji bin ɓa leh kahyang, lulli abuna ni kwa kena bogho woro mwoh, ka gan kena luwa, a bangna yang ɓabura ni ɓabura. ⁴³A bang yang kwa abuna ni pura kunvarre le Naftali agh 53,400.⁴⁴Musa ni Haruna bangha abuna ni kwa, kpaɓni abuna lumpur ɓahri ni ki billi Israila agh, ɓeni kwa agh pura ri ɓa leh kahyi. ⁴⁵Nina agh abuna aɓa Israila ni kwa kena bogho woro mwoh ko uwori ya, ngha kwa ka gan wolrung, a bangna yang ɓeni kwa nji bin ɓa leh kahyang. ⁴⁶A bang yang kwa 603,550 abuna.⁴⁷Keminiya ni a bang aɓa Lawiya agh a nji bin kunvarre le akahyang ngha ⁴⁸ate mama Yahweh waɓne Musa, ⁴⁹"Ɗigna ni awo bang kunvarre le aɓa Lawi ya ko kpaɓ yang kwa a ntiri gowo le aɓa Israila agh.⁵⁰Nina agh, tig aɓa Lawiya ih ɓi a lel bin ma gerenteng le ogrung gigilla, le ih ɓi a giliyi bin ma gerenteng, ni ga kwa a yeh ya. Ɗigna aɓa Lawiya ni ka tol bin ma gerenteng, le ɗigna a ye tol agi giliyi ɓa yeh. A konna temuri bin ma gerenteng nghe le nongho a kangni.⁵¹Ngha aka shishi bin ma gerenteng nghe kena bin ma sa agh, aɓa Lawiya ka suhli njahli. Ngha a logshi bin ma gerenteng nghe ya, aɓa Lawiya ni ka logshi kuli. Ɓayong ma sa ni kwa zu a kahri bin ma gerenteng nghe ya ɗigna a wol nlue. ⁵²Ngha aɓa Israila ka gilla agungri le yang ngha, ɓeni kwa agh ka gilli kahri nguri ma ngurayang luwa.⁵³Ngho kwa agh, ɗigna aɓa Lawiya ka gil gungri leyang ka kangni bin ma gerenteng le ogrung gigilla ate ke ih ɓi yehlulla lang ih ɓi suhla muri Israila agh. Aɓa Lawiya ka pagtumo leyang a bin ma gerenteng le ogrung gigilla." ⁵⁴Aɓa Israila pagha aga kwa ni ya. A pag ga kwa Yahweh lagni a nji bin Musa agh.

Chapter 2

¹Murung kulli natung ari Musa ni Haruna nah, ²Amuna Israila apan tuta leyan, deshiliyabeni kwaga ibi dig giyab nitutale, ni aba pah njitang alie teyen, akundung kwahka pilla kashin tent ma kwaba,³Abeni ka kpad dina a njinanje njiba kara ki pur gha ghani wyanni a njibin tutaleyahwela bisa ⁴Abuno beyon leyan, magullale amuna yahuda ayh Nashion ni. Muna aminadab Abumo beyan leyen ni abeni, abngha abwaw 74,600.⁵Aba pana deshimya se bi billale issachar; magullale amuna issachar agu Nathanel ni muna Zuar. ⁶Abuna- beyonle ni abeni abangha abwah 54,400.⁷Deshilya se bi billale Zebulun magullale amuna Zebulun agw Eliab ni Muna Helon, ⁸Abuno beyonle ni abeni abangha abwah 57,400.⁹Abeni kwah abangh ajibin Yahuda agh abwah 186,400. abuna beyonleyangni ka aatiri woro agh.¹⁰a nji gangra agh a pan tutale Reuben Bisa ¹¹abunabeyon leyan magullale amuna Reuben agh Ekizer ni Muna shedeur, abuno beyonleyan ni abin abanga abwah 46,500.¹²deshiliya se be billale Semean Magulalle a muna. Semeon agh Shelumiel ni Muna zurishaddai ¹³a bunobeyanle ni abeni abangh abwah 59,300¹⁴Deshiliya se bi billale Gad: Magullale amuna Gad agh Eliasaph ne muna Ruel ¹⁵Abuna beyonleyan ni abeni abangha abwah 45,650¹⁶Abeni, kwah abangha a njibin Reuben agh abwah 154,450, ayangm mabari ah woro.¹⁷Nibiniya Tent ma Kpaba gha adung a leviyawa ninga maima apanniya deshiliya a ibi diga bin tutale.¹⁸a nji nanje agh aka pan tutale Ifraimu bisa abuno beyon leyan magullale amuna Ifraimu Elshama ni mua Ammihud ¹⁹Abuno beyon leyan ne abeni abangha abwah 40,500.²⁰Deshiliya se bibillale Manasseh. Magullale amuna Manasseh agh Gamaliel ni Muna Pedahzur. ²¹Abuno beyon leyan ni abeni abangha abwah 32,200.²²Deshiliya se bi billale Benjamen. Magullale amuna Benjamen agh Abidan Muna Gideon. ²³abuna beyon leyan ne abeni abangha abwah 35,400.²⁴abeni kwah abangha ah njibin Ifraimu agh abwah 108,100. bisa abuna beyan leyan ayangni ma taro ne ka log woro agh.²⁵a nji ebe agh aka pan tutale Dan bisa abuna beyon leyan. Magullale amuna Dab agh Ahiezer ni muna Ammishaddai ²⁶abuna beyan leyan ni abeni abangha abwah 62,700.²⁷abeni ka Kpad dina leyan ma, ma ka Piti agh ²⁸se billale Asher. Magullale amuna Asher agh, Pagiel ni muna Ocharam, abuna beyon leyan ne abeni abangha abwah 41,500²⁹deshiliya bi billale Naphtali, magullale amuna Naphtali agh Ahira ni, muna Enan: ³⁰abuno beyon leyan ni abeni abangha abwah 53,400abeni kwah abangha a njibin dan agh abwah 157,600. ayabghi aka log woro ni nujmo abin tutaleyan ³²buno beyongni ayongio amuna Israila aliye teyangha abwa 603,550 ³³keminiya ni abangha a Leviyawa a ntira Israila agh ninga ma, ma murung kulli Wabbi Musa agh³⁴ini amuna israila pag nina ninga ma, ma murung Kulli wabbi musa agh beni kwa agh ibi diya tie tutale. Deshiliya beni kwa agh ibi ginya bi billale teyan

Chapter 3

¹Niɓeniya ga ni pag gi waɓna muri aminkah Haruna ni Musa ngha Yahweh waɓni tenana ri Musa a muri nkonno Sinai agh. ²Alulli amuna Haruna agh Nadab minɓalla, ni Abihu, Eliyazar, ni Itamar.³Lulli amuna Haruna ni ga, malah ɓeni a tollo le a tighi ih ɓi pagtumo le malah agh. ⁴Keminiya Nadab ni abihu kpah wuh a dum Yahweh ngha a pahni ɗahrani ni agne ya a ɓalusung Sinai agh. Nadab ni Abihu nyha ni amuna agh, ninga mama Eliyazar ni itamah pagni tumo malah ni Haruna tehyang ngha.⁵Yahweh nah yi Musa. Nah, ⁶"Zuni kunvarre le Lawi le a pih Haruna malah ni ate ih ɓi a angni.⁷Aka pagha atumo ni a mburkushi Haruna ni aɓayong kwa a dum gungri bin kpaɓa. Ɗigna aka pagtumo a bin ma gerenteng. ⁸Aka giliyi aga kwa a yeh gungri bin kpaɓa agh, le aka angni akunvarre le Israila pagha atumo ni a bin ma gerenteng ngha.⁹Ɗigna aka pah aɓa Lawiya a bin Haruna ni amuni. A pahyang kwa ate angni nghang pag yi aɓa Israila tumo. ¹⁰Ɗigna aka pih Haruna ni amuni amalah, keminiya ɓayong ma sa ni kwa zu a kahri yang ngha aka wol nlue."¹¹Yahweh waɓtenana ri Musa. Nah, ¹²"Shina, ntolla aɓa Lawiya a ntiri aɓa Israila. Mpag na ga temuri tol minɓalla ni kwa agh, ɓeni logshi ɓa yong, a ntiri aɓa Israila agh. Aɓa Lawiya agh mameng ni, ¹³ate aminɓalla kwa agh mameng ni. A kara ni nwolli aminɓalla a njeh Masar agh, ntigna ate murang aminɓalla le aɓa Israila, kpaɓni ɓayong ni agiluwo. Ama meng ni. Mini Yahweh."¹⁴Yahweh waɓtenana ri Musa a ɓalusung Sinai, Nah, ¹⁵"Bangha aminkah Lawi ni a lah ni kwa agh, a kunvarre leyang. Bang muna buna ni kwa kena shienri mwoh ko uwori ya." ¹⁶Musa bang yang, billa ri tenana le Yahweh, ninga mama a tigni ih pag ga.¹⁷A lulli amuna Lawi ya Gershon, Kohat, ni Merari. ¹⁸Lulli amuna Gershon ni ga, ari kunvarre leyangː Libni ni Shimei. ¹⁹Amuna Kohat, ari kunvarre leyangː Amram, Izhar, Hebron, Uzziel. ²⁰Amuna Merari, ari kunvarre leyangː mahli ni Mushi. Mama ni pag kunvarre le aɓa Lawi, goro leyang kunvarre kunvarre.²¹A kunvarre le Gershon ni aɓa Libni ni Shimeyi pur nghang. Akunvarre le aɓa Gershon ni ga. ²²Abuna kwa logha ri shienri mwoh wora bikuli ya a bang na yang, kwa ayangha 7,500. ²³Ɗigna aɓa Gershon nongha nji ma njeh le bin ma gerenteng.²⁴Ɗigna Eliyasaf muna Layel ni ka billi kunvarre ni aminkah Gershon. ²⁵Aɓa leh Gershon ni ka konna te gungri ma kpaɓa kpaɓni bin ma gerenteng. Aka konna te muri gungri, vulliyo muri, ni kanda giri kunjere ingna a gunri ma kpaɓa agh. ²⁶Ɗigna aka konna te gikurra mama kangni gungri ni mama kuni ya- bah kangni bin ma gerenteng ni deshile ɗahra. Ɗigna aka konna te nguri kuriyi gungri ma kpaɓa, ni ga kwa a yeh agh.²⁷Akunvarre ni pura ri Kohatː kunvarre le aɓa Aram, kunvarre le aɓa Izhar, kunvarre le aɓa Hebron, ni kunvarre le aɓa Uzziel. Ayang ngha kwa agh akunvarre le aɓa Kohat ni. ²⁸Abuna ni a bangha logha ri shienri mwoh wora bikuli ya 8,600 ih ɓi a pag tumo ni bin ma gerenteng ngha. ²⁹Ɗigna kunvarre le Kohat ka kpaɓa a nji gangrah le bin ma gerenteng.³⁰Elizafan muna Uzziel ka billi ɓa leh kahyi aɓa Kohat. ³¹Ɗigna aka konna te doroshi, deshile, gi tig kashindah, deshile ɗahra, agima gerenteng ni a pagni tumo agh, kandah giri ni a tumo ni kangni ya. ³²Ɗigna Eliyazar muna Haruna malah ka billi aɓwa aɓeni ki billi aɓa Lawiya agh. Ɗigna ih tig njih muri tumo ni aɓeh ki pagha ni ma gerenteng ngha.³³Akunvarre ɓahri ni pura ri Merariː kunvarre le aɓa Maliya, ni mami aɓa Mushiya. Akunvarre ni pura ri Merari ya. ³⁴Abuna 6,200 ni a bangha logha ri aɓeni ni shienri mwoh wora bikuli ya. ³⁵Zuriyel muna Abihail ni ka ɗig magula ma ɓa leh kahyi Merari. Ɗigna aka kpaɓa nji eɓɓe le bin ma gerenteng.³⁶Aminkah Merari ni ka konna te gil kushi kunjere bin ma gerenteng, ma gangrina, ma girikahri, makushi njahli, ni anshile agi ɓaɓa ni kpaɓni ya, ³⁷agbingrah ni akushi kunjere le bah kangni bin ma gerenteng ni ankoɓe, akushi gungri ni anguri.³⁸Musa ni Haruna ni amuni ka kpaɓa nji nanjeh le bin ma gerenteng, a dum gungri bin kpaɓa, nji bin puro le kara. a yangni ni tumo mama a pagha a bin ma gerenteng ni tumo le aɓa Israila. Ɓayong ma sa ni kwa zu a kahri bin ma gerenteng ni ya, ɗigna a wol nlue. ³⁹Musa ni Haruna bangha abuna ni kwa a kunvarre le Lawi aɓeni kena shienri mwoh wora bikuli ya, ninga mama Yahweh lagni ya. A bangha abuna 22,000.⁴⁰Yahweh nah yi Musa, "Bangha aminɓalla abuna le aɓa Israila kwa aɓeni kena shienri wora bikuli ya. Nyongli alulli yang. ⁴¹Ɗigna aka tolla aɓa Lawiya ate murang- Mini Yahweh a tuhkushi aminɓalla le aɓa Israila kwa, ni agiluwo le aɓa Lawiya a tuhkushi minɓalla le agiluwo le aminkah Israila."⁴²Musa bangha aminɓalla le aɓa Israila kwa ninga mama Yahweh tighi ih ɓi pag ga. ⁴³Bang yang abuna aminɓalla ni lulli yang, ɓeni kwa kena shienri wora bikuli ya. Bang yang abuna 22,273.⁴⁴Ɗeshiliya, Yahweh waɓi Musa. Nah, ⁴⁵"Tolla aɓa Lawiya a tuhkushi aminɓalla le aɓa Israila, le a tol agiluwo le aɓa Lawiya a tuhkushi agiluwo le aɓayong. Aɓa Lawiya agh mameng ni- Mini Yahweh.⁴⁶Ate ashi aminɓalla le aɓa Israila 273 mama uwora aɓa Lawiya ni gog wo agh ⁴⁷ɗigna aka ag azurfa tongno a bin ɓeni kwa agh. Ɗigna aka pyeshi dungro le azurfa ni a ag ga ni mama a bin ma gerenteng ngha. Pilla gi pyeshi gi leyogn. ⁴⁸Ɗigna aka pih Haruna ni amuni abollo ashibang ni a ag ga.⁴⁹Nina agh Musa agha abollo ashibang a bih aɓeni ɗur gogwo le aɓeni aɓa Lawiya ka ashi ya. ⁵⁰Musa ag bollo a bih aminɓalla le aɓa Israila. Agna azurfa 1,365 mama dungro kena mama bin ma gerenteng ngha. ⁵¹Musa pih Haruna ni amuni bollo ashibang nghe. Musa pag ga kwa tenana le Yahweh waɓɓi ih ɓi pag ga, ninga mama Yahweh lag ni ya.

Chapter 4

¹Yahweh nateng ri Musa ri Haruna. ²Nah. nga bangha a ɓayong a buhna le ba Kohath a ntiri ɓa Levis ngha bin kumbware le kayiyang. ³Nga bangha a buhna ni kwa pag boho woro mwoh-pu-lum kenna woro bari pu-lum ngha. Abuhna ni ka Ennah ka pag tumo ate tarah pkwaɓɓa. ⁴Ke a pkwaɓɓa.⁵Ngha akpwanni awori agh. Haruna ni amunni ka Ennah a tarah kpwaɓɓa a fayi curtain ni koriyi bin ma gerenteng nji bin bang Kulli a vuliyi ark ma testimony. ⁶Aka vuliyi ark ni lahra ma tenna aka buh yi gi kuhra ma muru nlagiri amuri. Aka ishi muna gara ngiri ngha a tolliya.⁷Aka tig gi kuhra ma muru nglagiri a muri ngun murung ma lohgna ni a tiyi muriya ni gi lihnna a ka vuliyi gi lihye a tig koro ma lih giri ni npetel ma lih giri ni koro lagh buhng ni min duh ma nuh muru gipanna. Gi lih ka wo diga muri ngun murung ma logna. ⁸Aka tig gi kuhra ma bangna a vuliyi ni, ni lahra ma tenna. Aka ishi gara ngun ate tol ngun murung ma logna eh⁹Aka log gi kuhra ma muru nlagiri a vuliyini kushi gishe kwa. Ni duh murn le gishe agh. ¹⁰Aka tig ngun gishe ni a gah akpwaɓɓa ri agh, a yiye lahra ma ɓwang aka tiyi a ngun ma tog giri. ¹¹Aka tig gikuhra ma muru nlagiri a muri gold bin ma gerenteng. Aka vuliyi ni lahra ma ɓwang aye ka ishiyi gara ngun ni a tolliya.¹²Aka tog a gi pag tumo ate tumo le Kulli mama a ɓangni Kulli ya boho ɗuh ɗuh a vuliyi ni gikura ma muru nlagiri aka songri ni lahra ma ɓwang, le atig a gi pag tumeh a ngun tog giri. ¹³Aka goriyi muwah murun a muri bin ma gerenteng, le a tig gi kuhra ma muru purple a muri bin gerenteng le Kulli. ¹⁴Aka tig ngun tog giri a tolli ni agah kwa a pag ni tumo bin ma gerenteng. A tiya gishe ni gi shisi giri gishe ni gi tungiri ni koro lahg ɓung kwani agi pag tumo a bin ma gerenteng le Kulli. Aka vuliyi bin ma gerenteng ni lahra ma ɓwang a songri desiliya a ishi ngun tog giri ri.¹⁵Ngha Haruna ni a muni wuro vuliyi ni bin ma gerenteng le Kulli kpwanni a gah apag ni tumo biye agh. A kpwaɓɓa a loshi giyang ke a min kayi Kohath ka zuhka tog gima gerenteng te Kulli. Biyang ni ki dog a gi pag tumo agh. Adoyi le aka wuh, Gah ni pag tumo le a min kayi Kohath ate tog gi ngun murung ni a tarah kpwaɓɓa agh. ¹⁶Eleaze muna Haruna malah mama ki shing murun ni a gi pag ghishe ni aga a dog gishe ri augha, ke nleleh le yang ki duhng yata agh. Kwanni nji gisoro gipanna ni murun ma ɓisa ma gerenteng Eni ika bolli kwanni bin bang Kulli ma gerenteng ni agah agiliyi agh.¹⁷Yahweh nateng ri Musa ni Haruna nah. ¹⁸Ka daga ɓa Kohathite ni kumbware le yang ni pura bin ɓa Levis agh. ¹⁹Pag gah ate muyang ate ka wuh agh. ngha a kennah bin na gerenteng ngha. Haruna ni amuni ka Ennah ka anni a ɓayong ni tumo kpwanni gi panna kwa. ²⁰Ke miniya ɓa Kohathite ni ki bil bin ma gerenteng ngha. Nah shin biye agh, aka wuh.²¹Yahweh nah desili a ri Musa eh. ²²Aka bangha a min kayi Gershon nji bin a kah lahyang kpwanni kumɓware le yang. ²³Bangha a ɓeni pag boho woro mwoh-pu-lum kenna woro ɓari-pu-lum ngha. Bang a ɓeni ka Enna ka pangha tumo a tarah kpwaɓɓa agh.²⁴Ga ni pag tumo le ɓa kumɓware le Gerson. ²⁵Aka tog gi kuhra le bin ɓang Kulli ma a tarah kwaɓɓa agh. Mama a vuliyi ma ɓwang ninga lahra ma tengna pkwani gi kuhra mama a tiga kun jere le tarah kpwaɓɓa agh. ²⁶Aka tog gi kuhra ma lah njiho ni gi kuhra ma. Kung kahna lah njiho ngha nji bin ɓang Kulli ki shin nji bin ma gerenteng agh, ni a nguri ni a kuriyi agh kpwanni a gi tumo ni a pag ni tumo agh Gah kwa a pag a pag ni yang ngha a payi.²⁷Haruna ni a muni ka ɗummi a min kayi Gersho, gah kwa aka pag agh. Aka tig yang muri kun tumo le yang. ²⁸Gani pag tumo le ɓa kunɓware le a min Kahyi Gershon a tarah kpwaɓɓa. Ithamar muna Haruna mahlah ka tig yang muri tumo le yang.²⁹Aka ɓangha a min kahyi merari nji kumbware le yang a tig yang nji kahyi yang. ³⁰Loga boho woro mwoh pu-lum kenna woro ɓari pu-lum. Bang ɓeni kwa Enna ate pag tumo a tarah kpwaɓɓa agh.³¹Gani pag tumo le yang a tarah pkwaɓɓa. Aka wu shin a ngung ni bin ɓang Kulli agh. Ni a ngung ni bin ɓang Kulli agh. ³²Ni a ngung ma a ishiyi gi kuhra ma lah njiho mama kenna bin bang Kulli agh. Ngun ni a kpwani tali njang ni a nguri ni agima tanneh mama a goriyi ni luliyang ngha aka tolli.³³Gani pag tumo le amin kahyi Merari, gah ni a pagha a tarah kpwaɓɓa. Ithamer muna Haruna mahlah ka tig yang muri tumo.³⁴Musa ni Haruna kpwani a maguliyina le kunɓware le ɓa Kohathite aka ɓangh yang ni kunɓware le a kayi yang. ³⁵Aka ɓangh yang aɓeni pag boho woro mwoh-pu-lum (30) kennah ɓeni kwa ka Enna ate pag tumo a tarah kpwaɓɓa. ³⁶A ɓaugh a buhna woro tongno ɓari ni woro tahro-pu-lum-pu tongno (2,750) nji kumɓware le yang.³⁷Enni pa nji ɓangha ni a kumma kunɓware ɓa Kohathite ni ki pag tumo a tara kpwaɓɓa agh. Musa ni Haruna bangh yang ni ngha mama Yahweh laghni Musa agh.³⁸A min kahyi Gershon ngha aka bangh yang ni kunɓware le a kahyi yang kwa. ³⁹Gah log boho woro mwoh-pu-lum kenna woro ɓari pu-lum ngha. Beni kwa ka Enna a pangha tumo a tarah kpwaɓɓa. ⁴⁰A buhbna kwa a bangh yang nji kunɓware le yang. ke nji ɓangha ka pag woro tongno lum-ɓari ni woro tongno tahro woro mwoh pu lum (2,630)⁴¹Musa ni Haruna bangha a kahyi Gersho ni ka pag tumo a tara kpwaɓɓa agh a wo denshi ga Yahweh lagni Musa a pagha.⁴²A min kayi merari a aya ka bangh yang kunɓware le a hahyi yang. ⁴³Loga boho woro mwoh-pu-lum kenna woro ɓari-pu-lum(30-50) aka inna ri ɓa pag tumo a tarah kpwaɓɓa. ⁴⁴Abuhna kwa. A bangha yang nji kunɓware le kahyi yang nji bangh ka pag woro tongno lum tahro ni woro tongno ɓari (3,200).⁴⁵Enni pa nji bangha le kunɓware le amin kahyi merari ɓeni Musa ni Haruna bangh agh mama Yahweh loghni gah zuhwa nji bin Musa agh.⁴⁶Ke Musa ni Haruna kpaɓni a ma guliyina le ɓa Israila ɓangha ɓa Levis nji kinbware le kahyi yang. ⁴⁷Logha bogho woro mwoh pur lum kenna woro ɓahri pur lum. A ɓangha aɓeni kwa ka pag tumo a tahra agh ni aɓeni ka tollo ni lel agi tumo a gungri bin kpaɓa. ⁴⁸A bang yang abuna 8,580.⁴⁹Ninga mama Yahweh lagni ya Musa bang ɓayong, tang bangha ɓeni kwa agh ari jah tumo ni a pih ih ɓi pag ga. Bang ɓeni kwa agh ari jah tumo ni ih gan tol agh. A pag ga agh a billa lagha le Yahweh a bin yang nji bin Musa agh.

Chapter 5

¹Yahweh nah yi Musa, ²“Tigha aɓa Israila, ih bi a pushi aɓa irishira, ni a ɓeni ntulo ki pura riyang, ni jah agi ma bahr ani kwa ate ɗag nluo agh. ³Ko ɓaɓura ni ka banshi ni a pushiyang ate ka ɓashi bin ɗigna kaɓɓa agh. Ate myang ɓeh. ⁴Aɓa Israila pagha na pushiyang kwa ninga mama Kulli tigna Musa iti ɓi a pag agh. Aɓa Israila agna tenanale Yahweh.⁵Ɗeshile ya Yahweh nah yi Musa, ⁶Nah teng ri aɓa Israila, ɓeni kwa paghi ɓih gimashira ninga mama ɓayong ki paghi ariyang pah agh. ⁷Le ɗigna ɓeh ka waɓkun ni a ɓinang le ih nwah ngosso gimashira le kwa. Ih ka zuni yi makah ne ni ɓuhro mwoh le tongno le a pih ɓeni paghi gimashira agh ni.⁸Keminiya ngha ɓeh nyha ni ɓwalung ni ka agngosso gimashira ye agh le, aka nweh ɓinang a nsibin malah, le ɓeh ka kpaɓɓi ni njung ate lag gimasira le. ⁹Gi ɗanghina ni kwa agh, ni gi pahna ni aɓa Israila tig agh ɓa kwa ɓwa zuniyi malah gipahna agh, ih ka ɗig mami malah, le ga zu a bin malah mami ni. ¹⁰Ke agipahna le ɓeni ih pag mami mallah; ate ɓeni kwa agh pah gah kwa agh bin mallah le ih ɗig mami."¹¹Nahteng ari aɓa Israila nah yi yang, ngha ɓamah pil zuni le ɗum njiteng ri buri ya, ¹²Le ɓabura nongni mo nyha a yerre le buri ya. Le ni te a gan yeri ɗahɓi le ya ko ke yeri n ani ɓihyi na muri keminiya ɓa waɓkun nyha ate ni a kumi a paghe ya.¹³Ningho te ya, bongho ma kiki ka ɗumi ɓabura a ɓihyina mahmi, denshiliya bongho, ma kiki logle ɗumi ɓwa ih a ɓihyina mahmi keminiya nyha nina agh. ¹⁴Pagni na le, ɓwa ka kahni mahmi bin malah, le ka tol gipahna ga kwa a nwah agh temuri mahmi, ih zuni muh sha ir ni na soɓɓi murun ko gi sunsunang ngha agh, ate gipahna kiki ni, mama ngha te ɗengshi gimashira nip ag agh ni.¹⁵Ngha ninale, ɗigna ɓabura ka zu ni mahmi a bin malla. Ke ɓabura zu ni gipahna ate muri mahmi, ma lum le ephan kasumu kikaya. Ni soɓmurun ri agh frankicense nyha soɓɓa ri agh, ate njigiri gipahna ma yahlulla, njigiri gipahna ate ɗenshini, ih ɗenshiyo ni gimashihra.¹⁶Malah ka tol duh muru ma gerenteng le ka pon kikkiri ɓaturah ka sobbo a mure. ¹⁷Malah ki tig ɓameh dung Yahweh le ka pangshi njimuri ɓameh le ka tighi a bih njigiri gipahna ma kiki ni ate ɗengshe. Malah ka bolla bih muru ma lull ani ka zuni yommoh.¹⁸Malah ka tig ɓameh a kundung Yahweh le ih ka pagshi njimurung ni muri ɓaneh agh. Ih ka tog bih ɓameg a mur njigiri gipahna ma ɗengshe, ihni pag gipahna ma yahlulla. Ke mallah ka bolli bih ke muru ma lulla ka zu ni nyommo agh. ¹⁹Ke mallah ka tig ɓameh ih kaniyi giri ih nahyi, " In nga ɓwa ya nghang ngha non ni weh agh, la na kengh a pag njah, le magnowo bung ri muru ma lulla in nga ki zu ni nyommo agh.²⁰Keminiya a kengna le a pagna njah, a nongiri ɓabura mabi sa a ɓihyi giro ko kea wo ngha ni ɓabura muro. ²¹Le malah ka tig ɓameh ih kaniyi giri ni ka zuni nyon moh agh, le ke iti ka tang waɓɓiyi ɓameh ne. Yahweh ka zuni wo nyommo ni ka ɗuma bin a ɓwalo ih ini nina. Ga ka pagha ngha Yahweh tig belloh sheɓ ɓa ni ɓunno ye mor agh. ²²Muruni ki zuni nyonmoh niya ingna a yahlo le tig ɓunno moro le belloh sheɓe’. Ke ɓameh ka agha’ iɓidiyana, iɓidiyana.²³Malah ka nyohgli nyonmo agh a giɓomteng le ka laghi a muru ma lulla²⁴Malah ka tig ɓameh ih nuh muru ma lulla egh. Muru ni ki zuni nyommo. Ke muru ni ka zu ni nyommo agh ka ingna a yeh le ka lullo. ²⁵Malah ka ag njigiri gipahna ma kiki ni bib ɓameh ya, ih ka bolli bih kuli ih ka zuni a bin ɗahra a dun Yahweh. ²⁶Malah ka tol njigiri gipahna ɗungshi bih ih ɓi ɗigha temuri nshile gipahna, le ih pingshi abin ɗahra. Le ɗigna ih ka pih ɓameh muru ma lulla ih nuh.²⁷Ngha pah ni ɓameh mure ih nuh agh, pagna njah ɓihyi ngiri paghi buri gimashira le, muru ni zuni nyommoh ka ingna a yeh le ka tighi ih lullo. Ɓaɓunni ka morro le belli ka sheɓe. Ke ɓameh ka ɗigni nyommo a ntira a ɓwale. ²⁸Keminiya ɓameh ni ɓihyi ri ya, yangha Kunwar le ih kum muri le ih ka ɓil muna.²⁹Ga ni pag gibilla muri kiki, gigilla egh agh muri ɓamah ni ɗag buri ki ɓihyi ngiri ya. ³⁰Gigilla ni ngha ate ɓabura ni ni bongho ma kiki, ki pag kiki muri mahmi ya. Digna ih ka zuni ɓameh dung Yahweh, le malah ka bil ga kwa gigilla muri kiki dum ma.³¹Ɓwa ka kum muri ri gimashira ate zunani mahmi a bin malah ɓameh ka tol gimashira ni kwa yangha ne ya."

Chapter 6

¹Yahweh waɓtenana ri Musa. Nah, ²"Waɓtenana ari aɓa Israila. Nah yi yang, 'Ngha ɓabura ko ɓamah tig muri ate Yahweh ni kaniyi giri le ɓa Naziri ya, ³ɗigna ih ɗag mbah ko gi nuhna ma tenna. Ɗigna ni ih nuh mbah muru njingung inabi, ko lih njingung inabi ko ma angshina le ya. ⁴A yeh akara ni kwa a tig ni ya, ɗigna ni ih lih guɓung ni purari njingung inabi ya, bolla ri njingung nghe kena ri ngotte.⁵A yeh kunbang ni kwa ma kaniyi giri tigha le ya, gi nwah murung nyha a pagni tumo a muri ya sete akara ma tigha le te Yahweh ɗungso. Ɗigna a tig yi sa te Yahweh. Ɗigna ih ɗag njimuru ka logho a muri.⁶A yeh kunbang ni kwa tigni muri sa te Yahweh ya, ɗigna ni ih zu a kahri nluo agh. ⁷Ɗigna ni ih tig muri nyha kunwar a agh ko ate tehri, ngih, muna ngih, ko mingalang, ngha a wuh agh. Ga pag yi ya ate a tigne sa te Kulli, ninga mama ɓeni kwa agh ka shina ari sahgha le njimuri. ⁸A yeh kunbang ma tig ya le sa agh yang ngha gerenteng, tigsa te yahweh.⁹Ngha ɓwa a kahri ma wuh ni kara agh le ɓihyi muri ya, ɗigna ih ka nwah muri a kara ma tonɓahri- a kara ma tigmuri gerenteng.¹⁰A kara ma tonɓahri ya, ɗigna ih ka zuni apolla ɓahri ni amuna guhgwu ɓahri a bin malah a bin ingna a gungri bin kpaɓa. ¹¹Ɗigna malah ka pah minyah mwoh gipahna lag gimashihra le mamo agh gipahna pingsa. Aga ka nwah ate muri ate mama pagna gimashihra ni kum muri kahri nluo. Ɗigna ih ka tig muri sa ɗeshili a kara egh.¹²Ɗigna ih ka tig kanangiri sa ate Yahweh ha akara woro ɓahri ma tigha le sa. Ɗigna ih ka zuni muna njuh mabunani ni bogho mwoh agh gipahna tengshira. Ɗigna ni a bangha akara pagha kedebang ɓihyi muri ya, ate tigha le sa ɓihyi na.¹³Ga ni pag gigilla a muri ɓa Naziri ate ngha kunbang tigha le sa mal agh. Ɗigna aka zuni mo a bin ingna a gungri bin kpaɓa. ¹⁴Ɗigna ih ka kahni gipahna le bin Yahweh. Ɗigna ih ka pah gipahna pingsa ni njuh ma bunani ni bogho mwoh le pinye nyha ri ya agh. Ɗigna ih ka zuni gipahna lag gimashihra ni njuh ma ngalangni ni bogho mwoh le pinye nyha ri ya agh. Ɗigna ih ka zuni gamnjuh ni pinye nyha ri ya agh ninga gipahna kpaɓmurung. ¹⁵Ɗigna ih ka zuni gwo brodi ni njibongho nyha ri ya agh, a kunle ma muh maɓonna ni a jalliya ni murun ngha, gi kangna ni a ɓishi murun ngha kpaɓni a njigiri pahna ni gi nuhna gipahna.¹⁶Ɗigna malah ka zuni mo a dum Yahweh. Ɗigna ih ka gipahna lag gimashihra ni gipahna pingsa. ¹⁷Ni brodi ni njibongho nyha ri ya agh, ɗigna ih ka zuni njuh ate ɗahra, gipahna ma kpaɓmurung a bin Yahweh. Ɗigna malah ka osso ka zuni gipahna njigiri ni gipahna nuhna.¹⁸Ɗigna ɓa Naziri ka nwah muri ni tigha a bin ingna a tahra bin kpaɓa. Ɗigna ih tol njimuri ni nwah agh le ih soɓɓi a gisheni binjeh le ɗahra ma gipahna kpaɓmurung.¹⁹Ɗigna malah ka tol kikaɓi njuh ni lammah, nkunli brodini njibongho nyha ri ya agh mwoh a gwo, ni ni gikangna ni njibongho nyha ri ya agh mwoh. Ɗigna ih ka tig yi ɓa Naziri a bih ni nzumo ni nwahni njimuri ni tig ya. ²⁰Ɗigna malah ka logshi ninga gipahna bin Yahweh, bima gerenteng ate malah, kpaɓni kikili ni logshi ya ni belli ini pag angna ate malah. Nzumi ya, ɓa Naziri ka gan nuh mbah.²¹Ga ni pag gigilla ate ɓa Naziri ɓeni kaninyi giri pah gipahna le bin Yahweh ate tigha le sa agh. Ga te kwa sa ih pah agh, ɗigna ih ka bol kaniyi giri le woro tol agh, ih tig ga gigilla waɓa a muri tigha le sa agh.'"²²Ɗeshiliya Yahweh waɓtenana ri Musa. Nah, ²³"Waɓtenana ri Haruna ni amuni. Nah 'Ɗigna nga moshi aɓa Israila a njinjere ni. Ɗigna nga waɓi yang, ²⁴"Ih ɓi Yahweh moshi yong le ih tig yong.²⁵Ih ɓi kundum Yahweh tuh ari yong le ih pah yong nieh le. ²⁶Ih ɓi Yahweh shin yong ni ɓoro le ih pah yong ololo le.'" ²⁷Ɗigna a njinjere nini aka pahni lullang bin aɓa Israila. Le nga moshi yang."

Chapter 7

¹A kara ni Musa malli gil tahra agh, ɗahri le tighisah ate Yahweh, kpaɓni agi gilliyina ni kwa a yeh ya. Pag yi ɗeshili nina ri deshile ɗahra ni agotumo le. Ɗahri yang le tighi sa ate Yahweh. ²A kare ya, amagula le Israila, amuri aleh akah, pah ɗahra. Aɓeni ni ki billi akunvarre, A tigna njihyang muri bangha le aɓayong. ³A zuni gipahna leyang dum Yahweh. A zuni nyehgwoh piri tupurmwoh ni a vul agh ni ademnadh lumpurɓahri. A zuni nyeh gwoh piri mwoh ate aɓwa ɓahra, le magula ni kwa agh zuna ni demndah mwoh. A zu peh kwa a dum tahra.⁴Le Yahweh waɓtenana ri Musa. Nah, ⁵"Ag agipahna ni a bihyang le a pagtumo ni gipahna egh ate tumo ni a gungri bin kpaɓa agh. Pih aɓa Lawiya agipahna egh, pih ɓeni kwa agh ninga mama tumo le al agh."⁶Musa tol nyeh gwoh piri ni ademndah egh, le a pih aɓa Lawiya ne. ⁷Pah anyeh gwoh piri ɓahri ni ademndah ihne bin aminkah Geershon, ate ini pag ga tumo leyang al agh. ⁸Pah anyeh gwoh piri ihne ni ademndah topur tahro a bin aminkah merari, a lelle le Ithamar muna Haruna malah. Pag ga nina ate ga tumo leyang al agh.⁹Keminiya ni pah ko mwohle agire a bin aminkah Kohat, ate mami yang ka ɗig tumo ni bol aga pag mami Yahweh ni a tolla a mel yang ngha.¹⁰Amagula pah agikuna leyang a tigha ate deshile ɗahra a kara ni Musa ɗahrini deshile ɗahra. Amagula pah aɗahra leyang a dum deshile ɗahra egh. ¹¹Yahweh nah yi Musa, "Ɗigna magula ni kwa agh ka pah a kara le ɗahra le ate tigsah le deshile ɗahra."¹²A kara makunduna agh, Nahshon muna Amminadab, a kunvarre le Yahuda agh, pah gi ɗahrina le. ¹³Gi ɗahrina le ya koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ¹⁴Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.¹⁵Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ¹⁶Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ¹⁷Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mangalangni ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig agipahna kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Nahshon muna Amminadab.¹⁸A kara ma ɓahri ya, Nethanel muna Zuwar, magula a Issakar, pah ɗahra le. ¹⁹Pah gi ɗahrina le ya koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya.²⁰Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle. ²¹Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ²²Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ²³Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Nethanel muna Zuwar.²⁴A kara ma tahro agh, Eliyab muna Helon, magula le aminkah Zebulun, pah ɗahra le. ²⁵Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ²⁶Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.²⁷21Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ²⁸Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ²⁹Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Eliyab muna Helon.³⁰A kara ma ihne agh, Elizur muna Shedewur, magula le aminkah Ruben, pah ɗahra le. ³¹Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ³²Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.³³21Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ³⁴Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ³⁵Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Elizur muna Shedewur.³⁶A kara ma tongno agh, Shelumiyel muna Zurishaddai, magula le aminkah Simeyon, pah ɗahra le. ³⁷Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ³⁸Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.³⁹Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ⁴¹Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ⁴⁰Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Shelumiyel muna Zurishaddai.⁴²A kara ma topur mwoh agh, Eliyasaf- muna Dewul, magula le aminkah Gad, pah ɗahra le. ⁴³Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ⁴⁴Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.⁴⁵Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ⁴⁶Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ⁴⁷Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Eliyasaf muna Dewul.⁴⁸A kara ma tonɓahri ya, Elishama muna Ammihud, magula le aminkah Ifraimu, pah ɗahra le. ⁴⁹Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ⁵⁰Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.⁵¹Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ⁵²Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ⁵³Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Elishama muna Ammihud.⁵⁴A kara ma topur tahro agh, Gamaliyel muna Pedahzur, magula le aminkah Manasse, pah ɗahra le. ⁵⁵Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ⁵⁶Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.⁵⁷Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ⁵⁸Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ⁵⁹Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Gamaliyel muna Pedahzur.⁶⁰A kara ma tonpur ihne ya, Abidan muna Gideyoni, magula le aiminkah Banyamin, pah ɗahra le. ⁶¹Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ⁶²Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.⁶³Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ⁶⁴Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ⁶⁵Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Abidan muna Gideyoni.⁶⁶A kara ma lum agh, Ahiyezar muna Ammishaddai, magula le aminkah Dan, pah ɗahra le. ⁶⁷Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ⁶⁸Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.⁶⁹Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ⁷⁰Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ⁷¹Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Ahiyezer muna Ammishaddai.⁷²A kara ma lum mwoh agh, Pagiyel muna Okran, magula le aminkah Assher, pah ɗahra le. ⁷³Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ⁷⁴Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.⁷⁵Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ⁷⁶Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ⁷⁷Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Pagiyel muna Okran.⁷⁸A kara ma lumpur ɓahri ya, Ahira muna Enan, magula le aminkah Naftali, pah ɗahra le. ⁷⁹Pah gi ɗahrina le koro mwoh ma azurfa mama dungro le kena shekel 130, ni koro magula mwoh ma shekel ni dungro le kena woro tahro pur lum agh, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. Aga kwa ni ya ɗungso ni muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate gipahna njigiri ya. ⁸⁰Pah koro zinariya mwoh ni dungro le kena shekel lum agh, ɗungshi ni gi logshi nlelle.⁸¹Pah demndah mwoh gipahna pingsa, ni gamnjuh mwoh, ni muna njuhni ni bogho mwoh agh. ⁸²Pah borombul mwoh gipahna lag gimashihra. ⁸³Pah andah ɓahri, agamnjuh tongno, aborombul tongno, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tongno, a ɗig ɗhara kpaɓmurung. Aga ni pagha agi ɗahra le Ahira muna Enan.⁸⁴Agipahna ni a tigha ate deshile ɗahra a kare ni a ɗahri ni yaː amagula le aɓa Israila tigsah akoro ma azurfa ni lumpur ɓahri ya, akoro magula lumpur ɓahri ma azurfa, ni akoro ma zinariya lumpur ɓahri. ⁸⁵Koro ma azurfa ni kwa agh dungro le kena shekel 130, ni koro magula ni kwa agh ma shekel agh dungro le kena woro tahro pur lum. Dungro le agi ponna azurfa kwa agh kena shekel 2,400, ari pyeshe le shekel a bin ma gerenteng ngha. ⁸⁶Akoro ma zinariya ni kwa lumpur ɓahri, ɗungshi gi nlelleh ni dungro le kena shekel lum ari pyeshe shekel bin ma gerenteng. Akoro zinariya kwa kena shekel 120.⁸⁷A tigsah agiluwo egh kwa ate gipahna pingsa, ademndah lumpur ɓahri, aganjuh lumpur ɓahri, ni anjuh mabuna ma yahyina lumpur ɓahri. A pah agipahna njigiri. A pah ambul lumpur ɓahri ma gipahna lag gimashihra. ⁸⁸Logha ri andah kwa, a pah ademndah woro ɓahri pura muri ihne, aganjuh woro tahro, aboro mbul woro tahro, ni anjuh woro tahro mama ni bogho leyang mwoh agh, agipahna ma ɗahra kpaɓmurung. Aga agh a tigyang sa a nzum ɗahra le deshile ɗahra.⁸⁹Ngha Musa keni a gungri bin kpaɓa ka waɓtenana ni Yahweh, og gih ki nahteng ri, Yahweh waɓ tenana ri a muri kun nwah muri doroshi le waɓkun, pura ntiring a cherubim ɓahri, waɓtenana ri.

Chapter 8

¹Yahweh nahteng ri Moses. Ih nah, ²“Nahteng ri Aaron. Nah yi, ‘Akashinda ni tonɓahri yaɗigna ihka pah tubang adum bintigkashinda ngha a boshiya.’”³Aaron pag ga. Logshi akashinda amuri bintigkashinda te pah tubang njiri dum mi, ninga mama Yahweh lagni Moses agh. ⁴Ke bintigkashinda agilli ri njinjere egh le Yahweh dummi Moses njamme. Aka tulli ni gifugna manyinyiling atinne kenna amuri, tullo aminkoro ninga aposse.⁵Ɗeshiya, Yahweh nahteng ri Moses. Ki nah, ⁶“Tolla aɓa-Levi antira aɓwa ni Israel agh le dagli yang.⁷Pag yi yang ga te dagli yangː Meshiyi muru ma gilrung amur yang. Tig yang a nwa ngiri yang kwa, lag agi’ishina le yang, le dagli muryang. ⁸Le tig yang atoll muna denndah ninjigiri gipahna kusumuh maɓorna ni njaliyi ni murun agh. Ɗey aɓa tol muna ndah maɓih ninga gipahna lag gimashihra.⁹Aka zu ni aɓa-Levi kundum gugnri bin kpamurung kpaɓɓa le aɓayong ma Israel kwa. ¹⁰Ngha ah zu ni aɓa-Levi a dum Yahweh ya, ɗigna aɓa ni Israel ka parbih yang amura aɓa-Levi. ¹¹Aaron ka pah aɓa-Levi dum Yahweh, ninga gipahna ma gung abin aɓa Israel nina’agh aka pag tumo le Yahweh.¹²Ke aɓa-Levi ɗigna ka parbih yang amura adenndah. Ɗigna aka pah denndah mwoh ate gipahna ma gimashihra le mamona ate gipahna mapinshina te meng, te gilrung le aɓa-Levi. ¹³Ɗumma aɓa-Levi dum Aaron ni dum amunabuna le, le alogshi yang ninga gipahana magung te meng.¹⁴Ari njinjere nini aka koriyi ni aɓa-Levi antira aɓa-Israel. Ke aɓa-Levi ka ɗig mameng. ¹⁵Ni njume ya, aɓa-Levi ka ɗig te pag tumo a gunri binkpamurung. Ɗigna aka dagli yang. Ɗigna aka pah yang ninga gipahna magung.¹⁶Pag ga, atema a yangha kwa’agh mamenni antira aɓa-Israel. Aka tol bintagha le minɓalla, makunna ni ma ɓah yong, ni aminkah Israel kwa. Ntolla aɓa-Levi ate murang. ¹⁷Aminɓalla ni kwa antira aɓa-Israel a mamenni, ɓwa ni giluwo kwa. Amuri kara wo’agh ngha tol a’usulo le aminɓalla ni kwa anjeh Egypt agh. Nga tig yang sa ate murang.¹⁸Ntolla aɓa-Levi antira aɓa-Israel atemuri aminɓalla kwa. ¹⁹Mpahna aɓa-Levi gipahna abin Aaron ni amunabuna le. Ntolla yang antira aɓa-Israel te pag tumo le aɓa-Israel ah gunri bin kpamurung. Mpahna yang te gilrung ate aɓa-Israel nina’agh gikonna nyha ki tighi aɓwa piye agh ngha azu gyaɓ ni bin magerenteng agh,”²⁰Moses, Aaron, ni aɓayong aɓa-Israel kwa pag ga ni aɓa-Levi. A pag aga kwa Yahweh lagni Moses gabolli aɓa-Levi ya. Ke aɓa-Israel pag ga ni yang agh. ²¹Ke aɓa-Levi dagli muryang nil agha agi’ishina le yang le Aaron dum yang ninga gipahna magung abin Yahweh le pag gilrung ate lag yang²²Ke aɓa-Levi wora abi tumo le yang a gunri binkpamurung adum Aaron ni dum amunabuna le Aaron. Ga ninga mama Yahweh lagni Moses amuri aɓa-Levi ya. A pag yi aɓa-Levi kwa ninna.²³Yahweh nahteng ri Moses. Ih nah, ²⁴“Aga kwa ni nya ate aɓa-Levi ken bogho woramwoh-purtongno wora kuliya ni. Ɗigna aka pagha ngura aɓa pag tumo a gunri bin kpamurung.²⁵Aka ɗag te pag tumo ye ninna a bogho woro-ɓahri purlum. A bogho ye ya ɗigna ni awa pag tumo ɗeshili ya. ²⁶Aka agni amunater yang aɓeni ki woro pag tumo a gunri binkpamurung agh, te pag tumo le yang, keminiya ɗigna na wa pag tumo ɗeshili ya. Ninga ni aka pagni ni ni aɓa-Levi aboltumo le yang kwa

Chapter 9

¹Yahweh nahteng ri Moses a ɓalusung Sinai, ashienri ma kundunna bogho ma ɓahri njum ni apuri njeh Egypt ya. Ih nah, ²Ih aɓa-Israel pag bunno ɗuhro ari kunbang ni atigha a bogho agh ³Amuri kara malum-pur-ihne ma shienri ni, ni kapolla, ɗigna aka pag bunnoɗuhro ari kunbang ni atigha a bogho agh. Ɗigna nga pag yi, billa agigilla kwa, ni teshikiro ri awaɓɓa ni pyera ri ya.”⁴Nina’agh Moses waɓɓi aɓa-Israel le aka pag Bunno ma Ɗuhro.

⁵Nina’agh a pag bunnoɗuhro a shienri ma kundunna, amuri kara malum-pur-ihne ma shienri ye, ni kapolla aɓalusung ma Sinai. Ke aɓa-Israel teshikiri yang ri aga kwa Yahweh lagni Moses ihɓi pagha.⁶A njah aɓwa ngha nghang aɓeni shi nyha kunwar agh njiri ngiri ɓeni wuh agh. A pag bunnoɗuhro amuri kara egh ya. A wora dum Moses ni Aaron akara ye. ⁷Abuna wo nah yi Moses. “Shi nyha kunwar agh atema luoh ɓeni wuh agh. Ate mang ke tig sung ke ihɓi shi pag ɗahra te Yahweh ari kunbang ni atigha a bogho antira aɓa-Israel agh?” ⁸Moses nah yi yang, “Ih lellang ih og ga Yahweh waɓɓa amur yong ngha⁹Yahweh nahteng ri Moses. Ih nah, ¹⁰“Nah teng ri aɓa-Israel, Nah, ‘Ngha mamona le yong alle aminka yong ni ɗig kunwar agh atema luoh ɓwa, alle ayangha muri ginya, le logle pag bunnoɗuhro te Yahweh.’¹¹Amuri shienri maɓahri akara ma lumpur-ihne ni kapolla, alih gilih Bunnoɗuhro. Ɗigna aka lih bunnoɗuhro njung ni brodi ni njibogho nyha ri ya agh ni ambugiri malulla. ¹²Ɗigna ni aɗag nshille ki ka aɓeri ya, alle a ɓug amuh le ya. Ɗigna aka billa agibilla ni kwa amuri Bunnoɗuhro agh.¹³Keminiya ɓeni kwa kunwar agh le nyha amuri ginbiri nyha agh, keminiya ɓeni shiɓɓi pag Bunnoɗuhro agh, ɗigna ɓeh ya aka pushi antira aɓwa atema ni zuni gipahna ni Yahweh alla ari kunbang a bogho agh. Ɗigna ɓeh ka tol gimashihra le ¹⁴Ngha biri ɗigha ntiri yong le pag Bunnoɗuhro te Yahweh ya, ihɓi paghi ninga mama awaɓɓa ma Bunnoɗuhro agibilla dumma. Ɗigna ninga pagni awaɓɓa mwoh ate abiri ni mwoh ate muri aɓeni aɓilla anjeh ya.”¹⁵Amuri kara wo ni amag tahrabinɗahra, ke nlagiri vulliyi tahrabinɗahra, ni gunri ma awaɓɓa ogrung. Ni kapolla le nlagiri ye ngha amuri tahra. Pur ninga giche ha kenna behri. ¹⁶Ihni woro pagha nina. Nlagiri ye vulliyi tahrabinɗahra le pil ninga giche ni duh ¹⁷Kunbang ni kwa nlagiri ye ɗagni ɓamuri gunri ya, aɓa-Israel ka tol ginbiri. Kunbang ni kwa nlagiri ye tangni nzali ya, aɓwa ka nong gura.¹⁸Ari lagha le Yahweh, aɓa-Israel ka log biri, le aril agha le, aka tig gura. Ke ngha nlagiri yetangha amuri tahrabinɗahra le, aka ɗigha agura. ¹⁹Ngha nlagiri woro ɗigha amuri tahra ma kara dudung agh, le aɓa-Israel ka teshikiri yang ri agibilla le Yahweh ni alog biri ya.²⁰Kunbang ɓaɓɓa le nlagiri ɗigha amuri tahrabinɗahra ma kunabng fitong. Ninanle, aka teshiliri yan ri lagha le Yahweh-aka tig gura le aka log biri ari lagha le ɗeshili. ²¹Kunbang ɓaɓɓa le nlagiri ye ka ɗigha a gura ye logha ri kapolla ye kenna aberi. Ngha nlagiri ye log ni beri le, le a log biri. Ngha yang nghanghang akara le ni duh agh, ngha te kwa nlagiri ye logni ya le a log biri.²²Le ko nlagiri ye ɗigha amuri tahrabinɗahra kara ɓahri, shienri, alle bogho, kunbang kw ate ɗigni ya, aɓa-Israel aɗigha agura ni ki log biri ya. Keminiya kunbang ni nlagiri logni ya, aka log ginbiri le yang. ²³Aka nong gura aril agha le Yahweh, aka log biri aril agha le. A teshikiri yang ri lagha le Yahweh ni pih Moses agh.

Chapter 10

¹Yahweh waɓtenana ri Musa, nah, ²"Gil anjegula ɓahri ma azurfa, tuh azurfa a gilli yang. Ɗigna aka pag tumo ni anjegula egh ate gorra aɓayong kwa binmona, le ate ɗumi aɓayong ih a wora bin ɗigna leyang.³Ɗigna malah ka tong njegula egh ate gora aɓayong kwa a kpaɓa dumo a kun gungri bin kpaɓa. ⁴Ngha malah tonghi mwoh agh, le ɗigna amagula a muri akunvarre le Israila, ini ka Kpaɓa. ⁵Ngha tonghi ni jollo agh ih ɗumo, kunvarre ni ɗigha nji tebbang ngha ka log ginya leyang.⁶Ngha ye tong giɗuna egh ni jollo mbende ma ɓahri ya, le akunvarre ni ɗigha nji gangrah agh ka log ginya leyang. ⁷Ngha aɓayong kpaɓa binmona agh, a tonghi, keminiya nyha ɓororo agh. ⁸Ɗigna amuna Haruna, malah ni ka tong njegula egh. Ga ni ka pga gi billa leyong kare ni kwa agh a bin aɓwale yong a njah ni kwa agh.⁹Ngha n'nwora luwa a njeh leyong a muri aɓa shiɓi muyong ni ki pahyong ganni ya. Le ɗigna nga tonghi hammi ɓayong. Meng, Yahweh, Kulli leyong ka ɗengshi ni yong le ka ashiyong a bih ɓa shiɓi muyong¹⁰Ɗeshiliya, a kunbang ma binmurubang mama bolli njibuno ni nga pag ga, ni ma akara makunduna le ashienri mapiyo, ɗigna nga tong njegula a muri gipahna pingsa leyong ni a muri ɗahra leyong ma gipahna kpaɓmurung. Aga ni ka pag gi ɗengshina te muyong a binang, Kulli leyong. Mini Yahweh Kulli leyong."¹¹A bogho ma ɓahri, a kara ma woro mwoh le shienri ya, nlagiri nlagiri logho ɗag ɓa muri tahra ogrung gigilla. ¹²Le aɓa Israila pur ginya logha ri nkonno Sinai. Nlagiri egh tangha a ɓalusung Faran. ¹³A log ginya leyang makunduna, a bil lagbang le Yahweh ni pah nji bin Musa agh.¹⁴Ɗamah- le aminkah Yahuda wor sang ni duna, a pur ni aɓa tahluwa leyang. Nahshon muna Amminadab ni billi aɓa tahluwa le Yahuda. ¹⁵Nathaniyel muna Zuwar ni billi aɓa tahluwa le kunvarre le aminkah Issakar. ¹⁶Eliyab muna Hellon ni billi aɓa tahluwa le kunvarre le aminkah Zebulun.¹⁷Aminkah Gershon ko Merari, aɓeni lel tahra agh ka suhli njahli, le ka tolli a ginya leyang. ¹⁸Mama ka kpah nghang ngha, aɓa tahluwa le kunvarre le Ruben. Le aminkah Ruben ka kuratah yang ngurayang, ngurayang. Elizur muna Shedeyur ni ka billi aminkah Ruben. ¹⁹Shelumiyel muna Zurishaddai ka billi aɓa tahluwa le kunvarre le aminkah Simeyon. ²⁰Eliyasaf muna Reyuwel ni ka billi aɓa tahluwa le kunvarre le aminkah Gad.²¹Aɓa Kohatiya log woro. a tol agi ma gerenteng ni a tigha a tahra agh. Anshile ka gil tahra kedebang aɓa Kohatiya ki bilbang bin kpaɓa mama a dum agh. ²²Aɓa tahluwa le kunvarre le amuna Ifraimu ka kpah nghang. Elishama muna Ammihud ni ka billi aɓa tahluwa le Ifraimu. ²³Gamaliyel muna Fedezur billa ni aɓa tahluwa le kunvarre le aminkah Manasse. ²⁴Abidan muna Gideyoni billa ni aɓa tahluwa le kunvarre le aminkah Banyamin.²⁵Aɓa tahluwa ni kpaɓa nji bin kunvarre le aminkah Dan agh ni log woro ni nzumo. Ahiyezer muna Ammishaddai ni billi aɓa tahluwa le Dan. ²⁶Pagiyel muna Okran ni billi aɓa tahluwa le kunvarre le aminkah Asher. ²⁷Ahira muna Ahira muna Enan ni billi aɓa tahluwa le kunvarre le aminkah Naftali. ²⁸Njinjere nini aɓa tahluwa le aɓa Israila puri ginya leyang.²⁹Musa waɓteng ri Hobab muna Ruyel ɓa Midiyan, Ruwel ni pag teh mahle musa, Musa waɓteng ri Hobab le nah, "Shi sung ngha sa ka bah Yahweh pyeshi ya. Yahweh nah, "Nga pahyong ni. Zu nisung le sa pag yi yong gima ɓonna. ³⁰Keminiya Hobab nah yi Musa, " Ni ngi wor ni weh ya. Nga wora njeh lang ni bin aɓwa lang."³¹Le Musa pil yi, "Kukushi ka ɗag sung ngha. Ate a yerina bah pagha sa kpaɓ nghang ngha a ɓalusung. Ɗigna aka ɗig njih sung a beh. ³²Ngha a wor ni sung ngha, sa pag wo gima ɓonna ni kwa Yahweh pag yi sung ngha."³³A logha nkonno le Yahweh a ginya kara tahro. Doroshi ogrung le Yahweh wara dum yang ni kara tahro ate al bah aka usuli nghang ngha. ³⁴Nlagiri le Yahweh ngha ki vulliyang ngha a gingni ni ɓakara agh.³⁵Kunbang ni kwa doroshi logni woro agh, Musa ka nah, "Logho Yahweh, meshiyi aɓa shiɓi muro. Tigha aɓeni ki shiɓo agh a ɓangha." ³⁶Kunbang ni kwa doroshi tangni njeh ya, Musa ka nah, "Nyerre, Yahweh a bin aworo lum le aworo lum dudug le Israila."

Chapter 11

¹Niɓeniya aɓayong vungriteng a muri agi gangshina leyang ngha Yahweh ki teshini kiri ri yang ngha. Yahweh ogha aɓayong le pag yehlulla. Gishe pura bin Yahweh pingshi aɓaɓa ntiri yang le lih kun ɗamah ɓaɓa. ²Le aɓayong ɓua yi Musa, nina agh Musa jim Yahweh, le gishe egh tangha njeh. ³A gor lulli beh ih Taberah, ate Yahweh pingshina ɓaɓa leyang.⁴Aɓayong ma sa ingna a ɗamah ni aminkah Israila. A al gilih maɓona a lih. Le aɓa Israila ɓua ki nah, "Yang ka pahsung nyamah ih ɓi shi lih? ⁵Shi ɗengshi ni anjih ni sa lih nieh a njeh Masar agh, akatagweh, ajigrih, amatunshe, amatunshe ma funna. ⁶Niɓeniya yolle lesung malla, ate ga kwa sa gan shin ngha Manna nini."⁷Manna ngha ninga njih guɓiɗoh. Ih pur miyang. ⁸Aɓayong ki ginya le ponno. A goghi a tahli, a soghi a kingni, a lammi a nkori, le a ɓaghi nkunle. Mommo le pur mami brodi ni soɓi murun ngha.⁹Ngha tirma soɓni duh a bin ɗamah agh, le manna osso soɓ. ¹⁰Musa ogha aɓayong ki ɓua a lah yang, le ɓabura ni kwa agh tangha kun gungri le. Yahweh pag yehlulla dudug, le a bin Musa agh vungriteng nghe ni ɓotti ya.¹¹Musa nah yi Yahweh, "Mang pag yi ke nga paghi guro lang ga ni ɓoti ya agh? Mang pag yi ke yahli yong ni possa rang ngha? Mini ntolla agitolla le aɓayong ni kwa ni ya. ¹²Mini ntolla aɓayong ni kwa ni ya a yang ngha? Ni mɓil yang ngha ate nga nah nghang, 'Tol yang a kikillo ninga mama tehrung ki tolli muna ma kyena agh? Ih ɓi ntol yang nkeni njeh ni a kaniyi akahyang giri a pah yang ngha?¹³Nji yebbang ni nga kum nyamah nghang nga pih aɓayong ni kwa ni ya? A yangha a ɓua a dum mang le anah, 'Pahsung nyamah sa lih.' ¹⁴Ni ngi gan tolla aɓayong ni kwa ni ya ni murang ngha. A gogna nghang. ¹⁵Ngha ini a pag nghang nina le, wol nluyang niɓeni- ngha kumna ɓoro a bino agh- ka ɗag nghang ih ɓi nshin gi ganna lang ni ya."¹⁶Yahweh nah yi Musa, "Zuni nghang aɓa tenna le aɓa Israila woro tahro pur lum. Yere ih aɓa tennani ni amagula le aɓayong. Zuni yang a gungri bin kpaɓa ih ɓi a tang ni weh. ¹⁷Nga suhlo le nga nahteng ro a beh. Nga tol Bongho lo ɓaɓa ni ro agh le nga soɓi yang. A tol dungro le aɓayong ni ni weh. Ate ke ih ɓi ɗigha awo ni ni muro agh¹⁸Nah yi aɓayong ni, 'Ih ɓi gil riyang, ate kaberi ya a njiteng ngha a lih nyamah, ate a ɓua na le Yahweh ogno. A nah, "Yang ka pahsung nyamah ih ɓi shi lih? Ɓor ne sung a njeh Masar." Ngha nina agh Yahweh ka pahyong nyamah, le nga lih yi. ¹⁹Ni nga lih nyamah ma kara mwoh, kara ɓahri, kara tongno, kara lum ko kara woro mwoh agh, ²⁰keminiya nga lih nyamah ha shienri mwoh se te pura a lulli yong. Nga jenni ate nshiɓi na Yahweh, ɓeni a ntiri yong ngha. Mɓua na a dum mang. N'nah, "Mang pag yi ke nɗag Masar?'""²¹Le Musa nah, "Aɓayong ni myang ni yang 600,000 ɓa kusung, le a nah na, 'Nga pahyang nyamah ih ɓi a lih ha ma shienri mwoh kwa.' ²²ih ɓi shi wolla andah ni anjuh ate ih ɓi peri yang? ih ɓi shi bolla anjih ni kwa a salang ngha ate ih ɓi peri yang?" ²³Yahweh nah yi Musa, "Beng shingri na le? Niɓeniya aka shina ko tenana lang ngha njiteng ni ya."²⁴Musa puro ke waɓi aɓayong atenana le Yahweh. Kpaɓa aɓa tenna woro tahro pur lum le tig yang kangni gungri. ²⁵Yahweh suhla a nlagiri le waɓtenana ri Musa. Yahweh tol Bongho ɓaɓa ni ri Musa agh le soɓi ri aɓa tenna ni woro tahro pur lum agh. Ngha Bongho egh suhli ni a muyang ngha, a waɓkuntumo le Kulli, keminiya a kare ni mwoh ni ye ɓug tye ya.²⁶Abuna ɓahri ni uwo a ɗamah egh, lulli yang Eldad ni Medad. Bongho ye suhla muyang ɗeshili. Alulli yang ngha a nyonglo a ntiri a lullung nghe. Keminiya ni a puro a kena a gungri egh ya, nina kwa, a waɓna kuntumo le Kulli a bin ɗamah. ²⁷Basadeng a bin ɗamah egh ɓangha ke waɓi Musa, "Eldad ni Medad ngha ki waɓkuntumo le Kulli a bin ɗamah."²⁸Joshua muna Nun, ɓa angni Musa, mwoh a ntiri ama tariyina le, nah yi Musa, "Telelah lang Musa, teshiyang njeh." ²⁹Musa nah yi, "Awo pag kiki ate murang le? Agha lang ni le ke aɓwa le Kulli kwa agh aɓa agkuntumo bin Kulli ni le ih ka tig Bongho le a muyang kwaǃ" ³⁰Le Musa ni aɓa tenna nyere wor bin ɗamah.³¹Le gung pura bin Yahweh le pushiyi aminya a salang. A soɓ gyaɓ ni bin ɗamah, ih tol ginya kara mwoh nji gini mwoh ni ginya kara mwoh nji gini mamona. Aminya egh nongho tim ha pyeshe le buh ɓahri kangni bin kpaɓa. ³²Aɓayong tang ponna aminya egh kara kwa, ni duh kwa, ha bang ye koro. Ɓwa nyha pon binjeh le abang lum pur ɓahri le aminya agh. A gaɓɓa aminya egh a abin ɗamah kwa.³³Ngha nyamah egh wa uwo a kunyang awa sheghi ya, Yehlulla le Yahweh logha a muyang. Loghi aɓayong ni ngih konno. ³⁴A gor lulli beh Kibrot Hata'awa, ate beh ni ɗig nkilliya le aɓeni ɓua te nyamah agh. ³⁵Aɓayong nghe logha a Kibrot Hata'awa ginya ha Hazerot, bah aka ɗig nghang ngha.

Chapter 12

¹Le Miriyam ni Haruna waɓtenana a muri Musa ate mah Kushiya ni tigha lah agh. ²Anah, "Ih Yahweh waɓna tenana ri Musa ni muri le?" Niɓeniya Yahweh ogna tenana ni a waɓ ɓa. ³Niɓeniya Musa agh ɓa nongshi murung njeh ni, ɓa nongshi murung njrh uwor ɓeni kwa a ngunjah agh.⁴A beh ni Yahweh waɓtenana ri Musa, Haruna, ni Miriyamː "Mpuro nzu, yongha tahro, nzu a gungri ma kpaɓa." Nina agh ayangha tahro egh ya a puro a woro. ⁵Le Yahweh suhlo a gbingrah nlagiri. Tangha kun gungri egh le gor Haruna ni Miriyam. A zu a dum.⁶Yahweh nah, "Niɓeniya nteshi kiri yong ri atenana lang. Ngha ɓa agkuntumo lang ngha bin yong, nga ɗum murang bini a njiloro, ni nahteng ri a loro. ⁷Guro lang Musa nyha nina agh. Yangha ni njiteng kwa a lyang. ⁸Ngi nahteng ri Musa huwar, nyha a njiloro ko a ngulli tenana agh. Shinna gilla lang. Nina agh mang pag yi ke n'nyha nga ɓang ngoɓong nahteng ari guro lang ngha, a muri Musa?"⁹Yehlulla le Yahweh logho a muyang, le ɗag yang woro. ¹⁰Nlagire logho a muri gungri ye, le ni sashibang ngha, le irishihra bol Miriyam- posso pupwat. Ngha Haruna pilli njih bin Miriyam agh, le shini ni irishihra.¹¹haruna nah yi Musa, "Oh, telelah lang, kukushi ka bol gimashihra ni a mur sung ngha. Shi waɓna kun ɓahngha, ni pag gimashihra. ¹²Kukushi ka ɗaghi ih ɓi ninga nluo minbangna nshile nguɓngiri wara ɓihya ngha puri a yeh ngih ya."¹³Nina agh Musa jim Yahweh. Nah, "Kukushi pih iritenna, Kulli kukushi." ¹⁴Yahweh nah yi Musa, "Ngha tehri ni tahyi tahra kundumi le, ih ka ɗigni iriɓiyina kara tonɓahri. Pushi nzum bin ɗigna ha kara tonɓahri. Nzumi ya a nyer nimo a ntiri ɓayong ɗeshili." ¹⁵Nina agh pushi Miriyam nzum bin ɗigna ha akara tonɓahri. Aɓayong ni ye ginbiri ya ha se kare ni nyer ni a bin ɗigna agh.¹⁶A nzum gire ya, aɓayong ginbiri a logha a Hazerot a kena Faran, a ɓalusung bah aka ɗig nghang ngha.

Chapter 13

¹Ke Yahweh nahteng ri Musa nah. ²Tashi abuhna aka shin njeh Ca'ana ngha npi ɓa Israila agh. Tashi a buhna a ntiri kumbware le akahyi yang. ɓeni kwa ka kah inni pag ma gula le ɓa lah yang.³Musa tashi yang ngha a yangha a'ohni a lusung le ɓa paran ngha, ate a pag niga mama Yahweh laghni agh. ⁴A ɓeni kwa paga a mugulihna le ɓa Israila agh. A ɓeni a tashi agh ni luli ntiri kumbware Ruben agh ni shammur mune Zakkur;⁵Ntiri kumbware le Simeon ngha ini Shapat muna Hori. ⁶Ntiri kumbware le Judah agha ini Caleb muna Jephunneh. ⁷Ntiri kumbware le Issachar ngha Igal muna Yusufu. ⁸Ntiri kumbware le Ephrain ngha ini Hoshea muna nun⁹Ntiri kumbware le Benjamin ngha ini Palti muna Raphu. ¹⁰Ntiri kumbware le Zebulun ngha ini Gaddiel muna Sodi. ¹¹Ntiri kumbware le Yusufu ngha (eni a nah, yangha kumbware le Mansseh) Gaddi numi susi. ¹²Ntiri kumbware le Dan ngha ini Ammiel muna Macheal¹³Ntiri kumbware le Asher, ngha ini Sethur muna Macheal ¹⁴Ntiri kumbware Naphtali ngha ini nahbi muna Rosphsi. ¹⁵Ntiri kumbware le Gad ngha ini Gevel muna Maki. ¹⁶A ɓayong ni, ni musa tasha a ka shin njeh, Musa go Hoshea muna nun ni luli Joshua.¹⁷Musa tahshi yang aka shin njeh Kan'ana. Nah yi yang, "Mbilla nji Negeb le ingna nji a dingli njeh egh. ¹⁸Mfashin njeh egh nshina mang ih puro. Mfashi aɓayong ni ɗigha beh ya, ko a yangha ni masso ko aboɓɓo, le ko a yang ngha fittong ko a gogna. ¹⁹Nshin njeh leyang ngha ninga mang, ɓonna ko ni ɓottiya? Alah magula ma yeni a beh? Ayang ngha ninga bin ɗammah ko lah ni a kangni ya ni? ²⁰Nshini njeh ngha ninga mang, ko ɓoro ate ɗig ɗiya ko no ɓottiya, ni ko angung ngha nghang ko nyha. Nten kurrung le nzuni jah a ɗigha njeh ya." Niɓeniya kunbang nghe ya ma ɓilla le njingung ma kunduna ni.²¹Nina agh aabuna egh woro le fashi njeh egh logha ri ɓalusung Zin kenna Rehob, kahri Lebo Hamat. ²²A logha Negeb le a bilbang Hebron. Ahiman, Sheshai, ni Talmai, aminkah Anak, ngha beh. Niɓeniya a wara a ɓag Hebron ni abogho tonɓahri kedebang a Zowan ni Masar agh.²³Ngha a billibang ɓa njonglong Eshlol agh, a korriyi abih ngung ni njingung gog nghang ngha. A gerrih ri ngung le aɓwa ɓahri tollo melyang. A ye zuni rumman ni gorih ɗeshili. ²⁴A gor beh ih ɓa njonglong Eshkol, ate mama beh ni a kor bih ngung ni a njingung gogha ri ya.²⁵Nzum akara woro ɓahri ya, a nyerra a shin njeh egh. ²⁶A zu a bin Musa, Haruna, ni kƥaɓa le aɓa Israila ni kwa a ɓalusung Faran, a Kadesh agh. A nyer ni yang kuntumo ate aɓayong kwa, le a ɗum mi yang agisorro ni njeh ya.²⁷A waɓih Musa, "Shi billibang njeh ni a tahshi sung nghang agh. Njiteng ni yang ngha ni kihra ni nyih. Agisorro ɓaɓa ngha. ²⁸Ngho kwa agh, aɓayong ni ɓag njeh leyang ngha aɓa masso. Njeh egh gulla le a kangni ne. Ɗeshiliya shi shinna aminkah Anak a beh. ²⁹Aɓa Amaleka ngha ɗigha Negeb. Aɓa Hittiya, aɓa Yebushiya, ni aɓa Ammoriya ngha ni alah yang a dingli njeh egh. Aɓa Kan'ana ngha ɗgha kahri sahlang magula le a kun sahlang Urdu."³⁰Le Caleb tig ya aɓayong ni a dum musa agh ih ɓi a pollo le nah, "Ih ɓi woro shi kah ag njeh egh gikunna, ate a njiteng ngha sa ganni." ³¹Keminiya anshile abuna aɓeni a kenI yang ngha nah, "Ni sa gan luwa ni aɓeh ya, ate ayangha ni masso uwor sung."³²Nina a meshiyi kuntumo ma wol ngirung a bin aɓa Israila a muri njeh aka shin ngha, le anah, "Njeh ni shi ka shin ngha, njeh ni ki lih aɓeni ki ɗigha a yeh agh ni. Aɓayong ni kwa shi shing ngha aɓayong ma sahyina ni. ³³Beh ni shi shin Nefilim, aminkah Anak, aɓayong ni pura bin agara abuna agh. A shina lesung ngha shi sung ngha ninga akuhkoro ngha a pyeshi ni yang ngha, le ini te shi sung ngha nina a njiyang."

Chapter 14

¹Ni duh egh ya aɓayong kwa ɓuah ɓororo. ²Aɓa Israila kwa nyahshiteng muri Musa ni Haruna. Aɓayong kwa nah yi yang, "Agha lesung ni le ih shi wuh a njeh Masar, ko a bah a ɓalusung niǃ ³Mang pag yi ke Yahweh zuni sung njeh ni ih ɓi wuh ari garabwoh? Amahsung ni amuna sungni ka kum kunyang. Ni ɓoro ke shi nyerra njeh Masar agh?"⁴Anah yi ari yang, "Le ih ɓi shi tol magula maɓi, le ih shi nyerra Masar." ⁵Le Musa ni Haruna jul muyang njahli a dum kpaɓa le aɓayong aɓa Israila kwa.⁶Joshua muna Nun ni Caleb muna Yefunne, ayang ngha a ntiri aɓeni a tahsa aka fashi njeh egh ya, sahniyi dagra leyang. ⁷A waɓtenana ri aɓayong le aɓa Israila. Anah, "Njehni shi ɗuro le shi fashiya maɓonna ni yarata. ⁸Ngha ɓor ne Yahweh ri sung le, ih ka kahni sung a njeh ni le ih pahsung ni. Njeh egh ki pushi kira ni nyih.⁹Keminiya ke ih ɓi ntol muyong ari Yahweh ya, le ke ih ɓi nɓang ngoɓong le aɓayong ni njeh egh ya, ate ayang ni brodi a bin sung. Ga ki gweryang ngha aka shishi kahri yang, ate Yahweh ngha ni sung. Ke mɓang ngoɓong leyang ngha. ¹⁰Le kpaɓa le ɓayong nah aka ɓug yi yang ni atahli. Keminiya Yahweh ɗum gusso le a bin aɓa Israila kwa a gungri bin kpaɓa.¹¹Yahweh nah yi Musa, "Ɗigna ha ni yebbang ni aɓayong ni ka keshi nang? Ɗigna ha ni yebbang ni aka shiɓini agni ni meng, muri agi ɗuna le gulo lang ni kwa pagha a ntiri yang ngha? ¹²Nga tuhti yang binkonna, nga gittiyang gibere lang, le nga pussa ntiri kunvarre lo aɓayong ni ka gullo ni masso uwor yang ngha."¹³Musa nah yi Yahweh, "Ngha a pag ga agh, le aɓa Masar ka og teɓi, ate a ashi na aɓayong ni a bihyang ni gullo lo. ¹⁴Aka waɓi aɓa ɗigna njeh ni ne. Ih a ogna ih weh, Yahweh, ngha bin aɓayong ni, ate a shinno njiung ni njiung. Nlagiri lo tangha a muri aɓayong ni. A wora dum yang a gbingra nlagiri ni ɓakara le a gbingra gishe ni duh.¹⁵Niɓeniya ngha a wol nluo aɓayong ninga ɓwa mwoh, le aɓayong ni og kuntumo ni a muro agh ka nah, ¹⁶'Ate mama Yahweh ni gan kehni aɓayong ni a njeh ni kaniyi giri ih pah yang ngha, wolla nluo yang a ɓalusung.'¹⁷Niɓeniya njimno, ih gulo le MurungKulli lang ih ɓi ɗigha. Ate a waɓna, ¹⁸Yahweh nyha ki kahri pag yehlulla agh le yang ngha ih tangha muri anjiung le. Yangha ih tol yi ɓayong gimashihra. Njinjere nyha ih ka ɓishilini gimashihra ngha zuni fungso muri gimashihra le atehrung a muri aminkah yang, kena a njah ma tahro ni ma ihne.' ¹⁹Njim no, kukushi, tol yi aɓayong gimshihra leyang ate ogrung njiteng lo, ninga mama pa le awo tol yi yang gimashihra le aɓayong logha ri kunbang ni a yangha Igip zuni niɓeniya."²⁰Yahweh nah yi Musa, "Ponne yang tuɓu ninga mama a jimma, ²¹keminiya ni njiteng ninga mama ɗigni ya, ni ninga mama ngunjah ɗungshini ni gusso lang ngha, ²²aɓayong ngho kwa shin gusso lang ni agi ɗunna gulo ni mpagha a njeh Masar ni ɓalusung- ɗeshili a ye mommang mbende lum ni le ni teshi kiri yang ri ngih yang ngha.²³Nina agh nah, a njiteng ngha ni a shin njeh ni n'uworo kaniyi giri bin akahyang ngha. Ko ɓwa mwoh nyah a ntiri aɓeni kessang ngha ka shini ya, ²⁴se Caleb guro lang, ate mama yangha ni bongho ma sa le yangha ih bil tenana lang ni Yahli kwa. Nga zuni mo a njeh ni kehnghang ngha, le amuni ka ag njeh egh gikunna leyang. ²⁵(Niɓeniya aɓa Amalika ni aɓa Kan'aniya ni ɗigha a njonglong nghe.) Kaberi le ngbinna le nwora ɓalusung a nji njinjere Salang magula le Kagli."²⁶Yahweh waɓtenana ri Musa ni Haruna. Nah, ²⁷"Ɗigna ha ni yebbang ni nga teshini kirang ari aɓayong mashihra ni ki sagshi ri yang rang ni ya? N'ogna nyashiteng le aɓa Israila a murang.²⁸Nah yi yang, 'Ni ɗigna lang kwa- gi waɓna le Yahweh ni ga- ninga mama nwaɓni a ogho lang, nga pag yi yong gaː ²⁹Nyongni aɓeni nyashiteng murang ngha, nga wuh kwa a ɓalusung, a yong aɓeni a bangha a bangbang ngha, aɓayong ni kwa logha ri bogho woro mwoh wora kuli ya. ³⁰Ni njiteng ngha ni nga ingna a njeh ni ntollo ka ɗig lah yong ngha, se Caleb muna Yefunneh ni Joshua muna Nun.³¹Keminiya ama kyenina leyong ni n'nah ka kum kunyang ngha, nga kahni yang a njeh egh. A yangni aka mom njeh egh n'nshiɓi yaǃ ³²Ate yong te ya, nga wuh a ɓalusung. ³³Amuna yong ka lellah a ɓalusung ma abogho woro ɓahri. Aka ganna ri fungso a muri gipagna tolmurung leyong ha malla le wuh leyong a ɓalusung.³⁴Ari bangha le akahra ni nga pagha a fashi njeh egh ya, akahra woro ɓahri, nga kum fungso ate agi mashihra leyang ma abogho woro ɓahri, bogho mwoh ate kahra mwoh ni kwa agh, le nga yeri shiɓi murung lang. ³⁵Meng, Yahweh, waɓna. A njiteng nga pag ga kwa ri aɓayong mashihra ni kpaɓa tolmurung rang ngha. A yangha kwa a wuh a ɓalusung ni.'"³⁶Nina agh abuna Musa tutto a ka iɓɓa a shin njeh egh ya, aɓeni nyere zu tig aɓayong a nyashiteng a muri Musa ari kuntumo mashihra ni a zu ni a muri njeh egh ya- ³⁷abuna ni zuni kuntumo mashihra a muri njeh egh ya wuh, a wuh a binkonna a dum Yahweh. ³⁸A ntiri abuna ni kehne a iɓɓa fashi njeh egh ya, Joshua muna Nun ni mwoh ni Caleb muna Yefunneh ni uwo ni usulo.³⁹Ngha Nusa waɓni kuntumo atenana ni a bin aɓa Israila kwa agh, a gon dudug. ⁴⁰A logni niberi kpikpi le a wora muri nkonno le anah, "Shina, shisung ngha, le sa wora bah Yahweh ogri muri ya, ate shi pagna gimashihra."⁴¹Keminiya Musa nah, "Ni yellang ni nga kengshi yi lagbang le Yahweh? Ni nga kum ɓoro agh. ⁴²Ke ih ɓi nwor agh, ate Yahweh nyha ni yong ke ka tigha aɓa shiɓi muyong ni ki gankun yong ngha. ⁴³Aɓa Amelika ni aɓa Kan'ana ngha beh, le nga wuh njiri garabwo ate mpilla nzum yong ri bill tenana le Yahweh. Nina agh ni ih billi yong ngha."⁴⁴Keminiya a tolmurung leyang ni a wori a njeh dingli, keminiya ko Musa ke doroshi ogrung le Yahweh ɗag bin ɗamma agh. ⁴⁵Le aɓa Amalek, ni aɓa Kan'ana ni ɗigha a dingli njeh egh ya. A kehni Israila luwa ni gankun yang a muri njere Homa.

Chapter 15

¹Ke Yahweh nateng ni Musa. nah, ²waɓɓi ɓa Israila a inna njeh eh, be ni aka ɗingha ba Yahweh payong ngha. ³Nga pag gi panna pinsa bin Yahweh, nya ninah a le ma ɗahra ate pag gipanna mang njikara, nye nga pah gipanna njibuhno ate nloshi ngha nleleh ba ɓwang ni Yahweh.⁴Nga payi Yahweh gi panna pinsa ni ma gisoro ate gipanna ma lum le epah ni kashimu manla a kpwanni murun ma inna le (lin). ⁵Yengha pah gipanna pinsa, nya ni nah agh le ngha dahra. Dahra ma mwoh le ehne le muru wine ma gipanna nuh a muri njoh.⁶ɗeshile agh Keminiya abumme na akushi ihka lag yang ni muru. Le ke mallah ka pinshi gah kwa a muri ɗeshile ate ⁷gipahna ma pinsa. Atema ihɓi ɗummo ma shushunang abin nang⁸Nga zuhni ndah ma gipanna ni ma ɗahra ate ngha pagi kung kanigiri ni nkangha te payi Yahweh gipanna. ⁹Ngha pah ɗen ndah ni gisoro gipanna ma tahro le lum le ephah ma kashimuh mama a kpwanni murun (hin). ¹⁰Nga pa gyale le murun (hin) ate gipanna ma nuh le wine ate gipanna ni gishe pinsi agh. ni ɗuhmo ma ɓwang bin Yahweh.¹¹Inni ngha payi ninah ri ɗen ndah ni min muna njung ni muna nbul. ¹²Dahra ni kwa nga pangha ngha nbi pageh ni npaga. ¹³Aɓeni kwa zuhni gipanna mama a pinsi ɗuhmo ye ki ɓoyi Yahweh agh.¹⁴A ɓeni zuh ji binyong ngha ni aɓeni pa diga binyongha kwa ni aɓayong ni kahyiyang pah gipanna mama gishe pinshi agh, duhme eh bohra bin Yahweh agh. Aka payi ningha ma miyong. ¹⁵Nga gil gillaye mwoh ni ɓa hahyong ni a biri ni diga ntiriyongha. Dingna ninah ika muri a min kahyiyong ni a ɓeni gin biri zuh diga agh Aka pag ningha mama npayi Yahweh agh. ¹⁶Gi gilla ni mamma a gha dingna bin yong ni a biri le yong kwa.¹⁷Deshiliya Yahweh ye nehteng ri Musa nah. ¹⁸Waɓɓi ɓa Israila nayiyang nga inna njeh ni ngha ka ngha ngha. ¹⁹Nlih a gah njeh a le, nga pa gi kpwanna le yong bin Yahweh.²⁰Ntiri ntongso gi soro le yong ngha nga loshi Kuli ini pag gi kpwanna le mama a fuyi agh. Ngha loshi Kuli. ²¹Nga pahgi kpwanna binnang. Nyongha kwa ni a min kahyiyong ntiri ntongso le gi soro le yong.²²Bin ɓaɓa le nga pag gima shira ni nyeri agh ni a gi gilla ni nwaɓɓi Musa agh. ²³Gah kwa lagni yong nji bin Musa a kara ni loshi ni lagni yong. Ken nah muri a min kahyi yong. ²⁴Mama boh njoh ma a paga ni gah ntiri yere lo agh ɓayong ni yeri agh, abayong kwa ka pah min ndah ma kenna ate gi panna pinsa mama ka pag nlele ma ɗuhmo ma ɓwang bin Yahweh. A gah kwa agh ni gipanna nah giri ningha mama laghni yong ngha nyen waɓi yong ate min boro nbul mwoh a ka pah ate gi panna gima shira.²⁵Ma lah ka pung tubuh ate muri ɓayong ni ɓa Israila. Aka lahyong gima shira le yang ate na yere ni gima shira ni agh. ²⁶Le ɓayong kwa ni Israila aka lahyang gima shira le yang kpwani a biri ni diga bin ngha. Ate ɓayong kwa pagna gima shira ni yeria.²⁷Bwa mwoh pa gima shira le ngha nya ntiri yere le agh le. Ika pah min nshara buhl mama pag boho mwoh age ate gipanna gima shira. ²⁸Ma leh ka pung tubuh bin Yahweh ate muri ɓiye pagna gima shira nyang ntiri yere le agh. A ka lagh gima shira eh ngha panna gi pung tubuh agh. ²⁹Nga bol gi gila ni ate ɓeni kwa pag gima shira nyang ntiri yere le agh gi gille eh ka mwoh ni ɓeni kwa a ɓilla Israila ni a biri ni bin yang ngha.³⁰Beni pag giri ntiri yere le agh. Amuna lah pwanni abiri ngha pagah gah ɗongha ngha. Biye agh a pushi ntiri bayong. ³¹Ate a shibina tenana lang. Biye parra a gilla ni nti agh. Biye agh aka piriyi. Gima shira le ka diga muri.³²Ngha ɓa Israila ngha oh wa a lusung ngha ni a kunni ɓwa ngha ki kwaɓɓa a ngung a kara pag gima gerenteng le kuli. ³³A ɓeni kummi agh a zuhni moh bin Musa ni Haruna kpwani bayong. ³⁴A tiyi bin yang ate nisang a wab gah a payi agh.³⁵Ke Yahweh nayi Musa ni ɓeni agh. A wung nluhye. A bayong kwa ka buhyi ni tali a ɗahbeng le bin kwaɓa. ³⁶Bayong kwa zuhni biye ɗahbeng le bin kpwaɓa a buhyi ni tali wuh. ningha mama Yahweh laghni Musa agh.³⁷Ke Yahweh ye nateng ri Musa nah. ³⁸Waɓɓi a ɓa Israila laghyang ate a peyi muyang nguru a kura ri gah a isha ngiri yang ngha a geri nji kun garabang.Ma muru nlagiri cord. Aka payi kwani a min kahyiyang. ³⁹Nga wo denshi ngha wo shini, bayong ka toli ka shin kung yahyang ni ɓa njiyang ni ba kuli tiyi ngha ngha.⁴⁰Nga pa gah ate ngha denshi yang ni billa a gi gilla ate ngha pag gerenteng te murang Kulli le yong. ⁴¹Mimi Yahweh Kulli le yong ni pushi yong lah Masar ate ndig Kulli le yong mini Yahweh Kulli le yong.

Chapter 16

¹Niɓeniya Korah muna Izhar muna Kohat muna Lawi, kpaɓni Dathan ni Abiram amuna Eliyab, ni On muna Peleth, biɓilla le Ruben kpaɓɓa abuna. ²A loghi Musa, a kpaɓni abuna ɓaɓa a ntiri aɓa Israila, kpaɓni aɓa gingni ɓayong 250 ni aɓayong ki ogyang ngha. ³A kpaɓ ɓa bin mona a pur yi Musa ni Haruna. Anah yi yang, "Nwara kukwo dudugǃ Aɓayong kwa a tigna yang gerenteng, ɓeni kwa a ntiri yang ngha, le Yahweh ngha ntiri yang. Mang pag yi ke nga logshi mur yong Kulli wor nshile aɓayong le Yahweh?"⁴Ngha Musa ogni ga agh, vul kundumi njeh. ⁵Waɓtenana ri Korah ni aɓih, "Ni beri le Yahweh ka ɗum mo yang pag mami, le ni ɓeni tig gerenteng bini ya. Ia zuni ɓeh kari gyaɓ bini. Ɓeni tol agh ika zuni mo bini gyaɓ.⁶Korah pag ga, ni aɓa pir tiyo. Tol kandagiri ⁷kaberi a soɓ nkallagishe le logshi nlelle a dum Yahweh. Ɓeni Yahweh tol agh, ɓeni ka ɗig ma gerenteng bin Yahweh. Nwara dunna kukwo aminkah Lawi."⁸Ɗeshiliya, Musa nah yi Korah, "Nteshi kiri yong niɓeni, aminkahyi Lawiː ⁹ih gima kenna ni binyong ih ate Kulli pushina yong sa a ntiri Israila, zuni yong kari gyaɓ, ih ɓi mpaghi tumo bin ɗigna le, le ih ɓi tangha a dum aɓayong mpaghi yang tumo agh? ¹⁰Zuna ni yong gyaɓ, ni a ɓwale yong kwa, aminkah Lawi, ni yong, ngho kwa agh, yong ngha nga al ɗig malah ɗeshiliǃ ¹¹Nina agh aweh ni aɓa pir tiyo kpaɓna muri Yahweh. Yang ki pag Haruna nga vungri teng?"¹²Le Musa gor Dathan ni Abiram, amuna Eliyab, Keminiya anah, "Ni sa zu agh. ¹³Ih gima kenna ni ih a pushi sung a njeh ni ki pushi kira ni nyih ya, a wol nlue sung a lusung? Niɓeniya awo ala a nongmurung a mur sungǃ ¹⁴Ɓuhre ya, ni a zuni sung a njeh ni ki pushi kira ni nyih, ko pah sung aɓabang ni ɓabang njigung gibere. Niɓeniya a ala a vulliyi nji sung ni yiri? Ni sa zu a bino agh."¹⁵Musa pag yehlulla le nah yi Yahweh, "Nyong ngha nga gushi gipahna leyang. Ni ntol ko mbuljeng mwoh a biyang ngha, le ni mpaghi ɓung ntiri yang gikonna agh." ¹⁶Le Musa nah yi Korah, "Kaberi le ɗigna awen ni aɓa pir tiyo kwa nga ka dum Yahweh-aweh ni yang, ni Haruna. ¹⁷Nyong ngha kwa nga tol kandagiri ni soɓ nkallangishe a yeh. Le ɓeni kwa agh ka zuni a dum Yahweh kandagiri, akandagiri 250. A weh ni Haruna, ɗeshili, ɗigna a zuni kandagiri leyong."¹⁸Nina ɓeni kwa agh ih tolla kandagiri le, soɓ nkallang ni murun, le tangha a kun gungri bin kpaɓa ni Musa ni Haruna. ¹⁹Korah kpaɓa aɓayong a muri Musa ni Haruna a kunjere gungri bin kpaɓa, le gusso le Yahweh purari aɓayong kwa.²⁰Le Yahweh waɓtenana ri Musa ni Harunaː ²¹"Mpushi mur yong a ntiri kpaɓa le ɓayong ate myang nga wol nluo yang niɓeni ni. ²²"Musa ni Haruna jul kundum yang njahli le nah, "Kulli, Kulli le abongho le aɓwa kwa, ngha ɓwa mwoh pag gimashihra agh, ɗigna a pag yehlulla ni aɓayong kwa?"²³Yahweh pil yi Musa. Nah, ²⁴"Waɓteng ri aɓayong. Nah, 'Mɓangha ri gungri le korah, Dathan, ni Abiram."²⁵Le Musa logho wora bin Dathan ni Abiram; aɓa tenna le israila pir tiye. ²⁶Waɓteng ri aɓayong le nah, "Nɗag gungri le ɓayong mashihra ni le ke ih bi ndog guɓung leyang ngha, ko gimashihra leyang ka lih yong." ²⁷Nina agh le aɓayong ni nji ri gungri le Korah, Dathan ni Abiram agh ɗag yang. Dathan ni Abiram puro zu tangha kun gungri leyang, ni amah yang, amuna yang, ni amakeni na leyang.²⁸Le Musa nah, "Ari ga ni nga yerini ih Yahweh tashi-nang mpagha atumo ni kwa, ate ni mpag yang ni murang ngha. ²⁹ngha aɓayong ni wuh wuhni pag le ɓayong ki wuhni ya, le Yahweh ni tahsang ngha. ³⁰Keminiya ngha Yahweh pushi guɓung mapiyo, nguɓnjeh logshi kuni le mel yang, kpaɓni ga kwa a bihyang ngha, le a wora njahli ni usulo leyang a nluo, le ɗigna nga yerini aɓayong keshina Kulli.³¹Musa ngha ki mal waɓa atenana ni ninga le, njahli logshi kuni a kushi aɓayong ngho. ³²Nguɓ njeh logshi kuni mel yang, aɓwa leyang, ni aɓeni kwa pag a mami Korah agh, ɗeshili ni agikunna leyang.³³Le ayang ni agikunna leyang wor ni usulo ri yang a nluo. Nguɓ njeh girra a mur yang, le a juro kwa a ntiri aɓayong nghe. ³⁴Israila kwa ɓangha a ri jollo leyang, anah "Ke nguɓ njahli ih osso mel sung nghaǃ ³⁵Le gishe pura bin Yahweh le pingshi aɓayong 250 aɓeni pah murun pingshina agh.³⁶Yahweh ye waɓteng ri Musa ɗehili le nah, ³⁷"Waɓteng ri Eliyazar muna Haruna malah ih ɓi pushi kandagire a gishe, ate mama tigne ate murang. Le ih soɓnkallang gishe ye kukwo. ³⁸Tol kandagiri le aɓeni wuh ate gimashira leyang ngha, a tuhli a gilli gi vul kun deshile ɗahra. Aɓayong ngho peh a dumang, Nina agh le a tigna yong ate murang. Aka ɗig giɗunna lang a ntiri aɓa Israila."³⁹Eliyazar malah tol kandagiri tagulla ni aɓeni gishe pingshi ya pagni tumo agh, a tullih a gilli gi vul kun deshile ɗahra, ⁴⁰ih ɗig gi ɗengshina a bin aɓa Israila. Ih ɓung nyha ka pur sa za pingshi Yahweh nlelle ya, se ɓeni biɓilla le Haruna agh. Ate ke ih ɓi a ɗig ninga Korah ni aɓa pir tiye-ninga mama Yahweh lagni nji bin Musa agh.⁴¹Keminiya bangkor niberi ya, aɓa Israila kwa kpaɓa zu a bin Musa zu nyashiteng a muri ni Haruna. Anah, "A wolla nluo aɓwa le Yahweh." ⁴²Le gire pag giri, ngha aɓayong kwa kpaɓni a muri Musa ni Haruna agh, a shinbang nji bin gungri bin kpaɓa le, shin nlagiri ngha ki vulliyi. gusso le Yahweh pura, ⁴³le Musa ni Haruna zu a dum gungri bin kpaɓa.⁴⁴Le Yahweh waɓtenana ri Musa. Nah, ⁴⁵"Shisa a dum aɓayong ni ate myang nga jurih yang niɓeni ni." Le Musa ni Haruna nongha njeh vul kundum njahli. ⁴⁶Musa nah yi Haruna, "Tol kandagiri, le a tol gishe bin ɗahra, soɓ murun, le a tolli a wor ri bin aɓayong, a ki lagha ate mur yang, ate yehlulla ngha pura bin Yahweh. Bin konna logna."⁴⁷Haruna pag ninga mama Musa tashini ya. Ɓangha ingna a ntiri aɓayong. Binkonna ye wara meshiya ntiri ɓayong ni kara. Nina le soɓ murun pingshina le lagha ate muri ɓayong. ⁴⁸Haruna tangha ntiring nluo ni usulo; a njinjere nini binkonna egh ɗagni teɓi.⁴⁹Aɓeni wuh a ri binkonna ni ya a kena 14700, sa ni aɓeni wuh a ri gile Korah agh. ⁵⁰Haruna nyer ra bin Musa a kun gungri bin kpaɓa, le binkonna ye tangha njeh.

Chapter 17

¹Yahweh waɓtenana ari Musa. Nah, ²"Waɓtenana ari aɓa Israila ih ɓi a zuni wo agara, kunvarre le akah ni kwa ka zuni mwoh, agara lumpur ɓahri. Nyobgli lulli ɓeni kwa agh a muri gara le.³Ɗigna aka yongli lulli Haruna a ri garah le Lawi. Ɗigna aka tig garah mwoh ate magula ni pura kunvarre le akah agh. ⁴Ɗigna aka tig agarah a gungri bin kpaɓa a dum ogrung gigilla, bah nkummo nghang ngha. ⁵Ih ɗigha garah le ɓeni ntol agh ka lengheh. Le nga tig nyahshiteng le aɓa Israila ka malla, mama a waɓɓa a muro agh."⁶Nina agh Musa waɓteng ri aɓa Israila. Amagula le akunvarre kwa pih agara, gara mwoh pura bin magula ni kwa a tollo a kunvarre le akah agh, agarah egh kwa ngha lumpur ɓahri. Garah le Haruna ngha a ntiri yang. ⁷Le Musa tigha agarah egh a dum Yahweh a gungri ni ni ogrung gigilla agh.⁸Bang kor agh Musa wora a gungrini ni ogrung gigilla agh le, shina, garah le Haruna ɓeni pura kunvarre le Lawi ya lenghina. Lengheh gulliyo le pushi mbweh le ɓil almonǃ ⁹Musa pushi agarah ni a dum Yahweh ya zuni bin aɓa Israila, le ɓeni kwa agh tol garah le.¹⁰Yahweh nah yi Musa, "Tig garah le Haruna a dum ogrung gigilla. Tig yi ih ɓi ɗig giɗunna le gimashihra ni muri aɓayong aɓeni ki tolmurung ngha ate mama nyahshiteng ni a murang ngha ka malla, ko a wuh." ¹¹Musa pag ninga mama Yahweh lagni ih ɓi pag ga.¹²Aɓa Israila waɓtenana ri Musa le nah, "Sa wuh a bah. Sa juri kwaǃ ¹³Ɓeni kwa zu agh, ɓeni zu a kahri tahra le Yahweh ya, ka wuh. Ɗigna sa juri kwa?"

Chapter 18

¹Yahweh waɓɓi Haruna, a weh ni amuno ni kumɓware le akahwo, ngha tol gani gima shira ni a paga ri abono ni wogha, weh ni a muno ni, nigani le gi mashira ni kwa a ma lah paga. ²A ɓa kumɓware le ɓa Levis kumɓware a Kahwoh aka zuhni yang ate aka Enna aghno. Weh ni amuno ki pag tumo a tara a nateng.³Aka pag tumo lo ni tumo ni kwa a tara agh ke mini yang nah awo kenna bin ɓalah ma gerenteng agh mana a kpwanni (alter) agh. A kengha le wuh. ⁴Aka enna a ahnno ate pag tumo a tara kwaɓɓa ni tumo ni kwa ri tumo ba tara agh. A biri ni ki zuhwa bin yong agh. ⁵Aka pag tumo lo a bin ma gerenteng ni bin (alter) ate yalung lulah ni ki zuhwa muri ɓa Israila agh⁶Shina, miyang ni murang ken ntollo ni aɓa Levis ntiri a min kahyi ɓa Israila. Npag no yang ate pag tumo boh tara kpwaɓɓah. ⁷Ke miniyang weh ni a mungno ni ka pag tumo malah mama a paga (Alter) ni gah kwa a yiye curtain. Weh ni muro aka pag tumo lo miyang ngi puho tumo ma lah Enna pa gi panna ni tumo lo, ɓeni kwa kenna biye agh ka wah.⁸Biye ni Yahweh waɓɓi Haruna nayi shina npanno tumo ma bol nbollo. Nbollo ma gi panna ma gerenteng, ngha ɓa Israila ka peng ngha. Npanno gi pannaye ate gi kunna lo ni amuno, kunbang ni kwa agh. ⁹Gah ni ka pag mamoh a ntiri a gima gerenteng ni a tiga gishe agh. A ntiri gi panna gi soro ni gi panna gima shira ni apanna lr ɓa pag gima shira atu njoh, kpwa yang kwa ate muro ni amunno.¹⁰A gi panna ni agh, a mama gerenteg ngha ɓa buhra ni kwa agh ka lih. Ate ngha gerenteng a binno. ¹¹Agani pag gi kpwanna ni mwoh ngha a tiga ntiri gi panna le ɓa Israila. Npanno yang, nyongho ni a muno ni a muna ngalang kwa beni kumbware kwa nga kpwaɓɓa ngha lih gah kwa pag gi panna.¹²A murun ma ɓwang ni a muru wine ni nji gi soro ni nji ngung mama pag ni duhna ngha a ɓayong ka pen yang. A gah kwa ni agh npanno yang. ¹³Gisoro ni ɓil ni duhna agh a nje in agh. Ngha zuhni binnang ngha wo ni beni kwa ka inna ntiri ɓa lihoh agh ka lih a gire.¹⁴Gah kwa pagi panna le ɓa Israila agh aka poh ni. ¹⁵A beni kwa agh iboh min ɓalla le ɓayong ni mami gi luho i pani gipanna bin Yahweh A bayong kwa ni a guluho a pong yang. Ni paye kwa a bayong ka pah a mni balla le yang ni min ɓalla le guluho ma (sis etc) ¹⁶A gah kwa a paga aka piye, ngha boho le yang pag mwoh agh. A ɓayong ka pah a gire ate kun shekel le silver tongno ngha a peri ni shekel boho ni boho agh. Ngha a pah (gerahs) woro mwoh agh.¹⁷A min ɓalla le ndah in min ɓalla le njuh kwani min ɓalla le nbuh aka piye kwa le agi luwoh ye agh a ka tiyi te muran. Aka meshiyi nkilah le yang a muri bin ma gerenteng (alter) le aka pinshi murun ni ri yangha ate gipanna gishe, nleleh ya ngha ibongha. ¹⁸Nyangma le yang ngha mamo ni. Kihra ni behyang a loshi Kuli ate gipanna.¹⁹Agi panna ni kwa ɓa Israila pi Yahweh agh, npanno yang nyongha ni a muno ma buhna ni a ma ngalang ate gi kunna loni. Eni pag gah niki magha niga gigila le mwah le dolong. Gi gila ni na wa dag paye agh. Nji bin Yahweh ate muro ni a min kahwo. ²⁰Yahweh natentri Haruna, nah nawa ye kum gi behre bin ɓayong ngha ga pa ngu njeh ni ni gikunna ntiri aɓayong ngha mini pag gi behre lo ni gi kunna lo ntiri ɓa Israila.²¹Mami amin kahyi Levi agh shina, npah gipanna mama a pah ntiri mwoh le lum ngha a njeh Israila agh, ate gi behre le yang tumo ni a paga a tara kpwaɓɓa agh. ²²Longni ɓeni ke ɗohra duhng ɓ Israila niki zuhwa a tara kpwaɓɓa agh a zuh le aka tol gima shira aka wuh.²³²⁴Ba Levis ka pag tumo ni kwa a tara kpwaɓɓa agh. Aka tol gi gilla ni ka diga muri bayong kwa ni amin kahwung. A ntiri ba Israila gi behre le yeng te muyang ngha. Gi pannah le ma mwoh le lum ni nji bin ɓa Israila ni apah ate Yahweh agh. Enipah ate muri ɓa Levis in ɓa lih gi behre. Eni peyi ken nayi yang nawa lih gi behre bin ɓa lih gi behre le ɓa Israila.²⁵Yahweh nateng ri Musa nah. ²⁶Aka nateng ri ba Levis aka nayiyang nji kung giri bin ɓa Israila le ma lum ni npayong nji biyang ngha, nga piye bin Yahweh ate lum le ma mwoh le lum. ²⁷Gi pkwanna le yong ngha, ngha nji bin yong ngha gah pah lum le gipanna gi soro ni pura ri gah a shari agh ni mama a fuyiya.²⁸Aka tol gi kpwanna eh, a keni bin Yahweh a ntiri gah ɓa Israila pah yong ate gipanna ma mwoh le lum ngha. Beyeni aka pani kwanna bin Haruna ma lah. ²⁹A ntiri gah a kuma a tol gi kwaɓa a keni bin Yahweh. Aka pahnghe a gah ntiri gima gerenteng ni a kummah.³⁰³¹³²Pah ni leh aka pah yang. Ngha a zuhni a ma ɓwang le yang ngha. A pi ɓa Levis ni ini ka pag gah a kuma ntiri gima fuyina ni gama shahrinna ngha. Na wa pah gima shira ri lih giri ni nuh giri agh, ngha a zuhni yang bin Yahweh agh, agima bwang ni a kumah nah wo teng kurung ri gima gerenteng gi panna le ɓa Israila, a piye le a wuh.

Chapter 19

¹Yahweh nateng ari Musa ni Haruna nayi. ²Gi gilah ma ɓwa ngha Yahweh ki waɓe ag. nayi aba Israila aka juni ngda ma bangna mama ni gashiriyah ko ki ni nonko ngno ngha.³Nda a pyi malah Eleazar. ika juni a daɓeng ba a bayong kwabangha, ya ngha biya a ka tumibo. ⁴Eleazar malah ka dong inkila ni muna biye ka meshiye inde tumbu-ɓari (7) a kun dung lah bing kwaba. ⁵Aka peshi inda yeh ni nyong-nghe ni ngiri har ni kile ni tibile. ah deshi kwah. ⁶Malah ka tol ngun nbulgiri ni ngun shini ika so yang kwah ah tiri bing peshe ndaye.⁷Ke i lang ji-dumashe le i suso ah muru. Le ika ka abing kwaɓa bin adeya be nya gerenteng ngha sai ni kupola. ⁸Beni peshi nda yeya ika lang ji-dumashe le ah muru ika suso ah muru. Ideya be nya gerenteng ngha sai ni kupola.⁹Bani gerenteng ngha ni ka kwab tubu le nda ye ika tighi a ji-bang ah bing kwaɓa abin ma gereteng aka tig tubu ye ateh muri aɓa Israila. aka kwab tubu ni muru ateh pong tubule aɓa gima shira ateh tubuye aba pag gima shira pahni. ¹⁰ɓeni dama tubu le inda ye ya ikah lang di-dumashe le, iyah gerenteng ngha sai ni kupola. Ika ɗik gilah le aɓa Israila na ɓayong masa ni dingya biya ngha.¹¹ɓeni kwah dog ngiri nlowa mami ɓani kwa'ah iyah gerenteng ngha har kara tumbu-ɓari. ¹²ɓeya ika pon tubu le a kara ma taro ni kara ma tumbu-ɓari. Ke ika dig gerenteng. ni teh pon tubu leya le a kara ma tahro le, le ni dig ɓayong ma gerenteng ngha a kara tumbu-bari ye. ¹³ɓani kwah dog nlowa, ngiri ɓeni kwa wu'ah ke ni pon tubu le muriya ngyah ɓe ɓeyina bing kwaɓa le Yahweh. ɓeya ika pushi a Israila ateh muru ma gerenteng ni soɓa re. iya oh gerenteng ngha. Iya gerenteng le ya ka ɗiya na ah muri.¹⁴Ini pag gila ngha buwa wu'ah abin jinKulli ya ɓeni kwa kenai abin ɓangKulli nya ni ɓani kwa ngha bin ɓang-Kulli ya nya gerenteng ngha har kara tumbu ɓari. ¹⁵Koro ni kwah na vul kuni ngha nya gerenteng ngha. ¹⁶Ini na ɓeni kwah daɓe-ngha aɓin kwaɓa ni ɗog ɓeni ah wol ni garaɓo-ah, agle ngiri ɓeni kwa wu'ah ko mule ɓayong ko a nkiliya beya nya gerenteng ngha har kara tumbi-bari.¹⁷¹⁸¹⁹Paye ɓeni nya gerenteng tol tubu gi peshina ma pesha le kwabi yang ah duwu ni muru ma bwah. ɓeni gerenteng ngha ika tol gi suso, i ishe ah muru, le ah wayi a bin din-ngna, ah ye a koro ni aye bin din- ngna-har, ɓeni kwa ɓeya ah wol-ah, ɓeni wu'ah ko nkiliya. A kara ma taro ni kara ma tumbi-ɓari, ɓayong ma gerenteng ni ki sushi ɓeni nya gerenteng ngha ɓeni oh nya gerenteng ngha, ɓeni kwah shibi pon tubuwa ɓeya aka pushi a kun nbure nye ateh biyena dig ngha le Yahweh muru poshibang na sushi niya, nya wa oh gerenteng ngha.²⁰²¹²²Gi gilah ki billah a gima mamah ni ngha ɓeni kwah sobi ɓa pong tubu muruwa ika lag ji-dumashe le ɓeni kwah dong muru mashira'a nya gerenteng ngha har kana ah kupola. ɓeni kwah nya gerenteng ngha ɓeni kwah dog yiya nya gerenteng ngha. ɓeni kwah dog nya ika diya ngya gerenteng ngha ikah a kupola.

Chapter 20

¹njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.²njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka ³tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.⁴njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka ⁵tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.⁷njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le ⁸Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, ⁹kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.¹⁰njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka ¹¹tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.¹²njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka ¹³tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.¹⁴njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le ¹⁵amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, ¹⁶amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.¹⁷njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.¹⁸njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka ¹⁹tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.²⁰njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa ²¹a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.²²njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le ²³Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege ²⁴amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.²⁵njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka ²⁶tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.²⁷njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le ²⁸amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, ²⁹amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.

Chapter 21

¹Ngha ɓa Kan'ana murung Arad, ɓeni ɗigha a Negev agh, ogni ih aɓa Israila ngha bol njere ki kah Atharim agh, Pag luwa ni aɓa Israila le tolla aɓaɓa guro. ²Israila kaniyi Yahweh giri le nah, "Ngha a pahsung lihluwa a muri aɓayong ni le, sa wahnghi alah magula leyang kwa." ³Yahweh tehshi kiri ri gih Israila le pahyang lihluwa muri aɓa Kan'ana. A wol yang ni wahnghi alah yang kwa. A gor lulli beh ih Hormah.⁴A logha a nkonno Hor a bil njinjere ni ki kah salang magula ma kagli, a billa njeh Edom. Ngiri aɓayong wuh a njere. ⁵A ɓayong nyashiteng a muri Yahweh ni Musaː "Palang ke mpushi sung a njeh Masar ih ɓi shi zu wuh a ɓalusung? Brodi nyha, muru nyha, le shi shiɓi na n'nuh ma ɗunna ni."⁶Le Yahweh tutti ayuoh ma tunang a ntiri aɓayong. Ayuoh egh nuhma aɓayong; aɓa Israila dudug wuh. ⁷Aɓayong zu a bin Musa le nah, "Shi pagna gimashihra ate shi nyashina teng a muri Yahweh ni a muro. Jim Yahweh ih ɓi tol yi sung ayuoh ni." Nina agh Musa jimmah ate muri aɓayong.⁸Yahweh nah yi Musa, "Gil yuoh le a gerri ri ngung. Ih ɗigha ɓeni kwa youh nuhmo le logshi nji shini ya, ka aɓɓa." ⁹Nina agh Musa gil youh ma tagulla le gerri ri ngung. Ngha yuoh nuhm ɓwa agh, le logshina nji shin yuoh ma tagulla agh, aɓna.¹⁰Aɓa Israila ginya le ɗammah a Oboth. ¹¹A logha Oboth le a ɗammah a Iye Abarim a ɓalusung ni ki shin Mowab a nji nanjeh.¹²A logha beh a ginya le a ɗammah a njonglong Zered. ¹³A logha beh a ginya le aka ɗammah a nji gini salang Armon, ni a ɓalusung ni nongho kenna njang le aɓa Ammoriya agh. Salang Arnon ni ɗig njang le Mowab, a ntiri Mowab ni Ammoriya.¹⁴Ini pag yi ke a waɓɓi a giɓomteng luwa le Yahweh, "...Waheb a Sufa, ni a ɓa ɓongrong Arnon agh, ¹⁵njonglong le ɓongrong ni kehna nji lah Ar, le nongha a kun njang le Mowab."¹⁶A logha beh a kehna Beyer, a tuhmuru ni Yahweh waɓi musa, "Kpaɓa aɓayong kwa binmona ate nga pah yang muru."¹⁷Le aɓa Israila tuh ngya niː "Tuhmuru, pah muruǃ tuh ngya muri, ¹⁸a muri tuhmuru ni amagula lesung tummah, tuhmuru ni aɓa gushina le ɓayong tummoh, ni gara murung ni agara leyang."¹⁹Le aɓa Israila tuh ngya ni: Logha Mattanah a ginya ha Nahaliyel, le a logha Nahaliyel a kehna Bamoth, ²⁰le a logha Bamoth a kehna a ɓongrong a njeh Mowab. Bah ni ɓa muri nkonno Pisgah ki shin njeh ɓalusung.²¹Le Israila tahshi aɓa kuntumo bin Sihon murung le aɓa Ammoriya ki nah, ²²“Le ih ɓi shi ɗura njeh lo. Ni sa kengha bang leyong ko ɓabang njingun leyong ngha. Ni sa nuh muru ni a tuhmuru leyong ngha. Sa billa njere gula le murung ha se te shi ɗur njang leyong.” ²³Keminiya murung Sihon ni ɗagha aɓa Israila ih ɓi a ɗura a njang le ya. Nina agh, murung Sihon kpaɓa aɓa tahluwa le kwa bin mona le wora ɓalusung ih pag luwa ni aɓa Israila. Zu a bin Yahaz, bah pag luwa nghang ni aɓa Israila agh.²⁴Israila kpar aɓa tahluwa le Sihon ni garabwo le ag njeh leyang logha Arnon ha salang Yabbok, woro ha njeh le aɓa Ammona. Niɓeniya njang le aɓa Ammona agh a vangne. ²⁵Israila agna anjeh le aɓa Amoriya kwa le ɗigha a yeh yang kwa, kpaɓni Heshbon ni aminleh kwa. ²⁶Heshbon ni pag lah magula le murung Sihon ma Ammoriya, ɓeni pag luwa ni murung ma yahyina le Mowab agh. Sihon agna kasa njeh le kwa ha kenna salang Arnon.²⁷Ini pag yi ke aɓeni ki waɓ nguliteng ngha nah, "Zu a Heshbon. Le ih ɓi lah magula le Sihon ɓi ɓagri le ih tang ɗeshili. ²⁸Gishe logho a Heshbon, nlelleh puro a lah magula Sihon mama lih Ar ni a Mowab agh, ni aɓa tele a bin ɓang kuli le Arnon.²⁹Gi enna lo, Mowabǃ A jurina, aɓa Chemosh. Tigna amuni pilla ɓa ɓanghi luwa le amuna ngalang le pilla guro le murung Sihon le aɓa Amoriya. ³⁰Keminiya shi lih Sihon. Heshbon ɓih yi na ha Dibon. Shi ganna kun yang kwa ha Nofa, mama kehna ha Medeba agh."³¹Nina agh Israila ingna a ɗigha njeh le aɓa Amoriya. ³²Le Musa tutta abuna a ke shin Yazer. A bol aminlah le le a piriyi aɓa

Amoriya ni ɗigha beh ya.

³³A nyerre a billa njinjere Bashan. Og murung Bashan pura ka pag luwa ni yang, ini ni aɓa tahluwa le, ih ka wolrung ni yang a Edrei. ³⁴Le Yahweh nah yi Musa, "Ka ɓang ngoɓong le ya, ate nwara mpoh lihluwa a muri, aɓa tahluwa le kwa, ni njeh le. Pag yi ninga mama a pag yi Sihon murung le aɓa Amoriya, ɓeni ɗigha a Heshbon agh." ³⁵Nina agh a wol nlue, ni muni, ni aɓa tahluwa le kwa, ha ɓwa nyha mwoh uwo ni usulo agh. Le a ag njeh le.

Chapter 22

¹Aɓa Israila ginya ha zu ɗammah a beng le Mowab kahri Yariko, a nji gini salang Urdu pura a lah magula egh.²Balak muna Zippor shina ga kwa israila pag yi aɓa Ammoriya agh. ³Mowab ngha ki ɓang ngoɓong le aɓayong nghe ate a gogna, le Mowab ngha a koshiyo ate aɓa Israila. ⁴Murung Mowab nah yi aɓa tenna le aɓa Midiya, “Ngih bunno ɓayong ni ka lih ga kwa kangni sung ngha ninga mama ndah ki lih lusung aɓa bang ngha.” Niɓeniya Balak muna Zippor nip ag murung Mowab a kunbang nghe.⁵Tahshi aɓa kuntumo bin Balaam muna Beyor, a Fetor ni kahri salang Yuferet, a njeh le ni aɓwale. Gorri le nah, “Shinna, aɓayong ngha pura Masar zu a bah, a ɗungshina ngunjah kwa, le niɓeniya a yangha kahrang bah gyaɓ. ⁶Kukushi zu niɓeni le a yommang yang, ate a tenna uworang. Gole nga mwongho nga kahni yang luwa le nga piriryi yang a njeh egh. Nyerina ni aɓeni a moshi ya ka kum mosso, le aɓeni a yommah ka kum yommoh.”⁷Nina agh aɓa tenna le Mowab ni aɓa tenna le Midiya ag nwah te ɓ angna leyang le woro. A zu a bin Balaam le a waɓɓi atenana le Balak. ⁸Balaam nah yi yang, “Nnong ni duh ni. Nga zu ni yong ga Yahweh waɓɓang ngha.” Nina agh amagula le aɓa Mowab nongha bin Balaam ni duh egh.⁹Kulli zu a bin Balaam le nah, “Ayang ga zu a bino ni ya?” ¹⁰Balaam pil yi Kulli, “Balak muna Zippor, murung Mowab, tahshina yang binang, Nah, ¹¹‘Shinna, aɓayong ni pura Masar zu ɗungshi nguɓnjeh lang ngha. Niɓeniya zu le a yommang ne. Gole nga mwongho nga wolrung ni ya le nga piriyi yang.”¹²Kulli pil yi Balaam, “Ɗigna ni awo wor ni aɓayong ngho agh. Ɗigna ni awo yom aɓa Israila agh ate a yangha ni mosso.” ¹³Balaam log niberi le nah yi amagula le Balak, “Nyere nwora njeh leyong ate Yahweh ni ag nghang ih ɓi nwor ni yong ngha.” ¹⁴Nina agh amagula le aɓa Mowab nyere wora bin Balak. Anah, “Balaam shiɓina zu ni sung.”¹⁵Balak ye tahshi ɓuhro amagula aɓeni ni gusso wor ma kunduna agh. ¹⁶A zu a bin Balaam le anah yi, "Balak muna Ziffor nah, “Kukushi ke ih guɓung ɓi tesso ni a zu a binang ngha, ¹⁷ate mama nga nwoh yarata ni poh guso magula, le nga pag ga kwa a waɓɓang ih ɓi mpag ga. Nina agh kukushi zu le a yom mang aɓayong ni.”’¹⁸Balaaam pilla le nah yi aguro le Balak, “Ko ke Balak ka peng lahmurung le ɗungso ni azurfa ni zinariya, ni ngi gan ɗur tenana le Yahweh, Kulli lang ngha, le ɓi mpag fittong ko dudug uwor mama waɓɓang ngha. ¹⁹Le niɓeniya, kukushi n’nong ɗeshili ni duh ni, nina agh nga og ɓuhro ga kwa Yahweh ka waɓɓang ngha.” ²⁰Kulli zu a bin Balaam ni duh le nah yi, “Ngan ɗigha abunani zu a goro agh, logho a wor ni yang. Keminiya pag ga mwoh waɓɓo ih ɓi a pag ga.”²¹Balaam log niberi, eɓɓ mbuljeng le, worn i amagula le Mowab. ²²Keminiya ate wara agh, yehlulla le Yahweh logho. Malaika le Yahweh zu tangha njere ninga ɓa shiɓi muri Balaam ni ki kog mbuljeng le ya. Aguro le Balaam ɓahri n’ngha nini. ²³Mbuljeng shin malaika le Yahweh ni tangha muri njinjere ni garabwo bih. Mbuljeng ɗag muri njinjere kengha a bang. Balaam wol mbuljeng ih ɓi nyerra a njinjere.²⁴Le malaika le Yahweh tangha a min njinjere ma ɓongrong ni ntiri a ɓabang njingung, ni vangha a nji buh malih ni vangha maɓi a nji kahtang. ²⁵Mbunjeng ye shin malaika le Yahweh ɗeshili. Woro ke gogri kushi Balaam a ri vangha. Balaam wolli ɗeshili.²⁶Malaika le Kulli ye wora dum ke tangha a njinjere ma ɓongrong bah njere maɓi nyha ko pilla agh. ²⁷Mbuljeng shina malaika le Kulli le nyera njahli ni Balaam a muri. Balaam pag yehlulla, le wolli ni garah le.²⁸Le Yahweh logshi kun mbuljeng nghe ate ih nahteng. Nah yi Balaam, “Mang mpag wo ke tigho a wollang ha mbende tahro?” ²⁹Balaam pil yi mbuljeng nghe, “Ate a pagna gima nangna ni meng. Ih ɓorɓo ke garabwo ngha beng. N'ngha nghang le, ke niɓeniya nwolla nluo.” ³⁰Mbuljeng nghe nah yi Balaam, “Mini mbuljeng lo mama awo kog kikarah a ɗigna lo kwa ha ke zuni a kara ni ya? Mpagno jah gi pagna ni pah?” Balaam nah, “Oh oh”³¹Le Yahweh logshi njih Balaam, le ih shin malaika le Yahweh ngha tangha a njinjere ni garabwo a bih. Balaam gungha njahli ni kundumi njeh. ³²Malaika le Yahweh nah yi, “Palang ke a wol mbuljeng lo mbende tahro? Shina, zuna bino ninga ɓa shiɓi muro ate agi pagna lo a dummang ngha mashihra ni. ³³Mbuljeng shinnang le kenghang ha mbende tahro. Ngha ke ni kenghang ngha le, a njiteng ngha ke nwolla nluo le nɗag yi.”³⁴Balaam nah yi malaika le Yahweh, “Mpagna gimashihra. Ni yeri ni a tangna ɓa shiɓi murang a njinjere ya. Niɓeni nina agh, ngha ni ɓottiyo agh le, nga nyere nga woro.” ³⁵Keminiya malaika le Yahweh nah yi Balaam, “Wor ni abune. Keminiya ɗigna aka waɓtenana no waɓɓo agh.” Nina agh Balaam wor ni amagula le Balak.³⁶Ngha Balak ogni ih Balaam zuna agh, Logho ke kumi a lah magula a Mowab, nji ri Arnon ni a njang leyang. ³⁷Balak nah yi Balaam, “Ni tahshi aɓwa ih ɓi aka goro agh? Mang pag yi ken i a zu agh? Ni logle ngusso agh?”³⁸Le Balaam pil yi Balak, “Shina, zuna bino. Niɓeniya myang nga gan waɓ guɓung? Nga gan waɓ tenana ni Kulli tigha a kunang ngha.” ³⁹Balaam wor ni Balak, le a bilbang a Kiriyat Huzot. ⁴⁰Le Balak ɗahri ni ndah ni njuh le pih Balaam ni amgulani nini ya nyamah ɓaɓa.⁴¹Ni beri ya Balak tol Balaam kenhni bin gushi Baal. Logha beh ya Balaam gan shin bi ɓaɓa le ɗammah le aɓa Israila.

Chapter 23

¹Balaam nahyi Balak, “Mbanghang a deshile dara tombahri ba le a giliya a deng ndah tombahri ni a ganjung tombari.” ²Balak pagh niga mama Balaam jim agh. Le Balak ni Balaam giliyi deng ndah ni ganjung a muri deshille darah ni kwa agh. ³Ke Balaam nahyi Balak, “Tagha abin dara ni le nga woro. Ninyeri agh le Yahweh za’a kumang agh. Ga kwa dumang ngha nga wabo ni.’’ Ke woro a muri digli ba a ngung nyha nghang ngha.⁴Ke Kulli kum Balaam nahyi, “Mbaghna a deshile dara tombahri, ngha ndahri mama kw ani deng ndah ni ganjung.” ⁵Yahweh tig tenana a kung Balaam le nah.” Nyera bing Balak le a nahteng ri.” ⁶Ke Balaam nyera bing Balak, nga tagha ri a gi dara ma bishina le, ni magulla le aba Moab lewa.⁷Ke Balaam logshi wabba a ngulli tenana le nah. Balak zuni meng a Aram, murung la Moab a biya nkonno nji tehbang. "zu, "yomma Jacob, nahyi. Zu, biyi ngha Israila.' ⁸pagni yellang ke yomma aben Kulli ni yomma? Niyelang nigha biyini a beni Yahweh no biyiya agh?⁹Nshingne a muri a tali; a muri mbura ini nshini nghang. Nshina , a bayong ngha nghang dig ni muyang. Ni shing muyang niga a nya ni njali agh.¹⁰Yang logle bang kikiri le Yakub, ke ka bangha mowh le inne le aba Yahuda? Leng ihbi nwuh, wuh le ba njiteng, le ih mala usulo lang dig niga mami!”¹¹Balak nahyi Balaam, “Mang a pagha ni? Nzu nima a yahma a beni nya ki anjang ngha agh, keminiya shina, a mosi nayang. ¹²Balaam agha le nah, “Ke ihbi bolrang ngha ih wab gah Yahweh tighang a kunang ngha agh?”¹³ke Balak nahyi, “ Njimno shika abang mabi ba aka shinyang ngha agh. Aka shina abeni giyap agh, abeni kw ani agh. Biyeni aka yommang yang. ¹⁴Ke ye tol Balaam keni Zophim, a muri ukono Pisgah, le ye bagha a deshile dara tombari. Ye dahri deng ndah ni ganjung a muri deshile ni kwa agh. ¹⁵1.Ke Balaam nahyi Balak, “Tangha aba a kari dahra binsa loni, ndeng ihke kum Yahweh a bogho.¹⁶“Ke Yahweh kum Balaam le tighi tenana a kuni. “ Nyera bin Balak le pih tenana lang ni. ¹⁷Balaam nyera bini le shinbang, ya ngha tangha kari dahra ma Pinsa le, a magulla le aba Moab ngha nini. Ke Balak nahyi, “ Mang Yahweh nah?” ¹⁸Balaam logshi wab shinduna. nah le, logho, Balak, a og. Magkiro rang, aweh muna Zippor.¹⁹Kulli agh bwa ni agh, ke ka pagh yiri agh, bayong, ke ka ariyi yi’eh agh. Nah na ih ka pagh giri ke ni paghi agh? Nana ihka pagh giri ke pagh gire agh? ²⁰Shina, a nah nghang ih mossi bang. Kulli pana mossi bang, ni ngi nyene agh.²¹Ni shing gimashira ari Yakub agh, ni te shing gi yalung umna a Yahuda agh. Yahweh Kulli le yang ngha ni yang. njol murung ngha ntiring yang. ²²Kulli pushi yang a njali Masar ni iritenna ni ngha deng ndah ba lusung.²³Gimashira nyah ki bol ngha Yakub agh, ke gi kariyibang ka pagha aba Yahuda agh. Nibeniya aka wabbi amuri Yakub na aba Yahuda, ‘Shin ga Kulli pagh agh!’²⁴Shina, abiye log niga ngiyim, niga mama yim ki logni ki bol giri agh. Nya ih ga bol agh le sete lih ga bol agh le nuh nkilale ga bol agh²⁵ke Balak nahyi Balaam, “Aka yom yang ngha ko mossi yang kwa agh.” ²⁶Keminiya Balaam agha le nahyi Balak,” Ning wabbo n inga wab ga kwa Yahweh wabang ih wab agh? ²⁷Ke Balak pilyi Balaam, “ zu nibeni nga kani ma agi bang sa. Ihka boiyi Kulli a bino a yomang yang a biye.”²⁸Ke Balak keni Balaam a muri nkono Peor, ngha nyera nji majali balusung. ²⁹Balaam nahyi Balak, “ Banghang deshile dahra tombahri ba le a gilya a deng nda tombahri ni a ganjung tombahri." ³⁰Ke Balak pagh n inga mama Balaam nahyi agh; ke dahri deng ndah ni ganjung a muri deshile dahra ni kwa agh.

Chapter 24

¹Ngha Balaam shinni poshina yahli Yahweh ke moshi Israila agh, ni woro ninga ma kunbang mamo agh, ih pagtumo ni ɓangna. Ningo agh, shin nji ɓa lusung.²Balaam logshi njih le shin Israila ngha nongho, aɓeni kwa agh a kunvarre leyang, le bongho le Kulli suhli. ³Agkuntumo ni le nah, "Waɓkuntumo le Balaam muna Beyor ni ga, waɓkuntumo le ɓeni a logshi njih ya,⁴waɓkuntumo le ɓeni og tenana le Kulli ya, ɓeni shin njiloro ni pura bin Magula kwa agh, ɓeni gungha njeh ni nji a logso agh. ⁵Ɓor shina le agungri leyong ni yellang, Yakubu, ba a ɗig nghang ngha, Israilaǃ⁶Ninga a ɓanjonglong ni nongho wor agh, ninga a ɓabang njingung ni kun salang ngha, ninga angung Alos ni Yahweh pang ngha, ninga a ngung Seda ni kari muru agh.⁷Muru ka pura a bang leyang, le anjigiri leyang ka kum muru dudug. Murung leyang ka gulo ka wor Agag, njeh leyang ka kum gusso.⁸Kulli ka pushi a njeh Masar. Ih ɗig ni msso ngirung ninga demndah. Ih ka lih anjehni ki mohna ri ya. Ih ɓunniyi amuh leyang lushi lushi. Ih tahyang ni munni le.⁹Ih duwa njeh ninga yim, ninga yim mangalang. Yang ka mommo ka gangshi? Le ih ɓi ɓeni kwa moshi ya ih ɓi kum mosso; le ih ɓi ɓeni kwa nyommi ya ih kum nyommo."¹⁰Yahlulla le Balak logha muri Balaam le wol bih a ɓih ni yehlulla. Balak nah yi Balaam, "Ngoro ih ɓi a zu nyomma aɓa shiɓi murung, keminiya shina, a moshina yang mbende tahro. ¹¹Ɓangha a wora lah niɓeni. Nah nga nwoh dudug, keminiya Yahweh pagne ke ih ɓi a kum ngosse ya.¹²le Balaam pil yi Balak, "Waɓne aɓa kuntasa ih a tashinang, ¹³'Ko ngha Balak ka peng murung le ɗungshi ni azurf ni zinariya, ni ngi gan ɗur tenana le Yahweh le gimashira ko maɓonna, ko ga kwa te ntolla nga pag ga. Nga gan waɓ ga Yahweh nah nghang ih nwaɓɓa. 'Ni nwaɓi yang ga agh? ¹⁴Nina niɓeniya, shina, nga wora bin aɓwa lang. Keminiya niduna agh, le ih ɓi ndummo giri a muri ga aɓayong ni ka paghi aɓwa lo a yeh akara ni ki zu agh."¹⁵Balaam ingna a waɓkuntumo. Nah, "Waɓkuntumo le Balaam muna Beyor ni ga, waɓkuntumo le ɓeni a logshi njih ya, ¹⁶Waɓkuntumo le ɓeni og tenana bin Kulli ya, ɓeni kum yerigiri ni pura bin Murung Magula kwa agh, ɓeni shin njiloro ni pura bin Murung Magula kwa agh, ɓeni gungha njeh ni nji a logso agh.¹⁷Nshinne, keminya ih nyha a bah niɓeniya. Nshinni, keminiya ih nyha gyaɓ ɓa. Muna shienri ka pura Yakubu, le gara murung ka logho a Israila. Ih ka meshiyi amagulina le Mowab le ih juhri aminkah Seth kwa.¹⁸Le Edom ka ɗig gikuna le Israila, le Seyir ye ka ɗig gikunna leyang, ɓa shiɓi muri Israila, ɓeni israila ka gankuni a tenne ya. ¹⁹Murung ka pura Yakubu, ɓeni ka ɗigha mur yang, le ih wolla anshile aɓeni uwo a leh ya."²⁰Le Balaam shin Amalek le ingna a waɓkuntumo le. Nah, "Amalek a kunbang ni wor agh, ɗigna maugla le anjeh, keminiya malla le ya juhro ma ha ke kenne ni."²¹Le Balaam shin nji Keniya le ingna a waɓkuntumo. Nah, "Ba nɗig nghang ngha bin ma tenna ni, le andah leyong ngha a tahli. ²²Ngho te kwa agh, a lih wo ni gishe ngha Asiriya zu pon yong aguro agh,"²³Le Balaam meshili waɓkuntumo le. Nah, "Gi ennaǃ Yang ɓeh ka aɓɓ ngha Kulli pag ga agh? ²⁴Agi sassamuru ka pura Sayifurus ka zu, a ingni Asiriya ni luwa, le a gankun Eber, keminiya ayang te ya, a malla a juhro."²⁵Le Balaam logho ɗag beh, le nyerra lah, Le Balak osso woro.

Chapter 25

¹Israila ɗigha a Shittim, le abuna ingna a pag njah ni amah Mowab, ²ate aɓa Mowab gora aɓayong ih ɓi a zu a bin ɗahri akuli leyang ngha. Nina agh aɓayong lih le gunghi kuli le ɓa Mowab. ³Abuna ɓa Israila kpaɓna muyang ki gushi Baal ni Feyor agh, le yehlulla le Yahweh logho a muri Israila.⁴Yahweh nah yi Musa, "Wol nluo amagula le aɓayong kwa le a geryang a dummang a ntiri ɓakara, nina ni nga tolli ngih yehlulla lang muri Israila." ⁵Nina agh Musa nah yi aɓa waɓ njuoh le Israila, "Ɗigna ɓeni kwa a ntiri yong ngha ka wol nlue ɓwale ni kpaɓ muru ri gushi Baal ni Feyor agh."⁶Le ɓabura mwoh muna Israila ke zuni a ntiri aɓa leh mah Midiyan. Ga pag giri a njih Musa ni ɗamah le aɓa Israila kwa, ngha a yangha a bua ni a kun gungri bin kpaɓa agh. ⁷Ngha Finehas muna Eliyazar muna Haruna malah, shinni gire ya, logho ntiri aɓayong le tol kunwo a bih.⁸Kuratye ɓa Israila egh a gungri le shuwah yang ni kunwo kwa, kpaɓ ɓa Israila egh ni ɓamah ye. Nina agh binkonna ni Yahweh tuttiyi aɓa Israila agh. ⁹Aɓeni wuh ari binkonna egh ya woro tongho lul lum pura muri woro tongno lum ɓahri.¹⁰Yahweh waɓtenana ri Musa le nah, ¹¹"Finehas muna Eliyazar muna Haruna malah, pilla funno yehlulla lang ari aɓa Israila ate yangha ni yong ma kiki lang a ntiri yang. Nina agh ni juhri aɓa Israila ni yehlulla lang ngha.¹²Nina agh nah, 'Yahweh nah, "Nshina, myang ngi pah yong Finehas ogrung lang ma ololo. ¹³Ate muri ni aminkahyi ni ki zu a zumi ya, ih ka ɗig ogrung le tumo malah ni nyha ki mal a agh ate yangha ni kiki ate murang, Kulli le. Nwah na ate muri aɓa Israila.'""¹⁴Niɓeniya lulli ɓa Israila ɓeni a wol nlue ni mah Midiyan agh Zimri muna Salu, magula le aminkah ɓaleh Simeyon, ¹⁵Lulli mah Midiyan ɓeni a wol nlue ya Kobzi muna Zur, ɓeni magula le kunvarre ni ɓa leh akah a Midiyan.¹⁶Nina agh Yahweh waɓtenana ri Musa le nah, ¹⁷"Mpag yi aɓa Midiya ninga aɓa shiɓi murung le nloghi yang ni luwa, ¹⁸ate a pag ne yong ninga aɓa shiɓi murung ni yiri leyang. A nonna yong a issa a gimashihra ga pagha a Feyor agh ni tele mingaliyang Kobzi, muna ngalang le magula le Midiyan, ɓeni a wol nlue a kara ma binkonna ga pagha a Feyor agh."

Chapter 26

¹Le ɗigha a nzum binkonna ni Yahweh waɓi Musa ni Eliyazar muna Haruna malah agh. Nah, ²"Bangha aɓayong le Israila, logha ri bogho woro mwoh wora kuli, ari ɓa leh akahyang, aɓeni kwa ka gan kehna luwa ate muri Israila agh.³Nina agh Musa ni Eliyazar waɓi yang a beng Moab a kahri Urdu a Jericho le nah, ⁴"Bangha aɓayong, logha ri bogho woro mwoh wora kuli, ninga mama Yahweh lagni Musa ni aɓa Israila, aɓeni pura njeh Masar agh."⁵Ruben ni pag minɓalla le Israila. Nji bin muni Hanok ni aɓa Hanokiya pur nghang. Nji bin Fallu ni aɓa Falluya pur nghang. ⁶Nji bin Hezron ni aɓa Kezroni pur nghang. Nji bin Karmi ni aɓa Karmiya pur nghang. ⁷Kunvarre

le Ruben ni ga kwa, gogwo leyang abuna 43,730..

⁸Eliyab ni pag muna Fallu. ⁹Amuna Eliyab ni Nemuyel, Dathan, ni Abiram. Dathan mama ni pag ɓeni a ntriri aɓeni kpaɓkun ni Korah tol muyang ri Musa ni ri Yahweh ya.¹⁰Nguɓnjahli logshi le mel yang kpaɓni Korah ni aɓeni kwa nini ya wuh. A kunbang nghe ya gishe pingshi aɓwa 250 mama ɗig gi ɗuna lehri bang. ¹¹Keminiya biɓilla leyang ni wuh kwa agh.¹²Akunvarre le amuna Simeyon agh: Nji bin Nemuyel, kunvarre le Nemuyel nji bin Jamin, Kunvarre le aɓa Jaminiya, nji bin Jakin, kunvarre le aɓa Jakiniya, ¹³nji bin Zerah, kunvarre le aɓa Zerahiya, nji bin kunvarre le Shawul, kunvarre le aɓa Shawul. ¹⁴Akunvarre le aminkah Simeyon agh, abuna ni gogho leyang 22,200.¹⁵Akunvarre le aminkah Gad agh a yangni ni gaː A nji bin Zefon ni, kunvarre le ɓa Zefoniya pur nghang, nji bin Haggi ni, ɓa Haggitiya pur nghang, nji bin Shuni ni, ɓa Shuniya pur nghang, ¹⁶a nji bin Ozni ni, kunvarre le, kunvarre le ɓa Ozniya pur nghang, nji bin kunvarre le Eri ni, kunvarre le aɓa Eritiya pur nghang, ¹⁷nji bin Arod ni, kunvarre le aɓa Arodiya pur nghang, nji bin Areli ni, kunvarre le aɓa Areliya pur nghang. ¹⁸Akunvarre le aminkah Gad ninga, gogho abuna leyang 40,500.¹⁹Amuna Yahuda agh Er ni Onan ni, keminiya abuna ni wuh a njeh a njeh Kan'ana. ²⁰Kunvarre le aminkah Yahuda mamona ni gaː nji bin Shelah ni, kunvarre le aɓa Shelaniya, nji bin Ferez ni, kunvarre le aɓa Fereziya, ni nji bin Zerah ni, kunvarre le aɓa Zerahiya. ²¹Aminkah Ferez ni gaː Nji bin Hezron ni, aɓa Hezroniya pur nghang, nji bin Hamul ni, kunvarre le aɓa Hamuliya pur nghang. ²²Akunvarre le aminkah Yahuda ni ga, aɓeni gogho abuna leyang ngha 76,500.²³Akunvarre le aminkah Issakar ni gaː Nji bin Tola ni, kunvarrre le aɓa Tolaiya, nji bin Puyah ni, kunvarre le aɓa Putiyah pur nghang, ²⁴nji bin Yashub ni, kunvarre le aɓa Yashubiya pur nghang, nji bin Shimron ni, kunvarre le aɓa Shimroniya pur nghang. ²⁵Akunvarre le Issakar ni ga, aɓeni gogho le abuna leyang ngha 64,300.²⁶Kunvarre le aminkah Zebulun ni gaː Nji bin Sered ni, kunvarre le aɓa Serediya pur nghang, nji bin Elon ni, aɓa Eloniya pur nghang, nji bin Yahleel ni, aɓa Yahliyak pur nghang. ²⁷Akunvarre le aɓa Zebuluniya ni ga, gogho le abuna 60,500.²⁸Akunvarre le Yusufu agh Manasse ni Efraimu. ²⁹Aminkah Manasse ni gaː nji bin Makir ni, kunvarre le aɓa Makiroya (Makir ni pag teh Gileyad), nji bin Gileyad ni, kunvarre le aɓa Gileyad.³⁰Aminkah Gileyad ni gaː Nji bin Lezer ni, kunvarre le aɓa Lezeriya, nji bin Helek ni, kunvarre le aɓa Helekiya, ³¹nji bin Asriyel ni, kunvarre le aɓa Asriyel, nji bin Shechem ni, kunvarre le aɓa Shechemiya, ³²nji bin Shemida ni, kunvarre le aɓa Shemidaiya, nji bin Hefer ni, kunvarre le aɓa Heferiya.³³Zelofehad muna Hefer nyha ni muna buna agh, keminiya se amuna ngalang. Lulli amuna ngalang nghe ih Mahlah, Nowa, Hoglah, Milkah, ni Tirzar. ³⁴Akunvarre le Manasseh ni ga, gogho le abuna 52,700.³⁵Akunvarre le aminkah Ifraimu ni gaː Nji bin Shuthelah ni, kunvarre le aɓa Shetulahiya, nji bin Beker ni, kunvarre le aɓa Bekeriya, nji bin Tahan ni, kunvarre le aɓa Tahaniya. ³⁶Aminkah Shetulah agh, nji bin Eran ni, kunvarre le aɓa Eraniya. ³⁷Akunvarre le aminkah Ifraimu ni ga, gogho le abuna leyang 32,500. Aminkah Yusufu ni ga, ngha a bangha ri kunvarre ni kwa agh.³⁸Akunvarre le Banyamin ni gaː Nji bin Bela ni, kunvarre le aɓa Belaitiya, nji bin Ashbel ni, kunvarre le aɓa Ashbeliya, nji bin Ahiram ni, kunvarre le aɓa Ahiramiya, ³⁹nji bin Shefufam ni, kunvarre le aɓa Shufamiya, nji bin Hufam ni, kunvarre le aɓa Hufamiya. ⁴⁰Aminkah Bela ni a Ard ni Naaman. Nji bin Ard ni aɓa Ardiya pur nghang, le nji bin Naaman ni kunvarre le aɓa Naamiya pur nghang. ⁴¹Akunvarre le aimnkah Banyamin ni ga.

Gogho le abuna 445,600.

⁴²Akunvarre le aminkah Dan ni ga, nji bin Shuham ni, kunvarre le aɓa Shuhamiya pur nghang. ⁴³Akunvarre le aminkah Dan ni ga. Akunvarre le aɓa Shuhamiya kwa gogho leyang 64,400.⁴⁴Akunvarre le aminkah Asher ni gaːNji bin Imnah ni, kunvarre le aɓa Imnatiya pur nghang, nji bin Ishvi ni, kunvarre le aɓa Ishviya pur nghang, nji bin Beriyah ni, kunvarre le aɓa Beriyah pur nghang. ⁴⁵Aminkah Beriya ni gaː Nji bin Heber ni, kunvarre le Heberiya, nji bin Malkiyel ni, kunvarre le aɓa Malkiyel pur nghang. ⁴⁶Lulli muna ngalang le Asher ni ih Serah. ⁴⁷Akunvarre le aminkah Asher agh, gogho le abuna leyang 53,400.⁴⁸Akunvarre le Naftali ni gaː Nji bin Yahzeel ni, kunvarre le aɓa Yahzeeliya, nji bin Guni ni, kunvarre le aɓa Guniya, ⁴⁹nji bin Yezer ni , kunvarre le aɓa Yezeriya, Nji binShillem ni, kunvarre le aɓa Shillemiya. ⁵⁰Akunvarre le aminkah Naftali ni ga, gogho le abuna leyang 45,400.⁵¹Bangha le abuna le Israila ni ga kwaː 601,730.⁵²Yahweh waɓtenana ri Musa le nah, ⁵³"Ɗigna aka gaɓ njeh ni amuri abuna ni ih ɓi gibere leyang nji ri gogho le alulli yang.⁵⁴A bin kunvarre ma gogna agh ɗigna aka pah yang gibere ma gogna, le a bin kunvarre makyena te ya, ɗigna aka pah fittong. A bin lah ni kwa agh, ɗigna aka pah yang gibere pyera ri gogho le abuna ni a bangha. ⁵⁵Ngho te ya, ɗigna aka gaɓ gibere egh ri tahriya. Ɗigna aka tol gibere ni njeh nji lulli kunvarre le akah yang. ⁵⁶Ɗigna a gaɓ gibere leyang a ntiri a kunvarrre maguliyina ni ama kyenina, gaɓe egh ri tahri ya."⁵⁷Kunvarre le aɓa Lawiya, a bangha kunvarre ni kunvarre, a yang niː Nji bin Gershon ni, kunvarre le aɓa Gashoni, nji bin Kohat ni, kunvarre le aɓa Kohattiya, nji bin Merari ni kunvarre le aɓa Merari. ⁵⁸Kunvarre le Lawi ni gaː kunvarre le aɓa Libniya, kunvarre le aɓa Hebron, kunvarre le aɓa Mahlitiya, kunvarre le aɓa Mushitiya, ni kunvarre le aɓa Koratiya. ⁵⁹Lulli mahle Amram ni ih Yochebed, minkah Lawi ni a ɓilla a njeh Masar agh. Ɓil muna yang Amram, aɓeni Haruna, Musa ni Miriyam mingali yang ni ya.⁶⁰A ɓil yi Haruna Nadab ni Abihu, Eliyaza ni Ithamar. ⁶¹Nadab ni Abihu wuh ngha ni a pah ni gipahna ni Yahweh shiɓi ya. ⁶²Abuna ni a bangha a ntiri yang ngha, gogho leyang 23,000, abuna ni kwa kyena bogho wora kuli ya. Keminya ni a bangha a ntiri aminkayi Israila agh ate a nyha ni gibere ni a pah a ntiri aɓa Israila agh.⁶³Amama Musa ni Eliyazar malah bangha ni ga. A bangha aɓa Israila a beng le Mowab kahri Urdu a Jericho. ⁶⁴Keminiya ɓabura nyha uwo mwoh ɓeni Musa ni Haruna malah bangha ngha a yang ngha a ɓalusung Sinai ya.⁶⁵Ate Yahweh waɓne ih a njiteng ngha aɓayong ngho kwa agh ka wuh a ɓalusung. Ɓabura nyha uwo a ntiri yang ngha, se Caleb muna Yefunneh ni Joshua muna Nun

Chapter 27

¹Le amuna ngalang le Zelofehad muna Hefer muna Gileyad muna Makir muna Manasseh, ma kunvarre le Manasseh muna Yusufu zu a bin Musa. Alulli amuna ngalang nghe ni gaː Mahlah, Noah, Hoglah, Milkah, ni Tirzah.²A tangha dum Musa, Eliyazar malah, aɓa gula, ni dum aɓayong kwa a kun gungri bin kpaɓa. Anah, ³"Tehsung wuh a ɓalusung. Ih nyha ntiri aɓeni kpaɓ muyang bin mona ate tolmurung ri Yahweh ya. Ni kurtye Korah agh. Wuh ate gimashihra le, le ih nyha ni amuna buna agh.⁴Ni yellang ni a pushi ni lulli tehsung a ntiri aɓwale ate mama ih nyha ni muna buna agh? Pahsung gikunna a ntiri aɓwale tehsung." ⁵Nina agh Musa zuni tele yang a bin Yahweh.⁶Yahweh waɓtenana ri Musa le nah, ⁷"Amuna ngalang le Zelofehad waɓne yarata. Ɗigna ni njiteng aka pahyang gikunna ih ɓi ɗig giberre a ntiri aɓwale tehyang, le ɗigna a tangha ate giberre le tehyang ngha a pahna yang ni. ⁸Ɗigna aka waɓi aɓa Israila le aka nah, "Ngha ɓwa wuh le nyha ni muna buna a agh, le ɗigna aka tigha a pih muni ma ngalang giberre.⁹Ngha ih nyha ni muna ngalang ngha le, ɗigna a pih amuna ngih giberre le. ¹⁰Ngha ih nyha ni amuna ngihyong ngha le, ɗigna a pih amuna ngih tehri. ¹¹Ngha tehri nyha ni amuna ngihyong ngha let, ɗigna a pih aɓwale ma giri kahri ni a kunvarre le ya. le ih ka tolli mami. Ga ni ka pag gigilla ni tigha ri waɓa ate aɓa Israila, ninga mama Yahweh laghi ni ya.'"¹²Yahweh nah yi Musa, "Wora muri nkonno Abiram le a shin njeh ni mpih aɓa Israila agh. ¹³Nzumo ni a shin ni ya, weh te ya, ɗigna aka kpaɓa aɓwalo, ninga mama muna tehro, Haruna. ¹⁴Ga ka pagha ate nyong ngha ɓahri ya n'ntolla muyong ari lagha lang a ɓalusung Zin, ngha aɓayong kwa tolli muyang rang ngha. Ngha muru puri a beh ari tahli ya, a yehlulla lo a shiɓi gussang ninga ma gerenteng a dum aɓayong kwa." Aga ni pagha amuru ma Meribah ni kahri Kadesh a ɓalusung Zin agh.¹⁵Le Musa waɓtenana ri Yahweh le nah, ¹⁶"Ih weh Yahweh, Kulli le abongho le aɓayong kwa, ɓi tol ɓwa a muri aɓayong kwa, ¹⁷a ɓeni ka woro ni nyere a dum yang le ka billi yang a puro le ka nyer ni yang ngha, nina agh aɓayong lo nyha ninga anjuh ni nyha ni lelgiri ya."¹⁸Yahweh nah yi Musa, "Tol Joshua muna Nun, ɓeni bongho lang ngha ɗig nini ya, par bwo a muri. ¹⁹Tig yi a dum Eliyazar malah ni a dum aɓayong kwa, le a laghi a dum yangih ɓi billi yang.²⁰Ɗigna aka pih ɗighamuribang lo, nina agh aɓayong le aɓa Israila kwa ka og yi bang. ²¹Ih ka kah dum Eliyazar malah ate al ɗengshe lang ari tenana le Urim. Ih ka ɗigha ari lagha le ni aɓayong ka puri ni nyerre, ini ni aɓa Israila kwa nini, kpaɓa le ɓayong kwa,"²²Nina agh Musa pag yi ninga mama Yahweh lagni ya. Tol Joshua le tig yi a dum Eliyazar malah ni a dum aɓayong kwa. ²³Musa par bih muri le laghi ih ɓi billi ɓayong, ninga mama Yahweh lagni ih ɓi pag ga.

Chapter 28

¹Yahweh waɓtenana ri Musa le nah, ²"Lagha aɓa Israila le a nah yi yang, 'Ɗigna nga ɗahri nghang a kunbang ni a tol agh le, gilih ma gipahna lang ngha gilla le gishe ih ɓi pushi ɗumo ma susunang ate murang.'³Ɗigna aka waɓi yang ɗeshili, 'Ga ni pag gi ɗahrina ni gishe gilla ate nga pih Yahweh ya-njuh mabuna mwoh ni bogho le mwoh, le pinye nyha ri ya agh, ɓahri kareni kwa agh ninga gipahna pinsa ni pa agh. ⁴Ɗigna nga ɗahrini mwoh ni beri le mamona agh ɗigna nga peh ni kapolla. ⁵Ɗigna nga pah lum le efah ma muh maɓonna ih ɗig gipahna njiiri, a kpaɓni mwoh le ihne le murun ma kangna.⁶Ga ni pag gipahna pingsa ni a lagni a muri nkonno Sinai ate ih ɓi pushi ɗumo ma susunang, gipahna- ni gishe gilla ki kah bin Yahweh ya. ⁷Ɗigna gipahna pingsa egh ka ɗig mwoh le ihne le kusung ma nzumo le njuh mwoh. Ɗigna aka ɗahri gipahna nuhna ni gi nuhna ma tenna a bin ma gerenteng ate Yahweh. ⁸Ɗigna aka pah njuh mamona ni kapolla kpaɓni gipahna njigiri maɓi ninga mama a pah ni beri ya. Ɗigna aka kpaɓi ni gipahna nuhna ɗeshili, gipahna ni gishe gil agh, ate ih ɓi pushi ɗumo ma susunang a bin Yahweh⁹A kara usulo le aɓa Yahuda agh ɗigna nga pah anjuh mabuna ɓahri, mama ni bogho mwoh pinye nyha ri ya agh, ni ɓahri le lum le efah ma muh maɓonna ih ɗig gipahna njigiri, kpaɓni murung, le kpaɓni gipahna nuhna le. ¹⁰Ga ni ka ɗig gipahna pingsa a kara usulo le aɓa Yahuda ni kwa agh, ɓuhro a muri gipahna pingsa ma kareni kwa agh, ni gipahna nuhna ri.¹¹A kunduna le shienri ni kwa agh, ɗigna nga pah ɗahra pingsa bin Yahweh. Ɗigna nga pah amin demndah ɓahri, gamnjuh mwoh, ni anjuh mabunani ni bogho mwoh agh tonɓahri mama nyha ni pinye ya agh. ¹²Ɗigna nga pah ɗeshili tahro le lum le efah ma muh maɓonna ih ɗig gipahna njigiri ni a kpaɓni murun ngha ate ademndah ni kwa agh, ni ɓahri le lum le muh maɓonna ni a kpaɓni murun ngha ate gamnjuh ni mwoh agh. ¹³Ɗigna nga pah lum le efah ma muh maɓonna ni a kpaɓni murun ngha ninga gipahna njigiri ate njuh ni kwa agh.- Ga ni ka pag gipahna pingsa ni ka pushi ɗumo susunang, ɗahra ni gishe gilla ki kah bin Yahweh ya.¹⁴Aɗahra gi nuhna le aɓayong ka ɗig teyeh korobang le muru njingung ate demndah, ɗungso le te ate gamnjuh, le mwoh le ihne ɗungso le ta ate njuh. Ga ni ka ɗig ɗahra pingsa ate shienri ni kwa a yeh bogho agh. ¹⁵Boro mbul mwoh gipahna lag gimashihra bin Yahweh ni a peh nghang. Ga ka ɗig ɓuhro ri ɗahra pingsa ni ma nuhna le ni karenin kwa agh.¹⁶A yeh shienri ma kunduna agh, a kara ma lumpur ihne le shienri ye agh, ka zu ɗuro le Yahweh. ¹⁷A kara ma lumpur tongno le shienri ye agh njibuno ka pag ri, Ha akara tonɓahri, le brodi ni njibongho nyha ri ya agh ni a lih. ¹⁸A kara makunduna agh, ɗigna a kum kpaɓa ma gerenteng ate gushi Yahweh. Ɗigna a kare ya ni nga pagha atumo leyong pa agh.¹⁹Ngho te kwa agh, ɗigna nga ɗahri ni gipahna ni gishe gil agh, gipahna pingsa a bin Yahweh. Ɗigna nga pah amin demndah ɓahri, gam njuh mwoh, ni anjuh mabuna ni bogho le yang mwoh agh tonɓahri mama nyha ni pinye ya agh. ²⁰Kpaɓni demndah, ɗigna nga mpah gipahna njigiri ma tahro le lum le efah ma muh maɓonna ni a kpaɓni murun ngha ni gamnjuh, ɓahri le lum. ²¹Kpaɓni anjuh tonɓahri, mama kwa agh nga pah lum le efah ma muh maɓonna ni a kpaɓni murun ngha, ²²ni boro mbul mwoh gipahna lag gimashihra ate nwah muyong kanangiri yong.²³Ɗigna nga pah aga ɓuhro ri gipahna pingsa ni kareni kwa agh a pah ni beri ya. ²⁴Ninga mama a pyerini ba agh, ɗigna nga ɗahra kareni kwa agh, ha akara tonɓahri ma ɗuro, gilih le gipahne ni gishe gilla, gi ɗumna susunang a bin Yahweh. Ɗigna a ɗahri ɓuhro ri gipahna pingsa ni gipahna nuhna le ni kareni kwa agh. ²⁵A kara ma tonɓahri ya ɗigna nga kum kpaɓa ma gerenteng ate gushi Yahweh, le ɗigna ni nga pagtumo ma kareni kwa agh.²⁶Ɗeshiliya a kara le njingung ma kunduna agh, ngha nɗahri ni gipahna njigiri mapiyo bin Yahweh a njibuno ma akara tonɓahri, ɠigna nga kum kpaɓa ma gerenteng ate gushi Yahweh, ɗigna ni nga pagha atumo ma kareni kwa agh. ²⁷Ɗigna nga ɗahri ni gipahna pingsa ih ɓi pushi ɗumo maɓonna a bin Yahweh.Ɗigna nga pah min demndah ɓahri, njuh mwoh, ni anjuh mabuna ni bogho le yang mwoh agh tonɓahri. ²⁸Ɗeshiliya mpah gipahna njigiri niniː muh maɓonna ni a kpaɓni murun ngha, tahro le lum le efah ma muh maɓonna ni a kpaɓni murun ate demndah ni kwa agh ni ɓahri le lum ate gamnjuh.²⁹Mpah lum le efah ma muh maɓonna ni a kpaɓni murun ngha ate ɓeni kwa agh le anjuh tonɓahri, ³⁰ni boro mbul mwoh ate nwah muyong kanangiri yong. ³¹Ngha mpah agiluwo wo nyha ni pinye ya agh, kpaɓni gipahna nuhna leyang, ɗigna ga agh ɓuhro ri gipahna pingsa ma kareni kwa agh ni gipahna njigiri le.

Chapter 29

¹A kara ma kunduna le shienri ma tonɓahri ya, ɗigna nga pag ni kpaɓa ma gerenteng ate gushi Yahweh. Ɗigna ni nga pag tumo ma kareni kwa agh a kahra ye agh. Ih ka ɗig kara ,ni nga tongni njemgula agh.²Ɗigna nga ɗahri ni gipahna pingsa ih ɓi pushi ɗumo maɓonna a bin Yahweh. Ɗigna nga pah min demndah mwoh, njuh mwoh, ni anjuh mabuna ni bogho le yang mwoh agh tonɓahri, amama pinye nyha ri yang ngha agh.³Ɗigna nga pah ni yang gipahna njigiri, muh maɓonna ni a kpaɓni murun ngha, tahro le lum le efah ate demndah, ɓahri le lum ate agamnjuh, ⁴ni mwoh le lum ate mama kwa agh le anjuh ni tonɓahri ya. ⁵Ɗigna nga pah boro mbul mwoh ate gipahna lag gimashihra ate nwah muyong.⁶Mpah agipahna ni a shienri ma tonɓahri ni ɓuhro agipahna ni kwa nga pah ni kunduna le shienri ni kwa aghː a kpaɓ yang ni gipahna pingsa ni gipahna njigiri ma sa. Ɗigna ga ɗig ɓuhro muri gipahna pingsa ni pa agh, gipahna njigiri, ni gipahna nuhna le. Ngha nga pahni agipahna ni ya, nga bil ga a woro a waɓa ka pushi ɗuma maɓonna agh, gipahna ni a gil ni gishe ki kah bin Yahweh ya.⁷A kara ma lum le shienri ma tonɓahri ya, ɗigna nga tigha aɓayong gerenteng ate gushi Yahweh. Ɗigna nga nongshi muyong njeh le nga pagtumo ni. ⁸Ɗigna nga ɗahri gipahna pingsa ni ka pushi ɗumo maɓonna agh bin Yahweh ya. Ɗigna nga ɗahri ni muna demndahni, gamnjuh mwoh, ni anjuh mabuna tonɓahri mama ni bogho mwoh agh. Ih ɗigna mama kwa a ntiri yang nyha ni pinye ya.⁹Ɗigna nga peh ni gipahna njigiri, muh maɓonna ni a kpaɓni murun ngha, tahro le lum le efah ate demndah, ɓahri le lum ate agamnjuh, ¹⁰ni lum le efah ate mama kwa agh le anjuh ni tonɓahri ya. ¹¹Ɗigna ga ka ɗig ɓuhro muri gipahna lag gimashihra ate nwah murung, gipahna pingsa ni pa agh, gipahna njigiri le, ni gipahna nuhna leyang.¹²A kara ma lum pur tongno le shienri ma tonɓahri ya, ɗigna kpaɓa le aɓayong ka ɗig gerenteng ate gushi Yahweh. Ɗigna ni nga pag tumo ma kareni kwa agh a kahra ye agh, le ɗigna nga, le nga pag njibuno ate muri akara tonɓahri. ¹³Ɗigna nga pah gipahna pingsa, ɗahra ni a gil ni gishe ki pushi ɗuma maɓonna bin Yahweh ya. Ɗigna nga pah amin demndah lumpur tahro, agamnjuh ɓahri, ni anjuh mabunna lumpur ihne amama ni bogho mwoh agh. Mama kwa agh pinye nyha ri ya.¹⁴Ɗigna nga pah ni yang gipahna njigiri, muh maɓonna ni a kpaɓni murun ngha, tahro ¹⁵le lum le efah ate ademndah ni lumpur tahro agh, ɓahri le lum ate agamnjuh ni ɓahri ya, ni lum le efah ate mama kwa agh le anjuh ni lumpur ihne agh. ¹⁶Ɗigna nga pah boro mbul mwoh ate gipahna lag gimashihra ni ɓuhro gipahna pingsa ni pa agh. ni gipahna njigiri, kpaɓni gipahna gi nuhna.¹⁷A kahra ma ɓahri ma kpaɓa agh, ɗigna nga pah ademndah lumpur ɓahri, agamnjuh ɓahri, ni anjuh mama ni bogho mwoh lumpur ɓahri, amama pinye nyha ri yang ngha agh. ¹⁸Ɗigna nga kpaɓni yang gipahna njigiri ni gipahna nuhna ate ademndah, agamnjuh, ni ate anjuh, ini ka kpaɓa agipahna dudug ninga mama a lagni y a. ¹⁹Ɗigna nga pah boro mbul mwoh gipahna lag gimashihra ɓuhro muri agipahna pingsa ni kareni kwa agh, gipahna njigiri ni agipahna nuhna leyang.²⁰A kara ma tahro le kpaɓa agh, ɗigna nga pah ademndah lumpur mwoh, anjuh ɓahri, ni anjuh mama ni bogho mwoh lumpur ihne, amama pinye nyha ri yang ngha agh. ²¹Ɗigna nga kpaɓni yang gipahna njigiri ni gipahna nuhna ate ademndah, agamnjuh, ni ate anjuh, ini ka kpaɓa agipahna dudug ninga mama a lagni y a.

²²Ɗigna nga pah boro mbul mwoh gipahna lag gimashihra ɓuhro ari agipahna pingsa ni kareni kwa agh, gipahna njigiri ni agipahna nuhna leyang.²³A kara ma ihne le kpaɓa. ɗigna nga pah ademndah lum, anjuh ɓahri, ni anjuh mama ni bogho mwoh lumpur ihne, amama pinye nyha ri yang ngha agh. ²⁴Ɗigna nga kpaɓni yang gipahna njigiri ni gipahna nuhna ate ademndah, agamnjuh, ni ate anjuh, ini ka kpaɓa agipahna dudug ninga mama a lagni y a. ²⁵Ɗigna nga pah boro mbul mwoh gipahna lag gimashihra ɓuhro muri agipahna pingsa ni kareni kwa agh, gipahna njigiri ni agipahna nuhna leyang.²⁶A kara ma tongno le kpaɓa agh, ɗigna nga pah ademndah tonpur ihne, anjuh ɓahri, ni anjuh mama ni bogho mwoh agh lumpur ihne, amama pinye nyha ri yang ngha agh. ²⁷Ɗigna nga kpaɓni yang gipahna njigiri ni gipahna nuhna ate ademndah, agamnjuh, ni ate anjuh, ini ka kpaɓa agipahna dudug ninga mama a lagni y a. ²⁸Ɗigna nga pah boro mbul mwoh gipahna lag gimashihra ɓuhro muri agipahna pingsa ni kareni kwa agh, gipahna njigiri ni agipahna nuhna leyang.²⁹A kara ma topur mwoh le kpaɓa agh, ɗigna nga pah ademndah tonpur tahro, anjuh ɓahri, ni anjuh mabunna mama ni bogho mwoh lumpur ihne, amama pinye nyha ri yang ngha agh. ³⁰Ɗigna nga kpaɓni yang gipahna njigiri ni gipahna nuhna ate ademndah, agamnjuh, ni ate anjuh, ini ka kpaɓa agipahna dudug ninga mama a lagni ya. ³¹Ɗigna nga pah boro mbul mwoh gipahna lag gimashihra ɓuhro muri agipahna pingsa ni kareni kwa agh, gipahna njigiri ni agipahna nuhna leyang.³²A kara ma tonɓahri le kpaɓa agh, ɗigna nga pah ademndah tonɓahri, agamnjuh ɓahri, ni anjuh mabunna mama ni bogho mwoh lumpur ihne, amama pinye nyha ri yang ngha agh. ³³Ɗigna nga kpaɓni yang gipahna njigiri ni gipahna nuhna ate ademndah, agamnjuh, ni ate anjuh, ini ka kpaɓa agipahna dudug ninga mama a lagni ya. ³⁴Ɗigna nga pah boro mbul mwoh gipahna lag gimashihra ɓuhro muri agipahna pingsa ni kareni kwa agh, gipahna njigiri ni agipahna nuhna leyang.³⁵A kara ma tonpur tahro agh ɗigna nga kum kpaɓa ma njiteng. Ɗigna ni nga pagha atumo ma kareni kwa agh. ³⁶Ɗigna nga pah gipahna pingsa, gipahna a gilla nji bin gishe ki pushi ɗumo ma susunang ate Yahweh. Ɗigna nga pah demndah mwoh, njuh mwoh, ni anjuh mabuna tonɓahri mama ni bogho mwoh agh, le pinye nyha ri yang ngha agh.³⁷Ɗigna nga pah gipahna njigiri leyang ni gipahna nuhna leyang ate demndah egh, gamnjuh egh, ni ate anjuh egh, pah agipahna dudug ninga mama a lagni ya. ³⁸Ɗigna nga pah boro mbul mwoh ih ɓi ɗig gipahna lag gimashihra ɓuhro muri gipahna ni kareni kwa agh, gipahna njigiri le, ni agipahna nuhna leyang.³⁹Aga ni aga nga pah a bin Yahweh a kunbang anjibuno leyong ni a tig ga. Aga agh a ɓuhri yang a muri akaniyi giri leyong ni agipahna tolla yahlung leyong, agipahna nuhna, ni agipahna kpaɓurung.'" ⁴⁰Musa waɓi aɓa Israila ga kwa Yahweh lagni waɓɓa.

Chapter 30

¹Musa waɓi amagula le akunvarre le aɓa Israila. Nah, "Ga ni pag ga Yahweh lagni bang ngha. ²Ngha ɓwa kaniyi Yahweh giri ko kaniyi giri ni kaniyi ya kuhre ri ogrung le ya, ɗigna ni ih ɓun teng le ya. Ɗigna ih bol ogrung ri pag ga kwa pura kuni waɓɓa.³Ngha ɓamah muna ngalang ni ɗigha a leh tehri ya kaniyi Yahweh giri le kur muri ni ogrung le, ngha uwo ni a ɓa leh tehri, ⁴ngha tehri og kaniyi gir ni ogrung ni mama kuhri muri ya, le ngha ni waɓte guɓung ariyi ni ya agh, le akaniyi giri le kwa ka ɗig nina, le ga kwa waɓa kuhri muri kanangiri ya ka tangha.⁵Keminiya ngha tehri og teng ni waɓɓa le waɓteng pahri tenana le muni ma ngalang, le kaniyi giri le muna ngalang nghe ko ogrung le nyha mwoh ka tang ngha; Yahweh ka ponghi tuɓu ate teh mune ni aghi ya.⁶njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka ⁷tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.⁸njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.⁹njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ¹⁰ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni ¹¹murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.¹²njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.¹³njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa ¹⁴a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.¹⁵njinjere ingna a gungri kpaɓɓa agh.Le ihka ɓuwah gipahna ma pinsa egh le ihka kashiyi ngoshe Le amunabuna le Haruna mallah ka boshi giche a muri ɗeshile le ka tangsa ¹⁶a warra ari giche ege amunabuna le Haruna, amallah, ka tigha a ngoshe nyamme, kpanni muri ni murun, amura ngung giche ni muri ɗeshile agh.

Chapter 31

¹Yahweh waɓteng ri Musa nah, ²“Nwah aɓa Midian ate ga a paghi aɓa Israila agh. Ni nzum ni pag ni ga agh,a ka wuh a ka kumma aɓa lah yong.”³Nina le Musa nahteng ri aɓayong. Ih nah, “abuna ɓaɓa a tol giri a pur luah ri aɓa Midian a ka nwah Yahweh ni. ⁴Kunvarre ni kwa a njeh Israila agh a tutah a ɓwah aɓataluah gweh akunluah.” ⁵Nina agh a yeh Israila agweh abuna, gweh mwoh pura kunvarre mama a pussa a Israila agh, abuna gweh lum pur ɓahri pur luah.⁶Le Musa tashi yang a kun luah, gweh pura kunvarre ni kwa agh, kpaɓna Phinehas muna Eleazar malah, le agiri ni tolla abin ma gerenteng ni njemme abih te tugho. ⁷Le a wolrung ari a Midian, ninga mama Yahweh langni Musa agh.le wollueh abuna kwa. ⁸A wol lueh amurung Midian ni a nshile a luoh leyang: Evi, Rekem, Zur, Hur, Reba, amurung ni tongno a Midian agh, Le a ya wol luoh Balaam muna Beor, ni garbwoh.⁹Le aɓataluah le aɓa Israila ponna a mehna Midian,ni a muna yang, ni a giluwo le ya ni anjuh, ni agile yang kwa. A ponni ga akumma aluah agh. ¹⁰A pinsha anjeh le yang aba a ɗigha ngha ni abin kpaɓɗina¹¹Le pon giluoah ni aguro luoa, ni ɓeh yong ni agiluwo. ¹²Le a zuni aguro luah, agiluah, apih Musa, ni Eleazar malah ni aɓayong aɓa Israila. A zuni ni gire bin kpaɓɗina ni a beng ni Mowab, ari Jordan ni kari Jericho.¹³Musa, Eleazar malah, ni aɓa tenna le aɓayong woro ke kum yang a nzum bin kpaɓɗina. ¹⁴Keminiya yeh Musa lulla ri amagula tahluah ni ri agweh agh, ni aɓa agkunduna ni ri aworo tongno agh, nga nyere a pag luah agh. ¹⁵Musa nahyi yang, “Nɓɗagna amehna kwa ɗignjah?¹⁶Nshina, amehna tigha aɓa Israila, anji bin gi waɓna le Balaam, ate pag gah ni botiya ari Yahweh atenana le Peor, ngha gikonna meshiye amura aɓayong le Yahweh. ¹⁷Niɓiniya le, wol lueh amunabuna kwa a ntiri yang ngha, le wol lueh bamah ni kwa yeri ɓabura agh.¹⁸Keminiya nɗagha munagallang ni nyeri ɓabura agh a njah ate muryong. ¹⁹Nyong ni kwa ih wol luoh agh alle ih dog ɓeni a wol lueh agh ɗigna inga ɗigha nzum bin kpaɓɗina kahra tong pur ɓahri. A muri kahra ma tahro ni ma tong pur ɓahri agh ngha ɗig gerenteng ni aɓayong ni ih bolla kunluah agh. ²⁰Ngha tigha adagra le yong gerenteng le nga kwa agilli ni nguɓ giluwo ni nyong mbul agh, le ni nga kwa a gil ni ngung agh.”²¹Le Eleazar malah nahyi a aɓa tahluah ni pura luah agh, “Ngha ni pag awaɓteng nga Yahweh lagni Musa agh: ²²Le zinariya, azurfa, ni tagula, ndolong, min nkori, givulgiri, ²³Le ni nga kwa gishe ni ki pinshi ya agh, ɗigna nga isha a gishe. Le ih ga ɗig gerenteng. Ɗigna le nga ɗig agire gerenteng ni muru ma tig gerenteng. Ngha kwa ni ki ingna a gishe ya agh le ɗigna ih ɗig gerenteng ni muru. ²⁴Ɗigna nga lag agi’ishina amuri kahra ma tong pur ɓahri, le ngha ɗig gerenteng. Logha ɓeh le nga ingna a bin kpaɓɗina le aɓa Israila.”²⁵Le Yahweh nahteng ri Musa ki nah, ²⁶“Weh ni Eleazar malah ni aɓatenna le aɓa kunvarre nga bangha agah mponna a luah agh, aɓayong ni agiluwo kwa. ²⁷Le ngaɓa agah mponna luah agh ɓahri. ngaɓi a muri aɓa tahluah ni wora kunluah agh ni a nshile aɓayong.²⁸Le a tig daka ni aɓa tahluah nikenna kunluah ki peng. Ɗigna mwoh a muri woro tongno togno ni kwa agh ni ki pag daka, alle aɓayong, andah, amburijeng, anjuh, alle ambul. ²⁹Ntol a nshile daka a pih Eleazar malah ate gikpanna te Yahweh.³⁰Ɗeshiliya, antiri aɓa Israila nshile, ɗigna ngha tol mwoh ari woro ɓahri purl um ni kwa agh-nga bolli aɓayong, andah, amburijeng, anjuh, ari agiluwo kwa. Pih aɓa-Levi ni ki pag tumo a tara bin ɗahra.” ³¹Nina le Musa ni Eleazar malah pag ninga mama Yahweh lagni Musa agh.³²Niɓeniya agah aponna aluah nshile ni ɗigha ga abuna ma tahluah nga 675,000 anjuh, ³³Andah 72,000, ³⁴Amburijeng 61,000, ³⁵Le amehna 32,000 aɓeni ni yeri abuna agh.³⁶Anshile anjuh ni a tigha ate muri aɓa tahluwa agh, anjuh 337,000, ³⁷le dagha ate Yahweh a ntiri anjuh egh ya 675. ³⁸Andah ni 36,000, a ntiri mama a pushi dagha ate Yahweh ya ngha woro tahro pure lum pur ɓahri.³⁹A ntiri ambuljeng 30,500 agh, mama a nwah dagha muri ate Yahweh ya woro tahro pure mwoh. ⁴⁰Aɓeh ya amenah ni 16,000, a ntiri mama a nwah dagha ate Yahweh ya woro mwoh pure lum pur ɓahri. ⁴¹Musa tol dagha ni a kpaɓa a pih Yahweh ya. Pih Eliyazar malah ne, ninga mama Yahweh lagni Musa agh.⁴²Temuri anshile le aɓa Israila ni Musa tollo a ntiri aɓa tahluwa aɓeni wora tahluwa- ⁴³anshile aɓayong kumma anjuh 337,500, ⁴⁴andah 36,000, ⁴⁵ambulnjeng 30,500, ⁴⁶ni amenah 16,000.⁴⁷A nshile a ntiri aɓa Israila, Musa tol mwoh a ntiri woro ɓahri pr lum ni kwa agh, kpaɓni aɓayong ni agiluwo. Pih aɓa Lawiya aɓeni ki pag tumo a tahra le Yahweh ya, ninga mama Yahweh lagni ih ɓi pag ga.⁴⁸Le amagula le aɓa kurrung, amagula tahluwa ni muri angweh woro lum ni amagula makunduna ni muri aworo tongno agh zu a bin Musa. ⁴⁹Anah yi Musa, "Aguro lo bangna aɓa tahluwa ni a bihsung ngha, mwoh nyha ki ɓor agh.⁵⁰Shi zuna ni gipahna le Yahweh, ga ɓeni kwa agh kumo, agi zinariya, anyeh garabung ni anyeh bung, amuna nyeh, ayerri, ni anjilang mel, ate sa nwah kanangiri sung a bin Yahweh." ⁵¹Musa ni Eliyazar malah agha a zinariya egh a bih yang- agitula tumo le ɓa yeri giliyi giri.⁵²A zinariya ni kwa a kpaɓa a pih Yahweh- gipahna ni pura bin amagula tahluwa le aworo tongno lum ni mama pura bin amagula makunduna agh, aworo tongno- dungro le shekel 16,750. ⁵³Ɓa tahluwa ni kwa agh ponna ga ih ponghi muri ya. ⁵⁴Musa ni Eliyazar malah agna zinariya a bih amagula tahluwa aworo tongno lum ni amagula makunduna aworo tongno. A tolli a kehni a gungri bin Kpaɓa ih ɓi ɗig gi ɗengshina bin aɓa Israila ate Yahweh.

Chapter 32

¹Niɓeniya aminkah Ruben ni a mami Gad ngha ni agiluwo dudug. Ngha a shinni njeh Yazer ni Gileyad agh, beh agh bin maɓonna ni ate agiluwo. ²Nina agh aminkah Gad ni Ruben zu le waɓtenana ri Musa, ri Eliyazar malah, ni amagula le aɓa kwa. Anah, ³"Lulli a bah shi shini ya ni gaː Ataroth, Dibon, Yazer, Nimrah, Heshbon, Eliyalah, Sebam, Nebo, ni Beyon.⁴Anjeh ni Yahweh log yi yang a dum aɓayong ɓa Israila, le abang maɓonna ni ate agiluwo. Asung, aguro lo, ngha ni agiluwo dudug." ⁵Anah, "Ngha shi kunna dum poshina a bino le, ih ɓi a pah sung njehni, aguro lo ih ɓi ɗig gikunna. Ka tig sung ih shi ɗur gini Urdu agh."⁶Musa pil yi aminkah Gad ni Ruben, "Amuna tehyong ka wora luwa le nyongha ɗigha bah le? ⁷Mang pag yi ke nga wol ngiri aɓa Israila ari woro a njeh ni Yahweh pah yang ngha?⁸Atehyong pagna nina ngha ntashini yang a logha Kadesh Barnya a ke shin njeh ya. ⁹A wora ɓongrong ma Eshkol. Aka shin njeh egh le a wol ngiri aɓa Israila nina gah le a shiɓi ingna njeh ni Yahweh woro pah yang ngha.¹⁰Yehlulla le Yahweh logho a kahra egh. Kaniyi giri le nah, ¹¹A njiteng ngha ɓabura nyha aɓeni pura Masar agh, logha ri bogho woro mwoh wora bikuli ka shin njeh mama kaniyi Ibrahim giri, ni Ishaku, ni Yakubu , ate ni a kurra tyang kwa agh, ¹²se Caleb muna Yefunneh ɓa Kenniziya, ni Joshua muna Nun. Caleb ni Joshua ni mwoh bil tenana lang kwa.'¹³Nina agh yehlulla le Yahweh logho a muri Israila. Tig yang a ganglah a ɓalusung ha abogho woro ɓahri ha a njah ni pag gimashihra a njih ya wuh kwa. ¹⁴Nshinna, nlogshina muyong a tukushi ateh yong, ninga abuna ma ɓuhri pag gimashihra, nga ɓuhri Yahweh yehlulla le ri Israila. ¹⁵Ngha mpil nzum yong ri pir tye le, ɗeshiliya ih ɗag Israila a ɓalusung le njurina aɓayong ni kwa ni ya ."¹⁶Nina agh a zu a kahri Musa le anah, "Ɗagsung ih ɓi shi gil garrun bah ate agiluwo lesung ni alah magula ate amahsung ni amuna sung.. ¹⁷Ningo kwa agh sa gil risung le sa wora luwa ni aɓa tahluwa le Israila ha bah pag bang leyang ngha. Keminiya amahsung ni amuna sung ka ɗigha lah ni a kangniya ate aɓayong ɓaɓa ka ɗigha njeh egh, aɓeni wa uwo agh.¹⁸Ni sa nyerre a lahsung gha se te ɓa Israila ni kwa agh kumna gibere le. ¹⁹Ni sa tol gibere njeh egh ni aɓeni a gini Urdu agh, ate gibere lesung ngha bah a nji nanjeh le Urdu."²⁰Musa pil yi yang, "Ngha mpag ga nwaɓ ɓa, ngha ngil riyong le nwora luwa a dum Yahweh ya, ²¹le ɓa luwa leyong ni kwa agh ih ɓi ɗur Urdu a dum Yahweh, se te piriyi aɓa shiɓi muri ni kwa a dumi ya, le a bolla njeh egh a dummi. ²²Le ni nzumi ya nga gan nyera lah. Ni nga ɗig ni tengshira a bin Yahweh ni Israila agħ. Njahli ni ka ɗig gikunna leyong a dum Yahweh.²³Keminiya ni mpag nina agh le, nshinna, nga pag yi Yahweh gimashihra. Nyerini gimashihra leyong ka bil yong. ²⁴Mɓag alah magula ate amahyong ni amuna yong, ni luwo ate anjuh leyong; le mpag ga nwaɓɓa. ²⁵"Aminkah Gad ni Ruben waɓ teng ri Musa le nah, "Aguro lo ka pag ninga mama, magula lesung, lagni ya.²⁶Ama kyenina lesung, amahsung, andah lesung, ni agiluwo lesung kwa ka ɗigha a lah magula le Gileyad. ²⁷Ningo kwa agh, shi sung aguro lo, ɓa bura ni kwa gilri ate luwa agh, ka ɗura dum Yahweh ka ka luwa, ninga mama magula lesung waɓ ɓa."²⁸Nina agh Musa pah gi billa muyang a bin Eliyazar malah, Joshua muna Nun, ni a bin amagula le akunvarre le akah le aɓa Israila. ²⁹Musa nah yi yang,, "Ngha aminkah Gad ni Ruben ɗur Urdu ni yong ngha, ɓabura ni kwa gil ri ate luwa a dum Yahweh ya, le ngha nganluwe ya, le nga pah yang njeh Gileyad ih ɓi ɗig gikunna. ³⁰Keminiya ngha ni a gil riyang a ɗur ni yong ngha agh, le a kum gikunna leyang a ntiri tong a njeh Kan'ana."³¹Nina agh aminkah Gad ni Ruben pilla le nah, "Ninga mama Yahweh waɓni sung aguro lo agh, ini pag ga sa pag ga. ³²Sa gil ri sung ɗur Urdu a dum Yahweh, sa ingna njeh Kan'ana, Keminiya gikunna gibere lesung ngha ka ɗi ni sung a gini Urdu ni."³³Nina agh Musa pih aminkah Gad ni Ruben, ɗeshili ni nshile kunvarre le Manasseh muna Yusufu, njeh Sihon, murung le aɓa Amoriya, ni Og, murung Bashan. Pah yang njeh egh, le gaɓi yang ni alah magula kwa ni anjahng leyang, alah magula le njeh ni kangni yang ngha.³⁴Aminkah Gad ye ɓag Dibon, Atarot, Aroyar, ³⁵Atrot Shopan, Yazer, Yogbehah, ³⁶Bet Nimrah, ni Ben Haran lah magula ni a kangni ya, ni aluwo njuh ni.³⁷Aminkah Ruben ye ɓag Heshbon, Eleyaleh, Kirathaim, ³⁸Nebo, Baal Meyon- alulli yang ngha a ariyi na yang ni nzumo, ni Sibmah. A pah alullung ri a nshile alahni a ye ɓag ga. ³⁹Aminkah Makir muna Manasseh wora Gileyad le ke ag yi a bih aɓa Amoriya, aɓeni ɗigha a yeh ya.⁴⁰Le Musa pah Gileyad a bih aɓa Makiriti, aminkah Manasseh, le aɓwale ɗigha beh. ⁴¹Yayir, minkah Manasseh, woro ke bolli ni alah magula le gor lulli ih Havvot Yayir. ⁴²Nobah woro ke bol Kenat ni aminlah le, le gor lulli ih Nobah, lulli kanangiri.

Chapter 33

¹Aga ni pag aginya le aɓa Israila nzum ɗag njeh Masar leyang njiri ngura aɓa tahluwa leyang ari billa ni Musa ni Haruna billi ni yang ngha. ²Musa yongli lulli abeh, logha bri bah a ɗag ga kena ri bah a awwor nghang ngha, ninga mama Yahweh lag ni ya. Aga ni pag aginya leyang, ari ɗagbang nzum woro leyang.³A logha a Rameses a yeh shienri makunduna. Logha a kara ma lumpur tongno le shienri makunduna. Niberi a nzum ɗuro, aɓa Israila ɗag mjeh a beng, a shina le aɓa Masar kwa. ⁴Ga ni pag giri ngha aɓa Masar ki lingshini aminɓalla leyang aɓeni Yahweh wol nluo yang ngha. Ate tuhna njuo a muri akuli leyang⁵Aɓa Israila logha Rameses le ɗammah a Sukkot. ⁶A logha Sukkot le ɗammah a Etham a kun ɓalusung. ⁷A logha Etham le a nyerra Pi-hahirot, mama ki shin Baal Zefon agh, bah a ɗammang ki shin Migdol agh.⁸Le a logha bah ki shin Pi-Hahirot agh le ɗurra a ntiring salang a ingna ɓalusung. A ginya ma kara tahro a ɓalusung Etham le a ɗammah a Mara. ⁹A ɗag Mara le a bilbang a Elim. A Elim bah muru ma sagna lumpur ɓahri ni angung kahn woro tahro pur lum pag nghang ngha. Beh ni a ɗammang. ¹⁰A logha a Elim le a ɗammah a kahri Salang magula vma nji kagli.¹¹A logha salng magula ma kagli le a ɗammah a ɓalusung Sin. ¹²A logho a ɓalusung Sin le a ɗammah a Dofkah. ¹³A logha Dofkah le a ɗammah a Alush. ¹⁴A logha a Alush le a ɗammah a Refidim, bah ni a kum muru nghang ate nuh le ɓayong ngha.¹⁵A logha a Refidim le a ɗammah a ɓalusung Sinai. ¹⁶A logha a ɓalusung Sinai le a ɗammah a Kibirot Hattaba. ¹⁷A logha a Kibirot Hattaba le a ɗammah a Hazerot. ¹⁸A logha a Hazerot le a ɗammah a Ritmah.¹⁹A logha a Ritmah le a ɗammah a Rimmon Ferez. ²⁰A logha a Rimmon Ferez le a ɗammah a Libna. ²¹A logha a Libna le a ɗammah a Rissah. ²²A logha a Rissah le a ɗammah a Kehelathah.²³A logha a Kehelathah le a ɗammah a nkonno Shefer. ²⁴A logho a nkonno Shefer le a ɗammah a Haradah. ²⁵A logho a Haradah le a ɗammah a Makhelot. ²⁶A logho a Makhelot le a ɗammah a Tahat.²⁷A logho a Tahat le a ɗammah a Terah. ²⁸A logho a Terah le a ɗammah a Mitkah. ²⁹A logho a Mitkah le a ɗammah a Hashmona. ³⁰A logho a Hashmona le a ɗammah a Moserot.³¹A logha a Moserat le aka ɗammah a Bene Jaakan. ³²A logho a Bene Jaakan le aka ɗammah a Haggidad. ³³A logha a Haggidad le aka ɗammah a Jotbathan. ³⁴A logho a Jotbathan le aka ɗammah a Abronah.³⁵A logho a Abronah le aka ɗammah a Eziyon Geber. ³⁶A logho a Eziyon Geber le aka ɗammah a ɓalusung Zin ni Kadesh agh. ³⁷A logho a Kadesh le aka ɗammah a nkonno Hor, a kun njeh Edom.³⁸Haruna malah wora muri nkonno Hor ari lagha le Yahweh le wuh a beh a bogho ma woro ɓahri nzum puro le aɓa Israila a njeh Masar, a shienri ma tongno, a kara ma kunduna le shienri egh. ³⁹Haruna ngha abogho 123 ngha wuhni a muri nkonno Hor agh.⁴⁰Ɓa Kan'ana, murung Arad, ɓeni ɗigha a nji ɓalusung gangra ni a njeh Kan'ana, og tele zu le aɓa Israila agh.⁴¹A logho a nkonno Hor le a ɗammah a Zalmonah. ⁴²A logho a Zalmonah le a ɗammah a Funon. ⁴³A logho a Punon le a ɗammah a Obot⁴⁴A logho a Obot le aka ɗammah at Iye Abarim, a njang le Mowab. ⁴⁵A logho a Iye Abarim le aka ɗammah a Dibon Gad. ⁴⁶A logho a Dibon Gad le aka ɗammah a Almon Diblatayim⁴⁷A logho a Almon Diblatayim le aka ɗammah a nkonno Abarim, ki shin Nebo. ⁴⁸A logho a nkonno Abarim le a ɗammah a ɓa katti Mowab kahri Urdu a Yeriko. ⁴⁹A ɗammah a kahri Urdu logha ri Bet Yeshimot kenna Abel Shittim ni a ɓa katti Mowab agh.⁵⁰Yahweh waɓtenana ri Musa a ɓa Katti Mowab ni kahri Urdu a Yeriko agh le nah, ⁵¹"Waɓtenana ri aɓa Israila le a nah yi yang, 'Ngha nɗur Urdu n'ingna a njeh Kan'ana agh, ⁵²le ɗigna nga piriyi aɓa ɗigna ni kwa a beh ya kedebang yong ngha. Ɗigna nga wahnghi aminlim gishera leyang kwa. Ɗigna nga wahnghi aminlim ma muru ndolong leyang kwa le wahnghi a bin gushi gillang leyang.⁵³Ɗigna nga ag njeh egh nga ɗig nghang ate mpahne yong njeh egh ih ɓi ɗig gikunna leyong. ⁵⁴Ɗigna nga tol gibere ni njeh egh ri gaɓɓi, ari kunvarre ni kwa agh. Bin kunvarre magula agh nga pih bin magula le njeh egh, le a bin kunvarre ma kyena agh ɗigna nga pah yang bin ma kyena le njeh egh. Bah kwa tollo kpah nghang muri kunvarre agh, njeh egh ka ɗig mami. Ɗigna nga tol giberre ni njeh billa ri kunvarre le akahwung.⁵⁵Keminiya ni mpiriryi aɓa ɗigna njeh egh ni dum yong ngha agh le, le aɓayong ni nɗag ga ka ɗig yi yong ninga mingatta giri a njih yong le ninga jweh a ngiri yong. A tig ɗigna leyong a ganni a njeh ni nga ɗig nghang ngha. ⁵⁶Le ih ka ɗigha ga ntollo nga pag yi aɓayong ngho agh, nga pag yi yong ni ɗeshili."

Chapter 34

¹Yahweh waɓtenana ri Musa le nah, ²"Lagha aɓa Israila le a nah yi yang, 'Ngha n'ingna a njeh Kan'ana agh, njeh egh ni ka ɗig mami yong ngha, njeh Kan'ana ni a njang le, ³njang a nji gangrang leyong ka logha ri ɓalusung Zin a kun njang le Edom. Malla le nji nanjeh le njang ka tangha bin malla le nji gangra le Salang muah.⁴Njang leyong ka pilla nji gangra logha ri dingli Akrabbinm le ih ɗura ntiri ɓalusung Zin. Logha beh ya, ih wora nji gangra le Kadesh Barniya le ɗuro ha Hazar Addar le a dum ha Azmon. ⁵Logha beh ya, njang nghe ka pilla ri Azmon ka shin nji ɓawallo Masar le ih billi ha salang magula.⁶Njang nji nanje ka ɗig kun ngih salang magula. Ga ni ka pag njang leyong ma nji nanje.⁷Njang ma nji eɓɓe leyong ka nonno a muri sanna ni nga tigha logha ri ngih salang magula kenna ro nkonno Hor, ⁸le logho a ri nkonno Hor kenna Lebo Hamat, le ha kenna Zedad. ⁹Le njang nghe ka kenna ha Zifon le ih malla a Hazar Enan. Ga ni ka ɗig njang ma nji eɓɓe leyong.¹⁰Le ɗigna nga tig njang ma nji makuli leyong logho a Hazar Enan nji gangra kenna Shefam. ¹¹Le njang ma nji makuli ka suhlo logha Shefam kenna Riblah, a nji makuli le Ayin. Njang nghe ka nongho a muri nji makuli Salang magula le Kinneret. ¹²Le njang nghe la bil nji gangra a kun salang Urdu kenna ri Salang magula ma Muah le le ih suhlo a njang nji makuli le Salang magula ma Muah. Ga ni ka ɗig njeh leyong, billa ri njang le kangni kwa.'"¹³Le Musa lagha aɓa Israila le nah, "Ga ni pag njeh ni nga agha gikunna leyong, mama Yahweh lagha ih ɓi a pih akunvarre tonpur ihne agh ni mami kanda kunvarre ya. ¹⁴Kunvarre le aminkah Ruben, billa ri pahyang gikunna bin kunvarre le akahyang, le kunvarre le aminkah Gad, billa ri pahyang gikunna bin kunvarre le akahyang, ni kanda kunvarre le Manasseh kumna njeh leyang. ¹⁵Akunvarre ɓahri ye ni kanda kunvarre kumna gikunna leyang a nzum Urdu a Yariko nji makuli, ki shin puro le kara."¹⁶Yahweh waɓtenana ri Musa le nah, ¹⁷"Lulli abuna nini aɓeni ka gaɓi yong njeh egh gikunna aghː Eliyazar malah ni Joshua muna Nun. ¹⁸Ɗig aka tol magula mwoh ari kunvarre ni kwa agh ih ɓi gaɓ njahli egh gikunna leyang.¹⁹Lulli abuna egh ningaː Logha ri kunvarre le Yahuda agh, Caleb muna Yefunneh. ²⁰Logha ri kunvarre le aminkah Simeyon agh, Samuel muna Ammihud.²¹Logha ri kunvarre le Banyamin agh, Elidad muna Kislon. ²²Logha ri kunvarre le aminkah Dan agh, Bukki muna Yogli. ²³Logha ri kunvarre le Yusufu, ma kunvarre le aminkah Manasseh agh, magula agh Hanniyel muna Efod.²⁴Logha kunvarre le aminkah Ifraimu agh, magula agh, Kemuyel muna Shiftan. ²⁵Magula ni pura kunvarre le aminkah Zebulun agh, Elizafan muna Farnak. ²⁶Magula ni pura kunvarre le aminkah Isshakar agh, Faltiyel muna Azzan ni.²⁷Magula ni pura kunvarre le aminkah Asher agh, Ahihud muna Shelomi ni. ²⁸Magula ni pura kunvarre le aminkah Naftali ya, Fedahel muna Ammihud ni." ²⁹Yahweh lagha ih ɓi aɓayong a gaɓ njeh Kan'ana le a pih akunvarre le Israila kwa gikunna leyang.

Chapter 35

¹Yahweh waɓtenana ri Musa a ɓahkati Mowab nji ri Urdu a Jericho le nah, ²"Lagha aɓa Israila ih ɓi a pih a Lawiya ɓaɓa a ntiri gibere leyang. Ɗigna aka pah yang alah a ɗig nghang, ni bin lella agiluwo kangni alah ye.³A Lawiya ka pagni alah ni a ɗig nghang ngha. Bin lella agiluwo egh ka ɗigha ate andah leyang, anjuh leyang, ni anshile agiluwo leyang. ⁴Bin lella agiluwo ni nga pih a Lawiya agh ika logha ri ngiri alah ha kusung woro tongno lum a njiba kwa agh.⁵Ɗigna aka bang kusung woro tongno lum ɓahri logha dabeng le lah a nji nanjeh, ini ɗeshili a banghi nina a nji makuli, nji gangrah, ni nji eɓɓe kwa. Ini ka ɗig njahli bin lella agiluwo leyang a njih yang. Alah ni ya aka ɗigha ntiring.⁶Topurmwoh a ntiri alah ni nga pih a Lawiya agh, a ɗigha alah bin vullo. Ih ɗig ninga bah ɓeni kwa wol nluo ɓwa agh ka ɓangha ka wor nghang. Ɗeshili, tigha alah maɓi woro ɓahri pura muri ɓahri. ⁷Alah ni nga pih a Lawiya agh ka log kwa woro ɓahri pura muri tompurtahro. Ɗigna nga pih lah ni kwa agh ni bin lella agiluwo le.⁸Ate alah ni aka pah a ntiri agikunna le amuna Israila agh, logha ri kunvarre mama gog ga, a tol dudug, le a bin kunvarre makena agh a ka tol fitong. Kunvarre ni kwa agh ari giberre le ni a pahni a Lawiya alah ɓaɓa."⁹Le Yahweh waɓteng ri Musa nah, ¹⁰"Waɓtenana ri aɓa Israila le a nah yi yang, "Ngha n'nɗur Urdu n'ingna njeh Kan'ana, ¹¹le ɗigna nga tariyi mur yong alah ni ka alah bin vullo, bah ɓwa ɓeni wol nluo nyha a yere le ya ka ɓangha ka wor nghang.¹²Alah ni ka ɗig bin vullo leyong ri ɓa nwah tagma nluo, ate ɓa wol nluo ni ki wuh ningho na waɓi njuo sang a dum ɓayong ngha. ¹³Ɗigna ngha tariyi alah topurmwoh a ɗig alah bin vullo.¹⁴Ɗigna aka tigha alah tahro a zum Urdu le tahro a njeh Kan'ana. Aka ɗigha alah bin vullo. ¹⁵Ate muri aɓa Israila, ate muri ɓayong masa, ni ate muri biri. Alah ni topurmwoh ni ya ka ɗig bin vullo mama ɓeni kwa wol nluo nyha a tollo le ya agh, ka ɓangha ka ɗig nghang.¹⁶Keminiya ngha ɓeni a tighi teng ngha wol bang ni ndolong, le ɓeni a wol agh wuh, le ɓeni a tighi teng ngha ɗigna ɓa wol nluo ni njiteng. Ɗigna a wol nlue. ¹⁷Ngha ɓeni a tighi teng ngha yim ɓih ni tahli ni a bih mama logle wol nluo agh, le ngha ɓeni a yim ma wuh agh, le ɓeni a tighi teng ngha ɗigna ɓa wol nluo ni njiteng. Ɗigna a wol nlue. ¹⁸Ngha ɓeni a tighi teng ngha yim ɓih ni gibura ngung mama logle wol nluo agh, le ngha ɓeni a yim ma wuh agh, le ɓeni a tighi teng ngha ɗigna ɓa wol nluo ni njiteng. Ɗigna a wol nlue.¹⁹Ɓa nwah tangma nluo ka wol nlue ɓa wol nluo. Ngha ɓa nwah tangma nluo egh kummi le ka wol nlue. ²⁰Ngha ye wol ɓung ate yang ngha ih shiɓi ko ɓug yi ni guɓung, ngha ih nong yi ya, nina le ɓeh wuh, ²¹ko ngha wolli ɓukko ni bung ate shiɓine le ɓeh wuh. le ɓeni a tighi teng ngha wolli ya, ni njiteng ɗigna a wol nlue. Ini ɓa wol nluo. Ngha ɓa nwah tangma nluo egh kummi ya ka wol nlue.²²Keminiya ngha ɓeni a tighi teng ngha yim ɓwa nyha ate shiɓi ya, ko ɓug giri ke yim ɓeni wuh agh, ni nonghi ni nongho agh, ²³ko ɓug tahli ni logle wol nluo agh ni shin ɓeh ya, le ɓeni a tighi teng ngha ɓa shiɓi muri ɓeni wol agh ni ya;Ih nyha ih ala wolli ya. Keminiya ga ni ka pag giri ngha ɓeni a yim ma wuh agh.²⁴Pag nina le, aɓayong ka waɓnjuo ntiri ɓeni a tighi teng ngha ni ɓa nwah tangma nluo billa ri gigilla. ²⁵Aɓayong ka ashi ɓa wol nluo a bih ɓa nwah tangma nluo. Aɓayong ka nyer ni ɓeni a tighi teng ngha a lah bin vullo bah yang ngha nghang kikara agh. Ih ɗigha beh ha wuh le magula malah ni a kunbang nghe ya, ɓeni a ɗahra ni murun ma gerenteng ngha.²⁶Keminiya a kunbang ni kwa ɓa wol nlue egh ɗur njang lah bin vullo, ²⁷le ɓa nwah tangma nluo kumi a zum njang le lah bin vullo wol nlue, le nkilla wol nluo nyha a muri ɓa nwah tangma nlue ya. ²⁸Ate ɗigna ɓeni a tighi teng ngha ni ki ɗag lah bin vullo agh sete magula malah wuh. Nzum wuhle magula malahagh, ɓa wol nluo logle nyerra njeh ni gikunna le pag nghang ngha.²⁹Agigilla ni ya a ɗigna ate mur yong ni njah le aɓa lah yong kwa bah a ɗig nghang ngha. ³⁰Ɓeni kwa wol nluo agh, a wol nlue, ih ɓi tangha ari tenana le aɓa waɓkun. Keminiya waɓkun le ɓwa mwoh ni ki tigha a wol nlu ɓwa agh.³¹Ɗeshiliya ke ih ɓi ag bollo ate usulo le ɓa wol nluo, ɓeni pag gimashihra wol nluo agh. Ɗigna ni njiteng a wol nlue. ³²Ɗigna ni nga ag bollo a bih ɓeni ɓangha wora lah bin vullo agh. Ɗigna ni nga ɗaghi ih ɗigha bah gikunna le pag nghang ngha sete magula malah wuh.³³Ke ih ɓi mɓihyi njehni nɗig nghang ngha a njinjere ni ya, ate nkilla le ɓa wol nluo ngha ki ɓihyi njeh. Gi lagha nyha a lagni nkilla ni a soɓɓa njeh ya, sete ni nkilla le ɓeni soɓ nkilla ye agh. ³⁴Nina agh ke ih ɓi mɓihyi njeh ni nɗig nghang ngha ate Myang ɗigha yeh. Mini, Yahweh, ngi ɗigha ntiri aɓa Israila.'"

Chapter 36

¹Keh'ammagulla le ammuna ɓenni agorih Gilleyad, munna makir gha ammikayi manassa, muna ɓeni a gori eh Yusufu gha a kwaɓa a zu'a nateng rih Musa na a shille ammagulla. ²Annayi, murungKulli nah, eh ɓigaɓi aɓa isra'aila gibbere manjeh ajibing ɓugkuria, mmurungKulli nah eh ɓi a pih ammuna maggallang le ɓeni agori eh, Zelofehad, mmunagisung Gibbereh.³Keminiya imɓangwulla abing ashille akunvareh leh aɓa Isra'ilale, aka ponggiɓereh le yang antringgiɓerele akayisung, aka ɓurini gibbereh le, aɓenni a bangwulla aɓing yang gha, le ashinoa ponnah gibbere lesung kenan. ⁴Ngha bowoh woroɓari purlum pangniya a ba isra'ila ka kpangni bingmurung gha aka kpwab, gibberehleyang, ni mami aɓeni atiggalah gha ninah ni aka ponni gibberehle yang antring gibberehle abaleh akayisung.⁵Benni agori eh, Musa ga nayi aɓɓa Isra'ila, nigah woɓale mmurunKulli. Nayiyang gah aɓaliye a munna Yusufu wapgha inni ninah. ⁶Gah mmurungKulli tigha amuri ammunangallang le ɓeni agori eh le, zelofehad ningha. Iɓɓi adanyang, iɓɓi Bangwulla aɓɓing beni kwa yalliyang tolgha kemuiniya a ɗunshi baleh, abaleh akayiyansang.⁷Nyiya wa tol giɓɓereh le aɓɓa Isra'ila , akunvareh masahnikeni akunvare mah sah niyah, Benikwa antring aɓɓa Isra'ila gha ika bolgibbereh le akah kawung leh.⁸Mmuna mangullang nikwa lih gibbereh antring gibberehle aɓɓah Isra'ila nikwa gha ibbi tol gibbereh le akayyih. ⁹Kpagye ninah gha, na tol gibbereh akungvareh masah ni akani kunvareh masahniya. Kemmiya kunvereh nikwa a Isra'ila gha Ika bol gibbereh leh.¹⁰Amuna mangallangle beni agori eh Zelofehed gha. Mala, ni Tirza, ni Hogla, ni Milka, ni Nowa appagnigah mama mmurungKulli waɓi beni agovi eh Musa gha. ¹¹A bangwullah aɓɓing ammunatehyang. ¹²A bangwullah abing ammuna munnakeyangni, agori eh Manassa muna Yusufu gha. Gibbereh leyang ni purah antring gibbereh le aɓaliye akayiyang gha.¹³A giwannale mmurungKulli, ni a gipagnnale ni keneh, aɓing aɓɓa Isra'ila gha ni gha a nji bingbeni agori eh Musa gha, anjeh le aɓɓa, mowab kene ba agori eh, Urdun ke bibɓang abah agori eh Yeriko gha.

Deuteronomy

Chapter 1

¹Mama ni pag atenana ni Moses waɓɓi aɓa-Israel nzum Jordan a ɓalusung, ni a beng ni a ɓongrong ɓangha muru Jordan amuri Suph, ntiri Paran, Tophel, Laban, Hazeroth, ni Dizahab. ²Logha Horeb ya ginya kara lum pur mwoh ari njinjere Nkonno Seir kena Kadesh Barnea.³Gire pagha a bogho ma lum pur ihne, a shieri ma lum pur mwoh, a kara mamwoh ma shieri, nga Moses waɓɓi aɓa-Israel, nahyi yang kwa nga Yahweh lagni amuryang. ⁴Ngha jum ni Yahweh wolli Sihon murung le aɓa-Amorite, ngha ɗigha a Heshbon, ni Og murung Bashan, ngha ɗigha a Astaroth a Edrei.⁵A nzum Jordan, a njeh Moab, Moses logshi waɓɓa agibilla, nahyi, ⁶“Yahweh Kulli le sung nateng ri sung a Horeb, nahyi, ‘A ɗigna njah dudung a lah ni dingli.⁷Pilla a tol ginya loh, a wora a lah dingli le aɓa-Amorite ni aɓa kwa girikari beng ni ɓongrong ɓangha muru Jordan, ni a lah dingli, a lah ni binje agh, ni Negev, ni njiri kung ɓangha muru-ni njeh aɓa-Canaan, ni Lebanon ha tollo kena ɓangha muru magula, ni Euphrate. ⁸Nshinna, ih tigna njeh a dum yong; ih ingna ke tol njeh ni Yahweh kaniyi a akah yong- bi Abraham, bi Isaac, ni bi Jacob-nga pah yang ni aminkah yang ni jum yang ngha.’⁹Nahteng riyong a kunbang ogh, nahyi, ‘Meng ngha ni loghle tolyong ni murang ngha. ¹⁰Yahweh Kulli le yong moshi ne yong, ni, shinna, nyongni ni kyari ninga gowoh le amuna shieri ni akuli ya. ¹¹Deh Yahweh, Kulli le akah yong, pag yong gweh deh gowoh le yong ni, ni moshi yong, ninga mama ogri ni yong ngha!¹²Keminiya ih pag niyelang ke nga tolyong gitolla leyong ni murang, gitola leyong, ni amwono leyong? ¹³Tola aɓa yeriteng, aɓa tenkirung ni aɓayong maɓonna ni a kunvarre ni kwa agh, le nga tigh yang aɗigha amuryong.’ ¹⁴Mpil ngha ih nah, ‘a gah a waɓɓa ɓone sung ih shi paghi.’¹⁵Nina agh ntolla aɓeni ɗigha amuri akunvarre agh, aɓa yeriteng, ni aɓeni ni lulung maɓonna agh, ih tigh yang aɗigha amuryong, aɓa-agkundum le agweh, aɓa-agkundum le aworo tongno, aɓa agkundum le aworo ɓahri purl um, aɓa agkundum le alum, ni amagula-luah, kunvarre ri kunvarre. ¹⁶Ih lagha aɓakashi-njuoh akunbang egh, nahyi, ‘og amwono ni ntiri amuna ngih yong, ni ɓakashi-njuoh ma gerenteng a ntiri ɓwa ni munatering, ni biri nga niyong ngha.¹⁷Ni nga ɗigha agmuri bang ngha zu ari mwono agh; ngha ogha a makena ni a magulina kwa mwoh. Ninga ɓang ngobong njih ɓwa agh, ate Kulli ni pag ɓakasha-njuoh. Ke mwono ni gang kun yong ngha, ih zuni abinang, ngha oghi. ¹⁸Ih nlagna yong ari kunbang amura a gah kwa ngha pag ngha.¹⁹Shi logna ginbiri a Hored shi wora njiri agi magulina ni gani aɓalusung kwa nshin nga, a muri njere lesung zu ari lah dingli le aɓa-Amorite, ninga Yahweh kulli le sung lagni sung ngha; le shi zu a Kadesh Barnea.²⁰Nahyi yong, ‘ih zuna a lah dingli le aɓa-Amorite, mama Yahweh Kulli le sung gi pag sung ngha. ²¹Nshina, Yahweh Kulli le yong tigna njeh dum yong; ih woro, ntol mamiyong, ninga Yahweh, Kulli le akah yong, nah nahteng riyong; ke ih ɓang ngobong ngha, alle irriyong ih wuh agh.’²²Ɓeni kwa agh ih zu a binang ni nah, ‘deh shi tasa a ɓwa adum sung, ate ma ake leghe a shin ngi sung njeh egh, ni zuni yi sung tenana amuri njijere ni shi bollo shi wolli yang ngha, ni amuri alah ni shi zu ngha agh. ²³‘Atewaɓna loh ɓonagha yarata; ntolla aɓwa lum pur ɓahri, ɓwa mwoh ari akunvarre. ²⁴A pilla awora ri alah ni dingli agh, zu ari ɓongrong ma Eshkol, a alliyi bang.²⁵Le atolla agilih ɓaɓɓah ni njeh ya azuni sung abih yang. Le a ya zuni sung tenana anah, ‘ih njeh maɓonna ni Yahweh Kulli lesung ki pah sung.’²⁶Ɗeshiliya ih shiɓi wolli yang, keminiya nlowari ri lagha le Yahweh Kulli le yong. ²⁷Nyashiteng agungri leyong ngi nah, ate ma Yahweh ni aghnjih sung ngha ke pushi sung anjeh Egypt, ate ih ɓiyi sung abih aɓa-Amorite a girjah sung. ²⁸Ke jebang shi kangha niɓeni? A muna ngih sung tigna yahli sung ki yangla, nahni, ‘a ɓayong ngha aguliyo asagha a wor sung; alah yang gowoh ni kangni ni ngarung har ɓa lahgiri; ɗeshiliya, ye shi shinna amuna Anakim a beh.”’²⁹Le ih nahyi yong, ‘Ke ih ɓang ngobong ngha, alle ngha ɓang yang ngha. ³⁰Yahweh Kulli le yong, ngha wora dum yong ngha, ih wolrung te muryong, ninga agah pagha yong ngha a njih yong Egypt agh, ³¹Ni ɓalusung, bah nshin pagha ni Yahweh Kulli leyong tolli yong ngha, ninga mama ɓwa ki tolli muni agh, bah kwa nwor ngha nghang ke nzuni a bah agh.’³²Keminiya a ri atenana ni aghni Yahweh Kulli leyong ngha, ³³ngha wora a dum yong a njinjere alli yong bin kpaɓɗina, a gishe njiri duh ni a lahgiri nji kara.³⁴Yahweh og tenana le pag yahlulla; le kaniyi giri le nah, ³⁵Njiteng mwoh nyha a ntira aɓa kunbang mashihra ka shin njeh maɓonna ni kaniyi giri nga pih akah yong ngh, ³⁶Se Caleb muna Jephunneh. Ih ka shinni ih nga pihni ni aminkahyi njeh ni par agh. Atema kurate Yahweh ni ri kwa.’³⁷Ɗeshiliya yeh Yahweh lulla rang ate muryong, nahyi, yong ngha ninga ka beh agh; ³⁸Joshua muna Nun, ngha tagha kundum yong ngha, ihka wora abeh; ntenshi ri, ate ih ngha billa Israel aka tol gibere.³⁹Ɗeshiliya, amuna makena le yong, amama n’nah ka ɗig giri loghe kumma, aɓeni ni kyari nyha ni yeri gima ɓonna alle mashihra agh-aka ingna beh. Ayang ni nga pah yang ni, le ih ɗig mamiyang. ⁴⁰Keminiya ate muro agh, pilaa atoll biri kika ɓalusung amuri njinjere ni kika a Sallang Reeds.’⁴¹Le agha ih nah nga, ‘Shin pagna gimashihra ri Yahweh; shi woro shika pag luah, le shi bil gah kwa Yahweh Kulli le sung lagni ni sung ih pag ngha,’ Babura ni kwa a ntiri yong ih kurri ni gibura luah, le nyongha ngil riyong wolli alah ni dingli ya. ⁴²Yahweh nah nga, ‘ nahyi yang, “ke nwollo ke ih pag luah, ate Ningi pag ni yong ngha, le aɓa-shiɓi yong ka gankun yong.’⁴³Ih nahteng ri yong a njinjere ni, keminiya ni teshi kiri yong ngha. Nlowari agi lagna ni Yahweh; nyha ngha ogbang ngha ni wolla alah ni a dingli agh. ⁴⁴Keminiya aɓa-Amorite, ni ɗigha alah ni dingli ya, pura riyang pir yang ninga anyih, wanghi yong a Seir, a kena a Hormah.⁴⁵Nyere nji buwa agh dum Yahweh; keminiya Yahweh ni ogha a agih yong ngha, alle ke ihka teshi kiri riyong ngha. ⁴⁶Nina agh nɗigha aKadesh kara dudung, a ntira akara ni kwa nɗigni beh agh.

Chapter 2

¹Shi pilla shi tol njinere ɓalusung ni billa kika sallang mabangna, ninga mama Yahweh waɓniteng arang ngha; shi ginya shi lungri nkonno Seir a kara dudung. ²Yahweh nahteng a rang, nah, ³‘nging na nlungri nkonno ni kikara ye deyong; mpilla nji-gangra.⁴Lagha aɓayong, ki nah, “Mbola a njang le a muna gih yong; aminkah Isuwa, ni nongha Seir agh; aka ɓang ngoɓong le yong. Ngha ninale ngin lem. ⁵ate ke ihɓi worung ni yang ngha, nga pagyi yang ni ngi pah yong ngunjeh le yang ngha, ko mama nga par ni ɓakusung; ate wara mpih Isuwa nkonno Seir ihɓi ɗig mami.⁶Nga kur gilihna ni ngha lih ya biyang ni mbollo, ɗeshiliya muru ni nga nuh agh, ngha kurri a biyang ni mbollo. ⁷Ate Yahweh, Kulli le yong kwa; yerina gahla lo a lusung. A ntiri abogho woro-ɓahri niya, Kulli le yong gingna niyong, ɗeshiliya guɓung nyha shinro agh.⁸Le shi billa a njibin amuna ngih sung, aminka Isuwa ni nongha a Seir, kukwo logho a njinjere Araba. Logho Elat ni logho Ezion Geber agh. Ke shi pilla shi ɗag njinjere ɓalusung ma Mowab⁹Yahweh nah nghang, ‘ke ihɓi loghi aɓa-Mowab agh, ɗeshiliya ke ihɓi woru ni yang a luah agh. Ate ni ngi pah yong njeh ni ihɓi ɗig mami yong ngha, ate ma nwale mpih aminkah Lot njeh Ar, ihɓi ɗig mami yang.'¹⁰(Aɓa Emawa nongha abiye kikara, aɓayong magulina, agowo, asahghi ninga aɓa- Anakim;¹¹A yang ngha ɗeshili atol yang ninga aɓa Rephaim, ninga Anakim; keminiya aɓa Mowab gor yang aɓa Ema.¹²Ɗeshiliya aɓa Hori nongha a Seir kikara, keminiya aminkah Isuwa ni zu nongha biye a njum yang. A gir jah yang a nji yang kedebang ah ɗigha bang leyang, ninga mama Israel pagni a njeh giberre ne ni Yahweh pah yang ngha.)¹³Niɓeniya nlogho nɗur guguri Zered.’ Ke shi ɗur guguri Zered. ¹⁴Niɓeniya logha ri akahra ni shi ɗagni Kedesh- Barnea keni ri kunbang ni shi ɗuri guguri Zered agh, bogho woro mwoh pur lum ni pure tonpur ihne ni. Kunbang ni kwa ni nyha aɓayong ni tenne, peri kenna kun luah agh wuh a lusung kwa ninga mama Yahweh kaniyi yang giri a muri agh. ¹⁵Ɗeshiliya, Yahweh pag kikil ari logho le yang ate ih ka gir jah yang a nji bin aɓayong kedebang ha aka malli.¹⁶Nina le pagha, ngha kwa aɓwa ni pyeri pag luah woro wuh a ntira aɓayong, ¹⁷Nga Yahweh waɓ ni teng rang ngha, ki nah, ¹⁸Nikahri ya ngha ɗur Ar, njang le ɓa Mowab. ¹⁹Ngha ih zuni gyab ni girikari Ammon le, ke ihɓi gangshi yang ko mwono ari yang ngha; ate ni ngi pah yong ngun njeh le ɓa Ammon ihɓi ɗigha a muri agh; ate nwara mpih aminkah Lot ih ɗig mami yang.”’²⁰(Gire ɗeshiliya a tolli ninga njeh le aɓa Rphaim. Aɓa- Rephaim ɗigha biye Kikara – keminiya aɓa Ammon gor yang ih abɓa Zamzummim- ²¹Aɓayong magulina, agowo, asahghi ninga aɓa- Anakim; keminiya Yahweh gir jah yang a dum aɓa Ammon, le nongha biye apag telle. ²²Yahweh ni ɗeshiliya ye paghi aɓa Isuwa, ni nongha Seir agh. Ngha giri jah aɓa Hori a kundum yang, le aminkah Isuwa nongha biye pag telle ke tollo zuni ni kahri.²³Ke ih mi agh aɓa Avvi ni nongha amin-alahni tollo kika Gaza, aɓa Kaftori, ni pura a Kaftori, gir jah yang le nongha a mbu laying.)²⁴““Niɓeniya nlogho, ih tol giya le yong, ɗeshiliya nɗur njonglong le ɓa Arnon, nshinna, mpahne yong ɓa Ammon Murung Heshbon, ni ngun njrh le. Nloghshi ag biye, ɗeshiliya nworung ih pag luah ri yang. ²⁵Nikahri ya nga tig ngoɓong ni karriya le yong ari aɓayong ni ngun njah kwa agh; aka og gipagna le yong aka koshiyo ni nuh gani ate muro.'²⁶Ntashi aɓa kuntumo a lusung Kedemoth ihɓi a kenna bin Sihon, murung Heshbon, ni kuntumo ma ollolo nahyi, ²⁷Deh ihɓi nsagsah a ngun njeh lo; ngha billa a njinjere magula, ni ngi kenghe abung malih ko makatang ngha,²⁸Aka mag nghang gilih ma kun mbollo lang, ate ma nga lih, peg muru a kun mbollo lang ate ngha nuh; giri mwoh, ɗang ngha ihɓi mbil ni kusang ihɓi nworo; ²⁹Ninga mama aminkah Isuwa ni nongha a Seir ni mama aɓa Mowab ni nongha a Ar, pagha nghang; Ke nɗuri Jordan ih zuni a njeh ni Yahweh Kulli lesung ki pasung agh.’³⁰Keminiya, Sihon, murung Heshbon ni aghi ihɓi shi billa shi wor agh; ate Yahweh Kulli le yong wara tenshi kun yahli ɗeshiliya ye dungri kun yahli ate ihka lih ni luah a nji ri tenkurung le yong ninga mama pag nikariya. ³¹Yahweh nah ngha, ‘nshinna. Ntolla pah yong Sihon ni njeh le ni dum yong; logshi aghi, ate ihɓi ag njeh ih ɗig mami yong;³²Ke Sihon loghi sung, ihni ni aɓa lieh, ni luah a Jahaz. ³³Yahweh Kulli le sung pah sung yang ke shi lih yang ni luah, ni amuni ni a liea lieh kwa.³⁴Nshi agyi alah yang kwa a kunbang egh le shi gir jah alah yang kwa, -abuna ni amehna ni amuna makenina; ni shi ɗag ɓung aɓɓa. ³⁵Sete agiluwo ni shi tol yi mur sung kunkolo, ni agima gire ni alieh agh ni shi ponyi mur sung.³⁶Logha Arower, ngha ari malale ɓongrong le Arnon, ni logha a lah ni a ɓongrong agh, ke biliyi kwa kenni a Gilead, lah nyha wa tang nghang ngha. Yahweh Kulli le sung pahna yang a bih sung. ³⁷Ngun njeh le aminkahyi Ammon ni pag ba ni keg nghang ngha, ni a nji kun Murun Jabbok, ni alah ni a nkonno- ba kwa Yahweh Kulli le sung ngayi sung bang ke ken nghang ngha.

Chapter 3

¹Le shi pilla shi nyere ari njinjere kikah Basha. Og, murung le Aɓa-Bashan, puro zu wol sung, ihni ni aɓayong, azu wolrung a Edrei. ²Yahweh nah nga, ‘ke ɓa ngobong le agh; atema pah neyong lihluah amuri ni tigha aɓayong ni njeh kwa abih yong.’ Ngha paghi ninga mama ih paghi Sihon, murunng le aɓa-Amorite, ni nongha a Heshbon ngha.’³Nina agh Yahweh Kulli le sung ossopah sung lihluah amuri Og murung Bashan, ni aɓayong kwa tig neyang a bih sung. Shi wolli yang shi sokkoh mwoh nyha aɓɓah ɗighi ya. ⁴Shi ponna aleh kwa akunbang egh. A ntira alah worotahro agh maɓi nyha ni shi agha a bih yang ngha agh-ni akasa njeh Argob kwa, njemurung le Og ni Bashan agh.⁵A lah ni kwa a kangni ni angarung ma logna, akakunjere, ni alahmbah; nyha ma aminlah ni kangni ya agh. ⁶Shi girjah yang kwa, ninga mama shi paghi Sihon murung ma Heshbon, girjah a leh kwa-aɓuna ni amenah ni amuna ma kenina. ⁷Keminiya agiluwo kwa ni aga aponno alah egh ya, aponghi muryang agikumna.⁸A kunbang egh ya shi pon njeh abih a murung le aɓa-Amorite ni ɓahri ya, ni a dum Jordan, logha ri bongrong Arnon kena ri Nkonno Hermon. ⁹(Nkonno Hermon ni aɓa-Sidon ki gori Sirion, aɓa-Amorite gori ih Senir). ¹⁰Ni alh ni kwa a beng ngha, Gilead kwa, ni Bashan kwa, ni njinjere ni kwa kikah Salekah ni Edrei, alah njemurung le Og Bashan.”¹¹(Ate a nshile aɓa Rephaim, murung Og ma Bashan ni wa oh kunkolong. Nshina! Alah le ya alah ma ndolong ni. Ih nyha a Rabbah, bah aminkahyi Ammon nongha ngha? Nonno le bung tongbi Ihne ni dahra le bung ihne, njinjere ni aɓayong ki pyeri nigiri agh.)¹²“ A njeh ni shi ponghi mur sung a kunbang egh ya- logha Aroer, ngha njiri bongrong ma Arnon, ni gyali alah dingli ma Gilead, ni a leh-ih pih aɓa-Reuben ni aɓa-Gad. ¹³Ke nshile Gilead ni Bashan kwa, njemurung le Og, ih pih a gyali kunvarre ma Manasseh. (a kasa njeh ni kwa a Argob ni Bashan a gori ih njeh Rephaim.¹⁴Jair, minkahyi Manasseh, tol kasa njeh Argob keni njang le aɓa-Geshur ni aɓa-Maakath. Le gor kasa njeh ye, kpaɓni Bashan, ni lulli, Havvoth Jair, ha kyari.)¹⁵Mpah ni Makir Gilead. ¹⁶Kikah bin aɓa- Reuben ni aɓa-Gadmpah nje logha Gilead kikah ri bongrong ma Aenon- ke ntiri bongrong ni ki pag njang – ke kena ri ɓanghamuru Jabbok, mama ki pag njang ni aminkahyi Ammon.¹⁷Njang mamona agh ihni ɗeshili beng mabongrong ɓanghamuru Jordan, logha ri Kinnereth kena Shallang ma Arabah (mama ni, pag Sallang Mwatolong) kena ri ɓanjonglong ma Nkonno Pisgah nji tebang.¹⁸A kunbang egh ya lagna yong, nahni, ‘Yahweh Kulli leyong pahne yong njeh ih ɗig mamiyong; yong, aɓa luah kwa, ka ɗuro ni gibura kedebang amuna ngih yong, aɓa Israel.¹⁹Keminiya amah yong, ni amuna kenina le yong, ni agiluwo le yong (nyerina nyong ngha ni agiluwo dudung), ngha ɗigha a lah ningi pah yong ngha, ²⁰Kedebang Yahweh ki pih amuna ngih yong usulo, ngha mama pah yong ngha, kedebang a ossa aponna a lah ni Yahweh Kulli le yong ngi pah yong ɗum Jordan; le ngha yere, ɓeni kwa agh, ari agikumna le ni ngi pah yong ngha.’²¹Nlangna Joshua ari kunbang egh, nahyi ‘ njoh shina agah kwa Yahweh Kulli le yong paghi a murung ni ɓahri ya; Yahweh ye ka pag jamme ari njemurung ni kwa ngi ka ngha nghang. ²²Ninga ɓang ngobong le yang ngha, ate Yahweh Kulli le yong ih ni mwoh ki wolrung te muryong.’²³Min nga ngi jim Yahweh a kunbang egh ya, nahni, ²⁴‘Eh Magula Yahweh, a logshi na ɗummi gurolo agi magulina ni maso buh ogh; ate kulli yang a kuli alle a ngungnjah ka pagha agiri ninga mama apagha, ni azah irritena agiri? ²⁵Le ih nwora beh, jim noh, ni shina njeh maɓonna ni ɗum Jordan ngha, a lah maɓonna ni dingli ya, ni Lebanon ɗeshili.’²⁶Keminiya yeh Yahweh lulla ra rang ate muryong; ni ye teshi kiri rang ngha. Yhaweh nah ngha, ‘Deh nga ih peri yong-ke ye nahteng rang amuri ga agh: ²⁷Wora kuli muri Pisgah le a logshi njoh nji-nakuli, nji-gangra, nji-tebang, ni nji-tebang; Shin ni njoh, ake na wor ɗur Jordan aka beh ya.²⁸Keminiya, alliyi Joshua ih tenkirung ni tenshi ri, ate ih ka wora a ɗum aɓayong, le ih ka tigh yang a tol bere ni njeh ninga shin ngha.' ²⁹Nina agh shi nongha abongrong njikari Beth Peor.

Chapter 4

¹Niɓeniya, aɓa-Israel ih mag kiriyong ari agigilla ni awaɓɓa ni ngi alliyi yong ih paghi; ate nga ɗig njah, le nworo ih ke ag njeh mama Yahweh Kulli le ateryong ki pah yong ngha. ²Ninga ɓuri tenana mama ngi lagni yong alle ntol guɓung ngha; Ate ihɓi mbol alagha le Yahweh Kulli le yong mama ngi lagni yong ngha.³Nji yong shinna gah Yahweh pagha a Ba’al-pe’or, ate Yahweh Kulli girjah yang a ntira aɓayong ni kwa kuratye Ba’al ma Peyor; ⁴Keminiya aɓeni kpaghari Yahweh Kulli le yong ngha kwa njah zuni ni kyari.⁵Nshinna, ih alliyi ne yang agigilla ni awaɓɓa agh, ninga mama Yahweh Kulli le yong lagna ngha, atema ngha pagha a gah a njeh ni ngi ingna nga ponni mami yong ngha. ⁶Ninale mbol yang mpag yang; ate ih ni ih pag yeriteng ni tenjung a nji agh aɓayong, yang nga kwa ogha awaɓɓa, ki nah, ‘njiteng ni aɓayong magulina niya aɓayong ɓa yerinteng ni tenjungni.’⁷Ate aɓayong magulina ma nyeni ninga ni Kulli gyaɓ ni yang, ninga Yahweh Kulli le sung abin sung kyari kwa shi gori ya? ⁸Ni aɓayong manyeni beh, ni agigilla ni awaɓɓa ma gerenteng ni agigilla kwa mama tigha a dum yong a kara ni?⁹Ih teshi kiriyong kunkolong ni lelmuryong nɗig lyem, ate ke ihɓi nzashi ni agah njiyong shin ngha, ate ma ke ɗag yahli yong ha kara usulo le yong kwa. nɗummi a muna yong ni amuna muna yong. ¹⁰A kara ni a tagni dum Yahweh Kulli le yong a Horeb, ngha Yahweh nah ngha, “ nkpaɓ ɓang aɓayong, nga tigh yang a og tenana lang, ate a alliyi ɓangha akara ni kwa a gah pagha ngung njah agh, ate a alliyi amuna yang ni.’¹¹Nzu nji tang gyaɓ ni kushi nkonno. Gishe agha a nkonno ha kena yeh ɓa-kuli; ni pinna, nlagiri, ni pinna mashihra. ¹²Yahweh waɓɓa teng riyong a ntiri ɓa-gishe; ih ogna ngih ni tenana, keminiya ni nshin guɓung agh; ngih ni ih ogho kunkolong.¹³Ke waɓɓi yong ogrung le ni lagni yong ihɓi pagha, lagha ni lum ngha. Ke yongli yang a deshile tahli ɓahri. ¹⁴A kunbang egh ya Yahweh lagha ihɓi alliyi yong awaɓɓa ni agibilla, ate ngha pag yang a njeh ni ngha ɗuro ngha pon ngha.¹⁵Nina agh, ih lemur yong yarata-ate nshina a jah agah a kara ni Yahweh waɓɓi yong a Horeb a ntiri gishe- ¹⁶Ate ke ih ɓiyi muryong ni sher giri ninga giri, ni ki pur babura alle bamah agh. ¹⁷Ki pur nyamma a ngung njah, ki pur ngha ni kpatirung ngi logha kuli ya, ¹⁸Ki pur ngha ngi kuhna a njahli ya alle ki pur njih ni a muru agh a pya njahli ya.¹⁹Ninga logshi nji yong a abikuli nga shin kara, ke shieri all eke amuna shieri agh-ni atele kuli kwa-ngha puso ngha jimma yang ni pah yang gulo-agho wo mama Yahweh Kulli gabi aɓayong kwa ngung njah agh. ²⁰Keminya, Yahweh tolla yong pushi yong ayeh gishe ndolong, a Egypt, aɗighi aɓayong gibere le, nga nyongha ni kyari.²¹Yeh Yahweh lulla rang ate muryong; nga kaniyi yang giri ih ningi ɗur Jordan ngha, ih ningi ingna njeh maɓonna nga Yahweh Kulli le yong kip ah yong gibere agh. ²²Keminiya, ɗigna nga wuh a njeh ni; ɗigna ningi ɗur Jordan agh. Keminiya nga ɗuro ngha pon njeh maɓonna.²³Ih teshi kiri yong ri ariyong, nina agh ninga zanshi ni ogrung le Yahweh Kulli le yong ngha, mama pag ni yong ngha, ih nga giyi muryong gi sherna ki pur alle mang ga Yahweh Kulli le yong gang yong bang ke pagha agh. ²⁴Ate Yahweh Kulli le yong ngha gishe ma gi lih ya ni, Kulli ma kikil.²⁵Ngha ih ɓilla amuna ni amuna amuna yongha, ngha ih nji tol kunbang a ɗigha njeh ni ya, ke in nji ɓiyi muryong ni agi sherna ma gire agh, ni pag gimashihra a kundum Yahweh Kulli le yong, ih tighi pag yahlulla- ²⁶Ngor kuli ni njahli ihɓi shin yong ni kyari ake fitong le ngha wuh kwa a njeh ni nga ɗuro Jordan nga pon ngha; ninga tig kara le yong gi nonno a yeh, keminiya jah yong ki gir kwa.²⁷Yahweh ka meshiyi yong antiri aɓayong, le ɗag yong fitong agowoh le yong a ntira aɓayong, bah Yahweh ki pushi ngha nghang. ²⁸Beh ya nga akulli gulo, tumo bung le aɓayong, ngung ni tahli, mama ke shinna, ogho, lih, alle ki ɗungshi giri agh.²⁹Keminya abeh ya nga al Yahweh Kulli le yong, le ngha kummi, ngha shing te muri ni yahli yong kwa ni ususlo le yong kwa.³⁰Ngha nyong a gani agh, ngha agah kwa niya ka zuni amuryong ngha, le a kara wo agh ngha yere ri Yahweh Kulli leyong ni og teshi kiriyong ri ngih. ³¹Ate Yahweh Kulli le yong ngha Kulli ɓa gienna ni; ni ih magshi yong ngha alle girjah yong, alle ih zangshi ni ogrung le akah ngha kaniyi yang ngha.³²Niɓeniya illibang amura akara wor agh, ngha ri ke zu a kunbang le yong ngha, le a kara ni Kulli gilli ɓwa a ngung njah, alli bang logha ri tina bah kuli ke pura ri mamona, alle guɓung ngha nghang ye gulo ninga mama, alle ih guɓung ninga a og teɓi? ³³Ye pagna pa ih aɓayong ogna ngih Kulli ki nahteng a ntiri gishe, ninga mama ih og agh, ni ɗignjah?³⁴Alghe ih Kulli nye monna ki woro ka tolyi muri aɓayong a ntiri aɓayong ɓaɓah, njiri amomoh, njiri agiɗunna, ni njiri anjiworoshi, ni nji ri luah, ni njiri gulo bih, ni njiri non bung, ni njiri agi pah ngobong, ninga nga kwa Yahweh Kulli le yong paghi yong a Egypt a njiyong ngha?³⁵Nyong ni aɗummi yong a gah kwa ni ya, nina agh nga yere ih Yahweh agh Kulli ni, ni nga mama te nyha ninga ihni nyha. ³⁶A ye bah kuli tig yong ih og ngih, ate ih nga lag yong; a ngung njah tig yong ih nshinna gishe magula le; ih ogna tenana a yeh gishe.³⁷Atema tolla a akh yong, ke tariya a minkah yang ni jum yang ngha, ke pushi yong a Egypt ni ɗinna le, ni ɗighamuribang magula; ³⁸ate ihɓi piriya aɓayong guliyo ni irritenna wor yong ngha, ate ihɓi zuni yong yeh, ih pah yong njeh le yang ih ɗig gibere, ninga ni kyari.³⁹Nina agh yere ni kyari, a nonshi a yahlo, ih Yahweh ni Kulli ni abidong kuli ya ni ngung njah ni peɓɓe ya; nyha ɗeshiliya. ⁴⁰Ngha tigha agibilla ni lagbang le ni ih lagni yong ni kyari ya, ate ih ɗig ni yong olollo ni amuna yong jum yong ngha, ate ihɓi kara le yong nnonno a njeh Yahweh Kulli le yong ngi pah yong ma kikene.”⁴¹Le Moses tariya alah magulina tahro a nji-tebang le Jordan, ⁴²atema ɓeni kwa agh logh le ɓangha kena ri mamona leyang ngha wol luoh minɓih nyha a yere le ya agh, alle ɓa-shiɓi ni kikara agh. Njiri ɓangha ke ri mamona lah magulina egh le, logh le iɓɓah. ⁴³A yang ni: Bezer ni aɓalusung ngha, njeh ni beng agh, ate aɓa-Reuben; Ramoth ni Gilead agh, ate aɓa-Gad; ni Golan ni Bashan, ate aɓa-Manasseh.⁴⁴Ngha pag gigilla ni Moses tigha a dum aɓa-Israel agh. ⁴⁵Agah ni pag awaɓɓa ogrung, gigilla, ni agibilla nga waɓteng ri aɓa-Israila ngha a puri a Egypt. ⁴⁶Ngha a yagha a nji-tebang le Jordan, a bongrong girikari Beth Peor, ni njeh le Sihon, murung le aɓa-Ammon, ngha nongha a Heshbon, ɓeni Moses ni aɓa-Israel tolita yang ngha a puri Egypt agh.⁴⁷A ag njeh ni ɗig mamiyang, ni njeh murung Og ma Bashan-ngha, amurung le aɓa-Ammon ni ɓahri ya ngha dum Jordan kikari nji-tebang. ⁴⁸A nje logha Aroer, ha ke kene kun bongrong ma Arnon, kena Nkonno Siyon (alle Nkonno Hermon), ⁴⁹Ni kpaɓ ni abeng ni kwa abongrong kun murung Jordan, njiri nji-tebang ɗum Jordan, kikari Sallang Arabah, kika ri ɓajonglong ma Nkonno Pisgah.

Chapter 5

¹Moses gor aɓa-Israel kwa nah yi yang, "N'og, Israel, agibilla ni awaɓɓa lang Myang ngi nahteng akiriyong nikyari, ate nga aliyi yang le nga bol yang. ²Yahweh Kulli le yong tig ogrung ni yong a Horeb. ³Yahweh ni pag ogrung ni akah yong, keminiya ni yong, shi sung ngha kwa a njiung a bah nikyari ya.⁴Yahweh nahteng ro kundum ni kundum amuri nkonno a ntiri giche ⁵(Ari kunabng ye ya ntangha ntiri yong ni Yahweh, te dummi yong ateng ni; ate nyongha ngi ɓang ngoɓɓong le giche, le ni kenna kahri nkonno agh). Yahweh nah, ⁶'Mini Yanhweh Kulli le yong,ɓeni pushi yong ah njeh Egypt, ah lah guro agh⁷Ni awo pagni akulli maɓih ya kedebang mem agh. ⁸Ni awo giyi muro gishera agh aghle gah ki pur giri ni akuli, ko gah ngunnjah binjeh ya, ko gah a muru tinne ya.⁹Nin nga gungi yang nzali ya ko pag yi yang tumo agh, ate Mini, Yahweh Kulli le yong, min Kulli ma kikki. Mini fugsa temashihra le akah yong njiri zuni fugso amuri amuna, kenna ri njah matahro ni maihne mami aɓeni shiɓ ɓang ngha, ¹⁰ni dumagnjiung ma kekenne ri agweh, ri aɓeni agnjiang agh ni bol lagbang lang agh.¹¹Ni gor lulli Yahweh Kulli lo ni ngho agh, ate Yahweh ni ki bolli ni gimashihra te gor lulli ni ngho agh.¹²Tignjiuh ri Kara Usulo ni ate a bolli gerenteng, ninga mama Yahweh Kulli le yong lagni yong agh. ¹³Ate akara topurmwoh nga pagtumo ni pagha atumo le yong kwa; ¹⁴keminiya kara matomɓahri ya Kara Usulo ni te Yahweh Kulli le yong. Amuri ya ninga pagtumo agh-amini nyha, aghle munabuna lo, aghle munangallang lo, aghle guro mabuna lo, aghle guro mangallang lo, aghle dendah lo, aghle mburijeng lo, aghle agiluwo lo, aghle abiri ni kunkala lo agh. Gah ni nina ate guro mabuna lo ni guro mangallang lo ka kum usulo ni weh .¹⁵Nga ɗengshe a yahli yong nyong ni aguro anje Egypt, le Yahweh Kulli le yong pushi ni bih irritenna ni njiri nonno bih. Teya Yahweh Kulli le lo lagna lo te bol kara Usulo.¹⁶Gushi tero ni nguoh, ninga mam Yahweh Kulli le yong lagni yong ihb.i pag agh, ate nga ɗignjah kunbang dudung a njeh ni yahweh Kulli lo ki poh agh, le ate gah kwa'agh ka woro yarata ni weh¹⁷Ni awo wolnluoh agh. ¹⁸Ni awo pagnjah agh. ¹⁹Ni awo iɓgiri ya, ²⁰Ni awo waɓkun yiri amuri minboh agh.²¹Ni awo tinjiuh ari mahle minboh agh, ni awo tignjiuh a liye monboh agh, ɓabang le, aghle guromabuna le, aghle guromangallang le, aghle dendah le, aghle mburijeng le, aghle gah te kwa pag mami minboh agh²²Yahweh waɓɓa ateng ni jollo te kpaɓɓa le aɓayong kwa amuri nkonno a ntiri giche, ma nlelle, ni pinna jig; ni ɓuhriateng mabih ya. Le yongli yang amuri akasatahli ɓahri le peng yang.²³Zu pagha ngha ih ogni gieh a ntiri pinna, nga nkonno ki pihni agh, ke ih zu a kahrang -atenna le tong kwa ni mura akunbiri. ²⁴ih nah, 'Nshinna, Yahweh Kulli le sung ɗumne sung gusso le ni gullo le, le shi ogna gieh a ntiri giche; shi shinna nikyari ngha Kulli ni nahteng ri aɓwa agh, aka ɗignjah.²⁵Keminiya mag pag yi ke shi wuh? ate giche magulla le ka lih sung; ngha shi ɗigha ah og gieh le Yahweh Kulli le sung agh, shi wuh. ²⁶Ate ninga sung antira aɓayong aɓeni og gieh le Kulli ma usulo ki nahteng antiri giche le ɗignjah, ninga mama shi pagha? ²⁷Ate weh, weh kenne ki og agah kwa'agh Yahweh Kulli le sung waɓɓa; le ah zu bishiliyi sung gah Yahweh Kulli le sung waɓɓo agh; shi ogyi ni teshikiri sung ri.'²⁸Yahweh ogna ateng le yong ngha ngi nah ni teng rang agh. Le nah nghang, 'Ih og ateng le aɓwa, gah a waɓɓo agh. Ngha a waɓɓa ɓorna. ²⁹Oh, ke aka pagni jah kunyahlung egh ari yang, ate aka gussang le abol alagbang lang nikyari kwa'agh, ate ih woro yarata ni yang ni amuna yang ha kekenneǃ ³⁰Woro ke waɓɓi yang, "Nyera a gunri le yong ."³¹Keminiya weh ya, tangha girikarang bah, le Nga waɓɓo a lagbang ni kwa, agibilla ni awaɓɓa ni aka aliyi yang agh, ate a ɓa bolli a njeh ni Ngi pah yang ihɓi ɗig mami yang agh.'³²Nga bolli, teya, Yahweh Kulli le lo lag no; ni awo pilla nji bung malih ko makattang agh. ³³Nga ginya anjinjere ni kwa Yahweh Kulli lo lag no agh, ate a ɗignjah, le agah kwa'agh a woro ni weh yarata, le ate ma a non akara lo a njeh ka ɗig mamo agh.

Chapter 6

¹Niɓeniya agah ni pagha agigilla, agibilla, ni awaɓɓah ni Yahweh Kulli le yong lagni meng ihɓi alliyi yong, ate inga bolli yang a njeh nga wor ngi ɗuro Jordan inga pongha; ²Ate ma ngha gushi Yahweh Kulli le yong, ate ma inga tollla agibilla ni agigilla ni ingi lagni yong- yong, amuna yong, amuna amuna yong, ni akara ususlo loh kwa, ate ma a kara loh ka nonno.³Ninia agh ih mag kiri yong, Israel, ni mbol yang, ate ma ihka wori weh kukoturo, ate ma inga ɓuri gowoh, a njeh ni ki sogli kyira ni nyih agh, ninga ma Yahweh, Kulli le akah yong ogri ih ka pagha.⁴Nmag kiri yong, Israel: Yahweh Kulli le yong, ihni Yahweh mwoh. ⁵Nnga tol Yahweh Kulli leyong ni yahli yong kwa, ni ususlo le yong kwa, ni irritenna le yong kwa.⁶Tenana ni ngi lagni yong ni kyari ya ih ɗigha ayahli yong ⁷Le aka alliyi amuna yong kikir; ngha waɓteng amuri ngha ɗigha njahli a lah yong ngha, ngha nga ginya anjinjere ya, ngha ih nongha njahli ya, ngha ih logha njahli ya.⁸Nga kur yang ninga agiɗumna a bih yong, aga ɗig ninga gi kura kumurung antiri le a njih yong. ⁹Ngha yongli yang ri akun kangna lah yong ni ri akakunjere le yong.¹⁰Ngha Yahweh Kulli le yong zuni ni yong a njeh kaniyi akah yong, bin Abraham, bin Isaac, ni bin Jacob, ih nga pah yang. ni a lah magonna ni maɓonna ni ɓagha agh, ¹¹Ni a lah ni ɗushi ni a njah gimaɓonna ni nin gil ya agh, ni atuhmuru ni nin tuma agh, ni ɓabang njingung ni ngung olive ni nin pan nghang ngha, nga lih nga ɗimma- ¹²le ih ɗiglyem ate ma ke ihɓi janshi Yahweh, ɓeni pushi yong njeh Egypt, a lah gana agh.¹³Ngha pih Yahweh Kulli le yong gulo; ihni ngha guso, le ngha kaniyi giri ni lulli. ¹⁴Ate ninga kuratye a kulli maɓiya , a kulli le aɓayong ni kangni yong kwa agh- ¹⁵ate Yahweh Kulli le yong ni ntiri yong ngha Kulli ma kikil ni-ih paghi le, yahlula le Yahweh Kulli le yong agha a mur yong le ihka girnjah yong a ngung njahli.¹⁶Ninga pyeri Tahweh Kulli le yong ninga mama ih pyeri a Massah agh. ¹⁷Ngha bol alagha le Yahweh Kulli le yong kikir, lagha ma njiteng le, ni agibilla nga lagni yong ngha.¹⁸Ngha pagha gerenteng ni maɓonna a njih Yahweh agh, ate gah kwa ihɓi ɗig yarata ni yong, atema inga ingna nga ponnjeh maɓonna ni Yahweh kaniyi akah yong ngha. ¹⁹Ihka piriyi aɓa-shiɓi yong a kundum yong, ninga waɓɓa le Yahweh²⁰Ngha amuna yong illi yongari kunbang ni zu agh, nahni, ‘Mang ngi pagha awaɓɓa ogrung, agibilla, ni awaɓɓa ɓaɓɓah ni Yahweh Kulli le yong langni yong ngha?’ ²¹Le ngha nahyi amuna yong, ‘Susuni agurole Pharaoh ma Egypt; Yahweh pushi yong a Egypt ni bung irritenna. ²²Le pusa agiɗumna ni agi njiworoshi, guliyo nina, amuri Egypt, muri Pharaoh, ni mura lah kwa, a nji yong; ²³Le pushi sung abeh, atema ihka zuni sung bah, ate pah sung njeh ni kaniyi akah sung ngha.²⁴Yahweh lagna sung karani kwa agh ih shi bolla agibilla, bang ngobong Yahweh Kulli le sung ate binmurbang le sung, ate ma ihka ɗag sung njah, ninga ma ni kyari ya. ²⁵Ingha shit olla a algha ni kwa a kundum Yahweh Kulli le sung, ninga mama langni sung ngha, gahni ga pag gerenteng le sung.’

Chapter 7

¹Ngha Yahweh Kulli le yong zuni ni yong anjeh ni ih ke ɗig mami yong agh, piriya aɓayong dudung dum yong-aɓa-Hittite, aɓa-Girgashite, aɓa-Amorite, aɓa-Canaanite, aɓa-Perizzite, aɓa-Hivte, ni aɓa-Jebusite- ajeh magilina tomɓahri ni irritenna orr yong.²Yahweh ni Kulli le yong ni pah yong yang ngha ih gani kunyang agh, le ɗigna ngha girnjah yang kwa. Ninga tig ogrung ni yang agh, ni shin gi'enna le yang agh. ³Aghle nga pag njiwula ni yang agh. Ni nga pah amunangallang le yong te amunabuna le yang agh, ni nga tolla amunangallang le yang ate amunabuna le yong agh.⁴Ate aka pilla amunabuna le yong a kuratyang, ate aka gussa akulli ma sa. Ke Yahlulla le Yahweh ka agha amur yong, le ihka girnjah yong sussu. ⁵Ini nga pag yang ni naː Nga wanghi adeshile le yang nzali, ih meshiya jouri tahli le yang kikpasha, kashi angung Asherah le yang nzali, le ih pinshi allah le yang ni a ɓagha.⁶Ate ih nyong ni ɓayong atigsa te Yahweh Kulli le yong agh. Ini tol yong ihɓi ɗig aɓwa ate ih pag le yong, orra a nshille aɓwa ni kwa amuri ngunnjeh agh.⁷Yahweh ni tig agnjiung le amur yong ko tol yong atema gogwo ih orra anshille aɓwa agh-ate le ih nyong ma fitong antira aɓwa- ⁸keminiya atema agnanjih yong, ni tolla ihka bol gah kaniyi ater yong agh. Gah ni pah yi ke Yahweh pushi yong bung irritenna ni ashi yong a lah gani, abih Pharaoh, murung Egypt.⁹Teya ih yere ih Yahweh Kulli le yong- Ihni Kulli. Kulli mapahnjiteng, ɓeni ki bol ogrung ni pahnjiteng ate gweh anjah ni aɓeni ih agnjih yang ni bol lagbang agh, ¹⁰keminiyaih nwah aɓeni jenni a kundum mi ya, te girnjah yang; ni ih ashiyi ɓeni kwa jenni ya; ihka nwah yi ni a kundum mi. ¹¹Yong teya nga bolla alagbang, agibilla, ni awaɓɓa ni Ngi lagni yong nikyari ya, ate ngha pag yang.¹²Ngha ih teshikiri yong ri awaɓɓa, ni bollo ni pag yang agh, ihka pagha le Yahweh Kulli le yong ka bollo ni ogrung ni pahnjiteng ni kaniyi ater yong agh. ¹³Ihka agnjiung, moshi weh, ni ɓuhri weh. Ihka moshi gi ɓilla lo, a njingung ni njeh lo agh-anjigir lo, murunjingung lo, amurun lo,-a munadeh ni ni ri andah lo agh ni amuna anjuh lo ni a njeh ni kaniyi atr yong ihka pah yang agh.¹⁴Aka ɗigni mosso orra anshlle aɓwa kwa; ɓabura nyha ni ki pag ni muna agh ah ko mangallang ki ɗig nkoɓi a ntiri yong ko ntira agiluwo lo. ¹⁵Yahweh ka tol abinkonna le yong kwa; konno mashihra ni Egypt ih nyeri ya nyha ka pagha ri yong agh, keminiya ihka tighi amuri aɓeni kwa shiɓɓi muryong agh¹⁶Nga lih aɓwa ni kwa Yahweh Kulli le yong ka pah yong agh, le njih yong ni ki shin gi'enna le yang agh. Ni nga gushi akulli le yang agh, ate ihka tam yong.¹⁷Ngha ih waɓɓa a yahli yong, 'aɓayong gogwo na orrang agh; niyellang ni nga ponni le?'- ¹⁸ka ɓang yang ngha; aka ɗengshe a yahlo agah Yahweh Kulli le yong pag yi Pharaoh ni Egypt kwa'agh; ¹⁹Agana magulina ni anjih yong shin agh, agiɗumna, agi njiworshi, bung irritenna, ni nonno bung mama Yahweh Kulli le yong pushi ni yong agh. YahwehKulli le yong ka pag jamme ari aɓwa ni kwa nga ɓangha.²⁰Ɓuhre ya,Yahweh Kulli le yong ka tutti aminkwa nuyibang antiri yang, ha kedebang aɓeni a ɗag agh ni aɓeni songri mur yang ari juhro a dum mo. ²¹Ni nga ɓang ngoɓɓong le yang agh,Kulli magulla ma pah ngoɓɓong. ²²Fitong ni fitong Yahweh Kulli le yong ka piriya aɓayong ni dum yong agh. Ni ma nga gankunyang a kushi mona agh, ko ayamshihra ka gogwa ri yong.²³Keminiya Yahweh Kulli le yong ka pah ganmurung amur yang ngha ih nlungri ni yang a luah agh; ihka piliyi muryang ha nga girnjah yang. ²⁴Ihka tigha amurung le yang aka ɗigha a kushi ɗighamuribang le yong, ni tig lulli yang ihɓi ɓiya abinjeh le ɓakuli.Mamona nyha ka gan tagha a ɗum yong agh, ha ka girnjah yang.²⁵Nga pinsa amgɓali ga a sherre akulli le yang agh-ka agnjih danna ko gifugna ma yinyilling ni vulli yang ni tol yang te muro, atema ngha apg yi ya, aka ɗigha a tamma le yang-ate gi jenna ni abin Yahweh Kulli le yong. ²⁶Ni awo zuni gi jenna a liyo ni log gushi ya. Aka shiɓɓi ni jenne mashihra, ate atig ne sa ate girjah ya.

Chapter 8

¹Ɗigna inga bolla alagha ni kwa ngi pah yong ni kyari ya, atema ih ɗig njah ih ɓuro, ih woro ke pon njeh ni Yahweh kaniyi a kah yong ngha. ²Nga ɗeshi anjinjere ni kwa Yahweh Kulli le yong billi yong a bogho ni woro ɓahri a ɓalusung ngha, ih tigha ihɓi nongshi muryong, ate ma ih pyeri ih yeri gah ayahli yong ngha, alle ko inga bol alagha le ko nyha.³Nongshi muryong njeh, tighi yong yahlo, le lihni yong ni manna, mama nin yeriya agh ni mama akah yong ni yeriya agh. Pagha ate ihɓi ɗummi yong nyere ni brodi ni kunkolong ki tigha aɓayong njah agh; keminiya, njiri nga kwa pura njikun Yahweh aɓayong ɗigni njah.⁴Akanda gile yong ni saniya sokkoh agh, kushi yong ni moriyo ari abogho woro. ⁵Nga amuri ayahli yong, atema alle nga tol alagha , niyelang, ninga mama ɓwa ni pagni muni ya, ihni Yahweh Kulli le yong ngi pagni yong. ⁶Nga bolla alagha ni Yahweh Kulli le yong, atema nga ginya a njinjrer le nga gushi.⁷Ate Yahweh Kulli le yong zuni yong a njeh maɓonna , njeh ni aguguri muru, ma tuh njimuru, ki sulla abongrong a ntira adingli; ⁸A njeh ma kikaya, njingung, angung gori, ni agibangna; njeh ma a ngung olive ni nyih.⁹Njeh ni ninga cheng brodi a enna agh ni guɓung nyha nga pag enne ya; njeh ni atahli le agh gil yang ni ndolong, a yeh adingli egh ya nga tuhma copper. ¹⁰Nga lih nga ɗimma, nga mosshi Yahweh Kulli le yang ate njeh maɓonna nip ah yong ngha.¹¹Nɗiglyem ke ih nzangsi Yahweh Kulli le yong, njiri shiɓi bol alagha le ni agigilla ni agibilla ni ngi lagni yong ni kyari agh. ¹²Nyha nina agh le, ngha lih nga ɗimma, le ngha ɓangha a lah maɓorina ih ɗigha a yeh yang, yahli yong nga logha kuli.¹³Nɗiglyem ngha andah anjuh gowoh agh ni a azurfa ni azinariya le yong ɓuriya, ni agah kwa nyongha niya gowoh agh. ¹⁴Le ke loghshi yahli yong ni nzangshi Yahweh Kulli le yong, ɓeni pushi yong a njeh Egypt, a lah ma gani.¹⁵Ke nzangshi ɓeni billi yong njiri agima gulina ni agima pah ngobong a ɓalusung, ni nyuoh ma mag ngobong ni agiyeh ni njahli ma koturo bah muru nyha nghang ngha, ɓeni pah yong muru ari tahliya ɓungshiling. ¹⁶Lih ni yong a ɓalusung ni manna nga akah yong ni logh yeriya agh, atema ih nyeshi muryang ni pyeri yang, ih paghi yong gi maɓonna a meshile le. ¹⁷Keminiya ngha nah a yahli yong, ‘ɗighamuribang la ni irritenna le ɓeng ih kwaɓa agikumna ni kwa.’¹⁸Keminiya nga gorang a yahli yong Yahweh Kulli le yong, atema ihni ɓeni pah yong ɗighamuribang te kum agikumna, atema ihɓi teshi ogrung le ni kaniyi akah yi yong, ninga manma ni kyari ya. ¹⁹Ihka pag ninga, ate ih nzangshi Yahweh Kulli le yong ih ginya a titiye a kulli, ɓonshi yang ni gushi yang, ngi waɓkum amur yong ni kyari le nga juri ni njiteng. ²⁰Ninga aɓayong ni Yahweh tigha a juri agh a kundum, ih nga juri nina, atema ninga ngi teshi kiriyong ri gih le Yahweh Kulli le yong.

Chapter 9

¹Og, Israel; nyong ngha nga ɗur Jordan ni kyari, ngha ingna nga meshiyi aɓayong magulina ni irritenna wor yong, ni a lah guliyo ni ngarung logh a kuli. ²A ɓayong guliyo ni sagha, amuna Anakim, aɓeni ih nyeriya, ni aɓeni ih ogha aɓayong nah, ‘nyang ka tagha dum a muna Anak?’³Ngha nina agh nyere ni kyari Yahweh Kulli le yong ihni ɓeni ih wora dum yong ninga gishe ni lih ya; ih girjah yang, ih ka ganku yang a dum yong; nina agh ni nga piri yang le tig yang a juro ni kahra, ninga mama Yahweh nahyi yong ngha.⁴Ke ih waɓɓa a yahli yong, nijummo ni Yahweh Kulli le yong pushi ne yang a dum yong, atele gerenteng lang nga Yahweh pushi meng ih su za pon njeh ni,’ ake ate gimashihra le aɓayong ni Yahweh ki piri yang a dum yong ngha.⁵Ake nyha atema gerenteng le yong ngha alle gimaɓonna le yahli yong ni nga ponni njeh ni ya, keminiya atele gimashihra le aɓayong ni Kulli le yong ki piriya a dum yong, nina agh nga tigha ih ɗig njiteng tenani kaniyi akah yong, ri Abraham, Isaac, ni Jacob.⁶Ngha nina agh nyere, ni Yahweh Kulli le yong ni pah yong njeh maɓonna nji ponno ate gerenteng le yong, atema nyong ni aɓa ogbang ngha.⁷Nɗenshe ke ih zangshi ni yeh Yahweh ni ih lushiya a njeh Egypt ya keɗebangih zu a bah, nyong ni aɓa lowari Yahweh. ⁸Nina agh a Horeb lushi yeh Yahweh ih pih yahlula, le Yahweh yeh lulla dudung ari yong ih girjah yong⁹Ngha wori a nkonno ih ke ngi agh, kanda tahli, kanda tahli ma ogrung nga Yahweh pag ni yong ngha, Ɗigha muri nkonno kara woro ɓahri ni duh woror ɓahri; nite lih brodi ko muru ma nuh. ¹⁰Yahweh pag nang kanda tahli ɓahri yongli ni muna bih; amuri ya a nyonli agah kwa a tenana Yahweh waɓɓi yong a muri nkonno a yeh ntiri gishe a yeh kara kpaɓa.¹¹Ate pagha amala le kara woro ɓahri ni duh woro nga Yahweh pah nang a kanda tahli ɓahri, ni kanda ogrung. ¹²Yahweh nah ngang, ‘Logho, sullo nikara, ate mura aɓwalohɓɗeni a pusa a Egypt agh, a zurina muryang. A karina apua njinjere ni lagni yang ngha. A gil le muryang giri.¹³Ngha nina agh, Yahweh waɓ ɓang nah, ‘nshina aɓayong; ayangha ni tolkirung. ¹⁴Ɗag nghang ni murang, ate ma ngha girjah yang ngha tah lululi yang a angung njeh le ngha tigho aɓayong ɓa irritenna ni guliyo wor yong.’¹⁵Ate le pilla sulla a nkonno, le nkonno ni ki pinni gishe. Le kanda tahli ma ogrung nga a bih. ¹⁶Le shinna, le nshinna, mpagna gimashihra ri Yahweh Kulli le yong. Ngille muryong muna ndah. Mpilla ni kahra nɗag njinjere ni Yahweh lagni ni yong ngha.¹⁷Ntol kanda tahli ni ɓukkoh ɓeng ngha. Nwagiyang a nji yong; ¹⁸Ɗeshiliya nkpah njahli a kundum Yahweh akara woro ɓahri ni duh woro ɓahri; ni ye lih brodi ke nga nuh muru ngha, atema gimashihra le yong ni mpagha, ate pagha temashihra anji Yahweh, ate ih logshi yahlula.¹⁹Atema miyang ɓang nbogong yahlula ni ɓang ni ɓotiya ni mama Yahweh paag yahlula dudung ari yong ni girjah yong. Keminiya Yahweh teshikiri rang akunbang egh ɗeshili. ²⁰Yahweh ngha ki pag yahluli ri Aaron ha ki girjah meh; Njimmi Aaron Kulli akunbang egh.²¹Ntol gimashihra le yong, muna ndah ni ngil agh, mpinsa, nwolliyo, nwaghi, ngogwo lulushi, ha ke ngi pag ɓuɓɓu ninga tuɓu, te ngi soɓ muye a ɓanghamuru ni sulla nkonno agh.²²A Taberah, a Massah, ni a Kibroth Hattaavah, ih lushi yeh Yahweh ni yahlula. ²³Ngha Kadesh Bernea Yahweh tashi yong nah, ‘nworo nke ponna anjeh ni mpah yong ngha ,’le nlowari alagaha le Yahweh Kulli le yong, nip ah njiteng ngha alle nga teshi kiri yong ri gih ya. ²⁴Nɗigna a lowari Yahweh ari kunbang ni nyeri ni yong ngha.²⁵25. Nong ni kundumang a dum Yahweh akara woro ɓahri ni woro ɓahri, ate nah na ih ka girjah yong. ²⁶Ih jim Yahweh ni nah, ‘O magula Yahweh, ka girjah aɓayong alle aɓa bere ni a nwah njiri gulo loh, mama a pushi ni yang a Egypt ni bung tenna loh.²⁷Nɗenshi ni gurolo Abraham, Isaac, ni Jacob; ke a shin tolkirung le aɓayong ni agh, alle yahlushihra, alle agimashihra le yang, ²⁸atema a njeh ni pushi yang nghang ngha ka nah, “atema Yahweh ni gan zuni yang a njeh ni tolli yang, atema shiɓi na yang, zuni yang ɓalusung ate wol lueh yang.” ²⁹Keminiya aɓayong loh ni ni aɓa bere loh, aɓeni a puso ni gulo irritenna loh ni ate ɗum ɗighamurubang loh.’

Chapter 10

¹Ari kunbang ni Yahweh nah nga, 'sher giyongli giri ma tahli ɓahri ninga ma kunduna, le ebbe a zu a binang a muri nkonno, le ih gil doroshi ni ngung. ²ngha yongli giri a muri agiyongli gire atenana ni a muri giyongli giri ma kunduna ni a wamma, le a ka tighi a yeh doroshi.'³Nina ni ih gilli doroshi ma ngung nkparang, le sherri tahli ma yongli giri ɓahri ninga mama ni kunduna agh, le eb nkonno, ni gi yongli giri ɓahri beng. ⁴Le nyongli giri amuri gi yongli giri, ninga ma kunduna, a gigilla lum ma Yahweh waɓɓa a muri nkonno a yeh gishe agh a kahra kpaɓɓa; le Yahweh peh yang.⁵Mpilla le nsula amuri nkonno, le tig gi yongline a yeh doroshi ni gil agh; ben ni a woni ngha, ninga ma Yahweh langna nga.⁶(Aɓa Israila ye log ginya a Beeroth Bene Jaakan wori Moserah. Beni Haruna wuh ngha, le beni a lingshi ngha; Eleazer, ni munabuna le, pag tumo le malah a beh. ⁷Logho le yang ni ben ngha a kenni Gudgodah, nga Gudgodah ni akeni Jotbathah, a njeh amin guguri.⁸A kunbang nghe ya Yahweh tolla aɓa kunvarre le a Levi a tol doroshi ma ogrung le Yahweh, a tagha kundum Yahweh a pagyi tumo, le mossa aɓayong a lulli, ni kahri. ⁹Deshiliya aɓa Levi nyha ni bang, ko gibere, ninga mama Yahweh Kulli le yong waɓɓa yi agh.¹⁰Nɗigha muri nkonno ninga ma ni kunduna agh, Kahra woro ɓahri ni duh woro ɓahri. Kunbang egh ya Yahweh orgha ɗeshili; Yahweh ni log girjah yang ngha . ¹¹Yahweh nah nga, 'Logho, wora kundung a aɓayong a agkunduna ari ginbiri; a woro a ka agha pag njeh ni nkaniyi akah yang giri ngi pah yang ngha.'¹²Niɓeniya, Israila, mang Yahweh Kulli ki alla biyong, ih bang Yahweh Kulli le yong kunkolo, nginya anjinjere le, ih tolli, le ih gushi Yahweh Kulli le yong ni kunyahli yong kwa ni usulo le yong kwa, ¹³ih bolla agigilla le Yahweh, ni awaɓɓa le, mama ngi langni yong ni kahri ate ɓoro le yong¹⁴Nshinna, Yahweh Kulli le yong yangha a kuli ni kuli le akuli, le ngungnjah, ni nga kwa a yeh agh, ¹⁵Yahweh ni yahli posso ri ater yong kunkolo nina ni tolli yang, ih ni tar yang, aminkah yon, ni nzum yong agh, ye wora a nshile aɓayong, ninga mama pag ni kahri agh.¹⁶Nina 'agh njaɓ nguɓur kunyahli yong, ke nye tenshi amel yong ngha. ¹⁷Ate Yahweh Kulli le yong, ih ni Kulli le akulli ni Magula le amagula, le Kulli Magula, Ma irritena ni mwoh ni Beni mwoh nyha ni ngobong ngha, beni ni agnji ɓwa mwoh nghang ngha ni ye agh lihbung ngha.¹⁸Beni ngi waɓnjuoh ate muri aminbawori ni aboro agh, le ki ɗumma tolla abiri ate pah yang gilih ni gi ishina. ¹⁹Nina agh tolla biri; ate ma ih yong abiri a njrh Masar.²⁰Ih nga ɓang Yahweh Kulli le yong; ih ni nga guso. Ih ni nga kpagha ri, nji bin luli ni nga kaniyi ni. ²¹Ih ni nga bonso, ih ni pag Kulli le yong, beni paghi yong agah gima guliyina, na gi mag ngobong, mama nji yong woro shin ngha.²²Atehyong woro Masar aɓayong woro tahro purlum; niɓeniya Yahweh Kulli leyong tigna yong ngogho ninga amuna shienri ni a ɓakuli ya.

Chapter 11

¹Nina agh le ngha tol Yahweh Kulli le yong ni bol agibilla, agigilla, awaɓɓa, ni alagbang le kara ni kwa.²Nyere nyah gi nahteng ri amuna yong ngha, aɓeni ni yeriya agh ko shinna again ni Yahweh Kullie leyong paghi yong ngha, gulo le, tenne le bih, ni nonno le bih, ³Agiduna ni agipagna ni pagha antiri Egypt ni Pharaoh, murung Egypt, ni ajeh le kwa.⁴Nite a shin gah paghi aɓa-tah-luah Egypt, ri apiri le yang, ko ri nyegwoh le yong, nip agha ni pagni Sallang ma Reeds lih ni yang ngha a pirri yong ngha, ni pagha ni Yahweh girjah yang ngha kezuni kyari, ⁵aghe mang paghi yong a ɓalusung kezuni ih zuni a bah.⁶Ni a ya shin gah Yahweh pagha a Dathan ni Abiram agh, ke Amuna Eliab muna Reben, ngha ngung njahli megh ni kuni le mella yang, alah yang kwa, agungri le yang, ni gi usulo ni kwa pir tayang ngha, a ntira Israel kwa. ⁷Keminiya anjih yong shinna atumo magulina ni kwa Yahweh pag ngha.⁸Nina agh le, ih bol alagha lang ni kwa ngi lagni yong ni kyari agh, ate ma irrung yong tenne, le woro ngha pon njeh ninga ka ngha nga pon ngha, ⁹Le ye nonna njeh akara le yong ni Yahweh kaniyi akah yong giri ihka pah yang ni aminkah yang, njeh ni ki suɓ ni kira ni nyih agh.¹⁰Ate njeh, bah nga woro ngha pon ngha, ih nyha ninga njeh Egypt, bah ih pur nghang ngha, bah ih jamma anji jamma leyong le ih suɓ muru ri ni kushi yong, ninga ɓabang mbugiri; ¹¹Keminya njeh, bah ngi wor a pon ngha, ih anjeh dingli ni abongrong, le nuh muru kuli ma bakuli, ¹²nje ni Yahweh Kulli le yong kona teɓiya, ke njih Yahweh Kulli le yong ngha kyari kwa amuryong. Logha ri bogho kenna malale bogho.¹³Ih ngha pagha, nga teshi kiri yong yerata ari alagha ni ngi lagni yong ni kyari agh, ih tol Yahweh Kulli leyong le ih mboyi tumo in yahli yong kwa ni usulo le yong kwa, ¹⁴nga ka pag yong murukuli a njeh ari kunbang le, muru kuli ma kunduna ni muru kuli ma meshili kun, atema nga kpaɓɓa anjigiri le yong, mbah mapiyo, ni murun le yong. ¹⁵Ngha pah lusung abang le yong atele andah le yong, le nga lih nga ɗimma.¹⁶Ih teshi kiri yong ri ariyong ate ma ke asor yahli yong ngha, le ih pilla le ngushi akulli ɓaɓɓa le ngungha dum yang; ¹⁷Ate le ke yahlulla le Yahweh ihɓi sulla amuryong; ate ke ihɓi gir ɓakuli ate ke murukuli ihɓi nyah agh, le njeh ni gi ɓishi anji-ngung, ate le nga juri ni kahraari anjeh maɓonna ni Yahweh ki pag yong ngha.¹⁸Nina agh le bol atenana lang ni a yahlo ni usulo lo, kuryang a boh ninga giɗumna, ɗeh a ɗig ninga kura kun murung a ntiri a njung. ¹⁹Ngha alliyi amuna yong ni le waɓteng amuri ngha ih ɗigha anjahli lah agh, ngha nga gniya amuri njinjere ya, ngha ih nongha njeh ni nlogha njeh ya.²⁰Ngha nyongli ari akun kalah lah yong ni kun njere lah magula le yong, ²¹Ate akara le yong ni akara le amuna yong buro ajehni Yahweh Kulli le yong kaniyi akah yong giri ihka pah yang kikara nga bakuli nga abikuli le ngungnjah.²²Ate ih ɗiglyem nib olla alagha ningi lagni yong, ate ihɓi paghi,ih tol Yahweh Kulli le yong, nginya anjinjere le kwa, le nkpa ngha ri, ²³Le Yahweh piriyi aɓayong ni kwa nongh kedebang yong, le ngha pira aayong magulina nini irrung tenna wor yong ngha.²⁴Bah kwa ɓah kushi yong ka pargha ih ɗig mami yong; logha aɓalusung kenna Lebanon, logha a ɓanghamuru, ɓangha muru Euphrates, kenna nji-nakuli le Sallang ka ɗig njang le yong. ²⁵Ɓwa nyha loghle tagha adum yong ngha. Yahweh Kulli leyong ka maghi yang ngobong le ngobong le yong ka kpari njeh ni kwa ih par kushi yong nghang ngha, ninga mama te waɓɓi yong ngha.²⁶Nshinna, teshina adum yong ni kyari mosso alle nyommo: ²⁷ih mosso, nga ih mbil alagha ni Yahweh Kulli le yong lagni yong ni kyari ya, ²⁸ke nyommo, nga ih shiɓi bil alagha ni Yahweh Kulli le yong ki lagni yong ni kyari ya, keminiya ih keghe a ri njinjere ni ngi lagni yong ni kyari ya, ate kuratye akuli ɓaɓɓah ni nin yeriya agh.²⁹Ihka pagha , ngha Yahweh Kulli leyong zuni yong a njeh gi woro ngha pon ngha, le nga teshi mosso a muri Nkonno Gerizim, le nyommo a muri Nkonno Ebal. ³⁰A nyha adum Jordan ngha, nji-nakuli le anjinere ni nji-nakuli ya, anjeh le aɓa-Canaan ni nongha a Arabah agh, ɗeshi ya anji Gilgal, girikari Oaks ni Mareh agh?³¹Atema nyong ngha nga dur Jordan nga woro nga pon njeh ni Yahweh Kulli le yong kip ah yong ngha, le ngha ponni ngha nongha beh. ³²Ngha bolla agigilla ni awaɓɓa ni kwa ntesa adum yong ni kyari ya.

Chapter 12

¹Agah ni ki pagha agibilla ni awaɓɓa ni aka bollo anjeh ni Yahweh. Kulli e tero, ki puoh a ih pag mamo agh, ari akara ni kwa aka pag ngunnjah agh. ²Ni njiteng agh a girjah abah kwa aɓayong ni ih piri ya ki gussa akulli le yang agh, amuri ankonno ma logna, amuri adigli, ni tina angung mabuburu.³aka wanghi a deshile le yang, meshi yang jouri tahli le yang kikpasha, pinsa angung Asherah le yang. Ɗigna ka kashi amgbali ga a sherre te akulli le yang agh ni girjah lulli yang abeh. ⁴Ni nga gushi Yahweh Kulli le yong nina agh.⁵Keminiya abah Yahweh Kulli le yong tollo antiri akunbiri te teshi luli ya, behni ka pag ih ɗigha agh, le beh ni nga ka ngha. ⁶Behni ngha zu ni agipahna ma pinshna, agipahna le yong, mwoha ntiri lum le yong, ni agipahna ni kwa nga pah ni bih yong agh, agipahna ma kangiri, agipahna ma yahlusagli, ni ɓillamakunduna le andah ni anjuh.⁷A behni nga lih ngha a ɗum Yahweh Kulli le yong ni binmurubang amuri agah kwa a tig buoh amuri ya, weh ni aliyo, bah Yahweh Kulli lo mosso ngha agh.⁸Ni awo pagha agah kwa shi pagha bah nikyari ya; niɓeni ya ɓeni kwa'agh ki pagha yarata a njih ya; ⁹ate nin sangzu abinusulo agh, abin gibere ni Yahweh Kulli le yong ki pah yong agh.¹⁰Keminiya ngha ih ɗur Jordan ni ɗigha a njeh ni Yahweh Kulli le yong ki tig yong ih tol gibere ye ya, ihka pah yong usulo ari aɓashiɓɓi mur yong ni kagni yong ate nga ɗigha ah olollo. ¹¹Le abah Yahweh Kulli le yong ki tigha ate ihɓi lulli ih ɗigha agh-behni nga zuni agah kwa lagni yong agh,- agipahna le yong ma pinshna, agipahna mwoh antiri lum le yong, ni agipahna ni kwa nga pah ni bih yong agh, ni agipahna ni kwa ih tol ate ma kangiri ni a kaniyi yahweh ya.¹²Aka pag binmurubang a ɗum Yahweh Kulli le yong-weh, amunabuna lo, amunangallang lo, aguro mabuna lo, aguro mangallang lo, aɓa-Levi ni ah kunkala lo agh. atema ih nyha ni bang ko gibere antiri yong agh.¹³Teshikiro ri muro ate ni a pah gipahna ma pinshina lo abah kwa a shina; ¹⁴keminiya abah Yahweh ka tig agh antiri mwoh le akunbiri le yong agh ke nga pah gipahna ma oinshina, le behni nga pag agah kwa lagni yong agh.¹⁵Teya, a logle a wollo ni lih anyamma a kunkala lo, ninga mama a tol agh, ag mosso le Yahweh Kulli le yong ate agah kwa pah yong agh; aɓeni kpanana ni mama nyha kpanana aghlogle lih, anyamma ninga mbama ni nja. ¹⁶Keminiya ni wo lih nkila agh; aka suɓɓi koh a nzali ninga muru.¹⁷Ni awo lih a kunkala lo ari zakka ma njigir lo, murunjingung lo, murun lo ko ɓillamakunduna le andah ko anjuh lo; le ɗigna ni awo lih a ɗahri ni ni muro ni gah kwa akanigiri ni a pag agh, aghle gipahna ma yahlungsagli, aghle gipahna ni pah ni buoh agh.¹⁸Tekushi ya, ihka lih a ɗum Yahweh Kulli le yong abah Yahweh Kulli le yong tigha-weh, munabuna lo, munangallang lo, guro mabuna lo, guro mangallang lo, ni aɓa-Levi ni a kunkala lo agh; aka pag binmurubang a ɗum Yahweh Kulli le yong amuri agah kwa a tig buoh muri ya. ¹⁹Teshikiro ri muro ate ni ɗag aɓa-Levi a ɗigna lo kwa njeh lo agh²⁰Ngha Yahweh Kulli le yong ɓuhri njang le yong, ninga mama ogrung ni yong agh, lw weh a nah, 'Nga lih nyamma,' atema a tolla a lih nyamma, a logle alih nyamma ninga mama yahlo tol agh.²¹Ngha bah Yahweh Kulli le yong tol ka tig lulli ya sanna wo agh, le aka wol ndah ɓaɓɓah lo ni anjuh lo ngha Yahweh puoh agh, ninga mama lag no agh; a logle alih ah kunkala lo, ninga mama yahlo tol agh. ²²Ninga mama awo lihni mbama ni jah agh, aka lih ari; aɓeni kpanana ni aɓeni nyha kpanana agh logle lih ye ngha kwa.²³Ma yere ni lih nkila ye ay, ate nkila agh usulo ni; ni awo lih usulo ni nyamma agh. ²⁴Ni awo lih ya; aka suɓɓi koh nzali ninga muru. ²⁵Ni awo lih ya, ate gah kwa ka woro ni weh yarata, ni amuno ni nzumo agh, ngha a pagna ga yarata agh a njih Yahweh ya.²⁶Keminiya agah mami Yahweh te awo ngha ni ya ni gipahna ma kaniyigiri-aka tolla agah aka ka bah Yahweh tigha. ²⁷Behni aka pah gipahna ma pinshina, nyamma ni nkila, amuri deshile le Yahweh Kulli le yong; ke asuɓ nkila ɗahra ye amuri deshile le Yahweh Kulli lo, le aka cheng nyamma egh.²⁸Tignjiuh ni teshikiro ari ateng ni Ngi lag no agh, ate ihka woro yarata bi weh ni amuno ha kekenne, ngha pag gah ɓoro ni yarata anjih Yahweh Kulli lo agh.²⁹Ngha Yahweh Kulli lo kashi aɓayong a ɗum yong agh, ngha a woro te piri yang agh, le ah piriyi yang, le ɗigha njeh le yang agh, ³⁰teshikiro ri muro ate ni a ingna a tamma te kurata yang agh, a njummo ni a girajah yang a dummo agh-ingna tamma te biliyiakulli le yang, ni ilibang, 'Niyellang ni aɓayong ni ki gushi ni akulli le yang? Nga pag jamme.'³¹Ɗigna ninga gushi Yahweh Kulli le yong ari njere ya, ate gah kwa gi jenna na ni abin Yahweh, agah shiɓɓi ya-a pagna gah ni akulli le yang; aya pinsa amunabuna le yang ni amunangallang le yang a gicheate akulli le yang. ³²Agah kwa lag no agh tignjih ri. Ka ɓuhri ko atolla ntire ya.

Chapter 13

¹Ngha logha antiri yong ɓawaɓkunduna ko ɓalori loro, le ngha pah yong giɗumna ko gi njiworoshi, ²le ngha giɗumna ye ko gi njiworoshi ye nji pagha, ari agah waɓɓi yong ni nah, 'Ɗey ihɓi shi wora tye akulli maɓih, mama nin yeri ya agh, le ɗey shi gushi yang,' ³ka teshikiro ri ateng le ɓawaɓkunduna ye ya, ko ri ɓalori loro ye ya; ate Yahweh Kulli le yong ki mom yong te yere ko ih agnanjih Yahweh Kulli le yong ni kunyahli yong kwa usulo yong le.⁴Aka ginya anjum Yahweh Kulli le yonɡ Gushi, bolla alagbang le, ni teshikirung wri gieh, le gushi ni ɗagsa ri. ⁵a wol nlueh ɓawaɓkunduna ko ɓalori loro, atema waɓna gi velle ari Yahweh Kulli le yong, ɓeni pushi yong a njeh Egypt, ni ashi yong alah gani agh. ɓawaɓkunduna ki ala te non yong koh ari lagbang ni Yahweh Kulli le yong ihɓi gingni ya. Nina'agh ih pushi temashihra a ntiri yong kwa.⁶Ko ke munatero, munabuna le nguoh, ko munabuna lo, ko munangallang lo, ko ɓamah kunyahlo, ko buoh ni abinno ninga usulo agh, songri ri le soroni nah, Ɗey ihɓi shika gushi akulli maɓih mama ni a yeri ya agh, aghle weh ko akah wo ah agh- ⁷akulli le aɓwa ni kwa kag no agh, a gyaɓ ni weh ko kukuwo ni weh, logha meshile le ngunnjah kenna mamona meshile le ngunnjah.'⁸Ɗigna ka agyi ya ko teshikiri ri ya, ɗigna ni awo ɗag njiuh te shin gi'enna le ya, ɗigna ni awo ɗag yi ko a songri ya. ⁹Tekushiya, njiteng agh aka wol nlueh, buoh ni ka pag makunduna ri te wol nlueh, ni njuma agh bih aɓwa kwa.¹⁰Nga ɓuyi ni tahli ih wuh, atema ala aka non koh abin Yahweh Kulli le yong, ɓeni pushi yong a njeh Egypt ya, a lah gani ya. ¹¹Aɓa-Israel kwa ka og le ka ɓang ngoɓɓong, le ni ki woro pag jah temashihra ni antiri yong agh.¹²Ngha a og ɓwa waɓɓa amuri alahmagulla le yong mwoh, ngha Yahweh Kulli le yong ki pah yong ih ɗigha ayeh agh; ¹³Ɓwa mashihra ɗagna ntiri yong ni nonna aɓeni nongha alahmagula ni nah, 'Ɗey ih shi woro a gushi akulli maɓih ni ni yeri ya agh.' ¹⁴Le nga shiniyi njiteng egh, ih ali, ni biliyi yarata. ngha ke kummo ih njiteng nina'agh ih jah gi jenna wo apag ne antiri yong agh, le ih pag giri.¹⁵Njiteng ni aka kehni luwa ri aɓa ɗigha lahmagula wo ni garabwoh, girjah me kwa kpaɓni aɓayong ni a yeh ya, kpaɓni agiluwo kwa, a wol yang. ¹⁶Nga kpaɓa agiponna kwa a ntiring le gatanjere ni pingshi lahmagula, kpaɓni aga a yeh ya kwa, ninga gipahna pingsa a bin Yahweh Kulli leyong. Lahmagula egh ka ɗig ɗamma le dahɓi ha ke kene, ni ih uwa ye ɓagri ya ɗeshili.¹⁷Guɓung nyha mwoh a ntiri aga a tigha ate juhro agh ka dog bih yong ngha. Ga ni ka paghi, nina agh ate Yahweh ka ɗag yehlulla le ni shin gi-enna le, konna temuro, ni tig wo a ɓuhri gogwo ninga mama kaniyini giri ya. ¹⁸Ih ka pag ga ate awo ngha a teshikiro ri gih Yahweh Kulli lo, ni bol alagbang le kwa ni nlagno ni kyari ya, ate pag ga yarata agh a kundum Yahweh Kulli lo.

Chapter 14

¹Nyonni gi pah abanyonle Kulli Yahweh Kulli leyong ke nbi ntong yonglo a giri yongangh ke nbi pah sanko a kundug yongha atele nlow. ²Ate nyong ni abayong nɗig ga ai Kulli Yahweh Kulli yongha Kulli Yahweh tolla yong ni ɗig aɓayong le ma gerenten ni orah aɓayong ni kwa ngunnjah agh.³Ni gi lih gi gashinkunyongha. ⁴Agilow ni nga lighha, ndah ni jung ni buw. ⁵Ni mariri, ni barewa, ni maraya, ni mazo, ni kaji, ni bauna, ni njung bahlusung.⁶Nga ligh agilow ni legh kushiyan koriyah ni abeni ni legh kusung bariya. ⁷Nina agh, ni nga lih agiluwo ni ki tahshi giri ko ni nleg kusung ngha, ngolba ni song, ni rema ateh ayanni keminiya anyani nlegkusung ngha yangha amashira ni a bayong.⁸Ni aladeh mima mashira ni abiyong ate yangha ni legh kusungha keminiya nyani chew the cud gi jennah ni a biyong ke nbi nlig yan aladeya ke nbi ndoh nloyangha.⁹Aga amuruti ni mini ga ligga angh ga kwa fins ans scales gha nga lig. ¹⁰Keminiya ga kwa yanni fins and scales nigi lighi ya ate a gimashira ni abiyong.¹¹Amiya ni kwa gerentengya nga ligh.- ¹²Keminiya amiya ni mini nga ligha angh, mikiya ni gaggafa ni ungulun kwakwa. ¹³Ni duki ni buga zabi ninizaga kwa ni shirwa.¹⁴Ni ngi ligh zaga kwa agori hankaka gha. ¹⁵Ni jimina ni kururu ni bubukuwa, ni shafo ni azanyan kwa. ¹⁶Mujiya, ni magula mujiya ni duskwi. ¹⁷Ni kwasa kwasa, ni ungulun ni damilmilo.¹⁸Ni zalbe , ni jinjimi, ni azanyan, ni katutu ni yaburbura. ¹⁹A ga kwa ki kunnogha ni mali kikahbungha, gi mashira ni a biyong, ni gi lighi yah ²⁰Amiyah ma gerenteng kwa ga nga ligh.²¹Dinna ni gi ligh ga kwa wuh ni murigha keminiya npih abiri ni ndiga kungkala na yan a ligh, palan'anghle nmegi a biri ni weh ni abayong ni ndiga ami Kulli Yahweh murung Kullilo ningi lang muna nbuw ni ki wa nakara teyeh giyah.²²Dinne ga kwa nzama abihleyongha nga zuni zakka atirin gi kunnah leyong bogho ni kwagah. ²³Abah Kulli Yahweh murung Kulli tollo iluli dinghagha beni nga ligh zakka ma gishoro ma piyah leyongha ni nbang jigun leyongha ni murun ni a muna ndah ma kungdunah ni a jung leyong. ningah ni nga allihni bang Kulli Yahweh murung Kullilo.²⁴Ngha bang shanogha, bni aka waghi tol gilo keniya ate shabahle bang ba Kulli Yahweh murung kullileyong tollo mbi digh bin digga le lulligha, ngha Kulli Yahweh ka mosso ngha ngha. ²⁵Nga magh zaka egh ngo pilli shede nga kuh shedeh egh nga tolla biyong nga wori abah Kulli Yahweh murung Kullileyong tolgha²⁶A bohgo ni nga boshigi shedeh ngh amuri ga kwa bohgi yongha ko ndah ko njung ko nbah jigun ko gi muna ma tuhna. ga kwa yayong boga ngha ligh beh a kundung Kulli murung Kullileyong ni binmurunbang weh ni liyo kwa. ²⁷Kemini njashi Levite beni ndiga kun kala mwohgha. ate miya nyani gi berre ko gikumoh abinyongha.²⁸A malale bogho ma taroh kwaga nga zuni zakka gishoro ni kwa nkuma nga tigga kungkulleyong. ²⁹Ni Levite ate nyani gedag nyani gi bere abiyong ni biri ni bahwari ni gwamruwa abayong ni ki diga kung kalloh agh a ka juh a ja ligh akah dima pag gha le Kulli Yahweh murung Kullileyong ka mosso na gi bungloh kwa ni wo a pag gha.

Chapter 15

¹A malla le bogho ma tomɓahri ya, ɗigna nga ɗag tagma. ²Njinjere nini nga ɗagniː Tele tagma ni kwa ka ɗag ga te kwa pih minɓih; ni wa agyi bih ya ko muna teri atema Yahweh ɗagne yong atagma mama waɓɓa. ³A bih biri ya a logle a agyi; keminiya ga kwa ɗig ih mo abih munatero agh aka ɗag yi.⁴Keminiya, ke a kum ɓa'enna antiri yong agh (ate njiteng agh Yahweh ka moshi yong a njeh ih pah yong ih ɗig gibere a tol agh), ⁵ngha nga ɗiglyem ni teshikiri yong ri gieh Yahweh Kulli le yong, te bolla alagha ni kwa Ngi lang ni yong niyari ya. ⁶Ate Yahweh Kulli le yong ka moshi yong, ninga mama ognirung ri yong agh; nga pih aɓayong tagma, keminiya ninga jimma; nga nongmurung amuri aɓayong dudung, keminiyani a nongmurung a muryong agh.⁷Ngha ɓa'enna ngha nghang antiri yong, mwoh a ntiri amunater yong, ari akunkangna le yong anjeh ni Yahweh Kulli le yong ki pah yong agh, ɗigna ninga tenshi kunyahli yong aghle bih yong ari aɓa'enna amunater yong agh; ⁸Keminiya ɗigna njiteng nga logshi bih yong ri yang le nga pah yang tagma ga kw ah ala agh.⁹Ih ɗiglyem ate ke mbol temashihra akunyahli yong, ngi nah, 'Ke bogho matomɓahri, a bogho ma ɗagha, ngha gyaɓ,' nina'agh ke ih ɗig aɓayiɓah ari aɓa'enna amunater yong le ni pah yang gumu agh; ih ka ɓwah yi Yahweh amur yong, le ihka ɗig gimashihra amur yong. ¹⁰Ɗigna nga pah yang ni njiteng, le yahli yong ni ki nah mang pag yi ke mpih ya, atema tekushi gah Yahweh le Kulli yong ka moshi yong ari atumo bung le yong kwa ni agah kwa ih tig bih yong muri ya.¹¹Ate aɓa'enna ni ki kasa anjeh ya; nina'agh le Myang ngi lag yong ni nah, 'ɗigna nga logshi abih yong te amunater yong, te aɓa ala, ni aɓa'enna a bih yong.'¹²Ngha munate ro, ɓa-Jew, ko mah-Jew, a mag wo ke pag wo tumo bogho topurmwoh, le a bogho matomɓahri ɗigna aka ɗag yi ihɓi wor sagli. ¹³Kunbang ni a ɗagni wori sagli ya, le ni awo ɗag yi ih woro ni ɓogri-bih ya. ¹⁴Ɗigna aka pih antira agiluwo lo, ari anjigiri lo, ni a muru njingung lo, Ninag mama Yahweh Kulli lo moshi no agh, ɗigna aka pih.¹⁵Ɗigna nga ɗengshe nyong ni a guro a njeh Egypt, le Yahweh Kulli le yong ashi yong; nina'agh Myang ngi lag yong nikyari ih pag gah. ¹⁶Ihka pagha ngha waɓɓo aagh, 'Nin ngi ɗag binno agh,' atema agnanjiuh yo ni liyo, atema bang ɓorne ye ro, ¹⁷le ɗigna aka tol njimuni a suwa kiri a kunkangna, le ihka ɗig guro lo ha kekenne. Ɗigna aka njamme ari guro lo mangallang.¹⁸Ke ih ɗag yi woro ɓi pag gimagulla abinno agh, atema pagna wo tumo bogho topurmwoh le pih ngoso ngoshe ɓahri mami ɓeni a tol agh. Yahweh Kulli le yong ka mosso ari agah kwa awo pag agh.¹⁹Agiluwo makundunna ɓilla amabuna ni a luwo lo agh ɗigna aka tigsa te Yahweh Kulli lo. Ni awo pagtumo ni agiluwo makundunna ɓilla agh, aghle a nwa nyong giluwo ɓilla makundunna lo agh. ²⁰Ɗigna aka lih makundunna ɓilla a kundum Yahweh Kulli le lo bogho ni bogho a bah Yahweh tol agh, weh ni liyo. ²¹Ngha gumu ɓiyina ri ya-anah, nghakushi ɓunna ko njih wanna, ko gumu ngha nghang gangsa-ɗigna ni awo ɗahri ni nyha abin Yahweh Kulli lo agh.²²Aka lih ah kunkala loh; ɗigna aɓeni kpanana ni aɓeni nyha agh kwa ka lih, ninga mama nga lihni mbama ko nja agh. ²³Ɗigna ninga lih nkila le ya; ɗigna ninga suɓ nkila le

Chapter 16

¹Ih tignjiyong ri shienri ma Aviv, le mbol Njibunno ma Ɗuhro te Yahweh Kulli le yong, ate shienri ma Aviv ya Yahweh Kulli le yong pushi ni yong a Egypt ni duh. ²nga pag ɗahra ri Njibubbo Ɗuhro te Yahweh Kulli le yong ni anjuh ni andah a bah Yahweh ka tollo ihɓ pag bin ɗigha le lulli ya.³Ninga lih brodi ni yeast agh; kara tomɓahri nga lih brodi ni yeast nyha ria ya agh, brodi ma agikonina; ate ih pura njeh Egypt a jenne. Ih pag gah akara usulo le yong kwa ate ihɓi ɗengshi ni kara ni mpuri a njeh Egypt ya. ⁴Ke ihɓa kun yeast a ntiri yong ni ah njang le yong ari akara tomɓahri ni; aghle ɗigna nyamma ni kwa ih ɗahri ni ni kapolla a kra ma kundunna ka kɗigha ha kenna aberi.⁵Ɗigna nga ɗahra ma Njibunno Ɗuhro ari akun lah yong ngha Yahweh Kulli le yong ki pah yong ngha. ⁶Ininina le, ɗahra a abh Yahweh Kulli le yong tigha nga pag bin ɗigna le lulli ya. Nga pag ɗahra ma Njibunno Ɗuhro ni kapolla a ingna le kara, ari kunbang ni mpuri Egypt ya.⁷Ɗigna nga tonno ni lih yi a bah Yahweh Kulli le yong tol agh; ni beri nga nyere nga wora agunri le yong. ⁸Ate kara topurmwoh nga lih bridi ni yeast nyha ri ya agh; amuri kara ma tomɓahri ya nga pag kpaɓɓa ma sa ate Yahweh Kulli le yong; ɗigna a kara wo agh ninga pag tumo agh.⁹Nga ɓag karamaggiri tomɓahri temur yong; logha ri kuinbang ni ih tigni shigri ri njigiri ni tangni kushi ya ɗigna nga log ɓagni karmaggiri tomɓahri. ¹⁰Ɗigna nga bol njibunno ma akaramaggiri ate Yahweh Kulli le yong ni gipah ma gipahna ogrung nga peh ni bih yong, pyerari Yahweh Kulli le yong moshi ni yong agh.¹¹Nga pag binmurubang a kundum Yahweh Kulli le yong-weh, amunabuna lo, amunangallang lo, adenlah lo, ansarilah lo, aɓa-Levi ni ah akunjere lahmagulla le yong agh, ni abiri, aɓeni nyha ni terung agh ngha, ni mahbere ngha a ntiri yong agh, a bah Yahweh Kulli le yong tigha nga pag bin ɗigna le lulli ya. ¹²Nga ɗengshe a yahli yong nyong ni a guro a Egypt; ɗigna nga tignjiyong ni pagha waɓɓa ni.¹³Ɗigna nga bol njibunno ma Minlim ma kara tomɓahri njummo ih kpaɓni gisoro le yong a tangsa ni amuru njingung a le yong agh. ¹⁴Nga pag binmurubang ari njibunno le yong-weh, amunabuna lo, amunangallang lo, adenlah lo, ansarilah lo, aɓa-Levi, ni abiri, aɓeni nyha ni terung agh ngha, ni mahbere ngha lahmagulla le yong agh, a ntiri yong agh,¹⁵Ate akara tomɓahri ɗigna nga tignjiyong ri njibunno ate Yahweh Kulli le yong abah Yahweh ka tig agh, atema Yahweh Kulli le yong ka mosso ari agisoro lo kwa ni agi tumo bouh kwa, le ɗigna aka ɗungshi ni binmurubang.¹⁶Kunbang mbende tahro abuna le yong ka zu a kundum Yahweh Kulli le yonga bah ih tighaː a bin Njibunno ma Brodi ni Yeast nyha ri ya agh, a bin Njibunno ma akaramaggiri, ni abin Njibunno ma Minlin. Ɓwa nyha ka zu a kundum Yahweh ni ɓogri-bih ya. ¹⁷Ko le,ɓeni kwa'agh ka zuni gipah mama logle pah agh, te nga yeri mosso ni Yahweh Kulli le yong pah yong agh.¹⁸Ɗigna nga pagni aɓakashinjuoh ni amagulina a ntiring kunjere lahmagulla le yong; aka tol yang antiri akunburi le yong ni kwa'agh, le digna aka pagha aɓawaɓi aɓwa njuoh ni njiteng. ¹⁹Ɗigna ninga pushi njiteng koh atenne ya; ninga ɗum shinnjiung aghle ag lihkun, ate lihkun ngha ki wanghi njiung aɓa yeriteng ni ariyi ateng maɓorna. ²⁰Ɗigna ngha bil njiteng, njum njiteng kunkolong, nina'agh le nga ɗignjah, ni tol gibere a njeh ni Yahweh Kulli le yong ki pah yong agh.²¹Ɗigna ninga teshi mur yong Asherah, jah ngung agh, ye orr deshile le Yahweh Kulli le yong ni nga pag yi mur yong agh. ²²Aghle ɗigna ke nga teshi mur yong jouri tahli ma sa agh, mama Yahweh Kulli le yong jen agh.

Chapter 17

¹Ɗigna ninga ɗahri Yahweh Kulli le yong dendah alle njuh mama nyha nip ye alle gah niɓotiya agh, ate ni ɗig jenne abin Yahweh Kulli le yong.²Ate bah akumma antiri, a ntiri kunnjere lah magula le yong nga Yahweh Kulli le yong ih pah yong ngha, ɓabura ni kwa agh alle ɓamah ni pag gimashihra a njih Yahweh Kulli le yong nye ɗur ogrung le, ³ɓeni kwa ke gushi akulli maɓi ya ni gungha dum yang, alle kara, , ke shieri, alle agah a kuliya-gah ni tigha agh- ⁴ni ate a waɓɓo teɓi, alle ate a oghi teɓi, le nɗilyem ih tughiteɓi. Ate ih njiteng ni le nyerina a pagna gi jenne a Israel, nga pagha agah ngha pag agh.⁵Ɗigna nga zuni ɓabure ni ɓameh, nga pag gimashihra agh, akun njere lah magula, ɓabure alle ɓameh ya, le ngha ɓuyi ɓeh ni tahli ihɓi wuh.

⁶6.A kun aɓa waɓkun ɓahri, alle aɓa waɓkun tahro, ke ɗigna ɓeni ka wuh a ɓah wol nlueh; keminiya akun bah ɓa waɓkun mwoh kunkolong le na wol nlueh ya. ⁷Ɗigna bih ɓa waɓkun ni ka wol nlueh ni kunduna, le kedebang bih aɓayong kwa; le ngha pushi gimashihra a ntiri yong.⁸Ate tenana logha mama dungri yo a yere agh- alle illi mwoh ma suɓ nkilla alle maɓih, ate njuoh magire alle mabih, alle mwoh mm pyeh alle maɓih-atenana ma mwonoh a ntiri njinjere lah magula le yong-le ɗigna nga wora bah Yahweh Kulli le yong tar agh. ⁹Ɗigna nga wora bin amalah, aminkah Levi, le abin ɓayeri-njuoh ɓeni ni tumo a kunbang egh ya; nga algila, le a kasha yong njuoh.¹⁰Le nga pagha a tighi yong ihɓi pagha, abah Yahweh ka tar agh, ihɓi ɗiglyem mpagha agah kwa alliyong ngha. ¹¹Mbilla agigilla ni alli yoh agh, le mpagha agah a poh ngha. Ke ihɓi keghe ari agah a waɓɓo agh, a njimalih alle nji-makatan.¹²Ɓeni pag giri nyha a yere le ya, teshikiro alle ari malah nit agha ki pag tumo a kundum Yahweh Kulli leyong alle ari ɓakashi-njuoh-ɓeh ya ihka wuh; le nga pushi a gimashihra kwa a Israel. ¹³Ɗigna aɓayong kwa nga og ka bang ngobong, na pag giri nyha yere le yang ngha.¹⁴Ngha ih ingna anjeh ni Yahweh Kulli leyong gi pah yong, le ngha ih pon beh ya, te alogshi nongha ayeh, le anah, ‘sa tig murung amur sung, ninga mami anshila aɓayong ni kwa kagni sung lugri ya,’ ¹⁵Le ɗigna nga tig murung a muryong ɓeni Yahweh kulli le yong tar agh. Ɗigna nga tig murung a muryong ɓwa a ntira amuna ngih yong. Ɗigna ninga tig biri, ɓeni muna ngih yong ni ya, murung amuryong agh.¹⁶Keminiya ɗigna nite ih kpaɓi muri apiri ya, alle tigha aɓayong anyera Egypt atema ih nga kpaɓa apiri ya, ate Yahweh nah ne yong, ‘Ninga nyera a njinjere ɗeshili ya.’ ¹⁷Ni ih tolghi muri amenna dudung agh, ate ma ke yahli ihɓi nyera riyang ngha. Ni kpaɓi muri azurfa ni azinariya ma gowoh na agh.¹⁸Ngha ɗigha muri ngungmurung ,a njemurung ngha, ɗigna ihka nyongli muri agigilla agi bomteng, ari a agigilla ni a kundum amalah, aɓeni aɓa-Levi ni agh. ¹⁹Ke gi bomteng ka ɗig nini, le ɗigna ni kyari kwa agh ihka billi ya ngha njah agh, ate ma ihka alliyi gushi Yahweh Kulli le, atema ih bol atenana agigilla ni agibilla, ihɓi tig njih ri kwa.²⁰Ɗigna ihka pagha atema ke yahli ihbi logho amura amuna ngih, atema ke ihɓi keghe njere ri alagha, nji bung malih alle bung makatang, atema a kara ihɓi nonno a njemurung lo, Ini ni aminkahyi antiri Israel.

Chapter 18

¹Amalah, aɓeni aɓa-Levi ni agh, ni aɓa kunvarre le Levi kwa, a nyha ni ɓang alle gibere ni Israel; ɗigna aga lih agi ɗahra le Yahweh mama apag njiri gishe agh ninga gibere. ²Ɗigna a nyha gibere a ntira amuna ngih yang ngha; Yahweh ni pag gibere le yang, ninga mama nah ih yang ngha.³Mamani pag ngoso mami amalah, a pah yang ari agah aɓayong gi pah ate ɗahra, kepag ndah alle njuh; kikabih, tekih ni ɓahri ya, ni abumeh. ⁴Ɓilla makunduna le yong, ma inabi mapiyo, le ni murun le yong, le ni makuduna anjuh lelle le yong, ɗigna nga pah yang. ⁵Ate Yahweh Kulli le yong tar le a ntira akunvarre kwa atagha apag tumo a yeh lulli Yahweh, ini ni amunabuna le ha kikenne.⁶Ate aɓa-Levi pura a ri alah ni kwa a Israel bah ih ɗig nghang ngha ni tollo ni yeh kwa ih zu abah Yahweh tar ih ya, ⁷Le ih ka pag tumo a yeh lulli Yahweh Kulli le ninga mama amuna ngih aɓa-Levi kwa ngi pagha, ɓeni tagha akundum Yahweh ya. ⁸Ɗigna a jah ga mwoh agh ni a lih, ketig gah pura a gibere biɓilla le yang ni mangha.⁹Ngha ih zuni a njeh ni Yahweh Kulli le yong gi pah yong ngha, ɗigna ninga alliyi pagha agi jenna le aɓayong ngha. ¹⁰Ɗigna ka ɓah kuma a ntiri yong ɓeni ka ɗahra ni munabuna alle munagallang le a gishe ya, alle ɓeni kwa akum ni wolnjeh, aghle ih shinbang alle gan waɓ gipagna, alle ɓaɓangna ¹¹aghle ɓeni ki maggiri alle ɓaɓangna alle ɓa pagtumo nyamuru, alle ɓeni ki nahteng ri anluoh agh ni.¹²Ate ɓeni kwa pag jah gah agh gi jenna ni bin Yahweh; atele agi jenne ni ninga agh ni paghi ke Yahweh Kulli le yong ki piriyi aɓayong a dum yong. ¹³Ke ɓah akum yong dum Yahweh Kulli le yong ni tenmahihra agh, ¹⁴Atema aɓayong ni ga piriyi ya ateshina kiri yang ri aɓa pag ɓangna ni wolnjeh; keminya ih miyong ngha, Yahweh Kulli le yong ni aghi yong ih pagha agire agh.¹⁵Yahweh Kulli le yong logshi yong ɓa agkuntumo le Kulli a ntiri yong, mwoh a ntira amuna ngih yong, ninga meng. Ɗigna nga oghi. ¹⁶Nga ih alla abin Yahweh Kulli le yong a Horeb a kara kpaɓɓa, nahni, ‘ke ye shi og gih Yahweh Kulli le sung ɗeshili ya, alle shi shin gulo gishe ninga agh, alle shi wuh.’¹⁷Yahweh nah ngha, nga a waɓɓa maɓonna ni. ¹⁸Ngha logshi ɓa agkuntumo le Kulli a ntira amuna ngih yong ninga yong, ngha tig tenana lang a kun ni, le ihka waɓɓi yang agah kwa lagni ya. ¹⁹Ihka pagha ngha ɓeni kwa ni og tenana lang ni ih waɓɓa a lullang, ngha alli abin ni²⁰Keminiya ɓa agkuntumo ni ka waɓ tenana ni gulomurung ni lullang, tenana ni ni tighi ih waɓɓa agh, alle ɓeni ki waɓteng alulli akulli ma sa, ɓa agkuntumo agh ih wuh.’ ²¹Nga ni pagha inga waɓɓa ayahli yong: ‘Niyellang ni shi yerini kuntumo ni Yahweh ni waɓɓa agh?²²Ngha yeri kuntumo ni Yahweh waɓɓa ngha ɓa agkuntumo waɓteng a yeh lulli Yahweh. Ngha te agah ni puro alle pagha, le gah nip agha Yahweh ni waɓɓa agh ke ɓa agkuntumo egh waɓnateng gulomurung, le ninga ɓang ngobong le ya.

Chapter 19

¹Ngha Yahweh Kulli le yong kashi aɓayong, aɓeni njeh le yang ni Yahweh Kulli le yong ki pah yong agh, le ih zu a njum yang nji ɗigha alahmagulla ni alah yang, ²Ɗigna nga tolla alahmagullina tahro ah ntiring a njeh ni Yahweh Kulli le yong ki pah yong ih pag tele ya. ³Ɗigna ih nga gil njere ni ka koriyi njang le yong ngoshe tahro agh, njeh ni Yahweh Kulli lre yong ki tig yong ihɓi tolli gibere ya, ate ɓeni kwa wol nlueh mamona agh logle ɓangha wora beh.⁴Gah ni ki pag agibilla ni kon ɓeni wol nlueh minɓih ke ɓangha wora beh ate ihɓi ashi usulo le ya-ɓeni wol nlueh minɓih ate ih shiɓɓi ari kunbang ni gire pag ni ya. ⁵Ah nah, ngha ɓwa ingna a lusung ni minɓih te koriyi ngung, le korgiri ni nkuogiri te kor ngung ih kpah, le nji nkuogiri purari muri le ki wol minɓih le wol nlueh-le ɗigna ɓeh ya ihka ɓangha ih wora a mamona le alahmagulla ate ashi usulo le.⁶Nyha nina'agh le aɓanwangoso murung ka kuratye ɓeni tol usulo agh, le a pih le yahlulla le ke kummi, ngha nonno ye gogna agh, wolli wol nlueh ko ke ɓeni ni pag ga ihka wuh ni ya, ate ni shiɓɓi minɓih ya kikara agh. ⁷Te ya Ih langna yong ihɓi tariya alahmagula tahro ate mur yong.⁸Ngha Yahweh kulli le yong ɓuhri njang le yong agh, -ninga mama kaniyi ni akah yong ihka pag agh, ni pah yong anjeh ni kwa ognirung ni akah yong agh; ⁹Ngha ih bolla alagbang kwa ih pag yang agh, mama Ngi lagni yong nikyari ya-lagbang ma agnjih Yahweh Kulli le yong ni ginya a njinjere le, le ɗiogna nga ɓuhri amur yong alahmagulla, amuri a tahro ni. ¹⁰Ih pag gah atema ni a suɓ nkila le ɓakunwar a ntiri njeh ni Yahweh Kulli le yong ki pah yong ninga gibere ya, ate nkila temashihra ni ki pagha antiri yong agh.¹¹Keminiya ngha ɓeni shiɓɓ minɓih ya, ɗigha ih nong yi, logha ri, le ke tighi pye ha ke wuh ni, le ngha ɓangha woro a mamona le alahmagulla wo- ¹²le aɓatenna ni a lahmagulla ɗigna ihka tashi bang a zuni ni a beh, le ih peh abih aɓa nwah ngoso nkili, ate ihka wuh. ¹³Ah njih yong ni ki shin gi'enna; tekushiya, ɗigna nga pushi temashihra nkila a Israel ate ihka ɗig yarata ni ni.¹⁴Ɗigna ninga pushi njang le minbuoh ni a tigha abang kunbang kikara ni wor agh, ari a gibere ni aka kumma, a njeh ni Yahweh Kulli le yong ki pah yong ni pag mami yong agh.¹⁵Ɓwa mwoh ni ki tangha a waɓkun amuri temashihra le ɓwa agh, ko ate gimashihra le agh, ari atenana pagni gimashihra agh, ah akun awaɓkun ɓahri, ko akun awaɓkun tahro, ɗigna tenana tangna. ¹⁶Teya ɓeni ni ɓotiya ih tangha aɓawaɓkun amuri ɓwa te waɓkun amuri gimanangna ni pag agh.¹⁷Le abuna ye kwa, aɓeni njuoh ingna ntiri yang ngha, ka tangha kundum Yahweh, a ɗum amallah ni ɓawaɓnjuoh ni ki pagtumo a kare ya. ¹⁸Ke ɓawaɓnjuoh ka billiyi atenana ne yarata,; shinna, ngha ɓawaɓkun ɓa waɓkun yiri ni le waɓna kun yiri amuri munateri, ¹⁹le ɗigna nga pah yi ,ninga ga tollo ihka pag yi munateri; le ngha pushi temashihra a ntiri yong.²⁰Le aɓe owa ka og le ka ɓang ngoɓɓong, le na wa pag jah gimashihra ye a ntiri yong agh. ²¹Njih ni ki shin gi'enna le ya; usulo ka nwah usulo, njiung ate njiung, millung ate millung, bung ate bung, kusung ate kusung.

Chapter 20

¹Ngha nginya kwa a luah ri aɓa shiɓi yong agh, nshinna apiri, anyegwoh, ni aɓayong gowoh wor yong, ɗigna ninga ɓang ngobong le yang ngha; ate Yahweh Kulli le yong yangha ni yong, ɓeni pushi yong a njeh Egypt agh.²Ngha ih tollo nga ingna a luah, le ɗigna malah ka puro ka nahteng ri aɓayong. ³Ɗigna le aka waɓɓa yang, ‘Nshinna, Israel, nyong ngha nga ingna a luah ri aɓayong ni ki shiɓi. Ke ihɓi dum yong ih kpa gha. Ke ih bang ngobong alle ih koshiya. Ke ih bang ngobong leyang ngha. ⁴Ate Yahweh Kulli leyong ni ki wori yong ini pag ɓeni ka wori yong a wolrung te muryong ate ih ashi yong ari a bah shiɓi yong.’⁵Le a magula ka nahteng ri aɓayong a nah, ‘Yang ɓeh pag ɓeni ɓang lah mapiyo le ni sang ingna lieh agh? Deh ihɓi nyere ih wora lah, ate ma ke ihɓi wuh a luah le ɓwa sah ihɓi ingni ya.⁶Ɓwa nghang ngha pag baɓang njingung ni sang og ɓore nji ngung egh ya? Ley ihɓi wora lah, nina'agh ni ih wuh a luah le ɓwa sa ka ogɓore njih ngung le. ⁷Yang ɓeh serr ɓamah keminiya ni sang tighi lah agh? Deh ihɓi nyera lah atema ke ihɓi wuh a luah ih ɓwa ma sa ihɓi tighi lah agh.’⁸Le ɗigna magula ka nahteng ri aɓayong ngi nah, ‘Yang ɓeh ki ɓang ngobong alle dummi kpa? Deh ihɓi nyere ih wora lah, atema ke ihɓi dum min bih ih kpa agh ninga mi agh.’ ⁹Ngha magula mal nahteng ri aɓayong, le ɗigna ngha tigha aɓa-agkununa le aɓa-tah-luah muryang.¹⁰Ngha puro ngi ka a wol lah magula agh, mom yang ni ɗigna ma olollo. ¹¹Ngha a ag olollo a logshi yong a kunkalieh yang le, aɓayong ni kwa a kumma le ɗigna a paghi yong tumo gani le a ya paghi yong tumo.¹²Keminiya na ag ɗigna ma olollo ni yong, le a pag luah ri yong, le ɗigna nga ingni yang ni luah,¹³Le ngha Yahweh Kulli le yongpah yong ih lihluah le nɗiya a muryang, le nga wol lueh ɓabura ni kwa a lieh ya ni kun garabwoh.¹⁴Keminiya a menah, amuna ma kenina, a giluwo, ni a gah kwa alah magule ya, agiponna ni kwa agh, nga ponghi muryong ni. Ngha lih a giponna le aɓa shiɓi yong, nga Yahweh Kulli le yong pah yong ngha. ¹⁵Ɗigna ini nga pagha na ari alah magula ni kukuwo ri yong ngha, alah magula ni le aɓayong nini ya agh.¹⁶Alah magula le aɓayong ni Yahweh Kulli le yong gi pah yong gibere agh, Ɗigna ninga ɗag gah kwa gi usuli ya njah agh. ¹⁷Ngha girjah yang kwa: aɓa Hitti, ni aɓa Amor, aɓa Canaan, aɓa Periz, aɓa Hivit, ni aɓa Jebus, ninga mama Yahweh Kulli le yong lagni yong ngha. ¹⁸Mpag gah atema ke aɓah alliyi yong bil njinjere ma agi jenna le yang ngha, ninga mama a pagni yi akulli le yang nga. Ate mpaghi le, mpagna gimashihra ri Yahweh Kulli le yong¹⁹Ngha ihka tolyi yong kunbang ke nga pon lah agh, nga ih tigna luah ngi aghi ya, le ɗigna ninga tutiyi angung ni dendah nga girjah yang ngha. Atema nga lih yang, nina agh le ninga koriyang njahli ya. Ate angung ni a ɓang le ɓeni nga pon ngha? ²⁰Se angung ni ih yere ih ngung ma lih niya agh, nlogle ih nkoriyang ngirjah yang: le nga nong pon lah magula ni pur luah ri yong ngha, ha sete kpah.

Chapter 21

¹Ngha ih kum ɓwa ni a wol nlueh ni njeh ni Yahweh Kullli le yong kip ah yong ngha, nongha a abang, le a yeri ɓeni wolli ya; ²Le a ɓatenna ni aɓayeri njuoh ka puro, le aka pyeri nonno le alah ni kagni ɓeni a wol nlueh ya.³Le ɗigna aɓatenna ni lah ni gyaɓ ni nluoh ɓeni a wol agh ka bol heifer munandah ari luwo, mama ni sang pag tumo ngha agh, ni sang tol sorro ngha agh. ⁴Le ɗigna aka bolli muanndah egh a wori a bongrong ni muru ki ɓang ngha nghang, a bongrong nipa aɗingya alle a jamma agh, le a ɓung mel muna ndeh a bongrong beh.⁵Le amalah, aminkah Levi, ɗigna ka pura dum, ate Yahweh Kulli le yong tolle yang a paghi tumo a paghi yang mosso a lulli Yahweh ni ingna a ntiri aɓeni ni ogriyang ngha nghang ni aɓa monno ari atenana le yang.⁶Aɓatenna ni a lah magula ni gyaɓ ni bah a wol nlueh ɓeh ya ka lag abih yang a muri munandah ni ɓung melli a bongrong; ⁷Le ɗigna aka agha ri tenana ka nah, ‘abih sung ni suɓ nkilla agh, alle nji sung shin ne ya.⁸Yahweh pon yi yang tuɓu, aɓa-Israel lo, aɓeni a assi ya, le ke atighi sung tenmashihra ate nkilla ma kwar a ntira aɓayong loh Israel, Le nkilla ni asuɓa ka ponghi yang tuɓu. ⁹Njinjere ninga ni nga pushi ni nkilla ma kwar a ntiri yong, ngha ih pag gi maɓonna anji Yahweh ya.¹⁰Mpuro nga pag luwa ni aɓa shiɓi mur yong le Yahweh Kulli leyong pah yong lihluwa a mur yang le tigh yang a gbara leyong, le mpon yang ninga aɓeni ah bol agh, ¹¹Nshin ɓamah ma ɓonsari a ntiri aɓeni mbol agh,, le yalo tolli ih pag mah mo, ¹²Le a ka wori a liyo; ih ka nwamuri, iti ka kashiyi kagla bi.¹³Le ih ka pushi kukura ni kuro ngha ah bolli ya, le ih ɗigha a liyo ih gonnluo teri ni ngih ha shienri a njumi ya, kalla logle kpaɓ yong a ɗig buri, ih ka ɗig mamoh. ¹⁴Keminiya yalo ni tolli ya le, a logle a ɗag yi ih woro a ba yali tol agh. Keminiya ke a mag yi a ag bollo agh, ɗigna ni te a wo pilli ninga gurro agh, are a pah ne iribina.¹⁵Ɓwa ngha ni amena ɓari, le mamona agh a agnji mama te mwoh agh yali tolli ya, kwa ɓari egh teya ɓilla yi amuna – kwa ɓari ɓamah mama ah agnji y ani mama yali nit ol agh ah-munabuna makunduna agh muna ɓamah ni yali nit ol agh ah ni, ¹⁶Le kara ni ɓwa egh ka gaɓ ni; amunabunna le gibere agh, le ke ih tig munabunna le mah mi mama ih agnji ya ih ɗig munaabunna makunduna amuri munabunna le mah mi mama yali nit ol agh ah, munabunna ni ini ki pag makunduna ni njiteng agh. ¹⁷Ɓoro egh ya, ɗigna ih agni muna bunna makunduna, munabunna le ɓamah ni yali nit ol agh ah, ni pih mbende ɓari le agikunna le. Tangha a munabunna makunduna agh mami ni.¹⁸Ɓwa ngha ni munabunna ni ki tenkirung ye ki al mwono, nyha ki og tenana terri ko tenana le ngih ya, ɓeni ko ke ah gilli le, ni ki og yang ngha agh; ¹⁹Le ɗigna terri ni ngih ih bolli ih zuni abin aɓatenna ma lah-magulla a kun-lah ma lah-magulla le.²⁰Le ɗigna abuna ni kwa a lah-magulla le ya ka ɓug’ yi ni tahli ha sete wuh; le nga pushi gimashira egh ntiri yong. Israila kwa ka og tenana egh ngoɓong ka kpa ari yang. ²¹Le ɗigna abuna ni kwa a lah-magulla le ya ka ɓug’ yi ni tahli ha sete wuh; le nga pushi gimashira egh ntiri yong. Israila kwa ka og tenana egh ngoɓong ka kpa ari yang.²²Ɓwa pag gimashira ni pyere a wolnlue agh le ah wolnlue, le nkurmelli ngeri kuli, ²³Le ke nɗag nlue kuli ih bang ih tuh yi ya. Nlingshi kara egh; ate ɓeni kwa ah kur melli ah gere a kuli ya Kulli nyom ne. Ɗigna ke njuhri nje ni Yahweh Kulli leyong ki pah yong ninga gibere agh.

Chapter 22

¹Ɗigna ni awo tol njiuh ari dendah ko njuh minboh ɓa-Israel ki ɓoro aɗag agh; ɗigna aka zu ni yi tele ni. ²Ngha ɓoh ɓa-Israel gyaɓ ni weh ya agh, ko ni a yeri ya agh, le ɗigna aka zuni agiluwo ye a lah binno, le ihka ɗigha binno kedebang tele ali, le ɗigna aka nyeshi yang.³Ɗigna aka pag ni na ni mburijeng le; Ɗigna aka pag ni na ni gi'ishina le; Ɗigna aka pag ni na ni gah kwa ɓoro le a kumma; Ɗigna ni a wo songri ya temuro agh. ⁴Ɗigna in awo shin mburijeng kodendah kpah nzali amuri njinjere le awo tol njiuh ari yang agh; Ɗigna aka angni ni yang logse ɗeshili.⁵Ɗigna ɓamah ni ki ishi ga ki pag mami ɓabura agh, aghle ɓabura ki ishi ga ki gi'ishina le a mehna agh; ate ɓeni kwa pag ga agh jenna ni abin Yahweh Kulli le yong.⁶Ngha pagha a kum ndah minya a dummo a muri njinjere, ari ngung ni kwa'agh ko a nzali, ni amuna ko ankih, ɗigna ni awo tol ngihyong a kpaɓni amuna agh. ⁷Ɗigna aka ɗag ngihyong ihɓi woro, keminiya alogle aponna amuna temuro. Nteshikiri yong ri lagbang ni ate gah kwa'agh ka wor olollo ni weh, le aka nonna akara lo.⁸Kunbang ni a ɓangh ni lah agh, le ɗigna aka pag giri a kun muri kangna lo ate ni a zuni nkila amuri liyo agh ngha ɓwa kpah beh ya⁹Ɗigna aka pag ɓabang njingung ni njagiri ɓahri ya, ate ni ah ag gisoro kwa a njibin ma gerenteng agh, jigiri ni jamma ni ɓabang njingung. ¹⁰Ɗigna ni awo kpaɓ dendah ni mburijeng kushimona a ɗigni ɗiya agh. ¹¹Ɗigna ni awo mel gi'ishina a pagni nyong ni linen kushimona agh.¹²Ɗigna aka pag yi muro nguri ari gbira ihne kun dagra mama awo ishi ya.¹³Ke ih ngha ɓabura to ɓamah, le kenna abin ni, le ye zu shiɓɓi. ¹⁴le tighiteng ma pag giyiriɓina le ɓiyilulli, le nah, Ih ntol ɓamah ni, keminiya nga zuni kahri ya, Ni gumu dum ih ini nsari ya."¹⁵Le ɗigna teri ni ngih munangallang ye tol gah ka dummo ih nsari ni ya ka kenni abin aɓatenna ni a kunkala lahmagulla.¹⁶Ɗigna ter munangallang ye ka nah yi aɓatenna, 'Mini pah munangallang lang abin ɓabura ni ɓamah, le ke shiɓɓi. ¹⁷Shinna, tigne teng giyiriɓina le nah, "Ni kum gumu ki dummo ih munangallang lo agh nsari ni ya." Keminiya ga dummo ih munangallang lang nsari ya ngha.' Le aka meshiyi kandagire a dum aɓatenna ma lahmagulla.¹⁸Ɗigna aɓatenna ma lahmagulla ka bol ɓabura ye ka fugshi; ¹⁹le ɗigna aka tig ni tenne ihb.i nwah giri ashekel ma danna woro-tongno, le a pih ter munangallang, atema ɓabura ye ɓiyina lulli nsari a Israel. Ɗigna ihka ɗigni mahmi; le ni logle piriyi akara kwa.²⁰Keminiya ngha ga agh njiteng ni ya, le na kun ga kadummo ih nsari ni ya agh, ²¹le ɗigna aka zu ni munangallang ye a kunkala leh teri, le aɓuna ni a lahmagulla le ya ka ɓuyi ni atahli ha ihka wuh ni, atema pagna gi yiriɓina a Israel, te pag te njah a liye ter; le nga pushi temashihra antiri yong.²²Ngha akun ɓabura ki nongni ɓamah nga ɓagwula abin ɓabura maɓih ya, le ɗigna kwa le yang aka wuh, ɓabura ni ki nongni ɓamah ye ni ɓamah ye ni muri; le ngha pushi gimashihra a Israel.²³Ngha munangallang ngha nsari ni ya, ɓabura purari, le ɓabura maɓih kummi a kunlah magulla le nongni ni agh, ²⁴tol yang kwa ɓahri a kenni kunlah magulla, le a ɓuyiyang ni tahli ha a wuh. Ɗigna aka ɓuyi munangallang ye ni tahli, atema ni magjolo agh, ko ke yang ngha ntiri lahmagula. Ɗigna nga ɓuyi ɓabure bi tahli, atema ɓiyina mahle ɓih; le ngha pushi gimashihra ye antiri yong.²⁵Keminiya ngha ɓabura kun munangallang ni a purari ya a lusung, le ke bolli le nongni, le ɓabura ni nongni agh ni kukolong ka wuh . ²⁶Keminiya ɗigna te munangallang ni a pag yi gumu agh; gimashihra nyha pyeri kenni a nluoh agh. Ate njuoh ye ninga kunbang ni ɓabura kpari binɓih le wol nlueh ya. ²⁷Ate kummi a lusung; munangallang ni apurari ya magjollo, keminiya ɓwa nyha ka ashi ya.²⁸Ngha ɓabura kum munangallang ni nsari ni ya keminiya ɓeni ɓwa nyha purari ya, le ngha ke bolli le nongni, le ngha aka yeri teɓi ya, ²⁹le ɗigna ɓabura ni nongni ni agh ka pah ashekel ma danna woro-ɓahri-pur-lum abin ter munangallang, le rihka ɗig mahmi, atema ɓiyine. Le ni logle magyi bung agh ari akara le kwa.³⁰Ɗigna ɓwa ni ki tol mahle ter ih pag mami ya; ɗigna ni ih tol gah pag ma njuwula le teri ya

Chapter 23

¹Bwa nyha a ɗengri ko a kashi tahlikari ka ingna a kpaɓa le Yaweh agh. ²Muna ɓa nguri kunbueh nyha ka ɗigna a kpaɓa le Yaweh; ha kehni a baɓilla malum le aminkah yi.³Ba Ammoriya ko ɓa Moaba ni ki ɗigna a kpaɓa le Yaweh agh; ha kehni a biɓilla malum le a aminkah yi, nyha mwoh a ntiri yang ka ɗigna a kpaɓa le Yaweh agh. ⁴Ga paghi ya ate ni a kum yong njere ni burodi ni muru agh ngha mpuri nje Masar agh, ni ate a nwahna Balaam muna Beor ni Pethor a nje Aram Naharaim ate a nyom yong.⁵Keminiya Yaweh Kulli le yong ni og nyommo le Balaam agh; le Yaweh Kulli le yong pil nyommo egh ɗig kumboro le yong, ate yahli Yaweh Kulli leyong tolla yong. ⁶Ke nye al ɗigna alolo ni yang ko kumo le yang ngha a ntiri ɗigna le yong kwa agh.⁷Ke njen n'agh ɓa Edom ngha ate muna teyong ni, ke n'agh ɓa Masar a ntiri yong ngha ate nɗigna abiri a nje leyang . ⁸Aminkah ma biɓilla matahro ni a ɓil yang ngha ka ingna a kpaɓa le Yaweh.⁹Mpur yi aɓa shiɓi muyong lua le nɓang ishi muyong a gimashihra ni kwa agh. ¹⁰Bwa ngha ntiri yong nyha gerengteng ngha ate guɓung ni paggiri ni duh agh le puro a ntiri bin kpaɓa le aɓa tahlua, ke ye nyere a bin kpaɓa egh ah. ¹¹Kapolla pag le ih susso, kara ingni le logle nyere abin kpaɓa le aɓa tah lua egh.¹²Nɗigi ni bang sa ni bin kpaɓa le aɓa tah lua ngha aka kah nghang ngha ; ¹³Nga pag ni agi pag tumo ni nga tum ni tulli ya; nduwanje nga pag tua le, ntum tuli le nlingshi tua leyong. ¹⁴Ate Yaweh Kulli le yong ngha ki ginya a ntiri bin kpaɓa le aɓa tahlua leyong ate pah yong lihlua ni pah yong gnakun aɓeni ki shiɓi muyong ngha. Ini paghi ke bin kpaɓa le aɓa tahlua leyong ih ɗig gerenteng ate ih shin gitiɓiyakun a ntiri yong le pil njumi ri yong ngha.¹⁵Ke nyere mpeh telelah guro le ni ɓangha bih ya. ¹⁶Le ih ɗig ni yong a lah ni kwa yali tol agh. Ke npeh gani ya.¹⁷Ke mpag ni mahnjah ni ki pag gilang ngha a ntiri a munangalang le Israila agh, ko mahnjah ma pag gilang a ntiri a munobunna le Israila agh. ¹⁸Ke nzuni ngosotumo le mahnjah ko ngosotumo le minlara a liye Yaweh Kulli leyong ate ga atollo a pah agh; ate ah ga kwa ɓari ni ya a ga Kulli shiɓi ya ni.¹⁹Ka pih ɓuwo ɓa Israila tagma ate ɓuro agh ɓuro amuri bolo, ɓuro amuri gilina, ko ɓuro amuri ga a pah tangma ate ɓuro a muri ya. ²⁰A logle a pih biri tangma ni buro amuri, keminiya ka peh buwo ɓa Israila tangma ni ɓuro amuri ya ate ih Yaweh Kulli leyong ka pah yong kumɓoro amuri ga kwa ntigha yaliyong nga pag agh a nje ni nga ingni nghang ka ɗig mamiyong ngha.²¹Nkanigiyi Yaweh Kulli lo giri le, ka tyenghi bang ni ɗungshi ya, ate yaweh Kulli lo ka alli abinno; pag gimashihra ni ngha ni a ɗungshi ya agh. ²²Keminiya a pushi muro te a kaniyigiri ma gipahna le ni ih ɗigh gimashihra binno agh. ²³Ga kwa puro a kunno agh ɗigna a billi a paghi; ninga mama a kaniyi ni Yaweh Kulli lo giri ya, ka kwa a waɓa ni kunuo ni yalung mwoh agh.²⁴A ingna a ɓabang njinyung a logle a lih ɓongshina ninga mama yalo tol agh, keminiya ke a soɓ ɓaɓa a guwo lo agh. ²⁵A kenne a ɓabang le ɓwo ɓa murikalla ni ɓilla agh le, a logle a hariyi kiri gweh ni buwo, keminiya ka tig nshingring ri njigiri le ɓwo ɓa muri kalla ni ɓilla agh.

Chapter 24

¹Ngha ɓwa tol ɓamah le tighi lah, le ni kum dumposhina a bini ya ate ogna gi iriɓihyina a muri ya, ɗigna ih nyongli giɓomteng tuhnjuwala, ih pih a bih ni pushi a leh. ²Ngha pura a leh ya, logle ɓangwula bin ɓabura maɓi.³Ngha buri ma ɓahri shiɓi le nyongli giɓomteng tuhnjuwula, tighi a bih ni pushi a leh: ko ngha buri ma ɓahri ye wuh agh, ⁴le buri ni tighi lah ni duna ke piriyi ni kunduna agh, ni wa ye tolli ih ɗig mahmi ya, ate wara ɗigha ih nyha kunwar agh: ate ih ka ɗig gi shiɓina bin Yahweh. Ɗigna ni nga tig njeh ki kum tehgula, njeh ni Yahweh Kulli leyong ki pah yong giberre.⁵Ngha ɓwa tol ɓamah mapiyo agh, ni ih ka a luwa ni aɓa tahluwa agh, ke a tighi ih wora tumo a tenne agh: a ɗaghi ih ɗigha lah ma bogho mwoh, le ih zuni mahmi ni tigha lah agh binmurubang.⁶Ɓwa nyha ka ag tahli goggiri ko muna tahli goggiri a temuri tangma agh, ate ih ɗig ninga tol usulo le ɓwa a temuri tangma.⁷Ngha a kum ɓwa ni iɓ muna ngih a ntiri aɓa Israel, pag yi giri ninga guro ko maghi ya, ɗigna a wulnluo manyiɓih ye, le nga pushi gimashihra a ntiri yong.⁸Nlelmuyong ri binkonna le irishihra, nina agh ate nga shini yarata ni bil gigilla ni a pahyong mama malah, ɓa Levi ka aliyi yong, ninga mama nlagni yang ngha, nina ni nga pagni. ⁹Nɗengshi ni ga Yahweh Kulli leyong pag yi Miriam ngha nga puri a Egypt agh.¹⁰Ngha a pih ɓwoh ɓaɗigna jah tangma ni kwa agh, ɗigna ni awo ingna a leh ate ag gi kaniyina agh. ¹¹Aka tangha dahbeng le ɓeni a pih tangma agh ka zuni yo gi kaniyi giri a dahbeng.¹²Ngha ini ɓa-enna agh, ɗigna ni awo bol gi kaniyi giri le ih nong ngha. ¹³Ɗigna aka nyenni ni gi kaniyi giri le ni kunbang ni kara ki ingnini ya, nina agh ate ih nongni dagrah le, le ih mosso: ih ka ɗig gimaɓonna a temuro a dum Yahweh Kulli lo.¹⁴Ɗigna ni awo par ɓa- enna ni ɓa al angna ni a tollo a tumo agh, ko ini ɓwoh ɓa Israel ko abiri aɓeni a njeh leyong a yeh alahmagula leyong. ¹⁵Kyari kwa agh aka nweh ngosse, ke ih ɓi kara ingna ni nmeshili teng nghe ya, ate ini ɓa- enna le yangha ih tig njih ri. Paghi nina ate ke ih ɓua a bin Yahweh a muro agh, le ih ɗig gimashihra ni a woro a pag agh.¹⁶Ɗigna ni a wolnluo aɓaɓil ɓayong a temuri amuna yang ngha, ke a wolnluo amuna a temuri aɓaɓil yang ngha. Nina agh ɓeni kwa agh a wolnlue a temuri gimashihra le.¹⁷Ɗigna ni awo ariyi ɗum njiteng ni ɗig mami biri ko minbawori ya, ke aka ag gi ɓughrung le mahberre a muri tangma agh. ¹⁸Nɗengshi ih nyong ni aguro a Egypt, le ih Yahweh Kulli lo ashina yong a be. Ngha nina agh nlagna yong ih ɓi mbil lagha ni.¹⁹Ngha mpon gissoro ni a ɓabang, le ngha njangshi ni omer le njigiri a ɓabang ngha, ɗigna ni nga nyere ate tolli ya; ih ka ɗigha a temuri abiri, a temuri aminbawori, ko a temuri amahberre, nina agh ate Yahweh ka moshi yong a ri tumo le abih yong. ²⁰Ngha nwol njingung olive ri ngung olive agh, ɗigna ni nga bishili a bih ngung ngha; ih ka ɗigha a temuri abiri, a temuri aminbawori, ko a temuri amahberre.²¹Ngha kpaɓa anjingung le ɓabang njingung leyong ngha, ɗigna ni nga bil mburkusung ɗeshiliya. Ga kwa uwo agh ka ɗigha a temuri abiri, a temuri aminbawori, ni a temuri amahberre. ²²Ɗigna nga ɗengshi ih nyongni aguro a njeh Egypt; ngha nina agh nlagna yong mbil lagbang ni.

Chapter 25

¹Ngha mwonno ngha nghang a ntiri abuna le a wora bin waɓnjuo, le ɓawaɓnjuo waɓi yang njuo, le aka ɗag ɓeni pag gimaɓonna agh ni mashi ɓayong mashihra. ²Le ngha tengshihra le ɓeni nyha ni njiteng ngha agh kehna ih ɓi a wolli ya, ɓa waɓnjuo ka tig yi ih nongha njahli le a wolli a dumi ni gogwo le batagiri ni perari gimashihra le ya.³Ɓa waɓnjuo ka wolli batagiri woro ɓahri, keminiya ni logle uwor gogwo agh, keminiya ngha ih ka uwori ya, ni ɓuhri wollo ni ɓih yong ɓa Israel ka ogni iriɓihyina a nji yong ngha.⁴Ka shiɓih ndahɗigɗiya lih gweh ngha ih ɗigɗiya agh.⁵Ngha amuna ngyong ɗigha binmona le mwoh leyang wuh nyha n muna agh, le aka pah mahle ɓeni wuh agh a bin ɓeni sa nyha a leh ya agh ih tighi lah. Ngho nyha nina agh le ih muna ngih ih ke kuri ih ɗig mahmi, ni pag tumo le munangih a bin ɓameh. ⁶Ga ngha nina ate minɓalla le ka gullo ni lulli munangih ni wuh agh, ate ke lulli ih ɓi ɓorra a Israel agh⁷Keminiya ngha ɓwa ni tollo yahli ih ka tol mahle muna ngih a temuri ya, le mahle muna ngih ka kah a kunjere bin aɓa tenna ni nah, 'Muna ngih burang shiɓina tighi muna ngih lullung a Israel: shiɓina pagtumo le muna ngih a binang.' ⁸Le ɗigna aɓa tenna ma lahmagula le ka gori ni nahteng ri. Keminiya ngha shiɓa ni nah, ' Ni n'alla nga tolli ya.'⁹Le malah muna ngih ka zu a bini a dum aɓa tenna, ka pushi kuhra le a kushi, ni taɓtahra a kundumi. Ɗigna ih ka pil yi ni nah, 'Ga ni a pag yi ɓwa ni ni agni ɓag leh muna ngih ya.' ¹⁰Lulli ya aka gori a Israel, 'Leh ɓeni kuhra le ni a pusso a kushi ya.'¹¹Ngha abuna wolrung a ri yang, le mahle mwoh zu za ag buri a bih ɓeni wolli ɓugha njahli ya, le ngha ishi bih dumi ni tolli ya, ¹²le ɗigna nga kashi bih: njih yong ni ki shin gi-enna agh.¹³Ɗigna ni nga tol adungro shisa a kukwa leyong, makyena ni magula agh. ¹⁴Ɗigna ni nga tigha a lah yong agipyeshi giri shisa agh, makyena ni magula agh.¹⁵Gi dungrina maɓonna ni pag yarata agh ni nga kumo: gi pyeshigiri maɓonna ni pag yarata agh ni nga kumo, nina agh ate akara leyong ka nonno a njeh ni Yahweh Kulli leyong ki pah yong ngha. ¹⁶Ate aɓeni kwa ki pag jah ga agh, aɓeni kwa ki pag ga ni ɓottiya agh, agi shiɓina bin Yahweh Kulli leyong.¹⁷Nɗengshini ga aɓa Amalek pag yi yong a njere ngha mpuri Egypt agh, ¹⁸pagha ni a kumni yong muri njere ni wolnluo aɓeni a nzumo agh, aɓeni kwa nyah ni iritenna a nji nzumo a agh, ngha irih yong malli nga wuhni danah agh: ni gushi Kulli ya. ¹⁹Ngha nina agh, ngha Yahweh Kulli leyong pahni yong usulo ri aɓa shiɓi muyong kwa kangni yong, a njeh ni Yahweh Kulli leyong ki pah yong ih ɗig giberre ya, ɗigna ih nga pushi ɗengse le Amalek a tinna ɓakuli.

Chapter 26

¹Ngha ih nzuna a njeh ni Yahweh Kulli lo ki pahyong ih ɗig giberre, le ngha n'agne ni ɗigha a yeh ya, ²le ɗigna nga tol makunduna le gissoro njeh mama kumma nga zunih Yahweh Kulli leyong ɓeni ki pah yong ngha. Ɗigna nga tighi a gwoh le nga wora ba Yahweh Kulli leyong ka tollo ka tigha bin ɗigna le lulli ya.³Ɗigna nga ka bin malah ɓeni ki pagtumo a yeh akara wo agh ni nah yi, 'N'agna ni kyari bin Yahweh Kulli lo ih nzuna njeh ni Yahweh kaniyi akah nghang giri ih pahsung ngha.' ⁴Ɗigna maleh ka ag gwoh egh a boh ni tighi njahli a dum deshile ɗahra le Yahweh Kulli lo.⁵Ɗigna nga waɓah a dum Yahweh Kulli leyong, 'Akah ngang ngha aɓa Aram ma ganglah ni. Wora Egypt le ɗig nghang, ni aɓayong le fittong. A be ni gul nghang, ni masso ni gogho ɓayong.⁶Aɓa Egypt pagne sung ga ni ɓottiya agh ni tig yi sung binkonna. Ah tigna sung a tumo a tenne. ⁷Shi ɓuana bin Yahweh, Kulli le atehsung, le ogna gih sung ni shin binkonna lesung, tumo lesung, ni pariyi ya lesung.⁸Yahweh pushina sung a Egypt, ni bung ma dungrina, ni nonno dumbung, ni agi pah ngoɓong, ni agi ɗumna, ni agi magtahɓi: ⁹le zuna ni sung ba ni pahsung njeh ni, njeh ni kira ni nyih ki ɓangha njeh ya.¹⁰Niɓeniya shina, nwara mpushi ma kunduna le gissoro le njeh ni a weh, Yahweh, woro peng ngha.' Ɗigna aka tighi njeh a dum Yahweh Kulli lo ni gusso a dumi: ¹¹le ɗigna a pag binmurubang a gimaɓonna ni Yahweh Kulli lo woro pag wo agh, ate ɓa liyo- a weh, ni aɓa Levi, ni abiri aɓeni a ntiri yong ngha.¹²Ngha nmalla pah amwoh -le lum leyong a muri ga kwa nponno gissoro a bogho ma tahro agh, ini, bogho ma pah mwoh-le lum, ɗigna nga peh bin aɓa Levi, bin abiri, bin aminbaworih, ni bin mahberre, nina agh ate aka lih ni ɗimma a kunjere le alahmagula leyong. ¹³Ɗigna nga waɓa a bin Yahweh Kulli leyong, 'Nwara mpushih aga kwa a lyang pag mami Yahweh ya, ni pah yang a bin aɓa Levi, bin abiri, bin aminbaworih, bin amahberre, billa ri alagbang lo ni kwa a woro a peng ngha. Ni nɗur mwoh le agigilla lo agh, ke nga jangshini yang ngha.¹⁴Ni nlih ko mwoh le a ɓua'agh lang ke nga tighi bangbung sa ngha nyha gerenteng ngha, ko ke mpahne a gusso le anluo. Nwara nteshikirang ri gih le Yahweh Kulli lang. Nwara mbil ga kwa a lagnang ih ɓi mpag agh. ¹⁵Shinbang njeh a bin ma gerenteng lo, ba a ɗig nghang a ɓakuli ya, ni moshi aɓayong lo Israel, ni njeh ni a pahsung ninga mama a kaniyi ni giri bin atehsung, njeh ni kira ni nyih ki ɓang nghang ngha.'¹⁶Ni kyari ya Yahweh ngha ki lag yong ih ɓi mbil agibilla ni agigilla ni̱: ngha nina agh nga bol yang ni pag yang ni yahli yong ni minlim yong kwa. ¹⁷Nwara nwaɓi ih ni kyari ih Yahweh ya Kulli lryong ni, le nga ginya a njinjere le ni bol agibilla le, alagbang le ni agigilla le, le nga teshikiri yong ri gih.¹⁸Ni kyari ya Yahweh waɓna ih nyong ni aɓayong aɓeni ɗig gikunna le ya, ninga mama woro ogni ri, ih nga bol alagbang le kwa, ¹⁹le ih ka tig yong a muri anshile aɓayong ni kwa gil agh, le nga kum ɓongso, yere, ni gusso. Nga ɗigha aɓayong ni a tigsa a bin Yahweh Kulli leyong, ninga mama waɓ agh."

Chapter 27

¹Musa ni Aɓagulale aɓa Israila a nahyi yang aɓah ihbi, mbilla atenna langni waɓiyong ngha ni kyari ya. ²A kara ni ngha ɗuri muru ni a gori Jordan ngha a njeh ni Murung Kulli leyong ki pahyong ngha, ɗigna ngha tigha a tahli maguliyina nga shegri. ³ɗigna nga nyolla muri a tennana gigilla ni kwa ngha ih dur agh, a ke nga ingna a njeh ni Yahwe Kulli le yong gi pahypng ngha, njeh gi pushi kira ni murun nyie nigha mamah yahweh Kulli le akayiyong, woro nahyi yong ngha.⁴Ngha ka ih ɗur Jordan, ih tesha a tahli ni ki tighni yong ni kariya, a muri Nkonno Ebal, ihɓi nshengri ɓiɓolak ⁵Beh ngha nga ɓang bin ɗarah le Yahweh Kulli le yong, bin ɗarah ma tahli: keminiya nigha giliyi tahli ye ni agitulla agh.⁶ɗigna nga ɓayi Yahweh Kulli leyong bin ɗarah ni tahli mamah na giliya gha; ngha pigshi gipahna a muri bin Yahweh Kulli leyong, ⁷ngha ɗarah a gipahna ma ogrung nga lih gi leyong biye; ngha pag ɓinmurbang a kundung Yahweh Kulli leyong. ⁸Ngha nyonla amura tahli a tenana gigilla kwa. Nyonli yang gerenteng."⁹Musa na amallah, ke Lebiyawa, nah teng ri aɓ Israila kwa ki nah, "Ih mang kiriyong ih ogh, Israila: ni kariya in ɗigna aɓuwa le Yahweh Kulli leyong. ¹⁰Ninale ngha ogh gih Yahweh Kulli leyong nga pah muyong ri tegigilla ni ngi tighi yong ni kariya.¹¹Musa tigha aɓayong kare nah, ¹²"Akunvare nyha aka tagha muri Nkonno Gerizim ke a mossa aɓayong nghang kara ih ɗur Jordan agh: Seon, Levi, Judah, Issachar, Joseph, na Benjamin.¹³A mamani- pagha akunvare ni ka tagha muri nkonno Ebal ka waɓ yombang ngha: Reuben, Gad, Asher, Zebulun, Dan, na Naphtali. ¹⁴Ke aɓa Levi ki agha gih gulla ki nahyi a aɓa Israila kwa:¹⁵Ihɓi ɓeh ɗigha juhro ɓeni ser giri ni tul giri, gi jene ni bin Yahweh, tumo gi bung le ɓasergiri, na ɓeni vullo ke longshi teshi agh," Le aɓayong kwa ki angha ki nah, 'Ihɓiɗighana.'¹⁶'Le ɓeni kwa ni pih tehri ni ngi gulo agh ngha ihɓi yommo,' Ke aɓuwa kwa a nah, 'ihɓiɗighana.' ¹⁷'Le ɓeni kwa shishi tahli njang agh ihɓi yommo.' Ke aɓuwa kwa a nah, 'ihɓiɗighana.'¹⁸'Le ɓeni kwa ni ɗumi manjiwayina njere ma ɓwah nghang ngha ihɓi yommo.' Ke aɓuwa kwa a nah, 'ihɓiɗighana.' ¹⁹'Le ɓeni kwa ɗug iritenna aghni gille biri, mbawari, ni mahbere ihɓi yommo.' Ke aɓuwa kwa a nah, 'ihɓiɗighana.'²⁰Le ɓeni kwa nongni mah le tehri, ate ma ini tol gibere le tehri agh ihɓi yommo.' Ke aɓuwa kwa a nah, 'ihɓiɗighana.' ²¹Le ɓeni kwa nongni giloh agh ihɓi yommo.' Ke aɓuwa kwa a nah, 'ihɓiɗighana.'²²Ih nyommoh ɓ ɗigha muri ɓeni nongni mingali, muna ma ngalang le tahri, ko muna mahle tehri.' Le ɗigna aɓayong kwa ka nah, 'Ihɓiɗighana.' ²³Ih ɓi nyommoh ih ɗigha muri ɓeni nongni nkilli ma ngalang ngha.' Le ɗigna aɓayong ka nah, 'Ihɓiɗighana.'²⁴'Le ɓeni kwa wol lueh ɓi ɓamurikala agh ihɓi yommo.' Ke aɓuwa kwa a nah, 'ihɓiɗighana.' ²⁵'Le ɓeni kwa agh pabung ate ih wol lueh ɓa njiteng agh ihɓi yommo.' Ke aɓuwa kwa a nah, 'ihɓiɗighana.'²⁶'Le ɓeni kwa ni tol bil tennana ni a gigilla niagh, ni pih gulo nghang ngha ihɓi yommo.' Ke aɓuwa kwa a nah, 'ihɓiɗighana.'

Chapter 28

¹Ngha ih teshikiri yong ri gieh le Yahweh Kulli le yong ni bol alagbang le ni kwa Ngi lagni yong nikyari ya le , Yahweh Kulli le yong ka teshi yong amuri aɓayong ni ngunnjah agh kwa. ²Amosso ni kwa ni ya ka zu amuro. ngha a teshikiro te gieh le Yahweh Kulli lo agh.³Mosso ni aka ɗigni alahmagulla ni mosso ka ɗigni ɓabang lo. ⁴Mosso ka ɗigni ɓilla ɓahyoh, njingung njeh lo, ni aɓilla agiluwo lo, ni ɓuhro le andah ni amunanjuh ma luwonjuh lo.⁵Mosso ka ɗigni guwo ni koro lo. ⁶Mosso ka ɗigni weh ngha a ingni ya, ni mosso ka ɗigni weh ngha puro awor agh.⁷Yahweh ka tigha aɓashiɓɓo ni ki logha ro te awoll yang njen a kundummo; aka zu amuro a njinjere mwoh keminiya aka ɓangha ro anjinjere tomɓahri. ⁸Yahweh ka tig mosso le ihɓi sulla amuro aba lo ni agah kwa atig buoh ri ya; ihka mosso a njeh ni ih pah yong agh.⁹Yahweh ka tesso ninga aɓeni a tigsa temuri ya, ninga mama kaniyi ni yong giri ya ngha ih bol alagbang le Yahweh Kulli le yong, ni ginya anjinjere le ya. ¹⁰Aɓwa ni kwa ngunnjah agh ka shinna ayangha a goro ni lulli Yahweh, le aka ɓang ngoɓɓong lo.¹¹Yahweh ka gogshi yong a njkiri ɓilla ma yang, ri ɓilla le agiluwo le yong, ni anjingung ni nzali a njeh ni kaniyi ater yong ihka pah yang agh. ¹²Yahweh ka logshi yong kunkangna gilbingiri ni akuliya ihka pah yong murukuli amuri anzali le yong ari a kunbang yarata, ni te moshi atumo bung lo; aka pih aɓayong tagma, keminiya ni awo al tagma agh.¹³Yahweh ka tigho a pag murung, ni awo pag ngile ya; aka pagha bikuli kunkolong, ni awo pagha a tinne ya, ngha a teshikiro ri alagbangh le Yahweh Kulli le yong ni ih lag no nikyari ya, ate atignjiuh ni pag yang, ¹⁴ni ngha ni ih mpilla ri ateng le ni ih lagni yong nikyari ya, nji malih ko nji makattang, ate pirtye akulli maɓih te pagyi yang tunmo agh.¹⁵Keminikya ngha ni a teshikiro ri gieh Yahweh Kulli lo agh, ate a bolla alagbang le kwa ni agibilla le ni Ih lag no nikyari ya, le a nyommo ki kwa ni ya ka sulla amuro ka kum mo.¹⁶Nyommo ni aka ɗigni alahmagulla, ni nyommo aka ɗigni abilli. ¹⁷Nyommo ka ɗigha ri guwo lo ni koro lo.¹⁸Nyommo ni ka ɗigha ri ɓilla yahlo, ni ri anjingung ni nzali, ni amunandah ni aluwo lo agh, ni amunanjuh a luwonjih lo agh. ¹⁹Nyommo aka ɗigna ngha a ingna ayeh ya, ni nyommo aka ɗigni ngha puro awor agh.²⁰Yahweh ka tashi yo bang ni nyommo, piliyimurung, ni saghoari agah kwa atig bung ri ya, ha ke a girjah mo, ha ke a juhro sussu atema apagha temashihra lo njiri mama aka ɗag no agh. ²¹Yahweh ka pagha agikonina a ɓagha ro ha ka girjah mo a njeh ni ngi ka ɗig mami yong agh.²²Yahweh ka wol yong ni konno ma pagbang, ni irripihna, ni amoriyo, ni taghamuru, ni garabuwo, ni agung mapihna, ni tuɓu. Agah ka ɗigha tayong ha se ke juhro.²³Ɓakuli ni abikuli a muryong agh ka ɗig gifugna mabangna, le ngunnzali ni a kushi yong agh ka ɗig ndollo. ²⁴Yahweh ka tig murukuli njeh le yong ih pil kikiri ni tuɓu; akuli ni ihka sulli ni nzali amur yong, ha sete jah yong ke gira.²⁵Yahweh ka tog yong ihɓi tangha nzali a ɗum aɓashiɓɓi mur yong; aka puro anjinjere mwoh ari yang keminiya aka ɓangha ɗum yang anjinjere tomɓahri. Aka tutto dung ni njummo antira anjehmurung ni kwa ngunnjah agh. ²⁶Nluoh ngiro ka ɗig gilihna le aminya ni akuliya ni anyamshihra ni ngunnjeh ya; ɓwa nyha ka pah yang ngoɓɓong agh.²⁷Yahweh ka wol yong ni amoriyo ma Egypt ni njipye yahlung, a pyengirung , ni wagha, mama ninga kum irritenna agh. ²⁸Yahweh ka wol yong ni ɓangha, ni njiung wanghina, ni murung pilina. ²⁹Ni nga shinbang antiring ɓakara ninga amnjiung wanghina ki boliyi bang apinna, ninga ɓuhro anjere le yong agh; nkyari kwa'agh apari yong ni iɓɓi yong giri, ni ɓwa nyha ashi yong agh.³⁰Aka sher ɓamah, keminiya ɓabura maɓih zu agyi buoh aka nong ni atenne. aka ɓag lah keminiya ni awo nongha ayeh agh; aka pan b.abang njingung keminiya ni awo ogɓore njingung ye ya. ³¹Aka wol nlueh ndendah lo a njiuh, keminiya ni awo lih nyamme ya; aka ponna mburijeng lo atenne a kundum mo ni a nyeni ya. Anjuh lo agh aka pih aɓashiɓɓi muro, le ɓwa nyha ka asso agh³²aka pah Amunabuna lo ni amunangallang abin aɓwa ma sa; aka al yang ni njiuh a kara kwa, keminiya aka woro ɗengshi tele yang. Irritenna nyha a buoh agh.³³Ke agibilla nzali lo ni atumo bung lo kwa-aɓayong ni na ayeri ya agh ka lih kwa; aka pariyo ni gogro nikyari kwa'agh, ³⁴ha aka tol ɓangha ari agah aka shinna ki pagha. ³⁵Yahweh ka wolli yi nkuno ni kusso ni amoriyo mama nin logle ih kum irritenna ri ya agh logha kusung nzali kenna akuli amro.³⁶Yahweh ka tol yong ni murung ni nga tigha amuryong ka wori njeh ni nin nyeri ya agh, aghle yong ko akah yong; ɓeh ya nga gushi akulli ma sa ma ngung ni tahli. ³⁷Nga ɗig tukushi gingoɓɓong ni, ngulliteng, ni jollo, antiring aɓwa kwa Yahweh ka kenni yang agh.³⁸Aka tol njijamma dudung awo abilli, keminiya aka kpaɓ njigiri fitong a nyeni, ate akukoro ka lih. ³⁹Aka paniyi ɓabang njingung ni giliyi yang, keminiyani awo nuh muru njingung ye ya aghle a kpaɓɓa anjingung, ate angoso ka li yang.⁴⁰Nga kum ngung Olive a ntiri anjang njeh leyong, keminiya ni nga ɓishi murun nghe ya, ate anjingung olive leyong ka soɓɓah anjih yang koh, ⁴¹Nga kuma amuna buna ni amuna ngalang , keminiya ni ah ɗig mami yong ngha, ate a wora njeh guro.⁴²Akukoro ka lih angung leyong ni agi ɗigna leyong ni njahli ya. ⁴³Biri ni ntiri yong ngha ka logshi muri bikuli ni bikuli; yong kanangiri yong ka nyera njahli binjeh ni binjeh. ⁴⁴Ih ka pah yong tangma, keminiya ni nga pih tangma agh, ih ka ɗig murung, le nga ɗig ngilla.⁴⁵Anyommoh ni kwa ka zu a muyong le ih pir yong ni ɗur yong sete juhri yong. Ga ka pag giri ate ni nteshikiri ri gih Yahweh Kulli leyong, nina agh ate bol alagbang le ni agibilla ni lagni yong ngha. ⁴⁶Anyommoh ni ka ɗigha muyong ninga giɗumna ni gi magtahɓi, ni a muri aminkah yong ka ke kene.⁴⁷Ate ni ngushi Yahweh Kulli leyong ni binmurubang ni yahlung ɓonna ngha nyongha a yeh kumɓuhro agh, ⁴⁸ngha nin agh nga gushi aɓa shiɓi muyong ni Yahweh ka tutti yong ngha; nga pag yi yang tumo ni yalo, a njimuru, a tehsalalng, ni a enna. Ih ka tig gitolla ma ndolong a melyong ate ih njuhro.⁴⁹Yahweh ka zuni aɓayong kukwo a muyong, logha ri tinna ngunjah ninga mama ngbang ki suhlini muri ga ih bol agh, ⁵⁰aɓayong aɓeni kunburi leyang ngha ni nyere ya agh; aɓayong ni ni kundum ma funna agh le nyha ki shin bogho ni ɗum agmurung bi abuna ma kyenina a agh. ⁵¹Ah ka lih makyenina le agiluwo leyong ni giɗigna njeh leyong sete girjah yong. Ni ah ɗaghi yong njigiri, muru njingung mapiyo, ko amuna ndah ma ɓaluwo leyong, ko anjuh leyong, sete a tigna yong njuhro.⁵²Ah ka bol yong a kunjere le alahmagula leyong kwa, sete alah ma kangnina ni agarrung ma logna kuli kwa wangha njahli a ba kwa agh a njeh leyong. Ah ka bol yong a kunjere le alahmagula leyong kwa a yeh njeh leyong ni Yahweh Kulli leyong pah yong ngha. ⁵³Nga lih njingung le ngiri yong, nguɓngiri amuna buna leyong ni amuna ngalang leyong, aɓeni Yahweh Kulli leyong woro pah yong ngha, a bollo ye ni a gigangshina mama aɓa shiɓi muyong ka parini yong ngha.⁵⁴Ɓeni ni ngoɓong le ni tengkurung a ntiri yong ngha- ka pag kiki ni muna ngih ni mahmi makunyahlung le, ni a ri jah amuna ni kwa ɗag agh. ⁵⁵Nina agh ni ih pah mwoh leyang ngirung le amuni ih ika lih ya, a te ni ih uwo ni ga ih ka lih kanangiri a bollo ye ni a gigangshina mama aɓa shiɓi muyong ka parini yong ngha.⁵⁶Ɓamah mama ni tengkurung le ngha ɓelele a ntiri yong ngha, ɓeni ni ki ingna a tig kushi njahli ya ate ni tengkurung ngha ni ɓelele le- ih ka pag kiki ri buri makunyahlung le, ni ri muni, ni ri muna ngalang le, ⁵⁷ni ri muni ni ɓilli piyo mama puro a ntiring le akushi ya, le a ri amuna ni ih bol agh. Ih vulo ih lih yang ate guɓung nyha sa ih lih ya, a kunbang bollo ye ni a gigangshina mama aɓa shiɓi muyong ka parini yong a yeh akunjere le alahmagula leyong ngha.⁵⁸Ngha ni mbolla atenana le gigilla ni kwa mama a nyongla a giɓomteng ni ya, nina agh ate gushi gigushina ni lullung ma pah ngoɓong le Yahweh Kulli leyong, ⁵⁹le Yahweh ka tig binkonna leyong ih shigra, nin mami aminkah yong; ah kum binkonna magula, mama ka tol kunbang ma saɓna agh, ni akonno mashihra, ma tol kunbang dudug.⁶⁰Ih ye ka zuni a muyong ɗeshili abinkonna le Egypt ni mɓangna ngoɓong le ya; ah kpahngha ri yong. ⁶¹Ɗeshiliya anongkonno kwa ni abinkonna ni kwa ni a nyongli a giɓomteng le gigilla ni ya agh, amamo wo ɗeshiliya Yahweh ka zuni a muyong ha sete njuhrina kwa. ⁶²Fittong leyong ni ka uwo, ko ke nyong ngha ninga amuna shienri ma ɓakuli a gogho, ate ni nteshikiri yong ri gih Yahweh Kulli leyong ngha.⁶³Ninga mama pa le Yahweh ki pagni binmurubang a paghi yong gimaɓonna ni ɓuhri yong ngha, nina agh ih ka pag binmurubang a tig yong mɓihya ni juhro. Ah pushi yong a njeh ni nga ingna nga kum ma. ⁶⁴Yahweh ka meshiyi yong kwa a ntiri aɓayong logha ri tinna ngunjah mwoh kena tinna ngunjah mamona; a be ni nga gushi akuli ni ni nyeri ya agh, ko yong ko akah yong. akuli le ngung ni tahli.⁶⁵A ntiri aɓayong ni ya ni nga kumi ololo agh, le usulo nyha ate aɓakushi yong ngha; Yahweh ka pah yong be ni yahlung koshiyina, njiung ma wuhyina, ni minlim ma aɓua agh. ⁶⁶Usulo yong ka ɗigha a pilliya a dum yong; duh ni ɓakara nga ɓang ngoɓong, le ni nga yeri tuhtangha le usulo leyong ngha.⁶⁷Ngha ni beri ya nga nah, 'Ih ɓoro a nah kapolla ni!' le ngha ni kapolla ni ya nga nah, 'Ih ɓoro ke berini!' Ate ngoɓong ni a yahli yong ni aga njih yong ka shin ngha. ⁶⁸Yahweh ka zuni yong Egypt ɗeshili a nji ri gissasamuru, nji ri njere mama nworo nwaɓi yong, 'Ni nga shin Egypt ɗeshiliya.' A be ya nga pah kananagiri yong gi magna bin aɓa shiɓi muyong ninga aguro abuna ni aguro amenah, keminiya ɓwa nyha ka kur yong ngha."

Chapter 29

¹Ah tehnana ni, ni Yahweh tig Musa eh bi waɓi ah muna Israi'la ah nje Mowab, ah tenang ni bura muri ogrung ni payi yong ngha a Horeb.²Musa gora a ɓa Israila kwa nah yi yang innshima ga Kulli pagha ah njiyong ngha ah nje Masar abin Fir'auna na denale ni nje yeya kwa . ³Gani ma guliyina ni njung shin gha na ga ka pag gha ni pa ngoɓong kwa. ⁴Ha ni kyari Kulli ni payong yalung yere gha ijung teh shin bang ahgle kirung te og bang.⁵Nbilla ni yong a lusung bogho woro bari a dagra le yong ni yayi ya a ngiri yong ngha a kara le yong ni yagha a kushi yong ngha. ⁶Nin nti dungshi gha ni in nna muna njikung ngha, ahgle mba ni ka bari yongha, a teh igh in yere mini Yahweh Kulli le yong.⁷Ingha in zuni a sihor murung Hesbon ni og murung Bashan, a puro a pag luwa ni yong nji bol yong. ⁸Shi agh inje le yang shi pi ah ɓa Reuben, ni Gadawa, ni nshile ah ɓa Manasa. ⁹Ingha ninale in gil ah tenana ogrung in pag yang ateh kumo le yong bura intiri gipagna le yong¹⁰In yongha in tang ni kiyari kwa ah dum Yaweh Kulli le yong ni muruna le yong ni kun vare le yong na a ɓa tenna le yong na ɓeni ki bol yong ngha na buna Isra'ila kwa. ¹¹A muna ma kenina le yong na mam yong, na biri ni diya ntiri yong ngha ah bin ɗigna le yong ni beni ki leyi yong ngung ni ɓeni ki tog muru gha.¹²In yongha ba teh ingha igna a ogrung le Kulli ni kaniya Yaweh Kulli le yong ni payi yong ni kyariya, ¹³Mama ika nyeshiyong aɓa leye, le ika ɗig Kulli le yong, ni ngha mouna waɓi yong ngha, ni ngha mama kaniya ah ka yong Ibrahim, ni Ishaku, ni Yakubu.¹⁴In yongni ni muyong ngi payi yong ogrung ni ni kaniya niya. ¹⁵Ni ɓeni kwa tag ni yong ba ni kiyari a dum Yaweh Kulli le sung, ahgle na ɓeni nya ba ni sung ngha ni kyari ya gha. ¹⁶In yere eh dina shi ɗigni nje Masar ni puro ni shipuri ntiring a bwagha.¹⁷¹⁸In shina ah gilang le yang shisa mama a gil ni ngung ni tali na gi fugna ma yinyiling ni ma damang, ni ah ntiri yang ngha in yere a ntiri yong ngha ɓa bura, ɓa mah, kunbware ahgle kan buri mama kunye pura ri Yaweh Kulli le sung, mama ka gugha kundum gilang le ah bayong ghogha in yere miligung ma tunag mama ka bil nji gung na ngosongung. ¹⁹Igha biye og yombang niya igh ka bongshiri igh ka na a yali, yang nongna njiye aghle ingigna ah tol kirung. Ga ka biyi gi ma sona ni ma nyunna.²⁰Yaweh ni ki lang, ɓeye gimashira leya. yalulale Yahweh ka sula muri ɓeye deshiya waɓkung ni a nyolo a ɓomteg niya ka bila muri ɓiye Yahweh ka ɓishili luli a kati. ²¹Yaweh ka pushi ah teh dumi dumo atiri a kunburi Isra'ila kwa, ateh gil waɓkung kwa ma ogrung mama ah nyoliya a bomteg ma gigilla niya .²²Ah minkawu ni uwa nzumo gha, a muna yong ni ka loga njum yong ngha ni biri ni ka zuwa nje ma sonna aka waɓ teg nga shin mongso ah muri njeni ni abin konna ni Yahweh tiyi njeyeya. ²³Ngha a fa shini. Ngu nje kwa pilla bol gishe ni muwatolo ngha, ba na jam giri gam aghle ngung ki tol njiya gubung nya ki sagha njeyeya, nigha mama a pinshi ni nje Sodom ni Gomarrata Admah ni Zeboyim mama Yahweh oshimurung a yalula ni kara. ²⁴Aka na na abwa, mang payi ke Yahweh payi nje ni ninga? mang pag tekushi kara yalula ni niga.²⁵Le abwa ka na ga peyi ya bungna ogrung le yang na Yahweh Kulli le a kayiyang mama pag niya a kunbang ni pushi ni yang nje Masar gha, ²⁶Ate ah wara aka gungha dum gilang a pi gulo, Kulli mama na yeriya gha mama nin payang ghaga.²⁷In peyi yalula ke Yahweh sula muri njeye, ini zuni waɓkung na nyolo ah bomtegniya. ²⁸Yahweh ubyang a njeje yang a yalula ni kara ni yalu ma pina, ke tig yang a nje ma sa ni kiyari niya.²⁹Yeri a gi waɓna mama a sogriya mami Yahweh Kulli lesungni ni muri keminiya agha ɓayo yeriya mamisungni ha kara loghole ngungja sun na minkasung, ate igh shi pagha a gi wanna na gi gilla.

Chapter 30

¹Nigha aga kwa ni ya kpani muyon ngha, moso ni juro ngah tigha a dunyong, le ngah ndensi yang a kum bangni nyongah atiri. Abayong ni ni yeri Kulliya, aba tesung kulli le yong piri yong ngha, ngha. ²Yere abin Yahweh Kulli le yong og ban ni tenana le yong agh ga pak ga kwa nayi yong ihbi npagha n kiyari-yong na aunayong ni kunyaliyong kwa ³Le Yahweh Kulli kah pushiyong an je guro le singiena leyong le ye kap yang a tiri abayong mama ni yeri Kulliya ngha Kulli mesini yong ngha.⁴Ngha abayong le yong ni a piriya a yanga bin jeh le Bakuli ngha ngha be ya Yahweh Kullile yong, le logha beh ya ih ka jim yong. ⁵Yahweh Kulli le yong ka zuni yong a njeh ni a kahyong dig mghamg mgha; ih pag yi yong gimabonna ni buhri yong uwor mama pag yi akahyong ngha⁶Yahweh Kulli le yong ka jab kun yaliyong. Jabba ma kun yong, ate ihbi anji Yahweh Kulli le yong ni usulole yong, ate nkung abba. ⁷Yahweh Kullile yong ka ti juro muri a bayong ni ki sibiyong ngha kw ana a benni ika sibiyang ngha, abayong ni ki tigyong ganiya. ⁸Nga pilla, ngah okbang ni Yahweh, le nga pagh ga kw ani tenanani ngi wabbo ni kiyariya.⁹Yahweh Kulli leyong ka goshi gikunna tumoh bunle yong na amuna ma ngun giriyong, ni muna ndahle yong, na gi soro leyong, ate gikunna; le Yahweh ye ka pa mumurubang a muri ih ka pa yong gikunna ninga mama panni mumuribang ma teyong ngha. ¹⁰Npagh ga ngha nongbang nitenanale YahwehKulli leyong ngha, ngha gil tenanale a gi pannale ni a nyonlo a gibonten le ma igale ni yah, ngha pilla bin Yahweh Kulli leyong ni kunyali yong ni usulole yong kwa.¹¹Ate tenanani gi paying nikariya ni ganyong ngha ni ye kene dunrole ka ganyong ngha. ¹²Nyah a Kuliya, ke gah nah, ‘Yabe ka kah a Kuli ate musung ate ka bulisung tengeh ihbi gan ogeh?¹³Ngha teya nyah te a malale a muruwa, ke ga nah, yan ka durah muruni ate musung ka zunisung ni ke ka tiksung sa oghi, ke sa paghi nina? ¹⁴Keminiya tenane ngha giyab ni we, a kunno ni kunyalo, ate a paghi nina.¹⁵Shina, ni kiyari mami a dunyong usuloni gimabwa, ni nluo ni gimashira. ¹⁶Ngha ogbang ni a gigillale Yahweh Kullile yong ngha a mama gi wabbiyong ni kiyari ya naggi Yahweh Kullileyong ngiya a jibini, le yen ngil tenanale na gigilale, ga abba gikunna leyong ka gog le Yahweh Kullileyong ka paying dun poshina anjeni ngha enni ngha ngha ate ihbi ndiyamuri. Keminiya ngha kun yaliyong pilla , ni okbang ngha ni nale man pilla ngu-ngha ngusa agilan.¹⁷Keminiya ɗigha Yahli yong pilla sah, ni ye ogh ni ɗagha na gugha dung a kulli ma sah ngha gushi ya, ¹⁸Le waɓne yong ni kari le ɗighne yong ngha juro; nigha non ɗignjah a njeh ni ngah ɗur Jordan nga ka a yeh ngah pag telle agh.¹⁹Ngwara bakuli ni njahli ihɓi ɗig waɓkun a muyong ni kari ngha gi tigha dun yong usulo ni luoh, amosso na ayommo; ninale tol usulo ate ih ɗigh njah, yong na minkahyi yong. ²⁰Mpag gah ate tol Yahweh Kulli le yong, ye bil tennane ni kpagha ari . Ate ini pag usulo le yong ni nonno digh njah le yong; mpag gah ate noono digh njah a ngunjeh Yahweh kaniyi a kahyi yong, te Abraham , Isaac, ni Jacob, ih pah yang."

Chapter 31

¹Musa woro ki waɓ atenana ni abin aɓa Israila kwa. ²Nah yi yang “Niɓiyeni ya myang ni bogho worotongno pura-muri wuramwhoh; Ni ngi gan puro a njibang ni nyere a lah agh; Yahweh nahna nghang , ‘Ni a ɗur Jordan ni ya! ³Yahweh Kulli leyong ihka woro a dum yong; ihka girjah anje ni a dum yong, nga ag yi bi yang. Joshua ka woro a dum yong ninga mama Yahweh waɓ ɓa.⁴Yahweh ka ‘Paghi yang ninga mama paghi sihon ye paghi og, a murung le aɓa Amor, ni nje leyang, ngha gir ni jahyang agh. ⁵Yahweh ka pa yong yang, le nga paghi yang ninga lagha ni kwa nlag ni yong agh. ⁶Ntengshiri yong le ntengshi yaliyong, ke nɓangngoɓong agh, ke nɓang yang ngha; ate Yahweh Kulli leyong, ini ih ging ni yong; ni ih sogli yong ko ih ɗag yong agh.”⁷Musa gor Joshua le nah yi a dum aɓa Israila kwa, “Tengshi ro le a tengshi yalo, ate aka wor ni aɓayong ni a nje ni Yahweh kaniyi yi akah yang ihka pah yang agh; aka pag yang ah tol giberi ni. ⁸Yahweh, ini ihka woro a dum mo; ihka gingni weh; ni ih sog lo ko ih ɗag wo agh; ka ɓangngoɓong ngha, ke ngiro ih wuh agh”⁹Musa nyongli gibilla ni le pih amalah ni, amuna Levi, aɓeni tol dorashi gi’ognung le Yahweh agh; ye osso pih aɓatenna le aɓa Israila kwa ginyonglina egh. ¹⁰Musa lag yang le nah, “A njum bogho tombari ni kwa agh, a kara ni ah tigha ma tol yi ɓayong tangma le yang agh, ngha ah pag ni njibunno abinnongho agh. ¹¹Ngha aɓa Israila kwa zuna a kundum Yahweh Kulli leyong a ba ihka tollo ih bin ɗigna le ni ya, aka bil gibilla ni ogho le aɓa Israila kwa.¹²Mkpaɓ ɓa aɓayong, abuna, amehna, ni amakenina, ni a biri leyong ni a akuunlah leyong agh, ate ah ogho ah aliya, ate ah gushi Yahweh Kulli leyong ah bil atenana le gibilla ni. ¹³Pag ga ate amuna yang ni ni yeri ya agh, ka ogho le ka aliyi gushi Yahweh Kulli leyong, ha kenne karo ɗigna leyong ni kwa agh a nje n inga ɗur Jordan nga ag agh.”¹⁴Yahweh nah yi Musa, “Shinna, kara ngha ki zu ngha ɗigna aka wuh ni ya; gor Joshua nzu ɗum mur yong a gungri bin kpaɓɓa ate nga pih lagbang.” Musa ni Joshua woro ki ɗum mur yang a gungri bin kpaɓɓa. ¹⁵Yahweh puro ari yang a gungri egh a luturu le nlagiri; luturu le nlagiri egh tangha a kun gungri egh.¹⁶Yahweh nah yi Musa, “Shinna aka nongho a nje ni aterro; a ɓayong ka logho ka pag gipagna ninga mahnjah ni ki pirtiye abiri kuli ni a ntiri yang a nje ni ah kah nghang agh. Aka puro a telling le ah ɓun ogrung ni mpag ni yang agh.¹⁷Le, a kara egh, yallula lang ka logho ari yang le nga ɗag yang. Nga songri kundum man gari yang le ah girjah yang. Agikonyalung ni agi ganshina duduk ka kum yang ha aka nah a kara egh, ‘Agikonya lung ni ni sulla ri sung ate Kulli lesung nyha ni sung agh?’ ¹⁸Ini ni na, nga songri kundum man gari yang a kara egh ate agimashira ni kwa ah wora ah pag agh, ate le ah wara ah pil ɗum yang nji bin a kulli ɓaɓa.¹⁹Niɓiyeni te ya nyongli yi Mur yong ngya ni le a aliyi aɓa Israila ni. Tighi kun yang, ate ngya ni ih ɗig waɓkun nan gari aɓa Israila. ²⁰Ate ngha nwara nzu ni yang anje ni nkaniyina giri nga pih akah yang agh, nje ni kihra ni muru-nyih ki ɓanghang agh, ngba ah lih ni giri ah ɗim ni le ah ɗigha aɓa kumo agh, le ah ka pilla ri akulli ɓaɓa ah pah yang gullo le ah ka jen nang le ah ka ɓun gi’ogrung lang.²¹Ngha agimashira ni agigangshina duduk sulli ni a muri aɓayong ni ya, ngya ni ka waɓkun a dum gang ninga ɓawaɓkun (ate ni ɓorro a kun aminkah yang agh). Ate nyerina agikuriyina ni ah kuriyi ni kyari ya , kedebang ma nga zuni ni yang a nje ni nkanniyi yang giri a muri ya.”²²Ke Musa nyongli ngya ni a kara egh aliyi aɓa Israila ni. ²³Yahweh pih Joshua muna Nun lagbang le nah, “Tengshi ro a tengshi yalo; ate aka zu ni aɓa Israila a nje ni nkaniyi yang giri a muri ya, ng aging ni weh.”²⁴Ngha Musa malli nyongli ni atenana le gibilla ni a giɓomteng agh, ²⁵Lag a Levite ni ki tol doroshi ma gi’ogrung le Yahweh agh le nah. ²⁶“Tol giɓomteng ma gibilla ni a tighi kahri doroshi ma gi’ogrung le Yahweh Kulli le yong, ate ih ɗigha biye ninga giwaɓkun a mur yong.²⁷Ate nyerine velle le yong ni mel tenna le yong; shinna ngha nwa uwo a njah ni yong ko nikyari, nvelliyina ri Yahweh; ke nwuh le ih pag niyellang? ²⁸Kpaɓ ɓang aɓatenna le akunburi le yong kwa, ni amagulla le aɓakuhrung le yong, ate nga waɓ atenana ni a kiri yang le ngor ɓakuli ni ngunjah a waɓkun a mur yang. ²⁹Ate nyerna ih njum wuh lang agh nga juhri mur yong kikir nga keng yi njere ni nlag yi yongagh; agikonyalung ka sulli yong a akara ni ka billa njum mi ya. Ga ka pag giri ate nga pag gimashira a dum Yahweh, ate nga aldangkun ni ih pag yalung-lulla ari agipagna bi yong.”³⁰Musa bil atenana le ngya ni a kiri kpaɓɓa le aɓa Israila kwa ha kenne a malla le.

Chapter 32

¹Mpeng kiri yong, nyong ni aɓakuli, le nahtengle ngunjah ih og atenana ni kunang agh. ²Le aliyigiri lang ih nyha ninga muru Kuli, le ga ngi waɓɓa ih ingnaring ninga tinna, ninga muru mawawa ari kusung ma ɓelele, ninga muru kuli deshil ari ambugiri.³Ate nga waɓ tenana lulli Yahweh ɓororo, nga tig gullo ari Kulli lesung. ⁴Tahli, tummo le ngha gerenteng; ate a nje kusung te kwa ngha ni nji teng. Ini Kulli m pah njiteng, mama nyha ni gimashihra agh. Ɓa njiteng ni pag gi njiteng ni.⁵Ah pagna gitiɓiyakun ari. Amuri ni ya. Giiriɓina leyang ni. aɓa njah ma pag nja ni agimanangna ni. ⁶Nga nwaɓ Yahweh ninga, yong ‘aɓayong managna ni ni yeriteng ngha agh? Ter yong ni ya, ɓeni gil tong ngha? Pag yong le tig yong.⁷Mbil yahli yong ri akunbang le akah ni wor agh. Nda

⁸Ngha Murung Kulli pih anje agibere yang ah ngha koriyi ni aɓayong machinching ah, tig anjang le aɓayong pyere ari gogho le amuna Israila.⁹Ate kassa mami Yahweh aɓayong le ni; Yakubu agh kassa ma gibere te ni. ¹⁰Kummi a nje ɓakatti, a ntiri ɓalusung ma wuhna ma kpatira; gɓari, le gangshiri ri gipagna le, le lelmuri ninga makun yahlung le.¹¹Ninga mama ngbang ki lelli muri ndah le ya ki billiya a kuli amuri amuni ya, Yahweh meshiyi kpatire le pon yong, le tol yang a njummi. ¹²Yahweh ni mwoh billi ni; Kulli le aɓayong masa ni nyha ni ni agh.¹³Tig yi eɓɓe a kuliamuri abang sissa le nje egh, lihni nini anjingung ma ɓabang egh, lihni nini nji ɓatahli, ni murung ni riflinty crag¹⁴Lih murung kihra ndah le nuh kihra nzuh, ni murung le amuna nzuh, anzuh ma Bashan ni ambul, ni kikaya mama ɓoro orbang kwa agh – ni a nnu mba-njingung ni ah luwo ninkila le anab agh.¹⁵Keminiya Jeshurun gullo nenne woro toh kushi – a gullo a nenne, a nenni kikir, a pangna murun - puro a tele Kulli ni gilli ya, le shiɓɓi tahli aɓɓa le. ¹⁶Ah tig Yahweh pag kiki ate abiri kuli leyang; ni agitiɓyankun ni ah lushini yali.¹⁷Ah ɗahri yi agimatenna ni Kulli ni ya agh-a Kulli nini a yere agh ah, a Kulli ni puro ari yang a kunbang ni ya, a Kulli ni ate yong ni ɓang ngha ah. ¹⁸Nmeshiyina nɗag tahli, ngha ɗig ter yong ah, ni njangshina Kulli ni ɓil yong ah.¹⁹Yahweh shina ga le shiɓi yang ate amunabuna le ni amunangallang le lushina yali ni na. ²⁰“Nga songri yang kundum mang,” nah, “le nga shin mang malla leyong ka ɗigha; ate ayong ni aɓa njah manangna, amuna nip ah njiteng nyha ri yang ngha ah.²¹Ah tig nang ngi pag kiki ri ga Kulli ni ya ah ni lushi yalang ni agi manangna leyang. Nga tig yang ah pilnjiung ari aɓ w ani aɓayong ni ya ah; ni nje mama ni yeri gubung ngha agh n inga tig yali yang ih lullo.²²Ate yalung lulla lang ngha ki goshi giche ki lih ha bin Makena le sheol; ngha ih lih ngunjah ni agisoro ni yali ya; agha ih mag yi atinna ankonno giche.²³Nga ɗami yang agikumkun; nga tah yi amuni lang kwa ari yang; ²⁴Ah juhro abi yahlo, binpinyina ka gan kun yang ni jirjahbang ma yalung lulla; nga tutti yi yang amihli anyamlusung, ni tunnang le aga ki kungno a tuɓu agh.²⁵Nyha ma ni garabuoh agh, ah gonnluoh, a akangnantullo gikonyalang ka pag ni na. Ih ka girjah basadeng kpaɓni munangallang ni ni yeri ɓabura agh ah, muna ni ki nuh kihra agh, ni ɓagulla ni mbu muri ya. ²⁶Nnah nga meshiyi yang kukwoh, ate nga tig ɗengse leyang ih ɓoro abin ɓayong machin chin.²⁷Ni mɓo mɓang aldangkun le ɓashiɓi murung ngha le, ih le aɓashiɓi mur yang ka ɓor yeri ga paggiri ya ih le ah ka nah, ‘Ah gushina bi sung,’ ke mpagna ah ga kwa.²⁸Ate Israila agh nje ni nyha nil agha agh ni, ni yeriteng nyha ri yang ngha. ²⁹Oh, ih le ah tenna njiung, ih le ah yerina ga, ih le ah ka shin ga ki zu yi yang ah!³⁰Ɓwa mwoh ka pir worotongnolum niyellang, le ɓari tig worotongnolum lum amwono, sete Tahli leyang magna yang, ni Yahweh pahna yang? ³¹Ate tahli le aɓeni ki shiɓimursung ah nyha ninga Tahli lesung ngha, ninga mama ma aɓashimur sung woro waɓ agh.³²Ate murunjingung puro ari murunjingung Sodom, ni puro ari aɓabang ma Gomorrah; anjingung-ɓongshina leyang agh anjingung-ɓongshina ma tunang ni; kpaɓa leyang lullo-lullo.³³Mba-njingung leyang agh tunang le agbafung ni, tunang mafunna le yuo nfwam. ³⁴Gah ah kur kuro ni ya mini nsongri ntig agh, ntig beng muri a ntiri agi kumna lang agh?³⁵Nwah gipagna manangna agh mameng ni ih mpah, ni ngoshe gipagna, a kunbang ni kushi yang ki shengri ni ya; kara gikonyalung leyang ɗigna gyap, ni aga ka zu a muryang agh ka kahri paggiri.”³⁶Ate Yahweh ka pih aɓwale waɓnjuo ma njiteng, ni ih ka shin gi’enna le aɓa pag yi tummo. Ih ka shin ih gullo leyang wahra, mwoh nyha wa uwo agh, ko aguro ko aɓeni ah mag yi yang bu agh.³⁷Le ih ka nah, “Yebang ni a Kulli leyang pag nghang, tahli ni ah ɓangha ah vullo ari yi, ³⁸A Kulli ni lih agi ɗahra ma nenniyina leyang agh, ni nuh mba-njingung ma aɗahra ginuhna leyang agh? Le ah logho ah agno; le ah ɗig gi ɓorro.³⁹Shin niɓeniya ih meng, meng ma, mini Kulli, ni ih Kulli maɓi sa nyha deshili ya; myang ngi wul nloh, meyang ngi pag usulo; ngi tig pye, nye ngi tig pye ɓilla, ni ɓung nyha ka asso a bi ngirungtenna lang ngha. ⁴⁰Ate nloshi beng kuli le nnah, ‘Ha nwa uwo ni usulo ki kenne, nga pagha.⁴¹Ngha nkoglikun garabuo ma kinkebeng lang agh, ni ngba beng ki toltinna zuni waɓnjuo ma njiteng agh, nga nwah gipagna manangna amuri aɓa shiɓimur rang, le nga nwah aɓeni nyha ki agnjiang ngha agh.⁴²Nga pag amuni lang ah ɓahra ni nkilla, ni garabuo lang ka saniyi nyam-ngnung ni nkilla le aɓeni ah bol agh, ni logho aria muri a mahulla le ɓa-shiɓimurung.⁴³Mpag binmuribang, yong anje, ni aɓwale Kulli, ate ih nwah ankilla le aɓa pag yi tummo; ih ka nwah gipagna manangna amuri aɓa-shiɓimuri, ni ih nwah ngoso nje le, ate aɓwale.⁴⁴Musa zu le bil-ɓororo ate nana le ngyah ni kwa a kirri aɓayong, ini, ni Joshua muna Nun. ⁴⁵Le Musa mal bil-ɓororo a tenana kwa abin aɓa Israila⁴⁶Nahyi yang, “Ntig yali yon gari atenana ni kwa nwaɓi yong ni kyari ya, ate nga lag amuna yong ah billi, atenana le gibilla ni kwa. ⁴⁷Ate teng manangna ni ga ɓiyong ngha, ate usulo leyong ni, ni ari ga n inga non ni bogho leyong a nje n inga ɗur Jordan nga agha ka ɗig mamiyong ngha.”⁴⁸Yahweh nahteng ari Musa a kara egh le nah, ⁴⁹“Eɓɓe a-tangsa le ankonno Abarim ni, Kulli le nkonno nebo, ngha a nje Moab, ki shin Jericho agh. Aka shin nje Canaan, ngha ngi pih aɓa Israila ih dig mamiyang ngha⁵⁰Aka wuh a muri nkonno ni aka eɓɓ agh, le aka kpaɓ ɓa abin aɓa lah yong, ninga mama Haruna ɓuwo ɓa Israila wuh ni a Nkonno Hur, ah kpaɓ ɓi abin aɓa liye agh. ⁵¹Ga ka pagha ate ni a pahnjiteng rang ngha a kundum aɓa Israila a kun muru Meribah ni Kadesh agh, ngha a Katti bumbom ma Zin agh; ate ni a billang ni guso nip ah gullo a kundum aɓa Israila agh. ⁵²Ate aka shin nje agh a dum mo, keminiya ni a ka nghang ngha, a nje ni ngi pih aɓa Israila agh.”

Chapter 33

¹Mosso ni Musa ɓwale Kulli pih aɓa Israila ke debang wuh agh ni ga. ²Nah: Yahweh zu a Sinai le logho a seir a mur yang. Poshibang dabeng a nkono paran, zu ni a worotongnolum lum le aɓa gerengteng. A bi ma lih ya le anyiɓa ni.³Ini nina, yali tolla aɓayong aɓayong magerenteng le ngha kwa bu wo, ah kpa kuso; ah ag tenana lo. ⁴Musa lag sung ni gibilla gibere ate kpaɓ ɓa le Yakubu.⁵A kubang egh agh murung ngha nghang a Jeshurun, ngha amagulla le a ɓayong kpaɓna agh, ah kunburi ma Israila kwa binmona. ⁶Le Reuben ih ɗigha ke ih wuh agh, keminiya le abunna le ɗig fitong.⁷Ga ni ki pag kumɓoro le Yahuda, Musa nah; Og, Yahweh, gih le Yahuda, le a zuni abin aɓayong le eshili. Wolrung temuri; ɗig angna a muri ɓa shiɓi muri.⁸A muri Levi ya, Musa nah:Thumin lo ni Urim lo agh mami ɓa njiteng lo ni, ɓeni mwoh a mommo a Massah agh, ni ɓeni a nohnoyiro ri a kunmuru Meribah agh,⁹ɓeni nah a muri tehri ni ngih ih, “Ni nshin yang ngha.” Ko ɗumo yerina amuna ngih ya, ko ih ka ɗengshe ni amuni ya. Ate lella muri tenana lo, le billa ogrung lo.¹⁰Aliyi Yakubu agibilla lo ni Israila gigilla lo. Ih ka tig gi susunang a dum mo, ni gipahna pingsa kwa a muri deshile ɗahra lo.¹¹Pah ɓoro, Yahweh, agikumna le, le a ag tummo bi. Buniyi a le aɓeni logho ari ya, ni mami aɓeni yaliyang ni tolli ya agh, ate ni ah log deshili ya.¹²Amuri Benjamin agh, Musa nah: Beni yali Yahweh tol agh ɗigha a lelmuning a kahri: Yahweh gbari a kara agh kwa, le ɗigha a ɓakaɓi Yahweh.¹³A muri Yusufu agh, Musa nah: Le Yahweh ih pih nje le Kumɓoro ni agima ɓonna ma ɓakuli, ni tirma, ni limma ni nzali ya.¹⁴Le nje le ih kumɓoro ni agimaɓonna le agi ɓabang le ashienri, ¹⁵Ni agimaɓonna le ankonno le akah, ni agimaɓonna le adingling ni ha ki kenne agh.¹⁶Le nje le ih Kumɓoro ni agimaɓonna le ngunjah ni agidudug le, ni lulling ma ɓonna le ɓeni a lusung agh. Le kumɓoro ih zu a muri Yusufu, ni amuri muri ɓeni ɗigna munamurung mabunna amuri amunabunna le terri ya.¹⁷Mamalla le dengndah, ini murang, ni anjemme le agh anjemme le ɗengndah lusung ni. Ni yang ni ihka tutti ni aɓayong, yang kwa, ha kenne ari malla le ngunjah. Ah Afraimu worotongnolum-lum ni ga; aworotongnolum le Manassa ni ga.¹⁸Amuri Zebulun agh, Musa nah: pag binmuribang, Zebulun, a pura beng lo, ni weh Issachar, a agungri lo. ¹⁹Ah ka gor aɓayong a ankonno. Biye ni ah ka pah agi ɗahra ma pahnjiteng nghang. Ate ahka nuh agi dudug le asallang magulla, ni ari anjisallang ni kunmuru sallang magulla agh.²⁰A muri Gad agh, Musa nah: Mossoni ni ɓeni ɓuhri Gad agh. Ih ka ɗigha biye ninga yim mangallang, ihka saniyi kikaɓung ko muning.²¹Pih muri maɓonna ni orrbang kwa agh, ate koriyo nje le magulla ngha nghang ah tigha. Zu ni amuri aɓayong. Pag waɓnjuo le Yahweh ni agibilla le ni Israila.²²A muri Dan agh, Musa nah: Dan agh muna yim ni ngha tah puro a Bashan agh.²³A muri Naphtali agh, Musa nah: Naphtali, ɗungso ni dumposhina, ni ɗungso ni kumɓoro le Yahweh, ag nje ni njima nje ni njimalih agh ih ɗig mamoh.²⁴Amuri Asher agh, Musa nah: Ih Asher ih kumɓoro orr anshille amunabunna; le amunabunna le terri i hag yi, le ih par kushi a murung olive. ²⁵Le angunglah leyong ih ɗig gifungna ma ndolong ni bronze; ha ɗigna lo ngunjah, ini lel muro ka non ni na.²⁶Ɓwa nyha ninga Kulli le Jeshurun agh, ɓeni ki suhlo a kuli ate ih ka asso agh, ɓeni suhlo a kuli ni gusso le ya.²⁷Kullini mala le nyha nghang agh ini pag bin ɗigna lo, bihni mala le nyha nghang agh ini ki angno. Yangha ih piriyi wo aɓa shiɓi muro, nah, “Gir jahyang!”²⁸Israila ɗigni ololo. Biɓilla le Yakubu ngha ɗigni muri a nje ma njigiri ni muru inabi; ba tirrima pura a kuli ki kpah nghang ngha.²⁹Akumɓoro lo gog na, Israila! Yang ninga weh, ɓayong ni Yahweh ashi ya, tongho angna lo, ni garabuo ma murung lo? Aɓa shiɓimuro ka zu abin no ki koshiyo; aka pariyi abin magulla le yang a nje.

Chapter 34

¹Musa pura a njeh Mowab kehna nkonno Nebo, a bikuli le Pisgah, mama ki shin Yeriko agh. A be ni Yahweh ɗumi njeh Gileyad kwa ha Dan, ²ni Naftali kwa, ni njeh Ifraimu ni Manasseh, ni njeh Yahuda kwa, kehna nji gangrah le ngih salang magula, ³ni Negev, ni nongho le ɓongrong le Yeriko, lah magula le akahn, ha Zoyar.⁴Yahweh nah yi, “Njehni ni nkaniyi Ibrahim, Ishaku, ni Yakubu giri, ngi nah, ‘Nga pih aminkah yong ni’ Nɗagno ih ɓi a shini ni njioh, keminiya ni awo ingna a yeh agh.” ⁵Nina agh Musa guro le Yahweh, wuh a beh a njeh Mowab, ninga mama tenana le Yahweh waɓni ya. ⁶Yahweh lingshi a ɓongrong njeh Mowab a Bet Peyor, keminiya ɓwa nyha yeri ba nkiliya le pag nghang ngha ha ni kyari.⁷Musa ngha ni bogho woro topur mwoh ngha wuh ni ya; njih ni wuhyi ya, ko masso le ashi ya. ⁸Aɓa Israila gonno ɓuah nluo Musa a ɓongrong Mowab ha akara woro mwoh pur lum, le ngha akara gonno muri nluo le Musa malli ya.⁹Joshua muna Nun ngha ɗungshina ni bongho ma yeriteng, ate mama Musa wara par bih a muri ya. Aɓa Israila oghi le pag ga Yahweh lagni Musa ih ɓi a pag ga.¹⁰Ɓa agkuntumo bin Kulli nyha logha njeh Israila ninga Musa agh, ɓeni Yahweh yeri kundum ni kundum agh. ¹¹Ɓa agkuntumo bin Kulli nyha ɗeshili ninga ini a giɗunna ni ma mag tahɓi ni Yahweh tutti pagha a Masar agh, bin Fir’auna, ni aguro le kwa, ni a muri njeh le kwa. ¹²Ɓa agkuntumo bin Kulli nyha ɗeshili ninga ini ya a gima gulla, agi pah ngoɓong ni Musa pagha a dum aɓa Israila kwa agh.

Joshua

Chapter 1

¹Niɓeniya gire zu a nzum wuh le Musa guro le Yahweh, ke Yahweh nahteng ri Joshua muna Nun, magula ɓa angni Musa, ki nah, ²"Musa guro lang wuhna. Niɓeni nina agh, logho a ɗur Urdu ni, a weh ni aɓayong ni kwa, n'íngna njeh ni ngi pahyang- bin aɓayong le Israila agh. ³Nwara mpah yong ba kwa kushi yong ka par agh. Nwara mpah yong ni, ninga mama ognirung ni Musa agh.⁴Logha ɓalusung ni Lebanon, ha kukuwo ha ngih salang magula, ma Euphrates, anjeh le aɓa Hittiya kwa, ni ha kena Ngih salang magula, ba kara ki ingni nghang ngha, ka ɗig njeh leyong. ⁵Ɓung nyha ka gan tangha dummo a yeh akara ma usulo lo kwa agh. Nga billi weh ninga mama mbilli ni Musa agh. Ni ngi pura telo ko ɗagho agh.⁶Tengshi ro ni tengnjiung. Aka tigha aɓayong ni a tol gibere ni njeh ni kaniyi akah yang giri nga pah yang ngha. ⁷Tengshi ro ni tengnjiung yarata. Tig njioh a bil agigilla ni kwa guro lang Musa lagni ya. Ka kengha ri nji kahtang ko nji lih ya, nina agh ate aka kum ɓuhro ba kwa a kahnghnag ngha.⁸Ɗigna giɓomteng ni ni ki ɗag kuno agh. Ɗigna aka ɗengsa muri duh ni kara kwa nina agh ate aka tig njioh ri ga kwa a nyonglo a yeh agh. Le aka kum mosso ni ɓuhro. ⁹Ni nworo lagho agh? Tengshi ro ni tengnjiung! Ka ɓang ngoɓong ngha. Ke uih ɓi ngiro wuh agh. Yahweh Kulli lo ngha ni weh ba kwa a ken nghang ngha."¹⁰Le Joshua lagha amagula le aiku.ayong, ¹¹"N'ingna a ntiri ɗamma le n'lagha aɓayong, 'N'alla agi lih ate muyong. A yeh akara tahro nga ɗur Urdu le nga ingna nga kum njehni Yahweh Kulli leyong ki pah yong gikunna agh.'"¹²A bin aɓa Ruben, aɓa Gad ni kanda kunvarre le Manasseh agh, Joshua nah, ¹³"Ɗengshi ni tenana le musa guro le Yahweh, ngha lagno nah, 'Yahweh Kulli lo ngha ki poh usulo, le yangha ih poh njeh ni.'¹⁴Amah yong, ama kyeninna leyong, ni agi luwo leyong ka ɗigha a njehni Musa pah yong a nzum Urdu agh. Keminiya agara ɓa luwa leyong ka wor ni amuna ngihyong ka angni yang ¹⁵se te Yahweh pih amuna ngih yong usulo ninga mama pah yong ngha. Ɗeshiliya le aka bol njeh egh ni Yahweh Kulli leyong pah yong ngha. Le nga nyerre a njeh leyong nga bollo, njehni Musa guro le Yahweh pah yong a nzum Urdu, ba kara ki log nghang ngha."¹⁶Le a pil yi Joshua, ki nah, "Ga kwa a lagni sung ngha sa paghi, le ba kwa a tahshi sung nghan ngha sa kah. ¹⁷Sa bil tenana lo ninga mama shi billi Musa agh. Ih ɓi Yahweh mwoh Kulli lo ih gingni weh, ninga mama gingni ni Musa agh. ¹⁸Ɓeni kwa pil nzumi ri lagha led shiɓi bil tenana ni a lagni ya a wol nluo yang.Giri mwoh tengshi ro ni tengnjiung."

Chapter 2

¹Le Joshua muna Nuntahshi aɓwa ɓahri a songro aɓa iɓshingipagna a pura Shittim. Nah yi yang, "Nworo, nken mfashi lah Jerocho." A woro le a kenna a leh manjah, ɓeni lulli ih Rahab agh, a suhli nghang. ²A waɓne murung le Jericho, "Shina, abuna le Israel zuna ate iɓshingipagna njeh." ³Murung le Jerocho tahshibang ni kuntumo bin Rahab le nah, "Pushi abuna ni zu a bino, aɓeni ingna a loh agh, ate a zu ate iɓshingipagna le njeh kwa."⁴Keminiya bamah ye tol la buna ni ɓahri ya songro. ke pilla, ih egh abuna zu na binang, keminiya ni yeri ɓah a pur nghang ngha. ⁵A ɗangna ɓah kikara, ari kunbang ni agiri kunjere, ya. Ni yeri ba a wor nghang ngha. Nlogle ih kunyang ingha kara ih songha tayang ngha."⁶Keminiya bol layang songro amuri kangna piya gara vaglah na ɗama a muri kangna agh. ⁷Ke aɓakuru songha tayang a njere ni kika a logle a ɗuri Jordan. ngha aɓa piritiyand puri ya ama gir kunjere.⁸A ɓeh ni sang nongha njali ni duh agh, ke bama ye zu amuri kangna biyang. ⁹nahyi yang, "nyerina ni Kulli wale payong njeh ni ngobong leyong kpana ri ɓayang. Aɓayong ni kwa ɗigha a njeh nyha ka kariya a dung yong.¹⁰Shi wara shi ogh pag ngha ni Kulli yungshi ni muru Sallang ma Bangna agh a te muying ngha in puri a Masar agh. Ye shi ogna nga ih paghi a murung ɓahri le aɓah Amoriya a nji ginni Jordan-Sihon ni Og-mama ih ɓiyi kikassa. ¹¹Ingha shi ogni tenghe ninga ngha, kunyahli sung pura risung na iritenna pura ri ɓeni kwa agh-ake Murung Kulli leyong, inni Kulli a bi kuli ni ngunjah bin njeh.¹²Niɓeniya, miyang gi jim yong ih kannigiri ni Kulli, nigha mama pagni yong nieh ya, ngha pag ngha ni leh terang kwa. Ɗumang ga ka ɗumo ¹³ngha ɗag terang, ngya, aminburang, aminyemang na aɓalahyang kwa njag agh, ngha ashi ussulo ri wuh."¹⁴Aɓune nahyi, "ussulo le sung ate mamoh, ha kikani a nluoh! ɗigha na waɓ telesung, le, ngha Kulli pasung njeh ya shi tolgho gani ni ariya aro agh."¹⁵Le sulyang njali a nji mbede ni guri. Lah ni ɗigha aye ngha agili ri ɓagha lah njeh egh. ¹⁶Waɓɓi yang, "in wora nkonno ike nullo ate ke aɓa alyong a kunyong ngha. Ih vulla a ɓeh kara tahro se te aɓa alyong nyere, A wor woro leyang." ¹⁷Ke aɓune nahyi, sa pushi musung a ri kaniyigiri a tigsung shi kaniyi ya ngha na pag gha nghang ngha¹⁸Shi zu a njeh la, a ka kur teshiligiri ma bangna ari mbede susuli nghang ngha, aka kwaɓɓa a tehro, na ngwo, aminburo na minyemo na aba leh atehro kwa. ¹⁹Beni kwa pura a loh wora njibang a muri njere ngha nkilla leyang nyera a muyang ni ɗigha bisung ngha a ye ngha. Keminiya bung ɗigha ri beni kiwa a lah bino agh nkilla le ih yera a muri.²⁰Keminiya ɗigha a waɓ telesung, shi pushi na musung ri kaniyigiri ni shi kaniyi ya." ²¹Rahab pil yiyang, "Ɗeyi ngha waɓɓa ihɓiɗighana." Ke ɗangyang a woro. Le kur nguri ma bangna ri mbede.²²Ke ɗangni a wora nkonno a ke ɗigha ɓeh kara tahro ha aɓa alyang nyere. Ke aɓa alyang shiniyi bang kwa anjinjere na shin gumungha.²³A ɓunne ɓahri ya nyere nduro zu a bin Joshua muna Nun, a waɓɓi ga kwa pag yangha. ²⁴A nahyi Joshua, "njitengni Kulli pahna njeh a bishung. Aɓuwa ni kwa a njeh agh kikariya a te musung."

Chapter 3

¹Joshua logni durubang, le ah ɗag Shettim . A zu a Jordan, ini ni aɓa Israel, le a ɗammah be kedebang a ɗuro.²A nzum akara tahra agh, amagula wora ntiring le ɗammah; ³ah lagha aɓayong, "Ngha nshin doroshi ogrung le Yahweh Kulli leyong, ni amalah ni ntiri aɓa Levi ya ki tolli ya, ɗigna nga ɗag ba le ni kuratye. ⁴Ɗigna ntiri yong nini ka nonno ken nonnobung worotongno lum. Ke ih nzu a kahri gyaɓ agh, nina agh ate nga shina njinjere mayenni nga billa, nganɗiya ni pa nkena nji ba agh."⁵Joshua nah yi aɓayong, "Ngil muyong kunwar kaberi, ate Yahweh ka pag agi magtahɓi a ntiri yong." ⁶Le Joshua nah yi amalah, "Ntol doroshi le ogrung nghe, le nwora dum aɓayong.⁷Yahweh nah yi Joshua, "Ni kyari ya nga tigho ɓayong magula a nji Israel kwa. Aka yere ih Mini ni Musa, Mini nga ɗig ni weh. ⁸Aka lagha amalah aɓeni tol doroshi le ogrung ngha,, 'Ngha a zu a gerebang le muru Urdu agh, ɗigna aka tangha binmona a Ɓanghamuru Urdu.'"⁹Le Joshua nah yi aɓa Israel, "Nzu a ba, ni teshikiri yong a ri atenana le Yahweh Kulli leyong." ¹⁰Le Joshua nah, "A nji ri ga ni nga yerini ih Kullini ni usulo ngha ntiri yong, le ih pussa a dum yong aɓa Canaan, aɓa Hitti, aɓa Hivi, ni aɓa Perizzi, aɓa Girgash, aɓa Amori, ni aɓa Jebush. ¹¹Nshina! Doroshi le ogrung le MurungKulli le ngunjah kwa ɗura a dumyong a Urdu.¹²Niɓeniya tariyi abuna lumpur ɓahri pura ri akunburi le Israel, mwoh pura ri mama kwa agh. ¹³Ngha ɓakushi amalah ni tol doroshi le Yahweh, MurungKulli le ngunjah kwa, dog amuru le Urdu agh, amuru le Urdu ka kasa, ni amuru mama ki suhlo a nji makuli le ɓanghamuru agh ka ɗag te ɓangha le ih tangha a ɗamma mwoh."¹⁴Nina agh ngha aɓayong puri a gungri leyang a ɗur Jordan agh, amalah aɓeni tol doroshi le ogrung ngha woro a dum aɓayong. ¹⁵Ni sashibang ngha aɓeni ki doroshi ya zuni bin muru Jordan, le akushi amalah ni tol doroshi ye ishini akushi yang a muru agh- niɓeniya Jordan wamna a kuni kwa a yeh kunbang le pongissoro kwa- ¹⁶amuru ni pura makuli ki ɓang ngha tangha ɗamma binmona. Mure ɗagte vangha logha kukwo. Amure ɗagte ɓangha logha ri Adam, lahmagula ni kahri Zarethan ngha,billa suhla a ngihsalang magula le Arabah, Salangmagula le Muah. Aɓayong ɗuro gyaɓ ni Jerocho.¹⁷Amalah aɓeni tol doroshi le ogrung le Yahweh tangha a muri njahli ma nyumna a ntiring le Jordan ha sete aɓayong le Israila kwa ɗura a muri njeh ma yumna.

Chapter 4

¹Ngha aɓa Israila ɗuri Urdu kwa agh, Yahweh nah yi Joshua, ²"Tahriyi muri abuna lum pur ɓahri a ntiri aɓayong, mwoh ka pura kunvarre ni kwa agh. ³Ga ni aka lagni yang, 'Ntolla atahli lum pur ɓahri a ntiring Urdu a bah amalah tang nghang a njeh ma yunna agh, nzuni yang le nongshi yang ba nga nong nghang ni duh ni ya.'"⁴Le Joshua gorra abuna ni lum pur ɓahri aɓeni tahriya a ntiri akunvarre le Israila, ɓwa mwoh pura kunvarre mwoh. ⁵Joshua nah yi yang. "Nwora dum doroshi le Yahweh Kulli leyong a ntiring Urdu. Ɓeni kwa a ntiri yong ngha ka tol tahli mwoh a melli, pyerra ri gogho le akunvarre le aɓa Israila.⁶Ga ni ka ɗig giɗumna a ntiri yong ate ngha amuna yong ihli yong a yeh akara ni ki zu agh, 'Mang pag tekushi atahli ni a a bin yong?' ⁷Le nga nah yi yang, 'Muru Urdu kassa a dum doroshi ma ogrung le Yahweh. Ngha ih ɗuri Urdu agh, muru Urdu egh kassa. Nina agh atahli ye ih ɗig gi ɗengshina a bin aɓa Israila ha malla le nyha.'"⁸Aɓa Israila pag ninga mama Joshua lagni yang ngha, le a tolla atahli lum pur ɓahri a ntiring Urdu, ninga mama Yahweh nah yi Joshua agh. A tangshi atahliye billa ri gogho le akunvarre le aɓa Israila. A tol atahli ye bih yang ba kwa aka ɗam nghang ngha le an tangshi yang be. ⁹Le Joshua tangshi atahli egh lum pur ɓahri a ntiring Salang Urdu, a ba akushi amalah ni tol doroshi ma ogrung tang nghang ngha. Gi ɗengshina egh ngha uwa be ha zu ni kyari.¹⁰Amalah ni tol doroshi agh tangha a ntiring Urdu ha se ga kwa Yahweh tig Joshua ih waɓih pagri, ninga mama kwa musa tigni Joshua agh. Aɓayong kahra le ɗuro. ¹¹Ngha aɓayong kwa woro ɗuri ya, doroshi le Yahweh ni amalah osso ɗuro a shinale ɓayong kwa.¹²Kunvarre le Ruben, kunvarre le Gad, ni nshiule kunvarre le Manasseh ɗura dum aɓa Israila le kpaɓa ɗig ɓa tahluwa, ninga mama Musa waɓih yang ngha. ¹³A kah abuna woro tongno lum lum ihne ni kur ri yang ate luwa ɗura dum Yahweh, ate pag luwa a ɓakati Jeriko. ¹⁴A kare ya Yahweh tig Joshua gulo a nji Israila kwa. Agushi-ninga mama a gushini Musa agh-a yeh akara le kwa.¹⁵Le Yahweh waɓtenana ri Joshua, ¹⁶"Tigha amalah aɓeni tol doroshi le ogrung ih ɓi a pura muru Urdu."¹⁷Nina agh Joshua tigha amalah, "Puro a muru Urdu." ¹⁸Ngha amalah ni tol doroshi ma ogrung le Yahweh puri a ntiring muru Urdu agh, ngha a logshini ɓa kushi yang a pahri a muri njahli ma yunna, le muru Urdu nyera be le ɓunno kun salang, ninga mama woni ni a kara ihne ni ɗur agh.¹⁹Aɓayong nghe ɗur Urdu a kara ma lum le shienri ma kunduna. A ɗamma a Gilgal nji manjeh le Jeriko. ²⁰Atahli lum pur ɓahri ni a tolla a Urdu agh, Joshua tangshi yang a Gilgal. ²¹Nah yi aɓa Israila, "Ngha aminkah yong ihli akahyang a kunbang leyang ni ki zu wa, 'Mang ki pag atahli ni?²²nwaɓih amuna yong, ''Ba ni Israila ɗur Urdu a muri njeh ma yunna ngha.' ²³Yahweh Kulli leyong yumshi muru Urdu ate muyong, ha nɗuri nji gini, ninga mama Yahweh Kulli leyong pagni ni Salang Kaglih ya, mama yunso ate muyong ha ɗuri ya, ²⁴nina agh ate aayong ni kwa a ngunjah agh ka yere ih bih Yahweh ya ma dungrina ni, le nga gushi Yahweh Kulli leyong ha ke kene."

Chapter 5

¹Kara ni amurung le Amoriya a nji-nakuli a Jordan agh, na amurung la aɓa Kanaana, nigha a kun Sallang Magula agh, ogni ih Kulli yunshina muru Jordan ha ke aɓa Israila dur agh, yahliyang ma uboh ngobong ma kpa riyang bogho pura riyang ate mura aɓa Israila.²A kunbang egh ngha Kulli nahyi Joshua, "Tul anjibuwo ma tenna ihbi jaɓɓa a muna bunale aɓa Israila." ³Joshua tul yi muri anjibuwo ma tenna jaɓɓa amuna bunale aɓa Israila kwa a Gibeath Haaraloth.⁴Ga ni paghi ke Joshua Jaɓ yang: Amuna buna ni kwa pura njeh Masar agh. ⁵A ke abunna ni kwa pura a Masar agh Jaɓna, niɓeniya, ngha a dangni Masar agh amuna `bunna ni kwa aɓilla a lusung na kumo a jaɓ yangha⁶A aɓa Israila gangla lusung bogho woro ɓahri ha ke aɓayong, a ke, aɓunna ma luwa leyang kwa ni dang Masar agh, wuh, ate nah teshi kiriyang a ogh tenana le Kulli ya. Kulli kaniyang giri ɓuwa ya ngha tayang ka ingna njeh ni waɓɓa ih pah yang ate mura a kayang ngha, njeh ni ki sungli kira ni nyi ang. ⁷A munayang ni Kulli loghshi a tukushi yang ke Joshua Jaɓɓa, ate mama na jaɓ yang a njere ya.⁸Ngha a jaɓ niyang kwa agh, a digha ba suli nghang ngha ha ke njjpye leyang ɓilli. ⁹Le Kulli waɓɓi Joshua "a ntiri kara nyha mpushina iribiyina Masar riyong." Te, ke a gor beh Gilgal ha tollo zu ni nikari.¹⁰Aɓa Israila digha a Gilgal. A pag Njibunno duro a muri kara lupur inne a nsheri egh, ni kupulla, a njollo ma Jericho. ¹¹Kara pitte Njibunno duro agh, a kara egh, alih gi soro njeh, brodi ni logha and njigiri ma tonna.¹²Le manna tagha a karah ni a lih ni gilih njeh ya. Manna nyha wa oyi a aɓa Israila ngha, keminiya abogho egh ya a lih agilih ma njeh Kanaana.¹³Ngha Joshua tollo ɗigni gyaɓ ni Jericho agh, ke mag nji ih shin la, shinna, ɓuwa ngha tangha ɗummi; pushi garaboh a bih. Joshua kenna binni ke nah, "A wongha te musung ko ate murah aɓa shiɓinji sung?"¹⁴Le nah, nyanah, te mini magula la aɓakurung le Yahweh. Niɓeniya nzuna. "Ke Joshua kpah dumi njahli gushi le nahyi, "mang magulla lang ki waɓɓi gurole?" ¹⁵Magula la aɓakurung le Yahweh nahyi Joshua, "Pushi kurah lo a kuso, ake bin ma gerenteng a tangha." ini pag gah Joshua pag ngha.

Chapter 6

¹Niɓeniya a griyina akunjere ingna Jeriko kwa ate aɓa luwa lsraila. Ɓwa nyha ka ingna ni puro agh. ²Yahweh nah yi Joshua, “Shina, nwara mpoh Jeriko a boh, ni murung le, ni agara luwa le.³Ɗigna nga kangni lah magula egh, abuna ɓa luwa kw aka kangni lah magula egh kusung mwoh Ɗigna nga pag ga ma kara topurmwoh. ⁴Ɗigna amalah tonɓahri ka tol anjeme njuh tonhahri a dum doroshi. A kara ma tonɓahri ya, ɗigna nga kangni lah magula egh kusung tonɓahri, le amalah ka tong njemgula.⁵Ɗigna aka tong ngih gula le njeme njuh, le ngha n’og ɓuah le njemgula agh aɓayong kwa ka mag ngih jollo, le ngarung lah magula egh ka sogla njeh. Ɗigna aɓa tahluwa ka logni luwa, ɓeni kwa ka ingna sagli.”⁶Le Joshua muna Nun gor amalah le nah yi yang, "Ntol doroshi ma ogrung, le Ih ɓi amalah tonɓahri tol anjemgula njuh tonɓahri a dum doroshi le Yahweh. ⁷Nah yi aɓayong, "Nginya nkangni lah magula egh, le aɓa kurrung tahluwa ka ag yi doroshi le Yahweh dunna."⁸Ninga mama Joshua woro waɓi ɓayong ngha, amalah tonɓahri ka tolla anjemgula tonɓahri ma njeme njuh a dum Yahweh. Ngha a tollo a ɗigni gyaɓ ɓa, a tong njemgula. Doroshi le Yahweh ngha kpah tahyang. ⁹Aɓa kurrung luwa ngha a dum amalah, le a yangha a tong njemgula, keminiya aɓa lelbang nzumo ki ginya nzum doroshi, le amalah ki tang tong njeme leyang teɓi.¹⁰Keminiya Joshua lagha aɓayong, ki nah, “Kei h ɓi nmag jollo, ke ih ngiyong ɓi pura dabeng ngha ha se karani nwaɓni yong nmag jollo. Le kunbang nghe ni nga mag ni jollo. ¹¹Nina agh le tigha ih doroshi le Yahweh ih kangni lah magula egh kusung mwoh kare. Le a nyera bin ɗamma leyang a nong nghang ni duh egh.¹²Joshua log niberi le amalah tol doroshi le Yahweh. ¹³Amalah tonɓahri, aɓeni tol njemgula ni tonɓahri ngha dum doroshi le Yahweh, a ging jeyi jeyi a tong njemgula. Aɓa kurrung tahluwa ngha dum yang. Keminiya ngha aɓa lel nzumo ginya a nzum doroshi le Yahweh ya, le njemgula tangna ɓuah. ¹⁴A ginya a kangni lah magula egh kusung mwoh a kara ma ɓahri le a nyera bin ɗamma leyang. A pag nina ha akara topurmwoh.¹⁵A kara ma tonɓahri ni a logni ni beri kpikpi, ni durubang, le a ginya a kangni lah magula egh ninga mama pag le a pag ga, kunbang ni ya kusung tonɓahri. ¹⁶Ngha a kara ma tonɓahri ni, amalah tongni anjemgula, ini Joshua lagni aɓayong, “Nmagjollo! Ate Yahweh pahne yong lah magula egh.¹⁷Lah magula egh ni kwa a yeh ya a tighi sa ate Yahweh ate juhro. Rahab manjah wo ni ka ɗig mwoh-ini ni aɓeni kwa a leh ya-ate songriuna aɓa kuntumo ni a tahshi ya. ¹⁸Keminiya ate muyong ngha, nlel muyong a muri tol ga a tigsa ate juhro agh, ate mama nzum tighi yang nyonglo ate juhro agh, le n’ni nyere ntol mwoh a ntiriyang ngha. Mpag ga nina le, nga tig ɗamma le Israila ga ɗigha aka juhro le nga zuni gana a muri. ¹⁹A azurfa, zinariya, ni aga a gil ni tagula ni ndolong ngha a tig yang sa ate Yahweh. Ɗigna a kane a bin tig gikunna le Yahweh.”²⁰Nina agh aɓayong magjollo, le a tong njemgula. Niɓeniya ngha aɓeh ogni ɓuah le njemgula agh, a mag ngih jollo, ngarung sogla njeh, le ɓeni kwa agh ingna huwar le a ag njeh egh. ²¹A juhri ga kwa a lah magula egh ya kukpasha ni kun garabwo-ɓabura ni ɓamah, makyena ni magula, andah, anjuh ni ambuljeng²²Le Joshua nah yi abuna ni ɓahri zu iɓɓa shin njeh egh ya, “N’ingna a leh manjeh. Mpushi nzuni ni aɓeni kwa nini ya, ninga mama nkaniyi ni giri ya.”²³Nina agh abuna ni ɓahri ye agh ingna le pushi Rahab. A pushi tehri, ngih, aamuna ngih, ni aɓwale kwani nini ya. A zuni yang a bang nzum ɗamma le Israila. ²⁴A pingshi lah magula egh ni aga kwa a yeh ya. Se azurfa, zinariya, ni agi tol tagula ni ndolong ngha a suɓyang a bin tig gikunna a leh Yahweh.²⁵Keminiya Joshua ɗag Rahab manjah, ni aɓa leh tehri, ni aga kwa a leh ya ih ɓi a ɗigha. Yangha ɗigha Israila ha zu ni kyari ate songrina aɓa iɓɓa shin njehni Joshua tutto a Jeriko agh.²⁶Le Joshua lagyang a kunbang nghe ni kaniyi giri, le nah, “Nyommoni a dum Yahweh ni ɓeni kwa ye ka ɓag lah magula Jeriko ni ya. Ih ka lih yi muni minɓala, ini ih tigni tinne, le ih lih yi muni ma nzumo a tig kunjere lah ye.” ²⁷Nina agh Yahweh ngha ni Joshua, le lulli meshiya njeh kwa.

Chapter 7

¹Keminiya aɓa-Israel ni pahnjiteng ari agah ah tigsa aka girnjah yang ngha. Achan muna Karmi muna Zabdi muna Zerah, ɓa-kunbiri ma Judah, tolla agiɓaɓɓa ni ah tigsa te girnjah yang ngha, le yahlulla le Yahweh sulla amuri aɓa-Israel.²Joshua tutta abuna Jericho ah kenna Ai,mama kahri Beth Aven, njitebang le Bethel. Ih nah yi yang, "Nworo ih ke leghe ih shiniyi njeh ye." Nina'agh abuna ye woro ke legheshiniyi Ai. ³Ngha a nyeni bin Joshua agh, a nah yi, "Ka tutta aɓwa Ai kwa'agh. Tutti woro-tongno-lum ɓahri aghjle woro-tongno-lum tahro aka purluah ri Ai. Ka tigha aɓwa kwa kenna luah, ate gowo le yang fittong."⁴Nian'agh ni abuna woro-tongno-lum tahro wori antira aɓatahluah, keminiya a ɓangha dum abuna Ai. ⁵Ke abuna Ai wol nlueh abuna woro-pur-lum-pure-topurmwoh ngha a piri yang kunjere ha akenni atuhtum tahli, aworo wol nlueh yang ngha te a sulli dingli ya, Ke kunyahli aɓwa wollo ha ke pil ninga muru⁶Le Joshua saniyi adagra le. Ihni ni aɓatenna ma Israel suɓ tuɓu a mur yang le nongha nzali ni kundung yang a kundum doroshi le Yahweh, woninibeh ha kenna kapolla. ⁷Le Joshua nah, "Ai, Yahweh Murungkulli, atemang ke ɗursa aɓwa ni Jordan teɓi le? Te aka pah sung abih aɓa-Amorite te ah girnjah? Ke shi ogna risung ri tema sa shi ɗigha anjih kanda Jordanǃ⁸Murungkulli, mang ye nga waɓɓa, ah njummo ni aɓa Israel njum yang ri aɓashiɓɓi muryang ngha? ⁹Ate aɓa-Canaan ni aɓwa ni kwa nongha a njeh ya og teɓi le. Aka kangni yang le aka tigha aɓwa ni kwa ngunnjah agh ka jangshi lulli sung. Mang aka pagha ate lullo magulla?"¹⁰Yahweh nah yi Joshua, "Loghoǃ Aremang ke nong ni nzali ni kundummo le? ¹¹Israel pagna gimashihra. A tuhna ogrung lang ni lagni yang ngha. A iɓna agiri ni atig sa agh. A iɓna giri le aya sogrina gimashihra le yang ate a ishinna ga atol agh antira agile yang. ¹²Ate ngoshe ni, ke aɓa-Israel ni logle tangha dum aɓashiɓɓi muryang ngha. A pil njum yang ari aɓashiɓɓi muryang atema atigna muryang sa te juhro. Nin ngi ɗig ni yong ɗeshiya se te ih girnjah agah pagha ke a girnjah yang ngha, keminiya yang ngha uwo a ntiri yong.¹³Loghoǃ tigha aɓwa sa te murang le a nah yi yang, 'Ih tig mur yong sa te kaberi. Ate Yahweh, Kulli le aɓa-Israel nah, "Agiri nghang ngha atig sa aka girnjah yang wa uwo antiri yong, Israel. Ninga gan ʏtangha dum aɓashiɓɓi muryang se te ih pushi agah kwa atig sa te girnjah yang ngha antiri yong."¹⁴Ni ɓehri, ɗigna nga dum muryong ah kunvarre le yong. Ke kunbiri ni yahweh tol agh ka zu gyaɓ njiri akunvarre. Ke kunvarre ni Yahweh tol agh ɗigna ni klwa'agh aka zu gyaɓ. Ke lah ni yahweh tol ka zu gyaɓ mwoh mwoh. ¹⁵Ih ka pagha ɓeni mwoh a tol agh le ɓeni ni agah atig sa te girnjah yang ngha ni, aka pinshi, ini ni agah kwa mamini ya, atema tuhna ogrung le Yahweh le ate pagna gima yiriɓina a Israel."¹⁶Nina'agh, Joshua logho ni beri sup le zu aɓa-Israel gyaɓ, kunbiri ri kunbiri le a tol kunbiri ma Judah. ¹⁷Joshua zu akunvarre ma Judah gyaɓ, le a tol kunvarre le aɓa-Zerah. Zuni kunvarre le aɓa-Zerah gyaɓ ɓwa ni ɓwa, le a tol Zabdi. ¹⁸Le a zuni liye Zabdi gyaɓ, ɓwa ni ɓwa, le tol Achan muna Karmi, muna zabdi, muna Zera, ah kunbiri le Judah,¹⁹Le Joshua nah yi Achan, "Munang, pih Yahweh gullo, Kulli le Israel, le ah ɓongshi. Kukushi waɓɓi sung ga apag ngha. Ah songri rang ngha." ²⁰Achan aghi Joshua. "Njiteng, mpagna gimashihra ari Yahweh, Kulli le Israel. Mama ni pag ga paghaː ²¹Ngha nshinni dagra antira agimaɓorna aponna a Babylon agh, Ashekel woro-tongno ɓahri ma danna, ni nkuli gifugna nyiyiling ni ɗugro woro-ɓahri-lum ma Ashekel. Yahlangtolla yang ke mpon yang. Nga songra a nzali antiring gunri lang, ni danna abinjeh le."²²Joshua tuhti aɓakuntumo, aɓeni ɓangha kenna agunri le agire ngha beh. Ngha ashinni bang agh, akum yang a songro a gunri le, ni danna abinjeh le. ²³Ah ponna agire a ntiri gunri le ah zuni abin Joshua ni aɓa-Israel kwa. Ah suɓɓi a kundum Yahweh.²⁴Le Joshua, ni aɓa-Israel kwa ni ni, bol Achan muna Zerah, ni ah danna, dagra, ni nkuli gifugna nyiyiling, amunabuna ni amunangallang le, andah le, amburijeng, anjuh, gunri le ni agah kwa yangha nini ya, le zuni a ɓanjollong ma Achor.²⁵Le Joshua nah, "Atemang ke a zuni sung gani? Yahweh ka poh gani ni nkyari." Aɓa-Israel kwa ɓug yi ni ayahli. Le aɓug yi anshille ni atahli le apinshi yang ni giche. ²⁶A ɗamma atahli dudung amuri wa uwa beh ha ni nkyari. Yahweh nyenshi yahlulla le ni ki pih ya. Nina'aghle a gor lulli beh ih ɓanjollong ma Achor ha tol zuni nikyari.

Chapter 8

¹Yahweh nahyi Joshua, "ka ɓang ngobong ngha; ke giro wuh agh. Mponna aɓa tahluah kwa. Wora a Ai. Shinna, mpanna murung Ai, na aɓa Ai, ni leh, ni njeh a buwo. ²A ka paghi Ai ni murung le gah a pagha a Jericho ni murung le agh, se te ingha aka mponyi muyong a ga ih kumaluah na agiloh. Ihɓi nongyang a njinjug lah."³Joshua Mponna aɓa tahluah wori Ai. Le Joshua tariyi jeghe agarabuna gueh wora mwoh pur lum-ke tuti yang ni ɗuh. ⁴Ke lagha yang, "nshinna ngha nongyang a njinjug lah. Ke ɗigh jak ni leh ya, keminiya ngil riyong kwa.⁵Meng na nshilla aɓunna ngha sa tollo shi zu gyaɓ ni leh la puro ɗighi sung le, shi ɓangha nigha mamah kikara agh. ⁶A ka pirsung ha se te a ɗag lah. Le aka nah, a yangha a ɓangha nigha mamag ni kunduna agh; le shi ɓangha riyang. ⁷Le nyongha ngi mpuriya bin vulliyo leyang le ih lih leh. Yahweh Kulli leyong ka mpah a ɓiyang⁸Ngha mbol lahmagula agh le mpingshi. Nga pag ga ngha mbil lagha ni a tenana le Yahweh ya, Nshina nlagna yong." ⁹Joshua tutti yang, le a wora bin nongbang, le a vulliya ntiring le Bethel ni Ai a nji gangra le Ai. Joshua nongna a ntiring aɓayong ni duh egh.¹⁰Joshua logni beri suɓ kpaɓa aɓa tahluwa le, Joshua ni aɓatenna a kehni aɓa Ai luwa. ¹¹Aɓa tahluwa aɓeni kwa nini ya kehna kahri lahmagula egh. A ɗamma nji eɓɓe le Ai ngha a kehni kahri lahmagula ye ya. Le ɓanjolong ngha nghang a ntiri yang ni Ai. ¹²Tolla abuna ni kena worotongno lum tongno le tig yang a nongbang a nji makuli le lahmagula egh a ntiring le Bethel ni Ai.¹³A tigna aɓa tahluwa kwa, magogna leyang a nji eɓɓeh le lahmagule, le aɓa girzumo lelbang ngha a nji gangrah le lahmagula. Duh ye kwa agh Joshua paghi a njolong nghe. ¹⁴Le ngha murung le Ai shinni ya, le ini ni aɓa tahluwa le logni beri ni kahra ate kehni Israel luwa a ba ki shin ɓa njonglong le Ɓanghamuru Jordan agh. Ni yerini a nongna a kparyang a nji nzum lahmagula agh.¹⁵Joshua ni Israel kwa pagna ninga a gannakun yang ngha, le ah ɓangha a wora nji ɓalusung. ¹⁶Aɓayong ni kwa a lahmagula egh ya a gora yang binmona ate pir tahyang, le a pirtye Joshua, a pura kwa a lahmagula egh. ¹⁷Ɓwa nyha a ɗagha a Ai ni Bethel ni puro ate pir Israel agh. A ɗag lahmagule wang ɓwa nyha ngha a piri Israel agh.¹⁸Yahweh nah yi Joshua, "Logshi nkwoh ni a boh agh nji Ai, ate nga pah Ai a boh." Joshua logshina nkwohni a bih ya ih shin lahmagula. ¹⁹Aɓa tahluwa ni vulliyo ki nongbang ngha halla a ba awo ni nghang ngha, ngha ih logshini bih ya. Ah ɓangha a ingna ntiri lahmagule le a bolli. Ah kahri tig ri lahmagula ye.²⁰Abuna le Ai pilla ki shin nzum yang. Ah shin nlelle ni ki logha a lahmagula a kuli, le ni a logle aɓɓah nji ba ko nji bog wo agh. Ate aɓa tahluwa le Israel aɓeni ɓangha woro a lusung ngha nyenna niɓeni ka lungri ni aɓayong ni ki pir yang ngha. ²¹Ngha Joshua ni Israel shina ih nongbang nghe bolla lahmagula ye, nlelle ki logha kuli ya, ah pilla ah wol nluo abuna le Ai.²²Anshile pura ntiri lahmagule a ri yang, nina agh a yang ngha a ntiring le Israel, aɓaɓa nji ba le aɓaɓa nji bog wo. Israel wolnluo abuna le Ai; mwoh nyha uwo a ntiri aɓeni aɓɓah ko ɓang ngha. ²³Ah tigna murung le Ai, ɓeni a bolli ni njiung ngha, le a zuni mo bin Joshua.²⁴Le ngha Israel malli wolli nluo aɓa ɗigna Ai a bang ni gyaɓ ni ɓalusung ba a pir yang nghang ngha, ah wuhna kwa kena ri ma nzumo leyang nji ri garabwoh ngha a logni yang ngha. Israel kwa nyera a Ai. ²⁵Aɓayong ni wuh a kara wo agh abuna kpaɓni amenah, worotongno lum lum pura muri ɓahri, aɓa Ai ni kwa. ²⁶Joshua ni suhli bih ni bolli nkwoh logshi ya, ha sete a girajah aɓa Ai kwa.²⁷Israel tolla agiluwo ni agiponna a lahmagule ate kanangiri yang, ninga mama Yahweh woro lagni Joshua agh. ²⁸Joshua pingshina Ai ni pilli ɗamma le dahɓi ha ke kene. Bin ma juhrina ni ha zuni ni kyari.²⁹Gyera murung le Ai a muri ngung kena kapolla. Ngha kara ki ingnini ya, Joshua tigha ih ɓi suhli ngiri murung a muri ngung le a ke ɓug yi a kunjere lahmagula ye. Le a ɗam atahli dudug a muri mama ngha uwo ha ni kyari ya.³⁰le Joshua ɓag deshile ɗahra ate Yahweh, Kulli le Israel a muri Nkonno Ebal, ³¹ninga mama Moses guro le Yahweh woro lagni aɓa Israel, ninga mama a nyonglini a giɓomteng le gigilla le Moses agh: "Deshile ɗahra ri atahli ni ni sher a agh, muri mama mwoh ni gogri gitummo ndolong nghang ngha." Pahna gipahna pingsa a bin Yahweh a muri deshile ɗahra egh, ni pah gipahna ma ɗahra ololo. ³²A be a dum aɓayong le Israila kwa, nyonglina a muri atahli puro le gigilla le Moses.³³Israel kwa, aɓatenna leyang, amagulatumo, ni aɓa waɓnjuo leyang tangha anji girikahri doroshi a dum amalah ni aɓa Levi aɓeni tol doroshi ogrung le Yahweh ya- abiri kpaɓni amunahlah- kanda leyang tangha a dum Nkonno Gerizim le kanda mamona osso tangha a dum Nkonno Ebal. Ah mosshi aɓa Israel, ninga mama Moses guro le Yahweh woro lagni ni kunduna agh.³⁴A nzumi ya Joshua billa atenana le gigilla ye kwa, amosso ni anyommo, ninga mama a nyonglini a giɓomteng le gigilla agh. ³⁵Tenana nyha nghang mwoh a ntiri aga kwa Moses lagni ya ke Joshua ni billi a dum Kpaɓa le Israel agh, kpaɓni amenah, amuna makyenina ni abiri ni ɗigha ntiri yang ngha.

Chapter 9

¹Le amurung ni kwa ɗigha nzum Urdu a dingli njeh ye ya, ni anji manjeh ni nongha kunsalang le Ngih Salang Magula ni kika njih Lebanon-aɓa Hitttiya, aɓa Amoriya, aɓa Kan'ana, aɓa Feriziya, aɓa Hiwiya, ni aɓa Yebushiya- ²kpaɓ muyang bin mona ni lagbang mwoh, ate pag ni Joshua ni Israila.³Ngha aɓa ɗigna Gibeyon ogni ga Joshua pag yi Jeriko ni Ai agh, a pag giri ni yiri, ⁴a ken ninga aɓa kuntumo. A tol adagra ma yahyina le a sahra muri mbuljeng leyang. Ɗeshiliya a tol aduh mba ma yahyina ma wanghina ni a sohriyi ya. A tol- agilih bihyang ate ginya leyang. ⁵A ishih akura ma yahyina ni a tahki ya a kushi yang, le a mel adagra ma yahyina, ma sahniyina.. Abrodi ma gilihna leyang kwa agh yumna ni kpah kukuh.⁶Le a wora bin Joshua a bin ɗamma a Gilgal le a nah yi ni abuna le Israila, "Shi logha njeh ma saɓna, niɓeni nina agh shi ogri sung." ⁷Abuna le Israila nah yi aɓa Hiwiya, "Gor le ɓohmi nyong ngha ɗigha kahri sung ba gyaɓ. Ni yellang ni sa ogni ri sung ni yong?" ⁸Anah yi Joshua, "Shisung aguro lo." Joshua nah yi yang, "Nyongni a yang? Njih yebbang ni mpur nghang?"⁹Anah yi, "Aguro lo pura njeh ma saɓna kukuwo, ate shi ogna tele gusso le Yahweh Kulli leyong. Shi ogna kuntumo a muri ni a muri ga kwa pagha a Masar- ¹⁰ni ga pag yi amurung ni ɓahri ma Amoriya nji gini Urdu- a Sihon murung Heshbon, ni Og murung Bashan aɓeni a Ashteroth agh.¹¹Aɓa tenna lesung ni aɓa ɗigna a njeh lesung kwa nah yi sung, 'Ntol gilih bihyong ate ginya leyong. Nke nlungri ni yang le n'nah yi yang, "Shi sungni aguro leyong. N'ogri yong ni sung." ¹²Brodi lesung ni ga, ngha uwo ni npihle ngha shi tolli a lah a kara ni shi logni sa zu bin yong ngha. Kemini niɓeniya, nshini, nyumna ni kpah kukuh. ¹³Aduh mba lesung ngha amapiyo ngha shi ɗungshini yang ngha, nshina, niɓeniya a yangha a suro. Adagra lesung ni akura lesung sahniyina kwa a ginya ma saɓna.'"¹⁴Nina agh aɓa Israila agha agilih leyang ɓaɓa, keminiya ni a al billibang le Yahweh ya. ¹⁵Joshua ag ɗigna ololo ni yang le ogrung ni yang, ate ɗagyang ih ɓi a ɗigha. Amagula le aɓayong osso kaniyi yang giri.¹⁶Kara tahro nzumo ni Israila woro ogni ri ni yang le, ki yere ih aɓihyang ɓa murikalah ni gyaɓ a kari yang. ¹⁷Le aɓa Israila puro zu a alah magula leyang a kara ma Tahro. Alah magula ye ya ni Gibeyon, Kefirah, Beerot, ni Kiriam Jearim.¹⁸Aɓa Israila ni keni yang luwa agh ate amagula wara kaniyi giri a muyang a dum Yahweh, Kulli le Israila. Aɓa kwa nyashiteng a muri amagula leyang. ¹⁹Keminiya amagula le aɓayong kwa nah yi aɓayong kwa, "Shi wara shi kaniyi yang giri ni Yahweh, Kulli le Israila, le niɓeniya ni sa gan pag yi yang guɓung ngha.²⁰Ga ni sa pag yi yang: Ate ɓanghi fungso ni ka zu a musung ate ga shi kaniyi yang ngha, sa ɗag yang a ɗigha." ²¹Amagula le aɓayong nah yi aɓwa leyang, "Nɗag yang a ɗigha." Nina ni aɓa Gibeyon ɗigni aɓa kor wara ni aɓa togmuru ate aɓa Israila kwa, ninga mama amagula leyang waɓni a muyang ngha.²²Joshua gor yang le nah, "Mang pag yi ke nsoriyi sung ngha n'nah ni, 'Shi pura bin ma saɓna', ngha nyong ngha nɗigha ba a ntiri sung ngha? ²³Niɓeniya ate ga agh, a yomna yong le ɓaɓa leyong ka ɗ igha aguro a kunbang ni kwa agh, aɓeni ka kur wara ni togmuru ate leh Kulli lang ngha."²⁴A pil yi Joshua a nah, "Ate mama a waɓne aguro lo ni ih Yahweh Kulli leyong tigna guro le Musa ih ɓi pah yong anjeh kwa, le ih ɓi nwol nluo aɓa ɗigna anjeh egh ni dum yong kwa agh- nina agh shi ɓangne usulo lesung ngoɓong leyong. Ini nga pag yi ke shi pag ga agh. ²⁵Niɓeniya, shina, mbolla sung ni gulo leyong. Ga kwa nshina pag yarata le ye ɓonna agh mpag yi sung ngha, mpag yi sung ni."²⁶Nina agh Joshua pag ga ate muyang: Ashi yang a bih aɓa Isrila, ate mama ke ih ɓi aɓa Israila ih ɓi wol nluo yang ngha. ²⁷A kare ya Joshua tigha aɓa Gibeyon ɓa kor yi yang wara ni togmuru ate aɓayong kwa, ni ate deshile ɗahra le Yahweh, ha zu ni kyari, a ba Yahweh tol agh.

Chapter 10

¹Ngha niɓeni Adoni-Zedek murung ma Jerusalem ogni ih Joshua bolla Ai ye girnjamme kwa'agh (ninga mama paghi Jericho ni murung le ya), ye ogna aɓa-Gibeon tigna ɗigna-olollo ni aɓa-Israel le yangha anongha antiri yang ngha. ²Ke ngoɓɓong kap ri aɓa-Jerusalem atema Gibeon agh lahmagulla, ninga lahmagulla lahmurung. Gowo wor Ai, abuna le kwa agara abuna ni.³Nina'agh Adoni-Zedek murung Jerusalem tashi ɓakuntumo ri Hoham murung Hebron, Piram murung Jarmuth, Japhia murung Lachish, ni ri Debir murung Eglonː ⁴Ih ɓangha rang ih ag nang. Ɗey ihɓi shi purari Gibeon atema atigna ɗigna-olollo ni Joshua ni aɓa-Israel."⁵Ke amurung ni togno le aɓa-Amorite-ke murung Jerusalem, murung Hebron, murung Jarmuth, murung Lachish, ni murung Eglon- ɓangha ri, in aɓatahluah le yang kwa. Ah zu a nong tangsa kahri Gibeon, le a purluah.⁶Ke aɓa-Gibeon tashi `bang ni kuntumo ri Joshua ni aɓatahluah ma Gilgal. Ah nah; "Ih kahraǃ ke pushi bih yong ri agurole yong ngha. Mɓangha ri sung ni kahra ih zu ashi sung. Ih agni sung, ate amurung le aɓa-Amorite ni nong kwa ah nkonno agh kpaɓna bimona te purluah ri sung." ⁷Joshua ɗag Gilgal woro, ini ni abuna ma tahluah nini, ni agara abuna kwa.⁸Yahweh nah yi Joshua, "Ka ɓang ngoɓɓong le yang ngha. Ih pahna yang abuoh. Mamona le yang nyha logle gan purluah lo agh."⁹Joshua ɗag Gilgal ginya dukuduku ma purari yang susu. ¹⁰Yahweh piliyimura aɓashiɓɓi murung a dum aɓa-Israel, le aɓa-Israel wol nluoh yang tuhyi yang buwo dudung a Gibeon le pir yang ah gatanjere ni ki kah Beth Horon agh, a wol nluoh yang amuri njinjere ni ki kah Azekah ni Makkedah.¹¹Nga ah ɓang ni ri aɓa-Israel, a sulli ni a dingli Brth Horon agh, Yahweh ɓugha atahli magulina ahkuli sulla amur yang kwa anjinjere Azekah, le a wuh. Dudung ni wuh ari muru njitahli wora aɓeni aaɓa-Israel wol nluoh yang a njiri garabuwo agh.¹²Le Joshua nahteng ri Yahweh ah kara ye ya Yahweh pih aɓa-Israel toltye aɓa-Amorite. Ga ni Joshua waɓɓi Yahweh a dum aɓa-Israel. "Kara, Tangha jeyi amuri Gibeoɳ le shienri, a ɓanjollong ma Aijalon."¹³Ke kara tang jeyi, le shienri ɗagte sissa ha kedebang ɓayong tol ngosomurung amuri aɓashiɓɓi mur yang. Ni a nyongli ga ah giɓomtebg le Jashar agh? Ke kara tangha ntiri ɓakuli; ni ingni ya akar ye kwa. ¹⁴Teya kara maɓi nyha nina kedebang aghle a njumi ya, ngha Yahwehteshinikiri ari gih ɓayong mashinshin agh. Ate Yahweh ngha ki pag luah a temuri aɓa-Israel¹⁵Joshua ni aɓa-Israel nini ya kwa nyera bin nong tangsa a Gilgal. ¹⁶Niɓeniya amurung ni tongno ni bangna vulliyo ah tuhgunang ni Makkadah. ¹⁷A nah ne Joshua, "Ih kumna yangǃ- amurung nghe tongno avulla ah tuhgunang ni Makkedahǃ"¹⁸Joshua nah, "Ih ɗigri ngih tahli ih pari kun tuggunang egh le ih tigha aɓatahluah beh ah lel yang. ¹⁹Ke ntangha beh ni mur yong ngha. Mpira abashibbi muryong le ih woro wol yang anji njummo. Ke ihɓi ɗag yang ah ingna lahmagulla le yang ngha. atema Yahweh Kulli le yong pahne yong yang abih yong."²⁰Joshua ni amuna aɓa-Israel malla tugyi yang buwo ni tugbuwo magulla, ha atolla aka girnjah yang kwa; fitong ni kumo aɓɓah ɓangha bilbang ari alahmagulla ngarung. ²¹Le aɓatahluah nyera bin Joshua kwa piem abin nong tangsa ni Makkedah agh. Ɓwa nyha logle wabteng ari aɓa-Israel ni kwa agh.²²Le Joshua nah, "N'logshi kun tuhgunang egh le a tuhgunang egh ya nzuni ngha amurung ni tongno agh." ²³Ah pag ga waɓɓa. Ah zuni yi ni ni amurung ni tongno a tuhgunang agh-murung Jerusalem, murung Hebron, murung Jarmuth, murung Lachish, ni murung Eglon.²⁴Ngha a zuni ni amurung abin Joshua agh, le kapaɓɓa aɓa-Israel ni kwa'agh. Ih nah yi aɓalagha aɓatahluah ni wora ah luah nini agh, 'Ntig kushi yong ah melyang." nina'agh a zu atig kushi yang a mel yang. ²⁵Le Joshua nah yi yang, "ke ɓang ngoɓɓong ngha le ke nkoshi ya. Ih tenshiriyong ni tenkirung. Ga ni Yahweh ka pag yi aɓashiɓɓi muryong ni nga wolrung ni yang ngha."²⁶Le Joshua wolla amurung nghe. Le ger yang ari angung tongno. A gere ari a ngung ye ha kapolla. ²⁷Ngha kara ingni ni ya, Joshua tigha, le a sulli ari angung egh a nzali ɓug yang ah tuhgunang ni a vul ngha nghang. A tig tahli magulla kun tuhgunanag egh. atahli wo agh wa uwo abeh ha ni kyari.²⁸Ninanani, Joshua bolli Makkedah ah kara ye le wol nlueh ɓeni kwa ni garabuwo. kapɓni murung. Girnjah ɓeni kwa ayeh ya. Ni ɗag ɓwa mwoh aɓɓah. Pag yi murung Makkedah ninga mama te pag yi murung ma Jerichi agh.²⁹Le Joshua ni aɓa-Israel kwa ɗurra Makkedah kenna Libnah. Ingna ah luah ri Libnah. ³⁰Yahweh ye pahne abih aaba-Israel-kpaɓni murung le yang. Joshua wolli ni kun garabuwo ni aɓwa ni kwa ayeh agh, Ni ɗag ɓwa mwoh aɓɓah ayeh ya. Pag yi murung ninga mama pag yi murung Jericho agh.³¹Le Joshua ni aɓa-Israel kwa ɗurra Libnah kenna Lachish. Nong tangsa ah kahri le pag luah ri. ³²Yahweh pahna Lachish abih aaba-Israel. Joshua bolli ah kara maɓahri wolli ni kun garabuwo, ni aɓwa ni kwa ayeh agh, ninga mama pag yi Libnh agh.³³Le Horam, murung Gezer, zu ah agni Lachish. Joshua purari ni aɓatahluah le ha mamona le yang nyha mwoh aɓɓah wor agh.³⁴Le Joshua ni aɓa-Israel kwa ɗurra Lachish kenna Eglon. A nong tangsa ah kahri le ah purluah ari ³⁵A bolli akara egh. A wolli ni kun garabuwo le girnjah ɓeni kwa ayeh ya. ninga mama Joshua pag yi Lachish agh.³⁶Le Joshua ni aɓa-Israel kwa ɗurra Eglon kenna Hebron. A pag luah ri. ³⁷A bolli a wolli ni kun garabuwo, kpaɓni murung ni aminlah, ni aɓwa ni kwa ayeh agh. Ni a ɗag ɓung aɓɓah. Ninga mama apag yi Eglon, ama girnjamme kwa ni aɓeni ayeh ya.³⁸Le Joshua pilla, le aɓatahluah ma Israel nini, le wor Debir a pag luah ari. ³⁹A bolbeh, murung le ni aminlah ni kwa kahri ya. A wol yang ni kun garabuwo le girnajh yang ɓeni kwa'agh ayeh ya. Ni a ɗag ɓung aɓɓah. A pag yi Debir ni murung le ninga mama apag yi Labnah ni murung le ni Hebron.⁴⁰Joshua ponna a njeh kwa, alah dingli, Negev, njeh nisulla nzali ya, ni akushi adingli, Antira anurung egh kwa nyha ɗag mwoh aɓɓah. Girnjah agah kwa ki usuliya, ninga mama Yahweh Kulli le aba-Israel, lagha. ⁴¹Joshua wolyang logha Kadesh Narnea kenna Gaza, ni anjeh ni kwa Goshen ha Gbeon.⁴²Joshua bolla amurung nghe kwa ni njeh ah kunbang mwoh atema Yahweh, Kulli le aɓa-Israel, wolrung ate Israel. ⁴³Le Joshua, ni aɓa-Israel kwa nini nyera ah tangsa ni Gilgal agh.

Chapter 11

¹Ngha Jabi, murung Hazor, ogni ya, tashi a abakuntumo ari Jobab, murung Madon, ri murung Shimron, ni murung akshaph. ²Nye tashi kuntumo ari amurung ni nji-makuliya njeh digli agh, a njoglo Kumuru Jordan nji-manjeh ni Kinnereth, ni njeh-njali na Napoth Dor a nji-nanjeh agh. ³Nye tashi kuntumo ari Abah-canaan a nji-tebang ni nji-nanjeh, ke abah Amon, ke abah-Hittit, ke abah-perize, ke abah-Jebus in a njeh-digli agh, na abah-Havite ri nkonno Hermon in ke njeh mizpah agh.⁴Abah kurung pur kwa ni yang, abah kurung ma gogna, a gogho le yang nigha njisallang baghamuru. a yangha ni apiri ma gohna and gwoh piri. ⁵Amurung nghe kwa agh akunbang na a tigya le aɗama ari amuru Merom a tig luah ri abah Israila.⁶Yahweh nahyi Joshua, ka bang ngobong puro leyang ngha, atema kunbang nigha kaberi nga pih abah Israila nigha a luoh bayong kwa. Ika dag apiri leyang a nguri ih ngha pinshi a gwohpiri." ⁷Joshua na abuna kwa pur luah. le bilbang ari amuru Merom, awol abah shibbi njiyang.⁸Yahweh pah abah shibbi njiyang abah Israila, awol yang apir yang ha Shidon, Misrephoth Maim, ni banjonlo Mizpah ha nji-tebang. A wol lueh yang kwa bwa mwoh ya a dangha abbah ⁹Joshua pah yiyang nigha mamah Yahweh wabbi ya. dag apiri na pinshi a gwohpiri.¹⁰Joshua pin jummi ye a Hazor.koriyi murung ni garbuwo (Hazor ni gi pag magulla le amurung ghe kwa.) ¹¹Ga kwa ki usulo agh abeh ya akorina yang ni garabuwo, pushi yang ate pinsha, ninale gi usulo nyha dig njah agh. Le ke pinshi Hazor.¹²Joshua ponna a leh amurung ghe kwa, bolla amurung kwa wol ynag ni garabuwo. ke biyi yang kikpasha ni garabuwo, nigha mamah Musa gurolle Yahweh tigha. ¹³Abah Israila ni pinshi ko lah mwoh a bagha agh, se Hazor. Ini kunkolo Joshua pinsha.¹⁴Ke abakurung ma Israila pon yi munyang a ga kwa a leh agh kpanna agiluo. a wolla abayong kwa ni garabuwo ha a wuhni. Na dag gi usulo mwoh ni njung ngha. ¹⁵Nigha mamah Yahweh tighi gurolle Musa agh, nji njere ni, Musa tighi Joshua, le Joshua pag nina. Ni dag gumu ga Yahweh tigha ih Musa pag gha.¹⁶Joshua ponna njeh kwa: alah ni dingli, ni Negev kwa, na anjeh Goshen kwa, ke kushi adigli, ke banjonlo Kunmuru Jordan, Lah Israila ni digli na njeh njali. ¹⁷Ga nkonno Halak gyab ni Edom, ni wora Nji-makuli ha tollo keni Baal Gad ni banjonlo gyab ni Lebanon binjele nkonno Hermon, bolla amurung le yang kwa wol luoh yang.¹⁸Kunbang kikara Joshua tigna luah ri amurung egh kwa. ¹⁹Lah mwoh nyha al dig olollo na abakuru la Israila agh se aba havite ingha digha a Gibeon agh. Israila ponna ashilla alah kwa a luah. ²⁰Ate ma Yahweh tegshina yahliyang ate a tig luah ri aba Israila, ninale a digh gi aka meshiye shin gani nyha nghan ngha, nigha mamah a tigni Musa agh.²¹Le kunbang egh nigha Joshua zu ke meshiyini Anakim. Pag gah a lah ni digli agh, a Hebron, Debir, Anab, na alah ni digli njeh Judah agh, na a lah ni digli njeh Israila. Joshua meshiyi yang na leh kikasha. ²²Ba Anakim nyha a dagha a njeh Israila se a Gaza, Gath ni Ashdod.²³Ninale Joshua pon njeh kwa, nigha mamah Yahweh wabbi Musa agh. Joshua peh ih digh mami a Israila, a gabi a muri ya kunvare. Le njeh usuli ni aluah.

Chapter 12

¹Niɓeniya amurung le njeh egh ni Joshua lihluwa muyang ngha ni ga. Aɓa Israel bolla njeh a nji matehbang le Jordan ba kara ki pur nghang ngha, logha ri ɓa Njonglong le Ɓanghamuru Arnon kena Nkonno Hermon, ni Arabah kwa kena nji tehbang. ²Sihon murung le aɓa Amorite, ɗigna a Heshbon. Nongmurung logha Aroer, mama a kun Gorge le Arnon logha ntiri le ɓa njonglong ni kanda Gilead suhlo kena Ɓanghamuru Jabbok a njang le aɓa Ammon.³Ɗeshiliya Sihon nongna murung muri Arabah kena Salangmagula le Kinnereth, a nji tehbang, kena Salangmagula le Arabah (Salangmagula le Muah) nji tehbang, nongho kena Beth Jeshimoth ni Nji gangrah, ki kah kushi njonglong le Nkonno Pisgah. ⁴Murung Og le Bashan, mwoh ni uwo ntiri anshile le Rephaim agh, ɗigna a Ashtaroth ni Edrei. ⁵Nongna murung muri Nkonno Hermon, Salekah, ni Bashan kwa, kena njang le Geshur ni Maakath, ni kanda Gilead, ki kah njang le Sihon , murung le Heshbon.⁶Musa guro le Yahweh, ni aɓa Israila lihna yang ni luwa, le Musa guro le Yahweh, pah njeh ye gikunna bin aɓa Reuben, aɓa Gad, ni bin kanda kunburi le Manasseh.⁷Lulli amurung le njeh ye ni Joshua ni aɓa Israel lihluwa muyang a nji gangrah le Jordan, logha ri Baal Gad a njonglong gyaɓ ni Lebanon kena Nkonno Halak ni gyaɓ ni Edom ngha. Joshua pahna njeh bin akunburi le Israel ih ɓi a bollo. ⁸Pahna dingli njeh, njimanjeh, Arabah, agiri kahri ankonno, ɓalusung, ni Negev- njeh le a Hittite, Amorite, Canaan, Perizite, Hivite, ni Jebusite.¹⁰Amurung nghe kpaɓna ni murung le Jericho, murung le Ai mama kahri Bethel agh, ⁹murung le Jerusalem, murung le Hebron, ¹¹murung le Jarmuth, murung le Lachish, ¹²murung le Eglon, murung le Gezar,¹³murung le Debir, murung le Geder, ¹⁴murung le Hormah, murung le Arad, ¹⁵murung le Libnah, murung le Adullam, ¹⁶murung le Makkedah, murung le Bethel,¹⁷murung le Tappuah, murung le Hepher, ¹⁸murung le Aphek, murung le Lasharon, ¹⁹murung le Madon, murung le Hazor, ²⁰murung le Shimron Moren, murung le Akshaph,²¹murung le Taanach, murung le Megiddo, ²²murung le Kedesh, murung le Jokneam a Carmel, ²³murung le Dor a Naphoth Dor, murung le Goyim a Gilgal, ²⁴ni murung le Tirzah. Amurung nghe kwa ngha woromwoh pure lumpuremwoh.

Chapter 13

¹Niɓeniya Joshua yahyina ngha Yahweh waɓniyi, "A yahyina, keminiya nshile anjeh ngha wa uwo dudug a agha.²Anshile anjehni uwo agh ni ga: Anjih njehle aɓa Filistiya, ni amami aɓa Gershur, ³logha Shihoh mama nji manjeh le Masar ni nji eɓɓe le njang le Ekron, mama a shina mami aɓa Kan'na ni ya; amurung le aɓa Filistiya tongno ma Gaza, Ashdod, Ashkelon, Gath, ni Ekron; kasa njeh le aɓa Avvitiya⁴a nji gangrah agh; anjehle aɓa Kan'ana kwa, logha Arah mami aɓa Sidoniya, kukuwo ha Afek mama a njang le aɓa Amoriya; ⁵njehle Byblos, nji manjeh le Lebanon kwa2, logha Baal Gad kushi Nkonno Hernon kena Lebo Hamath.⁶Ɗeshiliya, aɓa ɗigna dingli njeh egh logha Lebanon ha Misrefot Maim, kpaɓni aɓa Sidon- nga piriyi yang kwa a dum aɓa tahluwa le Israila. Nyere mpahne Israila njehni giberre, ninga mama nlagni yong ngha. ⁷Ngaɓ njehni giberre a ntiri akunvarre tonpur ihne ni kanda kunvarre le Manasseh."⁸Ni nshile kanda kunvarre le Manasseh, aɓa Ruben ni Gad agh a kumna giberre leyang ni Musa Musa, guro le Yahweh, pah yang a nji manjeh le Urdu agh, ⁹logha ri Aroya, mama a kun ɓangha muru ɓongrong Arnon (kpaɓni alah magula ni a ntiring ɓongrong nghe ya), ni ankonno ma Medeba wora kukuwo ha Dibon;¹⁰alah magula le Sihon kwa, murung le aɓa Amoriya ɓeni ki nongmurung a Hebron, kena njang le aɓa Ammoniya; ¹¹Gileyad, ni kasa njeh le aɓa Gershur ni aɓa Maakathi, ankonno ma Hermon kwa, Bashan kwa kena Salekah; ¹²abin nongmurung le Og ma Bashan kwa, ɓeni ki nongmurung a Ashtaroth ni Edrei agh- aga ni pag anshile ga uwo yi Rephaim- Musa wolla yang le piriyi yang.¹³Keminiya aɓa Israila ni piriyi aɓa Geshur ko aɓa Maakat agh, le nina agh Geshur ni Maakar ɗigha antiring Israila ha zu ni kyari.¹⁴A bin kunvarre le Lawi ni muri Musa ni pah yang giberre ya. Agipahna le Yahweh, Kulli le Israila agh, a gilli ni gishe, ini pag giberre leyang, ninga mama Yahweh waɓih Musa agh.¹⁵Musa pahna giberre bin kunburi le Ruben, a kunvarre kunvarre. ¹⁶Njang nghe logha Aroer, a kun ɓongrong le ɓangha muru Arnon, ni lah magula ni a ntiring ɓongrong nghe ya, ni ankonno ni kwa kari Medeba agh.¹⁷Ruben ye osso ag Heshbon ni aleh ni kwa a nkonno agh, Dibon, ni Bamoth Baal, ni Beth Baal Meyon, ¹⁸ni Jahaz, ni Kedemot, ni Mephaat, ¹⁹ni Kiriathaim, ni Sibnah, ni Zereth Shahar a dingli le ɓongrong nghe.²⁰Ruben ye agna Beth Peyor, ɓ a njonglong le Pisgah, Beth Jeshimot, ²¹alah magula ni kwa a nkonno egh ya, ni njehle murung Sihon ma Amoriya kwa, ɓeni ki nongmurung a Heshbon kwa agh, ɓeni Musa gan yang kpaɓ ni amagula le Midiyan, Evi, Rekem, Zur, Hur ni Reba, amuna murung Sihon, aɓeni ɗigha njeh egh ya.²²Aɓa Israila ɗeshili ye wol nlue Baalam ɓaɓangna muna Boya ni garabwoh, a ntiri anshile ni a wol nluo yang ngha. ²³Njang le kunvarre le Ruben ngha ɓangha muru Urdu ni; ba ni pag njang leyang. Ga ni pag giberre le kunburi le Ruben, a pahne kunvarre leyang kwa agh, ni alah magula ni aminlah leyang.²⁴Ga ni Musa pih kunburi le Gad, a kunvarre kunvarre: ²⁵Njang leyang ngha Jazer ni, alah magula le Gileyad kwa ni kanda njehle aɓa Ammon, kena Aroer, mama nji manjeh le Rabah agh, ²⁶logha Heshbon kena Ramath Mizpah ni Betonim, logha Mahanaim kena njang le Debir.²⁷A ɓongrong ngha, Musa pahne yang Beth Haram, Beth Nimrah, Sukkoth, ni Zafon, anshile njeh le murung Sihon ma Heshbon, ni Urdu ɗig njang, suhla nji binjeh le salang Kinnereth, nji manjeh te ngha nzum Urdu. ²⁸Ga ni pag giberre le kunburi le Gad, a kunvarre kunvarre, ni alah magula ni aminlah yang.²⁹Musa pahna giberre bin kanda kunvarre le manasseh. A peh ate kanda kunburi le aminkah Manasseh, a kunvarre kunvarre. ³⁰Njang leyang logha Mahanaim, bashan kwa, anjeh nongmurung le og ma Bashan kwa, ni alah ni a Jair, mama Bashan agh, alah magula woro tahro; ³¹kanda Gileyad, ni Ashtarot ni Edrei (alah magula ma nongmurung le Og ma Bashan ni). A pih aminkah Makir muna manasseh ni- a nshile a va makir ni, kunvarre kunvarre.³²Ga ni pag giberre ni Musa gaɓih yang a ɓa katti Mowab, nzum Urdu a nji manjeh le Jericho agh. ³³Musa ni pah giberre bin kunvarre le Lawi ya. Yahweh, kulli le Israila ini pag giberre leyang, ninga mama waɓih yang ngha.

Chapter 14

¹Aba ni pagha anjehni aɓa Israila agha ɗig giberre leyang a njeh Kan'ana agh, mama Eliyazar malah, Joshua muna Nun, ni amagula le akunvarre le Israila pahyang ngha.²Giberre leyang a tolli nji ri tariyi ya ate akunvarre ni tonbi ihne ni mwoh le kanda akunvarre, ninga mama Yahweh lagni nji bih Musa agh. ³Ate Musa wara pah giberre le ɓahri ni mwohle-kanda akunvarre a nzum Urdu, Keminiya ni pih a ɓa Lawiya giberre agh. ⁴Kunvarre le Yusuf agh akunvarre ɓahri ni, Manasseh ni Ifraimu. Aɓa Lawiya agh ni a pah yang ba ɗig giberre leyang a njeh ya, keminiya alah magula ɓsaɓa ngha nghang a ɗig nghang. Ni anjeh leyang ate agiluwo ni agi pag yi tumo leyang. ⁵Aɓa Israila pag ninga mama Yahweh lagni Musa agh, nina agh a gaɓ njeh egh.⁶Le kunvarre le Judah zu a bin Joshua a Gilgal. Caleb muna Jefunneh ɓa Keniziya, nah yi, "A yerina ga Yahweh nah yi Musa ɓwale Kulli a muro ni meng a Kadesh Barniya agh. ⁷Myang ni abogho woro ɓahri ngha Musa guro le Yahweh tahshi nang nlogha Kadesh Barnea nke iɓɓa shin njeh ye ya. Nzu niyi ni kuntumo ɗeshili ninga mama a yahlang nga wa ɓ ɓa.⁸Keminiya amuna ngyang ni shi wor ni yang waɓ ga tig yeh aɓayong yangla ate ngoɓong ngha. Mameng te ya pir tye Yahweh Kulli lang. ⁹Musa kaniyi giri a kare, ki nah, 'Ni njiteng njehni kwa ɓakuso para a ginya muri ya ih ka ɗig giberre lo ni amuno ha malla le nyha, ate pirra tye Yahweh Kulli lang ngha.'¹⁰Niɓeniya, shina! Yahweh ɗag nang ni usulo a yeh abogho ni woro ɓahri pur tongno ni ya, ninga mama waɓa- logha ri kunbang ni Yahweh wa ɓni tenana ri Musa agh, ngha Israila gingni a ɓalusung ngha. ¹¹Niɓeniya, shina! zu ni kyari ya , myang ni abogho woro ihne pur tongno. Myang wa uwo kukuturo ninga mama a kare ni Musa tahshi nang ngha. Masso lang niɓeni ngha ninga masso ni kana agh, a wora luwa ni nyere.¹²Nina niɓeniya peng dingli njehni, mama Yahweh ogniri a kare wo agh. Ate a ogne a kare wo ih Anakim ni ɗigha be le a vangna lah magula leyang ni ngarung saɓɓa. Ih ka ɗigha ih Yahweh ka gingni meng le nga pirriyi yang a be, ninga mama Yahweh waɓ ɓa."¹³Le Joshua moshi Caleb muna Jefunneh le pih Hebron giberre. ¹⁴Nina agh Hebron ɗig giberre le Caleb muna Jefunneh ɓa Keniziya ha ni kyari, ate pirra tye Yahweh, Kulli le Israila ni yahli kwa. ¹⁵Niɓeniya lulli Hebron kikara agh Kiriath Arba ni. (Arba ni pag ɓayong magula a ntiri aɓa Anakim.) Le njeh egh usulo a ri luwa.

Chapter 15

¹Ke gaɓɓa njeh amuri a kunvare le aɓah-Yahuda, ri kunkala ni kunkala, nonna nji-nanjeh keni njang ah Edom, ke ni alusung Zin ba pag bin masanna a nji-nanjeh. ²Njang leyang nji nji-nanjeh tollo kenni kun Sallang Mwatolo, nlogha ri bihsallang gi shin nji nji-nanjeh agh.³Njang leyang mabih wora nji nanjeh ri ɗigli ma Akrabbim ma ɗuro kenna Zin, woro kenni nji-nanjeh ah Kadesh Barnea, woro ri Hezron, ha ri Addar, behni pil ngha kenni Karka. ⁴Ke ɗuri Azmon, wora ri guguri a Masar, ke ke malla ri Sallang. Mamah ni pa njang leyang nji-nanjeh.⁵Njang leyang nji-tehbang ngha Sallang Mwatolo ni, a kun Jordan. Njang nji-eɓɓa logha billa kun sallang a kun Jordan. ⁶Ye wora Beth Hoglah ɗura nji-makuli le Beth Arabah. Le wora ri Tahli le Bohan muna Reuben.⁷Le njang leyang wora ha Debir logha ri Ɓanjonlo Achor, a nji-makuli ye, pilla shuwa Gilgal, ngha gili digli Adummim, ngha nji-nanjeh girikari ɓanjonlo. Le njang ɗura ri njimuru En Shemesh wora En Rogel. ⁸Le njang wora ri ɓanjonlo Ben Hinnom a nji-nanjeh girikari leh a Jebusite (ini Jerusalem). Le wora muri ɗigli mamah nogha njonlo Hinnom, nji-manjeh, ngha a nji-makuli kun ɓanjonlo Rephaim.⁹Njang leyang nye logha a muri ɗigli kenna ri njimuru Naphtoah ye woro pura beh wora nje lah nkonno Ephron. Le njang leyang ye pilla a nji Baalah (mwoh ni mamah Kiriath Jearim). ¹⁰Ke njang leyang ye kangni nji nji-manjeh kenna nkonno Seir, nye ɗura ri girikari nkonno Jearim a nji-makuli (mwoh ni mamah Kesalon), sula nji Beth Shemash, ye ɗuro a nji Timnah.¹¹Njang leyang ye woro kenna kari nji- makuli a ɗigli Ekron, ke ye pilla nji Shikkeron woro a nji nkonno Baalah, pura beh woro Jabneel. Njang nyera mala ri Sallang. ¹²Njang nji-manjeh agh Sallang Magulla na kunsallang. Mamah ni pag njang ari agh kunvare ni Judah, kunkala ri kunkala.¹³Ningha mamah Joshua bolli tigha ni Yahweh , Joshua pih Caleb muna Jephunneh njeh ni gaɓɓa a kunvare ma Judah, Kiriath Arba, ih ni ga, Hebron (Arba ni teh Anak). ¹⁴Caleb piriya amuna Anak tahro: Sheshai, Ahiman, ni Talma; aɓaleh Anak. ¹⁵Nye pura beh logho ari aɓah ɗigha Debir (Debir ini pag Kiriath Sephar).¹⁶Caleb nah, "ɓeni tagha wolla aɓah Kiriath Sepher ni lihyang, ngha pih Aksah munagallang lang ih ɗig mami." ¹⁷Ngha Othniel muna Kenaz, munateh Caleb, lih ni beh ni luah agh, Caleb pih Aksah munagallang le ih ɗig mami.¹⁸Nisashibang ngha ni jumo agh, Aksah zu agh bin Othniel tagha ri ih ilibang te bang le tehri. Ngha logho ni burijeng le, Caleb nahyi, "mang a alla?"¹⁹Aksah pilla, pagha nieh, nigha mamah a wara peg njahli Negev agh: Osso peg bang ri anjimuru." Le Caleb pih njimuru- ma kuli ni njmuru ma binjeh²⁰Agha ni pag gibere le akunvare la Judah, kunkala ri kunkala.²¹A lahni ni pag mami kunvare la Judah nji-nanjeh duna, zu ari njang la Edom, ɓah Kabzeel, Eder, Jagur, ²²Kinah, Dimonah, Adadah, ²³Kadesh, Hazor, Ithnan, ²⁴Ziph, Telem, Bealoth.²⁵Hazor Hadattah, Keriath Hezron (ɗeshiliya a yeri ni Hazor), ²⁶Aman, Shema, Moladah, ²⁷Hazar Gaddah, Heshmon, Beth Pelet, ²⁸Hazar Shual, Beersheba, Biziothiah.²⁹Baalah, Iyim, Ezem, ³⁰Eltolad, Kesil, Hormah, ³¹Ziklag, Madmannah, Sansannah, ³²Lebaoth, Shilhim, Ain, ni Rimmon. Mamah ni pagha alah wuramwoh pur-tombi-inne kwa, kpanna min-alah.³³A njeh ni sula njahli kpanna Eshtaol, Zorah, Ashnah, ³⁴Zanoah, En Gannim, Tappuah, Enam, ³⁵Jarmuth, Adullam, Sokoh, Azekah, ³⁶Shaaraim, Adithaim, na Gederah (ini pag, Gederothaim). Mamah ni pagha alah lum-pur-inne a gowoh, kpanna min-alah.³⁷Zenan, Hadashah, Migdal Gad, ³⁸Dilean, Mizpah, Joktheel, ³⁹Lachish, Bozkath, Eglon.⁴⁰Kabbon, Lahmas, Kitlish, ⁴¹Gederoth, Beth Dagon, Naamah, Makkedah. Mamah ni pagha alah lum pure-topurmwoh a gowoh, kpanna min-alah.⁴²Labnah, Ether, Ashan, ⁴³Iphtah, Ashnah, Nezib, ⁴⁴Leilah, Akzib, Mareshan. Mamah ni pagha alah tombi inne, kpanna min-alah.⁴⁵Ekron, na alah na min-alah ni kagni ya; ⁴⁶logha Ekron kenna Sallang Magulla, alah ni kwa kari ashdod, kpanna min-alah. ⁴⁷Ashdod, na alah na min-alah ni kagni ya; Gaza, na alah kpanna min-alah ni kagni ya; kenna guguri ni Masar, wori Sallang Magulla na kunsallang egh.⁴⁸Alah ni adigli agh, Shamir, Jattir, Sokoh, ⁴⁹Dannah, Kiriath Sannah (ini, Debir), ⁵⁰Anab, Eshtemoh, Anim, ⁵¹Goshen, Holon, ni Giloh. Mamah ni pagha alah lumpurmwoh, kpanna min-alah.⁵²Arab, Dumah, Eshan, ⁵³Janim, Beth Tappuah, Aphekah, ⁵⁴Humtah, Kiriath Arba (ini, Hebron), ni Zior. Mamah ni pagha alah tombi-inne, kpanna min-alah.⁵⁵Maon, Carmel, Ziph, Juttah, ⁵⁶Jzreel, Jokdeam, Zanoah, ⁵⁷Kain, Gibeah, ni Timnah. Mamah ni pagha alah lum, kpanna min-alah.⁵⁸Halhul, Beth Zur, Gedor, ⁵⁹Maarath, Beth Anoth, ni Eltekon. Mamah ni pagha alah topurmwoh, kpanna min-alah.⁶⁰Kariath Baal (ini Kiriath Jearim), ni Rabbah. Mamah ni pagha alah bahri, kpanna na min-alah. ⁶¹A lusung, yangha ni Beth Arabah, Middin, Sekakah, ⁶²Nibshan, a Lah Mwatolo, ni En gedi. Mamah ni pagha alah topurmwoh, kpanna min-alah.⁶³Keminiya mami agh aɓah-Jebusite, aɓeni ɗigha Jerusalem, kunvare la Judah ni kumoh piriyang ngha, nina ngha aɓah-Jebusite wa ɗigha biye na kunvare Judah ha ni kari

Chapter 16

¹Pah njeh ate kunvarre le Yusufu agh nongho logha ri Urdu a Jericho, nji tehbang le muru ma sagna le Jericho, woro a ɓalusung, logha Jerocho billa njeh dingli Bethel. ²Le logha Bethel kena Luz le ɗuro kena Ataroth, njang le aɓa Arkiti.³Le suhla njeh njih makuli kena njang le aɓa Jafletiya, wor kukuwo ha njang le binjeh Beth Horon, le woro a Gezer, le ki malla a salang magula. ⁴A njinjere nini akunvarre le Yusufu, Manasseh ni Ifraimu kumni giberre leyang.⁵Njang le kunburi le Ifraimu, a kunvarre kunvarre agh: Njang le giberre leyang a nji manjeh agh wora Ataroth Addar kukuwo ha Beth Horon makuli, ⁶le logha be ha salang magula. Logha mikmethath a nji eɓɓe ya pilla nji manjeh nji Taanath Shiloh le ɗura nzum Janoah a nji manjeh. ⁷Le logha Janoah suhla Ataroth wora Naarah, le bilbang Jericho, meshile a Urdu.⁸Logha Taffua agh njang nghe a nji makuli wora ɓafiyang ma Kanah le mashile a salang magula. Ga ni pag giberre le kunburi le Ifraimu, a kunvarre kunvarre, ⁹kpaɓni alah magula mama a tariyi ya ate kunvare le Ifraimu a ntiring giberre le kunvarre le Manassehagh- alah magula kwa, kpaɓni aminlah.¹⁰Ni a piriyi aɓa Kan'ana ni ɗigha Gezer agh, nina agh aɓa Kan'ana egh ɗigha a ntiring Ifraimu ha ni kyari, keminiya a tigna aɓayongni ih ɓi a pag tumo a tenne.

Chapter 17

¹Ga ni pag njehni a pah ate kunvarre le Manasseh (ɓeni ɗig minɓala le Yusufu)-ih ate Makir, ɓeni pag minɓala le Manasseh le ini kanangiri ya ini pag ter Gileyad. A pahne aminkah Makir njeh Gilayad ni Bashan, ate Makir agh ɓa tahluwa lni. ²A pahna nshile njeh a bih anshile kunburi le Manasseh, a bin akunvarre leyang- Abiezer, Helek, Asriel, Schechem, Hepher, ni Shemida. Aɓeni ni pag abuna aminkah Manasseh muna Yusufu, a billa ri akunvarre leyang ngha.³Niɓeniya Zelofahad muna Hepher muna Gileyad muna Makir, muna Manasseh nyha ni amuna buna, keminiya sai amuna ngalang. Lulli amuna mangalang le ya Mahlah, Noah, Hoglah, Milkah, ni Tirzah. ⁴A kum Eliyazar malah, Joshuwa muna Nun, ni amagula, le anah, "Yahweh tigna Musa ih pahsung giberre kpaɓni aminburasung." Nina agh, billa ri lagbang le Yahweh ya, pahne amenah wo giberre a ntiri giberre le tehyang a ntiri aminbura yang.⁵Akasa njahli lumni a pih Manasseh a Gileyad ni Bashan, mama a nji gini mamona le Urdu agh, ⁶ate amuna mangalang le Manasseh agna giberre a ntiri amuni mabuna. Njeh Gileyad agh a pahne bin anshile aminkah Manasseh.⁷Kasa njeh le Manasseh logha ri Asher kena Mikmethat, mama nji manjeh le Shechem agh. Le njang nghe wora nji gangrah bin aɓeni ɗigha kahri tuhmuru ma sagna ni Tapuwa agh. ⁸(Njeh Tapuwa agh mami Manasseh ni, keminiya dogro gbingrah ni a njang ngha le Manasseh agh mami aɓa Ifraimu ni.)⁹Njang nghe suhlo kena a fyang ma Kanah. Alah magula ni nji gangrah le ɓa fyang ngha, a ntiri alah le Manasseh agh mami Ifraimu ni. Njang le Manasseh ngha a nji eɓɓe le ɓa fyang, le malla a salang magula. ¹⁰Njehni nji gangrah agh mami Ifraimu ni, le njehni nji eɓɓe ya mami Manasseh; sallng magula ni pag njang. A nji eɓɓe ya billa bang a Asher, le a nji manjeh ya, Issakar.¹¹Ɗeshiliya a Issakar ni Ifraimu agh, Manasseh ngha ni Beth Shan ni aminlah le, aɓa ɗigna a Dor ni aminlah le, aɓa ɗigna a Endor ni aminlah le, aɓa ɗigna a Taanak ni aminlah le, ni aɓa ɗigna a Megiddo ni aminlah le (ni lah magula ma tahro- agh Nafet ni). ¹²Ningo kwa agh, Manasseh ni gan ag alah magula wo agh, ate aɓa Kan'ana ngha wa ɗigha a njeh egh.¹³Ngha aɓa Israila gulli ni masso agh, a tigha aɓa Kan'ana a tumo a tenne, keminiya ni a pushi yang kwa a njeh ye ya.¹⁴Le aminkah Yusufu waɓtenana ri Joshuwa, ki nah, "Pallang ke a pahsung kasa njahli mwoh le mwoh ate giberre, ke ngha shi sungni a gih ɓayong ma gogna agh, le kikara agh Yahweh wara moshi sung?" ¹⁵Joshuwa nah yi yang, "Ngha nyongni ni ɓayongni ni gih gogho agh, nkena a ɓangung kanangiri yong le ngilliyi bang be ate muyong a njeh le aɓa Feriziya ni mami aɓa Refayim. Mpag ga, ngha njeh dingli Ifraimu pagne yong fittong ngha."¹⁶Aminkah Yusufu nah, "Dingli njeh ye ni pyeri sung ngha. Keminiya aɓa Kan'ana aɓeni ni kwa ɗigha a ɓa ɓongrong ngha a yang ngha ni anyeh gwoh pirri ma ndolong, kpaɓni aɓeni a Beth Shan ni aminlah le, ni aɓeni a ɓa ɓongrong le Jezrel agh." ¹⁷Le Joshuwa nah yi ɓa leh Yusufu-ri Ifraimu ni Manasseh, "Nyongni aɓayong ma gogna a bangha, le nyong ngha ni gulo masso. Ɗigna ni a pah yong kasa njahli mwoh agh. ¹⁸Njeh ni dingli ya ka ɗig mami yong ɗeshili. Ngha te ya ɓa ngungni, nga gilliyi nga bolli gikunna leyong ha njangle ma saɓna. Nga pirriyi aɓa Kan'ana, ngha te ya a yangha ni anyeh gwoh pirri ma ndolong, le a yangha ni masso."

Chapter 18

¹Le kpaɓa le aɓa Israila kwa kpaɓa bin mona a Shiloh. A gil gungri bin kpaɓa a be le a lihluwa muri njehni dum yang ngha. ²Akunburi tonɓahri mami aɓa Israila ni uwo aɓeni ni a pah yang giberre ya agh.³Joshuwa nah yi aɓa Israila, "Ni yellang ni nga shiɓi ingna a njeh ni Yahweh, Kulli le akahyong, woro pah yong ngha? ⁴Ntol yi muyong aɓayong tahro tahro a ntiri kunvarre ni kwa agh, le nga tahshi yang. A woro aka fashi njej egh bikuli ni binjeh. Aka nyonglo a pyeshi minlim agiberre leyang, le aka nyere a binang.⁵Aka gaɓi gibang tonɓahri. Judah ka ɗigha a kasa njehle a nji gangrah, le ca leh Yusufu ka ɗigha kasa njeh a nji eɓɓe. ⁶Nga pyeshi njeh egh a gibang tonɓahri le nga zuni pyesheh ba a binang. Nga tahriya ni tollo ate muyong a dum Yahweh kulli leyong.⁷Aɓa Lawiya nyha ni bang a ntiri yong ngha, ate tumo malah le Yahweh ni pag giberre leyang. Gad, Ruben, ni kanda kunburi le Manasseh wara kum giberre leyang, a nzum Urdu. Ga ni pag giberre ni Musa guro le Yahweh pah yang ngha."⁸Nina agh abune logho woro. Joshuwa tigha aɓeni wora a nyongli pyeshe le njeh egh, ki nah, "Nwora bikuli ni binjeh le njeh egh le mpyeshi nyongli le nyerra binang. Nga tahriyi ate muyong a dum Yahweh a Shiloh." ⁹Abune ɗag be le woro a njeh egh a nji makuli ni binjeh le a nyongli pyeshe le a giɓomteng ari alah magula a bang tonɓahri, a bangha alah magula egh nji ba kwa agh. Le a nyerra bin Joshuwa a bin ɗamma a Shiloh.¹⁰Le Joshuwa tahriya ate muyang a Shiloh a dum Yahweh. A be ni Joshuwa pih aɓa Israila njeh ye nghang, le ɓeni kwa agh a pahne bang a njeh egh¹¹Pah njeh egh ate kunburi le Banyamin pagri kunvarre kunvarre. Kasa njehni a pah agh ngha ntiring le aminkah Judah ni aminkah Yusufu. ¹²A nji eɓɓe ya, njang leyang logha Urdu. Njang nghe woro a ɓa terehni nji eɓɓe le Jeriko agh, le wora a ntiri njeh dingli a nji makuli. logha be bilbang a ɓalusung ma Beth Avan.¹³Njang nghe logha be ɗur nji gangrah ngha ki shin nji Luz(ba a gorih Bethel agh). Le njang nghe woro kena Atarot Addar, a nji ri nkonno ni nongha nji gangrah le Beth Horon. ¹⁴Njang nghe wora nji bi ma sa: A nji makuli ya njang nghe pilla a nji gangrah, ki ka nji nkonno ni a nzum Beth Horon ngha. njang ni malla a Kiriyat Baal (ini Kiriyat Jearim), lah magula ye ya mami kunburi le Judah ni. Ga ni kpaɓ njang nghe a nji makuli.¹⁵Nji gangrah le logha a nzum Kiriyad Jearim. Njang nghe woro ha Efron, kena tuh muru ma sagna ma Neftowa. ¹⁶Le njang nghe suhlo wora njang ni nkonno mama ki shin ɓa ɓongrong ma Ben Hinnom, mama malale nji eɓɓe ngha a ɓa ɓongrong le Refayim. Le suhlo wora nji ɓa ɓongrong ma Hinnom, gangrah le ɓa njonglong le aɓa Jebushiya, le nongho suhlo kena En Rogel.¹⁷Gbinnah nji eɓɓe, wora nji En Shemesh, logha be ya wora a Gelilot, mama ki shin dingli Adummin. Le suhlo wora a tahli ma Bohan muna Ruben. ¹⁸Ɗura nji eɓɓe le giri kari Beth Arabah le suhlo kena Arabah.¹⁹Njang nghe ɗuro a nji giri eɓɓe le beth Hoglah. Le malla a nji eɓɓe le kun Salang Muah, a nji gangrah agh malla a Urdu. Ga ni pag njang le a nji gangrah. ²⁰Urdu ni ɗig njang le a nji manjeh. Ga ni pag giberre le kunburi le Banyamin, le peh a kunvarre kunvarre, njang a nzum njang, kwa kangna.²¹Niɓeniya alah magula le kunburi le Banyamin agh, a kunvarre kunvarre, ya a yangni Jeriko, Beth Hoglah, Emek Keziz, ²²Beth Arabah, Zemarayim, Bethel. ²³Avvim, Parah, Ophrah, ²⁴Kephar Ammoni, Ophni, ni Geba. Alah magula lumpur ɓahri, kpaɓni aminlah leyang.²⁵Ɗeshiliya alah magula ɓaɓa le Gibeyon, Ramah, Beerot, ²⁶Mizpah, Kephira, Mozah, ²⁷Rekem, Irpeel, Taralah, ²⁸Zelah Haelaph, Jebus (mwohni ni Urushalima), Gibeyah, ni Kiriyat. Alah magula lumpur ihne ni, kpaɓni aminlah yang. Ga ni pag giberre le Banyamin ate akunvarre le.

Chapter 19

¹Tahriya ma ɓahri kpah muri Simeyon, a kunvarre kunvarre. Giberre leyang ngha a ntiring le agiberre ni ɗig mami kunburi le Judah.²A kumna Beyersheba ɗig giberre, leyang, Sheba, Moladah, ³Hazar, Shual, Balah, Ezem, ⁴Eltolad, Bethul, ni Hormah.⁵Simeyon ye kumna Ziklag, Beth Markaboth, Hazar, Susah, ⁶Beth Leboath, ni Sharuhen. Aba ni pag alah magula lumpur tahro, kpaɓni aminlah yang. ⁷Simeyon ɗeshiliya kumna Ain, Rimmon, Ether, ni Ashan. Alah magula ni ihne, kpaɓni aminlah leyang.⁸Aga kwa kpaɓa, ni aminlah leyang ni kangni alah magula ni kena ha Baalat Beer (mwohni ni Ramah ni Negev agh). Ga ni pag giberre le kunburi le le Simeyon, a kunvarre kunvarre. ⁹Giberre le kunburi le Simeyon Kpaɓna ɗigha a kasa njeh le kunburi le Judah. Ate njeh ni a kasa a pih kunburi le Judah agh gogna dudug ate muyang, kunburi le Simeyon kumna giberre leyang a ntiring gikunna leyang.¹⁰Tahriya ma tahro kpah a muri kunburi le Zebulun, a kunvarre kunvarre. Njang le giberre leyang logha Sarid. ¹¹Njang leyang wora nji makuli kika Maralah le dog Dabbeshet; le nonno kena ɓafyang ni ki shin Jokneam.¹²Logha Sarid agh njang nghe gbinnah nji manjeh ki shin kara le wora njang le Kislot Tabor. Logha be ya wora Daberat le ɗuro kena Jafiya. ¹³Logha be ɗura nji manjeh kena Gath, Hepher, le kena a Eth Kazin; ɗuro wora Rimmon le gbinnah a nji Neya.¹⁴Njang nghe gbinnah nji eɓɓe kena Hannaton le malla a ɓaɓongrong ma Iftah El. ¹⁵Kasa njeh egh kpaɓna alah magula le Kattat, Nahalal, Shimron, Idalah, ni Baitalami. Alah magule lumpur ɓahri ni, kpaɓni aminlah leyang. ¹⁶Ga ni pag giberre le kunburi le Zebulun, a kunvarre kunvarre, kpaɓni alah magula ni, kpaɓni aminlah leyang.¹⁷Tahriya ma ihnen kpah a muri Issakar, a kunvarre kunvarre. ¹⁸Kasa njeh leyang bolla Jezreel, Chesullot, Shunem, ¹⁹Hafirayim, Shiyon, ni Anaharat.²⁰Ɗeshiliya bolla Rabbit, Kishion, Ebez, ²¹Remeth, En Gannim, En Haddah, ni Beth Pazzaz. ²²Njang leyang ye dogna Tabor, Shahazumah, ni Beth Shemesh, le malla a Urdu. Alah magula lum pure topurmwoh ni, kpaɓni aminlah leyang.²³Ga ni pag giberre le kunburi le Issakar, ari kunvarre kunvarre- alah magula, kpaɓni aminla leyang.²⁴Tahriya ma tongno kpah muri kunburi le Asher, a kunvarre kunvarre. ²⁵Kasa njeh leyang bolla Helkat, Hali, Beten, Akshaf, ²⁶Allammelek, Amad, ni Mishall. A nji makuli ya njang nghe nonnah kena Carmel ni Shihor Libnah.²⁷Le gbinnah nji manjeh kena Beth Dagon le woro ha- Zebulun, le kena ɓa ɓongrong ma Iftah El, nji eɓɓe kena Beth Emek ni Neiel. Le ɗuro kena Kabul a nji eɓɓe. ²⁸Le wora a Abdon, Rehob, Hammon, ni Kanah, kukwo ha ngih lah Magula Sidon.²⁹jang nghe gbinnah nyera Ramah, le kena lah magula ngarung le Tyre. Le njang nghe gbinnah kena Hosah le malla a salang magula, a nji njeh Akzib, ³⁰Ummah, Aphek, ni Rehob. Alah magula woro mwoh pura muri ɓahri, kpaɓni aminlah leyang.³¹Ga ni pag giberre le kunburi le Asher, a kunvarre kunvarre- alah magula, kpaɓni aminlah leyang.³²Tahriya ma topurmwoh kpah a muri kunburi le Naftali, a kunvarre kunvarre. ³³Njang leyang nongho logha Heleph, logha ri ngung oak ni a Zaanannim, kena Adami Nekeb ni Jabneel, kukwo ha Lakkum; malla a Urdu. ³⁴Njang nghe gbinnah nji makuli kena Aznot Tabor le woro a Hukkok; dog Zebulun a nji gangrah, le bilbang a Asher a nji makuli ni Urdu a nji manjeh a Kunmuru Urdu.³⁵Alah magulani ni ngarung ngha a yangni Ziddim, Zer, Hammath, Rakkat, Kinneret, ³⁶Adamah, Ramah, Hazor, ³⁷Kedesh, Edrei, ni En Hazor.³⁸Ɗeshiliya Iron, Migdal El, Beth Anath, ni Beth Shemesh ngha nghang. Alah magula lumpur tahro ni, kpaɓni aminlah leyang. ³⁹Ga ni pag giberre le kunburi le Naftali, a kunvarre kunvarre- alah magula, kpaɓni aminlah leyang.⁴⁰Tahriyi ya ma tonɓahri kpah a muri kunburi le Dan, a kunvarre kunvarre. ⁴¹Kasa njeh le giberre leyang bolla Zorah, Eshtawol, ir Shemesh, ⁴²Shaalabbin, Aijalon, ni Ithlah.⁴³Ɗeshiliya bolla Elon, Timnah, Ekron, ⁴⁴Eltekeh, Gibbethon, Baalath, ⁴⁵Jehud, Bene, Berak, Gath Rimmon, ⁴⁶Me Jarkon, ni Rakkon a ri kasa njeh ni logha Joppa ɗur agh.⁴⁷Ngha kunburi le Dan ɓoshni kasa njeh le ya, Dan kehni luwa le ag Leshem. A gan be ni garabwo, a aghi a ɗig nghang. A gor ih Lesham Dan, ni lulli kahyang Dan. ⁴⁸Ga ni pag giberre le kunburi le Dan, a kunvarre kunvarre- alah magula, kpani aminlah leyang.⁴⁹Ngha a malli pahni njeh giberre agh, aɓa Israila pih Joshuwa muna Nun giberre a ntiri mami yang. ⁵⁰Ari lagha le Yahweh ya a pih lah magula ni ihli bang teɓi ya, Timnah Serah a dingli njeh Ifraimu. Ye ɓag lah magula egh le ɗigha be.⁵¹Ga ni pag agiberre ni Eliyazar malah, Hoshuwa muna Nun, ni amagula le akunvarre kunburi le Israila nji ri tahriyi ya a Shiloh, a dum Yahweh, a kunjere ingna a gungri bin kpaɓa. Nina agh a mal gaɓ njeh egh.

Chapter 20

¹Le yahweh nah yi Joshua, ²"Waɓi aɓa Israila, nah, 'Ntahriyi alah magula bin vulo mama nwaɓih yong a nji bin Musa agh. ³Mpag ga ate ɓeni wol nluo nyha a tollo ko yere le ye agh ka wora be. Alah magula ni ka ɗig bin ri ɓa nwah nkilla.⁴Ih ɓangha ih wora mwoh a ntiri alah magula egh le ih ka tangha kunjere ingna lah magula egh. Le aka bolli a ingnini a lah magula egh le a pih bang ate ih ɓi ɗigha a ntiri yang.⁵Ngha ɓa nwah nkilla pirtye be ya, le aɓayong ni a lah magula egh ya ni ki ɗag ɓeni wol nluo agh a bolli a wori bin aɓa bol njeh ya. Ɗigna ni a pag nina agh ate wolla nluo ɓih ɓa ɗigna nyha a yere ya, le ni pa shiɓi muri ya a nji nzumo agh. ⁶Ɗigna ih ka ɗigha lah magula egh se te tangha dum kpaɓa ate tuhnjuo. se te ɓeni ki pagtumo malah a bogho ye ya wuh. Le ɓeni wol nluo ɓwa nyha a tollo le ya agh ka gan nyera a njehle ni ni ɓa leh, ni lah ni ɓangha ɗag ga."⁷Nina agh aɓa Israila tol Kedesh a Galilee a njeh dingli le Naftali, Shechem a dingli njeh Ifraimu, ni Kiriyat Arba (a Hebron ɗeshili) a dingli njeh Judah. ⁸A nzum Urdu nji manjeh le Jeriko agh, a tolla Bezer ni a ɓalusung ni a nkonno pura kunvarre le Ruben; Ramot Gileyad, pura kunvarre le Gad; ni Golan a Bashan, pura kunvarre le Manasseh.⁹Aba ni pag alah magula ni a tollo ate aɓa Israila kwa ni aɓayong ma sa ni ɗigha ntiri yang ngha, nina agh ate ɓeni kwa wol nluo nyha a tollo le ya agh ka ɓangha ka wora be ate aɓɓa. Ɓeni ya ni ih wuh a bih ɓa nwah nkilla agh, se te ɓeni a tighiteng ngha tang sang a dum aɓayong.

Chapter 21

¹Le amagula kunburi le aɓa Lawiya zu a bin Eliyazar malah, Joshuwa muna Nun, ni bin amagula ma ɓa leh akahyang a ntiring aɓa Israila. ²Anah yi yang a Shiloh ni njeh Kan'ana agh, "Yahweh lagno a nji bin Musa ih ɓi a pahsung lah magula ih shi ɗig nghang, ni njeh gilih le agiluwo lesung."³Nina agh ari lagbang le Yahweh aɓa Israila pah a ntiri giberre leyang alah magula ni, kpaɓni njeh lella agiluwo, a bin aɓa Lawiya.⁴Tahriyi ya le njeh ate kunvarre le aɓa Kohatiya ni zuni ga: Amalah-aminkah Haruna aɓeni pura kunvarre le Lawi ya- agna alah magula lumpur tahro ni a pahyang a ntiri kunburi le Judah agh, logha ri kunburi le Simeyon, ni logha ri kunburi le Banyamin. ⁵Anshile aminkah Kohat agna ri tahriyi ya alah magula lum a ntiri kunvarre le kunburi le Ifraimu, Dan, ni a ntiri kanda kunburi le Manasseh.⁶Le aɓayong ni pura biɓilla le Gershon ngha a pahne yang, a nji bin tahriya egh, alah magula lumpur tahro a ntiri akunburi le Issakar, Asher, Naftali, ni kanda kunburi le manasseh a Bashan. ⁷Aɓayongni pag aminkah Merari, a kunvarre kunvarre ya, agna alah magula lum pur ɓahri a ntiri kunburi le Ruben, Gad, ni Zebulun.⁸Nina agh aɓa Israila tahriyi ya pah alah magula (kpaɓni njeh lella agiluwo) a bin aɓa Lawiya, ninga mama Yahweh lagni a nji bin Musa agh. ⁹Logha ri kunburi le Judah ni Simeyon, A pahna alah magula ni, a bang yang ba ni lulli yang. ¹⁰Alah magula ni ya a pahne aminkah Haruna ni, aɓeni a ntiri akunvarre le aɓa Kohatiya, aɓeni pilla ɗig kunvarre le Lawi ya. Mama ni ɗig makunduna ni tahriyiya kpahni a muyang.¹¹Aɓa Israila pah yang Kiriyat Arba (Arba ni pag teh Anak), bang mwohni ni Hebron, a dingli njeh Judah, ni anjeh lelle agiluwo kangni. ¹²Keminiya aɓabang le lah magula egh, kpaɓna ni amin lah leyang, a wara a pih Caleb muna Jefunneh ne, ɗig gikunna le.¹³A pahne aminkah Haruna malah Hebron kpaɓni bin lella agiluwo le- ini pag lah magula bin vulo ate ɓeni kwa wol nluo nyha a tollo le ya agh- Libnah ni a bin lella agiluwo le, ¹⁴Jattir ni a bin lella agiluwo le, ni Eshtamowa ni a bin lella agiluwo le. ¹⁵Ɗeshiliya a pahna Holon ni a bin lella agiluwo le, Debir ni a bin lella agiluwo le, ¹⁶Ain ni a bin lella agiluwo le, Juttah ni a bin lella agiluwo le, ni Beth Shemesh ni a bin lella agiluwo le. Alah magula tonbi ihne ni a pah a ntiri akunburi ni ɓahri ya.¹⁷A ntiri kunburi le Banyamin agh a pahna Gibeyon ni abin lella agiluwo le, Geba ni abin lella agiluwo le, ¹⁸Anathot ni abin lella agiluwo le, ni Almon ni abin lella agiluwo le- alah magula ihne. ¹⁹Alah magula ni a pih amalah, aminkah Haruna agh, a yangha lumpur tahro kwa, kpaɓni abin lella agiluwo leyang.²⁰Temuri anshile aɓa Kohatiya aɓeni a kunvarre le aɓa Lawi- a pahna yang alah magula a ntiri kunburi le Ifraimu ari tahriyi ya. ²¹A bin yang ni a pah Shechem nghang ni anjeh lella agiluwo le a dingli njeh Ifraimu- lah magula bin vulo ate ɓeni kwa wol nluo ɓwa nyha a tollo le ya- Gezer ni anjeh lella agiluwo le. ²²Kibzaim ni anjeh lella agiluwo le, ni Beth Horon ni anjeh lella agiluwo le-alah magula ihne kwa.²³A ntiri kunburi le Dan agh, kunvarre le Kohat kumna Eltekeh ni anjeh lella agiluwo le, Gibbethon ni anjeh lella agiluwo le, ²⁴Aijalon ni anjeh lella agiluwo le, ni Gath Rimmon ni anjeh lella agiluwo le- alah magula ihne kwa.²⁵A ntiri kanda kunburi le Manasseh, kunvarre le Kohat kumna Taanach ni anjeh lella agiluwo le ni Gath Rimmon ni anjeh lella agiluwo le- alah magula ɓahri. ²⁶Alah magula lum ni kwa ate muri akunvarre le aɓa Kohati, kpaɓni anjeh lella agiluwo leyang²⁷A ntiri kanda kunburi le Manasseh agh, kunvarre le Gershon, akunvarre le aɓa Lawi ɓaɓa ni, le a kumna Golan a Bashan ni anjeh lella agiluwo le-lah magula bin vulo ate ɓeni kwa wol nluo ɓwa nyha a tollo le ya, kpaɓni Be Eshterah ni anjeh lella agiluwo le- alah magula ni kwa ɓahri.²⁸Ɗeshiliya a bin kunvarre le Gershon agh a pahna yang Kishion a ntiri kunburi le Issakar kpaɓni anjeh lella agiluwo le, Daberath ni anjeh lella agiluwo le, ²⁹Jarmuth ni anjeh lella agiluwo le, ni En Gannim ni anjeh lella agiluwo le- alah magula ihne. ³⁰A ntiri kunburi le Asher agh, a pahna Mishal ni anjeh lella agiluwo le, Abdon ni anjeh lella agiluwo le, ³¹Helkath ni anjeh lella agiluwo le, ni Rehob ni anjeh lella agiluwo le- kwa alah magula ihne ni.³²A ntiri kunburi le Naftali ya, a pahne kunvarre le Gershon Kadesh a Galilee ni anjeh lella agiluwo le-lah magula bin vulo ate ɓeni kwa wol nluo ɓwa nyha a tollo le ya; Hammoth Dor ni anjeh lella agiluwo le, ni Kartan ni anjeh lella agiluwo le- alah magula kwa tahro. ³³Alah magula kwa lumpur tahro, ini a pih Gershon, kpaɓni anjeh lella agiluwo leyang.³⁴A bin anshile aɓa Lawi- akunvarre le Merari- a pahne yang a ntiri kunburi le Zebulun: Jokneyam ni anjeh lella agiluwo le, Kartah ni anjeh lella agiluwo le, ³⁵Dimnah ni anjeh lella agiluwo le- alah magula egh kwa ihne.³⁶A pahne kunvarre le Merari a ntiri kunburi le Ruben: Bezer ni anjeh lella agiluwo le, Jahaz ni anjeh lella agiluwo le, ³⁷Kedemoth ni anjeh lella agiluwo le, ni Mephaath ni anjeh lella agiluwo le- alah magula egh kwa ihne. ³⁸A ntiri kunburi le Gad agh a pahne yang Ramoth a Gileyad ni anjeh lella agiluwo le- lah magula bin vulo ate ɓeni kwa wol nluo ɓwa nyha a tollo le ya- ni Mahanayim ni anjeh lella agiluwo le.³⁹Ɗeshiliya a pahne akunvarre le Merari Heshbon ni anjeh lella agiluwo le, ni Jazer ni anjeh lella agiluwo le. Alah magula ni kwa ihne. ⁴⁰Alah magula ni kwa ni ya ni pag ga akunvarre le Merari shisa, aɓeni pura kunburi le Lawi ya-alah magula kwa lumpur ɓahri ni a pah yang nji ri tahriyi ya.⁴¹Alah magula le aɓa Lawi ngha ntiri njehni aɓa israila kum ma, a yangha kwa alah magula woro ɓahri pure tonbi tahro, kpaɓni anjeh binlella agiluwo leyang. ⁴²Anjehni ya mama kwa agh ngha njeh lella agiluwo ni a vangne ya. Ini ninga ari alah magula ni kwa.⁴³Nina agh Yahweh pahne ava Israila njehni kwa kaniyi akah yang giri ih pah yang ngha. Aɓa Israila agna yang ɗigha be. ⁴⁴Le Yahweh pah yang usulo a nji ba kwa agh, ninga mama kaniyi akah yang giri ya. Aɓa shiɓi muyang nyha mwoh gan yang a luwa agh. Yahweh pahna aɓa shiɓi muyang kwa a bih yang. ⁴⁵Giri mwoh nyha a ntiri agima ɓonna ogrung ni Yahweh waɓih ɓa leh Israila ni ɗig njiteng ngha agh. Ga kwa agh zu ɗigna nina.

Chapter 22

¹A Kunbang egh ya Joshua gora aɓah-Reuben, ni aɓah-Gad ni shile aɓah kunvare la aɓah-Manasseh. ²Nahyi yang, "ih pagna gha Musa gurole Yahweh tighi yong ngha. Ih ogna tenana lang ni kwa tighi yong ngha. ³Ni ɗagha amunatehyong ari akara nyha, ha zu agh a ntiri karani, ih pagna atumo ni yahweh Kulli le yong tigha.⁴Nibeniya Yahweh Kulli le yong pahne amunatehyong usulo, nigha mama waɓɓi yong ngha. Ninale ih mpilla nwara agunri njeh leyong, mama Musa gurolle Yahweh pah yong ah nji ginni Jordan ngha. ⁵Nɗigh lyem ri bil atigha na gigillani Musa gurolle Yahweh tighi yong ngha. Ntol Yahweh kulli le yong, mbil njinjere le, mbol atigha, ni kpagha ngha ri mɓogshi ni yahliyong ni usulo leyong kwa." ⁶Ninale Joshua mossi yang nye tuti yang, le a nyere agunri le yang.⁷Nibeniya ari ashille kunvare la aɓa-Manasseh Musa Pah yang giberre a Basha, ngha Joshua pih shille yang na yeyong gib ere a jima Kulile yang a ji Jordan. Joshua tashi yang a layong ngha mossi yang. ⁸Ih yara nje leyong in bolo ni na adah ni ni na a damrrah ma gonna in gaba agi kunna le yong a ɓalayong.⁹Ninale kunvare la aɓah-Reuben, ni kunvare la aɓah-Gad, na ashille kunvare la aɓah-Manasseh nyere lah, ɗagha aɓa-Israel a Shiloh, ngha njeh Canaan. Le a ɗagbeh a wora nji Gilead, a njeh le yang, ngha ɗig mamiyang ngha, ate bil gigilla le Yahweh, a nji ɓih Musa.¹⁰Ngah a zuni Jordan ngha a njeh Kanaan, aɓah-Reuben na aɓah-Gad na shille kunvare la aɓah-Manasseh ɓag binɗarah girikari Jordan, binɗarah maɓwah magulla. ¹¹Ke aɓah-Israila ogh gire le nah, "nshinna! aɓah-Reuben, Gad, na ashille kunvare la aɓah-Manasseh ɓagna binɗarah a kundung njeh Canaan, a Geliloth, a nji kahri Jordan, a njiba pag mami a aɓah-Israila."¹²Ngah aɓah-Israila ogni ya, aɓah-Israila kwa kpaɓ muyang ɗama bamwoh agh a Shiloh aka pag luah riyang.¹³Le aɓah-Israila tashi aɓah-kuntumo ari aɓah-Reuben, na Gad na shille kunvare la aɓah-Manasseh a njeh Gilead. Aya tashi Phineas muna Eleazar, malah ɗeshili, ¹⁴na aɓatenna lum, a tol mwoh-mwoh ntiri akunvare le aɓah-Israila, ɓeni kwa agh telelah ni a ntiri kunvare ni Israila agh.¹⁵Le a zu abi aɓah-Reuben, Gad na ashille kunvare la aɓa-Manasseh ni njeh Gilead, la nahteng riyang: ¹⁶Ke aɓuwa le Yahweh kpaɓ kwa, a nah le, 'mang pagiri ke nipag njiteng nye pag ga ni ɓotiya ari Kulli le aɓah-Israila, ke pilla ari ntiri karani ate pihte Yahweh te ɓaghi muyong binɗarah a kara ni ngha logshi muyong ri Yahweh?¹⁷Gimashihra le Poer ni pyeri sung ngha? ni sang ma shi lang musung niɓeniya. Ga ni ɓotiyah agh kpana riya amuna Yahweh ate le gimashihra. ¹⁸ke ninale ngha pil jumyong ri pihte Yahweh ni kari le? ninale ɗigna ngha shiɓɓi tehle Yahweh ni kari le, kahberi le ih pag yahlula ni aɓah-Israila kwa.¹⁹Ke ɗigha njeh leyong ngi ɓiyi le, le ngha ɗuru ngha ingna njeh mamah binɗigna le Yahweh pag nghan ngha la ih bohyi muyong bang a ntiri sung. Ke nshiɓɓi Yahweh, ko nshiɓɓi sung ike ɓaghi muyong binɗarah sa binɗarah le Yahweh Kulli leyong ngha. ²⁰Ake Achan muna Zerah shiɓɓi pah njiteng ari agah a daghi Kulli? Yahlula le Kulli ni sulah murah aɓah-Israila kwa agh? ɓogho agh ni njuri ni muriya ate gimashihra le."²¹Le ke aɓah Reuben na Gad na shille kunvare le aɓah-Manasseh pilla nah ya amagulla kunvare aɓah-Israila: ²²ke Magulla mwoh, Kulli, Yahweh! Ke Magulla mwoh, Kulli, Yahweh!- Yerina, la ɗey Israila ni muri ih yehre! ɗigha shiɓɓa ko agni teng le Yahweh, ka ɓiyi sung a karani ya ²³Ate ɓag binɗarah ngha pil muyong ri Yahweh. Ɗigha ih ɓagna binɗarah ate nga pagni ɗarah ma pinshina, ni jigiri ɗarah ko ɗarah ma ɗig olollo, ke ɗey Yahweh ih pag sung nshin wah.²⁴Nyha! ninale shi paghi ate ngobong kunbang ni ki zu agh amuna yong nlogle nahyi amuna sung, "mang ngha pagni Yahweh, Kulli le a Israila?²⁵Ate Yahweh tig Jordan ihɓi ɗig njang a ntiri yong ni sung. Nyong na aɓah-Reuben na aɓah-Gad, nyha nigha ngha pagni Yahweh ya.' Ninale amuna yong nlogle pih amuna sung gug a gushi Yahweh.²⁶Ninale shi nah, 'niɓeniya ɗey shi ɓag binɗarah, nyha te pinshi gipahna ko aɗarah makwa ngha, ²⁷keminya ihɓi tagha ntiri sung ni yong, ni ntiri a ɓeni a ɓilla a njusung a gah pag tumo le Yahweh ni dumiya, na gipinshina na ɗarah ni ɗarah ma ɗig olollo, ninale amuna yong ni logle nahyi amuna sung ari kunbang ni ki zu agh, "nyha ni gig ganna abin Yahweh ngha.²⁸Ninale shi nah, ɗigha aka waɓɓi sung ko aɓiɓilla ma kunbang ni ki zu agh, shi nah, "Nshinna ɗ aminkayi sung kara ɓaɓɓa. Nshinna ɓang kushi bin darah le Yahweh, ngha amanjahli pagha ate pinshi gikunna, ko pushi ɓangha, ate mpagha shidagha ntiri sung niyong. ²⁹Ih gil riyong wara dunna ke mpag nigha shi shiɓɓi Yahweh ya. Ni kariya ke nye pilli zun yong ate gah ɓagha ma pinshi gikunna ni ma pinshi njigiri leyong ni ma pushi muru ngha, ngha bin darah le Yahweh Kulli le a Canaan ngha.³⁰Ngah Malah Phineas na magulliyina le aɓayong, nima, a magulla kunvare le aɓa-Israila ngha niniya, ogni tenanna ni aɓah-Reuben ni aɓah-Gad na aɓah-Manasseh nah, le ɓonne yong. ³¹Phineas muna Eleazer Malah nahyi aɓah-Reuben, Gad ni Manasseh, Ni kariya shi yerina Yahweh gha ntiri sung, atele ni pahmuyong gi shiɓɓi pah njiteng ri agh.Nibeniya ih ashina aɓah-Israila a bih Yahweh."³²Ke Phineas muna Eleazer Malah na amagulla nyere aɓah-Reuben na aɓah-Gad ni a njeh Gilead, a nyere a njeh Canaan abin aɓah-Israila, a zu niyang tenanna. ³³Kuntumo maɓwani abin aɓah-Israila. Ke aɓah-Israila mossi Kulli ni nyha waɓ tele pag luah ri aɓah-Reuben na aɓah-Gad, ate a ɓiyi njeh leyang na digha ngha.³⁴Ke aɓah-Reuben na aɓah-Gad gor binɗarah ye ih "tagha," ate a nah, "ini ih pag tagha ntiri sung ih Yahweh ni pag Kulli."

Chapter 23

¹A nzum akara dudug ngha Yahweh pahni Israila usulo ri aɓa shiɓi muyang ni kangniy yang kwa agh, le Joshuwa yahyina ni abogho dudug. ²Joshuwa gor Israila kwa-aɓa tenna leyang, amagula leyang, aɓa waɓnjuo leyang, ni aɓa pagtumo- le nah yi yang, "Nyahyina ni abogho dudug. ³Nshina ga kwa Yahweh Kulli leyong woro paghi anjehni kwa ate muyong, ate Yahweh Kulli leyong ni ɓeni pag luwa ate muyong.⁴Nshina! Nwara tahriyi yong anjeh ni uwo nga lih ni luwa ninga giberre le akunburi leyong, kpaɓni anjehni nworo juhri ya, logha Urdu kena ngih salang magula a nji gangrah. ⁵Yahweh Kulli leyong ka pushi yang kwa. Ih tutti yang ih pussa a ntiri yong. Ih ka ag njeh leyang le nga ag njeh leyang ih pil gikunna leyong, ninga mama Yahweh Kulli leyong woro ogni ri ni yong ngha.⁶Nina agh tang ngingang, ate nga bil aga kwa a nyonlo a giɓomteng le gigilla le Musa, nkengha ri nji bung mahli ko kahtang, ⁷nina agh ke ih njalliyi ni anjehni uwo a ntiri yong ngha ko, ngor lulli akuli leyang, kaniyi giri ni yang ngha, gushi yang ngha, ko gungha njeh dum yang ngha. ⁸A tuhkushi ya, ɗigna nga kpangha ri Yahweh Kulli leyong ninga mama mpagha ha zu ni kyari ya.⁹Ate Yahweh wara pushih anjeh ma gogna ni ama tenna a dum yong. Ate yong ngha, ɓwa nyha gan tangha dum yong ha kareni ni kyari ya. ¹⁰Ɓwa mwoh a ntiri gogho leyong ni ka gan tig woro tongno lum a ɓangha, ate Yahweh Kulli leyong, ini pag ɓeni ni ki wolrung te muyong ngha, ninga mama woro ogni ri ya. ¹¹Nteshi kiri yong yarata, nina agh ate nga agnji Yahweh Kulli leyong.¹²Keminiya ngha mpil nzm yong le kpangha ri nshile anjeh aɓeni uwo a ntiri yong, ko n'ariyi njuwula ni yang, ko nzu kpaɓni yang binmona ko a yangni a zu kpaɓni yong, ¹³le n'nyeri ni njiteng ih Yahweh Kulli leyong ni wa pushi anjeh a ntiri yong ngha. A tuhkushi ya, a ɗig gitahma le a tahm yong, abata giri a nzum yong ni ajweh a njih yong, sete njuhro a njeh maɓonna ni Yahweh Kulli leyong woro pah yong ni ya.¹⁴Niɓeniya myang ngi wora njijere le ngunjah kwa, le nyerina ni yahli yong ni minlim yong kwa ih tenana nyha mwoh ni ɗig njiteng a muri agi maɓonna ni kwa Yahweh Kulli leyong ogni ri a muyong ngha. Aga kwa ni ya pagna nina ate muyong. Mwoh nyha a ntiri yang ni pag a agh. ¹⁵Keminiya ninga mama kwa tenana ni Yahweh Kulli leyong ogni ri ya ɗungshina, Nina agh Yahweh ka zuni agi mashihra kwa a muyong sete juhrih yong ri njeh maɓonna ni Yahweh Kulli leyong woro pah yong ngha.¹⁶Ih ka pag ga ngha mɓung ogrung le Yahweh Kulli leyong, mama lagni yong ih ɓi mbol agh. Ngha nke ngushi akuli maɓi le ngungha dum yang ngha, le yehlula le Yahweh ka logha muyong, le nga juhro ni kahra a njeh maɓonna ni woro pah yong ngha.

Chapter 24

¹Le Joshua kpaɓɓa akunvare la Israila a Shechem ke gora aɓah-tenna la Israila, na aɓah-kunduna leyang, na aɓah-waɓjuoh leyang, na amagulla leyang, la aɗug muyang akundung Kulli. ²Joshua nahyi aɓayong kwa. gah pag gah Yahweh, Kulli le a Israila, waɓɓa, "akayi yong ɗigh kikara aginni muru Euphrate-Terah, teh Abraham ni Nahor-la gusha akulli ma sa.³Keminiya ntol ter yong Abraham a dug Euphrate ke billi ni a njeh Canaan le mpih aminkahwung dudung a jibing muna Issac. ⁴Le Ishaku mpih Yakubu ni Isuwa. Ke pih isuwa lah nkonno ma Seir ih ɗig mami, keminiya Jacob ni a muni ya a sulla a wora Masar.⁵Ntashi Musa ni Haruna, ntiyi njeh aɓa-Masar giyahlungkoniyina, ni njummo agh le mpushi yong ah yeh. ⁶Nye pushi a the yong a njeh Masar, ha nkene a kunsallang. ke aɓa-Masar pittah a tah yang ni anyegwohpiri na aɓakogpiri lha kenni kun Sallang ɓagna.⁷Ngha akahyi yong gor Yahweh, tig pinna ntiri yong na aɓa-Masar. Le nyeshi Sallang amuri yang ji vul yang. Ih shina gah pagha a Masar agh. Le ih ɗigha a lusung kunbang dudung.⁸Nzu ni yong a njeh la aɓa Amoriya, ngha ɗigha girikari Jordan; a pag luah niyang. Keminiya mpah yong yang aɓil yong, njuri yang a kundung yong, mpong gikuna leyong ni a njeh agh. Mpag luah ni yang, ntang nah te muyong ih nahyi yong ni luah. mɓiyi gileyang.⁹Ngha njeh leyong Balak muna Zippor, murung Moab giliri ga pag luah ni aɓah Israila. Tashi bang ri Balaam muna Beor, ihɓbi zu juriyong. ¹⁰Keminiya ni tig Balaam kirang agh. Ninale, mossi yong, le aghshi yong a bih murung Balak.¹¹Nɗuro nworo Jordan, la nzu agh Jericho. Ke aɓakunduna Jericho pag luah ari yong, a tya aɓa Amoriya, aɓah periziya, aɓah canaan, aɓah Hitiya, aɓah Girgashi, aɓah Hivitiya, ni aɓah Jebusiya. Le mpag ih lih luah amuyang nye tig yong amuyang. ¹²Ntashi aɓa wolbang a dung yong, ngha piri yong a biyong ngha, ha na murung ɓahri le aɓah-Amoriya, keminiya ni garabuo ko ntah niya.¹³Mpah yong njeh ni ni pag tumme ni alah ni bagha agh. niɓeniya ih yong gha ih ɗigha a nye.yongha lih a njingung mamah a ɗiy agh na murun mamah vagkuniya ni ɗiya.'¹⁴Niɓeniya ɓang Yahweh ni ngushi ni njiteng kwa ni tigyahlung; ih soɓɓa a kulli le a teryong gusso a ginni Euphrate ngha a Masar, ngushi Yahweh. ¹⁵Ate nshine manangna ni ah njiyong a yong te gushi Yahweh, ntol yi muyong ni kyari ɓeni nga pagyin tummo agh, ko akulli manangna ni a kahyi yong gusso a ginni Euphrate, ko akulli mananagna le aɓa Amorite, a njeh le yang ni ih ɗigha ngha. keminiya mameng ni liyang ngha shi gushi Yahweh.¹⁶Ke aɓwa agha nah, "ih ni shi wa ɗag Yahweh shi pag yi akulli manangna tummo aagh, ¹⁷Ate Yahweh Kulli lesung, ini pushisung ni a kahyi sung a njeh Masar, lah ganni, ini pagha agiɗungna maguliyina a nji sung, ye ashi sung a nji njere ni kwa shi bol agh ni a nye anjeh shi wor agh. ¹⁸Le Yahweh piriyang aɓwa kwa a nji sung, kpanni aɓa Amoriya ngha ɗigha a njeh ya. ninale shi gushi Yahweh, ate ini pag Kulli lesung.¹⁹Le Joshua nahyi aɓwa, ni ih logh le ih gushi Murung Kulli agh; ate Murung Kulli ma gerenteng; ini Kulli ma kikil; ni ih toyiyong gimashihra ²⁰Nzashi ni Murung Kulli, ih gushi a kulli manangna abiri, le ih pilla, ih pahyomg ganni ni juriyong, ngha wara pag yong gimabonna agh.²¹Keminiya Aɓayong nahyi Joshua, "Owoho, ahi gushi Yahweh." ²²Le Joshua nahyi aɓayong, Yong nga ngha ɗig aɓawaɓkun ari muyong le ntol muyong Yahweh, ih gushi. "Le a nah, "A ɗig waɓkun." ²³Niɓeniya, nsuɓɓo akulli manangna ni a ntiriyong ngha koh, ntih yahliyong abin Yahweh, Kulli le aɓa Israila.²⁴Ke Aɓayong nahyi Joshua Yahweh Kulli lesung ni shi gusso. Shi tig kirisung ri gih." ²⁵Le Joshua ogrung ni aɓayong a kare. Ye tigyang agibilla ni a Shechem. ²⁶Le Joshua yongli a tenana ni a yeh giɓong gibilla le Kulli, le tol tahli Magulla tigha bin njehle sung ɗag ni ngha abin ma gerenteng le Yahweh agh.²⁷Joshua nahyi a aɓayong kwa, ih tahli ni ya ini nɗigh gi wabkung arisung, ate ogna atenana kwa Yahweh waɓɓi sungha, ninale ɗigna ’waɓkun ari yong, ninga logle shiɓɓi Kulli le yong." ²⁸Joshua meshiyang ɓeni kwa agh woro ri gibere le.²⁹Ngha njung ga kwa Joshua muna Nun, dengla le Yahweh wuh, ya ngha ni bogho wuro tongno pura muri lum ³⁰A linshi a njang bere le ni a Timnath- Serah, ngha a nkonno Ephraim a nji-makuli le nkonno Gaash.³¹Aɓa Israila gushi Yahweh anjah le Joshua, ni njah le abahgulla ni ɗigha ke Joshua agh, ngha woro yerina a tummo le Yahweh agh, a ya paghi ate muri aɓa Israila.³²A muh giri Joshua, ngha amuna aɓah Israila ponno a njeh le aɓah Masar agh, a linshi a Shechem, a gung njeh ni Jacob kura abin a muna Homor, the Shechem ni gifunna wuro tongno, ma digha gibiyi ne le a muna Joseph. ³³Eleazar muna Huruna asso wuhna, a lingshi a nkonno bih Kulli le muni Phineas ngha apih a nkonno Ephraim agh.

Judges

Chapter 1

¹A nzum nluo le Joshua agh, aɓa Israila jim Yahweh, ki nah, "Yang ka log yi aɓa Kan'ana ni kunduna ate musung, ka log yi yang ni wolrung?" ²Yahweh nah, "Yahuda ka log yi yang ni luwa. Nshinna, mpah-ne yang ɗigha muri njahli ni." ³Abuna ɓa Yahuda nah yi abuna ɓa Simeyon, amuna tehyang, "Nzu ni sung a kahsa njeh ni a pahsung ngha ate ih shi kpaɓa shi pag luwa ni aɓa Kan'ana. Le sa osso sa kah a angni yong a luwa muri kahsa njeh ni a pah yong ngha." Nina kunvarre le aɓa Simeyon wor ni yang.⁴Abuna ɓa Yahuda logshi luwa, le Yahweh pah yang lihluwa a muri aɓa Kan'ana, ni aɓa Perizziya. A wol nluo woro tongno lum lum a Bezek. ⁵A kum Adoni- Bezek a Bezek, le wolrung nini le a ganna aɓa Kan'ana ni aɓa Perizziya.⁶Keminiya Adoni- Bezek ɓangha, le a pirri a bolli, le a kashi muna bih magula ni amuna kushiyang magula. ⁷Adoni-Bezek nah, "Amurung woro tahro pur lumni aɓeni a kashi amuna bihyang magula ni amuna kushiyang mugula agh, a ponna agilih ni dum yang ngha. Ninga mama mpag ga, ini nina Kulli pag nghang." A zuni mo a Urushalima, le wuh a beh.⁸Abuna ɓa Yahuda log yi Urushalima lah magula ni luwa le ag yi. A log yi ni kun garabwoh le a mag gishe ri lah magula egh. ⁹Nzum gire ya, abuna ɓa Yahuda woro a pag luwa ni aɓa Kan'ana ni ɗigha nji dingli Negeb, ni ɓa njonglong ngha. ¹⁰Yahuda logluwa a muri aɓa Kan'anani ɗigha a Hebron agh (Lullung ma yahyina le Hebron ni ki pag Kiriath Arba), le a gankun Sheshai, Ahiman, ni Talmai.¹¹Logho le abuna ɓa Yahuda beh ya, a suhla muri aɓa ɗigna a Debir (a gor Debir kikara ih Kiriath Sefer). ¹²Caleb nah, "Ɓeni log yi Kiriath Seffer le agyi agh, nga pih Asah, munang ma ngalang, ih ɓi ɗig mahmi." ¹³Othniyel, muna Kenaz (minyem Caleb) ag Debir, nina agh Caleb pih Aksah, muni ma ngalang, ih ɓi ɗig mahmi.¹⁴Ni sashibang ngha Aksah zu a bin Othniyel, le zu jimmi ih ɓi ihli tehri Caleb ih pih muni Askah ɓabang. Ngha ih suhlini a muri mbuljeng ngha, Caleb ihli, "Mang nga pagha ate muro?" ¹⁵Nah yi, "Mossang. Ke ngha a pahnang njeh Negev agh, peng tuhmuru ma sahgna ɗeshili." Nina agh Caleb pih njimakuli ni njima njeh le tuhmuru ma sahgha .¹⁶Aminkah nkil Musa aɓa Keniya pura lah kahn ni aɓa Yahuda, a wora ɓalusung Yahuda, ni a Negev agh, aka ɗigni aɓa Yahuda a kahri Arad. ¹⁷Abuna ɓa Yahuda wor ni abuna ɓa Simeyon amuna tehyang le a ke pag luwa ni aɓa Kan'ana aɓeni ɗigha a Zefat agh, le aka ɓihyi beh kwa. A gor lulli lah magula egh ih Hormah.¹⁸Aɓa Yahuda ɗeshili ye ag Gaza ni alah ni kangni ya, Ashkelon ni alah ni kangni ya, le Ekron ni alah ni kangni ya. ¹⁹Yahweh ngha ni aɓa Yahuda le a ag njeh ni nji dingli ya, kemiiniya ni a gan pirriyi aɓa ɗigna ɓa njolong ngha ate a yangha ni anyeh gwo piri ma tulla.²⁰A pih Caleb Hebron (ninga mama Musa woro waɓɓa), le a pirriyi amuna Anak ni tahro a beh ya. ²¹Keminiya aɓa Banyamin ni pirriyi aɓa Yebushiya aɓa ɗigna a Urushalima agh. Nina agh aɓa Yebushiya ɗigni aɓa Banyamin a Urushalima ha ni kyari.²²Aɓa leh Yusufu gil riyang ka kahni Bethel luwa, le Yahweh ngha ni yang. ²³A tutti abuna aka lenghe a shin gipagna Bethel (lah magula ni lullung ma yahyina le ih Luz). ²⁴Aka lenghe le a shin ɓabura ngha ki pura ntiri leh egh le anah yi, "Kukushi, ɗumi sung, pagha ni sa ingni ni a ntiring lah agh, le sa poh ɓoro."²⁵Ɗummi yang njere ingna lah magula egh, le nina agh, a log yi lah magula egh ni luwa ni kun garabwo, keminiya a ɗag beh ni aɓa leh woro. ²⁶Le ɓeh wora njeh le aɓa Hittiya, ki ɓag lah magula le gori ih Luz, ini pag lulli ha ni kyari.²⁷Aɓa Manasse ni pirriyi aɓayong ni ɗigha a lah Bet shan ni a minleh ko Taanak ni a minleh ko aɓeni ɗigha Dor ni a min leh ya, ko aɓeni ɗigha Ibleyam ni a minleh ya, ko aɓeni ɗigha Meggido ni aminleh ya, ate aɓa Kan'aniya tolla ka ɗigha njeh egh. ²⁸Ngha Israila kumni masso agh, a tigha aɓa Kan'ana a tenne ih ɓi a pag yi yang atumo ma dungrina, keminiya ni a pirriyi yang kwa a njeh ya.²⁹Ifraimu ni pirriyi aɓa Kan'ana aɓeni ɗigha Gezer agh, nina agh aɓa Kan'ana tangha ɗigha ntiri yang a Gezer.³⁰Zebulun ni pirriyi aɓayong ni ɗigha Kitiron agh, ko aɓayong ɗigha a Nahalo agh, le nina Aɓa tang ɗigha ntir yang, keminiya Zebulun tigha aɓa Kan'ana a tenne ih ɓi a pag yi yang atumo ma dungrina.³¹Asher ni pirriyi aɓayong ni ɗigha a Akko, ko aɓayong ni ɗigha Sidon agh, ko aɓeni ki ɗigha a Ahlab, Akzib, Helbah, Afek, ko Rehob. ³²Nina agh kunvarre le Asher ɗigha a ntiri aɓa Kan'ana (aɓeni ɗigha a ntiri yang ngha), ate ni a pirriyi yang ngha.³³Kunvarre le Naftali ni pirriyi aɓeni ki ɗigha a Beth Shemesh, ko aɓeni ɗigha a Beth Anat agh. Nina agh kunvarre le Naftali ɗigha ntiri aɓa Kan'ana (aɓeni ki ɗigha njeh egh ya). Ngho te ya, a tigna aɓa ɗigna a Bet Shemesh ni Bet Anat ih ɓi a pag yi Naftali tumo a tenne.³⁴Aɓa Ammoriya pirriyi kunvarre le Dan a nji dingli njeh egh, ni a ɗag yang ih ɓi a suhlo a njonglong ngha. ³⁵Nina agh aɓa Ammoriya ɗigha a nkonno Heres, ni Aijalon agh ni mama a Shaalbim agh, keminiya aɓa tahluwa masso kunvarre le Yusufu lih yang ni luwa, le tig yang a tenne ih ɓi a pag yi yang atumo ma dungrina. ³⁶Njang le aɓa Ammoriya agh nongho logha ri dingli Akrabbim ni a Sela agh ha kena nji njeh ni dingli ya.

Chapter 2

¹Malaika le Yahweh ɗag Gilgal wora Bokim, le nah, "Mpushina yong a Masar, le zuni yong a njeh ni kaniyi giri nga pih atehyong ngha. Nah, 'Ni ngi ɓun ogrung lang ni yong ngha. ²Ɗigna ni nga ogri yong ni aɓeni ɗigha a njeh ye agh. Ɗigna nga wanghi a adeshile ɗahra leyang.' Keminiya ni nteshikiri yong ri gihyang. Mang ga ih mpag pagha ni ya?³Nina niɓeniya nah, 'Ni ngi pushi aɓa Kan'ana ni dum yong ngha, keminiya aka ɗigha ajweh a kari yong,, le akuli leyong ka ɗighi yong gi tahma." ⁴Ngha malaika le Yahweh waɓni atenana ni ri aɓa israila kwa agh, aɓeh magjollo le ɓuah. ⁵A gor lulli beh ih Bokim. A pih Yahweh ɗahra.⁶Niɓeniya ngha tutti ni aɓayong ih a wor agh, aɓa Israila woro, ɓeni kwa ri gikunna le, ka bol njeh mami. ⁷Aɓayong gushi yahweh a kunbang usulo le Joshua ni mami aɓa tenna aɓeni zu a nzumi ya, aɓeni kwa shinna atumo maguliyina ni Yahweh pag ga ate muri aɓa Israila agh. ⁸Joshua muna Nun guro le Yahweh, wuh a bogho 110.⁹A lingshi a muri njang le gikunna le a Timnat Heres, a dingli njeh Ifraimu,nji gangrah le nkonno Ga'ash. ¹⁰Aɓeni kwa njah ye ya wuh. Le njah mapiyo logho aɓeni ni yeri Yahweh ya ko agi pagna ni pagha ate Israila agh.¹¹Aɓa Israila pag gimashihra a dum Yahweh le a gushi Ba'al. ¹²A tuh muyang ri Yahweh, kulli le atehyang, ɓeni pushiyang a njeh Masar agh. A wora tye akuli ɓaɓa, akuli mama aɓayong ni a kari yang ngha, le a gungha dum yang. A lushi yeh Yahweh ate ¹³a tuhna muyang ri Yahweh le a gushi Ba'al ni Ashtoret¹⁴Yahlulla le Yahweh logha muri Israila, le pah yang a bih aɓa zu iɓgiri aɓeni iɓɓi yang gikunna leyang ngha. Mag yang a guro aɓeni a bollo ni iritenna le aɓa shiɓi muyang ni kangni yang ngha, nina agh ni a ye gan tangha pag luwa ni aɓa shiɓi muyang ngha. ¹⁵Kunbang ni kwa aɓa Israila puri kun luwa agh, Yahweh logshi bih a muyang le a ganyang a luwa, ninga mama kaniyi ni yang giri ya, le a yangha a gi gangshina magula.¹⁶le Yahweh logshi ɓa waɓnjuoh, ɓeni ashi yang a bih aɓa iɓɓi yang gikunna leyang ngha. ¹⁷Ningo te ya a nyha a ogha aɓa waɓnjuoh le yang ngha. A nyha ni njiteng bin Yahweh ya le a pahna muyang ninga manjah bin akuli le a gushi yang. Ni kara le a pil nzm yang ari njere ni atehyang ɗigni ya- aɓeni bil alagbang le Yahweh ya- keminiya yang kanangiri yang ngha ni a pag nina agh.¹⁸Ngha Yahweh logshini aɓa waɓnjuoh ate muyang ngha, Yahweh angni aɓa waɓnjuoh le ashi yang a bih aɓa shiɓi muyang a yeh akara ni kwa aɓa waɓnjuoh ɗigni ya. Yahweh shin gi enna leyang ngha a ihmni ate ganna ni binkonna leyang, ¹⁹Keminiya aɓa waɓnjuoh wuh le, a pil nzum yang le pagha a gima ɓihyi bang ni uwor mami atehyang ni a pag ga. A wora teh akuli ɓaɓa le a ɓang yang ni gushi yang. A shiɓi pushi yahli yang ri agipagna mashihra leyang ko njinjere ma tenmurung leyang.²⁰Yehlulla le Yahweh buhra muri Israila' nah, "Ate aɓayong ni ɓunna agi waɓna ogrung lang ni ntigha ate atehyang ngha -ate ni a og gihyang ngha agh- ²¹log niɓeni ya, ni ngi, pusha dum yang anjeh ni Joshua ɗagha ngha wuh ni ya. ²²Nga pag ga nina ate nga mom Israila, ko a tig njere le Yahweh le a billi, ninga mama atehyang pag ga, ko ni a paghi nina agh." ²³Ini paghi ke Yahweh ɗagha anjeh wo le ni pushi yang ni kara agh le pah yang a bih Joshua

Chapter 3

¹Niɓeniya Yahweh ɗagha anjeh ni ih ɓi a mom Israila, bolli ɓeni kwa a njeh Israila ni pa mom aluwa ni kwa pagri anjeh Kan'ana a agh. ²(pag ga ih alliyi njah mapiyo le aɓa Israila aɓeni ni yeri pa a agh.) ³Anjeh ni tongno agh ni gaːamurung le aɓa Filistiya, aɓa Kan'ana kwa, aɓa Sidoniya, ni aɓa Hiviya aɓeni ɗigha a nkonno Lebanon, logha ri nkonno Baal Hermon kena Lebo Hamat.⁴A ɗagha anjeh ni ate nji binyang ni Yahweh ka momni Israila, ih shina ko aka bil alagbang ni pih akahyang nji bin Musa agh. ⁵Nina agh aɓa Israila ɗigha ntiri aɓa Kan'aniya, aɓa Hittiya, aɓa Amoriya, aɓa Ferizziya, aɓa Hiwiya, ni aɓa Yebusiya. ⁶A tolla amuna ngalang leyang ih ɓi ɗigha amahyang, le amuna ngalang leyang ngha a pih amuna buna le anjeh egh, le a gushi akuli leyang.⁷Aɓa Israila pag gimshihra a dum Yahweh le a jangshina Yahweh Kulli leyang. A gushi Baal ni Ashtoret. ⁸Ngha nina agh Kulli tig yehlulla le muri gishe ate muyang, le mag yang a bih murung Kushan-Rishatayim ma Mesofotamiya. Aɓa Israila paghi murung Kushan-Rishatayim tumo bogho tonbitahro.⁹Ngha aɓa Israila gori Yahweh ya, Yahweh logshi ɓeni ki zu a angni aɓa Israila, le ɓeni ki zu a ashiyang nghaː Otniyel muna Kenaz (minyem Kaleb). ¹⁰Bongho le Yahweh gushi, le waɓiyi Israila njuoh ni pura luwa. Yahweh pahne lihluwa muri Kushan Rishatayim murung Mesofotamiya. Bih Otniyel ni gankun Kushan Rishatayim. ¹¹Njeh egh ɗigni ololo ha bogho woro ɓahri. Le Otniyel muna Kenaz wuh.¹²A nzumi ya, aɓa Israila ye pag gimashihra a dum Yahweh ɗeshili, le pahyang a bih Eglon murung Mowab ih ɓi ganna aɓa Israila. ¹³Eglon kpaɓmuri ni aɓa Ammona ni aɓa Amaleka le a woro a ke gankun Israila, le a ag njeh akkah. ¹⁴Aɓa Israila paghi Eglon murung tumo guro bogho lum pure tonbi tahro.¹⁵Ngha aɓa Israila gori Yahweh ya, Yahweh logshi ɓ ashi yang a bih Mowab, Ehud muna Gera, kattang, ɓa Banyamin. Aɓa Israila tashi, ni bollo magkun, a bin Eglon murung Mowab.¹⁶Ehud gil garabwo mama kunni ɓahri ya, saɓah le kenna kusung mwoh ni nshile; kuri a belli ma lih vulliyi na dagra le. ¹⁷Ke pah bollo magkun nghe a bin Eglon murung Mowab. (Niɓeniya Eglon agh ɓayong ma nennah ni.) ¹⁸A nzumi ni Ehud pahni bollo magkun nghe ya, ɗag beh ni aɓeni tol bollo ye ya.¹⁹Nina kwa agh ngha Ehud billi bang bah a kag tahli nghang a kahri Gilgal, gbinnah le nyerra bin murung, le nah, "Myang ni kuntumo songrina ate muro, murung lang." Eglon nah, "Mpolloǃ" Nina agh aɓeni kwa ki paghi tumo ɗag ɓa kangna egh. ²⁰Ehud zu a bini. Murung nghe ngha ɗig ɗigna le ni muri a kangna ni bikuli ya. Ehud nah, "Myang ni kuntumo le Kulli te muro." Murung nghe logha a ngung murung le.²¹Ehud kenni bih ma kattang le pushi garabwo le ni a belli ma lih ya, le shuwa murung nghe ni. ²²Garabwo egh ingni ni muri kwa. Kun gaarabwo ossho pura nji nzumi keminiya murun vulliyi ne. Ehud ni pushi garabwo egh a yeh agh. ²³Le Ehud pura nji minkangna ma kyenna le giriyi akun kangna egh kuriyi yang.²⁴Ngha Ehud wori ya le adengla le ingna; le a shina a kuriyina akun kangna ni bikuli ya, Nina a tollo, "Ni njiteng yang ngha ih usulo ni ɓuah ngung a minkagna bikuli." ²⁵Gire gangshi yang ngha tolli kunbang ngha ha a shin ninga ni a pagtumo leyang ngha agh, ngha ha niɓeni murung ni sang logshi kunjere minkangna bikuli ya agh. Nina agh a tol gi logshi kunkangna le a logshi, le a shin telelah leyang ngha nongha njahli, wuhna.²⁶Ngha adengleh lelle, ki ɗengshi mang a pag ga, Ehud songnari ha ɓangha ɗur bah a wanghi atahli a gilli agillang nghang ngha. Nina ni ɓangni wora Seyira. ²⁷Ngha billi bang alah ni dingli njeh Ifaimu agh, tong njemnjuh. Le aɓa Israila pura alah ni dingli ye agh, wor nini, le ini agduna billi yang.²⁸Nah yi yang, "Nkura tyang, ate Yahweh ngha ka gankun ɓa shiɓi muyong, aɓa mowab." A kura tye le a agha alah nji bah aɓa Mowab ki ɗur salang Urdu nghang ngha, le ni a ɗag ɓung ɗur salng nghe ya. ²⁹A kunbang nghe a wol nluo aɓa Mowab woro tongno lum lum, kwa agh abuna ni tenna ni masso ri yang ngha ni. Ɓwa mwoh nyha aɓɓa. ³⁰Nina agh a kara egh Israila ganna kun Mowab ni masso le, le njeh egh kunna usulo ma bogho woro ihne.³¹Nzum Ehud agh, ɓa waɓnjuoh ni kpah nghang ngha Shamgar muna Anat ɓeni wol nluo aɓa Filisti 600 ni gara lel ndah. Ashina aɓa Israila ari agi mashihra.

Chapter 4

¹Ngha Ehud wuh ni yah, aɓah Israila yeh pag gah ni ɓotiya agh a kundum Yahweh. ²Yahweh mag yang a ɓih murung Jabin nin lah Canaan ngha nong murung a Hazor agh. Ke lagha le ɓakurrung le ni lulli Sisera, ni ɗigha a Harosheth Haggoyim. ³Ke aɓah Israila gor Yahweh ihɓi agni yang, Ate Sisera ngha ni nyeh gwopiri wuro tongno inne pur lum le yangha ih pih aɓah Israila ganni bogho wura mwoh.⁴Niɓeniya Deborah, a mah-agkuntumo ɓin Kulli (Mah le Lappidoth), ni ki agduna abin waɓjuoh a Israila nga ri kunbang egh ya. ⁵I pag teh ɗigha tina ngun divino le Deborah antiri Ramah ni Bethel a ri gingli nje Ephraim, ke aɓah Israila zu a bini ate ih ingna ntiriyang.⁶Tassi bang ari Barak muna Abinoam gha Kedesh ni Naphtali. Nahyi, "Yahweh, Kulli la Israila, saggi yong, 'Nwora nkonno Tabor, tol abuna gweh lum a Naphtali ni Zebulun. ⁷Ngah pushi Sisera dah beng, ɓah saghi aɓakurung le Jabin, ihɓi ah lungra a baghamuru Kishon, ni a nyeh gwopiri na aɓakurung, le ngha pahyong lih luah amuyang."'⁸Barak nahyi ɓamah, "ah agha a wori meng le, ngi agh woro, keminiya na wo wori meng ngha le, ni ngi wor agh" ⁹Ɓamah egh nah, "Ngha wori ri weh. Nini agh, njinjere ni wo bol agh ni kenna weh a gulo agh, ate Yahweh nga mang Sisera a bih ɓamah." Le Deborah logho wori Barak a Kedesh.¹⁰Barak gora abuna ni Zebulu ni Naphtali ihɓi a kpaɓɓa a Kedesh. Gweh lum followed, ni Deborah wori ni.¹¹Niɓeniya Heber (ke kenite) koriyi na muri ri a Kenites-le aminkahyi Hobab (nkil Musa mabuna)-le tig gungri anji bin oak niZaanannim kari Kedesh.¹²Ngha waɓ niyi Sisera ih Barak muna Abinoam wara a nkonno Tabor, ¹³Sisera gora a nyeh gwopiri, worotongno lum nyeh gwopiri ma gitulla, na aɓakurung ngha nini agh kwa, a Harosheth Haggoyim kenna banghamuru Kishon.¹⁴Deborah nahyi Barak, "Woro! Ate nikarini mamah Yahweh pahno Sisera a ɓuwo.Yahweh ni ki ag duna ni weh agh?" Ninah agh Barak sulah nje nkonno Tabor ni agh abuna gweh lum kura tiye.¹⁵Yahweh ɓoshi Sisera ni anyeh gwopiri le kwa ni aɓakurung le kwa ni lessi garabuo. La Sisera sula nje a muri nyeh gwopiri ɓang ni kushi. ¹⁶Keminiya Barak pir nyeh gwopiri na aɓakurung kenni Harosheth haggoyim, Aɓakurung le Sisera kwa a wol lueh yang ni lessi garabuo, ɓung yah aɓɓah.¹⁷Keminiya Sisera ɓang ni kushi wora a gungri Jael, mahle Heber ɓa Kenite, ogrung ɗigna ngha ha ntiri lah Heber ɓa Kenite. ¹⁸Jael puro dahbeng ke kum Sisera nahyi, "Pilla kirikari, magula lang, pilla njibah njibinang kabang ngobbong ngha, le pilla nji bin ɓamah zu a ngugri, le ɓamah egh givulirung vulliyi ni.¹⁹Le nahyi ɓamah egh, 'Njimno peh min muru gha ngi nuh, myang ngi og nje muru." Le logshi kun luru kirah pih ihɓi nuh, yeh vulliyi ɗeshilli. ²⁰Nahyi ɓamah, Tangha bin logsole ngungri. Ate ɓwa sah ka zu nja ilo, 'Ɓwa ngha bah?', nahyi nyha'."²¹Le Jael (mahle Heber) tol mkoho ngungri ni gi ɓohyigiri a bih le ken jeyijeyi a bini, ate njitulo wale ponni, ke ɓoghi nyeh ni mkoho a nji giri muri kedebang ke ingna njahli, le wuh. ²²Ngha Barak ke pirri Sisera agh, Jael pura ke kumi la nahyi, "Zu, ngha ɗumo ɓeni awo agha." Ninani wori nini, le Sisera ngha wuh nongha njeh, ni mkoho ngungri a giri muri.²³Ah kara oh gha Kulli ganikun Jabin, murung ma Canaan, kedebang aɓa Israila. ²⁴Ke iritenna le aɓa Israila logho gulo ye tenne ari Jabin murung canaan, ha ke meshiyi.

Chapter 5

¹A kare ya Debora ni Barak muna Abinowam tuh ngya niː ²Nagha amagula ag duna a Israila, ngha aɓayong pah muyang-ɓongshi Yahwehǃ³Teshikiro, a yong amurung! Mpah muyong, a yong amurung! Mini, Nga tuhyi Yahweh ngyah; nga tuhyi Yahweh, Kulli le Israel ngyah ɓongso. ⁴Yahweh ngha a puri a Seir ya, Ngha a logni ginya a Edom agh ngunjah jigrina, le aɓakuli koshiyi yo; le anlagiri soɓmuru njahli.⁵Ankonno jigrina a kundum Yahweh; ko Nkonno Sinai jigra a dum Yahweh, Kulli le Israel. ⁶A yeh akara le Shamgar (muna Anath), a yeh akara le Jael ya, a ɗagna anjergula, le aɓeni ki ginya ki bil anjere ma gbinihna.⁷Aɓayong fittong ni aminlah le Israel, ha sete, Meng Deborah logho ninga ngyong a Israel! ⁸Ngha a tolli akuli mapiyo agh, wolrung ngha nghang a kunjere lahmagula le ngho kwa agh antongho nyha ko akunwoh a shina a ntiri worotongno lum-lum ihne a Israel agh.⁹Yahlang wara bin amagula luwa le Israel, kpaɓni aɓayong ni agha pah muyang ngha- shi moshina Yahweh ate muyang! ¹⁰Nyongni aɓeni ki kog apiri maposhina agh- nɗengsa muri ga, ɗigna muri giɗigna maɓonna, ni a yong aɓa ginya muri njere ya.¹¹N'og agih aɓeni ki tuhngyah a ba amuru pag nghang ngha. A be ya a waɓtele atumo magerenteng le Yahweh, ni agipagna magerenteng le agaraluwa le a Israel. Le Aɓayong le Yahweh wora a kunjere lahmagula.¹²Logho, logho, Deborah! Logho, logho, tuh ngya! Logni kusso, Barak, le a bol aɓeni a tigha akuro agh, a weh muna Abinoam. ¹³Le aɓeni aɓɓa zuna bin aɓa gushina; aɓayong le Yahweh zuna binang ni agaraluwa.¹⁴A pura Ephraim, aɓeni tuhkushi yang ngha a Amalek agh; aɓayong le Benjamin kura tyo. Amagula luwa pura Makir zu, le aɓeni ki tol gara le magula agh pura Zebulun.¹⁵Amuna murung ni a Issachar agh ngha ni Deborah; le Issachar ngha ni Barak ki ɓangha tye a njonglong a ri lagha le. A ntiri akunvarre le Reuben ngha aɓa alliyi yahlung magula ni.¹⁶Pallang ke a ɗigha a ntiring a bin gishe, ki og alelgiri ki dalli agitongna ate agiluwo leyang? A temuri akunvarre le Reuben ngha aɓa alliyi yahlung magula ni.¹⁷Gilead ɗigna a nji gini Jordan; ni Dan, pallang ke ih gangla a muri gissasamuru? Asher ngha uwo a kunsalang ni ɗigha kunsalang le. ¹⁸Zebulun ngha aɓayong jen usulo leyang, ni Naphtali ɗeshili, a kunluwa.¹⁹Murung zuna ah wolrung; amurung canaan wolrung a Taanach a nji bin amuru Megiddo. Keminiya ni a wori ko silva ih gi ponna agh. ²⁰A ɓakuli amuna shienri wolna rung, logha ri anjinjere leyang ni ɗuro a ɓakuli ya a wolna rung ni Sisera.²¹Ɓanghamuru Kishon ponna yang wori, ɓanghamuru ma yahyina wo. Gingna muri minlimang, nɗigni masso! ²²Le kushi piri ki zu- a pariyiya le kushi piri, pariyi ya le amaguliyina.²³Malaika le Yahweh nah, ‘Nyom Meroz!’ Njiteng ngha nyomohni ni a ɓa ɗigha a yeh!- ate ni ah zu a angni Yahweh- angni Yahweh a luwa ni agaraluwa agh.’²⁴Jael ngha ni mosso uwor anshile amenah, Jael (mahle Heber ɓa Ken), yangha ni ɓuhro mosso uwor amenah a ɓeni ɗigha a yeh ah gungri ya. ²⁵Ɓeh ihlibnag te muru, le pahne kirra; zune ni murun a koro mama perina ate amunamurung ngha.²⁶Tigna bih ri ngung tuhngho le gungri, ni bih malih ri munaɓungnoh le ɓa pagtumo; ni munaɓungno ni nyimni Sisera, wanghini muri. Wanghi koromuri kikpasha ngha shuwa ni giri muri oshiya. ²⁷Kpah kushi wuh, kpahna nongha be, a dumi kushi ni suhriyo kpah nghang. A ba kpah nghang ngha ini a wolli nghang a tenne a wolnlue.²⁸Shina bang a teshokangna- ngih Sisera shina bang ri pehɓa magilla le gorbang a yehlulla, ‘Pallang ke tol kunbang dudug nyeh gwoh piri le ni zu agh? Pallang ke ginya kushi apiri ni ki non nye-gwoh agh tenghibang?'²⁹Munamurung mangalang ma yeriteng pil yi, le pih kanangiri pilla ni mwoh agh: ³⁰‘Ni a kumo ni gaɓ giponna agh- yong, ayong ɓahri ate ɓeni kwa agh; agiponna le agikurra ma bangshina ate Sisera, agiponna gikurra ma nyonglina ma bangshina, agikurra ma nyonglina ma bangshina ɓahri ate aɓeni ponni ya?’³¹Nina agh ih ɓi aɓa shiɓimuro kwa juhro, Yahweh! Keminiya aɓoh ka pag ninga kara ngha logni masso le ya." le njeh kumna ololo ma abogho woro ɓahri.

Chapter 6

¹Ke aɓa-Israel pag gimashihra a kundum Yahweh, a mag yang abih aɓa-Midian abongho tomɓahri. ²Ke ɗighamuribang le Midian pariyi Israel. Atema Midian, aɓa Israel gil binɗigna a tugunang ni a dingli ya, a tugunang, ni bindugrina.³Le pagha a kunbang ni aɓa-Israel ki jamni anjigiri ya, ke aɓa-Midian ni Aɓa-Amalek ni aɓwa ni a njitebang aghpurari aɓa-Israel. ⁴A tig tangsa le yang anzali le a girnjah anjigiri, a njijere ni kwa a Gaza agh. Ni aɗag gilihna a Israel agh, aghle anjuh ko andah ko amburijeng.⁵Bah kwa yang ni agiluwo ni agunri zu agh, aka zu ninga akukokro, ni a gan bangha aɓwa ko aloggah le yang agh. Awamnjeh ɓururu ate a juhri. ⁶Aɓa-Midian mag yi aɓa-Israel taɓih dudung ke aɓa-Israel gor Yahweh.⁷Ngha aɓa-Israel gorri Yahweh ate aɓa-Midian agh, ⁸Yahweh tashi ɓa'agkuntumo le Kulli abin aɓa-Israel. Ke ɓa'agkuntumo le Kulli nah yi yang, "Gah ni Yahweh, Kulli ma Israel, waɓɓa, "Mini pushi yong a Egypt; Mini mpushi yong alahguro.⁹Mini ashi yong abih aɓa-Egypt, ni abih a ɓeni kwa ki pariyi yong ngha. Mini piriyi yang adum yong, le Mini pah yong njeh le yang. ¹⁰Mini nah yi yong, "Mini Yahweh Kulli le yong; "Mini lag yong ki ihɓi gussa akulli le aɓa-Amorite, aɓeni nɗigha anjeh le yang ngha." Keminiya nin teshikiri yong ari gih lang ngha,'"¹¹Niɓeniya maleka le Yahweh zu nji ɗigha a titye oak a Ophrah, mami Joash (ɓa-Abiezrite, le Gideon, muna Joash, ngha ki wol kikaya a teshi muru njingung-te songri ari aɓa-Midian. ¹²Ke maleka le Yahweh pura ri le nah yi, "Yahweh nga ni weh, weh garaɓabura irritennaǃ"¹³Gideon nah yi, "Wo, magulla lang, ngha Yahweh ngha ni sung agh, atemang ke agah ki pag sung? Agipagna njiworoshi le ni ater sung waɓɓi sung teɓi ya, 'Ko Yahweh ni pushi sung a Egypt?' Keminiya niɓeni teya Yahweh ɗagna sung le ɓiyina sung abih aɓa-Midian."¹⁴Yahweh shinni le nah yi, "Woro a irritenna ni awo ngha ni ya. Ashi Israel abih aɓa-Midian. Ni taso agh?" ¹⁵Gideon nah yi, "Kukushi, Murungkulli, Niyellang ni Nga ashi ni Israel? Shinna, kunvarre lang ni nyha ni mbodo a Manasseh, le Mini makyena a liye terrang."¹⁶Yahweh nah yi, "Mini nga billi weh, le aka gana aɓatahluah le aɓa-Midian kwa ninga ɓwa mwoh." ¹⁷Gideon nah yi, "Ngha ɓorwo rang ngha, le peng giɗumna le awoni awo nahteng rang ngha. ¹⁸Kukushi, ka ɗagha ah agh, kedbang Nzuni yo gipahna ni ngha tigha adum mo agh." Yahweh nah, "Nga lelle kedebang a nyere.'¹⁹Gideon woro ke gilliyi muna mbul ni ephah ma kasumuh le pag brodi ni yeast nhya ri ya agh. Tig nyamme a gwoh, le mure a nkori le zu ni abin ni a tye ngung oak, le pih ni. ²⁰Ke maleka le Kulli nah yi, "Tol nymme ni brodi ni yeast nyha ri ya agh a tighi amuri tahli, le asuɓ mure amuri." Ga ni Gideon pagha.²¹Le ke maleka le Yahweh non kungara ni bih ya. Le ke dogni nyamme ni brodi ni yeast nyha ri ya agh; giche logha ri tahli le pinshi nymme ni brodi ni yeast nyha ri ya agh. Le ke maleka le Yahweh wor woro le le Gideon nyha wa shinni nyha.²³Gideon yerina ih maleka le Yahweh ni. Gideon nah, "Oh, Murungkulli Yahweh! Ate n'shinna maleka le Yahweh njiuh ni njiuh!" ²⁴Yhawh nah yi, "Ɗigna-olollo ngha ni weh! ka ɓang ngoɓɓong agh, Ni awo wuh agh." ²²Nina'agh Gideon bang deshili bin ɗahra ate Yahweh a beh. le ngori, "Olollo ni ni Yahweh." Mikyari ya yangha wa tagha beh a Ophrah ma kunvarre le Abiezer.²⁵Ni duh ye Yahweh nah yi, "Tol dendah le ter ro, ni ndendah maɓahri ni ni bogho tomɓahri ya, sanniyi deshile ɗahra le Baal mami ter ro, le akoriyi Asherah ni girikahri ya nzali. ²⁶Ɓangh deshile ɗahra le Yahweh Kulli le yong amuri bin vullo, le ah ɓangh yarata. Pah ndendah maɓahri ninga gipahna ma pinshina, pagyumo ni ngung Asherah ni a koriya nzali ya."²⁷Nina'agh Gideon tolla adenna le lum le pag gah Yahweh waɓɓi ya. Keminiya yangha ih ɓang aɓaliye ter ri ni abuna ma liye ke pag yi ni duh, ni pag yi ni ɓakara agh.²⁸Ngha abuna ni leh logni niberi ya, deshile ɗahra wanghina njahli, ni ngung Asherah ni kahri ya ɓunna, demndah ma ɓahri ni a pah a muri ya a ɓagne. ²⁹Abuna ni lahmagula ye nah yi ari yang, "Yang pag ga?" Ngha a waɓni teng ari yang ni al yeri pag giri ya, ah nah, "Gideon muna Joash ni pag ga."³⁰Le abuna ni alh ye ya nah yi Joash, "Pushi sung munbuna lo ate ihɓi shi wol nlueh, atema wanghi na deshile ma Baal, le ye koriyina Asherah ni girikahri ya nzali."³¹Joash nah yi aɓeni kwa ni agh yi ya agh, "Nga tangha te njuoh le Baal? Nga ashi? Ɓeni kwa ngi tangha ate njuoh le ya, ɗey aɓah wolnlueh nga san beri ni ya. Ngha Baal ɓorna agh, ɗey ihɓi tanghi muri ngha ɓwa wam deshile ɗahra le nzali ya." ³²Ah kara wo agh agor Gideon "Jeru-Baal," atema ih nah, "Ɗey Baal tangha temuri ni muri," atema Gideon wanghi deshile ɗahra le Baal nzali.³³Niɓeni ya aɓa-Midian kwa, aɓa-Amalek, ni aɓwa njitebang agh kpaɓɓi binmona. A ɗur Jordan le nong tangsa a Ɓanjollong ma Jezreel³⁴Keminiya Bongho le Yahweh vul Gideon. Gideon tog njemme, gori aɓa kunvarre le Abiezer, ate aɓah kuratye. ³⁵Le tashi aɓaknutumo a njeh Manasseh kwa, le yang teya, a gor yang a kuratye. Ye tashi aɓakuntumo a Asher, Zebulun, no Naphtali, le woro a ke kum mi.³⁶Gideon nah yi kulli, "Ngha a tolla aka pagtunmo ni meng aka ashi Israel, ninga mama anah ni ya- ³⁷Nshinna, Mini ngi tig nguɓu a tangsa wolgiri. Ngha tirima pagha ri, le nzali nyummo kwa le, le Nga yere akak pagtumo ni meng te ashi Israel, ninga mama awaɓɓa,"³⁸Gah ni pagha- Gideon nlog ni kashi bang sup a beri ma kpa ngha nghang, le hammi nguɓu gamma binmona, le tirima purari nguɓu ye muru, dudung ka ɗugshi koro.³⁹Le Gideon nah yi Kulli, ' Ka pag yahlulla ni meng ngha, Nye nga nah kun nang mwoh. Kukushi ɗagha pyeshe mwoh ari nguɓu. Ari kunbang ni tig nguɓu ihɓi nyummo le nzali ihɓi pagni tirima kangni kwa." ⁴⁰Kulli pag ga waɓɓa ni duh egh. Ke nguɓu nyummo, le tirima ngha kwa nzali kangni.

Chapter 7

¹Le Jeru-Baal (ih, Gideon) log niberi suɓ, ni aɓeni yangha nini ya, a kpaɓa kari tuhmuru le Harod. Kpaɓɓa le aɓa Midiyan ngha nji gangrah leyang a njonglong kari dingli More.²Yahweh nah yi Joshua, "Aɓa luwa gogna dudug ari mpahyong lihluwa muri aɓa Midiyan, nina agh ate Israila ni ki wol kikili, ki nah, 'Ni gulo lesung ni shi ashi ni musung.' ³Ngha nina niɓeniya waɓa a kiri aɓayong le nah, 'Ɓeni kwa ki ɓang ngoɓong ngha, ɓeni kwa ngiri ki koshiyi ya, le ih ɓi ɗag nkonno Gileyad le nyerra lah.'" Nina agh aɓayong woro tongno lum ɓahri woro, le woro tongno lum ni uwo.⁴Yahweh nah yi Gideyon, "Ha niɓeni aɓayong gogna. Tol yang kenni bin muru, le nga ashiyo gogho leyang a beh. ngha nah wo, 'Mama ka wor ni weh,' le ih wor ni weh; keminiya ngha nah, 'Mama ni ki wor ni weh ya,' le ni ih wor agh."⁵Nina agh Gideyon zuni aɓayong a bin muru le Yahweh nah yi, "Koriyi ɓeni kwa gungho nuhmuru, ninga minlahra agh, ari aɓeni gungho le nyer muru ni bihyang nuh agh." ⁶Woro tongno tahro ni nuh ni bihyang. Anshile aɓayong gungha njeh ke nuh muru.⁷Yahweh nah yi Gideyon, Ni abuna woro tongno tahro ni nuh ni bihyang ngha, nga ashi yong le nga lihluwa muri aɓa Midiyan. Le ih ɓi anshile kwa wora a lah." ⁸Nina agh aɓeni a tahriyi ya tolla agi agiluwa leyang ni anjeme gula. Gideyon tutta abuna le Israila, ɓeni kwa agh a gungri le, keminiya tigha abuna woro tongno tahro egh. Niɓeniya bin kpaɓa le ɓa Midiyan ngha binjeh le a njonglong nghe.⁹Ni duh egh ya Yahweh nah yi, "Loghoǃ Loghi yang a bin kpaɓa, ate myang nga poh lihluwa muyang. ¹⁰Keminiya a ɓang ngoɓong suhli le, suhla bin kpaɓe ni Fura guro lo, ¹¹le teshi kiro ri ga a waɓɓa, le aka kum tengshirung logluwa muri kpaɓa leyang." Nina agh Gideyon wor ni Pura guro le, a bin ɓa tangha lel bin kpaɓa.¹²Aɓa Midiyan, aɓa Ameleka, ni aɓa nji makuli ni kwa nongha a njonglong, a vulliyi bang ninga buno amangkwarung. Aloggah leyang gog wo uwor mama a gan bang ngha; a gog wo a uwor anj tahli a kun salang ngha.¹³Ngha Gideyon billi bang ngha, ɓwa ngha ki waɓi ɓih loro le. Ɓeh nah, "Shinnaǃ nlori na, le nshin kunli brodi kpah a bin kpaɓa le aɓa Midiyan, zu a tahra, le yimmi a tenne ha kpah velliye, nina agh meshiya njeh." ¹⁴Ɓayong mamona nah, "Ga agh guɓung nyha uwor garabwo le Gideyon muna Yowash, ɓa Israila. Kulli pahne lihluwa muri Midiyan ni aɓa luwa le kwa."¹⁵Ngha Gideyon ogni ɓal loroni ni tekushi ya, gungha njeh gushi Kulli. Nyerra bin kpaɓa le aɓa Israila le nah, Nloghoǃ Yahweh pahne sung lihluwa muri aɓa tahluwa le Midiyan." ¹⁶Gaɓ ɓa abuna ni woro tongno tahro a ngure tahro, le pahyang njeme le gamnjuh kwa ni minduh ni guɓung nyha a yeh a agh, ni kashindah a yeh duh ni kwa agh.¹⁷Nah yi yang, "Nshin nang le mpag ga pag agh. Ntig njih yongǃ Ngha zu a kun bin kpaɓa agh, ɗigna nga pag ninga mama mpag ga. ¹⁸Ngha ntong njemnjuh a nji bah kwa le bin kpaɓa le n'mag jollo, 'Ate Yahweh le ate Gidiyonǃ'"¹⁹Nina agh Gidiyon ni abuna ni bini wor tongno tahro agh zu a kun bin kpaɓa, pyerari ntiri duh, ngha aɓa tangha lelbang le aɓa Midiyan ki ariyi ni ari yang ngha. A tong njemnjuh le a wamma aduh ni a bih yang ngha.²⁰Angure yang ni tahro agh tongha anjemnjuh le wamma aduh ni biyang ngha. A bol akashindah a bihyang ma kattang le anjemnjuh a bihyang ma lih a tong yang. A magjollo, "Garabwo le Yahweh le mami Gidiyon." ²¹Ɓeni kwa agh ni bin tangha le a kangni bin kpaɓa ye le aɓa tahluwa le Midiyan kwa ɓangha. A magjollo a ɓangha a woro.²²Ngha abuna ni woro tongno tahro ni tongni anjemnjuh agh, Yahweh tig garabwo le ɓa Midiyan ni kwa agh ari ɓih le ari aɓa tahluwa leyang. Aɓa kurung luwa ɓangha ha Bet Shitta nji Zerera, ha njang le Abel Mehola, a kahri Tabbat. ²³Abuna aɓa Israila ni a Naftali, Asher, ni Manasse ya a gor yang, le a puro a pir tye a Midiyan.²⁴Gidiyon tutti aɓa kuntumo a adingli njeh Ifraimu kwa, ki nah, 'Nsuhla a muri aɓa Midiyan le nn'ag salang Urdu, ha Bet Bara, nteshi yang." Nina agh a gora abuna ma Ifraimu le a agha amuru, ha Bet Bara ni salang Urdu. ²⁵A bolla amuna murung ɓahri ma Midiyan, Oreb, ni Ziyib. A wol nlue Oreb a nkonno Oreb, le a wol nlue Ziyib a bang njingung ni Ziyib agh. A pir tye aɓa Midiyan, le a zuni muri Oreb ni Ziyib a bin Gidiyon, ɓeni a nji gini salang Urdu agh

Chapter 8

¹Abuna ni Ifraimu agh nah yi Gidiyon, "Mang ga a pag yi sung ni ya? Ni a gor sung ngha aka wol ni rung ni Midiyan agh." Le sagshi rigang ri dudug.²Nah yi yang, "Mang mpag niɓeni pyera ri mami yong? Bil nburkusung ɓabang njingun le Ifraimu ni uwor tuh njingun le Abiyezer agh? ³Kulli pahne yong lihluwa muri muna murung Midiyan- Oreb ni Ziyibǃ Mang pagha pyere ri yong?" Yehlulla leyang nongha njeh ngha waɓni ga agh⁴Gidiyon zu a Urdu le ɗuri, ini ni abune ni woro tongno tahro ni nini ya. Iriyang mahla ngho te ya a yangha a uwo a pir yang. ⁵Nah yi abuna ma Sukkot, "Kukushi mpih aɓayong ni ki pir tyang ni ya akunli brodi ate iriyang mahla, le myang ngi pir Zeba ni Zalmuna, amurung Midiyan."⁶Le amagula Sukkot nah, "Abih Zeba ni Zalmuna ngha a bwo niɓeni? Mang pag yi ke sa pih aɓa tah luwa lo brodi ?" ⁷Gidiyon nah, "Ngha Yahweh pahsung lihluwa muri Zeba ni Zalmuna, nga sanniyi ngiri yong ni zuweh ɓalusung."⁸Wora Peniel le ke waɓi aɓayong ni beh ya ga mwoh agh, keminiya abuna ma Peniel pil yi ninga mama abuna Sukkot pil yi ya. ⁹Ye waɓi abuna Peniel ɗeshili le nah, "Ngha nyerre a ololo agh le, nga wam tong lah ni."¹⁰Niɓeniya Zeba ni Zalmuna ngha aKarkor ni aɓa luwa leyang, ni kenna woro tongno lum lumpur tongno abuna, aɓeni kwa uwo a ntiri aɓa tahluwa le aɓayong ni njimakuli kwa agh, ate mama 120,000 uwara wuh ngha a pushini agarabwo agh.¹¹Gidiyon bil njinjere ni aɓa mag giri ki bil agh, ɗur Noba ni Yogbeha. Lih ɓa tahluwa le aɓa shiɓi murung, ate ni a tig yahli yang ih luwa ka zu yi yang ngha. ¹²Zeba ni Zalmuna ɓangha, le Gidiyon pri yang, bolla amurung nghe ɓahri- Zeba ni Zalmuna- le tigha aɓa luwa leyang kwa a ngoɓong.¹³Gidiyon muna Yowash, nyerra luwa billa ntiri Heres. ¹⁴Bol basadeng ɓa Sukkot le ihli. Basadeng nghe yongli alulli amagula ni aɓa tenna le Sukkot woro tahro pura muri tonɓahri.¹⁵Gidiyon zu a bin abuna ɓa Sukkot le nah, "Nshin Zeba ni Zalmuna, aɓeni n'nwaɓ ɓang kunsheghe muyang ngha le nah, 'Nganna Zeba ni Zalmuna pa? Ni shi yerini sa pih aɓa tahluwa lo brodi ya.'" ¹⁶Gidiyon tolla aɓa tenna ni njeh ya, le fungshi abuna ɓa Sukkot ni zuweh ɓa lusung. ¹⁷Le wam tong lah ma Peniel ni wol nlue abuna ni a njeh ya.¹⁸le Gidiyon nah yi Zeba ni Zalmuna, "Jah aɓayong mang a wol nluoyang a Tabor?" A pil yi, "Ninga a weh, a yang ngha nina. Ɓeni kwa a ntiri yang ngha, ngha ninga muna murung." ¹⁹Gidiyon nah, "Amuna tehrang ni, amuna ngihyang. Ni ɗigna le Yahweh kwa, ngha ke n'ashina yang ni usulo le, ni ngi wol nluo yong ngha."²⁰Nah yi Yeter minɓalla le. "Logho le a wol nluo yangǃ" Keminiya muna buna ye ni uɓ garabwo le ya ate yang ngha ih ɓang ngoɓong, aye muna ma kenna ni. ²¹Le Zeba ni Zalmuna nah, "Logho kanangiro le a wol nlue sungǃ Ate ri pagha le ɓwa agh, nina ni masso ngiri."Gidiyon logho wol nlue Zeba ni Zalmuna. Tolla agima ɓonna ni a ɓugha muri aloggah leyang ngha²²Le abuna le Israila nah yi Gidiyon, "Nong murung musung- weh, amuno, ni aminkahwo- ate a ashina sung a bih aɓa Midiyan." ²³Gidiyon nah yi yang, "Ni ngi nong murung muyong, ko munang ka nongmurung muyong ngha. Yahweh ka nong murung muyong."²⁴Gidiyon nah yi yang, "Le ih ɓi n'ihli guɓung binyong, ih ɓeni kwa agh ɓi peng yehri ntiri ga pon ngha," (Aɓa Midiyan ngha ni ayehri ma zinariya ate a yang ni aɓa Ishma'il.) ²⁵A pilla, "Shi pagna binmurubang ni poh yang." A sahri gikura njahli le ɓeni kwa agh ɓug yehri a ntriri ga pon ng]ha.²⁶Dungro le ayehri ma zinariya ihli teɓi ya ngha 1,700 Shekel zinariya. Ɓuhro a muri aga a ponno maɓonna, adagra murung ma lenghe mama amurung Midiyan ki mel agh, le aɓuhro anyeh mama mel aloggah agh ngha nghang.²⁷Gidiyon gil dagra gillang ni ayehri ye le tigha a njeh le, a Ofra, le Israila kwa kanangiri yang pag njah ari gushi gillang nghe. Ɗighi Gidiyon ni aɓa leh gi tamma. ²⁸Nina ni pagha ni aɓa Israila ganni kun aɓa Midiyan agh le ni a ye logshi muyang ɗeshili ya. Nina agh njeh egh kum ɗigna ololo a yeh abogho woro ɓahri le Gidiyon ɗigni ɓa waɓnjuoh agh.²⁹Yeru-Baal, muna Yowasɦ woro ke ɗigha a leh kanangiri. ³⁰Gidiyon ngha ni amuna woro tahro pur lum aɓeni biɓilla le ni ya, ate yang ni amenah dudug. ³¹Minmahmi, ɓeni a Shechem agh, ɓil yi muna buna ɗeshili, le Gidiyon pih lullung ih Abimelek.³²Gidiyon, muna Yowash, wuh a bogho yahgha maɓonna le a lingshi a nkilliya le Yowash tehri, a Ofra ni kunvarre le Abiyezer. ³³Ɗigha ngha Gidiyon wuhni ninga agh, aɓa Israila pilla ɗeshili le pag njah ari gushi Baal. A pil Baal Berit ɗig kuli leyang.³⁴Aɓa Israila ni ɗengshe ka gushi Yahweh, Kulli leyang, ɓeni ashi yang a bin aɓa shiɓi muyang nji ba kwa agh. ³⁵Ni a bol ogrung leyang ni ɓa leh Yeru-Baal (Gidiyon) agh, muri agima ɓonna ni kwa pagha a Israila agh.

Chapter 9

¹Abimelek muna Jerub-Baal wora bin aɓaliye ngih a shechem le na yi yang ni aɓa kunvarre le aɓa liye ngih, ²"Kukushi waɓ ga, nina'agh aɓakundunna ni kwa Shechem a og, 'Ma nyeni orr yi yong, le amunabuna Jerub-Baal ni kwa woro-tahro-pur-lum ki nongmurung a mur yong, ko mwoh ni ka nongmurung a mur yong?' Ih ɗengshe Mini muh ni ngiri yong."³Aɓaliye ngih waɓteng le ari aɓakundunna ni Shechem ya, le agha apir tye Abimelek, ate a nah, "Ini muna ter sung." ⁴A pih danna woro-tahro-pur-lum aliye Baal-Berith, ni Abimelek pagtumo ni danna ke kuhra abuna manangna ni ma'alteng, nga ki gingbiri nini agh.⁵Abimelek nyera liye teri ni Ophrah agh, le ke wolnlueh amunateri amunabuna le Jerub-Baal ni woro-tahro-pur-lum a muri tahli mwoh. jotham ni kunkolong uwo, muna makyena le Jerub Baal, ate songri na muri. ⁶Ke Aɓakundunna ni kwa Shechem ni Beth Millo zu abinmona le aka tig Abimelek murung, a girikari oak gyaɓ ni jouri ni Shechem agh.⁷Ngha a waniyi Jotham gah agh, le wora ki tangha amuri nkonno Gerizim. ni jollo ih nah yi yang, "nteshikiri yong rang, yong aɓakundunna ni Shechem, ate Kulli og yong. ⁸Ke angung logho ka ɗahri murung amur yang. Ate a nah yi ngung miyilon, 'Nongmurung a mursung.'⁹Keminiya ngung miyilon nah yi yang, 'Ih nɗagte pag keminang lang, njiri akulli ni abuna ki gushini, le nyeni njum mi ari angung ɓaɓɓah?' ¹⁰Ke angung nah yi ngung gorri, 'Zu nongmurung a mursung.' ¹¹Keminiya ngung gorri nah yi yang, 'Ih nɗagte pag piem ni ɓorro njih yang, ate ihɓi nyeni njum mi ari angung ɓaɓɓah?'¹²Ke angung nah yi ngurigiri, 'Zu nongmurung a mursung.' ¹³Ke ngurigiri nah yi yang, 'Ih nɗagte ngurigiri mapiyo, mama ni ki pagha akulli ni poshiyahli aɓayong mashinshin le ihɓi nyeni njum mang ari angung ɓaɓɓah?' ¹⁴Le angung kwa nah yi juye, 'Zu nongmurung a mursung.'¹⁵Ke ngung juye nah yi angung, 'Ngha ih ntolla nga ɗahrang murung ni njiteng a mur yong, le zu ɗigha a minlim lang. Ngha nyha, le ɗey giche ihɓi pura ah juye le ki pinshi acedar ma Lebanon.' ¹⁶Niɓeniya, ngha ih pagna ah njiteng yarata, ngha ih tigni Abimelek murung, le ngha ih pagna gah yarata ari Jeru-Baal ni liye, le angung kwa nah yi juye, 'Zu ngha ih fugshi ne ninga mama ih ala-¹⁷le te ɗengshi ih terang wolrung te mur yong, tol tegulla, le ashi yong abih aɓa-Midian- ¹⁸Keminya nikyari ya ih lognari liye ter rang ni wol nlueh amunabuna le, aɓwa woro-tharo-pur-lum amuri tahli mwoh. Le ih tigna Abimelek, munabuna le nsarilah, murung amuri aɓakundunna ma Shechem, atema ih ni ngiri yong ni.¹⁹Ngha ih pagna gi pahnjteng ni yarata ni Jeru-Baal ni liye, le ih pag binmurubang ni Abimelek, le ɗey ih mi ma agh ɓi pag binmurubang ni yong. ²⁰Kwminya nyha na le, ley giche ihɓi pura ri Abimelek le pinshi abuna vma Shechem ni Beth Millo. Ley giche ihɓi pura ar abuna ma Shechem ni Beth Millo, te pinshi Abimelek." ²¹Jotham ɓangha woro , le kenna a Beer. Ke ɗigha abeh atema sanna ri Abimelek, muna ter ri.²²Abimelek nongmurung amuri Israel abogho tahro. ²³Kulli tig bongho mashihra antiri Abimelek ni aɓakundunna ma Shechem. Ke aɓakundunna ɓiyi pahnjiteng ni ri Abimelek agh. ²⁴Kulli pag gah ate mwonno a pagha ri amunabuna woro-tahro-pur-lum le Jeru-Baal agh ka ilimurung ni nkilla le yang ihɓi yera muri Abimelek muna ter yang, ni abuna ni Shechem agh abol yang atema ah agni na ɓa wol nluoh amuna ter ri.²⁵Niana'agh aɓakundunna ma Shechem tigha abuna anongho a lelle amuri adingli ate ahɓah nonghi, le iɓɓah aɓeni kwa ki ɗug yang a njinjere ya. Le awaɓɓi Abimelek gire.²⁶Gaal muna Ebed zu ni aɓaliye le wora a Shechem. Ke aɓakundunna ma Shechem tigyahli yang ri. ²⁷A wora ɓabang le kpaɓɓa anjihngung ari abangngurigiri, le apariyi yang. A pag bunno a liye akulli le yang, behni a lih ah nuh, le anyom abimelek.²⁸Gaal muna Ebed, nah, "Yang ki pag Abimelek, le yang ki pag Shechem, ke shi pag yi tumo? Ih ni muna Jerub-Baal agh? Ko Zebul ni ki pag ɓa pag yi tumo? Pag yi aɓa Hamor tumo, ter Shechemǃ Atemang ke shi pag yi Abimelek tumo? ²⁹Ke a nah ɓoh le aɓwa ni nya a yangha a bengǃ Le ngha pushi Abimelek. Nga nah yi Abimelek, 'kpaɓɓa aɓatahluah lo."'³⁰Yahlulla le Zebul, magulla lahmagulla ye logho, ngha ogni atenana le Gaal muna Ebed. ³¹Le tashi aɓakuntumo ari Abimelek ate ihɓi soriyi nah yi, "Shinna, Gaal muna Ebed ni aɓaliye ngha ki zu a Shechem, ni logshi salalla amuri lahmagulla ye.³²Niɓeniya, log ni duh , weh ni aɓatahluah lo, le ih ngil ri yong ih nong yi ahɓabang. ³³Le ni beri, a puro le kara, log ni beri sup le purnluah ari lahmagula. Ngha ih ni ni aɓwa le pura ro le, pag ga kwa aka gan pag yi yang ngha."³⁴Nina'agh Abimelek log ni duh , ih ni ni abuna ni kwa ni ni agh, le aka nong bang ari Shechem-akoriyo mbende ihne. ³⁵Gaal muna Ebed puro ke tangha a kunjere ingna lahmagulla . Abimelek ni abuna le ni a yangha ni nya pura abin vullo le yang.³⁶Ngha Gaal shinni abuna agh, le nah yi Zebul, "Shinna, abuna ngha ki sulla amuri dingliǃ" Zebul nah yi, "Awo ngha awo shinnna aminlim amur dingli ninga abuna." ³⁷Gaal waɓteng amurang ni nah, "Shinna, abuna ngha ki zu a nzali, le mbende mwoh ki zu anjiri oak aɓa wolnjeh."³⁸Le Zebul nah yi, "Atenana gullomurung lo ghe niɓeni, weh ni ah nah, "Yang ki pag Abimelek ke aka pag yi tumo?' Abuna ni awo jen ngha ni ya le? Niɓeni ya puro ke wolrung ari yang." ³⁹Gaal puro agduna ni abuna Shechem tye, le wolrung ni Abimelek. ⁴⁰Abimelek piri, le Gaal ɓangha ri. Dudung kpah ni apiye ma nluoh kedebang aka ingna a kunjere kahmagulla ye.⁴¹Abimelek ɗigha aArumah. Zebul atenne pushi Gaal ni aɓaliye a Shechem. ⁴²Amur kara ni kpah ngha nghang aɓa- Shechem puro wora ɓabang, le a waɓɓi Abimelek. ⁴³Puna aɓwa le, kori yang mbende tahro, le nong bang aɓabang. Le tignjih shinna aɓwa ki zu ari lahmagulla ni purari ni wolnluoh.⁴⁴⁴⁵Abimelek ni ambende ni ni ya purari ni gbar njinjere ingna lahmagulla egh. Ke ambende ni ɓahri ya purari aɓeni kwa abili ya le wolnlueh yang. Abimelek wolrung ari lahmagulle kwa a kare. Le bol lahmagulla ye, le wolnueh aɓwa ni kwa ayeh agh. le waghi angarung lahmagulla ni meshiyi mwatolong ngha.⁴⁶Ngha aɓakundunna ma mboroh ni Shechem ogh teɓi, ah ingna bindugrina ma liye El-Berith. ⁴⁷Ke awaɓɓi Abimelek aɓakundunna kwa kpaɓna binmona a mboroh ma Shechem.⁴⁸Abimelek wora muri nkonno Zalmon, ini ni abuna kwa ni ni ya. Abimelek tol nkogiri le kora abinngung. le geri melli le tigha abuna ni ni ya, "Mang awo shinnang ngi pagha, kahra a pagha ngi pag ngha." ⁴⁹Nona'agh ɓeni kwa koriya abihngung le kuratye Abimelek. Le aɗammi ri ngarung ma mboroh, le ishiyi bindugrina giche, nina'agh aɓwa ni kwa a mboroh ma Shechem wuh ɗeshili, abuna ni amehna kenna gweh.⁵⁰Le Abimelek wora a Thebez, le nong tangsa ari Thebez le abolli. ⁵¹Keminiya mboroh matenna ngha alahmagulla, le abuna ni amehna ni aɓakundunna ma lahmagulla ɓangha wora ri ke girkun yang ayeh. Le a wora ah kangna mboroh ye.⁵²Abimelek zu ari mboroh ye ni wolrung ari, le zu gyaɓ ni kunkangna ma mboroh te pinshi. ⁵³Keminiya tutti tahli goggiri amuri Abimelek le wam koromuri. ⁵⁴Le gor munadenna mama ki tolyi ntongho agh ni kahra, le nah yi, "Pushi garabuwo lo a wol nluyang, nina'agh ɓwa nyha ka waɓteng amurang, 'Ih ɓamah wolla nluyang ngha.'" Nina'agh mandenna suwe yeh, le wuh.⁵⁵Ngha abuna ma Israel shinni Abimelek wuhna agh, awo ra lah. ⁵⁶Nina'agh Kulli nwahna gimashihra le Abimelek ni pag yi amuna terri ni wolli nlueh amuna terri ni woro-tahro-pur-lum agh. ⁵⁷Kulli tigha agimashihra ni kwa a Shechem nyera amur yang le nyommo le Jotham muna Jeru-Baal zu a muryang.

Chapter 10

¹Nzum Abimelek agh, Tola muna Fuwa minkahyi Dodo, ɓeni pura kunvarre le Issakar ɓeni ɗigha a Shamir, ni a dingli Ifrayim agh, logho ka ashi Israila. ²Waɓna njuo Israila bogho woro mwoh pura muri tahro. wuh le a lingshi a Shamir.³Yayir ɓa Gileyad ni kpah tye Tola. Waɓna njuo Israila bogho woromwoh pura muri ɓahri. ⁴Yangha ni amuna buna woromwoh pur lum aɓeni ki kog ambulnjeng woromwoh pur lum, le a yangha ni alah maguliyi na wormwoh pur lum a njeh Gileyad agh, a mama a gori Yayir ha ni kyari ya. ⁵Yayir wuh le a lingshi a Kamon.⁶Aɓa Israila ɓuhri agimashihra leyang a dum Yahweh ni gushi Ba'al, Ashterot, akulli le aɓa Suriya, akulli le Sidon, akulli le Mowab, akulli le aɓa Ammona, ni akulli le aɓa Filistiya. A pil nzum yang ri Yahweh le ni a gushi ya. ⁷Yahweh ɗungshi ni yehlulla ri Israila, le magyang a bih aɓa filistiya ni ɓa bih ɓa Ammona.⁸A wolla aɓa Israila boghe, le a pariyi na aɓa Israila aɓeni nzum Urdu a njeh le aɓa Amoriya, ni Gileyad agh ha ma bogho lum pure tompur tahro. ⁹Le aɓa Ammona ɗur Urdu ki pag luwa muri Yahuda, ni muri Banyamin, ni muri ɓa leh Ifrayim. Nina agh aɓa Israila nuhna ngih ganna.¹⁰le aɓa Israila gor Yahweh, ki nah, "Shi pagno gimashihra, ate shi ɗagno Kulli lesung, le shi gushi Ba'al." ¹¹Yahweh nah yi aɓa Israila, "Mini ashi yong a bih aɓa Masar, aɓa Ammoriya, aɓa Ammona, aɓa Filistiya, ¹²ɗeshili a bih aɓa Sidoniya agh? Aɓa Amaleka ni aɓa Mowab ni gbeng yong ngha; mɓua nghang, le ashi yong a ri gulo leyang ngha.¹³Ngho te kwa agh nɗag nang le ngushi akulli ɓaɓa. Ngha nina agh, ni nwa ye ɓuhri ashi yong ngha. ¹⁴Nworo nke ngorra akulli ni nga gushiya. Ih ɓi ashi yong ngha nkum muyong a gana agh."¹⁵Aɓa Israila nah yi Yahweh, "Shi pagno gimashihra. Paghi sung ga kwa a shinna ɓor wo agh. Kukushi ashi sung a karani." ¹⁶A pushi akulli ma sa ni ntiri yang ngha le a gushi Yahweh. Le Yahweh ni gan shin gimashihra leyang ɗeshili ya.¹⁷Le aɓa Ammoniya gorbang le kpaɓɓa a Gileyad. Aɓa Israila kpaɓa bin mona a Mizfa. ¹⁸Amagula le aɓa Gileyad waɓi ari yang, "Yang ka pag ɓeni ka logshi mono ri aɓa Ammona? Ih ɗig magula le aɓeni kwa wa ɗigha a Gileyad agh."

Chapter 11

¹Niɓeniya Jephthah ɓa-Gilead agh gara ɓaluwa ni, keminiya muna mah njah ni. Gileyad ni pag tehri. ²Mahle Gileyad ɓilla amuna maɓi ɗeshili. Ngha amuna Gileyad gullini ya, a tig Yefta ih ɓi ɗag ɓa leh tehyang le anah yi, "Ni awo tol gibere guɓung a leh tehsung ngha. Awo ni muna ɓamah maɓi sa." ³Nina agh Yefta ɓangha ri amuna tehri le ke ɗigha njeh Tob, le aɓayong ma nangna kpaɓɓa bin Yefta le a wor nini.⁴Kara ɓaɓa zu, le aɓa Ammona zu pag luwa ni aɓa Israila. ⁵Ngha aɓa Ammona pagni luwa ni aɓa Israila agh, aɓa tenna woro ke tol Yefta a njeh le aɓa Tob. ⁶Anah yi Yefta, "Zu ɗig magula lesung ate sa pag luwa ni aɓa Ammona."⁷Yefta nah yi aɓa tenna le aɓa Gileyad, "N'nshiɓina murang le tig nghang ih ɓi ɗag ɓa leh tehrang. Mang paghi ke nzu a binang niɓeni ni ynog ngha ni gi gangshina agh?" ⁸Aɓa tenna le aɓa Gileyad nah yi Yefta, "Ini paghi ke shi nyere shi zu a bino niɓeni; zu nisung shi pag luwa ni aɓa Ammona, le aka ɗig magula muri aɓa Gileyad kwa."⁹Yefta nah yi aɓa tenna le aɓa Gileyad, "Nzuni meng lah ɗeshili nzu pag luwa ni aɓa Amonna, le Yahweh tig sung shi gan kunyang le, nga tig nghang magula leyong." ¹⁰Aɓa tenna le aɓa Israila nah yi Yefta, "Ih Yahweh ih ɓi ɗig ɓa waɓkun ntiri sung ni weh ngha ni shi paghi ninga mama shi waɓ a aghǃ" ¹¹Nina agh Yefta wor ni aɓa tenna le aɓa Gileyad, le aɓayong tighi ɗig magula ni magula ɓa luwa. Ngha yangha dum Yahweh a Mizfa agh, Yefta bishili ogrung pag ga.¹²Le Yefta tashi aɓa kuntumo bin murung le aɓa Ammona, ki nah, "Mang pag mono ni ntiri sung ngha? Mang paghi ke a zu a ja ag njeh lesung a tenneh?" ¹³Murung le aɓa Ammona pil yi aɓa kuntumo le Yefta, "Ate ngha aɓa Israila puri a njeh Masar agh, a agna njeh lang logha Arnon ha Jabbok, duro kena Urdu. Niɓeniya mpah anjeh wo a ololo."¹⁴Ɗeshiliya Yefta tashi aɓa kuntumo bin murung le aɓa Ammona, ¹⁵le nah, "Ga ni Yefta waɓɓaː Israila ni ag njeh Mowab ni njeh le aɓa Ammona agh, ¹⁶keminiya a pura Masar, le Israila billa nji ɓalusung kenna salang ma Kagli, le kena Kadesh.¹⁷Ngha Israila tashini bang bin murung Edom, ki nah, "Kukushi ɗag sung ih shi ɗura njeh lo; murung Edom teshi kiri ya. Ɗeshiliya a tashi aɓa kuntumo bin murung Mowab, keminiya shiɓa. nina agh Israila ɗigha Kadesh. ¹⁸A kangna a nji lusung le a ɗag njeh Mowab ni njeh Edom, le a billa nji nakuli le Mowab le a ke kpaɓa nji gini Arnon. Keminiya ni a ingna kasa njeh le le Mowab agh, ate Arnon ni pag njang le Mowab¹⁹Israila tashi aɓa kuntumo bin murung Amoriya, ɓeni ki nong murung a Heshbon agh; Israila nah yi, "Kukushi, le ih ɓi shi ɗura njeh lo shi kena mama pag mami sung ngha.' ²⁰Keminiya Sihon ni agni Israila ih ɓi ɗura njang le ya. Le nina agh kpaɓa aɓa kurung luwa le kwa le a ke kpaɓɓa a Yahaz, le a beh ni wolrung ni Israila nghang.²¹le Yahweh, Kulli le Israila pah Sihon a bih aɓa Israila le a gankun yang. Nina agh Israila tol njeh le aɓa Ammoriya aɓeni ɗigha kasa njeh ya. ²²A ɗigha muri ga kwa a kasa njeh le aɓa Ammoriya agh, logha Arnon kena Yabbok, le logha a ɓalusung kena Urdu.²³Le nina agh Yahweh, Kulli le Israila, piriyi na aɓa Ammoriya a dum aɓa Israila, le niɓeniya aka ag njeh leyang? ²⁴Ni a wo ag njeh ni Kemosh, kulli leyong pah yong ngha? Nina agh njeh ni kwa Yahweh Kulli lesung pahsung ngha, sa aghi. ²⁵Niɓeniya a uwara Balak muna Ziffor, murung Mowab? Momna sagshiri ri Israila? Momna pag luwa ni Israila pa?²⁶Ngha Israila ɗigni bogho woro tongno tahro a Heshbon ni aminle]h ya, ni a Arower ni aminleh, a alah magula ni kwa kun salang Arnon-mang paghi ke ni a agha abeh kikara agh? ²⁷Ni mpagho ga botiya agh, keminiya a myang awo pag nghang ga ni ɓotiya agh ari log nghang ni luwa. Yahweh, ɓa waɓnjuo, ka waɓi ni kyari ntiri aɓa Israila ni aɓa Ammon." ²⁸Keminiya murung le aɓa Ammon shiɓi lagha ni Yefta tashini bang ngha.²⁹Le bongho le Yahweh suhla muri Yefta le tariyi aɓa luwa ngha ih billa ntiri Gileyad, ni Manasseh, ni ntiri Mizfa ni Gileyad agh le logha Mizfa ni gileyad billa ha bin aɓa Ammon. ³⁰Yefta kaniyi Yahweh giri le nah, "Ngha aka pahsung ganluwa muri aɓa Ammon, ³¹le ga kwa puro a liyang ni kunduna lungri ni meng ngha nyerre a luwa ni aɓa Ammon ololo agh ka ɗig mami Yahweh, le nga peh gipahna pingsa."³²Nina agh Yefta ɗura ntiri aɓa Ammon ni luwa, le Yahweh pih ganluwa. ³³Loghi yang, wol nluo yang logha Arower ha Minnit- alah magula woro mwoh- le ha Abel Keramim. Nina agh aɓa Ammon ganna a bih aɓa Israila.³⁴Yefta zu a leh a Mizfa, le muna ngalang le puro zu ki gingshi ni ngwang. Muni ma kunkolong, le ih nyha ni muna buna ko muna ngalang ngha. ³⁵Ke logshi ni njih shinni ya, sanniyi dagra le le nah, "Ohǃ Munang mangalangǃ A tigna nghang yahlung konna, a ɗigna ɓeni zuni nghang gani yaǃ Ate nwara kaniyi Yahweh giri,, le ni ngi nyer ni nzumang muri ogrung lang ngha."³⁶Nah yi, "Tehrang, a kaniyi ne Yahweh giri, pag nghang ga kwa a ogro muri ya. Ate yahweh nwahno wo ngosse le aɓa shiɓi muro, aɓa Ammoriya." ³⁷Nah yi tehri, "le ih ɓi ogrung ni ih dungsa murang. Ɗag nghang ma shienri ɓahri, ate nga ɗag ba nga wora nkonno ni aɓeng nga ɓua agh ate ni sang yeri ɓabura a agh."³⁸Nah, "Woro." Tutti ih ɓi woro ma shienri ɓahri. le woro muri nkonno, ini ni aɓih, le a ke ɓua agh muri ni yeri ɓabura agh. ³⁹A malla le shienri ɓahri ye agh nyera bin tehri, le Tehri paghi ninga mama ogni ri ngha kaniyi ni giri ya. Niɓeniya ni yeri ɓabura agh, le gire ɗig gipagna a Israila ⁴⁰ih amuna ngalang le Israila a bogho ni kwa agh, ma kara ihne, ka ɓal telle muna ngalang le Yefta ɓa Gileyad.

Chapter 12

¹Gorbang wora bin Mem le Ephraim; ah ɗura ntiri Zaphon ni nah yi Jephthah, “Pallang ke ɗuro ate ki pag luwa ni aɓa Ammon le ni a gorsung ih ɓi shi worni weh ya? Sa pingshi liyo a muro.” ²Jephthah nah yi yang, “A meng ni aɓayong lang ngha ni mohno magula ni aɓa Ammon. Ngha ngorih yong ngha, ni n’assang a bih yang ngha.³Ngha shinni ni assang a bih yang nghang ngha, ntig usulo lang a beng le nɗuro wora pag luwa ni aɓa Ammon, le Yahweh pah nang lihluwa. Pallang ke nzu te wolrung ni sung ni kyari?” ⁴Jephthah kpaɓa abuna le Gilead binmona le wolrung ni Ephraim. Abuna le Gilead kehni abuna le Ephraim luwa ate ah nah na, “A yong aɓa Gilead ya nyongni aɓa ɓang luwa ni a Ephraim- a Ephraim ni Manasseh.”⁵Aɓa Gilead boll aba a ɗur Jordan ngha ki kah Ephraim agh. Ɓeni kwa aɓɓah a Ephraim le nah, “Le ih ɓi nɗur ɓanghamuru ye,” abuna le Gilead ka nah yi, “A woni ɓa Ephraim?” Ngha nah, “oh o,” ⁶le ah ka nah yi, “Nahː Shibboleth,” le ngha nah “Sibboleth” ( ate ni gang or lulling nghe yarata agh), aɓa Gilead ka bolli be ka wolnlue a bin ɗur Jordan nghe. Aɓa Ephraim worotongno lum-lum ihne ni a wolnluo yang a kunbang ngho.⁷Jephthah ɗigna ɓa waɓnjuo muri Israel ma bogho topurmwoh. Le Jephthah ɓa Gilead wuh a lingshi ntiri mwoh le alahmagula le Gilead.⁸A nzumi ya,Ibzan muna Bethlehem ɗigna ɓa waɓnjuo muri Israel. ⁹Yangha ni amuna buna woromwoh purlum. Pahna amuna ngalang woromwoh purlum a njiwulla ni zuni amuna ngalang le aɓayong woromwoh purlum a temuri amuna buna le. Waɓna njuo a Israel ma abogho tonɓahri.¹⁰Ibzan wuh a lingshi a Bethlehem. ¹¹A nzumi ya Elon ɓa Zebulun ɗigna ɓa waɓnjuo a muri Israel ma abogho lum. ¹²Elon ɓa Zebulun wuh a lingshi a Aijalon a njeh Zebulun.¹³Abdon muna Hillel ɓa Pirathon ni ɗig ɓa waɓnjuo muri Israel a nzumi. ¹⁴Yangha ni amuna buna woro ɓahri ni aminkahwung woromwoh purlum. Ah kogna ambuljeng woro tahro purlum, le waɓna njuo a Israel ma abogho topurtahro. ¹⁵Abdon muna Hillel ɓa Pirathon wuh a lingshi a Pirathon a njeh Ephraim a dingli le aɓa Amalek.

Chapter 13

¹Aɓa Israila ye pag gimshihra ɗeshili a dum Yahweh, le pah yang a bih aɓa Filistiya ha abogho woro ɓahri. ²Ɓwa ngha nghang a Zorah, ɓa kunvarre le Dan, beni lulli ih Manowar agh, mahmi ya nkoɓɓi ni, le n pa muna agh.³Malaika le Yahweh pura ri ɓameh le nah yi, "Niɓeniya shinna, awo ni nkoɓɓi, le ni a ɓil muna agh, keminiya aka kum muna a yahlo, le a abil muna buna. ⁴Niɓeniya lel muro ka nuh mbah ko gi nuhna ma tenna agh, le ka lih ga nyha kunwar a agh. ⁵Shinna, aka kum muna yahlo le aka ɓil muna buna, Gi nwah murung nyha a tigha a muri ya, ate muna egh ka ɗig ɓa Nazeret beni a tigha te Kulli logha ri kpah le yong, le ih ka ingna a ashi aɓa Israila a bih aɓa Filistiya."⁶Le ɓameh zu waɓi yi buri, "Ɓwa le Kulli zuna binang, le puro le ngha ninga malaika le Kulli, gi ngoɓong, ni ihli nji yebbang ni pur nghang ngha, le ni waɓɓang lulli ya. ⁷Nah nghang, 'Shinnaǃ aka kum muna yahlo, le aka ɓil muna buna. Kedebang nina agh, ka nuh mbah ko gi nuhna ma tenna, le ka lih gilih ni gigilla waɓna ih nyha kunwar a agh, ate muna egh ka ɗig ɓa Nazeret, a tig yi te Kulli logha ri kunbang ni kpah yong ngha ha kare ni ih ka wuh ni ya."⁸Le Manowar jim Kulli le nah, "Oh, MurungKulli, kukushi le ih ɓi ɓwa le Kulli ni a tahshi ya ye zu ɗeshili binsung ate ih alliyi sung ga sa paghaate muna egh ɓeni aka ɓilla bah gyaɓ ɓa." ⁹Kulli teshi kiri ri gih Manowar, le malaika le Kulli egh ye zu ɗeshili a bin ɓamah egh ngha ɗigni njahli a bang ngha. Keminiya buri Manowar nyha nini ya.¹⁰Nina agh ɓameh ɓang merre ke waɓɓi buri, "Shinnaǃ Ɓeh pura binang-ɓeni kahna zu a binang nghaǃ" ¹¹Manowar logho pirtye mahmi. Ngha zuni bin ɓeh ya, nah, "Awo ni ɓeni nahteng ri mahmang ngha?" veh nah, "Mini."¹²Nina agh nah, "Niɓeniya ih ɓi tenana lo ih ɓi ɗig njiteng. Mang ka ɗig gigilla ate muna egh, le mang ka pag tumo le?" ¹³Malaika le Yahweh nah yi Manowar, ¹⁴"Ɗigna ih ka lel muri ari aga kwa nwaɓi ya. Ni ih lih ga akwa pura ri ngung ngha, le ka ɗag yi ih ɓi nuh muru njingung ko gi nuhna ma tenna ko lih guɓung ni nyha kunwar a agh. Ɗigna ih ka bil ga kwa langni ih ɓi pag ga."¹⁵Manowar nah yi Malaika le Yahweh, "Kukushi ɗigni sung ma kunbang fittong, ih shi kum minkunbang ih ɓi shi gilli yo muna mbul." ¹⁶Malaika le Yahweh nah yi Manowar, "Ko ngha ŋig ga, ni ngi lih gilih lo agh. Keminiya ngha aka pah ɗahra pingsa le, peh bin Yahweh." (Manowar ni yerre ih malaika le Yahweh ni ya.)¹⁷Manowar nah yi Malaika le Yahweh, "Mang ki pag lullo, nina agh ate sa gusso ngha atenana lo ɗig njiteng ngha?" ¹⁸Malaika le Yahweh nah yi, "Palang ke a ihli lullang? Gi magtahɓiǃ"¹⁹Nina agh Manowar tol muna mbul njigiri gipahna, le ɗahrine a muri tahli le Yahweh. Pag gi magtahɓi ngha Manowar ni mahmi ki shinni ya. ²⁰Ngha nlelle logni muri deshile ɗahri wori nji ɓakuli ya, malaika le Yahweh wora a nlelle ni logha muri deshile ɗahra agh. Manowar ni mahmi shinna ga, le vul kundum yang njahli.²¹Malaika le Yahweh ni ye pura ri Manowar ko mahmi ɗeshili ya. Le Manowar yerre ih malaika le Yahweh ni. ²²Manowar nah yi mahmi, "Njiteng ni sa wuh, ate shi shnna Kulliǃ"²³Keminiya mahmi nah yi, "Ngha Yahweh ka wol nluo sung ngha, ke ni ag gipahna pingsa ni njigiri gipahna ni shi ya. Ke ni ih ɗumi sung aga kwa ni ya, ko a kunbang ɗag sung ih ɓi shi ogha aga kwa ni ya."²⁴Nzumi ya ɓamah egh ɓil muna buna, le gor lulli ih Samson. Muna egh gullo le Yahweh moshi. ²⁵Bongho le Yahweh ingna piliyi muna egh a Mahaneh, Dan, ntiri Zorah ni Eshtawol.

Chapter 14

¹Samson 0wora a Timna, le shin ɓamah beh, mauna ngalang mah Filistiya. ²Ngha nyer ni, waɓi tehri ni ngih, "Nshinna ɓamah a Timnah, muna ngalang mah Filistiya. Niɓeniya nkummang ni ih ɓi ɗig mahmang."³Tehri ni ngih nah yi, "Ɓamah nyha a ntiri amuna ngalang le aɓwalo ko a ntiri aɓa lahsung ngha? A ka tol ɓamah a bin aɓa Filistiya, aɓa shuwa nguɓu?" Samson nah yi tehri, "Nkummang ni, ate ngha nshinni ya, yangha ih pashi kunyahlang." ⁴Keminiya a tehri ni ngih ni yere ih teng ni ya ih pura bin Yahweh ya, ate ih alla ih tig mono ntiri yang ni aɓa Filistiya (ate a kunbang nghe ya aɓa Filistiya ngha ki nong murung muri aɓa Israila).⁵Le Samson wora Timna ni tehri ni ngih, le a kena a ɓabang njih ngung ma Timna. A shinbang, le a beh ya muna yihm logho zu le ki aggishi ri . ⁶Bongho le Yahweh zu a muri ni kara, le san yihm egh ntiring ganna nyha ninga mama ih sanni muna mbul ntiring ngha, ngha te nguɓung nyha a bih ya. Keminiya ni waɓi yi tehri ni ngih ga woro pag ga.⁷Woro ke nahteng ri ɓameh egh, le ngha shinni ya, pashina kunyahli Samson. ⁸Nzum akara fittong ngha nyer ni in zu a pag njuwula agh, le kenghe giri bang ke shin nluo yihm egh. le shinni, le shin nyih ngha ɓalla ni mamure a yeh hattili yihm egh. ⁹Pon nyih mamurung nghe a bih le woro, ih lih a njere. Ngha zuni bin tehri ni ngih ya, pah yang ɓaɓa, le a lih. Keminiya ni waɓi yang ih ɓa hattili yihm ni kumi nghang ngha.¹⁰Teh Samson wora bah ɓamah egh pag nghang ngha, le Samson kpaɓ njibuno beh, ate ga ni ɗig gipagna le abasa deng. ¹¹Ke aɓa leh mahmi ki shini ninga agh, a zuni yi aɓihyang woro mwoh pur lum ih ɓi a ɗig nini.¹²Samson nah yi yang, "Le ih ɓi nwaɓi yong ngulliteng. Le ngha ɓeni ntiri yong ka gan al tekushi le ka waɓɓang a kara tonɓahri ma njibuno agh, nga pih adagra ma linen woro mwoh pur lum. ¹³Keminiya ngha ni ih gan waɓɓang tekushi ya le, le nga peng adagra ma linen woro mwoh pur lum." Anah yi, "Waɓɓi sung ngulliteng lo, nina agh ih ɓi sho oghi."¹⁴Nah yi yang, "A yeh ɓa lih ya guɓung pur nghang a lih; le a yeh masso guɓung pyem pur nghang." Keminiya abiri le ni gan kum tekushi a kara tahro agh.¹⁵A kara ma ihne agh anah yi mahle Samson, "Nongha ri buro ate ih waɓɓo tekushi ngulliteng nghe, ko sa 'pingso ni ɓa leh ktehro kwa. Ngorsung bah ate nga tigsung aɓa enna le?"¹⁶Mahle Samson ingna a ɓuwa a dumi; nah, "Ga awo pag ga ni shiɓi murangǃ Ni a agnjiang ngha.A waɓɓi a ɓa lyang ngulliteng, keminiya ni a waɓɓang tekushi ya." Samson nah yi, "Shinna n'ngha, ngha ni waɓi tehrang ne ni ngih yang nghang agh, ih ɓi nwaɓɓo?" ¹⁷Ɓua a yeh akara tonɓahri ma njibuno le yang. A kara ma tonɓahri ya Samson waɓi yi ne ate kangne dudug. Waɓɓi aɓih aɓwale ne.¹⁸Kedebang kara ki ingna a kara ma tonɓahri ye agh, aɓuna ni a lah magule egh ya nah yi, "Mang pyem uwor muru nyih? Mang ni masso uwor yihm? Samson nah yi yang, "Ngha ni nɗig ɗiya ni ndalng ngha le, ke ni nga kum tekushi ngulliteng lang ngha."¹⁹Le bongho le Yahweh suhla a muri Samson ni gulo, Samson logho ingna Ashekelon le wol nluo aɓwa woro mwoh pur lum. Ponna agi leyang, le pih aɓeni waɓi tekushi ngullitengnghe ya adagra. Wora leh tehri, ɗungso ni yehlulla. ²⁰Malah Samson agh a pih ɓih ne.

Chapter 15

¹Nzum akara agh, a kunbang ma pon gisoro le kikaya, Samson tol muna mbul le woro a shin mahmi. Kanangiri nah, "Nga wora bin mahmang." Keminiya nkili mabuna ni ɗag yi ih ɓi ingni ya. ²Nkili nah, "Ni njiteng ngha ntollo ni a agnji ya, nina agh mpahne ɓwo ne. Minyehmi uware ni ɓor nsahri. Ni ɓor nsahri? Tolli a tuhkushi."³Samson nah yi, "A kunbang ni ya nga ɗig kunwar ri aɓa Filistiya ngha nga konni yang ngha." ⁴Samson woro ke bol ankushe woro tongno lumpur tongno le kur yang ɓahri ɓahri, ngille ri ngille. Le tol kashindah le kura ntiring le agille yang.⁵Ngha tigni gishe ri akashindah ye agh, ɗagha ankushe egh ingna a ɓabang gweh ni tangni kushi yang mami aɓa Filistiya, le a mag gishe ri aɓabang angun gweh ni agara gweh ni ɓabang njingung ni ma zaitun. ⁶Aɓa Filistiya ihli bang, "Yang ga?" A waɓi yang, "Samson, nkil ɓa Timna ni pag ga ate ɓa Timna tolla mahle Samson pih ɓih." Le aɓa Filistiya woro 9ke wol nlue ɓa Timna ni muni ma ngalang.⁷Samson nah yi yang, Ngha ga ni mpag ga, nga nweh a mur yong, le nzumo ni pagni ya, le yahlang la pahra." ⁸Le log yi aɓa Filistiya ni yehlulla wol nluo yang dudug. Le woro ke ɗigha a gungri ni a dingli Etam agh.⁹Le aɓa Filistiya zu kpaɓa a Yahuda le meshiye ha Lehi. ¹⁰Abuna ni Yahuda agh nah, "Mang pag yi ke nzu mkpaɓa a mur sung?" Anah, "Shi zuna ate zu bol Samson, le pag yi ninga mama pag yi sung ngha."¹¹Le abuna ni Yahuda agh wora a gunang ni dingli Etam agh, le nah yi Samson, "A yerina ni aɓa Filistiya ni ki nonmurung mur sung? mang ga a pag yi sung ni ya?" Sanson nah yi yang, "A pagna nghang, le nina agh pagne yang."¹²Anah yi Samson, "Shi zuna a kuro le sa pih aɓa Filistiya a bih yang." Samson nah yi yang, "Nkaniyi nghang giri ih ni nga wol nluyang kanangiri yong ngha." ¹³Anah yi, "Oh oh, sa kuhro ni nguri le sa pah yang. Shi ogna risung ni sa wol nluo agh." Le a kuhri ni anguri mapiyo le a pushi bin tahli ye.¹⁴Ngha a zuni a Lehi ya, aɓa Filistiya zu ki magjollo ngha a kumni ya. Le bongho le Yahweh suhla muri Samson ni gulo. Nguri a bih pil ninga myang ni a pingshi ya, le soɓko a bih.¹⁵Samson kum muh tehnkih mbulnjeng, le tollo, wol nluo abuna woro tongno lum ne. ¹⁶Samson nah, "Ni muh tehnkih mbulnjeng, ɗamni muri ɗahma, ni muh tehnkih mbuljeng ni nwolli nluo abuna woro tongno lum."¹⁷Ngha samson malli waɓteng ngha, ɓug muh tehnkih mbuljeng nghe ko, le gor lulli beh ih Ramat Lehi. ¹⁸Samson og yol njimuru le gor Yahweh le nah, "A pahne guro lo ganluwa magula ni. Kemini niɓeniya nga wuh ni yol njimuru le bga kpah a bih aɓa shuwa nguɓu wo?"¹⁹Kulli logshi tuhli a njahli a Lehi le muru sag nghang. Ngha nuhni, pyeri le masso ngiri nyerra ri ya. Nina agh gor lulli beh ih En Hakkore, le ngha uwo a Lehi ha ni kyari. ²⁰Samson ɗig ɓa waɓnjuoh a Israila a yeh akara le aɓa Filistiya ha bogho woro mwoh/

Chapter 16

¹Samson wora Gaza le shin ma njah beh, le ingna bini. ²A waɓne aɓa Gaza, "Samson zuna bah." Aɓa Gaza zu kangni beh yengreng, a lelli a kunjere lah magula egh duh kwa. A bol gung duh egh kwa. Anah na, "Le ih ɓi shi lelli ha bang ih tuh, le ih ɓi shi wol nlue."³Samson nongha alla ha ntiring duh. Ni ntiring duh agh logho le bol kunjere lah magula egh ni akushi ni ɓahri ya. Uɓɓi njahli, ma gangrina anshile kwa, tolyang gogreh, le a bihkuli le nkonno, a dum Hebron.⁴A nzum ga agh, Samson agnjih ɓamah ɓeni ɗigha a njonglong Sorek. Lulli ih Delilah. ⁵Aɓa bol njeh Filistiya zu a bini, le nah yi, "Nongha ri Samson le a yeri bah masso le pag nghang ngha, le njinjere ma yeni a ganni kuni, ate sa kuri le sa pih iriɓiyina. Pag ga, le ɓeni kwa a ntiri sung ngha ka poh azurfa 1,100."⁶Le Delilah nah yi Samson, "Kukushi, waɓɓang ni yellang ni a pagni ni masso ni, le ni yellang ni ɓwa ka kuhro, le ka gankunno?" ⁷Samson nah yi, "Ngha a kurrang ni anguri ntah mapiyo, mama ni nyum ma agh tonɓahri, le ngirang ka wuh, le nga ɗig ninga ɓeni kwa agh."⁸Le aɓa bol njeh Filistiya zuni yi Delilah anguri ntah mapiyo mama ni nyum ma agh tonɓahri, le kur Samson ni. ⁹Niɓeniya songrina abuna a kangna ntiring le yengreng, a ɗig bnghang. Nah yi Samson, "Aɓa Filistiya ngha a muro Samsonǃ" Keminiya tuh angur ntah egh ninga nguri ɓahlina ni ngha gishe pingshi ya. Nina agh ni yeri ga ki pih masso agh.¹⁰Delilah nah yi Samson, "Paghani ni soriyi nghang le a pag nghang yiri. Kukushi, waɓɓang ni yellang ni aka ganni kunno." ¹¹Nah yi, "Ngha a kurrang ni anguri mapiyoni ni sang pah a pagtumo ne ya agh, ngirang ka wuh le nga ɗig ninga anshile aɓayong." ¹²Nina agh Delilah tol anguri mapiyo, kuri, le nah, "Aɓa Filistiya ngha a muro, Samsonǃ" Abunna ni nong lelli ya ngha a kangna ntiring. Keminiya Samson tuhyi anguri ni bih ya ninga anjinguri.¹³Delilah nah yi Samson, "Ha niɓeni a soriyi nang le a pag nghang yiri. Waɓɓang ni yellang ni akak ganni kunno." Samson nah yi, "Ngha a ɓalla- le a goshi njimurang tonɓahri ri njiguri, ke a kura ri nkpongho, le ga ɗig ninga anshile aɓayong." ¹⁴Ngha ih nongni ntulo agh, Delilah ɓalli yi njimuri gosso ni njiguri tonɓahri le kura ri nkpongho, le nah yi, "Aɓa Filistiya ngha a muro, Samsonǃ" Logha njintulo le uɓ anjinguri ye ni kura ri nkpongho agh.¹⁵Nah yi, "Pallang ke a nah, 'A agna jiang,' ngha a waɓɓang gi songrina lo agh? A jollang mbende tahro le ni waɓɓang ni yellang ni awo kumni masso lo magula ni." ¹⁶Kareni kwa yangha woro gbenghi a tenne ni tenana le, le gangshine dudug ha tollo ih ɓi wuh.¹⁷Nina agh Samson waɓi ga kwa agh le nah yi, "Gi nwah murung ni pa kashiyi njimuru ni murang ngha, ate mini ɓa Nazaret bin Kulli logha ri kara ni a ɓillang ngha. A nwah murang le, masso lang ka ɗag nghang, le nga ɗig ninga ɓeni kwa agh."¹⁸Ngha Delilah shina ih waɓne njiteng ni a muri ya, tahshibang a gor aɓa bol njeh le aɓa Filistiya, ih nah, "Nzu ɗeshili, ate waɓna nghang ga kwa agh." Le aɓa bol njeh le aɓa Filistiya kena bini, zuni yi ni azurfa a bih yang. ¹⁹Tigne nongtulo a belli. Gor ɓwa ih ɓi zu nwah yi kuro njimuri ni tonɓahri ya, le ingna a ganni, ate masso le ɗag ne.²⁰Nah, "Aɓa Filistiya ngha a muro, Samsonǃ" Logha njintulo le nah, "Nga logni ninga mama pa agh le nga jigri ngirang." keminiya ni yerini ih Yahweh ɗagne ya. ²¹Aɓa Filistiya bolli le pushiyi njih. A zuni mo a Gaza le ka kuri ni nguri nyeh ma tahgulla. A tig yi ih pil ngih tahli goggiri kareni kwa agh a bin kuro. ²²Keminiya njimurung ni a muri ya logna ki puro ɗeshili a nzumo ni nwah ni ya.²³Aɓa bol njeh Filistiya kpaɓa binmona ka pih kuli leyang Dagon ngih ɗahra ni binmurubang. Anah, "Kuli lesung ganna kun Samson, ɓa shiɓi mur sung, le tigne a bihsung." ²⁴Ngha aɓayong shinni ya, a ɓongshi kuli leyang, ate anah, "Kuli lesung ganna kun ɓa shiɓi mur sung, le pahne sung ni- ɓa ɓihyi njeh lesung, ɓeni wol nluo dudug lesung ngha."²⁵Ngha a yangha a pagni njibuno agh, anah, "Ngor Samson ate ih tig sung ɓi shi ollo." A pushi Samson bin kuro le tig yang a ollo. A tighi tangha a ntiri agbingrah. ²⁶Samson nah yi muna ni bol bih ya, "Ɗag nghang ih ɓi ndog agbingrah mama bol kangna ye ya, ate nga egngha ri yang."²⁷Niɓeniya ɓah leh ɗungshina ni abuna ni amenah. Aɓa bol njeh le aɓa Filistiya kwa ngha beh. Aɓayong ni kpaɓa a kangna egh ya abuna ni amenah kena woro tongno lum tahro,aɓeni ki shin ki shinbang ngha Samson ki pahni yang gi te ollo agh.²⁸Samson gor Yahweh le nah, "MurungKulli Yahweh, ɗengshi ni mengǃ Kukushi peng masso a kunbang ni, ate ih ɓi nwah aɓa Filistiya mbende mwoh ate pushiyi anjiang. ²⁹Samson bolla agbingrah ni ɓahri a ntiring bol kangna egh ya, le nongha ri yang, bol gbingrah mwoh ni bih mahli, le mamona ni kahtang.³⁰Samson nah, "Le ih ɓi nwuh ni aɓa Filistiya niǃ" Tuhti a agbingrah egh ni masso le, le kangna egh kpah a muri aɓa bol njeh ni anshile aɓeni kwa a yeh ya. Nina agh anluo ni wollo ngha ih wuh ni ya uwora a mama wol kwa logha ri ɓilla le ya. ³¹Le amuna tehri ni aɓeni kwa a leh tehri ya zu. A tolli, anyer ni le a lingshi ntiri Zorah ni Eshtawol a bah a lingshi tehri, Manowa nghang agh. Samson waɓnjuoh a Israila ma abogho woro mwoh.

Chapter 17

¹Ɓwa ngha nghang a dingli njeh Ifraimu, le lulli ih Mika. ²Nah yi ngih, "A azurfa ni 1,100 a agha bwo, mama a waɓte nyommoh, le n'ogna- shini nghaǃ azurfa egh ngha binang. N'iɓne." Ngih nah, "Munang, ih ɓi Yahweh mossoǃ"³Nyenna ni azurfa ni 1,100 bin ngih le ngih nah, "Ntigna azurfa ni a bin Yahweh, ate munang sharah ngung le soɓ minlim ndollong. Niɓeni nina agh, nyenno ne." ⁴Ngha nyenni ngih bolle ya, ngih tol azurfa woro tongno ɓahri le pih ɓa tulgiri ɓeni sherih gilli minlim le soɓɓih muru ndollong, le a tig yang a leh Mika.⁵Micah ngha ni kangna le akuli le sor gi gerrah mel le malah ni akuli ma ɓa lah, le tol muni mwoh ih ɓi ɗig malah. ⁶A yeh akara wo agh murung nyha a njeh Israila agh, le ɓeni kwa agh pag ga shina ɓor yi ya.⁷Niɓeniya basadeng ngha nghang ɓa Betelehem ni a Yahuda agh, ɓa kunvarre le Yahuda, ɓa Lawi. Ɗigha beh ih meshili tumo le. ⁸Ɓeh ɗag Betelehem ni Yahuda agh woro ke kum bang ɗig nghang. Ngha gingni ya, zu a leh Mika ni a dingli njeh Ifraimu agh. ⁹Micah nah yi, "Nji yebbang ni pur nghang?" Ɓeh nah yi, "Mini ɓa Lawiya ni a Betelehem ni Yahuda agh, le myang ngi ganglah ngi al bang ba nga ɗig nghang ngha."¹⁰Mika nah yi, "Ɗig ni meng, le a ɗig tehrung binang ni malah. Nga poh azurfa lum a bogho, adagra maɓonna, ni gilihna lo." Nina agh ɓa Lawiya wora leh. ¹¹Bang ɓor ne ɓa Lawiya a ɗigna le ni ɓeh, le muna buna egh pil ninga muna Mika¹²Mika tig ɓa Lawiya egh ate atumo ma gerenteng, le basadeng nghe pil malah, le yang ngha a leh Mika. ¹³Le Mika nah, "Niɓeniya nyerina ih Yahweh ka pag gi maɓonna te murang, ate ɓa Lawiya ni ɗigna malah lang,"

Chapter 18

¹A yeh akara wo agh murung nyha a Israila agh. Kunvarre le aminkah Dan ngha ki al kahsa njeh ni aka ɗig nghang ngha, ate ha a kara ye ni a kum gibbere a ntiri akunvarre le Israila agh. ²Aɓa Dan tahshi aɓwa a ntiri gogwo le kunvarre leyang, abuna egh aɓeni a tahshi ya agara luwa ni pura zorah, ni Eshtawol agh bni, aka kah ni kushiyang a shinbang te njeh, a fahshi yarata. Anah yi yang, "Nworo le nshi njeh egh." A zu a nji dingli njeh Ifraimu, a leh Micah, le a nong nghan ni duh egh.³Ngha a yangha kahri leh Micah agh, a yeri nahteng basadeng ɓa Lawi. Nina agh a tangha njahli le ihli, "Yang zuni weh bah? Mang awo pagha a bah? Mang pag yi ke awo ngha bah?" ⁴Nah yi yang, "Ga ni Micah pag nghangːTollang ih nwihyang ih ɓi nɗig malah."⁵Anah yi, "Kukushi al gi waɓna le Yahweh, ate sa yere ko ginya ni sa gingni ni ya ka ɓor yi sung." ⁶Malah nah yi yang, "Nwor ololo. Yahweh ka billi yong a njinjere ni nga gingni ya."⁷Le abuna ni tongno agh woro le zu a Layish, le a shina aɓayong ngha ki ɗig ɗigna ololo, ninga njinjere mama aɓa Sidoniya, gangsa nyha se pollo bang. Ɓwa nyha lihyang ni luwa ko gangshi yang a njinjere ni kwa agh a njeh ya. A ɗigha kukwo ni aɓa Sidoniya le a nyha ni gipagna ni kpaɓ yang ngha. ⁸A nyerra bin kunvarre leyang a Zorah ni Eshtawol. Aɓwa leyang ihli yang, "Mang ki pag kuntumo leyong?"⁹Anah, "Nzuǃ shi log yi yang ni luwaǃ Shi shinna njeh egh maɓonna ni. Nyha nga pag guɓung ngha? Ke ih ɓi ntenghi bang ri log yi yang ni luwa le n'ag njeh egh. ¹⁰Ngha nwor agh, nga bilbang bin aɓayong ni ɗig ololo agh, le njeh egh gullaǃ Kulli pahne yong ni -njeh ni guɓung nyha a nyha ne ya agh."¹¹Abuna ma kunvarre le Dan woro tongno topur mwoh, kur riyang ni agi tahluwa, pura Zorah ni Eshtawol. ¹²A woro le aka kpaɓa a Kiriyat Jearim, a Yahuda. Ini ga pag yi ke aɓayong gor lulli beh ih Mahaneh Dan ha zu ni kyari; ngha nji manjeh le Kiriyat Jearim.¹³A ɗag beh a woro le a zu a nji dingli njeh Ifraimu, le a zu a leh Micah. ¹⁴Le abuna egh ni tongno aɓeni woro ke shin njeh Layish ya nah yi aɓwa leyang, "Nyerina ni a lah ni ya efot ngha nghang, kuli ma ɓalah, gi sherah minlim, ni muru ndolong gitulla? N'agni niɓeni mang nga pagha."¹⁵Nina agh a kenghe le a zu a leh basadeng, ɓa Lawiya egh, a ɓaleh Micah, le a mag yi kun. ¹⁶Niɓeniya aɓa Dan ni woro tongno topur mwoh, kur riyang ni agi luwa agh, tangha a kunjere ingna leh egh. nghe¹⁷Abuna ni tongno ngha ki shin njeh ye ya wora beh le tol gitulla minlim egh, ni efot, ni akuli ma ɓalah, ni muru ndolong gitulla minlim, ngha malah tangni kunjere ya ni abuna ni woro tongno topur mwoh ni kur riyang ni agi tahluwa agh. ¹⁸Ngha a ingni ni a leh Micah le a tol gi sherah minlim egh, ni efot, ni akuli ma ɓalah, ni muru ndolong gitulla minlim, malah egh ihli yang, "Mang nga pagha?"¹⁹Anah yi, "Bol gungǃ Tig bwoh a kunno le a zu ni sung, le a ɗig tehrung ni malah a binsung. Ɓor na uwor mama aka ɗigni malah le ɓwa mwoh agh, ko ɗig malah le kunburi ni kunvarre a Israila agh?" ²⁰Yahli malah egh posso. Le tol gi sherah minlim egh, ni efot, ni akuli ma ɓalah, ni muru ndolong gitulla minlim, le wor ni aɓayong nghe.²¹Nina agh a pilla le a wor woro leyang, a tigha amuna ma kennina, ni agiluwo leyang ni agikunna leyang maguliyi na a dum yang. ²²Ngha a wori duna kukwo agh ni leh Micah agh, a gorra abuna aɓeni a kahri leh Micah agh bin mona, le a ɓangha a kumma aɓa Dan. ²³A mag yi aɓa Dan jollo, le a pilla anah yi Micah, "Mang pag giri ke a gor yong a kpaɓ yong bin mona?"²⁴Nah, "N'iɓna akuli ni gil agh, ntolla malah lang, le yong ngha nga woro. Mang ɗeshili uwo nɗag nghang? Ni yellang ni nga ihli nang, 'Mang ki gangso?'" ²⁵Aɓa Dan nah yi, "Ka ɗagsung ih ɓi shi ogho a waɓ te guɓung ngha, ko abuna ɓa yehlulla ka kahwo ni luwa, le weh ni aɓa liyo kwa a wol nluo yang." ²⁶Le aɓa Dan wor woro leyang. Ngha Micah shinni a uware ni masso agh, pilla le wora leh.²⁷Aɓa Micah tol ga Micah gil agh, ɗeshili ni malah le, le a zu a Layish, a bin aɓayongni ɗig ololo nyha ni gangsa a agh, le a wol nluo yang ni garabwoh le pingshi lah magula egh. ²⁸Ɓwa nyha ka ashi yang ngha ate Sidon saɓna ni yang, le a nyha ni gipagna ni kpaɓ yang ni ɓung ngha. Beh nagh kahri Beth Rehob. Aɓa Dan ye ɓag lah magula egh le ɗigha beh. ²⁹A gor lulli lah magula egh ih Dan, lulli kahyi yang Dan, ɓeni mwoh ni a ntiri amuna Israila agh. Keminiya lulli lah magula egh ya a gori pa ih Layish.³⁰Aɓa Dan tig yi muyang gi sherah minlim, Jonathan muna Gerhom, muna Musa, ini ni amuni ni ɗigha amalah le kunvarre le aɓa Dan ha kare ni a bolli yang guro agh. ³¹Nina agh a gushi gi sherah minlim le Micah ni gil agh ni kunbang ni kwa tollo leh Kulli ngha a Shiloh agh.

Chapter 19

¹A kunbang ngho aɓa Israila nyha ni murung ngha, le ɓwa ɓa Lawiya ngha nghang, ɗigha minlah a njeh Ifraimu. Tol yi muri bamah ni minmah guro a Betelehem ni Yahuda agh. ²Keminiya minmah gure pagh yi giri ninga mah njah; ɗaghi le wor gile a leh tehri a Betelehem ni Yahuda agh. Ɗigha beh shienri ihne.³Le buhri logho le pir tye ate ka nuh muri ih ɓi nyerre. A wor ni guro le, ni anbuljeng ɓahri. zuni mo a leh tehri. Ngha teh muna ngalang nghe shinni ya, pag binmurubang lungri nini. ⁴Nkilli, teh muna ngalang nghe nuh muri ih ɓi ɗig ni yang ma kara tahro. A lih ni nuh, le a nongho.⁵A kara ma ihne ya log niberi gil ri ih ka woro, keminiya teh muna ngalang nghe nah yi nkilli, "Lih brodi sang fittong kedebang a woro." ⁶Nina agh a yangha kwa ɓahri ya a ɗigha njeh a lih ni nuh. Le teh muna ngalang nghe nah, "Kukushi agha a nong ɗeshili a kum kunbang ma ɓonna."⁷Ngha ɓa Lawiya egh logni ka wori ya, teh muna ngalang nghe jimmi ih ɗigha, nina agh ariyi yahli le nongha beh ɗeshili. ⁸Kara ma tongno agh, log niberi ih woro, keminiya teh muna ngalang nghe nah, "Lih brodi, le a lel ɓa kara." zNina agh a yangha ɓahri ya a lih gilihna.⁹Ngha ɓa Lawiya ni minmah guro le ni guro le logho ka wori ya, nkilli teh muna ngalang nghe nah yi, "Shina niɓeni, kara ngha ki ɗuro ki kah a kapolla. Kukushi ye nongho, le a kum junbang maɓonna. A gan log niberi kpikpi kaberi le a wora lah."¹⁰Keminiya ɓa Lawiya egh ni agni tele nongho agh. Logho le woro. Wora nji Jebus (ini pag Urushalima). Yangha ni anbuljeng ɓahri- le a wor ni minmah guro le. ¹¹Ngha a billi bang kaahri Yebus agh, kara wara woro, le guro nah yi telelah le, "Zu, shi kengha a leh aɓa Yebusiya le shi nongg nghang."¹²Telelah nah yi, "Ni sa kengha a njeh le aɓayong ma sa ni aɓa Israila ni ya agh. Sa wora Gibiya." ¹³Ɓa Lawiya egh nah basadeng nghe, "Zu, le ih ingna mwoh le abogho, le shi nongha a gibiya ko Ramah."¹⁴Nina agh a woro, le a zu gyaɓ ni Gibiya, a kasa njeh Banyamin pyerari ingna le kara. ¹⁵A kenghe le a nongha Gibiya. A woro aka ɗigha njahli a bin kpaɓa, keminiya ɓwa nyha tol yang kehni leh a nong nghang ngha.¹⁶Keminiya ɓagula ngha pura a bin tumo le a bang ni kapolla ye. Ini ɓa njeh Ifraimu, le yang ngha ih ɗigha a Gibiya ma kunbang fittong. Keminiya aɓayong ni ki ɗiigha beh ya aɓa Banyamin ni. ¹⁷Logshi nji le shina aɓa gingbiri a bin kpaɓa. Ɓagula egh nah, "Nga kah nji yebbang? Nji yebbang ni pur nghang?"¹⁸Ɓa Lawiya nah yi , "Shi sung ngha njere shi pura Betelehem ni Yahuda agh sa kah minlah ni a njeh Ifraimu agh, mama beh ni pur nghang. Nwora Betelehem ni a Yahuda agh, le myang ngi kah a leh Yahweh, keminiya ɓwa nyha mwoh ka tollang ka kahni leh ya. ¹⁹Shi sung ngha ni lusung ate mbuljeng lesung, le brodi ni mur inabi ngha nghang temurang ni guro lo mangalang, ni basadeng guro lo ni. Guɓung nyha sa alla agh."²⁰Ɓagula ye mag yi yang kun, "Ololo ih ɓi ɗigni yongǃ Nga tol dungro leyong kwa. Giri mwoh ke ih ɓi n'nongha bin kpaɓa ni ya." ²¹Nina agh ɓeh zuni ɓa Lawiya a leh le pih ambulnjeng gilih. A lag kushiyang le a lih ni nuh.²²Ngha yahli yang ki pag ni binmurubang ngha, abuna ngha nghang a njeh ye, aɓayong ma nangna, zu kangni leh, wol kunkangna. A waɓteng ri ɓaguleh, telelah ye, ki nah, "Zuni sung abuna ni zu a liyoh agh, ate sa yeri yang." ²³Ɓeh, telelah ye, puro zu a bin yang le nah yi yang, "Oh oh, amuna tehrang, kukushi, ke ih ɓi mpag gimashihra ni yaǃ Ɓehni ya biri ni liyang, ke ih ɓi mpag gi irriɓiyina ma nangna ni yaǃ²⁴Nshinna, muna ngalang lang ngha ni yeri ɓabura agh, ni minmah guro ngha. Le ih ɓi nzuni yang dabeng niɓeni. Mpag ga yahli yong tol agh ni ya, le mɓihyi yang. Keminiya ke ih ɓi mpag jah gi irriɓiyina ma nangna ri ɓeni yaǃ" ²⁵Keminiya aɓeh ni teshi kiriyang ri ya, nina agh ɓeh bol minmah guro le zuni bin yang. A nongni ni mo a tenne ni ɓihyi ni duh ye kwa, le ni duhdur bang ngha a ɗag yi ih woro. ²⁶Ni duhrubang ngha ɓameh zu le zu kpah a kun kahla le ɓeh, bah telelah le pag nghang ngha, le nongha beh ha kahra puro.²⁷Telelah le log niberi le logshi kunjere lah ye, le puro woro. Ni gan shin minmah guro le ni nongha kunjere ya, ni bih a muri kunkangna. ²⁸Ɓa Lawiya egh nah yi, "Logho. Ih ɓi shi woro." Keminiya ni pil yi ya. Tolli tigha muri mbuljeng, le ɓeh wora lah.²⁹Ngha ɓa Lawiya egh zuni lah agh, tol njibwo, le bol minmah guro le kashiyi nkunle lumpur ɓahri, le tashibang ne ba kwa agh a njeh Israila. ³⁰Ɓeni kwa shin gire ya nah, "Jah ga ni pah pag ri ko a shina logha ri kahra ni aɓa Israila puri a njeh Masar agh zuni ni kyari. Nɗengsa muriǃ Nwaɓi sung ga sa pag gaǃ"

Chapter 20

¹Le aɓa-Israel- logha Dan kenna Beersheba, kpaɓni njeh Gilead ye- zu abeng, le kpaɓmurung le aɓwa kpaɓɓa binmona ninga ɓwa mwoh a kundum Yahweh a Mizpah. ²Ke amagulina le aɓwa kwa, akunbiri ma Israel kwa, tol bin tangha le yang a kpaɓɓa aɓwa le Kulli-̩400,000 ab.a kusung ni garabuwo gilriyang te wolrung agh.³Niɓeniya aɓa-Benjamin ogna ih aɓa-Israel wara a Mizpah. Ke aɓa Israel nah, "Waɓɓi sung niyellang ni temashihra ni pagni ." ⁴Ke aɓa-Levi, bura bamah ni a wol nlueh ya, agha, " Nzu aGibeah anjeh la aɓa Benjamin, Mini ni ɓamahmakyena, te nongha beh.⁵Ni duh agh, aɓakundunna ma Gibeah pura rang, kangni lah, atollo aka wol nlueh. A nong ni ɓamahmakyena ah tenne, le wuh. ⁶Ih tol ɓamahmakyena le nkashiyi ngiri lulushi, le ntashi bang ni gushe ah kasa njeh ni kwa'agh gibere le Israel ni ya, atema a pagna temashihra ninga gipagna giyiɓina manangna a Israel. ⁷Niɓeniya, yong kwa aɓa-Israel, ihɓi waɓteng ni Nahteng amuri."⁸Aɓwa kwa logho kushimona ninga ɓwa mwoh, le ah nah, Manona le sung nyha ka wora a gunri le ya, le manona le sung nyha ka nyera aliye yaǃ ⁹Keminiya niɓeniya gah ni mwoh shi pag yi Gibeahː Shi pura ri yang ninga mama nyaɓi dum mi sung agh.¹⁰Shintolla abuna lum le ma woro-tongno ari akunbiri ma Israel kwa, ni woro-tongo le gweh mwoh, ni gweh mwoh le gweh lum, te kum agilihna ate aɓwa ni,nina'agh le aka zu a Gibeah ni Benjamin agh, aka fugshi yangate giyiriɓina manangna ni apgha a Israel agh." ¹¹Nina'agh abuna ni kwa a Israelkpaɓɓa amuri lahmagulla, kpaɓɓa ninga ɓwa mwoh.¹²Ke akunbiri le Israel tashi abuna ari a kunbiri ma Benjamin., ki nah, "Temashihra mang pagha a ntiri yong ngho? ¹³Nina'agh, ih pah sung aɓayong mashihra ma Gibeah, nina'agh shi wol nluoh yang, le shi pushi agimashihra ni kwa a Israel." Keminiya aɓa-Benjamin ni teshikiri ari teng le amuna ter yang, aɓa Israel. ¹⁴Le amuna Benjamin pura kushimona alahmagulla kenna Gibeah te gil rung wol rung ari amuna Israel.¹⁵Ke aɓa-Benjamin pura binmona alahmagulla te wolrung a kare gweh woro-ɓahri pure topurmwoh aɓatahluah nga a alliyi wolrung ni garabuwo agh. Ɗeshiya, atarina abuna gweh tomɓahri aɓeni ɗigha a Gibeah. ¹⁶Ah ntira aɓatahluah ni gweh tomɓahri ya ah kattang ni. Ɓeni kwa'agh loghle ɓug ntangso ari nyongmurung ni ki kpah koh agh.¹⁷Ni a bangha aɓeni pura a Benjamin agh, gowo le abuna ni aɓa-Israel n i ya ngha ̩400,000, aɓeni alliyi wolrung ni garabuwo agh. Kwa le yang aɓatahluah ni. ¹⁸Ke aɓa-Israel logho wora a Bethel, le ke illi Kulli. A illi bang, "Yang mwoh ka purari aɓa-Benjamin ni kundunna ate mur sung?" Yahweh nah, "Judah ka purari yang ni kundunna."¹⁹Ke amuna Israel kashibang sup le ke nɪong tangsa kahri Gibeah. ²⁰Ke abuna ma Israel pur wol rung ri aɓa-Benjamin. A tig tangshi luah le yang ari yang a Gibeah. ²¹Ke aɓa-Benjamin pura Gibeah, le wol nlueh abuna gweh woro-ɓahri pur ɓahri a ntira aɓa-Israel a kare.²²Keminiya abuna ni Israel agh tengsh riyang le a kpaɓ njang luah abah tangshi ngha ni kundunna agh. ²³Le aɓa-Israel woro ke ɓwah a kundum Yahweh ha kapolla., le ah ag njere abin Yahweh. Ah nah, Ih shi wora awol rung ari amuna ter, aɓa-Benjamin?" Yahweh nah, 'Ih purari yang!"²⁴Nina'agh aɓa-Israel woro ari aɓatahluah ma Benjamin a kara ma ɓahri. ²⁵Amuri kara ma ɓahri ya, aɓa-Benjamin puro a Gibeah le wolla abuna abɐa-Israel gweh-lum-pure-tombitahro. Abune kwa'agh alliyi na wolrung ni garabuwo²⁶Le aɓa-Israel kwa, aɓwa kwa, wora a Bethel le ɓwah, le ɗigha a kundum Yahweh a gonno a kare ha kenna kapolla le apah gipahna ma pinshina ni gipahna ma olollo a dum Yahweh²⁷Ke aɓa-Israel illi Yahweh-ate doroshi ma ogrung le Kulli ngha beh ɓeri, ²⁸le Phinehas, muna Eleazar muna Aaron, nga ki pagtumo dum doroshi a kara wo-"Ih shi wora a wolrung ɗeshili ari aɓa-Benjamin, amuna ter sung, ko shi ɗagteɓi yi?" Yahweh nah, "Purari yang, ate kaberi ya Nga agni yong nga gani yang,"²⁹Nina'agh Israel tashi abuna abin ma songrina anjeh Gibeah. ³⁰Ke aɓa-Israel wolrung ari ab ah kara ma tahro, le atig njanh tahluah ari Gibeah ninga mama pah a pag ngha.³¹Le aɓa-Benjamin pur wolrung ari aɓwa, le ah piriyi yang ari alahmagulla. A logshi wolnlueh ɓaɓɓah le yang. A kenna abuna ma Israel woro pur lum ngha wuh aɓabang ni muri njinjere ɓaɓɓah wora Gibeah³²Le aɓa-Benjami nah, "A gana yang a yangha aɓangha ri sung, ninga mama ni kundunna agh." Keminya aɓa-Israel nah, "ɗey ihɓi shi yere shi ɓangha le shi non yang aɗag lahmagulla a zu ah njere." ³³Abuna ma Israel logho tig njah luah a Baal Tamar. Le aɓa-Israel ni vulliya abang ngha puriyo ni myere a bang le yang a Maareh Gibeah.³⁴Abuna ma Israel ni gweh lum ni kwa atariya purari Gibeah, le wolrung ke gullo, keminiya aɓa-Benjamin ni yeri agikonina ngha gyaɓ ni yang ngha. ³⁵Yahweh gana aɓa-Benjamin a dum Israel. A kara wo agh, aɓa-Israel girnjah abuna ma Benjamin 25,100. Aɓeni alliyi wolrung ni garabuwo ni kwa wuh.³⁶Ke aɓa-Benjamin sɯinna a gana yang ngha. Ke abuna ma Israel sishi aɓa-Benjamin, ate ayngha ashina ri vulliya gibang a njum Gibeah agh. ³⁷Le abuna ni vulliya lgoho ni kahra, le kahra ingna Gibeah, le a wol lahmagulla ye kwa ni kun garabuwo. ³⁸Ke tig giɗumna antiri abuna ma Israel ni abuna ni vulliya ma ngih lelle nlagiri ka logho ah lahmagulla.³⁹Ngha aɗum giɗumne abuna ma Israel ka pilla a luah. Niɓeniya aɓa-Benjamin logshi wolyang le wolnluoh abuna ma Israel ni ki ka woro mwoh pur lum agh le a nah, "Njiteng ni a yangha a gan yang a kundum sung, ninga mama a luah ma kundunna agh."⁴⁰Keminiya ngha jouri lellel ki logni kuli a lahmagulla agh, ke aɓa-Benjamin pilla ki shin lelle ni ki logho akuli a yeh lahmagulla ye kwa agh. ⁴¹Le abuna ma Israel pilla a mur yang. Ke abuna ma Benjamin koshiyo, ate ashinna gikonina zu na mur yang.⁴²Nina'agh a ɓangha ri abuna ma Israel, ɓangha ki ka njijere ɓalusung. Keminiya wolrung nge ke wor mur yang. Ke abuna ma Israel puro alahmagulla le girnjah yang abah a ntangha ngha.⁴³A kangni aɓa-Benjamin, apir yang ni pariya ha kenni yang a Nohah, a njinjere ni kwa kika njitebang le Gibeah agh. ⁴⁴Logha kunbiri le Benjamin, gweh lum pure tombiharo ni wuh, abuna kwa yeri pag luah agh ni.⁴⁵A pilla ɓangha nji ɓalusung ni ki ka ri tahli Rimmon agh. Ke aɓa-Israel wol nlueh gweh tongno magowona le yang a muri njinjere. A woro pir yang , a tayang gyaɓ a njere ni kwa ki ka Gidom agh, le wolnluoh gweh ɓahri a beh. ⁴⁶Aɓatahluah ma Benjamin ni kpah a kare ya ngha gweh wura-pur tongno-abuna ni yeri wolrung ni garabuwo agh; kwa le yang aɓa yeri nluah ni.⁴⁷Keminya abuna woro tongno topurmwoh pilla le ɓangha nji ɓalusung, njiri tahli ma Rimmon. Ha shienri oihne ayangha a ɗigha a tahli Rimmon ye. ⁴⁸Le abuna ma Israel pilla nyera ri aminkahyi aɓa Benjamin ni wolnlueh yang kun garabuwo a nje kwa. agiluwo ni agah kwa akumma. A pinshi a alh ni kwa anjinjere le yang ngha.

Chapter 21

¹Niɓeniya abuna ɓa Israila kaniyi na giri a Mizfa, "Ɓwa nyha a ntiri sung ka pah muna ngalang ih ɓang wula a bin ɓa Banyamin agh." ²Le aɓeh wora Bethel ke ɗig nghang a dum Yahweh, buah ni ngih yang ɓororo ha kapolla. ³A gor bang, "Mang pag yi, Yahweh, Kulli le Israila ke ga pag giri bin Israila, ih ke kunvarre lesung nwoh ki ɓor ni kyari?"⁴Bang kor agh aɓayong logni niberi le ɓag deshile ɗahra le ɗahri gipahna pingsa ni gipahna ololo. ⁵Aɓa Israila nah, "Kunvarre le Israila mayeni ni zu a kpaɓa bin Yahweh ya?" Ate a kaniyi na giri maɓonna a muri ɓeni kwa ni kpaɓa a bin Yahweh a Mizfa a agh. Anah, "A njiteng ngha a wol nlue."⁶Aɓa Israila shin gienna le muna ngih yang Banyamin. Anah, "Ni kyari ya a pushina sung a ntiri Israila. ⁷Yang ka pih aɓayong ni uwo agh amenah, ate mama shi wara shi kaniyi Yahweh giri ih ni sa ɗag mwoh leyang ki tig mun a ngalang lesung lah agh.?"⁸Anah, "Kunvarre le Israila ma yenni ni kehna bin Yahweh a Mizfa agh?" A yerre ih ɓwa nyha pura ntiri aɓayong ni a Jabesh Gileyad agh. ⁹Ate ngha aɓayong logni bi ɗigna leyang ngha, ɓwa nyha a shina ɓa ɗigna a Jabesh Gileyad a beh ya. ¹⁰Kpaɓa le ɓayong tutti aɓa yeri luwa 12,000 ni lagha ih ɓi a kah wolla aɓa ɗigna a Jebesh Gileyad ni garabwoh, kpaɓni amenah ni amuna.¹¹"Mpag gaː Ɓabura ni ɓamah ni kwa yerina ih nongna ni ɓwa agh a tig yang ate juhro." ¹²Abuna egh kummo a ntiri aɓeni ɗigha Jabesh Gileyad amuna ngalangni ni yeri abuna a nji ri nongni yang ngha agh woro tongno ihne, le a tol yang a kehni a Shiloh ni Kan'ana agh.¹³Kpaɓa le ɓayong kwa tahshi kuntumo le waɓɓi aɓa Banyamin aɓayong ni ngha a nkonno Rimmon ih a yang ngha a pahyang ololo. ¹⁴Aɓa Banyamin nyerre a kunbang nghe le a pahyang amah Jabesh Gileyad aɓeni a ɗag ni usulo agh, keminiya amenah egh ni poyerra muyang kwa agh. ¹⁵Aɓayong nghe shin gienna le aɓa Banyamin, ate Yahweh tigna koriyo a ntiri akunvarre le Israila.¹⁶Le aɓa tenna le kpaɓa ɓayong nah, "Ni yellang ni nga kumni yi aɓa Banyamin aɓeni a ɗag ga,a ate mama a wara wolla amh yang ngha?" ¹⁷Anah, "Gibere ngha nghang ka ɗigha ate muri aɓa Banyamin aɓɓa uwo agh, nina agh kunburi egh ni juhro a Israila agh.¹⁸Ni sa gan pahyang amenah a ntiri amuna ngalang lesung ngha, ate aɓa Israila kaniyi na giri, ki nah, 'Juhroni ni ɓeni kwa pih ɓa Banyamin ɓamah agh.'" ¹⁹Nina agh anah, "Nyerina ni njibuno le Yahweh ngha nghang bogho ni kwa agh Shiloh (mama a nji eɓɓe le Bethel, nji tehbang le njere ni pura Bethel ki kah Shechem agh, le nji gangra le Lebanon agh)."²⁰A lagha abuna le aɓa Banyamin, anah, "Nworo le nvullo nsongro le nlel bang a ɓabang njingung. ²¹Nlel kunbang ni amuna ngalang ma Shiloh ka puri ate tahnwang ngha, le mpuro a bang njingung ni kahra le ɓeni kwa agh ih ɓi bol yi muri ɓamah a ntir amuna ngalang ma Shiloh, le nyerre nwora njeh Banyamin.²²Ngha atehyang ko amuna ngihyang zu a ɗumisung shiɓa agh, sa nah yi yang, 'Nɗumisungǃ Le ih ɓi a ɗigha ate ni shi kumi ɓeni kwa agh ɓamah a kunbang luwa agh. Awo ngha kpanana, ate mama ni a pah yang amuna ngalang lo agh.'"²³Aɓa Banyamin pa nina. A tolla amenah ni yahli yang tol agh a ntiri amuna ngalang ni tang ngwang ngha,le a tol yang amah yang. aA woro le a nyerra bah pag gibere leyang ngha. A ye ɓagha alah egh le a ɗigha a yeh. ²⁴Le aɓa Israila ɗag beh le nyerra lah, ɓenikwa agh a bin kunburi ni kunvarre le, le ɓeni kwa agh a bin gibere le²⁵A karawo agh murung nyha a Israila agh. Ɓeni kwa agh pag ga shina ɓor yi ya.

Ruth

Chapter 1

¹Gire pagha akara ni nja le aɓawaɓjuoh nga yahlo kpana njeh, le ɓwa nghang ngha a Bethlehem ma Judah woro ke ɗig biri a nje Moab ni mahmi na munabuna le ɓahri. ²Ke lulli ɓabure Elimelek, ni lulli mahmi ih Naomi. Ke lulli a muni ɓahri ih Mahlon ni Kilion, aɓa Ephrath ma Bethlehem ma Judah. A bilbang a nje la Moab la a ɗigha biye.³Le Elimelek, bura Naomi. wuh, ɗanghi na munabuna le ɓahri. ⁴Ngho amunabune ke tigha a mah a ntiri a mehna le a moab; ke luli mwoh ih Orpah le lulli mamona ih Ruth. Aɗigha biye bogho lum. ⁵Le Mahlon ni Kilion wuh kwa, Aɗaghi ni muri amunabuna nhya ɓabura nhya⁶Le logho na aminkili la anyere a ɗag nje Moab atema ih ogna a nje Moab ih Yahweh pagne aɓaliye pah yang gilihna. ⁷Nina agh ɗag ba kana woni nghang ngha na aminkili ɓahri, le a giya njinjere nyera nje Judah.⁸Naomi nahyi aminkili ni ɓahri ya, "Woro, nyere, ɓeni kwa, a liye ngih. Ɗeh Yahweh ih ɗumiyong tollo, ninga mamah ih ɗumna ngha tollo ri luoh ni meng ngha . ⁹Ɗeh Yahweh pah yong usulo, ɓeni kwa, a liye ɓabura maɓɓi." Le kpa ra riyang, ni loghshi gih yang a ɓuwa, ¹⁰Le nahyi, 'Owo! Nyeni ni weh a bin a ɓaliyo."¹¹Keminiya Naomi nah, "Mpil njum yong, amunang! Mang paghi te nga wori meng? Nwa oh na amunabuna a yang te muyong, ate aɗigha abura yong? ¹²"Mpil njum yong, amunang! nwor woro le yong, ate nyayina mashin ma kum ɓabura. Ake nah, 'Ih nga kum ɓabura ni duh,' la nye ɓilla amunabuna, ¹³nina agh lel yang sete a gulliyo? Ngha ɗigha ninga ɓangwula na ɓabura agh? Owo, amunang! Gire gi konnang ate muyong ate bih Yahweh pura rang."¹⁴Le aminkili logshi agih yang ɓuwa ɗeshili. Orpah kpari nkili magallang magyi chikara, keminiya Ruth kpagha ri. ¹⁵Naomi nah, "Shinna, ɓwomah nyena woro bin aɓaliye na akulli le. Nyenni ɓwomah."¹⁶Keminiya Ruth nah, "Ka tagha rang ih ɗagho agh, ate mpil njumang ri piltiyo agh. ate ba kwa a wor nghang ngha, Nga woro; ba kwa aɗigha ngha, Nga ɗigha; aɓaliyo ka ɗigha aɓaliyang, Kulli lo ka ɗig Kulli lang. ¹⁷Ba a wuh nghang ngha, ngha wuh, beni aka lingsang nghang. Ɗeh Yahweh peg gani, dudung, ate gumuya keminiya luoh ni ka koriyi sung." ¹⁸Ngha Naomi shin Ruth tolla ih ga wori moh ngha, Ɗangte sangshiri ari¹⁹Nina agh a gya ɓahri kedebang a zu bilbang ri lah Bethlehem. Gire pagha ngha a zu billi bang a Bethlehem agh, binmurbang ma tol lah ye kwa. Ke amehna nah, "Naomi ni gah?" ²⁰Keminiya nahyi yang, "keg ngorang Naomi agh. ih ngorang lullo, ate Ɓairitennakwa pagnani meng ni lullo mashin. ²¹Nworo aɗungso, keminiya Yahweh nye nyeshinang ɗeshili ni mɓonri. Nina agh kepala ke nga gorang Naomi, shiniya Yahweh waɓnakung a murang ni Ɓairitennakwa magna ngha giri rang?"²²Nina agh Naomi ni Ruth mah Moab, minkili, nyeni nje Moab. Le a zu a Bethlehem zu pyera ri tol gisoro kikaya agh

Chapter 2

¹Niɓeniya Naomi ngha nna ɓwalung njibin buri, ɓah gikunna ni a kunvare la Elimelech, lulli ih Boaz. ²Ruth, mah moab, nahyi Naomi, "Niɓeniya ɗagha ih woro ike altekoro a shile akiri njigiri aɗagha aɓabang agh. Ngha pir teh ɓeni kwa ag njang ngha," Nina agh Naomi nahyi , "woro, munang."³Ruth kenne altekoro ga aɗagha aɓabang agh. Le pagha zu a ba ɓabang le Boaz, ɓeni a kunvare la Elimelek. ⁴Nshinna, Boaz zu a Bethlehem le nahyi aɓa pag tumo, "Ɗeh Yahweh ih ɗig ni yong." Le aghi yang, "Ɗeh Yahweh ih mosso,"⁵Le Boaz nah ɗengla le ni ki tignjiri aɓa pag tumo, "Nyang pag bura min ɓamah ni?" ⁶Ke ɗengla le ni ki tignjiri aɓa pag tumo agha nah, Min ɓamah ni nyeni Naomi a nje Moab. ⁷Nah ngha, 'kukushi ɗagha ih altekoro a korogiri a njum aɓa pag tumo.' Nina agh ke zu a bah pagha ga logni ɓeri zuni niɓeniya, usulo a lah fitog."⁸Le Boaz nahyi Ruth, " Aya wo ogha ngha munagallang lang? Ka ye ki altekoro abi ma sa'a; ka ɗag ɓabang lang ngha. Keminiya, tagha bah apag tuma na min amehna lang ni ki pag tumo agh. ⁹Tig njoh ɓabang na aɓuna ki pag tumo egh ngha la bil burkushi a shille amehna. Ni waɓɓi a aɓune ka ɗogho wo? Ba kwa awo og njemuru agh, a logle a wora ri bang muru a ki nuh muru mamah amunabuna togha."¹⁰Le kpah kushi Boaz ni kundumi ni gugha njahli. Le nahyi, "Mang paghi ke kum ɓorro a njoh ninga ka gangshi muro rang, biri?" ¹¹Boaz aghile nahyi, "A waɓ nagha, ga kwa a pagha logha ri luoh le buro agh. A ɗagha a terro, gowoh, ni nje ɓilla lo asowate nkilo magallang a zu nje la aɓayong ni na yeriya agh. ¹²Ɗeh Yahweh ih woh na gi pagna lo. Ɗeh a kum wah kwa a bin Yahweh, Kulli a Israila, ɓeni akum vullo a mbur le ya."¹³Le nah, "Le ihɓi kum ɓorro a njoh, magula lang, ate a ginnang, a nah nateng rang yerata, ke minibote mamuna le a tsarilah lo agh¹⁴Ari kunbang lih gilih Boaz nahyi Ruth, "zu a bah lih shille brodi, a inshi mintana lo muru mba hagna ni, "ɗigha girikari apag tumo, le nonghi njigiri matonna. Ke lih ɗimma ni ɗashile.¹⁵¹⁶Ngha logni ih ga altekoro agh, Boaz tigha aminabuna, nahyi, "nɗanghi ih altekoro mamah amuri koro agh, ke paghi ga ni ɓotiya agh. Ɗeshiliya ih pushiyi a kiri njigiri ari mamah a kur agh, inɗagyi ih altekoro ye ke saghi ya."¹⁷Nina agh altekoro abang egh ha kapola. Le wol akiri njigiri ni aliyi ya, ke nji kikaye kehna gwoh. ¹⁸Tolli ingnini a ntiri lah. Le nkili magallang gi shin tekoro ni aliya. Ruth nye pushi nshille nji gah aton ngha ma gilih le pih.¹⁹Le nkili magallang nahyi, Njebang ni a altekoro nghang ngha ni kari le? Njebang ni a ke pag tumo ngha? Ɗeh ɓabura ni agh njoh agh ihɓi mosso," Le Ruth waɓɓi nkili magallang tenanale ɓabura ni pag tele ɓabang ni pag tumo nghang ngha. N'nah, "Lulli ɓabura ni pag tele ɓabang ni pag tumo ngha ni kari ya ih Boaz." ²⁰Naomi nahyi minkili, 'Ɗeh ihɓi Yahweh moshi, ɓeni ni ɗag kurte aɓa usulo na luoh agh," Naomi nahyi, "Mɓoh agh aɓa lah sung gyaɓ, mamuna le a ɓwalung-ɓerre le sung ni."²¹Ruth mah Moab nah, "Ininina, waɓ nah ngha ni, 'Ih woro ɗig gyaɓ na aɓa pag tumo lang ha zu a malla le tolgisoro kwa.'" ²²Naomi nahyi Ruth minkili, "Mɓonna, munagallang lang, nga wora tsarilah le ni ki paghi tumo agh, ate ka pagho gah ni ɓotiya ngha abang ma sa'a²³Nina agh ɗiigha gyaɓ ni amehna ni paghi tuno agh ate ih altekoro ha kenne a malla le tolgisoro ni tolgisoro kikaya. Ɗigni nkili magallang.

Chapter 3

¹Naomi, nkili magallang, nahyi, "munagallang lang, ke ih awo bin usulo, ate a giri ihɓi yerata ni weh agh? ²Niɓeniya Boaz, ɓeni atsari lah pag tumo le awo ngha ni yang ngha, aɓa lah ɓwala sung ni agh? Nshinna, ih ka woro sari kikaya ni duh atagsa sarigiri.³Nina agh, susso, aɓishi murun, ishi gimaɓonna lo, wora atagsa sarigiri. Keminiya ka ɗum muro ih yero agh sete mal lih giri ni nuh giri. ⁴Keminiya ke nogha njeh, tig njoh ri bin nogho le ni njummo le a kenna bini, fayi kushi, la anogha beh. Le ih ka waɓɓo gah aka pagha." ⁵Ruth nahyi Naomi, "ngha pag ga kwa a waɓɓa."⁶Nina agh wora a tagsa sarigiri, le bil aga nkili mangallang tighi ri a. ⁷Ngha Boaz lih ni nuh bang gi ɓoghi nya, woro ke nongha njeh kun ba a ɗang njigiri nghang ngha. Le zu jeyijeyi, fayi kushi, le nongha njeh⁸Zu a ntiring duh ih halla. Ih pil le, ɓamah ngha nongha kushi! ⁹Le nah, "Awoni yang?" le aghi, "Mini ruth, tsarilah lo. Meshiyi kukura amuri tsarilah lo, ate awoni gyaɓ na ɓwalung."¹⁰Boaz nah, "munagallang, ɗeh Yahweh ihɓi mosso. Tollo mamah aɗung mang ɓeni niya wara ma kunduna, ate na pirte amunadenah, ko ɓa enna or ɓa kumo agh. ¹¹Niɓeniya, munagallang lang, ka ɓang gobbong agh! Ngha pagho gah kwa waɓɓa, ate njeh la aɓa lah sung kwa nyerina awoni ɓamah maɓonna.¹²Njiteng ni mini ɓwalung, Keminiya ɓwalung nhya nye worang agh. ¹³Ɗigha ba ni duh ni, la ni berri le, Te ni pagho gah tumo le ɓwalung ni agh, ɓonna, ɗaghi ih pag tumo le ɓwalung. Keminiya ni pagho tumo le ɓwalung, le ngha paghi, a usulo le Yahweh. Nongho zu a ɓerri¹⁴Ninani nongni kushi ke bang koro. Keminiya kashibang logho ni ɓerri sup ke aɓwa ki nyeri ariyang. Ate Boaz nahna, "Ke a aɓa nyere ih ɓamah zu na a tagsa sarigiri agh." ¹⁵Le Boaz nah, "Zuni nkommo la megyi a bolli." Ngha pagni ni agh, le pyeri nji kikaya koro magula topurmwoh a yeh le tighi muri. Le wora ntiri lah.¹⁶Ngha Ruth zunni binnkili mangallang agh, nah, "Apande ni nyella, munagallang lang?" Le Ruth waɓɓi ngha kwa ɓabure paghi ya. ¹⁷Nah, "Kikaya koro topurmwoh ni agh ih ni pehni, ate nah, A wori ɓogri buh abin nkilo mangallang ngha." ¹⁸Le Naomi nah, "ɗigha ba, munagallang lang, ate ɓabure ni ki ushili ya ha sete mal gah ni kari."

Chapter 4

¹Niɓeniya Boaz kenna ke ɗigha kunkala njeh. Fitong, le ɓwalung ma gyaɓ inga Boaz waɓ tele ya ki zu. Boaz nahyi, "Ɓiyang, woro zu ɗigha bah." Le ɓeh zu ɗigha njahli." ²Le Boaz tolla aɓatenna ni nje ya lum la nah, Nɗigha njeh." Ninani a ɗighni njeh.³Boaz nahyi a ɓwalum ma gyaɓ, "Naomi, ni nyere nji nje a Moab agh, ngha gi mag kassa ngung njeh mamah munater sung Elimelek. ⁴Nshinna ɓonna ke waɓɓi, kiri yong ih og, 'Kurri a nji aɓayong ni ɗigha ɓagha, ni nji aɓatenna lang.' Ate ɓeni ka kurri ya, ih kurri, Keminiya na og te kurri ya le, le waɓɓa, ninale ngha yere, ake ɓwa nhya ka kurri ya, se weh, la miyang njummo," Le ɓowo nah, "Ngha kurri."⁵Le Boaz nah, "A kara ni akurri bang egh a bin Naomi agh, ɗigna a bol Ruth mah Moab, mah berre ni buri wuh agh, atema a logshi lulli ɓeni wuh a muri giberre le." ⁶Le ɓwalung ma gyaɓ nah, "Ni logle kur yi murang ni ngha ni ɓiyi giberre lang nghang ngha. Weh ya tagha tuh kusang a kur yi muro ni, ate mengha ni logle kurri ya."⁷Niɓeniya gipagna la aɓa Israila ni ari akunbang ngha kpanna kurro ni ariyi agiri agh. Ate yerina agiri kwa, ɓabura pushi kuhra ka pih ɓamurikala le; ri njijere nini a tigni ogrung a Israila. ⁸Ninani ke ɓwalung ma gyaɓ nahyi Boaz, "Kur yi muro ni," la pushi kuhra le.⁹Le Boaz nahy aɓatenna aɓɗayong kwa, "Nɗigna ɓa waɓkun ni kari nga kurra aga kwa Elimelek na aga kwa Kilion ni mahlon a bih Naomi. ¹⁰Ninani Ruth mah Moab, mahle Mahlon, Ih agne ihɓi ɗig mahmag, ate ngha logshi lulli ɓabura ni wuh agh a muri giberre le, ninani lulli ni ki kassa a ntiri amunaterri agh logha ri kunkala ni bah agh. Nikari ya yong ɓa waɓkun!"¹¹Aɓayong ni kwa kunkala na aɓatenna nah. "susuni aɓa waɓkun. Ɗeh Yahweh ihi pag ɓamah ni ki zu a lah bino agh ih ɗig ninga rachel ni Leah, ɓahri ni ɓag lah Israila; ni ɗeh a ɓuhro a Ephrathah a yero a Bethlehem. ¹²Ɗeh liyo pag ninga liye Perez, mah Tamar ɓil yi Judah, njira aminkahwun nga Yahweh ka mpuh ni min ɓamah ni agh."¹³Ninani Boaz tol Ruth, le ɗig mahmi. Ingna bini, la Yahweh agni tolmuna la ɓil munabuna. ¹⁴Ke amehna nahyi Naomi, "Ɗeh Yahweh ihɓi mosso, ɓeni ni ɗagwo ni kari a nhya ni ɓwalung ma gyaɓ, muna ni. Ɗeh aɓa yeri lulli a Israila. ¹⁵Ɗeh ihɓi ɗig ɓa nyenshi usulo ni ɓa bollo a nyagha lo, ate minkilo, ngha a tol agh, ngha orwo amuna tomɓahri, aɓil yi agh."¹⁶Naomi tol mune, ɓugha kikili, yuhli. ¹⁷Ke amehna ɓa murikala pih lullu, nahni, "A ɓille Naomi Muna." le pih lullu ih Obed. Le pag ter Jesse, ɓeni pag ter Dauda agh.¹⁸Niɓeniya a ɓeni ni ki pagha aminkahyi Perez: Perez ɗig ter Hezron, ¹⁹Hezron ɗig ter Ram, Ram ɗig ter Amminadab, ²⁰Amminadab ɗig ter Nahshon, Nahshon ɗig ter Salmon, ²¹Salmon ɗig ter Boaz, Boaz ɗig ter Obed, ²²Obed ɗig ter Jesse, ni Jesse ɗig ter David.

1 Samuel

Chapter 1

¹Ɓwa nghang ngha a Ramathaim ni Zuphite, ni njeh nkonno ni Ephraim; lulli ih Elkanah muna Jeroham muna Elihu muna Tohu muna Zuph, ɓa Ephraimu. ²Yangha na amehna ɓahri; lulli ma mwoh agh Hannah, le lulli ma ɓahri agh Peninnah. Peninnah yangha na amuna, keminiya Hannah nyha ni ya.³Bogho ni kwa agh ɓabuni ka ɗag leh ke ɓogshi ni ɗarih Yahweh ɓabolbang a Shiloh. Amuna Eli ɓahri, Hophni ni Phinehas, amallah le Yahweh, ngha beh. ⁴Ngha kara zuni ate Elkanah ih ɗarah ma bogho, woro pih Peninnah mahmi nyamma, ni amunabuna na amunagallang kwa.⁵Keminiya ih woro pih Hannah kasa nyamma dudung, ate mah kun yahli le ni, nina agh Yahweh girah nguri ɓillah le. ⁶Ɓimah ki lushi yahli mashin ate ihɓi gangshi, ake Yahweh girah nguri ɓillah le.⁷Ate bogho ri bogho, ngha kenna leh Yahweh nil eh agh, ɓimah ka wor lushi yahli. Nina agh le ingha ɓuwa ni lih gumu agh. ⁸Elkanah buri woro nahyi, Hannah, mang pagyi te a ɓuwa? Mang pagyi te na lih gilih agh? Mang pagyi yahlo ki lulo? Ni worwo amunabuna lum agh?”⁹A ri mamona le abuno egh agh, Hannah logho ingha a malli lihgiri ni nuh giri a Shiloh agh. Niɓeniya Eli mallah ngha ɗigha muri ngunmurung le a girikari ni ki ingna kangna le Yahweh agh. ¹⁰Yangha te ih gangshi ri; njim Yahweh woro ɓuwa mashin.¹¹Nye ke kur’ogrung nah, “Yahweh ɓabolbang ate agha shin ganni le gurolo ate a ka gor minlimang rang, ke a jangshi gurolo agh, keminiya pih gurolo munabuna, le mune agh ngha poh Yahweh ha akara usulo le kwa, le nkomo ni gi ɗigha a muriya.”¹²Ngha ɓamah egh oh a kundum Yahweh ki jimmi agh, Eli shin kuni. ¹³Hannah ki nahteng a nye. Le ngotokuni ki jigra, keminiya a nyha og gih agh. Nina agh Eli tollo ih ɓarina. ¹⁴Eli nahyi ɓamah egh, “Niyelang ni aka wor ɓarini? Pura nji mbah lo.”¹⁵Hannah agh, “oho, magula lang, mini ɓamah mamah bongho ki lullo agh. Nin ɓariya nite nuh gima lulla agh, keminiya miyang gi soɓ yahlang a kundum Yahweh. ¹⁶Ka tollo iiih gurolo ni ɓamah ma nangna agh; ngi nahteng a muri a gha ki gangsang ngha.”¹⁷Le Eli agha nah, “Woro a olollo; ɗeh Kulli la aɓa Israila ihɓi nwaoh njimma nga a illini agh.”¹⁸Ɓamah egh nah, “ɗeh gurolo ihɓi kum ɓorro a njoh,” Le ɓamah wor woror le ke lih gilih; kundumi nhya wa kur agh.¹⁹Le alogni duhdurbang a kundum Yahweh a ɓongshi, le a nyera lah yang Ramah ɗeshili. Elkanah yeri mahmi Hannah le Yahweh ɗenshini moh. ²⁰Ngha kunbang pag ni ya, Hannah tolmuna le ɓl munabuna. Le gor lulli Samuel, nahni, “atemah illi bang teɓi abin Yahweh.”²¹Ɗeshiliya, Elkanah ni aɓa leh kwa woro a pah gipahna bn Yahweh, ɗahra ma bogho ni kwa agh ni ɗungshi kaniyi giri le. ²²Keminiya Hannah ni keng ngha; nah yi buri, "Ni ngi kah agh sete ntuh mune; le nga zuni mo, ate ih ka zu a dum Yahweh ni ɗig nghang ha ke kene." ²³Elkanah buri nah yi, "Pag ga a shina ɓonno agh. Lelli sang ha sete a tuhyi kunkira; ih pagha nina ni Yahweh ka tangni muri tenana le." Nina agh ɓameh ɗigha yuhli muni ha kunbang ni tuhni kunkira agh.²⁴Ngha tuhni ya, ih tolli kpaɓni mindemndah ni bogho le tahro agh, ephah mwoh te gilihna, ni duh murunjingung, le zuni mo a leh Yahweh a Shiloh. Niɓeniya muna ngha uwo fittong dudug. ²⁵Ah tuhmi demndeh bwoh, le a zuni mune bin Eli.²⁶Nah, "Oh telelah lang! Ni ɗigna lo kwa, telelah lang, mini ɓahma ni tangha kahro ki jim Yahweh ya. ²⁷Ate muri muna ni ni njimni, le Yahweh pah nang ga mɓua njimma a bini ya? ²⁸Mpahne Yahweh ni, ni nono le kunbang ni kwa ih ɗig ni ya, a pahne Yahweh ni." Le ih gushi Yahweh a be.

Chapter 2

¹Hannah jim nah, “yahlang pag binmurbang ri Yahweh. Njeme loghna ri Yahweh. Kunang logho amuri aɓa-shiɓɓi njang, atemah pagna binmurbang ri aɓɓah lang.²Nbogh nyha gerenteng ninga Yahweh agh, ate ɓung nhya ninga ini nyha; tahli nyha ninga Kulli agh.³Ka ye wol kikilo ni gushimurung ngha; ke ih ɓi gi gushimurung pura kuno agh. Ate Yahweh ya Kulli ma yerigiri ni; a pyeshi agipagna a nji bini. ⁴Ntah le agara abuna ɓuhniyina, keminiya aɓeni engkushi yang ngha ka kur ri yang ni masso.⁵A ɓayong ni ɗimmah pah muyang te brodi; aɓayong ni gi go yallo ɓayong ni ɗagna te og yallo. Ko aɓeni tagkoɓi ya a ɓilmuna tomɓahri, keminiya ɓamah ni amuna dudung agh ka sugho.⁶Yahweh wolluoh ni yah usulo. Nye zuni njimajeh ni loghsa bikuli. ⁷Yahweh pagha aɓayong ɓaɓɓah ɓaenna ɓaɓɓah ɓakumo. Ih nongshi murung, keminiya ih loghshi kuli.⁸Ih loghsa a ɓaenna a tubu. Ih loghsa nyha niya agh a kidding tubu ih pag yang a ɗigna amunamurung ni tol giberre bin ɗinna maɓwa. Ate ngungtangha le ngungnjah agh Yahweh ni nye tighna ngungnjah amuyong.⁹Ih ka lel kushi yong aɓayong kunyarita, keminiya aɓayong mashihra kunyang ka gira apinna, ate ɓwa nya loghle tagha te muyang ni iritenna agh.¹⁰Aɓayong tenmurung ri Yahweh agh ka ɓuniyo lulushi;ih ga sangha ri yang a kuli. Yahweh ka waɓjuoh mala le ngungnjah; ih ka pih murung iritenna ni loghsa njeme la ɓeni ɗarih ya.”¹¹Le Elkanah wora a Ramah, a liye. Ke mune pagyi Yahweh tumo a kundum Eli mallah.¹²Niɓeniya amuna Eli aɓayong manangna. Na yeri Yahweh agh. ¹³Ke tumo le mallah aɓayong ngha azah pah gipahna ɗarah, denlah le mallah ka zuni njipache-gifungna ma kun tahro a bih, ngha nyamma wa ɓaghi ya. ¹⁴Le ihkah ishi a nye nkori kangri, ko nkori pinshi muru, ko nkori magula, ko nkori. Gah kwa njipache-gifungna ma kun tahro pushi ya mami mallah ni. Le a pagyi gire a Shiloh ari aɓa Israila kwa zu a beh agh.¹⁵Ma nangne agh, kedebang aka pinshi bin nyamma ma murun, denlah le mallah ka zu, le nahyi ɓeni ki ɗarih ya, “Mpah nyamma ma tonna ate mallah; ate ni agh ma lannah agh a boh agh, keminiya ma masona kukolo.” ¹⁶Ba ɓeh nahyi, “Ɗeh ihɓi pinshi bin a nyamma ma murun sang, le a tol mamah kwa yahlo bol nga.” Le ihka nah, “Oho, aka penni niɓeni, nyha nina agh le, ngha tol iritenna.” ¹⁷Gimashihra le amuna bune gogna a kundum Yahweh, ate a jennah gipahna le Yahweh.¹⁸Keminiya Samuel paghi Yahweh tumo ni muna ishi dagrah na njigiɗenah ma tahna. ¹⁹Bogho ni kwa agh gih soghi min ɗagrah ka zuni yi, ngha zuni buri a pah gipahna ɗarah ma bogho.²⁰Eli ka mossi Elkanah ni mahmi ka nah, “Ɗeh Yahweh pah yong amuna ari ɓahma ni ate jimma ni jim ni Yahweh agh.” Le a nyera lah yang. ²¹Yahweh nye aghni Hannah, le ye muna pagha a yeh. Ke ɓillah amunabuna tahro ni amunagallang ɓahri. Niminagh, Samuel wo gullo a kundum Yahweh.²²Niɓeniya Eli yahyina dudug; ogna te aga kwa amuni ki paghi Israel kwa agh, ni pagha ni ah nongni na amehna aɓeni ki paga kun gungri bin kpaɓa agh. ²³Nah yi yang, “Mang pag yi ke nga pag jah aga? Ate ogna te gipagna mashihra lo a ntir aɓayong ni kwa. ²⁴Oh o, amunang; ate kuntumo ni ngi ogha ni ɓottiya. Ih ntigna aɓayong le Yahweh shiɓina ogbang.²⁵Ngha ɓwa mwoh paghi ɓih gimashihra agh, Kulli ka waɓɓi njuoh; keminiya ɓwa paghi Yahweh gimashihra agh, yang ka waɓteng a temuri?” Keminiya ni a og tenana le tehyang ngha, ate Yahweh tolla ka wolnluo yang. ²⁶Ke muna Samuel gullo, ni ɓuhro abin Yahweh ni bin aɓayong. ɓ²⁷Niɓeniya ɓwa le Kulli zu bin Eli nahyi, “Yahweh nah, ‘Ni nɗum murang ri la ter yong ngha ayang ngha Masar a gani a leh Friauna? ²⁸Ntariyi weh a ntiri a kunvare ma Israila a ɗig mallah, ate a tagha ri ɗeshile ɗarah, le ih pinshi gipagnlelle, ate ishi dagrah na njigiɗenah a tangha kundum mang. Pih a liye terro agipahna mi aɓa Israila pag ni giche.²⁹Atemang, ke, ngha jollang ɗarah lang ni agipahna, mamah tighi yong abah ɗigha ngha? Mang pagyi ke awo gussa amunabuna worang te pag muyong ngi nenne na agipahna maɓonna aɓa Israila?’ ³⁰Nini agh, Yahweh, Kulli le a Israila, nah, ‘N’tolla ih liyoh agh nil eh a terro ka ginya a kundumang ha kikenne.’Keminiya niɓeniya Yahweh nah, ‘Ihɓi ɗig jack ni meng ih pag njah gah, ate gussa aɓeni gussang ngha, keminiya aɓeni jennang ngha aka gussang.³¹Nshinna, a kahra ngha ngi zu ngha kashi irtenna le yong ni iritenna liye a teryong, ninani na nya kum ɓagulla a lah yong ngha. ³²Nye nga shin gani aba ɗigha ngha. Kiminiya a pih aIsraila ɓorro, na logle a kum ɓagula a liyoh agh. ³³Mamuna le yong ni ni kassa ri ɗeshile ɗarah lang nghang ngha, nga tig njuh ihɓi ganso, le nga pah yang gi yahlulla a nye yang, le a ɓuhro ni kwa a lah yong ngha nga wuh inga abuna niyha.³⁴Mamah ni ka ɗig giɗunna ka zu a muri amunabuna lo ni ɓahri ya, Hphni ni Phinehas: Aka wuh kwa kahra mwoh. ³⁵Ngha loghshi murang mallah maɓwa mamah nga pag gah yahlang ni usulo lang tol agh. Ngha gilyi lah mamah ka tagha agh; le ihka ginya kundum murung ni ɗarih ya ha kikenne.³⁶Ɓeni kwa aɓɓah a liyoh agh ih zu agh gungha abin ni, illibang te kanda gifugna-maposhina ni nkulli brodi, le ihka nah, “Kukushi tigha ri mamuna tumo le amallah ate ih kumo ih lih a kanda brodi.”’”

Chapter 3

¹Ke muna Samuel paghi Yahweh tumo a ɗum Eli. Tenana le Yahweh ni gogwo a ria kahra wo ake shinduna nyha ninga mashin agh. ²Inga kunbang egh ya, Eli, ɓeni nji logna ganshi nyha ishin bang yarata agh, nyangha ih nongha njeh a nye alla le. ³Ke kashinda le Kulli nisang lim ngha, ke Samuel ngha nongha a kangna le Yahweh, ba a tig doroshi le Kulli nghang ngha. ⁴Yahweh gor Samuel, le nah, “Mi yang.”⁵Samuel ɓagha kenna bin Eli le nah, “Mi yang, ate a gor rang. Eli nah, “Ni gorro agh; nongha njeh ɗeshili,” Ninani Samuel nyeni ke nongha njeh. ⁶Yahweh gor bang ɗeshili, “Samuel.” Ɗeshiliya Samuel logho kenna bin Eli ke nah, “Mi yang, ate a gor rang,” Eli pilla, “Ni gorro agh, munabuna lang; nongha njeh ɗeshili.”⁷Ni ɓeniya Samuel nisang yeri gipagna le Yahweh agh, ko kum kuntumo bin Yahweh a waɓɓi ya. ⁸Yahwe gor Samuel ɗeshili ma tahr. Ɗeshiliya Samuellogho kenna bin Eli ke nah, “Mi yang, ate a gor rang.” Le Eli ki nyere ih Yahweh ni ki gor munabune.⁹Le Eli nahyi Samuel, “Worro ke nongha njeh ɗeshili; ate nye gorro ɗeshili le, le anah, ‘Nahteng, Yahweh, ate gurolo ngha ogh.’” Ninani Samuel nyeni ke nongha njeh abin nongho le ɗeshili.¹⁰Yahweh zu nji tagha; nye gor bang ninga mamah bo agh, “Samuel, Samuel.” Le Samuel nah, “nahteng, ate gurolo ngha ngi ogh.” ¹¹Yahweh nahyi Samuel, “Nshinna, Mi yang muri pag giri Israila mamah kiri ɓeni kwa ogh agh ka wayi.¹²A ntiring kahra wo agh pag ga kwa nwaɓɓa a muri leh ya, logha ri tinne kenna mala le. ¹³Ih waɓne nga zuni waɓjuoh nde mwoh ari liye ate gimashihra ni nyeri teɓiya, Ate amunabuna le njuma ni yommo amuyang ni teshi yang ngha. ¹⁴Ate nwale kaniyigiri inliye Eli ke gimashihra le liye agh aloghle atoyini ni ɗarah ko gipahna agh.”¹⁵Samuel nongha njeh ke bang kwari; le logshi akunkangna liye Yahweh. Keminiya Samuel nhga gi bang gobbong waɓɓi Eli shinduna egh. ¹⁶Le Eli gor Samuel le nah, “Samuel, munabuna lang.” Samuel nah, “Mi yang.”¹⁷Le nah, “Mang ngi pag tenanani waɓɓo agh? Kukushi ka songri ngha niya. Ɗeh Kulli pagho ni, dudung, ate a songri ngumung ari atenana ni kwa waɓɓo agh.” ¹⁸Samuel waɓɓi ngha kwa agh, ni songri ngumung agh. Eli nah, ‘Yahweh ni. Ihɓi pagha kwa ɓogyi ya.”¹⁹Samuel gullo, Yahweh ngha ni moh, ni ɗag tenana shinduna kpa njahli agh. ²⁰A Israila kwa logha Dan kenna Bersheba nyerina ih Yahweh tolla Samuel ih ɗig ɓashinduna le. ²¹Yahweh nye purrari ɗeshili a Shiloh, ate ɗum muri ri Samuel a Shiloh ri tenana le.

Chapter 4

¹Le tenana le Samuel zu a bin aɓa Israila kwa. Niɓeniya a Israila worri a luah ri a Philistine. Le tig bin kpaɓɗina le yang a Ebenezer, ke aɓa Philistine osso tig bin kpaɓɗina le yang a Aphek. ²Le aɓa Philistine tangsa a kun luah a ri aɓa Israila. Ngha wolrung nghe meshini, a Philistine gankun a Israila, wolla abuna gweh inne a kun luah.³Ngha aɓayong nyeni a bin kpaɓɗina, le aɓatenna la Israila nah, “Mang pagyi ke Yahweh wolsung ni kahri a kunɗum a Philistine? Ɗeh shi zuni doroshi ogrung le Yahweh inga a Shiloh aba, ate inga pagha b ani sung, ate ih darsung abih aɓashibinjisung.” ⁴Ninani a tashi ni abuna a Shiloh; aka tol doroshi ogrung le Yahweh ɓaɓolbang, ɓeni ɗigha a cherubim agh. Ke a munabuna le Eli ɓahri, Hophni ni Phinehas, yangha biye ni doroshi ogrung le Kulli.⁵Ngha doroshi ogrung le Yahweh billibang ngha abin kpaɓɗina agh, aɓa Israila kwa mag jollo binmurbang, ha ngungnjeh agha. ⁶Ngha ke Philistine ogni jollo binmurbang, le a nah, “Mang jollo binmurbang ni bin kpaɓɗina le aɓa-Hebrew ki ɗummo?” Le a yere ih doroshi le Yahweh ni bilbang a bin kpaɓɗina.⁷Ke ngobbong kpa ri aɓa Philistine; le nah, “egh kulli zuna abin kpaɓɗina.” Le a nah, “Temashihra pagna sung! Gumunya nyha nye pagpa ninga agh! ⁸Temashihra pagna sung! Yang ka ashi sung iritenna ni iritenna le akulli? Akulli ni ni wolla aɓa Masar na agiganshina sissa dudung a lusung. ⁹Ih tenshi riyong ih pagha abuna, yong aɓa Philistine, nyanina le inga ɗigha a guro le a Hebrew, ngha mamah a ɗigni guro le yong ngha. Ih pagha abuna, ih wolrung.”¹⁰Ke a Philistine wolrung, la gankun a Israila. Ɓeni kwa ɓagha wora a gungri, ke tugyibuo egh ma pagna mashin; Abuna ma kushung gweh wuramwoh pur lum kpa a Israila. ¹¹Ke a tol doroshi le Yahweh, ke amunabuna le Eli ɓahri, Hophni ni Phinehas wuhna.¹²Ɓabura ɓa Benjamin ɓagha a tangsa kunluoh zu a Shiloh a kahre bilbang a dangra ma saniyina ni njisallang a muri. ¹³Ngha billibang ngha, Eli ngha ɗigha muri ngungmurung a girikari njijere ki shin bang ate yahli ni nongha njeh ni doroshi le Kulli. Ngha ɓweh ingni ni a ntiri lah agh le waɓ kuntumo, le njeh kwa tol ɓuwa.¹⁴Ngha Eli ogni jollo ɓuwa agh, le nah, “Mang ki tekushi jollo ogh?” Ke ɓabure karah zu waɓɓi Eli. ¹⁵Niɓeniya Eli ngha ni bogho woro inne pure tombi inne; nji ni tangha, nya shin bang ngha,¹⁶Ke ɓabure nahyi Eli, “Mini pag ɓeni zu a kunluah agh. Ɓagha kunluah ni kahri.” Eli nah, “Gire pag niyella, munabuna lang?” ¹⁷Ke ɓabura ni zuni kuntumo agh agha nah, “Israila bagha bin a Philistine. Ɗeshiliya, a tugyine aɓayong buo mashin. Ɗeshiliya, amunbuna lo ɓahri ya, Hophni ni Phinehas, wuhna, ke doroshi le Kulli a agne.”¹⁸Ngha a waɓ ni tele doroshi agh le Yahweh, Eli kpa muri ngungmurung ni junjummi gyaɓ ni kakunjere. Melli ɓunno, le wuh, ate ya’agh ni dugro. Waɓnjuoh a Israila abogho woroɓahri.¹⁹Niɓeniya minnkili mangallang, mahle Phinehas, ni munanye tolla zu a ɓillah. Ngha ɓamahe egh ogni kuntumo le agna doroshi le Kulli agh nga nkili mabuna ni buri wuhna agh, ma du’agh njahli ɓilmuna, keminiya konno ɓilmuna keg ani. ²⁰Ngha kunbang ni ihka wuhni ya amehna ni ɗigha ri ya nahyi, Ke ngobbong ih wollo agh, ate a ɓillah munabuna.” Keminiya ni agha ko tol ga waɓɓɗa a yahli agh.²¹Ke gor mune ih Ichabod, nahni, “Ke gullo ɗangna Israila!” atemah ah aghna doroshi le Kulli, ni ate nkili mabuna ni buri. ²²Le nah, “Ke gullo ɗangna Israila, atemah ah aghna doroshi le Kulli.” Niɓeniya Israila nye pur luah ri aɓa Philitine.

Chapter 5

¹Niɓeniya a Philistine ware agh doroshi le Kulli, le aɗag Ebenezer a zuni Ashdod. ²Ke Philistine tol doroshi le Kulli a zu a tigha leh Dagon, a teshi girikari Dagon. ³Ngha aɓa Ashdod logni ni ɓeriya, shins, Dagon kpahna ni kunɗumi njahli a kunɗum doroshi le Yahweh. Ninani logshi ni Dagon a tessa bin tagha le ɗeshili.⁴Keminiya ngha a logni ni ɓehri sussuɓ agh, shinni, Dagon kpahna ni kunɗumi njahli a kunɗum doroshi le Yahweh. Ke muri Dagon kpanna abih ɓuniyina nongha a kun kangna. Njeme le Dagon ni kunkolo wa oh ari. ⁵Ini pagyi, ha ni kahri, amallah le Dagon ni Ashdod ni ɓeni kwa zu a lah Dagon ni ki par kushi a kun kangna le Dagon no Ashdod.⁶Bih Yahweh ndurina a mura aɓa Ashdod. Le meshi yang suɓɓi yang ngiluoh, Ashdod ni kangna le kwa. ⁷Ngha nji abuna ma Ashdod tuhni ri ga pagha, le anah, “Doroshi le Kulli la Israila ni ki ɗigha abin sung ngha, ate bih ndurina amusung ni ri Dagon kulli le sung.”⁸Ninani atashi kuntumo a kpaɓɓa amurung a Philistine kwa; le nahyi yang, “Mang sa pagni doroshi le Kulli la Israila?” Le agha, “Ɗeh doroshi le Kulli la Israila ihɓi a zuni a Gath.” Ninani a tolli doroshi le Kulli la Israila a beh. ⁹Keminiya nijumo ni a zuni ni agh, le bih Yahweh ngha ri leh, tighi yang ngiluoh maguliyina. Le tighi abuna nil eh agh, amakenina na maguliyina; ngiluoh ma kpa riyang.¹⁰Ninani le a tashi bang ni doroshi le Kulli a Ekron. Keminiya bilbang doroshi le Kulli ni a Ekron, ke aɓah Ekron mag jollo, nahni, “A zune ni sung doroshi le Kulli le Israila ihɓi wol wuh sung na aɓah lah sung.”¹¹Ninani atashi bang a kpaɓɓa amurung la aɓah Philisitne; a nahyi yang, “Ih tuhti doroshi le Kulli le a Israila, ihɓi nyera njeh le, ate ke ihɓi wol wuh sung ni aɓah lah sung ngha.” Ate ngiluoh malla njeh kwa; bih Kulli ndurina a beh. ¹²Ke abuna ni wuh agh ngiluoh ngha ri yang, le ɓuwa njeh wora kuli.

Chapter 6

¹Niɓeniya doroshi le Yahweh ngha a nje la Philistine shieri tomɓahri. ²Le aɓah Philistine gora amallah, ni aɓah wolnjeh; a nahyi yang, “Mang shi pagni doroshi le Yahweh? Ih waɓɓi sung njere nis hi nyeni nini ya a njeh le.”³Ke amallah ni aɓah wolnjeh nah, “Ake ngha tuhti doroshi le Kulli a Israila le, ninga nyeshi ni mbogre agh; mang kwa nga pag le ih tuhti ni gipahna ma tol gimashihra. Le ngha kum iritenna, ke inga yere mang paghi ke bih ni tolla riyong ngha sete niɓiyeni.” ⁴Le a nah, “Mang ngha pag gipahna ma tol gimashihra nga shi nyeni yangha?” Le pilla, “Gifugna ma gimoara togno, gifugna ma gwafara togno, togno egh ihɓi billa ri gowoh le amurung ni togno la aɓah Philistine. Ate jah agah kpa riyong ngha ini kpa ri amurung.⁵Ninani ngha gilli nga pur gimoara agh, niga pur gwafara ni jurri njeh agh, le ngushi Kulli ma Israila. Ko ihka logshi bih ari yong, ari akulli, ni ri nje le yong. ⁶Mang paghi te ngha tengshi akunyahli yong, ninga mamah aɓah-Masar ni Firauna tengshi akunyahli yang agh? Ninga ni Kulli le Israila wolli yang mashin; ke aɓah Masar ni magyi aɓayong bung, aɗag beh?⁷Niɓeniya le, ih gil nyegwoh ni angih ndah ɓahri mamah nisang tol soro nghang ngha. Nkura andah ɓahri egh a ri nyegwoh, keminiya mponna amuna andah aɗag biye a wori ri lah. ⁸Ntol doroshi le Yahweh ih tigha ayeh nyegwoh, ni agi gifugna, mamah ngha nyeni ni ninga gipahna ma tol gimashihra, ayeh akwati a kirkari. Ih tuhti yang a wor woro le yang, ⁹Keminiya nshin bang. Ate a ma shua njere nje ni kika Beth Shemesh, le Yahweh ni tighi sung mpeh magulla. Keminiya ate nhya, le shi nyere nle bih ni wol sung; le gire ma nji pyerari ni pyere.”¹⁰Ke abune pag ninga mamah a waɓɓi yang ngha a bolla angih ndah ɓahri, a kurra ri nyegwoh, le a sogra amun ndah a lah. ¹¹Le tig doroshi le Yahweh a yeh nyegwoh, a kpaɓɓi ni akwati ni atigha agifugna gwafara ni mo gimoara. ¹²Ke andah wor sir ma shua nji Beth Shemesh. Le a bol njeregulla mwoh, a woro ɓuwayini na ken ngha a nji malih ko makatag. Ke amurung le a Philistine sogha tayang ha njang le Beth Shemesh.¹³Niɓeniya aɓayong ni Beth Shemesh ngha gi tolgisoro ma kikaya le yang a njonlong. Ngha a logshi ni niyang nghang la ashin doroshi, le pag binmurbang.¹⁴Ke nyegwoh bilbang a bang le Joshua alah Beth Shemesh le zu tagha biye. Tahli magulla ngha beh, le a waghi ngung nyegwoh ye, le pah gipahna ma pinshina ni andah egh abin Yahweh. ¹⁵Le aɓah Levi tol doroshi le Yahweh ni akwati ni kariya, ni agi gifugna a tigha amuri tahli magulla. Ke abuna ni Beth Shemesh pah gipahna ma pinshina ni ɗarih Yahweh a kahre.¹⁶Ngha amurung tongno le a Philistine shinni gah agh a nyen kahre a Ekron.¹⁷A ngha ni pagha agifugna ma gimoara ma mah a Philisitne nyeni ate gipahna ma tol gimashihra ih mi Yahweh-mwoh ate Ashdod, mwoh ate Gaza, mwoh ate Ashkelon, mwoh ate Gath, mwoh ate Ekron. ¹⁸Gowoh la gifugna ma gwafara nghang ninga gowoh la alah yang kwa a Philistine ari amurung le yang tongno, kwa agh alah ni aminlah a kangnine ni garun. Ke tahli magulla, ni girikari bah a sulli doroshi le Yahweh, ɗig waɓkun a kahre a bang le Joshua ɓa-Bethshemesh.¹⁹Yahweh wolla a nshilla aabuna ma Beth Shemesh ate a shinna ɓayeh doroshi le Yahweh. Wol wuh abuna gweh lum tongno ni worotongno tomɓahri. Aɓayong ɓuwa luoh, ate Yahweh yimma aɓayong mashin. ²⁰Ke abuna ni Beth Shemesh nah, “Yang logle tagh kundum Yahweh, Kulli magerenteng ni? Yang doroshi ka woro abini?”²¹Ke a tashi kuntumo ari aɓah Kiriath Jearim, nahni, “A Philistine nyena ni doroshi le Yahweh; nzu nji tolli bih yong.”

Chapter 7

¹Aɓa Kiriath Jearim zu tolla doroshi le Yahweh, le zuni a leh Abinadab ni muri dingli ya. Ah tig Eleazar muni sa ih bol doroshi le Yahweh. ²Logha ri kara ni doroshi uwoni a Kiriath Jearim, kunbang dudug ɗuro, abogho woromwoh. Ɓaleh Israel kwa ɓua'agh ni alla ka nyera bin Yahweh.³Samuel waɓih ɓaleh Israel kwa, "ngha nyera bin Yahweh ni yahli yong kwa agh, mpushi akuli masa ni Ashtoreth a ntiri yong, nyeni yahli yong bin Yahweh, le ngushi ni muri le ih ka ashi yong a bih aɓa Philistine." ⁴Le aɓa Israel pushiyi Baal ni Ashtoreth, le gushi Yahweh ni muri.⁵Le Samuel nah, "Nzuni Israel kwa binmona a Mizpah, le nga jim Yahweh ate muyong." ⁶Ah kpaɓa a Mizpah, a nyer muru le a soɓah njahli a dum Yahweh. Ah gonno a kare ni nah, "Shi pagne Yahweh gimashihra." A be ni Samuel waɓnjuo a ntiri aɓa Israel nghang ni billi aɓayong nghe.⁷Niɓeniya ngha aɓa Philistine ogni ih aɓa Israel kpaɓna a Mizpah agh, amurung le aɓa Philistine kehni Israel ni luwa. Ngha aɓa Israel ogni ya, ngoɓong wolla yang ri aɓa Philistine. ⁸Le aɓa Israel nah yi Samuel , "Ka ɗag te gor Yahweh Kulli lesung ate musung ngha, nina agh ih ka ashi sung a bih aɓa Philitine."⁹Samuel tol muna njuh ma lishina le peh ɗahra ma pingshina kwa a bin Yahweh. Le Samuel gor Yahweh a temuri Israel, le Yahweh pil yi ne.¹⁰Ngha Samuel ki pahni ɗahra pingsa agh, aɓa Philistine zuna gyaɓ ate kpar Israel ni luwa. Keminiya Yahweh sahgha ni gih ɓororo a kare a ri aɓa Philistine le tig yang a gindilla, le aɓa Israel lihluwa muyang. ¹¹Aɓa Israel pura mizpah, ni pirra aɓa Philistine wolnluo yang ha kahri Beth kar.¹²Le Samuel tol atahli le tigha a ntiring le Mizpah ni Shen. Gor lulli be ih Ebenezer, ki nah, "Ih kikara Yahweh angnina sung."¹³Nina agh a gannakun aɓa Philistine le ni ah ye a ingna njang le Israel agh. Yahweh logshina bih a muri aɓa Philistine a yeh akara le Samuel kwa. ¹⁴Alah ni aɓa Philistine agha bih Israel agh, Israel agna yang be, logha Ekron kena gath; Israel agna akasa anjeh le a bih aɓa Philistine. Le ɗigna ololo ngha nghang a ntiri Israel ni Amorit.¹⁵Samuel waɓna njuo a Israel a yeh akara usulo le kwa. ¹⁶Bogho ni kwa agh ih ginya ih kangna logha Bethel, kena Gilgal, le ih kah Mizpah. Ih tuh njuo ate Israel a ba kwa ni ya. ¹⁷Le ih ka nyera Ramah, ate leh ngha be; le a be ɗeshiliya ih tuhnjuo nghang ate Israel. Deshiliya ɓagna deshile ɗahra nghang ate Yahweh.

Chapter 8

¹Ngha Samuel yahyini ya, tigha amuni aɓa waɓnjuo muri Israel. ²Lulli minɓalla ni hi Joel, le lulli ma ɓahri ya Abijah. Ah yangni a pagha aɓa waɓnjuo a Beersheba. ³Amuni ni ginya njinjere le ya, keminiya a ɓangha tye ɓuhri ni nyha a njiteng ngha agh. Ah agna lihkun ni kenghi ɗum njiteng.⁴Le aɓa tenna le Israel kpaɓa binmona le zu a bin Samuel a Ramah. ⁵Ah nah yi, "Shina, a yahyina, le amuno nyha ki ginya a njijere lo agh. Tol yi sung murung ih ɓi waɓisung njuo ninga anshile aɓayong kwa."⁶Keminiya bang ni ɓor yi Samuel ngha ah waɓnih, "Pahsung murung ih waɓi sung njuo." Nina agh Samuel jimna Yahweh. ⁷Yahweh nah yi Samuel, "Bil gih aɓayong nghe ri ga kwa ah waɓoh agh; ate a woni ah shiɓi ya, keminiya mini ah shiɓa a ɗig murung a muyang.⁸Gipagna mwoh ni ah pagha ke logha ri kara ni mpushini yang a Egypt agh-a ɗag nang ni gushi akuli ma sa- niɓeniya ah yangha a pagwo ne nina ɗeshili. ⁹Niɓeniya teshikiro ri yang; keminiya lagyang yarata le ih ɓi a yere ih nji ri gibilla ma yenih murung nghe ka nongni murung muyang."¹⁰Nina aghSamuel waɓ atenana le Yahweh bin aɓayong ni ki ihlibang te murung ngha. ¹¹Nah, "Aga ni ka pag agibilla le murung ɓeni ka nongmurung muyong ngha. Ih ka tolla amuna yong ni tig yang ri anyeh- gwoh piri le ni aɓa kogpiri, ni aɓa ɓangha dum anyeh- gwo piri le. ¹²Ih ka tol yi muri amagula luwa le aworotongno lum ni amagula luwa le aworo ɓahri purlum. Ih tigha aɓaɓa ka jughi njahli, aɓaɓa ka pongissoro, ni aɓaɓa ka tul yi giburra luwa ni agi tumo ate anyeh gwo piri le.¹³Deshiliya ih ka tolla amunangalang leyong ka ɗig aɓa kpaɓih murun ma susunang, aɓa langgilih, ni aɓa tongiri. ¹⁴ih ka agha aɓabang leyong maɓonna, aɓabang njingung leyong, ni aɓabang njingung olive leyong, le ih peh a bin aɓa pag yi tumo. ¹⁵Ih ka ag lum le anjigiri leyong ni ma aɓabang njingung leyong le ih pih amagula tumo le ni aɓa pag yi tumo.¹⁶Ih ka agha adenglah leyong mabuna ni ansahri lah leyong ni andah ma nennina leyong, ni ambuljeng leyong; ih ka tig yang kwa ah pagtumo ate muri. ¹⁷Ih ka tol lum le agiluwo leyong, le nga ɗigha aguro ¹⁸le. Le a kare ya nga ɓua ate murung leyong ɓeni ntollo ate muyang nga; keminiya Yahweh ni ki pil yi yong a kara wo agh."¹⁹Keminiya aɓayong shiɓi teshikiri yang ri Samuel; Ah nah,"Oh oǃ Digna murung ka pagha a musung ²⁰nina agh ate sa ɗig ninga anshile aɓayong kwa, le ate murunglesung ka waɓi sung njuo ni wora dum sung a wolrung kunluwa."²¹Ngha Samuel ogni atenana le aɓayong kwa agh bishili yang a kiri Yahweh. ²²Yahweh nah yi Samuel, "Bil gih yang le a tigyi yang murung ih nongmurung muyang." Nina agh Samuel nah yi abuna le Israel, "Ɓeni kwa agh ih ɓi wora lahmagula le."

Chapter 9

¹Ɓwah ngha nghang pura Benjamin, Ɓah ki kunna ni dugug. Luhli Kish muhna Abiel muna Zeror muna Bekorath muna Aphiah, ²Yahni muna ni luhli Saul, Bisaden mah ɓohgna. Ɓung nyah ah tiein ah ɓah Israel ɓehni wohri ni ɓohden gha. Loghar kgogreh wora kuli saɓna uwo ɓeni kwa agh.³Nɓehniyah ah bull jen le Kish, Teh Saul, ɓuhwara, Ngha Kish nahyi Saul muhni, ih tol Ɗenlah muwoh ni yohgh, lohwoh ah kah cinɓang teh ah bull jen eh. ⁴Niɓeniyah Saul ɗuhra tirin nkohnon nje Ephraim yeh wohra tirin gun jeh Shalisa, nah kunyan ɓehgha. Le yah ɗuhrow wohra gunje le ɓah Benjamites, Nah yan kunyanha.⁵Ngha ah juhni ah nje le Zuph agh, Saul nah yi denglah le ni ni ni yah, "zu, shi nyere,ko tehrang ka ɗag te gangshi yahli muri ambuljeng, le ka gangshi ri temusung." ⁶keminiya denglah ye nah yi, "Shina niɓeni, ɓwa le Kulli ngha nghang a lahmagula ni. Ɓwa ni ah gushiya ni; ga kwa waɓɓah ngha ki ɗig njiteng. Ih ɓi shi kah bini, gor le ih ka waɓi sung njinjere ni sa wori ya."⁷Le Saul nahyi ɗenglale, Ngha shi kenha yehre mang ka junni ɓeh? brocli ni ah luhwah wahrah guhmuyah ah ɗum ni sa junni ah ɓin ɓuhwale Kulliyah. Mang ɓuhnsun? ⁸Denla ahkah nahyi Saul, "Myangni muwoh tirin ihneh leh shekel leh silver mahma gah pi ɓuwahle Kulli ya, ɗuhnisu nji jerehni nja.⁹Ngha kahna ah Israela, ah, Ngha ɓuwah ki al yeritengle Kulli ah, Nah, "Juh, lehsu wohro ɓin sinbang. "Ihni pahyi ke ni kyahri Ah ɓah agkuntumo ɓin Kulli ngha kanah ah gohyan ah ɓah cinɓang. ¹⁰Le Saul nahyi ɗenlahle, "Waɓɓah lo mah ɓwuahni juh, suh wohro; Nihgi ah ah wohrah ntirin lah ɓarah ɓuwah Kulli nyah hangha. ¹¹Ni gah mama ah wohri ɓi Kulli le nkohno, Ah kuhma ɓata nmuhnan ngallant ka noung muhru, Saul ni ɗenglahle ah nahyi yan, "ɓa sinɓang ahga ɓah le ?"¹²Ah agha, ahnah, "Yongho, cihni, yanghah ɗunyon. ih kahra, Ate yongha juh ah tirin lah ni kyahri, Ate ah ɓuhwah ah ni gipannele yan ni kyahri ah ɓin ɗihna ɓi kuhli. ¹³Nihɓehni, Nihɓehni ih ingna ntirin lah nga kuhni ate ih wohrownkuhli ɓah ih lihgiri ngha. Ah ɓuwah ni ki liah sete juh, ate ih moshi gi pahna, Nih njumoh ah ɓehni ah gohha ka lih. Niɓɓehniah ih wohro, Gah kuhni niɓeni, niɓehni ."¹⁴Niɓehni ah ah wohra tihrin lah, ngha ingni ni tiri lah ah, Ah sin Samuel puhra ki juwah ah ipinhg tirin lah, ah samuel puhra ki juwah nji pihyah ih ehbeh ɓin mah Kulli ɓuwah.¹⁵Niɓehni ah kahrani ke Saul luhni ah, Yahweh pangshi na gah ngha ha ah ɓin Samuel. ¹⁶Kahɓehri kyan ɓengni gah ga tashi ɓuwah ah njehle Benjamin, leh gah ɓissih muhrung ih ɓi ɗig murung a muhri ah ɓahyen Israela. Ih ashi ah ɓahyon lan ah ɓi ɓah Philistines. Ih wahra sinsin ah ɓahyonlan ni njun ehna ate ɓuwahle yan mah ashiɓang juhna ɓihnang.¹⁷Ngha Samuel shini Saul agh, Yahweh waɓih, "Ɓeni nwaɓo ate muri ya nghaǃ ini ih pag ɓeni ka nongmurung muri aɓayong lang ngha." ¹⁸Le Saul zu gyaɓ ni Samuel ah kunkahla, Nah, "Waɓɓan leh eh ɓah sin ɓannghe?" ¹⁹Samuel aghi Saul Nahyi,"Mihni ɓah sinɓang wohrow ɓah woh ke meng ah ɓi Kulli mah ɓuwah, Ni kyahri ya ah lih giri ni meng. Niɓehri gah ɗau woh ah wohro, leh ga waɓɓoh ga kuwa kun yio-ah.²⁰Ni gah bull jenlohni ɓuhrow kahra tahro ni woh, ah, ka ganshi row teh yangha. ah wahra ah kun yang. Le ah muhri yan gih al, lahle ah Israela kwah ɗigha? Nyahni ɓehni ah row ni leha tohrow ah.? ²¹Saul agha ni nahyi,"Mihni ɓag Benjamite, leh mamah puhrow in kunɓuhri makehna ah Israela? Kunbuwahre angni pagh mah kehna ni ah kunɓuwahre kunɓuhri ah Benjamin? Mang pahgiri ka oh nahteng ahrang ah jah ɗignahni le ?²²Ngha Samuel tol Saul ni ɗenlahle, Juhni yan ah kahna mah guhla, ɗigni yan pihye ah ɓi Kulli le ah ɓehni ah gohro ɓah juh, ah, ah ɓehni kehna wuhra muwoh puh lum.²³Samuel nahyi ɓah langgiri, "zuhni nji ɓah npoh, ah, mamah nahwoh, ah tig sa." ²⁴Leh ɓah langhgiri tolli ɓi Kulli ɓelg mangha ah muhri ah gila ke Saul. Le Samuel nah, "Shin ga ah woro a tigha ah dumo agh. Lih yi, ate a tigne a temuro ha sete kunbang ni a tigha teɓi ya, logha ri kunbang ni nwaɓah ih, 'Ngora aɓayong nghe.'" Nina agh Saul lih gilih ni Saamuel a kare.²⁵Ngha ah suhlini bin ma gushina a ingna a ntiri lah agh, Samuel waɓtenana ri Saul a murikangna. ²⁶Le a tuh le bang ngha Samuel gor Saul a murikangna le nah, "Logho ate nga tutto ih ɓi a woro." Nina agh Saul logho, ini ni Samuel ah wora gatanjere²⁷Ngha ah yangha ah puri a nzum lahmagula agh, Samuel nah yi Saul, "Waɓih denglah lo ih ɓ wora dum sung"- le wora dum- keminiya aka tangha ba minkunbang fittong, ate nga ham kuntumo le Kulli a ro."

Chapter 10

¹Le Samuel tol mindu murun, soɓɓi Saul muri le kpah ri. Nah, "Yahweh ni ɗahro ih ɓi a nongmurung a muri gibere le ya? ²Ngha a ɗag nghang ni kari ya, aka kumma aɓwa ɓahri a kahri nkiliya le Rahila, a Zelzah ni kasa njeh Banyami ya. Aka nah wo, "Ambuljeng ni awo al agh a kum na yang. Niɓeniya tehro ɗagna te konna ate ambuljeng nghe le yangha ih gangsa ate muro, ki nah, "Mang nga pagha ate muri munang?"³Le aka wora dum ni be, le aka bilbang bin ngung oak ma Tabor. Aka lungro ni abuna tahro a be ki kah bin Kulli a Bethel, one bolla ambul tahro, maɓi tolla akunli brodi tahro le maɓi tolla duh muru inabi. ⁴Aka mag wo kun le a poh akunli brodi ɓahri, mama aka agha bih yang ngha.⁵Nzumi ya, aka zu a nkonno le Kulli, a ba aɓa tahluwa le Filistiya ɗam mang ngha. Ngha a bilbang lah magula egh ya, aka lunggri ni kpaɓa le aɓa agkuntumo bin Kulli pura bin ɗahra ki zu ni garaya, ngwang ntah, ndundwara, ni molo a dum yang; a woro waɓ kuntumo. ⁶Bongho le Yahweh ka suhlo a muro, le aka waɓkuntumo le Kulli ni yang, le a ariyi ya a pil ɓayong ma sa.⁷Niɓeniya, ngha agi ɗunna ni zo wo agh, pag ga kwa boh kumo ka pag ga, ate Kulli ngha ni weh. ⁸Woro a Gilgal a dumang. Le nga zu a bino ate pah ɗahra pingsa ni gipahna ɗahra ma ololo. Ɗigha be akara tonɓahri sete nzu a bino le nɗum ga ɗigha a pag ga.⁹Ngha Saul pilli nzumi ka ɗag Samaila agh, Kulli pih yahlung ma sa. Le agi ɗunna ni kwa ni ya ɗungso a kare. ¹⁰Ngha a zuni dingli ya, kpaɓa le aɓa agkuntumo bin Kulli lungri ni mo, le bongho le Kulli suhlo a muri le waɓkuntumo le Kulli ni yang.¹¹Ngha ɓeni kwa yeriya kikara shinni ih waɓkuntumo ni aɓa agkuntumo bin Kulli ya, aɓayong nah yi ari yang, "Mang kum muna Kish? Ih Saul agh mwohni a ntiri aɓa agkuntumo bin Kulli niɓeni?" ¹²Ɓwa ɓeni pura ba mwoh nini ya pilla, "Le yang ki pag tehyang?" Ate ga agh, ɗigna gi waɓna, "Ih Saul ɗeshiliya mwohni a ntiri aɓa agkuntumo bin Kulli?" ¹³Ngha malli waɓkuntumo agh, zu a bin ɗahri a dingli.¹⁴Le majahle Saul nah yi ni guro le, "Nji yebang ni a wor nghang?" pilla, "A alla ambuljeng. Ngha shi shinni ih ni sa gan kum yang ngha agh, shi wora bin Samaila." ¹⁵Majahle Saul nah, "Kukushi waɓang ga Samaila waɓoh agh." ¹⁶Saul pil yi Majahle, "Waɓi sung ni a beng ih a kumna ambuljeng nghe." Keminiya ni waɓih a muri ɗighamuribang, mama Samaila waɓih ya.¹⁷Niɓeniya Samaila gorra aɓayong bin mona a dum Yahweh a Mizpah. ¹⁸Nah yi aɓa Israila, "Ga ni Yahweh, Kulli le Israila waɓɓa: 'Mpushi Israila a Masar, le n'ashina yong a bih aɓa Masar, ni a bih aɗighamuribang ni parriyi yong ngha.' ¹⁹Kemini ni kyari ya nshiɓina Kulli leyong, ɓeni ashi yong ari agimashihra leyong ni agi ganshina leyong; le n'nah yi, 'Tig murung a musung.' Niɓeniya nɗum muyong a dum Yahweh nji ri akunburi leyong ni nji ri Akunvarre leyong."²⁰Nina agh Samaila zuni akunburi le Israila kwa gyaɓ, le kunburi le Banyamin ni a tollo. ²¹Le zuni kunburi le Banyamin gyaɓ nji ri akunvarre leyang; le kunvarre le Matiri ni a tollo; le Saul muna Kish ni a tollo. Keminiya ngha a kehni a alli ya, ni gan kum ri ya.²²Le aɓayong ɓuhri ihli Kulli, "Ih ɓwa maɓi ngha nghang ka zu?" Yahweh pilla, "Songrina ri a ntiri aga a ɗam ma." ²³Le a ɓangha aka pushi be. Ngha tangni a ntiri aɓayong ngha, saɓah uwor aɓayong kwa logha gogre wora kuli.²⁴Le Samaila nah yi aɓayong, "Nshinna ɓeni Yahweh woro tol agh? Ɓwa nyha ninga ini ya a ntiri aɓayong kwa!" Aɓayong kwa magjollo, "Ih ɓi murung ɗig njah!"²⁵Le Samaila waɓih aɓayong agipagna ni agi billa nongmurung, nyongli yang a giɓomteng, le tighi a dum Yahweh. Le Samaila ɗagha aɓayong a woro, ɓeni kwa agh a leh.²⁶Ɗeshiliya Saul wora leh a Gibeya, ni abuna aɓa masso, aɓeni Kulli dogna kunyahli yang ngha. ²⁷Keminiya aɓayong ma nangna nah, "Ni yellang ni ɓeni ka ashini sung?" Abayongni jeng Saul le ni a zunih gipahna agh. Keminiya Saul bol ngung.

Chapter 11

¹Le Nahash la Aba monawa kagni yabesh Gilead ni luwa, A ɓuna la Jabesh nayi Nahash kpa muro ni ɓung le ɓa ɓagno. ²Nahash la Monawa nayiyang ngha pushi jiyoh a li, ate zilal gi yeribeena a biya ɓa Israila.³Ke aɓa gula le aba Jabesh tayi, tayi Daksung ni musung kara tombari, le ɓa tashi le ngha bwa moh ya ka gingnisung gha le sa ɗag ga kwa'a a bino.⁴Le ɓa kuntumo zwa Gibeah, aba Soul dighangha, ke nayi abayong mag ki pag giri ke aɓa ya ɓwa ni jolo. ⁵Ke Soul ki jere na da'a digdya, Soul nayang mag pa a bayong ke a so jimerung ke a wabi Soul ga abeni Jabesh wabiyang gha.⁶Ngha Saul ogni gah a waɓɓa, le bogho le Kulli ɓagha muri ke pag yalula mashing. ⁷Ke ba denda, kashiya shisa ke tutiyan kwa a kasa nje la ba Israila ni ɓakuntumo, nayiyang gakwa ni gi juwa a bin Saul ni bin Samaila, gani ka paga a muri denda le, le aɓa nje le Yahweh ka payi aɓayong le a puri a kpaɓah bin mona mwoh. ⁸Ngha kpaniyang a Bezek gha, a ɓayong ni a Israila a yagha woro togno tahro ni aɓunani a Judah ayagha woro tahro.⁹Le anayi ba kuntumo ni zuwa, aka nayi a ɓuna ni a Jabesh Gilead ya kabari ni ɓah kpikpi a pagshiyong ke ɓakuntumo woro ke wabi a ɓuna ni a Jabesh ya, ngha a pag binmurubang. ¹⁰Le a ɓuna ni Jabesh ya nayi Nasash kabari sa ɗawo ga kwa'a le aka peyisung ga a shino ɓo'owa.¹¹Ngha bang koriya Saul tiya a beyong bende tahro, ke zuwa intring ɓabeda ni beri kpikpi, ke ngha atagha a lela a Ammonite nga a woyong tlere ke aɓeni abɓah meshiye. ate ɓug ya ɓahri leyang ya ohwa binmama gha.¹²Le a ɓeyong nayi Samaila yagho, yangka nah Saul niga ɗiya musung gha? le sa won layang. ¹³Ke Saul na ɓwa mwo ya ka wu'u ni kyari ya, ate nikyari ya Yahweh junanisung ka ashisung a Israila.¹⁴Le Samaila nayi a ɓeyong inju shika a inje Gilgal ate shi ariyi murung ni byeya. ¹⁵Ke aɓeyong wura a Gilgal ngha pi Saul murung, a kundun Yahweh a Gilgal. ngha byeya a ɗara ma dig ololo a dung Yahweh, ke Saul na abayong ni Israila pa binmurubang meshing,

Chapter 12

¹Samuel nah yi Israel, "Nwara nteshikirang ri aga kwa nwaɓa rang ngha, nwara ntig murung ih nongmurung muyong. ²Niɓeniya murung ngha ki ginya dum yong ngha; le nyahyina ni mbuh, amuna buna lang ngha ni yong. Ngingna a dum yong ke logho lang basadeng ha zuni ni kyari.³Miyang Mini ya; ih waɓkun yong a murang a dum Yahweh ni dum ɓeni ɗaghi ya. Ndah le yang ntollo? Mburijeng le yang ntollo? Yang mpaghi kuro-manangna? Yang mparra? Ke bih yang ag lihkun ate ih gir njang? Nwaɓkun, a murang le nga nyenni yong ni.”⁴Ah nah, "Ni a vursung, pariyi sung, ko iɓgiri guɓung a bih ɓwa agh." ⁵Nah yi yang, "Yahweh ni waɓkun a muro, ni ma danglina le mwoh ini waɓkun ni kyari, ih ni a kum guɓung beng ngha." Ah pilla, "Yahweh ni waɓkun."⁶Samuel nah yi aɓayong, "Yahweh ni tol Moses ni Aaron, ni ɓeni pushi akahyong a njeh Egypt. ⁷Le niɓeniya, nɗum muyong, nina agh ate nga jim ni yong a dum yahweh a muri agi maɓonna le Yahweh mama paghi yong kwa ni atehyong ngha.⁸Ngha Jacob zuni a Egypt, le akahyong ɓuayi Yahweh, le Yahweh tahshi Moses ni Aaron, aɓeni pushi yang a Egypt le a zu ɗigha ba agh. ⁹Keminiya a jangshi Yahweh Kulli leyang; magna yang a bih Sisera, magula tahluwa le Hazor, ni a bih aɓa Philistine, ni a bih murung le Moab; ah yangha kwa ni ya ah pagna luwa ni akahyong.¹⁰Ah ɓua yi Yahweh ni nah, 'Shi pagnoh gimashihra, ate shi ɗagna Yahweh le shi gushina Baala ni Ashtoreths. Keminiya niɓeniya ashi sung a bih aɓa shiɓi musung, le sa gusso.' ¹¹Nina agh Yahweh tutti Jerub-Baal, Bedan, Jephthah, ni Samuel, le a pahna yang lihluwa muri aɓa shiɓi muyang kwa ni kangni yong ngha, nina agh ate nga ɗigha a ololo.¹²Ngha nshinni ih Nahash murung le aɓa Ammon zuni ne yong ni luwa agh, n'nah nghang, 'Oh o, ɗigna murung ka nongmurung a musung'- ko ke Yahweh Kulli leyong ni murung leyong. ¹³Niɓeniya murung ngha ɓeni nworo ntollo, ɓeni ih n'ihli bang teɓi ya le Yahweh wara pah yong murung a muyong.¹⁴Ngha nɓang Yahweh, ngushi, n'og gih, le ni ntolmurung ri alagha le Yahweh ya, le a yong ni amurung leyong ni ka nongmurung muyong ngha ka kuratye Yahweh kulli leyong. ¹⁵Ngha ni n'og gih Yahweh ya, keminiya ntolmurung ri alagha le Yahweh, Le Yahweh ka pushi bih ri yong, ninga mama ri akahyong ngha.¹⁶Ko niɓeni nɗum muyong le nga shin gi magula mama Yahweh ka pagha a nji yong ngha. ¹⁷Ih pongissoro kikaya ni ni kyari ya? Nga gor Yahweh, ih zuni sahgha le muru ni murukuli. Le nga yere ni shini ih gimashihra leyong gula, mama nworo mpagha a dum Yahweh ya, ni ihli bang te murung ate kanangiri yong. ¹⁸Nina agh Samuel gor Yahweh, a kare Yahweh tutti na murikuli ni sahgha le muru. Le aɓayong kwa ɓang Yahweh ni Samueul.¹⁹Le aɓayong kwa nah yi Samuel, "jimma ate aguro o a bin Yahweh Kulli lo, nina agh ke ih ɓi shi wuh agh. Ate shi ɓuhrina muri agimashihra lesung gimashihra ni, a ri ihlibang ate murung te kanangiri sung." ²⁰Samuel pilla, "Ke mɓang ngoɓong ngha, mpagna agimashihra ni kwa, keminiya ke ih ɓi mpil nzum yong ri Yahweh ya, keminiya ngushi Yahweh ni yahli yong kwa. ²¹Ke ih ɓi mpilla ri agi manangna ni ni ki ɓuhri yong ko ashi yong ngha agh, ate ah gi manangna ni.²²A temuri gulo le lullo, Yahweh ni ki shiɓi aɓayong le ya, ate poshina yahli Yahweh ih gil yong aɓayong ate kanangiri. ²³A temurang ngha, ih ɓi ɗig kukwo ni meng, ih ɓi mpag yi Yahweh gimashihra nji ri shiɓi jimma ate muyong. Nga alliyi yong njere ni ɓoro ni pag yarata agh.²⁴Ngoɓong le Yahweh ni nga ɓang mwoh ni gushi a njiteng ni yahli yong kwa. Nshina agi maguliyina ni pag yi yong. ²⁵Keminiya ngha nteshi yahli yong a pag gimashihra agh, a yong ni amurung lyong ka juhri kwa."

Chapter 13

¹Saul ngha ni bogho woromwoh purlum ngha ingnini a nongmurung ngha; ngha nongni murung a muri Israel Israel ma bogho woro ɓahri ya, ²tariyi abuna le Israel worotongno lum tahro. Worotongno lum ɓahri ngha a Mikmash ni a dingli njeh Bethel, le worotongno lum ngha bin Jonathan a Gibeah le Benjamin. Tuttina anshile aɓa tahluwa ye lah, ɓeni kwa agh a gungri le.³Jonathan ganakun angure aɓaluwa le Philistine ni a Geba agh, le aɓa Philistine ogna teɓi. Le Saul tong njemnjuh a njeh ye kwa ki nah, "Ih ɓi aɓa Hebrew ogho." ⁴Israel kwa ogna ih Saul gannakun angure le aɓa Philistine, ɗeshiliya Israel pilla gi ɗumna a bin aɓa Philistine. Le ah gora aɓa luwa a kpaɓa binmona a bin Saul a Gilgal.⁵Aɓa Philistine kpaɓa binmona ate pagluwa ni Israel, ni anyeh-gwoh piri worotongno lum tahro, abuna worotongno lum topurmwoh a kog anyeh- gwoh piri, ni ah gingni kusung ni gogho leyang ninga njisalang kunsalangmagula. Ah zu le a ɗammah a mikmash, nji tehbang le Beth Aven.⁶Ngha aɓa Israel shinni ih ah yangha a gana- ate aɓayong ngha a gigangshina le vulliyi yo a gunang, a minwara giri, a tahli, ah tuhmuru, ni atuhli. ⁷Aɓa Hebrew ɓaɓa ɗura Jordan kena njeh Gad ni Gilead. Keminiya Saul ngha a gilgal, le aɓayong kwa kuratye ki koshiyo.⁸Lella bang ma akara tonɓahri, kunbang ni Samuel tig agh. Keminiya Samuel ni zu a gilgal agh, le aɓayong ngha ki meshiya ri Saul. ⁹Saul nah, "Nzuni nghang gipahna pingsa ni gipahna ololo." Le pah ɗahra pingsa. ¹⁰Ih mal pah ɗahra pingsa ye ninga le Samuel ki bilbang. Saul kene ka lungri ni mo ni gingshi.¹¹Le Samuel nah, "Mang a paggha?" Saul Pilla. "Ngha nshinni ih aɓayong ngha ki ɗag nghang ngha, ni a zu a kunbang ni a tig agh, le aɓa Philistine wara kpaɓa a Mikmash, ¹²Nnah, 'Niɓeniya aɓa philistine ka zu yi sung a gilgal, le ni al dumposhina le Yahweh ya.' Nina agh ntigna murang a tenne mpah gipahna pingsa ye."¹³Le Samuel nah yi Saul, "A pagna gi manangna. Ni a bol lagbang le Yahweh Kulli lo ni lagno agh. Ke Yahweh ka tig nongmurung lo a muri Israel ha ke kene. ¹⁴Kemini niɓeniya nongmurung lo ni ki tang ngha. Yahweh wara tol ɓeni ka bil ɗengse le ya, le Yahweh tolla ɗig munamurung a muri aɓayong le ate ni a bil ga lagno agh."¹⁵Le Samuel logho ɗag Gilgal wora Gibeah ma Benjamin. ¹⁶Saul, muni Jonathan, ni aɓayong ni yang ngha, ɗigha a Geba ma Benjamin. Keminiya Philistine kpaɓɗina a Mikmash.¹⁷Aɓa kpar-luah logha bin kpaɓɗina le a Philistine pura riyang njinjere tahro. Aɓeni mwoh agh pilla nji Ophrah, kika njeh Shual. ¹⁸Aɓaɓah ngha te oso pilla nji Beth Horon, le a mamona pilla ki ka nji njang ni ki shin bogrong Zeboyim ki zu a nji ɓalusung.¹⁹Ɓahntu nyha a ka kumo a nje Israel kwa agh, ate a Philistine nah, “nyanina agh le ke aɓa-Hebrew gileye muryang agarabwoh ni akuoh.” ²⁰Keminiya abuna le aɓa-Israila logh kwa le awara bin a Philistine, ɓeni kwa agh ki wolkung soro le, gituyibang le, kwogiri le, ni nshinring le. ²¹Ga a nwah agh pagna ɓahri le tahro le shekel ate akun soro, ni gituyibang, ke mwoh le tahro le shekel ate kolli kung kwogiri ni teshi gare.²²Nina a kara luwa agh, agara bwoh ni ankwoh nyha wa uwo a bih aɓa tahluwa aɓeni ni Saul ni Jonathan; Saul ni mwoh ni muni Jonathan ngha ni. ²³Kpaɓa le ɓa tahluwa le Filistiya woro ɗur Mikmash.

Chapter 14

¹Kara mwoh, Jonathan muna Saul nah yi basa deng ɓeni ki bol yi giluwa agh, "Zu, le ih ɓi shi wora bin ɗigna le ɓa tahluwa le Filistiya a nji gini mamo wo." Keminiya ni waɓih tehri ya.²Saul ngha ɗigha nzum lah Gibeya a tinna ngung rumman ni a Migron agh. Abuna kehna woro tongno topurmwoh ngha nini, ³kpaɓni Ahijah muna Ahitub (muna ngih Ikabod) muna Finehas muna Eli, malah le Yahweh a Shiloh, ɓeni mella Efod agh. Aɓayong ni yere ih Jonathan wara agh.⁴Nji ba Jonathan tollo ka ɗur nghang ate kumo bilbang bin ɗigna le aɓa tahluwa le Filistiya agh, dingli nkonno nji bang mwoh le dingli nkonno ngha nji bang mamona, a gor lulli dingli nkonno mwoh ih Bozez le dingli nkonno mamomna agh lulli ih Seneh. ⁵Dingli nkonno mwoh tangha nji eɓɓe i dum Mikmash, le mamona ngha a nji gangrah a dum Geba.⁶Jonathan nah yi basa deng ɓa bol yi agi tahluwa le, "Nzu, shi ɗuro shi kah a bin ɗigna le ɓa tahluwa le ashuwa nguɓu aɓeni. Ih ɗigha Yahweh ka pagtumo te musung, ate guɓung nyha ka teshi Yahweh ri ashibang ni aɓayong dudug ko aɓayong fitong." ⁷Ɓa bol yi gi luwa le pil yi, "Pag ga kwa a yahlo agh. Ɓuhri woro, shina, myang ni weh, nga billa alagbang lo kwa."⁸Le Jonathan nah, "Sa ɗuro sa kah bin abune, le sa ɗum musung bin yang. ⁹Ngha anah yi sung, 'Ntangha bogho sete shi zu a bin yong'- le sa tangha bang lesung ni sa ɗura bin yang ngha. ¹⁰Keminiya ngha a pilla, ' Nzu a bin sung,' le sa ɗuro; ate Yahweh pahna yang a bih sung. Ga ni ka ɗig giɗunna bin sung."¹¹Nina agh a ɗum muyang kwa a bin ɗigna le aɓa tahluwa le aɓa Filistiya. Aɓa Filistiya nah, "Nshina, aɓa Ibrani ngha ki puro a tuhli ba a vulih nghang ngha ki zu" ¹²Le abuna ni bin ɗigna egh ya gor Jonathan ni ɓa bol yi gi luwa, le nah, "Nzu a bin sung, le sa ɗumi yong giri." Jonathan nah yi ɓa bol yi gi luwa, "Kuratyang, ate Yahweh pahna yang a bih Israila."¹³Jonathan eɓ ni bih ni kushi, le ɓa bol yi gi luwa kuratye nzumi. Jonathan wol nluo aɓa Filistiya a dumi, le ɓa bol yi gi luwa wol nluo a ɓaɓa nzumi. ¹⁴Keni luwa vma kunduna ni Jonathan ni ɓa bol yi gi luwa pag ga, wol nluo abuna ni kena woro mwoh a min ɓa bang.¹⁵Ngoɓong kpah a bin ɗamma, ni a bang, ni a ntiri aɓayong. Ni bin ɗigna le ɓa tahluwa ni ama nyiɓih, njeh egh jigra, le ngoɓong magula kpah.¹⁶Le aɓa lel Saul a Gibeya ni Banyamin ngha shinbang; buno le aɓa tahluwa le Filistiya ki meshiye, a wora nji ba kwa agh. ¹⁷Le Saul nah yi aɓayong ni nini ya, "Bangha nshina ɓeni ki ɓoro a ntiri sung ngha." Ngha a bang ni ya, Jonathan ni ɓa bol yi gi luwa ni nyha.¹⁸Saul nah yi Abijah, "Zuni doroshi le Kulli ba," ate a kunbang nghe ya ngha bin aɓa Israila. ¹⁹Ngha Saul ki nah ni teng ni malah agh, ngoɓong ni a bin ɗamma le aɓa Filistiya agh ngha wa uwo ni ɓuhr. Le Saul nah yi malah, "Pushi boh."²⁰Saul ni aɓayong ni kwa nini ya kpaɓa le wora yeh luwa. Garabwoh le ɓa Filistiya ni kwa agh pilla wora ri ɓih, le gindila magula ngha nghang. ²¹Niɓeniya aɓa Ibrani aɓeni kana ngha bin aɓa Filistiya, le wora bin yang ki ɗam ni yang a luwa agh. nyere kpaɓ muyang ni Israila aɓeni ni Saul ni Jonathan ngha.²²Ngha abuna le Israila aɓeni woro vulo a nkonno ni kari Ifraimu ogni ih aɓa Filistiya ngha ki ɓang ngha, yang ma agh a pirra aɓa Filistiya a luwa. ²³Nina agh Yahweh ashina Israila a kare, le luwa egh ɗur Beth Aven.²⁴Kare ya abuna le Israila ganna ate Saul wara tig aɓayong a kaniyi giri le nah, "Nyommoni ni ɓwa ni kwa lih guɓung ngha sete kapolla le nwah aɓa shiɓi murang ngha." Nina agh ɓa tahluwa nyha mom gilihna agh. ²⁵Le aɓayong kwa ingna a ngung a ba ni nyih a njahli ya. ²⁶Ngha aɓayong ingni ni a ngung ngha, nyih soɓɓoh, keminiya ɓwa nyha ishi bih a kuni ya ate aɓayong ɓangna nyommo egh.²⁷Keminiya Jonathan ni ogho ih tehri kura aɓayong ni kaniyi giri ya. Kehni kun gara ni a bih ya le issa a muru nyih ye. Logshi bih kehni kuni, le og iritenna. ²⁸Le ɓwa mwoh a ntiri aɓayong, pilla, "Tehro tigna aɓayong a kaniyi gir ma tenna, ari nah, 'Nyommoni ni ɓeni lih gilihna ni kyari ya,' ngha te ya ngiri aɓayong wuhna ari yalo."²⁹Le Jonathan nah, "Tehrang tigna njehni a gana. shin pagha ni nkumni iritenna ari mom muru nyih ni fitong ni ya. ³⁰Ih ɓuhri pag ni yellang ngha aɓayong lihne ni kyari pyeri yang a ntiri gi ponna mami aɓa shiɓi muyang ni a kum ma? Niɓeniya ate wol nluo egh ya ni gogho dudug a ntiri aɓa Filistiya."³¹A loghi aɓa Filistiya ni luwa a kare logha Mikmash kena Aijalon. Iri aɓayong malla. ³²Aɓayong pilpira shir giponna le tolla anjuh, andah, ni amuna ndah, a tuhmi yan bwoh. Aɓayong lih yamme ni nkila ri.³³Le a waɓih saul, "Shina, aɓayong ngha ki pag hi Yahweh gimashihra ri lih gilih ni nkilla ri." Saul nah, "Mpagna ga ɓottiya agh. Niɓeniya, nɗigri ngih tahli ih zu a binang." ³⁴Saul nah, "Nwora a ntiri aɓayong, nwaɓi h yang, 'Ih ɓi ɓeni kwa agh ih zuni ndahle ni njuhle, ih zu tuhmi yang bwoh ba le ih lih. Ke ih ɓi mpaghi Yahweh gimashihra ri lih nyamma ni nkila agh'" Nina agh ɓeni kwa agh zuni ndah le bih ni duh egh le tuhmi bwoh be.³⁵Saul ɓag deshile ɗahra ate Yahweh, mam ini pag deshile ɗahra ma kunduna ni a ɓagha te Yahweh ya.³⁶Le Saul nah, "Le ih ɓi shi pirra aɓa Filistiya ni duh le shi pon agi leyang ha tuh le bang; ke ih ɓi shi ɗag mwoh leyang ni usulo agh." A pil yi, "Pag ga kwa a shina ɓonna bino agh." Keminiya malah nah, "Le ih ɓi shi ihli Yahweh ri ga." ³⁷Saul ihli Kulli, "Ih ɓi mpirra aɓa Filistiya? Aka pah yang a bih Israila?" Keminiya Kulli ni pil yi a kare ya.³⁸Le Saul nah, "Nzu a ba, yong amagula le aɓayong; n' aliyi bang nshina ni yellang ni gimashihra pagni ri ni kyari. ³⁹Ate, ni ɗigna le Yahweh, ɓeni ashi Israila agh, ko ngha a kumi ri Jonathan munangngha, ni njiteng ih ka wuh." Keminiya ɓwa nyha a ntiri aɓayong kwa pil yi guɓung ngha.⁴⁰Le nah yi Israila kwa, "Ɗigna nga tangha a bang mwoh, le meng ni Jonathan munang sa tangha bang mamona." Aɓayong nah yi Saul, "Pag ga ɓonna bino agh." ⁴¹Saul nah, "Yahweh, kulli le Israila! Ngha gimashihra ni ya mini paghi ko munang Jonathan, le, Yahweh, kulli le Israila, pah Urim. Keminiya ngha gimashihra ni ya aɓwalo aɓa Israila ni paghi ya, pah Thummim." Le a soɓ nlahyi muri Saul ni jonathan, keminiya ni a ishi aɓa tahluwa yeh ya. ⁴²Le Saul nah, "Nsoɓ nlahyi ntiri meng ni Jonathan munang," Le nlahyi ye bol Jonathan. x⁴³Le Saul nah yi Jonathan, "Waɓang ga a pag ga." Jonathan waɓih ne, "Nmomna nyih ni ndog ni tinna gara ni a beng ngha. Myang; Nga wuh." ⁴⁴Saul nah, "Kulli ɓi pag wo nina le ni ɓuhro ɗeshili a binang, ngha a wuh a agh, Jonathan."⁴⁵Le aɓayong nah yi Saul, "Jonathan ka wuh, ini ɓeni tig ashibang magula ate Israila? Ih ɓi ɗig kukwo! Ni ɗigna le Yahweh kwa, nyong muri nyha more ka kpah njeh, ate gingna ni kulli ni kyari." Nina ni aɓayong ashini Jonathan ke ni wuh agh. ⁴⁶Le Saul ɗag te pirra c, le aɓa Filistiya wora lah.⁴⁷Ngha Saul agni nongmurung a Israila agh, pag luwa ni aɓa shiɓi muri nji ba kwa agh. Pag luwa ni Mowab, aɓa Ammona, Edom, murung Zobah, ni aɓa Filistiya. Ba kwa pil nghang ngha, soɓ fungso muyang. ⁴⁸Pag giri ni tengshirung le gankun aɓa Amalek. Ashina Israila a bih aɓeni ki ponghi yang agile yang ngha.⁴⁹Amuna Saul agh a yangni Jonathan, Ishvi, ni Malki-Shua. Lulli amuna ma ngalang lke ni Moreb, minɓala, ni Michal, minyem. ⁵⁰Lulli mahle Saul ni Ahinoam: ini muna ma ngalang le Ahimaaz. Lulli magula le aɓa tahluwa le ya Abner muna Ner, majahle Saul. ⁵¹Kish ni pag teh Saul; ni Ner, teh Abner, ini pag muna Abiyel.⁵²Luwa ma tenna a ri aɓa Filistiya a yeh akara le Saul kwa. Ngha Saul shi ngih gara ɓwa, ko gara luwa le, kpaɓmuri nini.

Chapter 15

¹Samaila nayi Saul,"Yahweh tashinang ihbi njin ɗahro ihha apag murun amuri aɓayong le aba Israila. Nibiyeniya og gah Yahweh waɓɓa. ²Gahni Yahweh ni agbang gha waɓɓa, 'Ihg shina pagha ni aba Amalek tangni ki gih njin jere ri abah Israila apuri adag ni nje Masar gha. ³Nibyeni gha nyere ni luwa le ihg ken gihnja aba Amalek ni gihkumo le yang kwa, keng ihg ashiyang gha, nwolinloyang ni bahbura ni bahma, muna ni mimbangha, ndah ni nju, loggah ni mbirinje"⁴Saul gor aɓayong le abangyang a lah magula Teliam a bahworung ni amuri kusung gha ayang woro tongno lum ngunghe woro tongno lum ngunghe lum kene lum. ⁵Le Saul log ni luwa ɗam lahmagulla le aba Amalek le aka nnong luwa a njonglong.⁶Le Saul nayi aba Kenite,"nworo, nmangmuyong, npuroǃ ntiring aba Amalek, ate keng ngiyanyang nkpana ni yong gha. Ate ndunne aba Israila yong maɓonna ngha apuri anje Masar ajuni gha. Le aba Kenite puro shisa dagha aba Amalek. ⁷Le Saul log ni luwa ari ab Amelek logha nje Havilah wora kukwo nje shur, ni njimanje le nje Masar gha.⁸Le bol Agag ni ki pag murung le aba Amalak gha ninjung, girnja ashile aɓayong ghe kwa ni kungarabwo. ⁹Le Saul ni aɓayong ashi Agag , aya ashi anju ni andah mama ɓoniyogha, andah mama alisa agillo gha, ni amuna nju. Gah kwa ki pag gih mabona gha, na gihjame gha. Gih mama ni ɓolli gha ni mama guɓung nya apangni gha akpabi agihjame.¹⁰Le tenana le Kulli zu a bin Samuel ki nah, ¹¹"Pagha nin npangni Saul ke dig ni murung gha biye ngha ki konang, hake pila njumi dag teh soghatyang le nya ih bil tigha lang gha". Yeh Sumuila lullaǃ ke ɓwa ni jolo ni dukuduku ari Yahweh.¹²Samuel logho kashi bang ni ɓeri ka kum Saul Anayi Samuel "Saul juna nje camel le ji tig ga aɗenshini atemuri gha, le pila wara anjinje lah-Gilgad". ¹³Le Samuel zu ji kum Saul le Saul nayi, Awogha ni mosso le Yahwehǃ ihg pangna tigha le Yahweh".¹⁴Samuel nah yi, "Manga mini ngi ogho ɓwa le arju ni krang gha, ni ɓwa le andah nin ngih og gha? ¹⁵Saul pila nayi,"shi zuniyang antiri amami aba Amalek. Abayong lang ashi aju na andah mabinina, ate apagni Yahweh Kulli lo dahra ni. Ashile gha shi girajanyang" ¹⁶Le Samuel nah yi Saul,"Tangha nje, le ihg waɓoh ga Yahweh waɓang ni du ni gha "Saul nah yi,"Nahteng"¹⁷Samuel na,"Ngha teh ashina logha awongha fitong gha, ni atigho amuri akumburi le aba Israila gha le? Le Yahweh ni ɗahro murung amuri aba Israila gha, ¹⁸Le Yahweh taso ajinjere lo na gho,"woro le ake jirnja le abapagihmara gha, aba Amalek, a tahluna ni ya a girjanyang ghale? ¹⁹Palang ke na bil waɓɓa le Yahweh gha?Mang paghi ke ama akara abiyibang le apag gah ni ɓoto ashina le Yahweh gha?"²⁰Zo le Saul nah yi Samuel,"ihg billa gah teh Yahweh wab gha, ngha teh ntol njere ningah mama Yahweh tashinang gha. Ihg bolla Agag, murung le Amalek, ngha teh njiranja aba Amalek. ²¹Ke abayong pong giri antiri gah a lih aluwa gha anjuǃ ni andah, mabɓona antiri gah ana ihba girjeme gha ate paghi Yahweh dahra a nje Gilgal.²²Samuel pila nah yi,"Yahweh oso og ɓoro gih pahna ma pisa ni ɗahra ye wor ihbi abi tenana le Yahweh le? pag tumo ni teng ni awabo gha wara dahra lo, og teng wara agen-nju manenina. ²³Hake velaribang gha ninga pag gihmashirari Kulli, le giriyi kurung ri bang gha ninga yalungmashira ni bila agilang. Ate ashibina tenana le Yahweh, oso shibino apag murung"²⁴Le Saul nah yi Samuel ,"ihg pagna gihmashira, hake ihg bunna tigha le Yahweh, ni tenana lo, ate nbangna ngobong le aɓayong njog tele yang. ²⁵Nibyeni gha, kukushi lang hang gimashira lang, ayenni meng ate ihg pih Yahweh gulo".²⁶Samuel nah yi Saul, "Ninghi nyenni weh gha, hake ashibina tenana le Yahweh, Yahweh teh gha shibino pag murung le aba Israila" ²⁷Ngha Samuel pili ka warigha, Saul bol kun dara le, le goh sana.²⁸Samuel nayi"Yahweh sana nje magula le aba Israila abwo nikyari nyene pih bwo bahmuri kala, ɓwani woro gha. ²⁹Deshi gha, beni ki pag maso le abah Israila gha ni ih pag yiri ni teh ih ariyi gah tol gha, hake ini ɓwa gha, ke ihka ariyi gah tol gha,"³⁰Le Saul nayi,"ihg pagna gimashira. Kukushi dumang ni gulo nibyeni a bagula le aba iyang ni aba Israila. Pila ni meng deshi, ate ihg pih Yahweh Kulli lo gulo" ³¹LeSamuel ye pil deshi ajung Saul, le Saul gushi Yahweh.³²Le Samuel na,"ihg njuni Agag murung le aba Amalek abiyang"Agag juwa bini adagna kushi ni sarka le nayi"Ni njiteng nluwo lullaǃǃ Samuel pila nayi,"Ninga garabwo lo pagni amena adigha amuna nya gha, digna ini teh ngwo ka digni muna nya antiri amena. Le Samuel koriyi Agag mesiyi ngiri adum Yahweh a nje Gilgal. ³³Samuel wara nje Ramah, le Saul wara leh ni aje Gabeah le Saul gha.³⁴Samuel ne ye shing saul gha longho kena kara nlo le, hake ih bwa nlo le Saul. ³⁵Samuel ni ye shin Saul agh ha kara nluo le, ate ɓua na a temuri Saul. Yahweh waɓa aye ih yerina le ke ni pag Saul dig murung le aba Israila gha.

Chapter 16

¹Yahweh nah yi Samuel, "Ha ni yebbang ni aka ɓuayi ni ate muri Saul, ngha nwara nshiɓi a ɗig murung muri aɓa Israel? Ɗungshi njeme lo ni murun le a woro. Nga tahso bin Jesse a Bethlehem, ate nwara ntol ɓwa murung ate murang a ntiri amuna buna le."²Samuel nah, "Ni yellang ni nga wori? Ngha Saul oghi ya, ih ka wolnluyang." Yahweh nah, "Tol ndah mangalang boh ni nah, 'Nzuna ate ɗahri Yahweh.' ³Gor Jesse a bin ɗahre, le nga ɗumo ga aka pag ga. Aka dangli nghang mwoh ɓeni nga ɗumo agh."⁴Samuel pag ninga mama Yahweh waɓah le wora Bethlehem. Ah ɓatenna ni lahmagula ye ya zu a bini ki koshiyi yo le nah, "A zuna ololo?" ⁵Nah, "A ololo; nzuna a ɗahri Yahweh. Ngil muyong ntigsa le ih nzu ni meng bin ɗahra." Le tig Jesse sa ni amuna buna le ni gor yang bin ɗahre.⁶Ngha ah zuni ya, shin Eliab le nah kanangiri ih ɓeni Yahweh dangli ya ni ga tangha dumang ni ya a njiteng. ⁷Keminiya Yahweh nah yi Samuel, "Ka shin puro le, ko saɓah le ya; ate nwara nshiɓih. Ate Yahweh nyha ki shinbang shina le ɓayong ngha; ɓwa ki shin puro le kundum, keminiya Yahweh ki shin kunyahlung."⁸Le Jesse gor Abinadab ni tighi ih ɗura dum Samuel. Le Samuel nah, "Yahweh ni tol ɓeni ya." ⁹Jesse tigna Shammah ɗuro, keminiya Samuel nah, "Yahweh ni tol ɓeni ya." ¹⁰Jesse tigna amuna buna le kwa tonɓahri ɗura dum Samuel. Le Samuel nah yi Jesse, "Yahweh ni tol mwoh a ntiri amama agh."¹¹Le Samuel nah yi Jesse, "Malle amuna buna lo ni ga?" Pil yi, "Makyena kwa ngha uwo, keminiya yangha ih lel njuh." Samuel nah yi Jesse, "Tahshibang a gori, ate ni sa ɗigha njahli ya sete zu a ba." ¹²Jesse tahshibang a zuni mo. Niɓeniya muna ni ya ɓordeng ni anjiung ma ɓornsahri, le yangha ɓorshina. Yahweh nah, "Logho, dagli, ate ini."¹³Le Samuel tol njeme le murun le dagli a ntiri amuna ngih. Bongho le Yahweh suhla muri Dauda ni kahra logni a kare wor agh. Le Samuel logho wora Ramah¹⁴Niɓeniya Bongho le Yahweh ɗag Saul, le bongho mashihra pura bin Yahweh gangshi teɓi. ¹⁵Aguro le Saul nah yi, "Shina niɓeni, bongho mashihra ni pura bin Yahweh gi gangshi. ¹⁶Ih ɓi telelah lesung ih tigha aguro le aɓeni dumi ya ah al ɓwa ɓeni yeri wol ngwangntah agh. Le ngha bongho mashihra ni pura bin Kulli ya suhla muri ya, ih ka wolli le aka kum iritenna."¹⁷Saul nah yi aguro le, "Nkumang ɓwa ni yeri wolle ya nzuni binang." ¹⁸Le mwoh a ntiri ah basadeng pilla le nah, "Nshina muna Jesse ɓa Bethlehem, ɓeni yeri wol ngwangntah agh, ɓa masso, ɓa tengkurrung, ɓa luwa, ɓa yeri nahteng, ɓwa ɓa ɓordeng, le Yahweh ngha nini." ¹⁹Nina agh Saul tutti aɓa kuntumo bin Jesse le nah, "Tutti nghan muno Dauda, ɓa lel agiluwo."²⁰Jesse tig mbuljeng tol brodi, duh murunjingung, muna mbul, le tutti yang ni Dauda a bin Saul. ²¹Le Dauda zu a bin Saul, le ingna a pagtumo le. Saul agna nji le pilli ɗig ɓa bol yi giluwa.²²Saul tahshibang bin Jesse ki nah, "Ih ɓi Dauda tangha dumang, ate kumna dumposhina a njiang." ²³Kunbang ni kwa bongho mashihra ni pura bin Kulli zuni muri ya, Dauda ka tol ngwngntah le ka wollo. Nina agh Saul ka nyere a iritenna le yarata, le bongho mashihra ye ka pura ri.

Chapter 17

¹Niɓeniya aɓa Filistiya kpaɓna aɓa- tahluwa leyang ate luwa. A kpaɓa a Sokoh, mama a Judah agh, A ɗamma a Efis Dammim, a ntiring le Sokoh ni Azekah.²Saul ni abuna le Israila kpaɓa le ɗamma a ɓa njonglong le Elah, san njang luwa leyang ka lungri ni aɓa Filistiya. ³Aɓa FiIlistiya tangha muri nkonno nji bang mwoh, le Israila a muri nkonno a nji bang mamona ni ɓa ɓongrong nghe a ntiri yang.⁴Ɓwa ɓa masso puro a ntiri ɗamma le aɓa Filistiya, ɓeni a gorih Goliyat ma Gat agh, ɓeni saɓah le kena nonno bung topurmwoh ni ɓuhro agh. ⁵Yangha ni gi vula murung ma tagulla a muri, le mel ntongho gitulla ma tagulla ni dungro le kena shekel woro tongno lum tongno.⁶Yangha ni tongno ma tagulla a kushi ni nkwoh ma tagulla a gogreh. ⁷Gara nkwoh le guloh, ni nguri ni a mara ri ate tuhmi yarata. Dungro le nji nkwoh le kena woro tongno topurmwoh le shekel le ndolong. Ɓa bol yi tongho ngha dumi.⁸Tangha le magjollo ri tangsa le Israila, "Palang ke nzu ntangsa ate luwa? Mini ɓa Filistiya agh, le nyongni aguro le Saul agh? Tol ɓwa a ntiri yong, le ih ɓi zu a binang ba. ⁹Ngha gan wol rung ni meng le wol nluyang ngha, le sa ɗig aguro leyong. Keminiya ganni le nwol nlue, le nga ɗigha aguro lesung ni paghi sung tumo."¹⁰Ɗeshiliya ɓa Filistiya egh nah, "Njennah tangsa le Israila ni nikyari. "Mpeng ɓwa nina agh ate sa wol rung nini." ¹¹Ngha Saul ni Israila kwa ogni ga ɓa Filistiya waɓ ɓa, ngiri yang wuh le ngoɓong bol yang dudug.¹²Niɓeniya Dauda agh muna ɓa Ifraimu a Baitalami ni Judah agh, ɓeni lulli ih Jesse ya. Yangha ni amuna buna tonpur tahro. Jesse ya ɓagulani a yeh akara le Saul, ma yahyina a ntiri abuna. ¹³Amuna buna le Jesse amagula tahro agh kuratye Saul kena luwa. Lulli amuna le ni tahro aɓeni kena luwa agh, a yangni Eliyab minɓalla, Aminadab ma ɓahri, ni Shammah ma tahro.¹⁴Dauda ni pag makyena kwa. Amagula tahro kuratye Saul. ¹⁵Niɓeniya Dauda kene nyere a ntiri ɓa tahluwa le Saul ni agiluwo le tehri a Baitalami, ate ih pah yang gilih. ¹⁶Ate ha akara woro ɓahri ɓa masso le Filistiya puro ki zu gyaɓ beri ni kapolla ate pag luwa.¹⁷Le Jesse nah yi muni Dauda, "Tol ephah le nji giri ma tonnani ni akunli brodi lum, kehni amuna ngwoh ne a bin ɗamma leyang ni kahra. ¹⁸Ɗeshiliya bol murun boh a kehnih magula ɗamma leyang. Shin pagha le amuna ngwoh le a zuni nghang ga ka ɗumo a yangha kukotro agh.¹⁹Amuna ngwoh ngha ni Saul ni anshile abuna le Israila a ɓa ɓongrong ma Elah, ki wol rung ni aɓa Filistiya." ²⁰Dauda logni beri kpikpi le ɗagha anjeh a bih lelgiri.Tolla agilih ye le woro, ninga mama Jesse lagni ya. Zu a bin ɗamma ngha aɓa tahluwa puri ki kahni luwa ni kana luwa agh. ²¹Le Israila ni aɓa Filistiya tangsa ate luwa. Aɓa tahluwa ni aɓa tahluwa.²²Dauda ɗagha agitolla le bin ɓa bol agiluwa, ɓangha kena bin aɓa tahluwa, le mag yi amuna ngih kun. ²³Ngha ih waɓni teng ri yang ngha, ɓa masso, ɓa Filistiya ma Gat, ni lullung ih Goliyat. ih pura ntiri tangsa le aɓa Filistiya, le ih waɓ jah teng ni mwoh agh, le Dauda og yang. ²⁴Ngha abuna ɓa Israila shin be ya, a ɓangha le ngoɓong wol yang.²⁵Abuna le Israila nah, "A shinna ɓeni zu ni ya? Zuna ih za jen Israila. Murung ka pah gikunna dudug bin ɓeni gan wol nlue ya, le ih pih muni ma ngalang ih ɓbi tigha lah, le ih pushi ɓa leh tehri a pah daggah a Israila."²⁶Dauda nah yi abuna aɓeni tang nini ya, "Mang a pagha ate ɓeni wol nluo ɓa Filistiya ni le tol yi Israila iriɓiyina agh? Yang ga shuwa nguɓu ɓa Filistiya ke ka jen aɓa tahluwa le Kulli ma usulo?" ²⁷Le aɓayong buhri waɓ te ga awo waɓ ɓa le banghi ni, "Nina agh ini a paghi ɓeni wol nlue ya."²⁸Eliyab yemmih magula kwa ogna ngha ih waɓni teng ri abune ya. Eliyab pag yehlula ri Dauda, le nah, "Palang ke a zu a ba? Bin yang ni a ɗagha anjuh wo fitong ngho wa a ɓalusung? Nyerina gushi murung lo, ni gima nangna ni a yahlo agh; a zuna ba ate a kumo a shin luwa." ²⁹Dauda nah, "Mang pag niɓieni? Ihli bang ma ɓonna ni ya?" ³⁰Pilla nji bang maɓi, le ye waɓtenna ni mwoh agh. Aɓwa pil yi ninga mama ni duna agh.³¹Ngha a ogni atenana ni Dauda waɓ ɓa, aɓa kurrung bishilih Saul ni, le tahshi bang te Dauda. ³²Le Dauda nah yi Saul, "Ke ih ɓi yahli ɓwa mwoh ɓi gangsa ate ɓa Filistiya ni ya; guro lo ka woro ka wol rung ni ɓa Filistiya ni." ³³Saul nah yi Dauda, "Ni awo gan kene ki wol rung ni ɓa Filistiya ni ya; ate awo ni basa- deng sang, le ini ɓwa ma luwa logho le basa deng ngha."³⁴Keminiya Dauda nah yi Saul, "Guro lo agh lelgiri le anjuh le tehri ni. Ngha yim ko minburi zu tol muna njuh a ntiri anjuh le, ³⁵mpirrih le nwolli le n'ashi a kuni. Ngha log nghang ngha, mbol kuni le nwolli wuh.³⁶Guro lo wolla yim ni minburi kwa. Shuwa nguɓu ɓa Filistiya ni ka ɗig ninga mwoh leyang, ke gire bolla yangha ih jen aɓa tahluwa le Kulli ma usulo agh."³⁷Dauda nah, "Yahweh ashinang ari kaglah kushi yim ni ari kaglah kushi minburi. Ih assang a bih ɓa Filistiya ni." ³⁸Le Saul nah yi Dauda, "Woro, le ih ɓi Yahweh billi weh. Saul mel yi Dauda tongho le. Vul yi muri ni vulle ma tagulla, ni dagrah magula ni gil ni gitulla ndolong ngha.³⁹Dauda gyer garabwoh a muri agiluwa. Keminiya ni gan gingne ya, ate ni alliyi pagtumo ne ya. Le Dauda nah yi Saul, "Ni ngi gan kene a wol rung ni ga agh, ate ni a alliyi nghang pagtumo ni yang ngha." Nina agh Dauda pushi yang kwa. ⁴⁰Tol gara a bih ni atahli maɓonna tongno a minɓangha muru; soɓ yang a luwah lelgiri le. Ntangso le ngha a bih ngha ih zuni bin ɓa Filistiya agh.⁴¹Ɓa Filistiya zu le ki kah bin Dauda, ni ɓa bol yi tongho a dumi. ⁴²Ngha ɓa Filistiya shinini bang ngha le shin Dauda, kyeshine ate muna ni fitong, ɓihya le ɓor deng shina. ⁴³Le ɓa Filistiya nah yi Dauda, "Mini minlara, ke awo zu a binang ni gara?," le ɓa Filistiya egh yom Dauda ni akuli le.⁴⁴Ɓa Filistiya egh nah yi Dauda, "Zu a binang, le nga pih aminyah ɓakuli ni ayam shihra ɓalusung nguɓ ngiro." ⁴⁵Dauda pil yi ɓa Filistiya egh, "A zu a binang ni garabwoh, nkwoh. Keminiya zuna bino ni lulli Yahweh magula kwa, Kulli le aɓa tahluwa le Israila, ɓeni a jen ngha.⁴⁶Ni kyari ya Yahweh ka peng lihluwa muro, nga wol nluo, le nga kashi muro ri ngiro. Ni kyari ya nga pah angiri aɓa Filistiya bin aminya ɓakuli ni ayamshihra ma ngunjah, nina agh ate ngunjah ka yere ih Kulli ngha nghang a Israila, ⁴⁷le kpaɓ a ni kwa ni ya ka yere ih Yahweh nyha ki ashi bang ni garabwoh ni nkwoh agh. Ate luwa le Yahweh ni, le ih ka peng weh a beng."⁴⁸Ngha ɓa Filistiya logni ki zu a bin Dauda agh, le Dauda ɓangha ni kahra ki kah nji bin aɓa tahluwa le ɓa shiɓi murung. ⁴⁹Dauda ishi bih a luwah, tol tahli a yeh, wuhli le ɓug ɓa Filistiya a kundumi, Tahli ye ɓullo a kundum ɓa Filistiya, le kpah ni dumi njahli.⁵⁰Dauda gankun ɓa Filistiya ni tangso ni tahli. Ɓug ɓa Filistiya ne le wol nlue. Garabwoh nyha a bih Dauda agh. ⁵¹Le Dauda ɓangha ke tangha muri ɓa Filistiya, tol garabwoh le uɓɓih a ndagle, wol nlue, le kashi muri ni. Ngha aɓa Filistiya shinni garaluwa leyang wuhna agh, a ɓangha.⁵²Le abuna le Israila ni Judah logni jollo, le pirrah aɓa Filistiya kukwo ha ɓba ɓongrong ni kunjere le Ekron. Anluo aɓa Filistiya nongha gatanjere ha Sharayim, a njere kwa ha Gat ni Ekron. ⁵³Aɓa Israila nyere a pirra aɓa Filistiya, le ponna agiri bin ɗamma le yang. ⁵⁴Dauda tol muri ɓa Filistiya le zuni a Urushalima, keminiya tig agiluwa le a gungri.⁵⁵Ngha Saul shinih Dauda puri ka wol rung ni ɓa Filistiya agh, nah yi Abner, magula le aɓa tahluwa, "Abner, muna yang ga basa deng ni?" Abner nah, "Ni ɗigna le murung kwa, ni nyeri ya." ⁵⁶Murung nah, "Ihli aɓeni ka yeri ya, muna yang ni."⁵⁷Ngha Dauda nyerni a wol nluo ɓa Filistiya agh, Abner tolli, zuni dum Saul ni muri ɓa Filistiya a bih. ⁵⁸Saul nah yi, "Awo ni muna yang?" Dauda pil yi, "Mini muna guro lo Jesse ɓa Baitalami."

Chapter 18

¹Ngha mahli nahtengri Saul ah, ɗensele Jonathan juh muwoh ni ɗensele David, ni Jonathan agnji nigah usulole. ²Saul toll David ahtirin gi pahnale kahre, Ni aghi ih yehrale tehri ah.³Le Jonathan ni David tig onhru le ɓihyon ate Jonathan agnji ni gah usulole. ⁴Jonathan toll nguhri ni ih gehrari ah pih David nah ɓuhrale, kpahni gahra ɓohle, Ntah, ni gi kuhɓung.⁵David wohra ɗaɓeng ɓa kuwa Saul tasi haha, ih own kung wohteh. Saul tasi muhri ah ɓuhna ni wohra luwah ah. Gahni ɓoh hi ah nji ah ɓuwah ni nji ah ɗenlale Saul.⁶Ih ha ah yehni lah a ah gangni ah Philistiyawa, ah mehna puhra ah lah Israela, Tuh ngiya, ni Tahgwang, juh kunni murung Saul, nah gahlang, nah ɓin muhruɓang, ni ah gi tuhgiya. ⁷Ah mehna tuh ngya ari yang kpangni ɗahla. Ahtuh ngiyehǃ "Saul wolla aworotongno alum, le Dauda wolla aworotongno alum lum."⁸Saul ngha ki pag yahlula, ngiyeni yeh ɓohtiha. Nah, "Ah ɓongshi David ni woura touno lum, lum. Ah ɓongshi David ni wouro touno lum ah rang. Mang ohwihi kehni noungmurung ah? ⁹Saul shin David ni tighi njiung logho a kare wori ya.¹⁰Ngha ɓang kwahri ah bongho mashihra pura bin Kulli kahra suhlo ah muhri Saul, le waɓkuntumo a ntirin ɓaleh. David tol gi wohlih gwangle woh wohli oh ni gah mama paha. Saul ngha ni kwoh ah ɓi. ¹¹Saul tum kwoh, ih tollo, "Ih tollo ih bam David ahri gihri kahna."Keminiya David aɓɓah kunɗung Saul nɗeh ɓahri ah nji njere. ¹²Saul ɓangna ngoɓongle David, Ate Yahweh ha ni moh. Keminiya ih yahwa ohwo ni Saul ah.¹³Le Saul pushi ah kunɗumi ni tighi mahgulale ah wouro touno lum, Ah njijere ah David wohra ɗabeng yehre ka ɓuhwa. ¹⁴David ha woh ɓuhro ah njijehle kuwah, ate Yahweh ha ni moh.¹⁵Ngha Saul singni David ngha ki ɓuhriah, niye tangha sing ɓuhroleha. ¹⁶Keminiya ah Israela kuwa nah Judah ag nji David, ate wohra ɗaɓeng yehre ke yang.¹⁷Le Saul nahyi David,"Muhna ngahlang langha mahgula Merab. Gah puhnoni ih ɗig mamoh teh guh nuniya ɗig ɗig gahra ɓuhra ma wohrung Yahweh."Saul ha ki ɗense, "Ke ɓi ih ɗigha ah muriah ih ɓi ah Philistiyawa ɗigha muhri. ¹⁸David nahyi Saul, "Mihni yanwoho, ni yan pagha aɓah liyan, nyahle kungɓwarele Tehran ah Israela, ni gah ɗigni muhna nki ah ɓin murungha?¹⁹Keminiya ngha kunɓangwoh Merab, muhnah gahlangle Saul ni ah ɓi David, Ah pahne Adriel ɓah Meholathite ih ɓi ɗig mamih.²⁰Keminiya Michal, muhnah ngalangle Saul agnji David, Ah wahne Saul, gihre ɓohih. ²¹Le Saul ɗense, "Gah pihni, ate ih ɗig ɓin ɓollih, ni ɓi ah Philistiyawa puhrari,"Gah Saul waɓɓi David ah kunɓang mah ɓahriah, Ah ɗig muhnang kihlan.²²Saul lagha ah ɗenglahle,"Ih nahtengri David ni yahliteng, ni nah, sinah, murung tolla ɓin muhruɓang ni weh, Ah ɗenglale kuwa ngha ki agjiwoh, Niɓehniya leh,ah ɗigna muhna nki ah ɓihni.²³Ah ɗenlale Saul wadtehnanani ahri David, le David nahyang,"Gihma kena ni ke ga ɗig muhnang nki, Ngha mihni ɓah enahni ɓehni na ah yehri ah? ²⁴Ah ɗenglale Saul wohro ke waɓɓi ga kuwa David waɓɓah.²⁵Le Saul nahyi, waɓ gahri David, murung ni al gi cehre le ɓahmah ɓi ni ah ga ih juhni ah, kun njusuahle ah ɓuhnale aɓah Philistiyawa wouro touno, ate ntol gah ah pahyi murung ah."Densele Saul ih David kpah ah ɓi ah Philistiyawa. ²⁶Ngha ah ɗenglale wanni tenaniah ɓohyi David ih ɗig muhna nki.²⁷Ke karah ka woha, David wohri ah ɓuhnale ni wohla Philistiyawa wouro tonno ɓahri. David juhni kunjuhsuah ni gah ah waɓɓah, ate ih ɗig nki murung.Leh Saul pih Michal muhna gahlanle ɗig manih. ²⁸Ngha Saul sinniah, yahra Yahweh ni David, ni Michal muhna ahgalangle Saul,ag nji. ²⁹Saul ɓuhri ɓang ngoɓongle David, Saul muhri sihɓi agnji David.³⁰Le ah murungle ah ɓah Philistiyawa puhro juwah kunluwa, ni gah mama ah puhri, David worɗung, yehrele ah ɗung ah ɗenglale Saul ate luhli ɓuhri tollo."Saul wohla wouro tonno lum ni Davud wouro touno lum, lum.

Chapter 19

¹Saul nah yi Jonathan muni ni aguro le kwa ih ah wolnluo Dauda. Keminiya Jonathan muna Saul, tolla poshi yahlung ri Dauda. ²Nina agh Jonathan waɓih Dauda, "Saul, tehrang ngha ki alla ka wol nluo. Ngha nina agh lelmuro ni beri ni vullo a bin ma songrina. ³Nga woro nga tangha kahri tehrang a ɓabang ba a won nghang ngha, le nga waɓtenana ri tehrang a muro. Ngha n'og guɓung ngha nga waɓɓoh."⁴Jonathan waɓtenana maɓonna ri tehri a muri Dauda ni nah, "Ke ih ɓi murung pag gimashihra a muri Dauda guro le ya. Ate ni pagho gimashihra agh, le agipagna le zuni noh gimaɓonna. ⁵Ate tigna usulo le a bih ni wolnluo ɓa Philistine. Yahweh zunine yi Israel kwa ashibang magula. A shinne ni pag binmurubang. Pallang ke a pag gimashihra a muri nkilla ɓeni tengshihra nyha ri ya nji ri wolnluo Daudda tekushi nyha?"⁶Saul teshikiri ri Jonathan. Saul kaniyi giri, "Ni ɗigna le Yahweh kwa, ni ih wolnlue ya." ⁷Le Jonathan gor Dauda, le Jonathan waɓih aga kwa. Jonathan zuni Dauda bin Saul, le yangha a dumi ninga mama pa agh.⁸Luwa ngha nghang ɗeshili, le Dauda woro ke wolrung ni aɓa Philistine ni gankun yang ni wol yang dudug. Ah ɓangha a dumi. ⁹Bongho mashihra pura bin Yahweh zu a muri Saul ngha ɗigna a leh ni nkwoh a bih ya, le ngha Dauda ki wolli ngwangntah le ya.¹⁰Saul alla ka shuwa Dauda ri kangna ni nkwoh, keminiya lenghe ni ɓangha dum Saul, le Dauda pushi nkwoh ye ri kangna. Nina agh Dauda ɓangha ɗag be ni duh ye. ¹¹Saul tutti aɓa kuntumo a leh Dauda a lelli, ate ih ka wolnlue ni beri. Michal maleh Dauda waɓih, "Ih ni a ashi usulo lo ni duh ni ya agh, kaberi ya a wolnluo."¹²Nina agh Michal pushi Dauda a nji tehshoh kangna. Ɓangha woro, ni aɓɓah. ¹³Michal tol gillang ma ɓalah ni nongshi muri alla. Le tig gi nongshimurung le nyom mbul a muri, le vulliyi ni adagrah.¹⁴Ngha Saul tahshini bang a bol Dauda agh, nah, "Yangha ih nongkono." ¹⁵Le Saul tahshi aɓa kuntumo a ke shin Dauda; nah, "Nzuni nghang ni a muri alla, ate nga wolnlue."¹⁶Ngha aɓa kuntumo ingni ni ya, ah shina, gillang ma ɓalah ni a muri alla ni gi nongshimurung ma nyom mbul a muri. ¹⁷Saula nah yi Michal, "Pallang ke a soriyi nghang ni ɗag ɓa shiɓi murang woro, nina agh ate ih ɓangha? Michal pil yi Saul, "Nah nghang, 'Dag nghang ih ɓi nworo. Mang pag yi ke nga wol nluwo.¹⁸Niɓeniya Dauda ɓangha, aɓɓah, le wora bin Samuel a Ramah le waɓih ga kwa Saul woro pag yi ya. Le ini ni Samuel woro ke ɗigha a Naioth. ¹⁹A waɓne Saul ki nah, "Shina, Dauda ngha Naioth a Ramah." ²⁰Le Saul tahshi aɓa kuntumo ate bol Dauda. Ngha a shinni ɓunno le aɓa agkuntumo le Kulli ki waɓkun tumo, ni Samuel tangha ninga magula leyang ngha, Bongho le Kulli suhla muri aɓa kuntumo le Saul, le ah osso a waɓkuntumo.²¹Ngha a waɓni Saula ga agh, tahshi aɓa kuntumo maɓi, le ah osso a waɓkun tumo. Nina agh Saul ye tahshi aɓa kuntumo ɗeshili ma tahro, le yang ma agh ah waɓna kuntumo. ²²Deshiliya ah wora Ramah le ah zu a tuhmuru ma limna ni a Seku agh. Nah, "Samuel ni David nghe?" Ɓwa nah, "Shina, ah yangha a Naioth a Ramah."²³Saul wora Naioth a Ramah. le bongho le Kulli suhla muri, le ngha ih wori ya waɓna kuntumo ha sete bilbang a Naioth a Ramah. ²⁴Pushiyi adagrah le, le osso waɓkun tumo a dum Samuel. nongni tehsalang duh egh ni ɓakara kwa. Ini nga pag yi ke a h ihli bang , "Ih Saul ngha ntiri aɓa agkungtumo?"

Chapter 20

¹Le Dauda ɓangha a Naioth a Ramah le zu a bin Jonathan, "Mang pagha? Mang pag gimashihra?Mang pag gimashihra lang a dum tehro, ke ih alla ih tol usulo?" ²Jonathan nah yi Dauda, "Ih ɗig kukwo,; ni awo wuh agh. Tehrang nyha ki pag gir magula ko makenna ke nyha ki waɓang ngha agh. Palang ke tehrang ka songri ga rang? Nyha nina agh.³Ngho kwa agh Dauda kaniyi giri ɗeshili le nah, Tehro yerina ni kumna ɓoro a bino. Nah, 'Ke ih ɓi Jonathan yeri ga agh ko gire ka konni.' Kemini ni njiteng ni ɗigna le Yahweh kwa, le ni ɗigna lo kwa, n'ngha nghang keminiya tollo kusung ni ntiri sung ni nluo."⁴Le Jonathan nah yi Dauda, "Ga kwa a waɓ ɓa, nga paghi ate muro." ⁵Dauda nah yi Jonathan, "Kaberi ya shienri mapiyo ni, le a paghale nga ɗigha nga lih gilih ni murung. Keminiya ɗag nghang ih n'woro, ate mama nga gan vulo a ɓabang ha se te kapolla ma kara tahro.⁶Ngha tehro ɓor shinang ngha, le nah, 'Dauda jimna njere ni njiteng ih ɓangha ih ka Baitalami lah magula le; ate ɗahra ma bogho ngha nghang be ate kunvarre leyang kwa.' ⁷Nah ih le, 'Ga kwa agh ngha yarata,' Guro lo ka kum ololo. Keminiya ngha pag yehlula agh, le yere ih yahli tolla a muri gi mashihra.⁸Ngha nina agh ɗumi guro lo ɓoro lo. Ate a zuna ni guro lo a ogrung le Yahweh ni weh. Keminiya gimashihra ngha nghang rang le, wol nluyang kanangiro; ate ni yellang ni aka zuni nimeng a bin tehro?" ⁹Jonathan nah, "Ih ɓi ɗig kukwo ni weh! Ngha nyerina ni tehrang tolla ka wollo agh, ni ngi waɓ ɓo agh?"¹⁰Le Dauda nah yi Jonathan, "Yang ka waɓang ni ngha njere kum ri tehro agho pil wo a gung ngha?" ¹¹Jonathan nah yi Dauda, "Zu, le ih ɓi shi ka a ɓabang." Nina agh a yangha kwa a wora a ɓabang.¹²Jonathan nah yi Dauda, "Ih Yahweh, Kulli le Israila, ih ɗig ɓa waɓkun lang. Ngha ihli tehrang ni kunbang ninga keberi, ko a kara ma tahro agh, shina, ngha gimaɓonna ngha nghang muri Dauda le, ni nga tahshiyo bang le ih ɗigha a yere lo agh? ¹³Ngha ih pashi yahli tehrang ih wol nluo le, ih ɓi Yahweh paghi Jonathan ni ɓuhro ɗeshili ngha ni tighi a yere lo le ntutto a wor a agh, nina agh a woro a ololo. Ih ɓi Yahweh billi weh, ninga mama billi ni tehrang ngha.¹⁴Ngha myang nwa uwo ni usulo agh, ni awo ɗumang ogrung ma njiteng le Yahweh, ate ke ih ɓi nwuh agh? ¹⁵Ka tuh ogrung njiteng lo ni lyang ngha ha ke kene- nyha ko ngha ma Yahweh ka pushi aɓeni kwa shiɓi muri Dauda a ngunjah kwa agh." ¹⁶Nina agh Jonathan ogri ni ɓa leh Dauda le nah, "Ih ɓi Yahweh al gipagna kwa a bih aɓa shiɓi muri Dauda."¹⁷Jonathan ye kaniyi Dauda giri ɗeshili ate agnjiung le ni yangha ne ate muri ya. ¹⁸Le Jonathan nah yi, "Kaberi ya shienri mapiyo ni. Aka ɓor ate gi ɗigna ka ɗig nieh. ¹⁹Ngha a ɗigha kara tahro agh, wor ni kara a kena ba a vul nghang ngha tengni logni ya, le ɗigha kari tahli Ezel²⁰Nga tah amunih tahro a nji be, ninga ngi tah guɓung. ²¹Le nga tahshi basa deng le nga nah yi, 'Woro ki al amunih ye.' Ngha nah muna bune, 'Shina, amunih egh ngha nji bino; al yang." Le zu; ate bang ka pollo ate muro le ni a wollo agh, ni ɗigna le Yahweh kwa.²²Keminiya ngha nah yi basa deng nghe, 'Shina, amunih ye ɗuro,' le wor woro lo, ate Yahweh tutti no ih ɓi a woro. ²³Temuri ogrung mama a weh ni meng shi woro shi waɓ ɓa,shini, Yahweh ni a ntiri sung ha ke kene.'"²⁴Nina agh Dauda vulo a ɓabang. Ngha shienri mapiyo puri ya, murung ɗigha njeh ka lih gilih. ²⁵Murung ɗigha muri ngungmurung, ninga mama pa agh, ngnugmurung nji bngiri kangna. Jonathan tangni kushi, le Abner ɗigha kari Saul. Keminiya bang le Dauda ngha nieh.²⁶Ngho kwa agh Saul ni waɓte guɓung a kare ya, ate ih ɗengse, "Guɓung kumne. Ih nyha gerenteng ngha; njiteng ngha ih nyha gerenteng ngha." ²⁷Keminiya a kara ma ɓahri ya, kara ni nzum shienri mapiyo agh, bangle Dauda ngha nieh. Saul nah yi Jonathan muni, "Palang ke muna Jesse ni zu a lih gilih nyinoh ko ni kyari ya?"²⁸Jonathan pil yi Saul, "A njiteng ngha Dauda jimna njere a binang wora Baitalami. ²⁹Nah, 'Kukushi ɗag nghang ih ɓi nworo. Ate ɓalasung ngha ni ɗahra a lah magula, le muna ngyang tignang ih ɓi nkene. Niɓeniya ngha nkumna ɓorolo le, kukushi ɗag nghang ih ɓi nworo ngi shin amuna ngyang.' Ate ga ni paghi ke ni zu a bin lih gilih le murung ngha."³⁰Le Saul pag yehlula ri Jonathan, le nah yi, "A weh muna ɓamah mashihra, ma tolmurung! "Ni nyere ih a tolla muna Jesse ate zunih muro iriɓiyina, le iriɓiyina ri tehsalang le ngwoh agh? ³¹Ate a kunbang ni kwa muna Jesse ɗigni ngunjah ni ya, ko weh ko ɗighamuribang lo ka tangha. Niɓeniya, tahshi bang a zuni mo ba, ɗigna ni njiteng a wol nlue."³²Jonathan pil yi tehri Saul, "A tekushi mang ni a wolli nlue? mang pagha?" ³³Le Saul tum nkwoh ih wol nlue. Nina agh Jonathan yere ih tehri tolla ka wol nlue Dauda. ³⁴Jonathan logho muri deshile ni ngih yehlula le ni lih guɓung ngha a kara ma ɓahri le shienri ye, ate yangha ni yahlung gana muri Dauda, ate tehri ni gushi ya.³⁵Ni beri ya, Jonathan woro a ɓabang te pih Dauda kuntumo, le basa deng ngha nghang nini. ³⁶Nah yi basa deng nghe, "Ɓangha ke al muni ni ntah agh." Ngha basa deng nghe ɓangni ya, tah muni ɗuri. ³⁷Ngha basa deng nghe keni ba muni ni Jonathan tah agh kpah nghnag ngha, Jonathan gor basa deng nghe, le nah, "Ih muni ye ni ɗuro agh?"³⁸Le Jonathan gor basa deng nghe, "Karah,, pag ginya, ka tang ngha" Nina agh basa deng nghe kpaɓa amunih ye le zu a bin telelah le. ³⁹Keminiya basadeng nghe ni yeri guɓung nghe ni yeri guɓung ngha. Jonathan ni ni Dauda ni yeri teng nghe. ⁴⁰Jonathan pih basa deng nghe giburah le nah yi, "Tol yang a wori lah magula."⁴¹Basa deng nghe wor ninga le, Dauda ki pura nzum aga a ɗam ma, vul kundumi njahli, le gungho mbende tahro. A kpahri ari yang le a ɓuah kushimona, Dauda ɓuah uwor bang. ⁴²Jonathan nah yi Dauda. "Wor ololo, ate shi wara shi kaniyi giri ni lulli Yahweh ni nah, "Ih ɓi Yahweh ɗigha ntiri weh ni meng, le a ntiri aminkah nghang ni aminkah wo, ha ke kene.'" Le Dauda logho woro, le Jonathan nera a lah magula.

Chapter 21

¹Le Dauda kena bi Ahimelek malah a Nob. Ahimelek puro zu a lungri ni Dauda ki koshiyo le nah yi, "Mang pag yi ke awo ngha ni muro le a nyha ni ɓung ngha?" ²Dauda nah yi Ahimelek malah, "Murung tahshi nang ni kuntumo le nah nghang, 'Ke ih ɓi nɗag ɓung yeri giri a muri tenana ni ya myang ngi tahso, le ga lagno.' Nwara ntutti abasa adenah a bang.³Le niɓeniya mang a boh? Peng akunli brodi tongno, ko ga kwa a ba agh." ⁴Malah pil yi Dauda le nah, "Brogi jah mama pa agh nyha a bung ngha, keminiya brodi ma gerenteng- ngha abasa adeneh tigna muyang ni nongni amenah a agh."⁵Dauda pil yi malah, "Njiteng ngha ni shi kena kahri amenah agh a yeh akara tahro ni ɗur agh, ninga mama pa agh ngha gil ri yang a pur agh. Ga kwa bol mami abasa adenah ni ya a tigne sa ko ari kuntumo ma kyari kwa agh. ⁶Ni yellang ni ɓuhro mama ni kyari pagha ni a tigni yang sa agh!" Nina agh malah pah yang brodi ni a tig sa agh. Ate mama brodi nyha se brodi ni a zuni dum Yahweh, ma ɓe ni a tolla dum Yahweh, ate ih ari yi ih tig brodi ma pihna be a kare ni a tolli ya.⁷Niɓeniya guro le Saul ngha nghang be mwoh a kare, a tigha dum Yahweh ya. Lulli ih Doef ɓa Edom, murung le alelgiri le Saul ni.⁸Dauda nah yi Ahimelek, "Niɓeniya garabwo nyha ba ko nji bwo agh? Ate ngha te ya ni zuni garabwo ko gibura a beng ngha, ate kuntumo le murung zuna ni kara. ⁹"Malah nah, "Garabwo le Goliyat ɓa Filistiya, veni a wol nlue a ɓa ɓongrong le Elah agh, ngha ba a mahrine ni gikurra a nzum efod. Ngha a agna agh, tolli, ate gibura maɓi nyha a ba agh." Dauda nah, "Garabwo maɓi nyha ba ninga maɓe ya: peng ni.¹⁰Dauda logha le ɓangha ri Saul a kare le wora bin Achish, murung Gath. ¹¹Aguro le Achish nah yi, "Dauda ni ga, murung njeh agh? Ni a tuhyi ari yang ngya a ngwang a muri ya, 'Saul wolla woro lum, le Dauda woro tongno lum le alum agh'"¹²Dauda bolla atenana a yahli le ngoɓong wolle ri Achish, murung Gath. ¹³Ari yi gipagna le a dum yang le pil muri ninga ɓangha a bih yang; nyongli agiri ri kun kangna le ɗag tahra kunni ki ɓangha ri nyomkunni.¹⁴Le Achish nah yi aguro le, "Nshinnah, nshina ɓeni ya ɓangha ni. Mang pag yi ke zuni mo binang? ¹⁵Nyha ni aɓangha agh le, nina agh nzuni ɓeni a dumang ih ɓi pag giri ninga mwoh? Ɓeni ya ih zu bang a lyang njiteng?"

Chapter 22

¹Le David ɗag biye le ɓangha wora a gunnang ma Adullam. Kunbang ni a munateri ni a liye teri ogni kwa'agh, le a wora bin ni. ²Ɓeni kwa ki hagshi ya ni aɓeni kwa ni ah tagma agh, ni aɓeni kwa bang ni ɓotiyang nghang ngha-a kpaɓɓa binmona abin ni. David ɗig ɓa'agkundunna le yang. Abuna ni kwa nini ya a yang ngha woro tongno ihne.³Le Daivd ɗag biye wora Mizpah ni Moab agh. Ke waɓɓi murung Moab, "Kukushi ɗey terang ni a gih yang a wori weh ha kedebang nyere gah Kulli ka pag ni mem agh." ⁴Ɗag yang ni murung Moab. Teri ni ngih ɗig nini ari a kunbang ni kwa David nga a vullo a bindugrina le. ⁵Le ɓakuntumo le Kulli Gad nah yi David, "Ka ɗigha bin vullo lo agh. Ɗagbah le wora a njeh Judah." Le David ɗag yang le wora ɓangung Hereth.⁶Saul og ih le David a kumna David, ni abuna ni ni agh. Niɓeni ya Saul ngha ɗigha a Gibeah a tinna ngung ngiye amuri digli, ni kuoh le abih le adenna le kwa ni ni ngha tangha kagni.⁷Saul nah yi adenna le tangha kagni ya, "Nteshikiri yong niɓeni, aɓa-Benjaminǃ Ih munabuna le Jesse ka pah yong ɓabang ni aɓabangnjingung? Ih ka tig yong aɓa'agkunduna amuri agweh ni aɓa'agkundunna amuri woro-tongno, ⁸te ariya kpaɓ mur yong nini amurang? Mamona le yong nyha waɓɓang agh ngha munabuna lang tigni ogrung ni munabuna le Jesse agh. Mamona le yong nyha gimmang agh. Mamona le yong nyha waɓɓang ih munabuna lang kpaɓna kunni ni guro lang David amurang agh. Nikyari ya ih vullo ih lellang ate ihka wol lang."⁹Le Doeg ɓa-Edom, ɓeni tagha njiri ademlah le Saul agh, agha, "N'shina munabuna le Jesse zu a Nob, te Ahimelek munabuna le Ahitub. ¹⁰Ih jim Yahweh ate ihɓi angni ni, le pih agiri ni garabuwo le Goliath ɓa Philistine."¹¹e murung tashi ɓwa ate ihɓi gor mallah Ahimelek munabuna le Ahitub ni liye teri kwa, amallah ni nga Nob agh. A yang kwa a zu abin murung. ¹²Saul nah, "teshikiro niɓeni, munabuna le Ahitub." Ih agha, "Miyang, magulla lang." ¹³Saul nah yi, "Atemang ke akurikun amurang, weh ni munabuna le Jesse, ngha kwa'agh apah ne brodi, ni garabuwo,- le aya jimmi Kulli ate ihɓi angni, ate ih logha rang , te vullo, ninga mama pagni kyari ya?"¹⁴Le Ahimelek agha yi murung ni nah, "Yang antira a denlah lo ni pah niteng ninga David, ɓeni ki pag nkil murung ni amuri a ɓalelbang, le ni gullo a liyo? ¹⁵Nikyari ni ngi jim ni Kulli ihɓi angni? Ke ihb.i pagha ni mem aghǃ Ka ɗag murung pag yi guro le ko aliye terang kwa giri ya. Ate guro lo ni yeri gumu ari tenana ni nya."¹⁶Ke murung pilla, "Njiteng agh aka wuh. Ahimelek, weh ni liye tero kwa.'" ¹⁷Ke murung nah ɓalelbang ni tangha kagni ya, "Pilla le wolnlueh Amallah le Yahweh. Atema bih yang ngha ni David, le atema a yerina ih ɓangha, keminiya ni awaɓɓang ngha." Keminiya ke denlah le murung ni agte tig bih yang te wolnlueh amallah le Yahweh agh.¹⁸Le ke murung nah yi Doeg, "Pilla le a wolnlueh amallah." Nina'agh ni Doeg ɓa-Edom pilli le wolla amallah; wol nluoh aɓwa ishi linen mindagra ma kuttang agh a kare woro-ihne -pur-tongno. ¹⁹Ɗeshiliya ye wol lueh Nob, lahmagulla le amallah, abuna ni amehna kwa, amuna ni aminbangna, nni andah, amburijeng ni njuh, le wol yang ni garabuwo.²⁰Keminiya munabuna mwoh le Ahimelek munabuna le Ahitub, lulli Abiathar, aɓɓah ni ɓangha wora bin David. ²¹Abiathar waɓɓi David ih Saul wolla nlueh amallah le Yahweh.²²David nah yi Abiathar, "Yerina a kara wo, kunbang ni Doeg ɓa-Edom ngha beh ya, njiteng ngha ihka waɓɓi Saul. Mini pag yi ke ɓeni kwa;agh wuh a liye teroǃ ²³Ɗig ni mem ka ɓang ngoɓɓong agh. Ate ɓeni ki al usulo lo agh ki al mameng te. A aɓna ni mem."

Chapter 23

¹A waɓih Dauda, "Shina, aɓa Filistiya ngha ki wol rung ni Keilah le ki ag bin sahrigiri." ²Nina agh Dauda jim Yahweh ate angna le ihli, "Ih ɓi nkeni aɓa Filistiya ni luwa?" Yahweh nah yi Dauda, "Woro le a kehni aɓa Filistiya luwa ate a ashi Keilah."³Abuna le Dauda nah yi, "Shina, shi sung ngha ni ngoɓong ba a Judah. Ih buhro ni yellang ngha shi wora Keilah a pag luwa ni aɓa tahluwa le aɓa Filistiya?" ⁴Le Dauda ye jim Yahweh ɗeshili. Yahweh pil yi, "Logho, wora Keilah.Ate nga poh ganluwa a muri aɓa Filistiya."⁵Dauda ni abuna le wora Keilah ke pag luwa ni aɓa Filistiya. Pona andah leyang le wolla aɓa Filistiya dudug. Nina ni Daudda ashini aɓa ɗigna a Keilah. ⁶Ngha Abiathar muna Ahimelek ɓangni kena bin Dauda a Keilah agh, suhlo ni efod a bih.⁷A waɓne Saul ih Dauda wara Keilah, Saul nah, "Kulli pahne a beng. Ate girra muri ate ingnina a lah magulani ni kunjere ni angung ngha." ⁸Saul gora aɓa luwa le kwa ate luwa, aka wora Keilah, a kangni le a bol Dauda ni abuna le. ⁹Dauda yerina ih Saul ngha ki gil ri ka wolli. Nah yi Abiather malah, "Zuni efod egh ba."¹⁰Le Dauda nah, "Yahweh, Kulli le Israila, a njiteng ngha guro lo ogna ih Saul ngha ki alla ka zu a Keilah, ih zu a juhri lah magula egh ate murang. ¹¹Aɓa Keilah ka bollang ka pih a bih? Saul ka zu ninga mama guro lo ogni ya? Yahweh, Kulli le Israila, Jimno, kukushi waɓih guro lo."Yahweh nah, "Ih ka zu."¹²Le Dauda nah, "Abuna ɓa Keilah ka bollang ni abuna lang ka pih Saul a bih?" Yahweh nah, "A bollo a pah."¹³La Dauda ni abuna le ni kena woro tongno topurmwoh agh, logho ɗag Keilah woro, le wora abang shisa. A waɓih Saul ih Dauda ɓangna ɗag Keilah, le ɗag te pire. ¹⁴Dauda ɗigha a bin vulo a ɓalusung, a njeh dingli ni a ɓalusung Zif agh. Saul alli kareni kwa agh, keminiya Kulli ni pah Dauda a bih ya.¹⁵Dauda shinna ih Saul pura ki al usulo le; niɓeniya Dauda ngha a ɓalusung ma Zif a Horesh. ¹⁶Le Jonathan, muna Saul , logho wora bin Dauda a Horesh, le tengshiyi ri ih pah njiteng ri Kulli.¹⁷Nah yi, "Ka ɓang ngoɓong ngha. Ate mama bih tehrang Saul ni ki kumo agh. A ɗig murung muri Israila, le nga ɗigha kahro. Tehrang Saul ɗeshiliya yerina ga." ¹⁸A ogri yang a dum Yahweh. Dauda ɗigha a Horesh, le Jonathan wora lah.¹⁹Le aɓa Zif zu a bin Saul a Gibeya le nah, "Ih Dauda ni songro a ntiri sung a bin vulo a Horesh agh, a muri dingli Hakilah, mama nji gangrah le Jeshimon agh? ²⁰Niɓeniya zu, Murung! Ari tolla yahlung lo, zu! Mamisunbg ngha ih shi bolli shi pih murung a bih."²¹Saul nah, "Ih ɓi Yahweh mosso. Ate a wara a shin gienna lang. ²²Woro, a yere. Alli le a kum ba bin vulo le pag nghang ngha ni ɓeni shinne be ya. A waɓna nghang ih yangha ni nahlibang dudug. ²³Nina agh shina, yeri aba kwa ih vul nghang kanangiri ya. Nyera binang ni kuntumo maɓonna, le sa nyer ni weh a be. Ngha yangha a njeh egh ya, nga alli a ntiri aɓa Judah ni kwa woro tongno alum agh."²⁴Le a logho a wora Zif a dum Saul. Niɓeniya Dauda ni abuna le ngha a ɓalusung Mayon, a Arabah nji gangrah le Jeshimon. ²⁵Saul ni abuna le wora alli. Keminiya a waɓi Dauda teɓi, nina agh woro a tahli nkonno le ɗigha a ɓalusung Mayon. Ngha Saul ogni teɓi ya, pir Dauda a ɓalusung Mayon.²⁶Saul wora nji giri nkonno, le Dauda ni abuna le ngha ki wora nji gini mamona le nkonno egh. Dauda ni abuna le kahra ɓangha ri Saul. Ngha Saul ni abuna le ki kangni ni Dauda ni abuna le ka bol yang ngha, ²⁷ɓa kuntumo zu a bin Saul le nah, "Kahra a zu, ate aɓa Filistiya wara zu yi njeh ni luwa."²⁸Nina agh Saul nyere a pir Dauda le wora muri aɓa Filistiya. Ngha nina agh be ya a gorih Sela Hammahlekot. ²⁹Dauda ɗag be woro ke ɗigha bin vulo ni En Gedi ya.

Chapter 24

¹Ngha Saul nyer ni a pira aɓa Filistiya agh, a waɓih, "Dauda ngha a ɓalusung En Gedi." ²Le saul tolla abuna ma tahriyina a ntiri Israila kwa le wora al Dauda ni abuna le a muri Ankonno le Ambul Ɓalusung.³Zu a luwo le anjuh a njere, gunang ngha nghang be. Saul ingna a yeh ki usulo. Niɓeniya Dauda ni abuna le ngha ɗigha a yeh gunang nghe kukwo. ⁴Abune la Dauda nah yi, "Ni kyari ni pag kara ni Yahweh waɓa ngha nah wo, 'Nga pah ɓwoh ɓa shiɓi muro a bwoh, ate aka pag yi ninga mama yahlo tol agh." Le Dauda logho yengreng le ke kashi kun dagra le Saul.⁵Ni nzumo agh yahli Dauda gani ate kashina kun dagra le Saul. ⁶Nah yi abuna, "Ke ih ɓi Yahweh ɗag nghang ih ɓi mpag yi telelah lang ga, ini ma ɗahrina le Yahweh." ⁷Nina agh Dauda sahghi abuna le ni atenana ni, le ni ɗag yang ih ɓi a loghi Saul ni luwa. Saul logho tangha, ɗag ɓa gunang, le wor woro le.⁸Nzumi ya, Dauda osso logho, ɗag ɓa gunang, le gor tekori Saul: "Tellelah lang murung." Ngha Saul pilli njih ya, Dauda gungho ni kundumi njeh le pih gulo. ⁹Dauda nah yi Saul, "Palang ke a tehshi kiro ri abuna aveni nah, 'Shina, Dauda ngha ki alla ka wollo?'¹⁰Ni kyari ya njioh shinna pagha ni Yahweh tigno a beng ngha shi sung ngha a gunang ngha. A ɓaɓa waɓang ih ɓi nwol nluo, keminiya nɗagno, Nah, 'Ni ngi tig beng ri telelah lang ngha, ate ini ma ɗahrina le Yahweh.' ¹¹Shina, terang, shin kun dagra lo a beng. Nkashina kun dagra lo le ni nwol nluo agh, ate a yere ih nyha ni gimashihra a beng ngha, le ni mpagho gimashihra agh, ko ke a gan al usulo lang ni tolli.¹²Ih ɓi Yahweh waɓ ɓang njuo ni weh, le ih Yahweh nwah a muro, keminiya ɗigna beng ni ki ɗigha a muro agh. ¹³Ninga mama kunburiteng le akah nah, 'A bin ɓayong mashihra ni gimaghihra ki pur nghang.' Keminiya beng ni ki ɗigha a muro agh.¹⁴Yang murung Israila ki pirra? Yang awo pirra? Nzum nluo minlara! Nzum ngi! ¹⁵Ih ɓi Yahweh ɗig ɓa waɓ njuo le ih waɓang njuo ni weh, le ih shini, ih ɓi agni ɓwa lang, le ih ɓi assang a bwoh."¹⁶Ngha Dauda malli waɓɓah atenana ni ri Saul agh, Saul nah, "Gih yo ni, munang Dauda?" Saul logshi gih le ɓuah.¹⁷Nah yi Dauda, awo ni ɓayong ma ɓonna uwor rang. Ate a nwah nang ni goma ɓonna, a ba nwoh ni gimashihra nghang agh. ¹⁸A waɓne ni kyari pagha ni a ɗumna lnghang gimaɓonna agh, ate ni a wol nluyang ngha Yahweh pah nang a boh agh.¹⁹Ate ngha ɓwa kum ɓa shici muri le, ih ɗaghi ih vi wor ololo? Le ih ɓi Yahweh nwoh ni gimaɓonna ate ga a pag nghang ni kyari ya. ²⁰Niɓeniya, nyerina ih ni njiteng aka ɗig murung le ɗighamuribang le Israila ka tangha a boh.²¹Kaniyi nghang giri ni Yahweh ih ni awo girjah aminkah nghang a nzumang ngha, li ni awo ɓihyi lullang a ntiri ɓa leh tehrang ngha. ²²Nina agh Dauda kaniyi Saul giri. Le Saul wora lah, keminiya Dauda ni abuna le wora bin vulo leyang.

Chapter 25

¹Niɓeniya Samuel wuhna. Aɓa-Israel kpaɓna kwa ki gohni, a linshi a liye ni Ramah agh, Le David kahra wora njeh ɓalusung ni Paran agh.²Ɓabura ngha nghang a Moan, ɓeni gikumna le ngha Camel. Ɓiye nga ni ɓakumo. Yang ngha ni a njuh woro tongno lum tahro ni ambul woro tongno mwoh. Yang ngha ih nwa nyong njuh a Camel. ³Lulli ɓiye Nabal, Lulli mahmi Abigail. Ɓavmeh yerigiri ni ɓonsari apurole. keminiya ɓiye ngha ni kunshihra ni gimashihra agipagna le. Minkah liye Caleb ni.⁴David ogha aɓalusung ih Nabal ngha ki nwa nyong a njuh le. ⁵Le David tashi amuna denna lum. David nah yi amuna denna ye, 'Nwora Camel, kenna bin Nabal, le magyi kun ni lullang. ⁶ANgi nah yi, "Ɗigha agikumna. olollo ngha ni weh ni olollo ni liyo, ni olollo ih ɗig ni agah kwa awo ngha ni ya.⁷Ih ogna a yang ngha a nwa nyong anjuh lo. Aɓalella anjuh lo nga ni sung, ni shi pag yi yang gumu agh, le gumu nyha te ɓora bih yang ari ɗigna le yang a Camel agh. ⁸Ili aminadenna lo, a waɓɓo. Niɓeni ya ɗey amuna denna lang a kumɓoro a njiuh, ate shi zu na a kunbang njibunno. Kukushi peng ga kwa a bolla buoh agh te adenlah lo ni amunabuna lo David."'⁹Kunbang ni amuna denna le David billi bang agh, awaɓɓa agah kwa abin Nabal a lulli David le a lelle. ¹⁰Nabal agyi adenna le David, "Yang ki pag David, ni yang ki pag munabuna le Jesse? A denlah niɓeni dudung ngha ki koriyi ni a telelah le yang. ¹¹Ih tol brodi lang ni muru lang ni nyamma ni wol agh ate aɓa nwa nyong anjuh lang agh, le abuna ni ni yeri bah a pur ngha a nghang?"¹²Le adenna le David pilla le nyera a zu, a waɓɓi ga kwa waɓɓa. ¹³David nah yi adenna le, "Ɓeni kwa'agh Le ɓeni kwa'agh ger garabuwo le. David osso ger garabuwo le. A buna kenna woro-tongno ihne kuratye David, le woro-tongno ɓahri ɗigha ri agiritolla.¹⁴Keminiya mwoh antira amuna denna waɓɓi Abigail, Mahle Nabal; ih nah, "David tashi kuntumo aɓalusung te a magyi telelah le sung kun, le magtyi jollo. ¹⁵Nigowo teya abuna ngha ni sung yarata. Gumu ni pag sung agh ni te shi ɓor gumu agh a ɗigna le sung ni yang a ɓalusung.¹⁶Duh ni kara a ɗigna ngarung ri sung kwa, sung ngha ni yang te shi lella anjuh. ¹⁷Nina'agh yeri gah le a pag gumu a muri, ate gimashihra ngha amuri telelah, le amuri liye kwa. Ɓwa mashihra ni na alogle apag giri ni ni agh."¹⁸Le Abigail kahra ke tol ngoshe brodi woro-tongno-ɓahri, aduh murunnjigung ɓahri, anjuh togno ni awara agiliyi ya, koro kpyerigiri tongno ni a ton'agh, gilogshigiri nkole woro-tongno, gori ni kag aghworo-tongno-ɓahri, le tig yang amuri amburijeng. ¹⁹Le anh yi amuna denna le, "Nworo a temurang, le Nga pir tayong." Keminiya ni waɓɓi Nabal buri ya.²⁰Nga eɓni mburijeng agh le sulla nzali njiri nkonno agh, David ni abuna le zu bin ni, le lugri ni yang.²¹Niɓeni ya David wara nah, "njiteng agh temanangna ni shi pagha a lel gah ɓabura ngha ni ya ɓalusung agh, le gumu nyha mami ɓor agh, le ih nwah nang gimaɓorna ni gimashihra. ²²Ihɓi Kulli lang pag yi aɓashiɓɓi muri David agh, le ɓuhri ɗeshili, ngha ni beri le Nga ɗag ko munabuna mwoh a ntiri agah kwa yang ngha ni ya."²³Kunbang ni Abigail shinni David agh, kahra sulla muri mburijeng le ke nongha kushi David ni kundummi a nzali. ²⁴Nongha kushi nzali le nah, "A murang kukolong, telahlang, temashihra ye ihɓi ɗigha. Kukushi ɗey nsarilah lo ih ɓi nahteng ro, le a teshikiro ri atenana le nsarilah lo.²⁵Ke telelah lang ihɓi tol ɓayong manangna wo ninga gumu agh, Nabal, ate ninga mama lulli pagni ya, yangha ni na. Lulli ih Nabal, niɓotiya. Keminiya Mem nsarilah lo ni shina amuna denna ni telelah lang, aɓeni a tashi ya. ²⁶Niɓeni ya, telelah lang, ninga mama Yahweh ɗigni ya, le ninga mama a ɗigni ya, te ya Yahweh ashino a suɓnkila agh, niɓeni ya ɗey aɓashiɓɓi muro, ni ab.eni ki alo telelah lang ni gimashihra, a pag ninga Nabal.²⁷Niɓeni ya ɗey ihɓi agah nsarilah lo zu ni yi telelah lang a pih amuna denna ni ki pir tye telah lang ²⁸Kukushi ponnatuɓu te agimashihra le nsari lah lo, ate Yahweh ka tig telelah lang ih pag ɓa lah, atema telelah lang ngha ki wolrung luah le Yahweh; ni te a kum temashihra aro agh a ɗigna lo kwa a njah.²⁹Ko ke abuna logho ki piro te tol usulo lo, keminiya telelah lang ka ɗigna a ntira a usulo njiri Yahweh Kulli lo; le ihka wol nlueh usulo le aɓashiɓɓi muro, ninga a ɓayeh tangso.³⁰Yahweh ka pag yi telelah lang gah kwa ogrung ri ya, le ye tig no Magulla amuri Israel. ³¹Gah ni ki ɓiyi ko ganshi kunyahli telela lang agh-ate ke a suɓna nkila ma kunwar, ko atema telelah lang tolla ka ashi telelah muri. Ate kunbang Yahweh ka pag ni gi amɓorna ate muri telelah lang angha, ɗeshini nsarilah lo."³²David nah yi Abigail, "Ɗey Yahweh, Kulli le Israel, ɓi mosso, ɓeni taso arang ni kyari ya. ³³Yeritent lo agh mosso ni, le awo mosso, atema a ashinang a suɓ nkila nikyari ni nwa ngomurang ni bengǃ³⁴Ate a njiteng ngha, ni ɗigna le Yahweh, Kulli le Israel, ɓeni ni ag nghang ih ɓi mpag wo guɓung ngha agh, ha ke a kahra a zu kumang, njteng agh ke ni ɗag yi Nabal ko munabuna mwoh ni ya kara kaberi ya." ³⁵Nina;agh David agha aga zuni bih, aga zu ni ya; le nah yi, "Wora liyo ntiri olollo; shinna, nteshina kirang ri gih yo le n'agno."³⁶Abigail nyera bin Nabal; Nshinna, yang ngha pag njibunno a liye, ninga njibunno le murung; le kunyahli Nabal nga ki pag binmurubang ari, ate wale mɓarina. Nina'agh le ni waɓɓi gumu agh ha se te ɓankoro.³⁷Le zu ah ɓeri, kunbang ni mɓara ye puri ri Nabal agh, ke mahmi waɓɓi agah; kunyahli wuh a yeh, le ke ɗig ninga tahli. ³⁸Le zu amur akara ma lum ke Yahweh wol Nabal le wuh.³⁹Kunbang ni David ogni ih Nabal wuhna agh, ih nah, "Ɗey Yahweh ɓi mosso, ɓeni nwa ngoso sangha ni kuma abih Nabal ni ashi guro le a pag ga ni ɓotiya agh, Ke pilla temashihra le Nabal amuri." Le David tashi bang ni nahteng ri Abigail, te tol ihɓi zu ɗig ninga mahmi. ⁴⁰Kunbang ni denlah le David zu ni bin Abigail a Camel, a nahteng ni nah, "David tashina sung abin no shi tollo a kenni bin nia ɗig mahmi."⁴¹Le logho, gungha nzali ni kundumi, le nah, "Shinna, nsarilah lo guro ni ka woro lag kushi adenna le telelah lang ni." ⁴²Abigail log susu, le eɓ mburijeng ni nsarilah le tongno kuratye; le pirtye adenna le David le zu ɗig mahmi.⁴³Niɓeniya David ɗeshiliya tolla Ahinoam ma Jezreel ni ɓamah; kwa le yang ɗig amahmi. ⁴⁴Ɗeshili ya, Saul wale pah munangallang le Michal, mahle David, abin Paltiel munabuna le Laish, beni a Gallim agh.

Chapter 26

¹Aɓa-Ziph zu abin Saul a Gibeah a nah, “Neh David ninga vulla a dingli Hakilah, mama dum Jeshimon agh?” ²Le Saul logho wora a ɓalusung Ziph, ni aɓa-Israel ni a tariya woro tongno tongno gweh tahro nini, ate aka al David a ɓalusung ziph.³Saul zu kpaɓɗina a dingli Hakilah, ngha dumJeshimon, njiri njere. Kemoiniya David ngha gi ɗiya lusung, le ih shinna Saul ngha ki zu a jummi aɓalusung. ⁴Le David tutta aɓa-leghe le a yere ih Saul zuna ni njiteng.⁵Le David logho wora bah Saul kpaɓɗina nghang ngha; ke shin bah Saul nong nghang ngha, ni Abner muna Ner, magula tah-luah le; Saul nongha a bin kpaɓɗina, le aɓayong ngha abin kpaɓɗina nongho kangni, a nong tullo kwa.⁶Le David nahyi Ahimelek ɓa-Hitte, ni Abishai muna Zeruiah, munangih Joab, “Yang sa wori ni ni abin kpaɓɗina le Saul?” Abishai nah, “Meng! Meng agh nga wori weh.” ⁷Le David ni Abishai wora abin aɓa-tah-luah ni duh. Saul ngha beh ki nong tullo a bin kpaɓɗina tun kuoh le anjahli nji muri. Abner ni aɓa-tah-luah le ngha nongho kangni. ⁸Le Abishai nahyi David, “ni kyari ya Kulli pahno ɓa-shiɓo a boh. Niɓeniya kukushi deh ihɓi shuwe shuwa mwoh ni kuoh ih kpaɓi ni njahli. Ni ye ngi shuwe maɓahri ya.”⁹David nahyi Abishai, “ka girjame ya; ate yang ka logshi bih ri ɓeni Yahweh woro ɗahri ya ka ɗig kwar?” ¹⁰David nah, “Ni Yahweh njah, Yahweh ka wol nlueh, alle kara le ki zu ihka wuh, alle ihka wora kun luah ihka wuh.¹¹Ihɓi Yahweh igitang ke nga logshi beng ari ɓeni a ɗahri ya; keminiya niɓeniya, ih jimmo, tol kuoh ni nji muri yani duh muru le, ihɓi shi woro.” ¹²Nina agh David tol kuoh ni duh muru anji muri Saul, le wor woro le yang. Ɓung nyha alle yeri teɓi ya, alle ɓung halla agh, ate ma ayangha kwa anong tuhlo, ate Yahweh magne yang nji tuhlo matenna.¹³Le David wora nji gini mamona ke tangha a muri nkonno kukuwo; ntiri yang nonna dudung. ¹⁴David maghi aɓayong jollo ni Abner muna Ner; ih nah, “Na wo agha le, Abner?” Le Abner agha nah, “A woni yang ke awo maghi murung jollo?”¹⁵David nahyi Abner. “Awoni ɓa tenkirung agh? Yang ninga weh a Israel? Mang peghi ken i lel muri telelah murung loh agh? Ate ɓwa zu jah girjah murung telelah lo. ¹⁶Ga a pag gha ni ɓotiya, Yahweh ngha nghang le, a kena ke a wuh ate ni a lel telelah loh, ɓeni Yahweh ɗahri ya. Niɓeniya shin bah kuoh le murung loh pag nghang ngha ni duh muru le ngha nji muri ya!”¹⁷Saul ki yeri gih David le nah, “gihyo ninga, David munang?” David nah, “Ngih yangni, telelah lang, murung. ¹⁸Le nah, “Ke palang telelah lang ki al guro le? Mang pagha? Gimashihra mayenni a beng?¹⁹Niɓeniya ngha nina agh, ih njimmo, deh telelah lang murung ihɓi teshi kiri ri tenana le guro le. Ate Yahweh ni ma tigho rang le, deh ihɓi og ɓorole gipahna; keminiya ate ɓwa ni le, abah yommo a nji Yahweh, ate ni kyari ya a pirang a ɓugha koh, ate ke ihɓi kum gibere le Yahweh; a nah na ngha, woro ke ɓangha a gillang ɓaɓɓah. ²⁰Niɓeniya nina agh, ka ɗag nkilla lang ihɓi soɓɓah njahli duna ni kundum Yahweh agh; ate murung la Israel pura ki al ɓeni ɓangha ninga flea nnga ɓeni ki nongho ninga minya ɓah nkonno.”²¹Le Saul nah, “mpagna gimashihra. Nyere, David, munang; ate ninwa pagho guɓung agh, atema usulo lang ernjoh ni kyari. Shinna, mpagna gi ɓangha nye pagha ni ɓotiya agh.”²²David agha nah, “Shinna, kuoh loh nga, murung! Tashi basadeng loh mwoh ihɓi zu aghi ih ke poh. ²³Ihɓi Yahweh nwoh ɓeni kwa agh ate gima njiteng ni aghari; atema Yahweh wara peng weh a beng ni kyari, keminiya ni ngi wol ɓeni aɗahri ya.²⁴Shinna, ninga mama usulo loh agh ernjang ni kyari, nina agh ih usulo lang ihɓi ɗig gi ernjung abin Yahweh ate ihɓi pusang a ye gigangshina. ²⁵Le Saul nahyi David, “ihɓia mosso, David munang! ɗigna aka pagha agi magulina ni kun lihdung amuryang.” Nina agh David wor woro le,

Chapter 27

¹Dauda nah a yahli, "Niɓeniya nga wuh kara mwoh a bih Saul; guɓung nyha ka ɓor nghang ka uwor ih ɓi nsongrang nwora njeh le aɓa Filistiya; Saul ka pura tele allang a yeh anjang le Israila; a njinjere nini nga songni rang a bih Saul."²Dauda logho ɗuro, ini ni abuna woro tongno topurmwoh aɓeni nini ya, a bin Achish muna Mowak, murung Gath. ³Dauda vigni Achish a Gath, ini ni abuna le, ɓeni kwa agh ni aɓa leh, le Dauda ni amahmi ɓahri, Ahinoam mah Jezreel, ni Abigail mah Carmel, mahle Nabal. ⁴A waɓne Saul ih Dauda ɓangna wora Gath, nina agh ni ye alli ɗeshiliya.⁵Dauda nah yi Achish, "Ngha kumna ɓor yahlung lo le, le ih ɓi a peng bang a yeh mwoh a ntiri alah magula a njehni, ate nga ɗig nghang. Ni yellang ni guro lo ka ɗigna a lah magula ma murung?" ⁶Nina agh a kare Achish pih Ziklag; ini pag yi ke Ziklag ɗig mami amurung le Judah ha zu ni kyari. ⁷Gogho le akara ni Dauda ɗigni a njeh le aɓa Filistiya agh, bogho mwoh ni ashienri ihne.⁸Dauda ni abuna le kehni abang dudug luwa, a iɓgiri bin aɓa Geshur, aɓa Girzi, ni aɓa aɓa Amalek; ate aɓayong ngho ni pag aɓa ɗigna njeh egh, ngha a kah nji Shur agh, kukwo ha njeh Masar. A yangha a ɗigha njeh kikara logha njah le akah. ⁹Dauda keni luwa a njeh egh ya ni ɗag ɓabura ko ɓamah aɓ ɓa. Ponnah anjuh ni andah, ambuljeng, aloggha, ni agikura. Le nyera wora Achish.¹⁰Achish ka ihli, "A bin yang a iɓgiri nghang ni kyari?"Dauda ka pilla, "A bin nji gangrah le Judah,"ko "A bin nji gangrah le Jerahmeel," ko "A bin nji gangrah le aɓa Ken."¹¹Dauda ni ki ɗag ɓabura ko ɓamah ni usulo ate zuni yang Gath agh, ki nah, "Ate mama ke ih a waɓ guɓung a musung ngha, 'Dauda pagna agiri shisa."Ga ni pagha ngha ɗigni a njeh le aɓa Filistiya agh. ¹²Achish pahna njiteng ni Dauda, ki nah,"Pagna ga ka tigha aɓwale Israila ka shiɓini muri ya; ngha nina agh ih ka ɗig guro lang ha ke kene.

Chapter 28

¹Zu a kara wo aɓa Filistiya kpaɓa aɓa tahluwa bin mona ate pag luwa ni Israila. Achish nah yi Dauda, "Yeri ni njiteng ih aka kah ni meng a ntiri aɓa tahluwa, a weh ni abuna lo." ²Dauda nah yi Achish, "Ih ɗig nina le, a yere ih guro lo ka pag yi."Achish nah yi Dauda, "Le pillo ɓa lel lang a yeh akara lo kwa."³Niɓeniya Samuel wuhna, Israila ɓuah nlue le lingshi a Ramah, a lah magula le.Ɗeshiliya, Saul piriyina aɓa wol njeh ni aɓa pagtumo ni bongho a njeh egh. ⁴Le aɓa Filistiya kpaɓa bin mona le zu ɗamma a Shunem; le Saul kpaɓ Israila bin mona, le a ɗamma a Gilbowa.⁵Ngha Saul shinni aɓa tahluwa le aɓa Filistiya agh, ngoɓong woli, yahli uɓɓoh. ⁶Saul jim Yahweh ih angni, keminiya Yahweh ni oghi ya- ko nji ri loro, ko ri Urim, ko nji bin ɓa agkuntumo bin Kulli ya. ⁷Le Saul nah yi aguro le, "N'al nghang ɓamah ɓeni ɓa wol njeh ni ya, ate nga ka a ihli ga ih waɓ ɓa." Aguro le nah yi, "Shina, ɓamah ngha nghang a Endor ɓeni a wol njeh ni ya.⁸Saul songri muri, mel dagrah ma sa le woro, ini ni abuna ɓahri nini. A wora bin ɓameh ni duh. Nah, "Wol nghang njeh a zuni nghang bongho le ɓeni nga gor lulli ya." ⁹Ɓameh nah yi, "Shina, a yerina ga Saul pag ga, pagha ni piriyi ni aɓa wol njeh ni aɓa pagtumo ni bongho a njeh egh. Nina agh palang ke awo tammang, a tig nghang ih nwuh?" ¹⁰Saul kaniyi giri ni Yahweh le nah, "Ni ɗigna le Yahweh kwa, fungso nyha ka kumo ate ga agh."¹¹Le ɓamen nah, "Yang nga zuni wo?" Saul nah, "Zuni nghang Samaila." ¹²Ngha ɓameh shinni Samaila agh, logshi gih ni jollo le waɓtenana ri Saul, ki nah, "Palang ke sohriyi nghang? Ate awo ni Saul.¹³Murung nghe nah yi, "Ka ɓang ngoɓong ngha. Mang a shina?" Ɓameh nah yi Saul, "Nshinna kuli ki puro a njahli." ¹⁴Nah yi, "Mang ih puro?" Nah, "Ɓagula ni pura njeh; mel dagrah ma saɓna." Le Saul yere ih Samaila ni, le gungho ni kundumi njahli le pih gulo.¹⁵Samuel nah yi Saul, "Palang ke a gangsang ri pur sang?" Saul pilla, "Myang ni gangsa, ate aɓa Filistiya ngha ka pag luwa meng, le Kulli ɗag nang le ni ye og nghang ɗeshiliya, ko nji bin aɓa agkuntumo, ko nji ri aloro. Ngha nina agh ngoro, ate a shin nghang ga nga pag ga.¹⁶Samel nah, "Ke mang a ihli nang, ngha Yahweh wara ɗag wo, le pilla ɓa shiɓi muro agh? ¹⁷Yahweh pagno ga nah ih pag ga. Yahweh wara ag njeh egh a boh le pahne ɓwa sa ne- a bin Dauda.¹⁸Ate ni a og gih Yahweh ya le ni suhli yehlula le a muri Amalek agh, ngha nina agh pagno ga ni kyari. ¹⁹Yahweh ka kpaɓ weh ni Israila ka pih aɓa Filistiya a bung, le kaberi ya a weh ni amuno nga ɗig ni meng. Yahweh ye ka pah aɓa tahluwa le Israila a bih aɓa Filistiya.²⁰"Le Saul kpah sahra njahli le ngoɓong wolle dudug ate atenana le Samuel. Masso nyha uwo a ri ya, ate ni lih gilih a yeh kara ye ya, ko ni duh egh ya. ²¹Ɓameh zu a bin Saul le shina yangha a gansa dudug, nah yi, "Shina, guro lo ma ngalang ogna gih yo; ntigna usulo lang a beng le nteshina kirang ri atenana ni a waɓarang ngha.²²Ngha nina niɓeniya, njimno, teshi kiro ri gih guro lo ma ngalang, le ih ɓi ntig wo gilihna fitong a dumo. lih ate aka kum masso ro ngha aka wor woro lo agh." ²³Keminiya Saul shiɓa le nah, "Ni ngi lih ya." Keminiya aguro le kpaɓni ɓameh, tighi a tenne, le teshi kiri ri gih yang. Nina agh logho a njahli le ɗigha muri alla.²⁴Ɓameh ngha muna ndah ma lishina a leh; kara tummi bwo; tol muh, yoghi, le ton brodi ni njibongho ni. ²⁵Zuni a dum Saul ni aguro le, le a lih. Le a logho le a wor ni duh egh.

Chapter 29

¹Niɓeniya aɓa Filistiya kpaɓ kwa binmona aɓa tahluwa a Afek, le Israila ɗamma a kari muru ma sahgna ni Jezreel agh. ²Amuna murung le Filistiya ki ɗuro ri aworo tongno ni ri aworo tongno lum le alum; Dauda ni abuna le ɗuro a nzum yang ni Achish.³Le amuna murung le Filistiya nah, "Mang aɓa Ibrani ni ki pagha ba?"Achish nah yi anshile amuna murung le Filistiya, "Dauda ni ga agh, guro le Saul, murung le Israila, ɓeni ngha ni meng akara ni kwa ni ya, ko abogho ni, le ni kumi ni gi mashihra agh logha ri zu le binang zuni ni kyari ya?"⁴Keminiya amuna murung le Filistiya pag yehlula ni mo le nah, "Tutti ɓeh ih ɓi nyera ba a pih ya. Ni ih wor ni sung a luwa agh, ate ih pil ɓa shiɓi musung a kunbang wol rung. Ate ni yellang sa ih kumni agha bin telelah le ngha nyha nji ri wol nluo aɓa tahluwa lesung ni ya agh?⁵Dauda ni ga ɓeni a tuh yi ngya ni tah ngwang, ki nah, 'Saul wolla nluo aworo tongno lum, le Dauda wolla aworo tongno le alum lum'?"⁶Le Achish gor Dauda le nah yi, "Ni ɗigna le Yahweh kwa, a woni ɓayong maɓonna, le a shina lang ngha woro lo ni nyere lo ni meng a ntiri aɓa tahluwa agh ɓonna; ate ni kum gimashihra ro agh logha ri kareni a zuni binang zu a kara ni kyari ya. Ngho te kwa agh amuna murung ni ag muro agh. ⁷Nina agh nyere a woro a ololo, ate ka lushi yeh amuna murung le Filistiya agh."⁸Dauda nah yi Achish, "Keminiya mang pagha? Mang a kuma ri guro lo ke logni ha zuni ni kyari ya, ke ni ngi kah a luwa le wol rung ni aɓa shiɓi muri telelah lang murung ngha?" ⁹Achish pilla le nah yi Dauda, "Nyerina ni awo ngha gerenteng a njiang ninga malaika le Kulli; ngho te kwa agh, amuna murung le Filistiya nah, "Ɗigna ni ih kah luwa ni sung ngha.'¹⁰Niɓeni nina agh log niberi ni aguro le telelah lo aɓeni zu ni weh ya; nlog niberi ngha nkum poshibang ngha le nworo." ¹¹Nina agh Dauda log niberi, ini ni abuna le le a nyera njehni aɓa Filistiya ɗig nghang ngha. Keminiya aɗa Filistiya woro a Jezreel.

Chapter 30

¹Gire pagha ngha David ni abuna zuna Ziglag a kara ma tahro agh, aɓa Amalek wara zu ponna agiri a Negev ni a Ziglag. Ah kpar Ziglag le a pingshi, ²ni bolla amenah ni ɓeni kwa a yeh, amakyena kpaɓni amagula kwa. Ni a wolnluo ɓng ngha, keminiya ah pon yang a wori.³Ngha David ni abuna le zuni a lahmagula agh, ah pingshine, amah yang, amuna buna leyang, ni amuna ngalang leyang ngha ah ponna yang guro. ⁴Le David ni aɓayong ni nini ya logshi gih yang ɓua ha masso ɓua nyha uwo agh.⁵Amaleh David ɓahri ya ah ponna yang aguro, Ahinoam ma Jezreel, ni Abigail maleh Nabal ɓa Carmel. ⁶David ngha ni giganshina dudug, ate aɓayong ngha ki waɓtele ɓuhyi ni tahli, ate aɓayong pagna yehlulla a bongho, veni kwa agh ate amuna buna le ni amuna ngalang; keminiya David tengshi yahli ri Yahweh, Kulli le.⁷David nah yi Abiathar muna Ahimalek, malah, "Njimno, zuni nghang ephod a ba." Abiathar zuni yi David ephod. ⁸David jimma bin Yahweh ate njere ki nah, "Ngha mpirah buno amanyiɓih ni ya, ni bol yang?" Yahweh pil yi, "Pir yang, ate ni njiteng ngha aka bol yang, le aka kuma aga kwa agh."⁹Nina agh David woro, ini ni abuna worotongno lum topurmwoh aɓeni nini ya; ah zu a bin minɓangha muru Besor, ba aɓeni a ɗagha nzumo agh vig nghang ngha. ¹⁰Keminiya David tang pir yang, ini ni abuna worotongno ihne;ate worotongno ɓahri tangna nzumo. Aɓeni ni tengkurrung ni gan ɗura nji gini minɓangha muru Besor.¹¹Ah kumna ɓa Egypt a ɓabang le a zuni mo bin David; Ah pih brodi- lih, ah pih muru- nuh; ¹²le ah pih min kunli kek le gorih ni min hagrah raisin. ngha wara lih gilih kum masso agh, ga pag yi ya ni lih gilhna ke ih nuh muru agh ha akara tahro ni aduh tahro.¹³David nah yi, "A woni mami yang? Nji yebbang ni pur nghang?" Nah, "Mini basadeng le Egypt, guro le ɓa Amalek; telelah lang ɗag nghang ate akara tahro ni ɗur agh nongna konno. ¹⁴Sa iɓgiri a Negev le Kereth ni ga pag mami Judah agh, ni a Negev le Caleb, ni pingshi Ziglag."¹⁵David nah yi, "Aka zuni meng a bin njibunno le aɓa iɓgiri ni? Ɓa Egypt ye nah, "Kaniyi nghang giri ni Kulli ih ni awo wolnluyang ko ɓungshi murang bin telelah lang ngha, nga zuni weh ha bin njibunno le amanyiɓih ye."¹⁶Ngha ɓa Egypt zuni ni David be ya, amanyiɓih ye nongna njeh kwa ki lih ni nuh ni pag njibunno ate agiponna ni ah ponna njeh le aɓa Philistine ni njeh Judah agh. ¹⁷David kpar yang ni luwa ni kapolla le kara ni kpah nghang ngha. Ɓwa mwoh nyha aɓɓah, se abuna worotongno ihne, aɓeni muri logghah agh ɓangha.¹⁸David agna aga kwa aɓa Amalek pon ngha; le David ashina amahmi ɓahri. ¹⁹Guɓung nyha ɓor agh, ko makyena ko magula, ko muna buna ko muna ngalang, ko agiponna, ko guɓung ni amahyiɓih tollo a temuyang ngha. David nyenna ni ga kwa agh. ²⁰David tolla anjuh kwa ni andah, mama abune pira wori a dum anshile agiluwa agh. Ah nah, "Agiponna le David ni ga."²¹David zuna bin abuna ni worotongno ɓahri, aɓeni ni tengkurung a kuratye ya agh, anshile aɓeni tigha a ɗigha aminɓangha muru Besor agh. Aɓayong ni wora dum abuna ate lungri ni David ni aɓayong ni nini ya. Ngha David zuni bin aɓayong ni ya magh yang kun. ²²Le aɓayong mashihra kwa ni aɓayong manangna a ntiri aɓeni worni David agh nah, "Ate aɓeni ni wor ni sung, nina agh ni sa pah yang guɓung a ntiri aga shi pon ngha. Ningo te ya, ɓeni kwa agh logle billi mahmi ni amuni wori."²³Le David nah, "Ɗigna ni nga pag giri ninga agh, amuna ngyang, ni ga kwa Yahweh pahsung ngha. Tigna sung ni ni pah amanyiɓih aɓeni zu yi sung ngha a bih sung. ²⁴Yang ka teshikiri ro a muri tenana ni? Ate gi gaɓna ngha a temuri aɓeni kehna luwa agh, nina ɗeshiliya gaɓe ka pag nina a bin ɓeni kwa lelbang a ri giluwa agh; Ah gaɓih le a gaɓi mwoh." ²⁵Ɗigna nina logha ri kara wo zun ni kyari, ate David tigne ɗig gigilla ni gibilla a Israel.²⁶Ngha David zuni a Ziglag agh, tahshibang ni giponna ɓaɓa bin aɓa tenna le Judah, bin aɓih, ki nah, "Nshina, gipahna ate muyong a ntiri gi ponna bin aɓa shiɓi muri Yahweh." ²⁷Ɗeshiliya tahshibang ni aɓaɓa bin aɓa tenna aɓeni a Bethel agh, ni a bin aɓeni a Ramoth nji gangrah agh, ni a bin aɓeni a Jattir agh, ²⁸ni a bin aɓeni a Aroer agh, ni bin aɓeni a Siphmoth, ni a bin Eshtemoa.²⁹Ɗeshiliya tahshibang ni ɓaɓa a bin aɓeni a Rakal agh, ni bin aɓeni a lahmagula aɓa Jerhmeel, ni a bin aɓeni a lahmagula le aɓa Ken agh, ³⁰ni bin aɓeni a Hormoh agh, ni bin aɓeni a Bor Ashan agh, ni a bin aɓeni a Athak, ³¹ni a bin aɓeni a Hebron ngha, ni abang ni kwa Dauda kanangiri ni abuna pagle ki kah nghang ngha.

Chapter 31

¹Niɓeniya aɓa Filistiya pag luwa ni Israila. Abuna le Israila ɓangha ke kpah njahli wuh a nkonno Gilboa. ²Aɓa Filistiya pir Saul ni amuni. Aɓa Filistiya wol nluo Jonathan, Abinadab, ni Malki-Shua, amuni. ³Luwa egh dungri Saul, le ɓa tah muni kumi. Yangha abin konna dudug ate muyang.⁴Le Saul nah yi ɓa bol yi tongngho, "Uɓ garabwo lo le a shuang ni. Nyha nina agh le ashuanguɓuh ka zu le ka ɓih nghang." Keminiya ɓa bol yi tongngho ni pag nina agh, ate yang ngha ih ɓang ngoɓong. Nina agh Saul tol garabwo le kanangiri shua muri. ⁵Ngha ɓa bol yi tongngho shinni ih Saul wuhna agh, shua muri a njinjere mwoh agh wuh nini. ⁶Nina agh Saul wuhna, amuna buna le tahro, ni ɓa bol yi tongngho- abuna ni kwa ni ya wuh a kara wo mwoh.⁷Ngha abuna le Israila aɓeni nji gini mamona le ɓa ɓongrong, ni aɓeni a nzum Urdu shinni ih abuna le Israila ɓangna agh, le ih Saul ni amuni wuhna agh, a ɗag alah magula leyang a ɓangha, le aɓa Filistiya zu ɗigha be. ⁸Le zu ngha bang kohri, aɓa Filistiya zu a pon giluwa le aɓeni wuh agh, a kummo Saul ni amuna buna le tahro wuhna a muri Nkonno Gilboa.⁹A kashi muri ni pushiyi agiluwa le, le a tutti aɓa kuntumo a njeh Filistiya kwa ni kuntumo a bin ɓang akuli leyang ni aɓayong kwa. ¹⁰A tigha agiluwa a bin gushi Ashterot, le a gyer giri a ri ngarung le lah magula le Beth Shan.¹¹Ngha aɓa ɗigna a Jabesh Gileyad ogni ga aɓa Filistiya pagni Saul agh, ¹²abuna ɓa tahluwa kwa logho le wor ni duh ke tol ngiri Saul ni mami amuni ni a gyera Beth Shan agh. A wora a ke pingshi yang a Jabesh. ¹³A tol amuh leyang le lingsa a tinna ngung tamarisk a Jabesh, le gonno ma akara tonɓahri.

1 Kings

Chapter 1

¹Ngha Dauda yahyina le pagna abogho dudug, a vulliyi ni givulliyi rung, keminiya tahɓi ngha wa ganni. ²Nina agh aguro le nah yi, "Ih ɓi shi al yi telelah lesung murung bata nsari. Ih ɓi paghi murung tumo ni konna temuri. Ih ɓi nongha girikahri ate ih tig telelah lesung murung ni ki og tahɓi ya."³Nina agh le a al muna ngalang ma ɓor nsari a yeh anjang le Israila kwa. A kum Abishag ma Shunam le a zuni bin murung. ⁴Muna ngalang nghe ɓor nsari dudug. Paghi murung tumo le konna temuri, keminiya murung ni yeri ya.⁵A kunbang nghe ya, Adonijah muna Haggith logshina muri, ki nah, "Nga ɗig murung." Nina agh gilliyi muri anyeh gwoh piri ni aɓa kogpiri ni abuna woro ɓahri pur lum ni ka wora dumi ya. ⁶Tehri ni pa sahghi, ki nah, "Palang ke a pag ga ko go wo agh?" Ɗeshiliya Adonijah ɓayong ma ɓor deng ni, a ɓilla kpah teh Absalom agh.⁷Pahne Jowab muna Zeruiya ni Abiathar malah. A kuratye le a angni. ⁸Keminiya Zadok malah, Benaiya muna Jehoiyada, Nathan ɓa agkuntumo bin Kulli, Shimei, Rei, gara abuna aɓeni mami ni ya ni kuratye Adonijah agh.⁹Adonijah ɗahri njuh, ndah, ni muna ndah ma lishina a bin tahli Zoheleth, mama kahri En Rogel agh. Gorra amuna tehri kwa, amuna murung, ni abuna le Judah kwa, aguro le murung. ¹⁰Keminiya ni gor Nathan malah, Benaiya, gara abuna, ko muna tehri Solomon agh.¹¹Le Nathan nahteng ri Batsheba ngih Solomon, ki nah, "Ni a ogho ih Adonijah muna Haggith ɗigna murung ngha, le Dauda telelah lesung ni yeri teɓi ya agh? ¹²Ngha nina niɓeniya ih ɓi nwaɓoh gipagna, nina agh le sa ashi usulo lo ni usulo le muno ma buna Solomon.¹³Ingna bin murung David; a nah yi, 'Telelah lang murung, ni a woro a kaniyi guro lo giri, "A njiteng Solomon muno ni ka nongmurung a nzumo agh, le ih ɗigha muri ngungmurung lang ngha?" Le palang ke Adonijah ki nongmurung?' ¹⁴Ngha awo ngha be awo waɓih ni murung ngha, Nga ingna a nzumo nga ɗumo atenana lo ngha nina."¹⁵Nina agh Batsheba ingna a kangna le murung. Murung nghe yahyina dudug, le Abishag ma Shunam ngha ki paghi tumo. ¹⁶Batsheba gungho le ɗum gusso dum murung. Le murung nah, "Mang awo alla?" ¹⁷Batsheba nah yi, "Telelah lang, a kaniyi ne guro lo ni Yahweh kulli lo, ki nah. 'Ni njiteng Solomon muno ka nongmurung a nzumoh, le ih ɗigha muri ngungmurung murung lang.'¹⁸Niɓieniya, shina, Adonijah ni murung, le weh, telelah lang murung, ni yeri teɓi ya. ¹⁹Ɗahrina ni andah dudug, amuna ndah malishina, ni anjuh, le gorah amuna murung kwa, Abiathar malah, ni Jowab magula le aɓa tahluwa, keminiya ni gor Solomon guro lo agh.²⁰Temuro te ya, telelah lang murung, njih Israila ngha kwa a ro, ki lelle ate a waɓih yang ɓeni ka ɗigha muri ngungmurung murung a nzumo, telelah lang. ²¹Nyha nina agh le ih ka pagha, ngha telelah lang murung nongni akahyi agh, ih le meng ni munang Solomon ka ɗig ninga aɓa gimashihra."²²Ngha yangha wa waɓi ni murung ngha, Nathan ɓa agkuntumo bin Kulli ingna. ²³Guro egh waɓih murung, "Nathan ɓa agkuntumo bin Kulli ngha ba." Ngha iingnini dum murung ngha, gungha dum murung ni kundumi njahli.²⁴Nathan nah, "Telelah lang murung, a waɓna, 'Adonijah ka nongmurung a nzumo, le ih ka ɗigha muri ngungmurung nongmurung lang?' ²⁵Ate wara ni kyari le pahna ɗahra ni andah ma gogna, amuna ndah ma lishina, ni anjuh. Gorah amuna murung kwa, magula le aɓa tahluwa, ni Abiathar malah. A yangha a lih ni nuh a dumi, le ki nah, 'Ih ɓi murung ɗig njah!'²⁶Keminiya ate meng, guro lo, Zadok malah, Benaiya muna Jehiyada, ni guro lo Solomon, ni gor sung ngha. ²⁷Ih telelah lang murung pagna aga kwa ni ya ni waɓih sung ngha le, aguro lo, ɓeni ka ɗigha muri ngungmurung murung a nzumi ya?"²⁸Le murung Dauda pilla le nah, "Gor Batsheba ih nyera binang." Zu a kundum murung le tangha a dum murung. ²⁹Murung kaniyi giri le nah, "Ni ɗigna le Yahweh, ɓeni ashi- minlimang kwa a yeh agana kwa agh, ³⁰ngha ngi kaniyi no giri ni Yahweh, Kulli le Israila, ki nah, 'Solomon muno ka nongmurung a nzumang, le ih ɗigha muri ngungmurung murung a tukusang,' Nga pag ga ni kyari." ³¹Le Batsheba gungho le vul kundumi a njahli le ɗum gusso bin murung le nah, "Ih ɓi telelah lang murung Dauda ih ɗigha ha ke kene!"³²Murung Dauda nah, "Gor nghang Zadok malah, Nathan ɓa agkuntumo bin Kulli, ni Benaiya muna Jehoiyada." Nina agh a zu a dum murung. ³³Murung nah yi yang, "Ntol ni yong aguro le telelah leyong, le tig Solomon munang muri piri lang, le ntolli nkeni a Gihon. ³⁴Ih Zadok malah ni Nathan ɓa agkuntumo bin Kulli ih ɗahri murung muri Israila, ntong njem njuh le n'nah, 'Ih murung Solomon ɓi ɗig njah!'³⁵Le nga kuratye nzumo, le ih ka zu ih za ɗigha muri ngungmurung murung lang; ate ih ɗig murung a tukusang. Ntolle ih ɗig murung muri Israila ni Judah." ³⁶Benaiya muna Jehoiyada pil yi murung, le nah, "Ih ɓi ɗigha nina! Ih Yahweh, Kulli le telelah lang murung, ih tighi nina. ³⁷Ninga mama Yahweh ngha ni telellah lang murung ngha, nina agh ih ɓi ɗigni Solomon nina, le ih tig ngungmurung murung ih gulo ih uwor mami ngungmurung murung le telelah lang Dauda."³⁸Nina agh Zadok malah, Nathan ɓa agkuntumo bin Kulli, Benaiya muna Jehoiyada, ni aɓa Kerethi ni aɓa Pelethi woro ke tig Solomon a muru piri le murung Dauda, a zuni mo a Gihon. ³⁹Zadok malah tol njeme murun agungri le ɗahri Solomon. Le a tong njem njuh, le aɓayong kwa nah, "Ih ɓi murung Solomon ɗig njah!" ⁴⁰Le aɓayong kwa kuratye, le a dal ni ndundwara ni binmurubang magula, nina agh ngunjah jigra ni gih.⁴¹Adonijah ni abiri ni kwa a bini ya oghi ngha a malli lih gilih ya. Ngha Jowab ogni gih njem njuh agh, nah, "Palang ninga salala ngha nghang a ntiri lah magula agh?" ⁴²Ngha yangha wa nahteng ngha, Jonathan muna Abiathar malah zu. Adonijah nah, "Ingna zu, ate awo ni ma yarata le zuni kuntumo ma ɓonna."⁴³Jonathan pilla le nah yi Adonijah, "Telelah lesung murung Dauda tigna Solomon murung, ⁴⁴le murung tuttina nini Zadok malah, Benaiya muna Jehoiyada, ni aɓa Kerethi ni aɓa Pelethi. A tigna Solomon kog piri le murung. ⁴⁵Zadok malah ni Nathan ɓa agkuntumo bin Kulli ɗahrine murung a Gihon, le a pura be ni binmurubang, nina agh lah magula ngha a yeh salala. Ga ni pag jollo ni a og ga.⁴⁶Ɗeshili ya, Solomon ngha ki ɗigha muri ngungmurung murung le ɗighamuribang, ⁴⁷Ɓuhro muri ya, aguro le murung zu za moshi telelah lesung murung Dauda, ki nah, 'Ih Kulli lo tig lulli Solomon ɓoro uwor lullo, le ih tig ngungmurung murung le ih gulo ih uwor mamo.' Le murung gungho a muri alla. ⁴⁸Murung nah ɗeshili, ' Mossoni ni Yahweh, Kulli le Israila, ɓeni pahna ɓwa ih ɗigha muri ngungmurung murung a kara ni ya, le ih njyang shinne.'"⁴⁹Le ngoɓong bolla abiri le Adonijah kwa. A logho a tangha le ɓeni kwa agh wor woro le. ⁵⁰Adonijah ɓangna ngoɓong le Solomon le logho, woro ke tol njeme ni bin deshile ɗahra agh. ⁵¹Le a waɓih Solomon, ki nah, "Shinna, Adonijah ngha ki ɓang ngoɓong le murung Solomon ate ke tol njeme ni bin deshile ɗahra agh, ki nah, 'Ih ɓi murung Solomon kaniyi nghang giri ni kunduna sang ih ni wol nlue guro le ni garabwoh agh.'"⁵²Solomon nah, "Ngha ih ka ɗum muri pyerina ɓayong ma ɓonna agh, nyongmuri nyha mwoh ka kpah njahli ya, keminiya a kum gimashihra ri le, ih ka wuh." ⁵³Nina agh murung tutti abuna, aɓeni pushi Adonijah a bin deshile ɗahra. Zu le gungha njeh dum murung Solomon, le Solomon nah yi, "Wora liyo."

Chapter 2

¹Ngha kara nluo le Dauda tollo ɗigni ya, lag muni Solomon, ki nah, ²"Myang ngi woro a njinjere le ngunjah kwa. Tengshi ro, ngha nina agh, le a ɗum muro ɓabura. ³Bol alagbang le Yahweh Kulli lo ate aka ginya njinjere le, bil gigilla le, alagbang le, agi waɓna le, ni ogrung gigilla, awo tig njioh ri ga a nyonglo a gigilla le Musa agh, nina agh kum mosso a yeh ga kwa awo pag ga, ba kwa a wor nghang ngha, ⁴ate Yahweh ka ɗungshi tenana le mama waɓa murang ngha, ki nah, 'Ngha aminkahwo tig njih yang shin gipagna leyang, ari ginya dum mang ni njiteng ni yahli yang kwa ni minlim yang kwa, ni awo ɗag te kum ɓwa muri ngunmurung murung le Israila agh.'⁵Nyerina ga ɗeshili Jowab muna Zeruya pag nghang ngha, ni ga paghi amagula luwa le Israila ɓahri ya, Abner muna Ner, ni Amasa muna Jether, aɓeni wol nluo yang ngha, soɓna nkilla luwa a kunbang ma ololo le tigna nkilla luwa ari nguri ɓung le ni ari kuhra ni a kushi ya. ⁶Mpag nimo ri yeriteng leyong ni n'alliya, keminiya ke ih ɓi nɗag mbuh nyongmuru ih ɓi wora a nluo ololo agh⁷Nina kwa agh, nɗum shin gi-enna ri amuna Barzillai ɓa Gileyad, le nɗag yang a ntiri aɓeni ka ɗigha bin lih gilihna leyong ngha, ate a zuna binang ngha ɓangni ri Absalom muna teh yong ngha.⁸Nshina, yangha ni yong Shimei muna Gera, ɓa Banyamin ni Bahurim agh, ɓeni tang nyom mang a kare ni ngi kahni Mahanyim agh. Shimei zu ka lungri ni meng a Jordan, le kaniyi giri ni Yahweh, ki nah, "Ni ngi wol nluo ni garabwoh agh.' ⁹Ngha nina niɓeniya, ke ih ɓi nɗaghi woro ni mfungshiya agh. Nyongni abuna ɓuna ɓa yeriteng, le nga yeri ga pagha mpaghi ya. Nga zuni mbuh nyongmuri a nluo ni nkilla."¹⁰Le Dauda nongho ni akahyi le a lingshi lah magula le Dauda. ¹¹Akara ni Dauda nongni murung muri Israila agh ngha woro ɓahri. Nongmurung bogho tonɓahri a Hebron le ma bogho woro mwoh pure lum pur tahro a Jerusalem. ¹²Le Solomon ɗigha muri ngungmurung murung le tehri Dauda, le nongmurung tang ngingang.¹³Le Adonijah muna Haggith zu a bin Batsheba ngih Solonon. Batsheba nah, "A zuna ololo?" Pilla, "Ololo." ¹⁴Adonijah nah, "Myang ni ga nga waɓoh agh." Nina agh nah, "Waɓa'" ¹⁵Adonijah nah, "A yerina ni ɗighamuribang nghe ya mameng ni, le Israila kwa tigna njih yang rang nga ɗig murung. Keminiya agiri ariyina, le ɗighamuribang nghe ya a pahne muna tehrang ni, ate mama ni pura bin Yahweh.¹⁶Niɓeniya myang ni jimma mwoh a bino, le ka pil nghang kundumo agh." Batsheba nah, "Waɓa." ¹⁷Adonijah nah. "Kukushi nahteng ri Solomon murung, ate ni ih pil nzumi a kundumo agh, nina agh ate ih peng Abishag ma Shunam ih ɗig mahmang." ¹⁸Batsheba nah, "Yarata, nga nahteng ri murung."¹⁹Ngha nina agh Batsheba wora bin murung Solomon ate waɓ tele Adonijah. Murung logho kumi le gungha dumi. Le ɗigha njeh muri ngunmurung murung le tigha a zuni ngunmurung murung ate ngih murung. Batsheba ɗigha a bih malih. ²⁰Le nah, "Myang ngi alla nga jim mingiri bino, ate ni awo pil nzumo a dum mang ngha." Murung pil yi, "Ihla, ngyang, ate ni ngi pil nzumang a kundumo agh." ²¹Ngih nah, "Ih a pih Adonijah muna tehro Abishag ma Shunam ih ɓi tagha lah mahmi."²²Murung Solomon pilla le nah yi ngih, "Palang ke a jim Abishag ma Shunam ate Adonijah? Palang ke ni a jim ɗighamuribang temuri ɗeshili ya, ate ini nyemmang- ate muri,ate Abiathah malah, ni Jowab muna Zeruya?" ²³Murung kaniyi giri ni Yahweh, ki nah, "Ih Kulli paghi nina a binang, ni ɓuhro ɗeshili, ngha Adonijah ni waɓ ga a muri usulo lang kanangirang ngha agh.²⁴Ngha nina niɓeniya ni ɗigna le Yahweh kwa, ɓeni bollang tigha muri ngunmurung murung le tehrang Dauda ngingang ngha, le ɓeni gil nghang lah ninga mama ogni rung ngha." ²⁵Nina agh murung Solomon tahshi Banaiyah muna Jehoiyada, le Benaiya kum Adonijah le wol nlue.²⁶Le ri Abiathar malah agh murung nah, "Wora Anathot, a ɓabang lo, A pyerina ke a wuh, keminiya a kunbangni ya ni ngi wol nluo agh, ate a tolla doroshi le Yahweh MurungKulli a dum tehrang Dauda le a ganna a njinjere ni kwa tehrang ganni ya." ²⁷Nina agh Solomon piriyi Abiathar a ɗig malah le Yahweh, ate mama ih ɗungshi tenana le Yahweh, mama woro waɓah kon ɓa leh Eil a Shiloh agh.²⁸Kuntumo egh zu a bin Jowab, ate Jowab kurratye Adonijah, ngho te ya ni kurtye Absalom agh. Nina agh Jowab ɓangha kena a tent le Yahweh le ke tol anjeme bin ɗahra agh. ²⁹A waɓih murung Solomon ih Jowab bangna kena a tent le Yahweh le yangha a kahri deshile ɗahra. Le Solomon tahshi Benaiya muna Jehoiyada, ki nah, "Woro, a wol nlue."³⁰Nina agh Benaiya zu a gungri le Yahweh le nah yi, "Murung nah, 'Pura nji bang.'" Jowab nah, "Oh o, nga wuh a ba." Nina agh Benaiyah nyerra bin murung, ki nah, "Jowab nah al la ih wuh a bin deshile ɗahra." ³¹Murung nah yi, "Pag ninga mama waɓ ɓa. Wol nlue a lingsa ate aka tol nghang ni ɓa leh tehrang nkilla ni soɓoh tekushi nyha nghang agh.³²Ih ɓi Yahweh nyer ni nkilla le a muri. ate mama nyha a yere le tehrang Dauda wolla abuna ɓahri maɓonna ni njiteng lkanangiri ya le wol nluo yang ni garabwoh, Abner muna Ner, magula le aɓa tahluwa le Israila, ni Amasa muna Jether magula le aɓa tahluwa le Judah. ³³Nina ih ɓi nkilla leyang ih nyerra a muri Jowab ni a muri aminkahyi ha ke kene. Keminiya bin Dauda ni aminkahyi, ni ɓa leh ni ngunmurung murung le, ih ɓi ololo pura bin Yahweh ha ke kene."³⁴Le Benaiya muna Jehoiyada wor ke wol nluo Jowab. Lingshi a leh a ɓalusung. ³⁵Murung tig Benaiya muna Jehoiyada muri aɓa tahluwa a tukushi, le tig Zadok malah a tukushi Abiathar.³⁶Le murung tahshibang a gor Shimei, le nah, "Ɓaghi muro lah a Urushelima le a ɗigha be, le ka woro woni bang maɓi sa agh. ³⁷Ate kareni a puri, a ɗur ɓongrong Kidron agh, yeri ni njiteng ih aka wuh. Nkilla lo ka ɗigha a muro." Nina agh Shimei nah yi murung, "Ga a waɓ ɓa ɓonna. Ninga mama telelah lang murung waɓ ɓa, guro lo ka paghi nina." ³⁸Nina agh Shimei ɗigha Urushelima akara dudug.³⁹Keminiya a malla le abogho tahro agh, aguro le Shimei ɓangha wora bin Achish muna Maakah, murung Gath. A waɓih Shimei, ki nah, "Shinna, aguro lo ngha a Gath." ⁴⁰Le Shimei logho, eɓɓa muri mbuljeng le wora bin Achish a Gath ka al aguro le. Woro ke pushi aguro a Gath nyerni.⁴¹Ngha a waɓni Solomon ih Shimei pura Urushelima kena Gath le nyer agh, ⁴²murung tahshibang a gor Shimei le nah yi, "Ni ntigho a kaniyi giri ni Yahweh ni waɓkuno, ki nah, 'Yeri ni njiteng ih a kareni a puri le a wora bang ma sa agh, ni njiteng aka wuh agh'? Le a nah nghang, 'Ga n'og ga ɓonna.'⁴³Palang ke ni a tangha muri kaniyi giri lo bin Yahweh ni lagha ni mpoh agh?" ⁴⁴Murung ye nah yi Shimei ɗeshili, "A yerina a yahlo agimashihra ni kwa a paghi tehrang Dauda agh. Ngha nina agh Yahweh ka nyenni gimashihra egh a muro.⁴⁵Keminiya murung Solomon ka mosso le ngunmurung murung le Dauda ka tangha a dum Yahweh ha ke kene." ⁴⁶Le murung tig Benaiya muna Jehoiyada. Puro ke wol nluo Shimei. Nina agh ɗighamuribang nghe tangha a bih Solomon.

Chapter 3

¹Solomon kpaɓ muri ni Fir'auna murung Masar a nji bin njuwula. Tol muna Fir'auna le zuni mo a lah magula le Dauda ha malli ɓag lah ma kanangiri, leh Yahweh, ni garung kangni Urushelima. ²Aɓayong ki pah ɗahra a bin ɓangKulli, ate lah nyha sang a ɓagha ate lulli Yahweh ya. ³Solomon ɗum agnjiung le ate Yahweh ari ginya a lagha le Dauda tehri, keminiya ih pah ɗahra ni pingshi murun ma sunsunang a bin ɓangKulli.⁴Murung wora Gibeyon ka ɗahra be, ate ini pag bin ɓangKulli magula a be. Solomon pahna aɗahra pingshina woro tongno lum a muri deshile ɗahra. ⁵Yahweh pura ri Solomon a Gibeyon ni duh a loro; nah, "Ihla! Mang nga poh?"⁶Nina agh Solomon nah, "A ɗumna ogrung ma njiteng magula bin guro lo, Dauda tehrang, ate gingna dumo a njere maɓonna, a njiteng, ni a yahlung kpanana. A tigna ate muri ogrung njiteng magula ni le a pahne muna ih ɗigha a muri ngungmurung murung le ni kyari.⁷Niɓeniya Yahweh Kulli lang, a tigna guro lo murung a tukushi Dauda tehrang, keminiya mini muna makehna. Ni nyeri pagha ni nga puri ko nyere ya. ⁸Guro lo ngha a ntiring aɓeni a tol agh, aɓayong magula, gogho dudug gan bangha agh. ⁹Nina agh pih guro lo yahlung yeri giri ih ɓi waɓih aɓayong lo njuoh, nina agh ih nga gaɓ ntiring maɓonna ni mashihra. Ate yang ka gan waɓih gogho ngi aɓayong lo ni njuoh?"¹⁰Jimmah le Solomon ni poshina MurungKulli. ¹¹Nina agh Kulli nah yi, 'Ate a jimna ga agh le ni a jim ɗig njah temuro ko gikunna ko usulo le aɓa shiɓi muro agh, keminiya a jimna ate muro yeri giri bin ɗum njiteng. ¹²Shina, niɓeniya nga pag ga kwa a ihli nang ngha a jim nang ngha. Nga poh yahlung yeriteng ni yerigiri, mama le ɓwa nghang nyha pa ninga weh ya, le ɓwa nyha nghang mwoh ka logha nzumo ninga weh ya.¹³Nye nwara mpoh ga ni a jim ma agh, gusso kpaɓni gikunna, nina agh ih ɓwa nyha a ntiri amurung ninga weh ya a yeh akara lo kwa. ¹⁴Ngha aka bil njinjere lang ri tigha alagha lang ni alagbang lang, ninga mama tehro Dauda gingni ya, le nga nonna akara lo."¹⁵Le Solomon logho, le shina, ih loro ni. Zu a Urushelima le tangha a dum doroshi le ogrung le MurungKulli. Pah ɗahra pingsa ni ɗahra ololo, le pag njibuno ate aguro le kwa.¹⁶Le amenah ɓahri aɓeni amah njah ni ya zu a bin murung le tangha dumi. ¹⁷Ɓamah mwoh nah, "Oh, telelah lang, ɓamahni ni meng ɗigha a lah mwoh, le mɓil muna shi sung ngha nini a leh.¹⁸Gire pagha a kara ma tahro nzumo ni mɓilli muna agh, ɓamah ni osso ɓil muna. Shi sung ngha bin mona. Ɓwa nyha sa ni sung a leh ya, keminiya shi sung ni ɓahri kunkolong a leh. ¹⁹Le muna ɓamah ni wuh ni duh, ate nongna muri. ²⁰Nina agh logni ntiring duh le tol munang a giri karang, ngha guro lo nongni ntullo agh, le nongshi a kikili, le nongshi nluo muni a kun kirang.²¹Ngha nlogni ni beri nga uhli munang ngha, wuhna. Keminiya ngha nfashini yarata ni beri ya, munang ni ya, ɓeni mɓil agh." ²²Le ɓamah ma mona nah, "Oh o, mama ni usulo agh ni pag munang, le mama wuh agh ini pag muno." Ɓamah ma kundune nah, "Oh o, mama wuh agh ni pag muno, le mama ki usuli ya munang ni." Ninga ni a waɓni tenana a dum murung.²³Le murung nah, "Mwoh le yong nah, 'Munang ninga ɓeni ki usuli ya, le muno wuhna,' le mamona nah, 'Oh o, muno ni pag mama wuh agh, le munang ni pag mama ki usuli ya." ²⁴Murung nah, "Nzuni nghang garabwoh." Nina agh a zuni garabwoh a dum murung. ²⁵Le murung nah, "Ngaɓ muna mama ni usulo agh a ntiring, le mpih ɓamah ni kande le mpah kande bin mamona."²⁶Le ɓameh ni muni uwo ni usulo agh waɓtenana ri murung, ate yahli ɗungshina ni gi-enna ate muni, le nah, "Oh, telelah lang, mpih muneh ni ki usuli ya, le ke ih ɓi a wol nluo mune ya." Keminiya ɓamah mamona nah, "Ni ih ɗig mamo ko mameng ngha. Gaɓi." ²⁷Le murung pilla le nah, "Pih ɓamah ma kunduna muna ma usulo egh, le ke ih ɓi nwol nlue ya. Ngih ni." ²⁸Ngha Israila kwa ogni tuhnjuoh ni murung pah agh, a ɓang ngoɓong le murung, ate a shinna ih yeriteng le Kulli ngha ri ate tuhna njuoh.

Chapter 4

¹Ngha Solomon ni murung muri Israila agh. ⁴Le aɓeni ni pag amuna murung le; Azariya muna Zadok malah. ³Elihoref ni Ahijah, amuna Seraiya, aɓa nyongli giri; Yehoshafat muna Ahilud ɓa pong gi waɓna. ²Le Benaiya muna Yehoyada ini pag magula le aɓa tahluwa. Le Zadok ni Abiyata ni pag amalah.⁵Azariya muna Nathan ni ɗigha muri amagula; Zabud muna Nathan ni pag malah, ini ɗeshili ɓih murung ni ɓa waɓih gipagna. ⁶Ahisher ni pag ɓa shinmuri agi pagna ma ɓa lah; le Adoniram muna Abda ni a tigha muri aɓa pagtumo a tenne.⁷Solomon ngha ni aɓayong lumpur ɓahri ɗigha muri aɓa Israila kwa, aɓeni ka zuni yi murung gilih ni ɓa lamurung kwa agh. Eni kwa agh ngha ni shienri ni ih zuni ni gilih a bogho agh. ⁸Le alulli yang ni ga: Ben-Hur, a nkonno Ifraimu: ⁹Ben-Dekar, a Makaz, ni a Shalim, Beth-Shemesh ni Elon Beth hanan agh: ¹⁰Ben-Hesed a Aruboth (binini ni Soko ni nshile njeh Hepher);¹¹Aminadab –ni Naphoth Dor (Ini tig Taphath muna Solomon a lah); ¹²Baana muna Ahilud, a bini ni Taanach ni Megiddo, ni Beth Shan kwa, mama a giri kahri Zahtanah ni a binjeh le Jezreel, logha Bethshean kena Abelmeholah, ha sanna a ba a nzum Yokmeyami. ¹³Ben-Geber, ni Ramoth Gilayad agh, (nji aleh amuna Jair amuna Manasseh ni Gileyad agh mami ni), mami ni ɗeshili ga bolli njih Argob ni Bashan agh, alah magula woro tahro ni a kangni ni ngaru ni kunkangna ma tagula agh. ¹⁴Ahinadab muna Iddo ni a Mahanaim agh;¹⁵Ahimawaz ngha a Naphtali; ini osso tol Basmath muna Solomon tigha lah: ¹⁶Baana muna Hushai, ini ni njeh Ashiru ni Benyalot, ¹⁷Jehoshafat muna Faruwa, ni a Issaka agh;¹⁸Shimai muna Ela, ngha a Banyamin: ¹⁹Geber muna Uri, ini a njeh Gileyad, a njeh le murung Sihon le aɓa Ammoriya, ni murung Og ma Bashan; le ini ih pag makushi ni mwoh a njeh egh ya.²⁰Yahuda ni Israila gogho ninga njisalang kunsalang magula, a lih, a nuh a pag binmurubang. ²¹Le Solomon nong murung a muri anjeh egh logha ri salang ha njeh le aɓa Filistiya, ni njang ma Masar. A zuni agipahna, ni pag yi Solomon tumo a yeh akara usulo le kwa. ²²Gikuna gilih le Solomon ma kara mwoh agh muh maɓonna ma pyeshina woromwoh pur lum, ni agi lih ni a bangha shisa woro tahro agh, ²³muri andah ma lishina lum, ademndah woromwoh mama a tolla bin lelle ya, ni anjuh woro tongno, ɗeshili ni ambamma, anjah, ambamma mabuna, ni anguɓu ma lishana.²⁴Ate yangha ni ɗigha muribang muri kasa njeh egh kwa a nji gini salang, logha ri Tifsah ha kena Gaza agh, a muri amurung ni kwa nji gini salang ngha: le kumna ɗigna ololo nib a kwa kangni ya. ²⁵Yahuda ni Israila ɗigna ololo, le ɓeni kwa agh ɗigna magri a tinna ngung le ni tinna ngung gorih le, logha Dan ha kena Biyersheba, a yeh akara le Solomon kwa.²⁶Solomon ngha ni apihri ma nyeh gwoh le woro tongno lum lum ihne ni aɓa kogpihri woro tongno lum lum pure ɓahri. ²⁷Le amagula wo kwa agh ka zunih Solomon gilihna, ni ate aɓeni ki zu a bin lih gilih le Solomon agh, ɓeni kwa agh ni shienri le; ni a ɗag guɓung ki shingri ya. ²⁸A ye zuni bahley ni alusung maɓonna ate apihri, ɓeni kwa agh zuni ga ika gan agh.²⁹Le Kulli pahne Solomon yeriteng ni yerigiri uwor bang, ni yahlung ma limna, ha ninga njisalang ni a kun salang ngha. ³⁰Yerteng le Solomon uwor yeriteng le aɓayong ni kwa nji tehbang ni yeriteng le Masar kwa. ³¹Yangha ni yeriteng uwor aɓayong kwa-uwor Ethan ɓa Ezra, Heman, Kalkol, ni Darda, amuna Mahol-le yere le kena bin anjeh ni kwa kangni ya.³²Waɓna anguliteng woro tongno lum tahro ni angyah le ngha 1,005 a bangha. ³³Pyeshina lusung, logha ri cedar ni Lebanon kena ri hyssop ni ki gula ri ngarung ngha. Ɗeshiliya waɓna giri a muri agiluwo, aminyah, agi sunghina njahli, ni njih. ³⁴Aɓayong pura anjeh masa zu ate og yeriteng le Solomon. A pura bin amurung ma ngunja kwa, aɓeni te yeriteng le ya

Chapter 5

¹Hiram murung Taya tahshi aguro le bin Solomon ate mama ogna ih a ɗahrine murung a tukushi tehri ya; ate kunbang ni kwa agh Hiram ngha ki agnji Dauda. ²Solomon tahshi kuntumo bin Hiram, ki nah, ³“A yerina ni Dauda tehrang ni gan ɓag kangna ate lulli Yahweh Kulli le ya ate aluwo ni kangni ya, a kunbang usulo le ya Yahweh Kulli le ngha ki tigha aɓih ɓa shiɓi muri a tinna ɓakushi.⁴Kemini niɓeniya, Yahweh Kulli lang pah nang usulo nji ba kwa agh. Aɓa shiɓi murung ko gi juhri bang nyha. ⁵Nina agh ntolla nga ɓag bin ɓangkulli ate lulli Yahweh Kulli lang, ninga mama Yahweh waɓnih Dauda tehrang, ki nah, ‘Muno, ɓeni nga tigha muri ngungmurung murung lo a tuhkusso agh, ka ɓag bin ɓangkulli ate lullang.’⁶Ngha nina niɓeniya ntigna ih ɓi a kor angung cedar a Lebanon ate murang. Aguro lang ka kpaɓni aguro, le nga nwoh ate aguro lo ate nwah ga kwa pag yarata muri ga kwa a tollo a nwah ni ya. Ate mama a yerina ih ɓwa nyha a ntiri sung yeri pagha ni a korhri ngung kangna ninga aɓa Sidoni ya.”⁷Ngha Hiram ogni atenana le Solomon ngha, pag binmurubang dududg le nah, “Ih ɓi Yahweh kum gusso ni kyari, ɓeni pih Dauda muna ma yeriteng a muri aɓayong ma gogna ni.” ⁸Hiram tutti tenana bin Solomon, ki nah, “Nwara og kuntumo mama a woro a tutti nghang ngha. Nga poh angung cedar ni cypress ni kwa yahlo tol agh.⁹Aguro lang ka zuni angung kwa a Lebanon a kun sallang, le a giliyi yang ninga angung trih kangna le a billi yang nji salang magula ken aba akaa waɓ ɓang ngha. Le nga tigha a suhli yang a be, le aka ponying a wori. Aka pag ga yahlang tol agh nji rip ah gilih ate ɓa lyang.”¹⁰Nina agh Hiram pih Solomon angung kang ma cedar ni fir ni al kwa agh. ¹¹Solomon pih Hiram kikaya ate gilih akoro woro tongno lum lum ɓahri ni aduh murun maɓonna woro tongno lum lum ɓahri ate ɓa leh. Solomon ingna a pag ga bogho ni kwa agh. ¹²Yahweh pahne Solomon yeriteng, ninga mama ogniri nini ya. Ɗigna ololo ngha nghang ntiri Solomon ni Hiram, le a yangha ɓahri ye agh a ogri yang.¹³Murung Solomon tig pagtumo a tenne a Isaila kwa. Gogho le aɓa pagtumo a tenne kena abuna woro tongno lum lum tahro. ¹⁴Tutti yang Lebanon, woro tongno lum lum le a woro ariyi ari yang shienri ni kwa agh. Shienri mwoh a yangha Lebanon le shienri ɓahri ya a yangha lah. Adoniram ni a tigha muri aɓeni ki pagtumo a tenne ya.¹⁵Solomon ngha ni aɓa pagtumo woro tongno lum lum tonɓahri le woro tongno lum lum tonpur tahro agh aɓa kasha tahli ni a nkonno, ¹⁶sa ni amurung amagula 3,300 aɓeni Solomon tigha ki shina aɓa pagtumo agh.¹⁷Ari lagha le murung ngha a wanghina atahli maɓonna mama a tigni tuhlli kangna ɓabgkulli ya. ¹⁸Nina agh aɓa ɓagiri le Solomon ni mami Hiram, ni abuna ni pura Byblos ni ki kasha tahli ni gil angung kangna ni aɓagni bin ɓangkulli ya.

Chapter 6

¹Nina agh Solomon ingna a ɓag bin gushi Yahweh. Ga pag giri a yeh bogho ma 480 a nzum puro le aɓa Israila a njeh Masar, a yeh bogho ma ihne ni Solomon nongni murung a muri Israila agh, a yeh shienri ma Ziv, mama ini pag shienri ma ɓahri ya. ²Bin ɓangKulli ni murung Solomon ɓagha ate Yahweh ya nonno le ngha bang bung woro tahro, dahra le bang bung woro mwoh, logho le kuli bang bung woro mwoh pur lum.³Tahra ni a kun ɓa kangna magula ɓangKulli ya ngha bang bung woro mwoh nonno le, pyerini dahra bin ɓangKulli, le bangbung lum limma le a kun bin ɓangkulli. ⁴Ate kangna egh ya gilla atihsho ni agare ni tig yang ɓongrong a nji dabeng uwor paghale a nji ɓa yeh.⁵Ari ngiri kangni bin ɗigna magula agh ɓagha akangna kangni, kangni kangna ma njibang ni kangna ma nji ɓayeh. ⁶Lah ma binjeh ngha ni dahra bangbung tongno, ma ntiring ngha ni dahra le bangbung topurmwoh, le ma tahro ngha ni dahra le bangbung tonɓahri. Ate nji nzumi ye ya gilla bang ri ngiri leh kangni nina agh ate angung gangreh ya a ishih yang a ri ngiri lah ye.⁷Leh ya a ɓaghi ni tahli ni wanghi ya. munaɓungno nyha, gi kog giri, ko gi tumo ndollong nyha a og gih a leh ngha a ɓagni ya. ⁸A nji gangrah le bin ɓangKulli ye agh, njere ingna ngha nghang a njeh, le ɓwa eɓɓa lah ma ntiring, le logha ri lah ma ntiring nghe le ih kah a ma tahro.⁹Nina agh Solomon ɓag bin ɓangKulli ye malla; kangni ni angung gangrah ni ama penlang ma ceda. ¹⁰Ɓagha akangna a ngiri kangna ɗamma ma ntiring le bin ɓangKulli, nji ba kwa agh logho le kuli le kehna bangbung tongno; a doghih na yang ri leh ni angung ceda.¹¹Tenana le Yahweh zu a bin Solomon, ki nah, ¹²"A muri bin ɓangKulli ni awo ɓag ga, ngha a ginya a yeh agigilla lang le a ɗum njiteng, bolla alagbang lang kwa le a ginya a yeh yang, le nga ɗungshi ogrung ni nworo ntig ni tehro Dauda agh. ¹³Nga ɗigha a ntiri aɓa Israila le ni ngi puro a tele yang ngha."¹⁴Nina agh Solomon ɓag leh le malli. ¹⁵Le ɓag ngiri kangne a nji ɓa yeh angung ceda. Logha njahli kehne ha mel kangna, vulliyi a nji ɓa yeh ni angung, le vulliyi njahli la ɓa kangna egh ni angung cypres.¹⁶Ɓag bangbung woro mwoh ari leh egh a nji nzumo ni angung cedar logha njahli kehna mel mel kangna. Ɓag kangna ni ih ɓi ɗig kangna ntiring, bin ma gerenteng ni uwor bang ngha. ¹⁷Bin kpaɓa magula agh, ini pag, bin ma gerenteng mama a dum bin ma gerenteng no uwor bang ngha, nonno le ngha bangbung woro ɓahri. ¹⁸Angung cedar ngha nghang a leh mama a serreh ki pur anji ngung ni aposso giri. A cedar ni kwa a yeh ya. Tumo tahli nyha ɓwa ka shinna a yeh ya.¹⁹Solomon gillih yi ɓa yeh kangna ntiring ni a leh ya ate ih tig doroshi ogrung le Yahweh a be. ²⁰Bangbung nonno le ɓa kangna ntiring ngha woro mwoh ni, darra le bangbung woro mwoh, le logho le kuli ya bangbung woro mwoh. Solomon shengri ngiri kangna egh ni zinariya ma ɓonna, le vulliyi deshili ɗahra ni ngung cedar.²¹Solomon shengri ɓa yeh bin ɓangKulli ni zinariya ma ɓonna ni tig nyeh ma zinariya gangrah a kun kangna ntiring, le shengri dumi ni zinariya. ²²Shengri nji ɓa yeh kwa ni zinariya ha bin ɓangKulli ye kwa malla. Ɗesliya shengri deshile ɗahre kwa mama a kangna ntiring ngha ni zinariya.²³Solomon gil a cherubim ɓahir ma ngung zaitun, mama kwa agh ngha ni bangbung lum logho le kuli, tigha a ɓa kangna ntiring. ²⁴Kpatiri cherubim ma kunduna agh nonno le pagna bangbung tongno, le kpatiri mamona ɗeshiliya bangbung tongno. Nina agh logha ri kun kpatire mwoh kena ri mamona agh saɓah egh kena bangnung lum. ²⁵Cherubim mamona ɗeshiliya yangha ni saɓah kpatire bangbung lum. A cherubim egh kwa pyere. ²⁶Logho le a cherubim egh kwa kuli ya bangbung lum ni.²⁷Solomon tigna cherubim a kangna ntiring. A nonna kpatiri cherubim ate mama kpatire mwog ih dog ngiri kangna le kpatiri cherubim mamona osso ngiri kangna a nji bang mamona. Akpatiri yang dogna ari yang a ntiring le bin ma gerenteng ni uwor bang ngha. ²⁸Solomon shengri ngiri cherubim ni zinariya.²⁹Ɗangshina ngiri leh kwa kangna ni aminlim le cherubim, angung kahn, ni aposso giri, akangna ni njibang ni ama ntiring. ³⁰Solomon shengri njahli le ɓaleh ni zinariya, kpaɓni akangna ni njibang ni akangna ntiring.³¹Solomon gilla akun kangna ma ngung zaitun ate akun kangna ingna a kangna ntiring. Muri kun kangna ni akushi kunkangne ngha ni sahniya tongno. ³²Nina agh gil akunkangna ɓahri ma ngung zaitun, le gilliyi ni nyonglo le cherubim,angung kahn, ni aposso giri. Shengri ngiri yang ni zinariya le meshiyi zinariya muri cherubim ni angung kahn.³³A njinjere nini, Solomon ye gilla akushi akunkangna ingna bin ɓangKulli ni angung zaitun ni nyonglo ihne ri le akun kangna ɓahri ma ngung cypres. ³⁴A gil akunkangna ɓahri ma kahra ni ngung cypres le a kpaɓ yang ri agbagla kun kangna. ³⁵Akunkangna egh ɗeshiliya a nyonglina yang ni angung ni a sherre minlim cherubim, angung kahn, ni aposso giri, le a shengri yang ni zinariya.³⁶Ɓag ɓaleh a nji ɓa yeh bin eɓɓe tahro ni atahli ma sherra ni a tangsah ngung cedar.³⁷Leh Yahweh ya a tig tinne a yeh bogho ihne, a yeh shienri ma Ziv. ³⁸A yeh bogho ma lumpur mwoh, a shienri ma Bul, mama ini pag shienri ma tonbi tahro agh, a mal la giliyi aga kwa a leh ya le a shinni ih billa ri gi nyonglina. Solomon tolla abogho tonɓahri ari ɓag bin ɓangKulli.

Chapter 7

¹Solomon tolla abogho lumpur tahro ri ɓag lahmurung le. ²Ɓag lahmurung ni a ɓa ngung Lebanon agh. Nonno le ngha bangbung woro tongno, dahra le ngha bangbung woro ɓahri pur lum, le logho le kuli ngha bangbung woro mwoh pur lum. Lahmurung nghe ya a ɓaghi agbingrah ihne ma ceda tangsa ni angung ceda mama a gangrah a muri agbingrah agh.³A wol muri leh ni ceda ma penlang ni a doghi ni angung gangrah. Agbingrah egh tengshina angung gangreh. ⁴Angung gangreh ngha woro ɓahri pur tongno, tangsa lum pur tongno. Angung gangrah ngha lum pur tongno a tangsa, le tehsho kangna ni kwa agh ngha ki shin ma ɓi tehsho a ngure yang tahro. ⁵Akun kangna ni agbagle yang ngha a tangshi yarata ni angung gangrah, le tehsho ni kwa agh ki shin tehsho maɓi a tangsa le yang tahro.⁶Kangna ma saɓna ngha nghang a ɓagha ni agbingrah ri nonno le ngha woro ɓahri pur lum, le dahra le ngha woro mwoh pur lum, ni tahra kun kangna magula, ni agbingrah ni muri kangna.⁷Solomon ɓag kangna kpaɓa le nongmurung murung le ba ih waɓnjuo, kangna kpaɓa le njiteng. A vulliyi ni ni ceda logha njahli kehna mel kangnba.⁸Leh Solomon ni ih ka ɗig nghang ngha, a ɓalah ma ɓi a mintiring lahmurung, nyongle mwoh ni anshile. Ɗeshiliya gilla lah ninga ate muna ma ngalang le Fir'auna, ɓeni tollo mami ya.⁹Akangna ni ya a gilliyina yang ni atahli maɓonna, mama a pyeshe yarata a kassa ni gi sagshih ngung le a gogrih nji ba kwa agh. A pagtumo ni logha ri magtinne kenna ri tahli ma meshile a bikuli, a nji nzumi ɗeshiliya kenna ri ɓalah magula. ¹⁰Maghatinne ya a baghi ni atahli magula, maɓonna ni nonno leyang ngha tonpur tahro ni lum ngha.¹¹A bikuli ya atahli maɓonna ni a pyeshe a kassa pyere ari yang ngha, ni angung gangrah ma ceda. ¹²Ngih ɓalah ni kangni lahmurung ngha ni atahli ma kashina ni atangsa agh tahro ni angung gangrah ma ceda tangsa ninga mama a ɓalah le bin gushi Yahweh ni tahra kun bin ɓangKulli.¹³Murung tahshi bang ri Huram, le zu pura Taya. ¹⁴Huram agh muna mabere ni a kunburi le Naftali; tehri ya ɓa Taya, ɓa yeri giliyi tagulla ni. Huram ɗungshina ni yeriteng ni yerigiri le yangha ih atumo magula ni tagula. Zu a bin murung Solomon a pagtumo ni tagulla ate murung.¹⁵Huram gilla agbingrah ɓahri ma tagulla, mama kwa agh logho le kuli kehna bangbung lumpure tonpur tahro ni nenne le kangna bangbung lumpur ɓahri. ¹⁶Gilla amur yang ni shengrini tagulla ate tigha a muri agbingrah. Logha bikuli le muri mama kwa agh kehna nonnobung tongno. ¹⁷Gil anyeh gitulla doghi yang ninga nyonglo dagrah le murung le tigha mui agbingrah egh, tonɓahri a ri muri gbingrah ni kwa agh.¹⁸Nina agh Huram gilla arumman ɓahri tangsa kangni muri gbingrah mama kwa agh ate nyonglo le muyang. ¹⁹Amuyang a bikuli le agbingra le tahra kunkangna agh a gillih na yang ni posso giri, nonnobung ihne a loghole bikuli.²⁰Amuri agbingrah ɓahri ni ɗeshiliya kpaɓna gyaɓ a bikuli leyang, aposso giri woro tongno ɓahri tangsa kangni yang kwa. ²¹Logshina agbingrah egh kuli a bin tahra kunkangna. Gor gbingrah ni nji ma lih ya ih Jakin, le gbingrah nji ma kahtang te ya gori ih Boaz. ²²A nyonglina ɓa muri agbingrah egh ninga aposso giri. Gilliya le agbingreh ya a paghi njinjere ni.²³Huram gil muri ni muru ndollong ni a soɓ ɓa, nonnobung lum logha melli kehna melli. Logho le bikuli ngha nonnobung tongno, le muri ngha nonnobung woromwoh pur lum a nenneh. ²⁴A tinna melli kangnih muri ya aminlim angotto anjingung ni, nonnobung le mama kwa agh lum, a soɓ mwoh ni kwa agh ni muri ni minduh ni pyerre ari yang ngha.²⁵"Ngih koro egh" tangha a muri ademndah lumpur ɓahri, tahro ki shin nji eɓɓe, tahro ki shin nji makuli, tahro ki shin nji gangrah, ni tahro ki shin nji manjeh. A tig ngih koro egh a muyang, le akushi yang ma nji nzumo ngha a nji ɓa yeh. ²⁶Nenne le ngih koro egh ngha ninga dahra le bung, le a ɓagna melli ninga mel korobang, ninga posso giri ni tah agh. Ngih koro egh ka tol abangmuru woro tongno lum ɓahri le muru.²⁷Huram gil akusung ma tagulla lum. Kusung nghe ni kwa ngha nonnobung ihne nonno, le dahra le nonnobung ihne, ni logho le bikuli ngha nonnobung tahro. ²⁸Tumo le akusung nghe ngha ninga. A yangha ni anjang ni tangha ntiring agbaglah agh, ²⁹le a muri anjang ni a muri agbagle ya ayim, andah, ni a sherubim. A muri ni binjeh le ayim egh ya anyonglo posso giri ni ma tumo bung.³⁰Kushi ni kwa agh ngha ni kushi ma pilliyi na ma tagulla ihne ni ga ih pilliya ri ya, le agbinna leyang ihne ngha gitahɓa a tinne koro egh. Gitahɓe ya a soɓih ni aposso giri a nji bin mama kwa agh. ³¹Kunyang ngha killilu ninga gitahɓa, dahra le ngha nonnobung mwoh ni nshile, le ngha ni ninga jenghe ni logna bikuli nonnobung mwoh agh. A kunni ye ya anyonglo, ni agbaglah leyang ngha ni kundum ihne, nyha killilu agh.³²Akusung ginya ihne egh ngha a tinna agbagleh, le ga ki bolla akushi ye ni alah yang ngha a kusung ma tangna egh. Logho le kusung nghe bikuli ngha nonnobung mwoh ni nshile. ³³Akushiye agh a ɓag yang ninga akushi nyweh gwoh piri. Alah yang, kushi ma pilliyina, agare, ni aga ki bolli ya ndolong ni gilli yang.³⁴Abih ngha nghang ihne a nji ba kwa agh le kusung tanghe, a kpaɓi ri kusung tanghe. ³⁵A muri kusung tangna ye agh nguri ngha nghang kangni kanda nonno bung ni a limma le, a ɓamuri kusung tanghe ya gi tahɓi ni agbagle ya a doghina yang.le³⁶A nji bang le gitahɓe ni a muri agbagle ya Huramsahn nyonglo le cherubim, ayim, ni angung kahn ni vulliyi minbang ni kwa agh kumri ya, le a kangni yang aposso giri. ³⁷Gilla akusung tangha lum a njinjere ni mwoh agh. A yangha kwa a ɓag yang a pyerre, sahna ni nyognlo leyang mwoh kwa, ni nenne leyang kwa mwoh.³⁸Huram gilla akoro lum ma tagulla. Koro mwoh logle tol abang tongmuru woro ɓahri. Koro ni kwa agh dahra le nonno bung ihne le koro nghan nghang mwoh a bin kusung tangna ni kwa agh. ³⁹Gilla akusung ma tangha tongno a nji gangrah- ki shin bin ɓangKulli ni tongno a nji eɓɓe le bin ɓangkulli. Tigna "Ngi koro" a nji manjeh, ki shin nji gangrah le bin ɓangKulli.⁴⁰Huram gilla akoro ni agi pongiri, ni koro wahyi muru. Mal atumo ni kwa paghi Solomon a bin gushi Yahweh ya; ⁴¹agbinrah ɓahri, ni amuryang ni ki pur akoro agh a muri agbingrah ni ɓahri, ni agure yang ɓahri le anyonglo adamboh gitulla ate vulliyi amuri ye ni ki pur akoro agh, mama a bikulli le agbingrah agh.⁴²Gilla anyonglo le rumman woro tongno ihne ate nyonglo ndamboh gitulla ni a ngure yang ɓahri ya (tangsa ɓahri le rumman ate ngure le nyonglo ndamboh gitulla ate vul kun amuyang ni ɓahri ki pur muri ni muri agbingrah agh); ⁴³Akusung tangna ni lum ma, ni akoro ni lum ɗigha muri akusung nghe lum ma.⁴⁴Gilla angih koro magula gori ih "Ngih koro" ni ademndah le lumpur ɓahri a tinne; ⁴⁵ɗeshiliya ankori, agipongiri , akoro, ni anshile agi tumo. Huram gil yang ni tagulla ni a gogri ya, ate murung Solomon, ni ate bin gushi Yahweh ya.⁴⁶Murung soɓna yang a kahti le Urdu, a njeh puporo ntiring Skkoth ni Zarethan. ⁴⁷Solomon ni pyeshi agi tumo ye agh ate a gogna a pyeshe, ate dungro le tagulla ye agh ni a logle a pyeshi ya.⁴⁸Solomon gilliyi agi gilla ni kwa a bin gushi Yahweh ni zinariya: deshile ɗahra ma zinariya ni deshile mama brodi ma ɗum kundum ka ɗig nghang ngha; ⁴⁹agi gyer kashindah, tongno a bung ma lih ni tongno a ma kahtang, a dum kangna ntiring ngha, zinariya ni kwa, ni aposso giri, akashindah, ni anbanso agh ma zinariya.⁵⁰Ɗeshiliya Solomon gilla akorobang, agi gyer kashindah, akoro, njifete, ni gipingshi agi susunang, amama kwa a gil yang ni zinariya maɓonna agh; yangha ni kunkangna ma laɓɓa a ɓih le kangna ntiring (mama ini pag bin ma gerenteng uwor bang), ni ate akunkangna magula le bin ɓangKulli.⁵¹A njinjere nini, atumo ni kwa murung Solomon tigha a pagha ate leh Yahweh ya a malla yang. Nini agh Solomon zuni a yah aga Dauda, tehri, tigsa agh, ni azurfa a zinariya, ni agi giliyi na, le tig yang a kangna tig giri ni a leh Yahweh ya.

Chapter 8

¹Le Solomon kpaɓa aɓa tenna le Israila, aɓeni a muri akunburi ya, ni amagula le aɓaleh aɓa Israila kwa, a dumi a Urushelima, ate zuni doroshi ma ogrung le Yahweh logha a lah magula le Dauda, ni a Sihiyona agh. ²Abuna le Israila kwa kpaɓa a dum murung Solomon a njibuno egh, a yeh shienri ma Ethanim, mama a shienri ma tonɓahri ya.³Aɓa tenna le Israila kwa zu, le amalah tol doroshi ye. ⁴A zuni doroshi le Yahweh, a gungri bin kpaɓa, ni agi ma gerenteng ni kwa a gungri ye agh. Amalah ni aɓa Lawi ni zuni aga kwa. ⁵Murung Solomon ni kpaɓa le aɓa Israila zu a bin mona a dum doroshi, ki ɗahri ni anjuh ni andahni ni a gan bang yang ngha agh.⁶Amalah zuni doroshi ma ogrung le Yahweh a bang le, a yeh kangna ntiring le lah ye, a bin ma gerenteng ni uwor bang ngha, a tinna kpatiri cherubim. ⁷Ate cherubim sahrina akpatire yang kehna bin doroshi, le a vulla doroshi ni gare nji ri mama a tolli ya. ⁸Agare saɓɓa ha a shini a bin ma gerenteng ni a kun kangna ntiring ngha, keminiya ni a shin yang a njibang ngha. A yangha be ha zuni ni kyari.⁹Guɓung nyha a doroshi ye ya se atahli ni ɓahri Musa tigha a yeh a Horeb agh, ngha Yahweh ogni ri ni aɓa Israila ngha a puri a njeh Masar agh. ¹⁰Gire pagha ih ngha amalah puri a bin ma gerenteng ngha, nlagiri zu ɗungshi bin gushi Yahweh magula. ¹¹Amalah ni gan tangha pag tumo agh ate nlagiri, ate gusso le Yahweh ɗungshina ɓa leh.¹²Le Solomon nah, "Yahweh wara nah ih ɗigha a pinna ma tenna, ¹³Keminiya mɓagno bin ɗigna ma ɓonna, bang ate muro a ɗig nghang ha ke kene."¹⁴Le murung pilla le moshi kpaɓa le aɓa Israila kwa, ngha kpaɓa le aɓa Israila kwa n'ngha a tangni njeh ya. ¹⁵Nah, "Ih Yahweh, Kulli le Israila kum ɓongso, ɓeni waɓtenana ri Dauda tehrang ngha, le ɗungshine ni bih, ki nah, ¹⁶'Logha ri kara ni mpushini aɓwalang Israila a njeh Masar, ni ntol lah magula a ntiri akunburi le Israila kwa a ba a ɓag lah nghang ngha, ate mama lullang ɓi ɗigha be. Ningo te ya, ntolla Dauda ih ɓi nongmurung muri aɓwalang Israila.'¹⁷Niɓeniya ɗigna a yahli Dauda tehrang ih ɓag lah ate lulli Yahweh, Kulli le Israila. ¹⁸Keminiya Yahweh nah yi Dauda tehrang, 'Ih n'ngha a yahlo ate ɓag lah ate lullang, a pagne yarata ate ih ɓi ɗigha a uahlo. ¹⁹Ningo te kwa agh ni awo ɓag lah agh; ngha nina agh, muno, mwoh ɓeni a ɓilla pura ro agh, ka ɓag lah ate lullang.'²⁰Yahweh wara ɗungshi tenana ni woro waɓ ɓa, ate nwara nlogh a tuhkushi Dauda tehrang, le nɗigna a muri ngungmurung murung le Israila, ninga mama Yahweh ogni ri ya. Mɓagna lah ate lulli Yahweh, Kulli le Israila. ²¹Ngilla bang ate doroshi a be, ba ogrung le Yahweh pag nghang ngha, mama tig ni atehrang ngha pushih ni yang a njeh Masar agh."²²Solomon tangha dum deshile ɗahra le Yahweh, a dum kpaɓa le Israila, le logshi bih nji ɓakuli. ²³Nah, "Yahweh, Kulli le Israila, Kulli nyha ninga weh a kuli bikuli ko a ngunjah binjeh, ɓeni bol ogrung njiteng ni aguro lo aɓeni ginya a dumo ni yahli yang kwa agh; ²⁴a weh ɓeni ye tigna ni guro lo Dauda tehrang, ga a ogni ro nini ya. Eh, a waɓne ni kuno le a ɗungshine ni boh, ninga pagni ni kyari ya.²⁵Le niɓeniya, Yahweh, Kulli le Israila, pag ga a ogni ro ri guro Dauda tehrang ngha a nah ni, 'Ni awo shingri kum ɓwa a dumma ni ka ɗigha muri ngungmurung murung le Israila agh, ngha aminkah wo lel muyang ari ginya a dummang, ninga mama a gingni a dummang.' ²⁶Le niɓeniya, Kulli le Israila, ih tenana lo ɓi tangha, mama a woro a waɓah ri Guro lo Dauda tehrang ngha.²⁷Keminiya ih Kulli ka agh ka ɗigha ngunjah a njiteng? Shina, bikuli kwa ni ɓakuli kanangiri ya ni gan pyero agh-ni yellang ni ɓuhro egh ni bin ɓangKulli ni mɓag ga! ²⁸Ngho te ya kukushi og jimmah le guro lo ni jimmah nongshi murung le, Yahweh Kulli lang; teshi kiro ri ɓuah ni jimmah ni guro zuni dumo ni kyari ya.²⁹Ih ɓi njioh logshi ri nji bin ɓangKulli ni duh ni kara, a ba a muri ni a woro a nah, "Lullang ni kundumang ka ɗigha be'-ate teshi kiro ri ajimmah ni aguro lo ka jimni a nji ba agh. ³⁰Nina agh teshi kiro ri jimmah nongshi murung le guro lo ni mami aɓwalo Israila ngha a jimmo a nji ba agh. Eh, a ba a ɗig nghang ngha teshi kiro , a kuli; le ngha a teshi kiro agh, tol imashihra.³¹Ngha ɓwa paghi ɓih ɓa ɗigna gimashihra le a al la ih ɓi kaniyi giri, le ngha zu le kaniyi giri a dum deshile ɗahra lo ni a lah ni ya. ³²Teshi kiro a kuli le logho. Tuhyi aguro lo njuo, juhri ɓa gimashihra le a zunih ga pag ga a muri kanangiri. Ɗumo ih ɓa njiteng nyha ni gimashihra agh, le a pih pyerari gi njiteng le.³³Ngha aɓa shiɓi murung gankun aɓwalo Israila ate a pagnoh gimashihra agh, ngha a nyerra bino, waɓkun yang ni lullo, jimma, le al nieh lo a bin ɓangKulli ni- ³⁴le kukushi teshi kiro a ɓakuli le a tol gimashihra le aɓwalo Israila; nyenni yang a njehni a woro a pih akahyang ngha.³⁵Ngha a girah ɓakuli ya le murukuli nyha nghang ngha ate aɓayong pagnoh gimashihra- ngha a jimmah a nji ba, a waɓkun yang ni lullo, le a pil nzum yang ri agimashihra leyang ngha a tigne yang binkonna agh- ³⁶le teshi kiro a ɓakuli le a tol gimashihra le aguro lo ni mami aɓwalo Israila. Ngha a alliyi ni yang njinjere mama aka bil agh. Tutti muru kuli a muri njahli, mama a woro a pih aɓwalo gibere ya.³⁷A tol lo ih yahlo ngha nghang a njeh egh, ko a tol lo ih konna ngha nghang, ki yinlih le gissoro, ko ɓihya akukoro, ko angosso; ko a tol lo ih ɓa shiɓi murung zu wanghi kunjere le lah magula leyang, ko ih binkonna ngha nghang ko konno- ³⁸le ih pagha ih jimmah ni nongshimurung jimmah ngha nghang ɓwa pagha ko awalo kwa a Israila- ɓeni kwa agh yerina binkonna a yahli ngha ih logshi ni bih a nji bin ɓangKulli ni ya.³⁹Le teshi kiro a kuli, ba awo ɗig nghang ngha, tol gimashihra le logho, le nwah ɓeni kwa agh ate ga kwa pag ga; a yerina yahli, ate weh, ni muro mwoh ni yeri ayahli aɓayong mashinshin kwa. ⁴⁰Pag ga nina ate a ɓangho a yeh akara leyang kwa ni a ɗigni a njehni a woro a pih akahyang ngha.⁴¹A ɓuhro agh, ga konna aɓayong ma sa aɓeni nyha a ntiri aɓwalo Israila a agh; When pura a njeh ma saɓna zu ate lullo- ⁴²ate a ogtele lullo magula, ni boh ma dungrina, ni boh ma logshina- ngha zu jimmah a nji bin ɓangKulli ni ya, ⁴³le kukushi teshi kiro a kuli, ba awo ɗig nghang ngha, le a pag ga kwa ɓayong ma sa egh ihla bino agh. Pag ga nina ate aɓayong kwa ni ngunjah ka yeri lullo, le ka ɓag ngho, ninga mama bin aɓwalo Israila agh. Pag ga ate a yere ih lah ni mɓag ɓagha ni ya a gorih ni lullo⁴⁴A tol lo ih aɓwalo woro a pag luwa ni ɓa shiɓi murung, a nji njinjere ni kwa aka tutti ni yang ngha, le a tol lo ih a jimno, Yahweh, a nji bin lah magula ni a woro a tol agh, ni a nji ri leh ni mɓagha ate lullo agh. ⁴⁵Teshi kiro a kuli ari ajimmah ni a'ihla leyang, le angni yang a ga a al agh.⁴⁶A tol lo a pagnoh gimashihra, ke ngha ɓwa nyha nghang mwoh nyha ni gimashihra a agh,, le a tol lo ih a pagna yehlulla ri yang le a pah yang a bih aɓa shiɓi murung, nina agh ate aɓa shiɓi murung tol yang aguro luwa wori a njeh leyang, a kukwo ko gyaɓ. ⁴⁷Le a tol lo ih a yere ih a yangha a njeh ni a pon yang a worih nghang agh, le a tol lo ih a ponna tuɓu le a al nieh ni pura bino pura bin njeh le aɓeni bol yang ngha. A tol lo ih anah, 'Shi kengna agipagna lesung ni pag gimashihra. Gipagna lesung ngha mashihra ni.'⁴⁸A tol lo ih a nyenna bino ni yahli yang kwa ni minlim yang kwa a njeh le aɓa shiɓi muyang ni pon yang ngha, le a tol lo ih a jimno a shin nji njeh leyang, mama a pih akahyang ngha, le ki shin nji lah magula ni a tol agh, le ki shin nji lah ni mɓagha ate lullo agh.⁴⁹Le a kuli, ba ɗig nghang ngha, tehshi kiro ri jimmah leyang ni ga a alla a angni ni yang, le a tig ga kwa agh yarata ate muyang. ⁵⁰Tol gimashihra le aɓwalo ni a pagh agh, le agimashihra ni a woro a pagho kwa agh, le a tigna yang gi shin gi-enna a dum aɓeni pon yang wori ya, le ni tigha aɓeni pon yang wori ih ɓi ɗum shin gi-enna a muyang.⁵¹A yangni aɓwalo ni agibere lo, aɓeni a assa a njeh Masar ninga a ntiring ɓa nkallang gishe ba a tullih andolong ngha. ⁵²Ih ɓi njioh logha ri nongshimurung jimmah le guro lo, ni a ri jimmah le aɓwalo Israila, ate teshi kirung ri yang kunbang ni kwa ɓuah ni ro agh. ⁵³Ate a koriyi na yang a ntiri aɓayong kwa ni a ngunjah ni pagha a mamo agh le a agna a'ogrung lo, yarata ninga mama Musa guro bang ngha, ngha a pushini a tehsung a Masar agh, MurungKulli Yahweh."⁵⁴Ini nina ngha Solomon malli jimni ajimmah ni kwa ni al nieh le Yahweh ya, logho a dum deshile ɗahra le Yahweh, a gungha njahli muri nkungnih ni abih ni logsa nji ɓakuli ya. ⁵⁵Tangha le moshi kpaɓa le aɓa Israila kwa ni gih ɓororo, ki nah, ⁵⁶"Ih ɓi Yahweh kum ɓongso, ɓeni pahna usulo a bin aɓwale Israila agh, bolla a'ogrung le kwa,. Mwoh le tenana le nyha kpah a ntiri a'ogrung maɓonna le Yahweh kwa ni woro tigni Musa guro le ya.⁵⁷Ih ɓi Yahweh Kulli ih gingni sung, ninga mama bil li ni akahsung ngha. Ke ih ɓi ɗag sung ko pura a tele sung, ⁵⁸ate ih pil yahli sung a bini, ɓi ɗigha njinjere le kwa ni bol alagbang le ni agi billa ni agigilla le, mama tighi akah sung ngha.⁵⁹Ih ɓi atenana ni nwaɓ ɓa, ari mama n'alli nieh le Yahweh ya, ɗig gyaɓ Yahweh Kulli lesung duh ni kara, Nina agh ate ih ka angni gi al la le aguro le ni gi al la le aɓwalo Israila, ninga mama a al li kyari kwa agh; ⁶⁰ih aɓayong ni kwa a ngunjah ka yere ih Yahweh, ini Kulli, le Kulli maɓi nyha nghang ngha! ⁶¹Ngha nina agh le ih ɓi yahli yong ɗig ni njiteng bin Yahweh Kulli lesung, n'nginya a gigllla le ni bol alagbang, ninga mama ni kyari ya.⁶²Nina agh murung ni aɓa Israila kwa pah ɗahra a bin Yahweh. ⁶³Solomon pahna ɗahra ma ɗahra kpaɓmurung bin Yahweh: andah woro tongno lum lumpur ɓahri ni anjuh 120,000. Nina agh murung ni aɓa Israila kwa tigna leh Yahweh sa.⁶⁴Murung tigna ntiring ɓalah ni a dum bin ɓangKulli ya sa a kareni mwoh agh, a be ya pahna gipahna pingsa, gipahna njigiri, ni ma lihshina le agipahna kpaɓmurung, ate deshile ɗahra mama a dum Yahweh ya pagna fittong a tol gipahna pingsa, gipahna njigiri, ni ma lihshina le agipahna kpaɓmurung.⁶⁵Nina agh Solomon gil njibuno a kunbang nghe, ni Israila kwa nini, kpaɓa magula, logha Lebo Hamath kehna ɓawallo Masar, a dum Yahweh Kulli lesung ma akara tonɓahri le ɗeshiliya akara tonɓahri maɓi, kwa akara lumpur ihne. ⁶⁶A yeh kara ma tonbi tahro agh ɗagha aɓayong kwa a woro, le a moshi murung le a woro agungri leyang ni binmurubang ni ɓoro a yahlung ate agima ɓonna ni kwa Yahweh woro ɗumih Dauda, guro le, ni bin Israila, aɓwale

Chapter 9

¹Ni nzumo Solomon mal ɓagni leh Yahweh nil ah murung ngha, le ngha malli pag ga yahli tollo ih ka pag ga. ²Yahweh pura bin Solomon puro ma ɓahri, ninga mama puri ri a Gibeyon ngha.³Le Yahweh nah yi, “Nwara og jimma lo ni ga awo alla a dumang ngha. Nwara tig lahni sa, mama a woro a ɓagha ate tig Lulang ha ke kene. Njiang ni yahlang ka ɗigha beh karani kwa agh.⁴Le ngha aka ginya dumang ninga mama tehro Dauda gingni dumang ni yahlung ma kunwar ni njiteng ngha, ate pag ga billa ri aga ka nworo lagni ya, le aka bil agigilla lang nit uh njoh lang: ⁵le nga gushi lahmurung lo a Israila ha ke kene, ninga mama nworo waɓni Dauda tehro ngha nah ni, ‘Ni awo shingri kum ɓwa ni ka ɗigha ngunmurung murung a muri Israila agh.’⁶“Keminiya ngha a weh ko aminkah wo ɗag nghang le shiɓi bil alagbang lang ni agigilla, le ngha a woro le agushi akuli ɓaɓa agh le a gunghi yang, ⁷le nga pushi Israila a njahlini nworo mpahyang ngha ni shiɓi bin ɓangkulli ni nworo ntigha ate lullang ngha. Nga piriyi Israila a kundumang le ih ka ɗig gi jolla ni olla a ntiri aɓayong kwa.⁸Le ngha bin ɓangkulli niɓeniya ɓihyina agh, aɓeni kwa ki ɗur agh ka jehni ni songshi giri. Ka nah. ‘Mang pag yi ke Yahweh pag yi njehni ni bin ɓangkulli ni jah ga?’ ⁹Ɓaɓa ka pilla, 'Ate a ɗagna Yahweh Kulli leyang, ɓeni pushi akah yang a njeh Masar agh, le a pahna muyang bin akuli le a gungho a gushina yang. Ini pag yi ke Yahweh zunih yang gimashihra ni.”¹⁰Le ɗigha ngha a malla le bogho woro mwoh ni Solomon malli giliyi akangna ni ɓahri ya, kangna ɓangkulli mami Yahweh nil ah murung. ¹¹Niɓeniya Hiraam, murung Taya pahne Solomon angung cedar ni cypress, ni zinariya-aga kwa Solomon al agh-nina agh Solomon pih Hiram alah magula woro mwoh a njeh Galilee.¹²Hiram logha Taya zu a shin alah magula ni Solomon pih ya, keminiya beh ni ɓor yi ya. ¹³Nina agh Hiram nah, “Alah magula mang ga a peng pah ni ya, muna ngyang?” Hiram gor yang ih njeh Kabul, mama ini a gorrih yang zuni ni kyari ya. ¹⁴Hiram wara tahshih murung bang ni zinariya120.¹⁵Ga ni pag bangiri ma tumo a tenne ni Solomon tigha ngha a ɓagni kangna le Yahweh ni ɓa lah murung le ya, logho le ngarung ma Urushalima, ni Hazor, ni Megddo, ni Gezer. ¹⁶Fir’auna murung Masar wara ag Gezer. Pingshi beh le wol nluo aɓa Kan’ana ni a lah magula egh ya. Le Fir’auna pih muni ma ngalang maleh Solomon lah magula egh nieh a kara njuwula le.¹⁷Solomon ye ɓag Gezer ni Beth Horon a nji njeh. ¹⁸Baalath ni Tamar ni a ɓa lusung a njeh Yahuda, ¹⁹ni alah magula bin tig agikunna le, nil ah maguila ate anyeh gwoh pirri le ni lah magula ate aɓa kogpirri le, ni ga kwa tollo ih ɓagha ka poshi yahli a Urushalima, a Lebanon, ni a yeh anjeh ni kwa a ɗighamuribang le ya.²⁰Ate aɓeni te kwa wa uwo a ntiri aɓa Amoriya, aɓa Hittiya, aɓa Feriza, aɓa Hiwiya, ni aɓa Yebushiya, aɓayong ni nyha a ntiri Israila a agh, ²¹anshile abiɓilla leyang ni a ɗagha a njeh egh ya, aɓeni aɓa Israila ni gan gir jah yang ngha agh- Solomon tigna yang a tumo le Israila a tenne ha zu ni kyari,²²A yangni aɓa tahluwa le, aguro le, aɓa tumo le, amagula muri tumo le, ni amagula luwa muri anyeh gwoh pirri ni aɓa kog pirri le.²³Aɓeni ni pag amurung magula ni ki lel aɓa tig njiung ri aɓeni muri tumo le Solomon ngha, 550 ni ki tig njiyang ri aɓeni pagtumo egh ya.²⁴Muna Fir’auna gor lulli lah magula le Dauda a lah ni Solomon ɓagha te muri ya. Ni nzumo agh Solomon ɓagha kuntahra.²⁵Mbende tahro a bogho ni Solomon ki pahni gipahna pingsa ni agipahna ololo a muri deshile ɗahra ni ɓaghi Yahweh agh, pingshi murung susunang ni yang a muri deshile ɗahra egh ni a dum Yahweh ya. Nina agh meshili ɓag kangna ɓangkulli le yangha pagtumo ni.²⁶Solomon ye ɓagha agisassa muru dudug a Eziyon Geber, ni kari Elath ni Edom a kun Salang magula ma Bangna, ni a njeh Edom agh. ²⁷Hiram tahshi a guro le bin Solomon, tutti aɓa bilmuru ni yeri salang ngha, kpaɓni aguro le Solomon. ²⁸A wora a Ofir ni aguro le Solomon. A beh ya a nyer ni talent 420 ma zinariya ate muri murung Solomon.

Chapter 10

¹Ngha ma murung ma Sheba ogni kuntumo a muri Solomon muri lulli Yahweh ya, zu a mohmi ni a'ihlibang ma tenna. ²Zu a Urushelima ni abuno aɓa sowatye, ni aloggah tolla agi ma shih, zinariya dudug, atahli maɓonna. Ngha billibang ngha, ihli Solomon muri aga kwa a yahli ya.³Solomon pil yi a'ihlibang le kwa. Guɓung nyha ihlini bang ke murung ni pil yi ni ye agh. ⁴Ngha ma murung ma Sheba shinni ayeriteng le Solomon agh, lahmurung ni ɓag ga, ⁵agilih ni muri deshile le ya, ɗigna le aguro le, tumo le aguro le ni adagra le yang, ɗeshiliya ɓa bol minkoro nuh muru, ni pagha ni ih pahni ɗahra pingsa a leh Yahweh ya, gi waɓna nyha uwo yi ya.⁶Nah yi murung, "Njiteng ni, kuntumo egh ni n'ogho a njeh lang a muri atenana ni yeriteng lo agh. ⁷Ni mpah njiteng ne ya ha nzu a ba, le niɓeniya njiyang shinne. ko kun kande ni a waɓang ni ya! A yeriteng ni gikunna agh a uwora kuntumo ni n'og ga.⁸Ni yellang ni mosso le amahmo, le ni yellang ni mosso le aguro lo aɓeni ki tangha dumo teɓi teɓi ya, ate a og yeriteng lo. ⁹Ih Yahweh Kulli lo ɓi kum ɓongso, ɓeni kumna poshi yahlung ro agh, ɓeni tigho muri ngungmurung murung le Israila. Ate Yahweh agna nji Israila ha ke kene, tigno murung, ate aka ɗum njiteng ni ma gerenteng!"¹⁰Pih murung atalent ma zinariya 120 ni agi ms shih dudug ni atahli maɓonna. Gogho agi ma shih nyha a pih murung Solomon ye uwor ma ma murung ma Sheba pih ya.¹¹Agisassa muru le Hiram, mama ponna azinariya a Ophir zuni ni angung Almug dudug, ni atahli maɓonna. ¹²Murung pagtrumo ni angung almug egh gil agbingrah ma bin gushi Yahweh le ni gil lahmurung, ni molo ni garaya date aɓa tahgwang. Jah gogho angung almug wo agh ni ye zu ko a shin ɗeshiliya ha ni kyari.¹³Murung Solomon pih aga kwa ma murung ma Sheba al agh, ga kwa ihlibang teɓi ya, ɓuhro muri ga Solomon pih a ntiri agukunna ɓa lahmurung ngha. Nina agh nyera njeh le ni aguro le.¹⁴Niɓeniya dunro le zinariya ni zu a bin Solomon a bogho mwoh agh 666 talent le zinariya, ¹⁵sa ni zinariya mama aɓa magha ni kuro zuni ya. Amurung ma Arabiya ni aɓa bol njeh kwa ni a njeh ya le ɗeshili ya a zunih Solomon zinariya ni azurfa.¹⁶Murung Solomon tul antongho ma zinariya woro tongno woro tongno ɓahri. A pag tumo ni shekel ma zinariya woro tongno a ri gil mama kwa mwoh agh. ¹⁷Ɗeshiliya ye tul atongho ma zinariya woro tongno tahro. Fam ma zinariya tahro ni a gilli tongho mwoh; murung tig yang a lahmurung ma ɓalusung Lebanon.¹⁸Le murung tul ngungmurung murung magula ni millih njumglusung le mahri ni zinariya maɓonna. ¹⁹Bin para eɓɓe topur mwoh ni ki kah bin ɗigna ngungmurung murung, le nji nzumi a muri ngha kilillu. Abin nongshi bung ngha nghang nji ba kwa agh, le ayim ɓahri ngha tangha kahri abin nongshi bung nghe. ²⁰Ayim lumpur ɓahri ngha tangha ari abin para eɓ bin ɗigna ngungmurung murung, mwoh tangha nji ba kwa agh le bin eɓɓe. Ngungmurung murung nyha mwoh ninga ini a njeh maɓi sa agh.²¹Aminkoro nuhmuru le murung Solomon kwa agh ama zinariya ni, ni aminkoro nuhmuru ni a lahmurung ni a ɓalusung Lebanon agh ama zinariya maɓonna ni. Nyha mwoh ma azurfa agh, ate ni a shin azurfa ninga gi egnjiung a yeh akara le Solomon agh. ²²Murung ngha ni agisassa muru ma Tarshish a kun salang magula, a kahri amami Hiram. Mbende mwoh a yeh bogho tahro a tangsa leyang ngha ki zuni azinariya, azurfa, ni milih njuhra, ɗeshili ni atyah ni ambaturu.²³Nina agh murung Solomon uwora amurung ni kwa a ngunjah agh ni agikunna ni yeriteng, ²⁴Ngunjah kwa alla ka zu a dum Solomon, ate a og yeriteng le, mama Kulli tigha a yahli ya. ²⁵Abiri aɓeni ki zu zuni daggah, akoro ma azurfa, ma zinariya, ni agikura, agiluwa, ni agima shih, ɗeshili ni apiri, ni ambuljeng, bogho nzum bogho,²⁶Solomon kpaɓa binmona anyeh gwoh piri ni aɓa kogpiri. Yangha anyeh gwoh piri 1,400 ni aɓa kogpiri woro tongno lum lumpur ɓahri ni tigha a lah magula ma nyeh gwoh piri le ni ini kanangiri a Urushelima. ²⁷Murung ngha ni azurfa a Urushelima, gogho ninga atahli ni njahli ya. Tigha angung sida gog dudug ninga angung gorih ni a ɓa ɓongrong ngha.²⁸Apiri mami Solomon agh a kur yang a Masar, ni Kue le aɓa magha ni kuro kur yang a bih Kue. ²⁹A kurra anyeh gwoh piri ye mwoh ni kwa agh shekel ma azurfa woro tongno tupur mwoh a Masar, le piri ni kwa agh a kurri shekel 150. Dudug le aga agh a mag yang kwa bin amurung le aɓa Hittiya ni Aram.

Chapter 11

¹Niɓeniya murung Solomon agna nji amenah ma njeh sa kpaɓni muna ma ngalang le Fir'auna- amenah le Mowab, Ammon, Edom, Sidon, ni Hittiya. ²A yangha ntiri anjeh mama Yahweh nah yi aɓa Israila, "Ni nga kah ntiri yang ate tig yang lah, ko yang a zu a ntiri yong ngha, ate a njiteng ngha aka pil yahli yong a tigha ri akuli leyang." Ni lagha ni kwa ni ya, njih Solomon kpahna ri amenah ni, a agnji yang.³Solomon ngha ni amenah woro tongno tonɓahri, amuna ma murung, ni ansari lah woro tongno tahro. Amahmi pilla yahli. ⁴Ate ngha Solomon yahyini ya, amahmi pilla yahli tigha ri akuli ma sa; ni pah yahli kwa bin Yahweh Kulli le ya, ninga yahli tehri Dauda agh.⁵Ate Solomon gushina Asherot, kuli ma ngalang le ɓa Sidoniya, ye gushina Molek, agillang ma kon yong le ɓa Ammon. ⁶Solomon pagna ga gimashihra ni a kundum Yahweh ya; ni gushi Yahweh kwa ni yahli ninga mama Dauda tehri Pag ga.⁷Le Solomon ɓag bin gushi Chemosh, gillang ma kon yong le Mowab, a dingli nji manjeh le Urushelima, ɗeshili ya ɓagne Molek, gillang ma kon yong le ɓa Ammon. ⁸Ɗeshiliya ɓagna a bin ɓang gillang ate amahmi ma njeh sa, aɓeni ki pingshi agi susunang ni pih akuli leyang nghe ɗahra agh.⁹Yahweh pagna yehlula ni Solomon, ate yahli pilla ɗag Kulli le Israila, ko ngha kwa puri ri mbende ɓahri ya, ¹⁰le laghi a muri ga mwoh ni ya, ih ke ɓi gussa akuli ma sa agh. Keminiya Solomon ni og tenana ni Yahweh lagni ya.¹¹Ngha nina agh Yahweh nah yi Solomon, "Ate a pagna ga agh le ni a bol ogrung ni agiglla lang ni nworo nlagno agh, a njteng ngha nga ga gaɓ njeh egh logha ro le nga pih guro ni. ¹²Ngho te kwa agh ate muri Dauda tehro, ni ngi paghi a kunbang usulo lo agh, keminiya nga gaɓɓi a bih muno. ¹³Ningo kwa agh ni ngi ag njeh egh kwa; nga pah kunburi mwoh bin muno ate muri guro lang Dauda, ni ate muri Urushelima, mama nworo ntol agh."¹⁴Le Yahweh logshi h Solomon aɓa shiɓi murung, Hadad ɓa Edom. Pura a ntiri ɓa lahmurung le Edom. ¹⁵Ngha Dauda ngha Edom agh, Jowab magula le ɓa tahluwa wori a lingshi anluo, aɓeni kwa a wol nluo yang a edom agh. ¹⁶Jowab ni Israila kwa ɗigha Edom ha shienri topurmwoh sete wolla nluo ɓabura ni kwa a Edom agh. ¹⁷Keminiya Hadad ɓangha wora Masar ni anshile ɓa Edom, aguro le tehri, ngha Hadad wa uwoni muna makyena agh.¹⁸A ɗag Midiya le a zu a Paran, ba a tolla abuna ni yang a wori Masar agh, a bin Fir'auna murung Masar, ɓeni pih lah ni njeh ni gilihna. ¹⁹Hadad kumna ngiɓoro magula a kundum Fir'auna, nina agh Fir'auna pih ɓamah, muna ngih mahmi kanangiri, muna gih Tahpenes ma murung.²⁰Muna ngih Tahpenes ɓil yi Hadad muna buna. A pih lullung Genubat. Tahpenes gushi a lahmurung le Fir'auna. Nina agh Genubat ɗigha a lah murung le Fir'auna a ntiring amuna Fir'auna. ²¹Ngha Hadad uwoni Masar agh, ogho ih Dauda wuhna nong ni akahyi le Jowab magula le ɓa tahluwa wuhna. Hadad nah yi Fir'auna, "Le ih ɓi nworo, ate mama nga wora njeh lang." ²²Le Fir'auna nah yi, "Keminiya mang ni a kuma binang ngha, ke niɓeniya awo alla a wora njeh lo?" Hadad pilla, "Guɓung nyha. Kukushi ɗag nghang ih bi nworo."²³Kulli ye logshi ɓa shiɓi muri Solomon ɗeshili, Rezon muna Eliyada, ɓeni ɓangha ri telelah le Hadadezer murung Zobah agh. ²⁴Rezon kpaɓa abuna bini le ɗig magula muri amanyiɓih ngha Dauda wolli nluo abuna le Zobah agh. Abuna le Rezom woro a Damaska le ɗigha be, le Rezom nongmurung a Dimaska. ²⁵Ini ɓa shiɓi muri Israila a yeh akara le Solomon kwa, kpaɓni gi gangshina ni Hadad logshiya. Rezom shiɓi Israila le nongmurung muri Aram.²⁶Le Yerobowam muna nebat, ɓa Ifraimu ni a Zeredah, guro le Solomon, ɓeni ngih ya lulli ih Zeruyah, mabere, ɗeshiliya logshina muri ri murung. ²⁷Logshi muri ri murung ate Solomon ɓagna bangni a Millo agh, le ye gil la atuhsho ni ri garung le lah magula le Dauda tehri ya.²⁸Yerobowam agh ɓayong ma gushina ni. Solomon shinna ih basa deng nghe ya ɓa pagtumo ni, nina agh tighi muri atumo ni kwa a ɓaleh Yusufu agh. ²⁹A kunbang ngho, ngha Yerobowam puri a Urushelima agh, malah Ahijah ɓa Shiloni kumi a muri njinjere. Niɓeniya Ahijah mella dagrah mapiyo ni abuna ɓahri nini a ɓabang. ³⁰Le Ahijah bol dagrah mapiyo ni mel agh le sahniyi kushikushi lumpur ɓahri.³¹Nah yi Yerobowam, "Tol akande lum, ate Yahweh, Kulli le Israila, nah, 'Shina nga gaɓ njehni a bih Solomon le nga pah akunburi lum a bino ³²(keminiya Solomon ka kum kunburi mwoh a temuri Dauda guro lang ni a temuri Urushelima lah magula ni nworo ntollo a ntiri Israila kwa agh), ³³ate mama a ɗag nang le a gushina ashtoret kuli ma ngalang le ɓa Sidoniya, Chemosh kuli le Mowab, ni Molek kuli le aɓa Ammon. Ni a ginya a njinjere lang ngha, ari pag ga yarata a dumang ngha, ni ari bolla agigilla lang ni agi waɓna lang, ninga mama Dauda tehri pag ga'³⁴Ni ngi ag njeh egh kwa a bih Solomon ngha. Nwara ntighi murung a yeh akara ma usulo le kwa, ate guro lang Dauda, ɓeni nworo ntol agh, ɓeni bolla alagbang lang ni agigilla lang. ³⁵Keminiya nga ag njeh egh a bih muni le nga poh ni, akunburi lum. ³⁶Nga pih muna Solomon kunburi mwoh, nina agh Dauda guro lang ka kum poshibang a dumang a kunbang ni kwa agh a Urushelima, lah magula mama nworo ntollo nga tigni lullang ngha.³⁷Nga tollo, le a nongmurung te ɗungshi ga yahlang tol agh, le a ɗig murung muri Israila. ³⁸Ngha a teshi kiro ari aga nlagni ya, le ngha a ginya anjinjere lang ngha le a pag ga yarata a dumang ngha. bol agigilla lang ni alagbang lang, ninga mama Dauda guro lang pag ni ya, le nga gingni weh, nga gil ɓa liyo, ninga mama mɓagni ate Dauda agh, le nga poh Israila. ³⁹Nga fungshi aminkah Dauda, keminiya ha ke kene ni ya.'"⁴⁰Nina agh Solomon alla ka wol nluo Yerobowam. Keminiya Yerobowam logho ɓangha wora Masar, a bin Shishak murung Masar, le ɗigha a Masar ha wuhle Solomon.⁴¹A temuri atenana ma sa ni kon Solomon agh, aga kwa pagha ni ayeriteng le ya, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le Solomonngha? ⁴²Solomon nongmurung a Urushelima a muri Israila kwa ma abogho woro ɓahri. ⁴³Wuh nongni akahyi le a lingshi a lah magula le Dauda tehri. Rehobowam muni nongmurung a tuhkushi.

Chapter 12

¹Rehobowam wor Shechem, ate Israila kwa ngha ki kah Shechem a tighi murung. ²Gire pagha ngha Yerobowam muna Nebat ogni ga agh (ate yangha sang uwo a Masar, ba ɓangha ɗig nghang ate ngoɓong le murung Solomon), ate Yerobowam wara kum ɗigna a Masar.³Nina agh a tahshibang a gori, le Yerobowam ni kpaɓa le Israila kwa zu le nah yi Rehobowam, ⁴"Tehro tigne sung gitolla ma dungrina. Niɓeniya ashiyi sung tumo ma tenna le tehro ni tighih sung ngha, le a tighi gitolla ma honglong, le sa pagho tumo." ⁵Rehobowam nah yi yang, "Nworo ma akara tahro, le nyera binang."Le aɓayong woro.⁶Murung Rehobowam ihli aɓa gula aɓeni tangha dum Solomon tehri ngha uwoni ni usulo agh, le nah, "Ni yellang ni nga waɓni ih ɓi a pil yi aɓayong ni?" ⁷A waɓtenana ri le a nah, "Ngha aka ɗig guro le aɓayongni ni kyari le a paghi yang tumo agh, pil yi ni tenana ma ɓonna, le kunbang ni kwa agh a ɗigha aguro lo.⁸Keminiya Rehobowam pura tele gi waɓna le aɓa gula a bini le ihli basa adenah, aɓeni ki logha ih ɓi a tangha dumi. ⁹Nah yi yang, "Mang nga waɓang ih ɓi pil yi aɓayong ni waɓtenana rang le nah, 'Ashih sung gitolla ni tehro tigha musung ngha'?"¹⁰A basa adenah aɓeni gul ni Rehobowam agh waɓih, ki nah, "Waɓtenana ri aɓayongni waɓoh ih tehro Solomontigne yang gitolla ma dungrina keminiya a ashiyi ya. Aka nah yi yang, 'Muna beng ma kyena nennah uwor ɓung tehrang. ¹¹Nina niɓeniya, ko ke tigne yong gitolla ma dungrina le, nga ɓuhri yong gitolla egh, tehrang fungshi yong ni batagiri, keminiya nga fungshi yong fungshi yong ni agihye.'"¹²Nina agh Yerobowam ni aɓayong kwa zu a bin Rehobowam a yeh kara ma tahro, ninga mama murung woro tigni yang ngha nah, "N'nyera binang a yeh kara ma tahro." ¹³Murung aghi aɓayong a gung le pura tele gi waɓna le aɓa gula ni a waɓih ya. ¹⁴Waɓtenana ri yang a nzum og gi waɓna le bisa adenah; nah, "Tehrang ganna yong ni gitolla ma dungrina, keminiya nga ɓuhrih yong gitolla. Tehrang fungshi yong ni batagiri, keminiya nga fungshi yong ni aginyeh."¹⁵Nina agh murung ni og tenana le aɓayong ngha, ate ariyi ya le agipagna ni Yahweh zunih, ate mama ih ɗungshi tenana le ni waɓa a nji bin Ahijah ɓa Shiloni ri Yerobowam muna Nebat agh.¹⁶Ngha aɓa Israila shinnih ih murung ni teshi kiri ri yang ngha agh, aɓayong pil yi le nah, "Mang ki pag gikunna lesung ri Dauda? Shi nyha ni giberre a ri muna Jesse agh! Nworo a gungri leyong, Israila. Niɓeniya shinari ɓa liyo, Dauda." Nina agh aɓa Israila wora a gungri leyang. ¹⁷Keminiya aɓa Israila aɓeni ɗigha a alah magula le Judah agh, Rehobowam ɗig murung muyang.¹⁸Le murung Rehobowam tahshi Adoniram, ɓeni a muri aɓa tumo a tenne agh, keminiya Israila kwa ɓuhyi wol nlue ni tahli. Murung Rehobowam ɓang ni nyeh gwoh piri le wora Urushelima. ¹⁹Nina agh Israila woro tol muyang ri ɓa leh Dauda zuni ni kyari.²⁰Gire pagha ngha Israila kwa ogni ih Yerobowam nyenna agh, a tahshibang a gorih bin kpaɓa le tighi murung muri Israila kwa. Ɓwa nyha nghang mwoh kuratye ɓaleh Dauda agh, se kunburi le Judah mwoh.²¹Ngha Rehobowam billibang a Urushelima agh, kpaɓa aɓa leh Judah kwa ni kunburi le Banyamin; a yangha 180,000 ɓa tahluwa abuna ma tahriyina, ih ɓi a wolrung ni ɓa leh Israila, ate a nyenni ɗighamuribang bin Rehobowam muna Solomon.²²Keminiya tenana le Kulli zu a bin Shemaiyah, ɓwale Kulli; nah, ²³"Wabtenana ri Rehobowam muna Solomon, murung Judah, bin ɓa leh Judah kwa ni Banyamin, ni anshile aɓayong kwa; nah, ²⁴'Yahweh nah: Ka kehni luwa ko wolrung ni muna tehro aɓa Israila agh. Ɓeni kwa agh ih ɓi nyerra leh, ate ga agh tigne ih pagha nji binang,'" Nina agh a teshi kiri yang ri tenana le Yahweh le a pil nzum yang a wor woro leyang, le a ogna tenana le.²⁵Le Yerobowam ɓag Shechem a dingli njeh Ifraimu, ɗigha be. Logha be ke ɓag Peniyel. ²⁶Yerobowam ɗengsa a yahli, "Niɓeniya njeh egh ka nyerra a leh Dauda. ²⁷Ngha aɓayong ni woro ke pah ɗahra a kangna ɓangKulli magula le Yahweh a Urushelima, le yahli aɓayong ni ka pilla ri telelah leyang ɗeshili, a bin Rehobowam murung Judah. A wol nluyang le a nyenni Rehobowam murung Judah."²⁸Nina agh murung Yerobowan al gi waɓna le gil andah ma zinariya ɓahri; nah yi aɓayong, "Saɓne yong a kehna Urushelima. Nshinna, akuli leyong ngha, Israila, ɓeni pushi yong a njeh Masar agh." ²⁹Tig mwoh a Bethel le mamona a Dan. ³⁰Nina agh gipagna ni ɗigna gimashihra. Aɓayong wora ri mwoh ko mamona, ha ki ka a Dan.³¹Yerobowam gilla alah a bin amagula le ye tigha amalah a ntiri aɓayong kwa, aɓeni nyha a ntiri amuna Lawi ya agh. ³²Yerobowam tig njibuno a shienri ma tonbi tahro, a yeh kara ma lumpur tongno le shienri ye, ni njibuno mama a Judah agh, le wora a bin deshile ɗahra. Pag nina a Bethel, ɗahrih andah ni gil agh, le tigha amalah a abin magula ni ɓagha a Bethel agh.³³Yerobowam wora bin deshile ɗahra ni woro gilla a Bethel agh a kara ma lumpur tongno a shienri ma tonpur tahro, a yeh shienri ni tolla a yahli ya; tig njibuno ate aɓa Israila kwa le woro a bin deshile ɗahra ih ka pingshi agi susunang.

Chapter 13

¹Ɓwale le Kulli pura a Judah ari tenana le Yahweh kenna bin Bethel. Yerobowam ngha tangha kahri deshile ɗahra ka pingshi agima susunang. ²Mag jollo a muri deshile ɗahra ni tenana le Yahwheh; "Deshile ɗahra, deshile ɗahra! Ga ni Yahweh nah, 'Shina, a ɓil muna a leh Dauda lulli ih Josiya, le a muro ni ih ɗahri malah le bin ma gushina, ɓeni niɓeni ki pingshi agi ma susunang a muro agh. A pingshi muh ɓayong a muro." ³Le ɓwale Kulli pah giɗunna a kare, ki nah, "Ga ni pag giɗunna ih Yahweh waɓna tenana: 'Nshina, deshile ɗahra ka koriyi ɓahri, le tuɓu ni muri ka soɓkoh.'"⁴Ngha murung ogni ga ɓwale Kulli waɓ ɓa, ih magna jollo a muri deshile ɗahra a Bethel agh, Yerobowam tah bih, ki nah, "Mbolli." Le bih ni tahyi ɓeh ya myummo, nina agh ni gan nyer ne ngiri ya. ⁵(Deshile ɗahra ye koriyi wo ɗeshili le tuɓu ni muri ya soɓkoh, ninga mama ɓwale Kulli pyeshini giɗunna nji bin tenana le Yahweh ya.)⁶Murung Yerobowam pilla le nah yi ɓwale Kulli, "Kukushi jim Yahweh Kulli lo ate murang, nina agh le ih beng ih nyera rang," Nina agh ɓwale Kulli jim Yahweh, le bih murung nyera be ɗeshili, le il ninga mama pa kikara. ⁷Murung nah yi ɓwale Kulli, "Zu a lah ni meng le a usulih muro, le nga nwoh."⁸Ɓwale Kulli nah yi murung, "Ke bolla aka peng kanda gikunna lo le, ni ngi kah ni weh, ko nga lih gillih ko nuh muru a ba agh, ⁹ate Yahweh lagnang nji bin tenana le, 'Ni awo lih brodi ko muru ma nuh, ko nyere billa a nji njinjere ni a kehni ya.'" ¹⁰Nina agh ɓwale Yahweh bil njinjere ma sa le ni nyera leh a nji njinjere ni kehni Bethel agh.¹¹Niɓeniya ɓa agkuntumo le Kulli ma yahyina ngha nghang ki ɗigha a Bethel, le amuni zu waɓih ga kwa ɓwale Kulli zu pagha a Bethel a kare ya. Amuni ya waɓih ɗeshili atenana leɓwale Kulli ni waɓih murung ngha. ¹²Tehyang ihli yang, "Njinjere ma yenni billa?" Niɓeniya amuni shinna njinjere ni ɓwale Kulli ni pura Judah agh wor nghang ngha. ¹³Nina agh le nah yi amuni, "Ntig nghang gi ɗignaa muri mbulnjeng." Nina agh a tighi gi ɗigna muri mbulnjeng kogho woro.¹⁴Ɓa agkuntumo le Kulli ma yahyina pir tye ɓwale Kulli le kumi yangha ɗigha tinna ngung owak; le nah yi, "A woni ɓwale Kulli ni pura Judah agh?" Pilla, "Mini." ¹⁵Le ɓa agkuntumo le Kulli ma yahyina nah yi, "Zu a lyang le a lih gilih." ¹⁶Ɓwale Kulli pilla, "Ni logle nyer ni weh ko wor ni weh, ke nga lih gilih ko nuh muru ni weh a ba agh, ¹⁷ate a lagnang ne a nji bin tenana le Yahweh, 'Ni awo lih gilih ko nuh muru be, ko nyera a nji njinjere ni zuni ya.'"¹⁸Nina agh ɓa agkuntumo le Kulli ma yahyina nah yi, "Meng ma agh mini ɓa agkuntumo le kulli ninga weh, le malaika waɓna teng rang a nji bin tenana le Yahweh, ki nah, 'Nyeni mo a zuni a liyo, ate ih lih gilih ni nuh muru.'" Keminiya ih paghi ɓwale Kulli yiri. ¹⁹Nina agh ɓwale Kulli nyere ni ɓa agkuntumo ma yahyina le lih gilih ni nuh muru a leh.²⁰Ngha a ɗigni bin lih gilih ya, tenana le Yahweh zu a bin ɓa agkuntumo ni ke nyer ni mo agh, ²¹le maghi ɓwale Kulli ɓeni pura Judah jollo, ki nah, Yahweh nah, "Yahweh nah, Ate a shiɓina og tenana le Yahweh le ni a bil lagha le Yahweh Kulli lo poh agh, ²²keminiya a nyerna le a lih gilih ni nuh muru a ba a muri ga Yahweh waɓɓoh ih ni awo lih gilih ko nuh muru a agh, ngiro agh ni a lingshi a nkilliya le akahwo agh.²³Nzumo ni lihni gilih ni nuh agh, ɓa agkuntumo le Kulli tig gi ɗigna muri mbulnjeng le ɓwale Kulli, ɓeni woro nyer nini ya. ²⁴Ngha ɓwale Kulli wori ya, a lungri ni yim a njere le wol nlue, a ɗag niri nongha gata njere, le yim me ɗeshiliya osso tangha kari, ²⁵Ngha aɓayong ki ɗuri ya a shin giri ngha a ɗagha gata njere, le yim ngha tangha kari ngiri ye, a zu le a waɓ teɓi a lah magula ɓa agkuntumo ma yahyina ɗig nghang ngha.²⁶Ngha ɓa agkuntumo ɓeni ke nyer nimo a njere ya ogni ya, nah, "Ih ɓwale Kulli ni shiɓi og tenana le Yahweh. Ngha nina agh Yahweh tuttih yim, mama sannih lushilushi wol nlue ya, ninga mama tenana le Yahweh lagni ya." ²⁷Nina agh ɓa agkuntumo le Kulli ma yahyina waɓtenana ri amuni, ki nah, "Nti gi ɗigna muri mbuljeng lang."Le a tighi gi ɗigna. ²⁸Woro le kum ngire ngha a ɗagha a gata njere, le mbuljeng ni yim ngha tangha kari ngire. Yim egh ni lih ngire ya, ko bol mbuljeng ngha,²⁹Ɓa agkuntumo le Kulli logshi ngiri ɓwale Kulli,nongssa muri mbuljeng, le nyer ni. Zu a lah magula le, ih ɓueh le ih lingshi. ³⁰Nongshi ngire a nkiliya le, a buah nlue, ki nah, "Gi ennah, muna tehrang!³¹"Le ngha a woro a lingshini ya, ɓa agkuntumo le Kulli ma yahyina waɓtenana ri amuni, ki nah, "Ngha wuh agh, nlingsang a nkiliya mama a lingshi ɓwale Kulli nghang ngha. N'nongshi amuh lang a kahri amuh le. ³²Ate kuntumo ni waɓɓaha nji bin tenana le Yahweh, a muri deshile ɗahra a Bethel ni a muri alah ni kwa a bin ma gushina ni lah magula le Samariya agh, a njiteng ngha ka pagri."³³A nzum ga agh Yerobowam ni ɗag njer gimashihra le ya, keminiya tangha a tolla jah kunvarre ni kwa agh ih tig yang amalah ate a bin magushina. Ɓeni kwa ka pag ga tigne sa malah. ³⁴Te ga ɗig gimashihra a leh Yerobowam le tig ɓa leh juhro le a gogri yang a dum ngunjah.

Chapter 14

¹A kunbang ngho Abijah muna Yerobowam nongkono. ²Yerobowam nah yi mahmi, "Kukushi logho le a songri ro, nina agh ate ke ih ɓi a yero awo ni mahmang ngha, le a wora Shiloh, ate Ahijah ɓa agkuntumo bin kulli ngha be; ini pag ɓeni mwoh waɓteng a murang ngha, ki nah ih nga ɗig murung muri aɓayong ni. ³Tolla bwoh akunli brodi lum, ni kek, ni duh nyih, le a kena bin Ahijah. Ih ka waɓɓoh mang ka kum muna ni."⁴Mahle Yerobowam pag nina; wora Shiloh le kena a leh Ahijah. Niɓeniya Ahijah ni gan shinbang ngha; njih wanghina ate yahgha. ⁵Yahweh nah yi Ahijah, "Shina, mahle Yerobowam zuna za og gi waɓna lo muri muni, ate yangha ih nongkono. Waɓih jah ga ni ga, ate n'ngha zu wa, ih pag giri ninga ɓamah ma sa ni ya."⁶Ngha Ahijah ogni gih kushi kun kangna ngha ih ingni ni ya, nah, "Ingna mahle Yerobowam. Palang ke a pil muro ninga ɓamah ma sa? A tahshinang ni kuntumo ma tenna. ⁷Woro, a waɓih Yerobowam ih Yahweh, Kulli le Israila, nah, 'Nlogshino a ntiri aɓayong ntigho magula a muri aɓwalang Israila. ⁸Nkoriyi na ɗighamuribang mpussa a ɓa leh Dauda le mpoh ni, ngho kwa agh ni a agnji Dauda guro lang ngha, ɓeni billa alagbang lang le kuratyang ni yahli kwa, ate pag ga mwoh ɓorra binang ngha.⁹Ngho kwa agh, a pagna gimashihra, uwor mami aɓeni kwa a dumo agh. A gilla akuli ma sa, le a tulla minlim ma ndolong a logshina nghang yehlula, le a shuwa nang a ɓa nzumang. ¹⁰Ngha nina agh, shina, nga zuni juhro a leh Yerobowam; nga tig muna ma buna lo ni kwa agh ka wuh, guro ko ɓa kum murung, nga pushi leh Yerobowam kwa ninga ɓeni pingshi tiɓi ha mal agh.¹¹Ɓeni kwa pag mami Yerobowam wuh a lah magula agh aminlara ki lih, le ɓeni kwa wuh a ɓabang ngha aminya ɓakuli ni lih, ate Mini, Yahweh, nwaɓne.' ¹²Nina agh logho, mahle Yerobowam, le a wora liyo; ngha a ingna lah magula agh mune ka wuh. ¹³Israila kwa ka ɓuah nlue le a lingshi. Ini ih pag ɓwa mwoh a leh Yerobowam ɓeni a lingsa nkiliya agh, ate ini mwoh, a ntiri ɓa leh Yerobowam ɓeni pag gima ɓonna ni pashi yahli Yahweh, Kulli le Israila.¹⁴Ɗeshiliya, Yahweh ka logshi murung le Israila ɓeni ka kashi ɓa leh Israila a kara wo agh. Ni kyari ni pag kara wo, niɓeni ni. ¹⁵Yahweh ka loghi Israila ninga kaglih ni ki jigrah a muru agh, le ih pushi Israila a njeh maɓonna ni pih akahyang ngha. Ih meshiyi yang a nzum ɓanghamuru Yufiretis, a gilla ngung gillang leyang ma Ashera le a tigna Yahweh a pag yehlula. ¹⁶Ih pura tele Israila ate agimashihra le Yerobowam, agimashihra ni pag ga, le a ri mama tigni Israila pag gimashihra agh."¹⁷Nina agh mahle Yerobowan logho woro, le zu a Tirzah. Ngha ih billibang a kunjere leh ninga agh, mune wuh. ¹⁸Israila kwa lingshi le ɓueh, ninga pagha ni a waɓni yang nji bin tenana le Yahweh mama Ahijah ɓa agkuntumo guro le waɓ ɓa.¹⁹A muri tenana mamona ni te a muri Yerobowam agh, pagha ni tahni luwa ni pagha ni nongnimurung ngha, shini, a nyongline a giɓomteng agipagna le amurung le Israila. ²⁰Yerobowam nongmurung abogho woro mwoh pur ɓahri le a nongshi ni akahyi, le Nadab muni nongmurung a tuhkushi.²¹Niɓeniya Rehobowam muna Solomon ngha ki nongmurung a Judah. Rehobowam ngha ni abogho woro ɓahri ɗigni murung ngha, le nongna murung abogho lum pure tonɓahri a Urushelima, lah magula ni Yahweh woro tollo a ntiri akunburi le Israilaba ih tig lulli nghang ngha. Lulli ngih ih Naamah ma Ammon. ²²Judah pagna gimashihra a kundum Yahweh; a tighi a pag yehlula ni agimashihra ni a pag ga, uwor ga kwa atehyang woro pag ga.²³Ate ɗeshili a ɓagne muyang a bin ma logna, agbingrah tahli, ni angung Asherah a dingli ni kwa agh ni a tinna ngung ma liyenghina kwa. ²⁴Ɗeshiliya a yangni ɓa pagnjah bol gillang ni a njeh egh. A pag gire nina gi konyahlung ninga anjehni Yahweh woro piriya a dum aɓa Israila agh.²⁵Pag giri a bogho ma tongno le murung Rehobowam ngha Shishak murung Masar zuniyi Urushelima luwa agh. ²⁶Ponna a bin tig gikunna ni a leh Yahweh, ni a bin tig gikunna ni a leh murung ngha. Pon ga kwa agh, ye ponna atongho ma zinariya ni kwa Solomon woro gil agh.²⁷Murung Rehobowan tul atongho ma tagulla a tuhkushi yang le pye a bih magula luwa le ɓa kurrung, aɓeni ki lel akun kangna ɓa leh murung ngha. ²⁸Pag ri ih kunbang ni kwa murung ingni ni a leh Yahweh, aɓa kurrung nghe ka tol yang; le ye ka nyer ni yang a leh aɓa lel lah.²⁹A muri ateng ɓaɓa ni kon Rehobowam agh, ni aga kwa pag ga, ni a nyongli yang a giɓomteng muri agipagna le amurung Judah agh? ³⁰Luwa ngha nghang teɓi teɓi a ntiri Rehobowam ni Yerobowam. ³¹Nina agh Rehobowam wuh nongni akahyi le a lingshi a lah magula le DaudaLulli ngih ih Naamah ma Ammon. Abijah munih nongmurung a tuhkushi.

Chapter 15

¹A yeh bogho ma lum pure tonpur tahro le murung Yerobowam muna Nebat, Abijah ingna a nongmurung a Judah. ²Nongmurung ma bogho tahro a Urushelima. Lulli ngih ih Maakah. Muna ma ngalang le Abshalom. ³Ginya a njinjere gimashihra le tehri ni kwa pagha a kunbang le ya; ni pah yahli bin Yahweh Kulli le ninga yahli Dauda, kahyi, woro pag ga.⁴Ningo te kwa agh, ate muri Dauda agh, Yahweh Kulli le pahne poshibang a Urushelima ari logshi munih a nzumi ate ih ɓi tengshi Urushelima. ⁵Kulli pag ga ate mama Dauda pagna ga yarata agh a dumi; a yeh akara usulo le kwa, ni pil nzumi ri ga kwa a lagni ya, se mwoh a muri tele mahle Uriya ɓa Hittiya. ⁶Niɓeniya luwa ngha nghang a ntiri Rehobowam ni Yerobowam a yeh akara usulo le Abijah kwa.⁷A muri ateng ma sa le Abijah, aga kwa pag ga, ni a nyongli yang a giɓomtenana le agipagna le amurung Judah agh? Luwa ngha nghang a ntiri Abijah ni Yerobowam. ⁸Abijah wuh nongni akahyi, le a lingshi a lah magula le Dauda. Asa munih ɗig murung a tuhkushi.⁹A yeh bogho ma woro mwoh le Yerobowam murung Israila agh, Asa ingna a nongmurung a Judah. ¹⁰Nongmurung woro ɓahri pura muri mwoh a Urushelima. Kahyi ma ngalang ni pag Maakah, muna Abishalom. ¹¹Asa pagna gi maɓonna a kundum Yahweh, ninga mama Dauda kahyi pag ga.¹²Pushiyi aɓa pag njah ri agillang ni njeh egh ya le pushiyi agillang le akahyi ni a gil kwaa agh. ¹³Ɗeshiliya pushi Maakah, kahyi a ɗig mamurung, ate gil la minlim ma lushi yong ni ngung Asherah. Asa wanghih minlim gi lushi yong nghe le pingshi a njonglong Kidron.¹⁴Keminiya a bin magula agh ni wanghih yang ngha, ningo te kwa agh, Asa tigna yahli kwa bin Yahweh a yeh akara le kwa. ¹⁵Zunih aga tehri tigsa agh a leh Yahweh, ni amami ni osso tigsa aga a gilla ni azurfa ni zinariya, ni agi tolgiri.¹⁶Luwa ngha ngha ng a ntiri Asa ni Baasha murung Israila, a yeh akara leyang kwa. ¹⁷Baasha murung Israila, pag giri ni funno ari Judah le ɓag Ramah, nina agh ate ni ih ɗag ɓwa ih ɓi ɗag be ko ih ingna a njeh le murung Asa le Judah agh.¹⁸Le Asatol a azurfa ni azinariya ni a ɗagha a kangna tig giri ni a leh Yahweh, ni mama a kangna tig giri ni a lahmurung ngha. Tighi a bih aguro le, tahshi bang ne bin Ben-Hadad muna Tabrimmon muna Hezion, murung Aram, ɓeni ki ɗigha Dimaska agh. Nah, ¹⁹"Ih ɓi ogrung ɗigha a ntiri meng ni weh, ninga mama ɗigni a ntiri tehrang ni tehro agh. Shina, ntashinoh agipahna azurfa ni zinariya. Tuh ogrung lo ni Baasha murung Israila, ate mama ika ɗig ni muri."²⁰Ben-Hadad teshikiri ri murung Asa le tutti amagula le aɓa tahluwa le, le a kehnih Israila luwa. A kehnih Ijon, Dan, Abel Beth Maakah, ni a kinneret kwa luwa, kpaɓni ni njeh Naftali kwa. ²¹Le pagha ngha Bashan ogni ga agh, ɗagte ɓag Ramah le nyere wora a Tirzah. ²²Le murung Asa waɓɓah a Judah kwa. Ɓwa nyha a ɗag ga. A ponna atahli ni angung mama Bashan pagni tumo ari ɓag Ramah agh. Le murung Asa pagtumo ni agi ɓag giri ye ari ɓag Geba le Banyamin ni Mizfah.²³A temuri ateng ma sa le Asa agh, aɓa tahluwa le kwa, aga kwa pag ga, alah magula ni ɓag ga, ni a nyongli yang a giɓomteng le gipagna le amurung Judah agh. Keminiya a kunbang yahgha le ya konno bolla kushi. ²⁴Le Asa wuh nongni akahyi le a lingshi ni yang a lah magula le Dauda tehri. Yehoshafat muni ɗig murung a tuhkushi.²⁵Nadab muna Yerobowam ingna a nongmurung a Israila a yeh bogho ma ɓahri le murung Asa murung Judah. ²⁶Pagna gimashihra a kundum Yahweh le ginya a njinjere le tehri, ni a yeh a gimashihra le, nji ri kehni Israila a pag gimashihra.²⁷Baasha muna Ahijah, ma ɓa leh Issaakar, kpaɓ muyang muri Nadab; Baasha wol nlue a Gibbethon, mama ngha bin aɓa Filistiya agh, ate Nadab ni Israila kwa ngha nongho kangni Gibbethon. ²⁸A yeh bogho ma tahro le Asa murung Judah, Baasha wol nluo Nadab le ɗig murung a tuhkushi.²⁹Ni sashibang ni ɗig murung ngha, Baasha wol nluo aɓa leh Yerobowam. Ni ɗag mwoh a ntiri aminkah Yerobowan ni usulo agh; a njinjere nini juhri njer nongmurung, ninga mama Yahweh woro waɓa a nji bin guro le Ahijah ɓa Shiloni, ³⁰ate agimashihra le Yerobowan ni pag ga, le a nji ri ga tig Israila pagni gimashihra agh, a yehlula mama tigni Yahweh, Kulli le Israila.³¹A temuri ateng ma sa ni kon Nadab, ni aga kwa pag ga, ni a nyongli yang a giɓomteng agipagna le amurung Israila agh? ³²Luwa ngha nghang a ntiri Asa ni Baasha murung Israila a yeh akara le kwa.³³A yeh bogho ma tahro le Asa murung Judah, Baasha muna Ahijah ingna a nongmurung a muri Israila kwa a Tirzah le nongmurung bogho woro mwoh pur ihne. ³⁴Pagna gimashihra a kundum Yahweh le ginya a njere le Yerebowan ni gimashihra le mama kehni ni Israila a pag gimashihra agh.

Chapter 16

¹Tenana le Yahweh zu a bin Jehu muna Hanani a muri Baasha, ki nah, ²"Ko ke nlogshino a tuɓu le ntigho magula a muri aɓwalang Israila, a gingna a njinjere le Yerobowam le a tigna aɓwalang Israila a pag gimashihra, nina agh le a tignang a pag yehlula ni gimashihra leyang.³Shinna, nga juhri Baasha ni aɓa leh le nga tig aɓa liyo ninga aɓa leh Yerobowam muna Nebat. ⁴Aminlara ni lih ɓeni kwa pag mami Baashan wuh a lah magula, le aminyah ɓa kuli ka lih ɓeni kwa wuh a ɓa bang ngha."⁵A temuri ateng ma sa ni kon Baasha, aga pag ga, ni aɓa tahluwa le, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Israila agh? ⁶Baasha wuh nongni akahyi le a lingshi a Tirzah, le Elah muni ɗig murung a tuhkushi.⁷Nina agh a nji bin ɓa agkuntumo bin Kulli Jehu muna Hanani tenana le Yahweh zuni a muri Baasha ni aɓa leh, ate agimshihra ni kwa pag ga a kundum Yahweh, nina agh ate logshih yehlula ni aga pag ga, ninga mama aɓa leh Yerobowam, ni ɗeshili ate wolla nluo aɓa leh Yerobowam kwa.⁸A yeh bogho ma woro mwoh pure topur mwoh le Asa murung Judah, Elah muna Baasha ingna a nongmurung a Israila a Tirzah; nongmurung bogho woro mwoh. ⁹Zimri guro le, magula le aɓa tahluwa, kur kunyang muri. Niɓeniya Elah ngha a Tirzah, ki nuh ni ɓahra a leh Arza, veni a muri ɓa lah Tirzah agh. ¹⁰Zimri ingna kpari, le wol nlue a yeh bogho ma woro mwoh pure tonɓahri le Asa murung Judah le ɗig murung a tuhkushi.¹¹Ngha Zimri ingni ni a nongmurung le ɗigni muri ngunmurung murung ngha, wol nluo aɓa leh Baashan kwa. Ni ɗag muna buna mwoh a ntiri aɓwale Baashan ni aɓih ni usulo agh. ¹²Nina agh Zimri wol nluo aɓa leh Baashan kwa, a nji ri tenana le Yahweh mama waɓah a nji bin Jehu ɓa agkuntumo bin Kulli a muri Baashan agh, ¹³ate agimashihra le Baashan kwa, ni agimashihra le muni Elah ni kwa a pag ga, a nji ri mama a tigni Israila pag gimashihra agh, nina agh a tig Yahweh, Kulli le Israila a pag yehlula, ni agillang leyang.¹⁴A temuri ateng ma sa ni kon Elah agh, aga kwa pag ga, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Israila agh?¹⁵A yeh bogho ma woro mwoh pure tonɓahri le Asa murung Judah, Zimri nongmurung ma kara tonɓahri a Tirzah. Niɓeniya aɓa tahluwa ɗamma a kahri Gibbeton, mami aɓa Filistiya. ¹⁶Aɓa tahluwa ni be ya ogho ih, "Zimri kurakun le wolla nluo murung." Le a kare ya a bin ɗamme, a Israaila kwa waɓah ih Omri, magula ɓa luwa ni, murung muri Israila. ¹⁷Omri wora Gibbeton ni Israila kwa nini, le aka kangni Tirzah.¹⁸Nina agh ngha Zimri shinni ih a agna lah magula egh ya, woro a ɓa lahmurung le ɓug gishe muri; a njinjere nini wuh nghang a gishe. ¹⁹Ga ngha ate agimashihra ni pagha ngha ih pagni gimashihra a kundum Yahweh, a ri ginya a njinjere le Yerobowam ni a yeh agimashihra ni pagha, nina le kehni Israila a pag ga. ²⁰A temuri agi ma sa ni kon Zimri ya, ni agi tolmurung ni pag ga, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurng le Israila agh?²¹Le aɓa Israila koriyo bang ɓahri, kanda le aɓa Israila kuratye Tibni muna Ginath, ka tighi murung, le kanda ɓaɓa kuratye Omri. ²²Keminiya aɓeni kuratye Omri ngha ni masso uwor aɓayong ni kuratye Tibni muna Ginath agh. Nina agh Tibni wuh, le Omri ɗig murung.²³Omri ingna a nongmurung a muri Israila a bogho ma woro mwoh pure lum pur mwoh le Asa murung Judah, le nongna murung bogho lum pur ɓahri. Nongmurung a Tirzah ma bogho topur mwoh. ²⁴Kur dingli Samariya talent woro mwoh le azurfa a bin Shemer. Ɓag lah magula a muri dingli egh le gor lulli ih Samariya, ni lulli Shemer, tele dingli ye ni ɗur agh.²⁵Omri pagna gimashihra a dum Yahweh le gipagna le ya mashihra ni uwor mami aɓeni kwa ɗig murung kedebang ini ya. ²⁶Ate gingna a njinjere le Yerobowam muna Nebat kwa ni a gimashihra le ni tigni Israila a pag gimashihra agh, ate lushi yahli Yahweh, Kulli le Israila, ɓi pag yehlula ni agillang leyang ma nangna.²⁷A temuri agi ma sa ni kon Omri mama pagha, masso le aɓa tahluwa le ni ɗum ma, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Israila agh? ²⁸Nina agh Omri wuh nongni akahyi le a lingshi a Samariya, le Ahab muni ɗig murung a tuhkushi.²⁹A yeh bogho ma woro mwoh pur lum pure tonpur tahro le Asa murung Judah, Ahab muna Omri ingna nongmurung a muri Israila. Ahab muna Omri nongmurung a muri Israila a Samariya bogho woro mwoh pur ɓahri. ³⁰Ahab muna Omri pagna gimashihra a kundum Yahweh, uwor mami aɓeni nongmurung a dumi ya.³¹A bin Ahab agh gima kyenani a ginya a gimashihra le Yerobowam muna Nebat, nina agh tol mahmi Jezebel muna ma ngalang le Ethbaal, murung le aɓa Sidon; woro ke gushi Baal le gungha dumi. ³²Ɓag deshile ɗahra ate Baal a leh Baal, mama ɓagha a Samariya agh. ³³Ahab ɓag ngung Asherah. Ahab pagna ga ɓuhri lushi yahli Yahweh, Kulli le Israila, tighi yehlula ni uwor mami amurung le Israila ni kwa kedebang ini ya.³⁴A kunbang murung le Ahab ni, Hiyel ma Bethel ye ɓag ni, Jeriko. Hiyel tig tinna lah magula egh lih yi usulo le Abiram, minɓalla le; le Segub, munih ma nzumi ɓoshi usulo le ngha ih ɓagni kunjere lah magula egh ya, ate ɗungshi tenana le Yahweh ni waɓɓah a nji bin Joshuwa muna Nun agh.

Chapter 17

¹Iliya ɓa Tishbe, pura Tishbe ni a Gileyad agh, nah yi Ahab, "Ni ɗigna le Yahweh, Kulli le Israila kwa, dum ɓeni ntanghang ngha, ni a kum tirma ko murukuli a yeh abogho ni ya sete waɓ ɓa."²Tenana le Yahweh zu a bin Iliya, ki nah, ³"Ɗag ba a wora nji tehbang; a vulo a bin ɓangha muru ɓongrong le Kerit, nji tehbang le Urdu. ⁴Ih pagha le aka nuh muru ni a min ɓangha muru ɓongrong, le tig nganglah ih poh gilih be.⁵Nina agh Iliya woro ke pag ninga mama tenana le Yahweh lagni ya. Woro ke ɗigha kahri min ɓangha muru ɓongrong, a nji tehbang le Urdu. ⁶Nganglah zunih brodi ni nyamma ni beri le brodi ni nyamma ni kapolla, le ih nuhmuru a min ɓangha muru ɓongrong. ⁷Keminiya a nzum min kunbang fittong ngha, min ɓangha muru ɓongrong egh nyummo ate murukuli nyha a njeh egh ya.⁸Tenana le Yahweh zu a bini, ki nah, ⁹"Logho, a wora Zarefet, mama mami Sidon ni ya, le a ɗigha beh. Shina, nwara tig mahbere be ka poh gilih." ¹⁰Nina agh logho le wora Zarefet, le ngha billibang a kunjere lah magulah ye ya, mahbere ngha ki alliyi munangung. Nina agh gorih le nah, "Kukushi zuni nghang min muru a duh ate nga nuh."¹¹Ngha ɓameh ki kahni a zuni muru agh gorih, le nah, "Kukushi, zuni nghang minkunli brodi a bwoh." ¹²Pilla, "Ni ɗigna le Yahweh Kulli lo kwa, nyha ni brodi ya, keminiya min muh ni a bung uwo ate gilihna ni min murun a duh. Shina, myang ngi al muna ngung ate nga lammi temurang ni munang, ate sa lih, le sa wuh." ¹³Iliya nah yi, "Ka ɓang ngoɓong ngha. Woro a pag ninga mama a waɓ ɓa, keminiya pag nghang min brodi fittong ni kunduna sang le a zuni nghang, le ni nzumo agh a paghi kanangiro ni muno.¹⁴Ate Yahweh Kulli le Israila, nah, 'A minbang muh ni ki ɗig ningoh bihɓoti, ke mindu murun ka nyum ma, ha kareni Yahweh ka tutti ni murukuli a ngunjah agh. ¹⁵Nina agh paghi ninga mama Iliya waɓih ya. Ini ni Iliya, kpaɓni aɓa leh, lih ma akara dudug. ¹⁶Minbang muh egh ni ɗig bihɓoti, ke duhmurun ka nyum ma, ninga mama tenana le Yahweh woro waɓ ɓa, mama waɓah nji bin Iliya agh.¹⁷A nzum aga agh, muna ɓameh, ɓamah telelah egh, nong kono. Kono egh disha ha usulo pura ri. ¹⁸Nina agh ngih nah yi Iliya, "Mang gangso rang, ɓwa le Kulli? A zuna binang ate ɗumang agimashihra lang le a wol nluo munanag?"¹⁹Iliya pil yi, "Peng muno." Ag mune a kikilli tolli worih a kangna le bikuli ba ih ɗig nghang ngha, Nongshi muna buna egh a muri alla le. ²⁰Jim Yahweh le nah, "Yahweh Kulli lang, a zuna ni juhro ɗeshili a muri mahbere ni ngi ɗig nini ni ya, nji bin tol usulo le muni?" ²¹Le Iliya nongho sahra muri mune mbende tahro; Jim Yahweh le nah, "Yahweh Kulli lang, njimno, kukushi ih usulo le muna ni ɓi nyerra ri."²²Yahweh teshikiri ri gih Iliya; usulo le mune nyera ri, le logho. ²³Iliya tol muna egh pushi a kangna le, zuni a njeh a lah, le pih ngih mune le nah, "Shina, muno ngha ni usulo." ²⁴Ɓameh nah yi Iliya, "Niɓeniya nyerina ni awo ni ɓwa le Kulli, le tenana le Yahweh a kunno agh njiteng ni."

Chapter 18

¹Nina a nzum akara dudug agh tenana le Yahweh zu a bin Iliya, a yeh bogho ma tahro le tangha le muru, ki nah, "Woro ke ɗum muro bin Ahab nga tutti muru kuli a muri njahli." ²Iliya woro a ɗum muri bin Ahab; Niɓeniya, yahlo egh shigrina a Samariya.³Ahab gor Obadiya, ɓeni a tigha muri ɓalah murung ngha. Niɓeniya Obadiya gushina Yahweh dudug, ⁴ate ngha Jezebel ki wolli nluo aɓa agkuntumo le Yahweh ya, Obadiya tolla aɓa agkuntumo le Kulli woro tongno le songri yang woro tongno ɓahri pur lum ni woro tongno pur lum a gunang le lihni yang ni brodi ni muru.⁵Ahab nah yi Obadiya, "Ganglah a njeh egh a bin atuh muru ni aɓa fyang. Gor le aka kum lusung le a ashini apiri ni amuna piri ni usulo, nina agh ni sa ɓoshi agiluwo lesung kwa." ⁶Nina agh a gaɓ njeh egh ni a ging nghang ngha a ntiri yang le a al muru. Ahab wora nji bang mwoh kanangiri le Obadiya wora nji bang mamona.⁷Ngha Obadiya ngha muru njinjere ya, tig yong nyha Iliya lungri nini. Obadiya yere le gungho vul kundumi njahli. Nah, "A mini, telelah lang Iliya?" ⁸Iliya pil yi, "Mini. woro ke waɓih telelah lo, 'Shina, Iliya ngha ba.'"⁹Obadiya pila, "Ni yellang ni mpagni gimashihra, ke a pah guro lo a bih Ahab, ate ih ɓi wol nluyang? ¹⁰Ni ɗigna le Yahweh Kulli lo, njeh nyha nghang ko ɗighamuribang ba telelah lang ni tahsang ih ɓi n'nshinbang temuro agh. Kunbang ni kwa agh njeh ko ɗighamuribang ki nah, 'Iliya nyha a ba agh,' Ahab tig yang kankun kaniyi giri ih ni a gan kumo agh. ¹¹Ngho kwa agh niɓeniya a nah, 'Woro, a waɓih telelah lo ih Iliya ngha ba.'¹²Nɗag bino ni niɓeni ninga le, bongho le Yahweh ka tollo ka wori bin ma sa mama ni nyeri ya agh. Le ngha nworo le nwaɓih Ahab, le ni gan kumo a agh, ih wol nluyang. Ngho te ya meng guro lo, gushina Yahweh logho lang basa deng. ¹³Telelah lang ni a waɓoh, ga mpagha ngha Jezebel wolli nluo aɓa agkuntumo le Yahweh, pagha ni songri ni yang aɓa agkuntumo le Yahweh woro tongno a gunang a woro ɓahri pur lum woro ɓahri pur lum le nlihni yang ni brodi ni muru agh?¹⁴Niɓeniya a nah nghang, 'Woro ke waɓih telelah lo ih Iliya ngha ba,' ate ih wol nluyang." ¹⁵Le Iliya pila, "Ni ɗigna le Yahweh magula kwa, dum ɓeni ntang nghang ngha, ni njiteng nga ɗum murang bin Ahab ni kyari."¹⁶Nina agh Obadiya woro ka kum Ahab, le ih waɓih ga Iliya nah agh. Le murung woro a lungri ni Iliya. ¹⁷Ngha Ahab shinni Iliya agh, nah yi, "A mini? A weh ɓeni zuni gana bin Israila agh!"¹⁸Iliya nah, "Ni nzuni gana a muri Israila, keminiya a woni ni ɓaleh tehro ni pag aɓeni zuni gana a nji ri ɗag alagbang le Yahweh le a gushi Baal. ¹⁹Le niɓeniya, tutti kuntumo le a Kpaɓa aɓa Israila kwa a nkonno Carmel, kpaɓni aɓa agkuntumo le Baal 450 ni aɓa agkuntumo le Asherah woro tongno ihne, aɓeni ki lih bin mona ni Jezebel."²⁰Nina agh Ahab tutti kuntumo bin aɓa Israila kwa ni kpaɓa aɓa agkuntumo le bin mona a nkonno Carmel. ²¹Iliya zu gyaɓ ni aɓa Israila kwa le nah, "Ha ni yebbang ni nga tangni a ariyi ni yahli yong? Ngha Yahweh ni pag Kulli ya, ngushih. Keminiya ngha Baal ni pag Kulli ya, le ngushi." Ngho te ya aɓayong ni pil yi ni tenana agh. yang²²Le Iliya nah yi aɓayong, "Mini, mwoh, n'uwor ɓa agkuntumo le Yahweh, keminiya aɓa agkuntumo le Baal ngha 450 abuna. ²³Nina agh ih ɓi a pahsung ademndah ɓahri. Ih ɓi a tol demndah mwoh ate muyang le a kahshiyi kushikushi le a soɓɓa muri wara, keminiya ntig gishe ri ya. Le nga ndah mamona le nga nongshi muri wara, le ni ngi tig gishe tinne ya. ²⁴Le nga gor lulli kuli leyong, le nga gor lulli Yahweh, Kulli ɓeni ka agha nji bin gishe ya, ih ɓi ɗigha ini kulli." Nina agh aɓayong agha le nah, "Ga ɓonna."²⁵Nina agh Iliya nah yi aɓa agkuntumo le Baal, "Ntol ndah mwoh kanangiri yong le ngiliyi ni kunduna, ate nyong ni aɓayong ma gogna. Le ngor lulli kuli leyong, keminiya ke ih ɓi ntig gishe tina ndeh ya." ²⁶A tol ndeh ni a pah yang ngha le a gilliyi, le a gor lulli Baal log ni beri ha ɓa kara, ki nah, "Baal, og sung." Keminiya gih nyha ko ɓwa nyha pil agh, A tah ngwang a kangni deshile ɗahra ni a woro a gil agh.²⁷Ni ɓa kara agh Iliya jol yang le nah, "Nmag jollo ɓororo! Ini kuli! Gor le yangha ih ɗengse, ko yangha ih usulih muri, ko yangha muri gingbiri, ko gor le yangha ih nongtulo le ɗigna a logshi." ²⁸Nina agh a magjollo ɓororo, le a sahniyi ngiri yang, ninga mama pag le a pagha, ni agarabwoh ni ankwoh, ha nkilla ki ɓangha ngiri yang. ²⁹Ntiring ɓa kara ɗuro, a yangha a uwo a sahniyi ngiri yang ha kunbang pah gipahna pagha ma ɗahra kapolla, keminiya gih yong nyha ko ɓwa ka pil agh; ɓwa nyha teshi kiri ri jimah leyang ngha.³⁰Le Iliya nah yi aɓayong kwa, " Nzu gyaɓ a binang." le aɓayong kwa zu gyaɓ a bini. Le ye gil deshile ɗahra le Yahweh ni meshiyi na agh. ³¹Iliya tolla atahli lumpur ɓahri, tahli ni kwa mwoh agh ki tangha tuhkushi mwoh le akunburi le amuna Yakubu- bin Yakubu ni ɓeni tenana le Yahweh zu, ki nah, "Lullo ni ih Israila." ³²Ni atahli ye ni ɓagni deshile ɗahra ni lulli Yahweh le tum tuhli magula kangni deshile ɗahre mama ka tol muru ni ki ka bang mwoh agh.³³Tangshi awara te fug gishe, kushiyi ndeh lushilushi, le soɓ nyam ndeh a muri wara. Nah, "Nɗungshi abang togmuru le nsoɓi a muri gipahna pingsa ni muri wara agh." ³⁴Le nah, "Mɓug tah yong ɗeshili mbende ɓahri," le a paghi ma ɓahri. Mɓuhri kusung mwoh, "Mpaghi ma tahro," Le a paghi ma kusung tahro. ³⁵Muru egh nongho ɗpungshi tuhli ye.³⁶Le gire pagha a kunbang pah gipahna ma ɗahra kapolla, Iliya ɓa agkuntumo le Kulli zu gyaɓ le nah, "Yahweh, Kulli le Ibrahim, mami Ishaku, ni Kulli le Israila, ih ɓi ga yeri ri ni kyari ih a woni Kulli a Israila, le mini guro lo, le ih mpagna aga kwa ni ya ari tenana lo. ³⁷Og nghang, Yahweh, og nghang, ate aɓayong ni ka yere ih a woni, Yahweh, Kulli, le ih a pilla yahli yang nyera bino kanangiro ɗeshili."³⁸Le gishe le Yahweh suhlo a kuli le pingshi gipahna pingsa, ɗeshili ni awara, atahli, ni kikkiri, le songshi muru ni a tuhli ya. ³⁹Ngha aɓayong kwa shinni ga agh, a nongha njeh a vul kundum yang njahli le nah, "Yahweh, ini Kulli! Yahweh, ini Kulli!" ⁴⁰Nina agh Iliya nah yi yang, "Mbolla aɓa agkuntumo le Baal. Ke ih ɓi mwoh leyang ɓang ngha." Nina agh a bol yang, le Iliya zuni aɓa agkuntumo le Baal a salang Kishon le wol nluo yang be.⁴¹Iliya nah yi Ahab, "Logho, le a lih gilih ni nuh, ate gih muru kuli ngha nghang," ⁴²Nina agh Ahab woro ke lih gilih ni nuh. Le Iliya woro a muri nkonno Carmel, gungha njahli le tig kundumi a peɓɓah ankungni.⁴³Nah yi guro le, "Wor niɓeni, shinbang nji salang magula." Guro le woro ke shinbang le nah, "Guɓung nyha," Nina agh mbende tonɓahri Iliya nah, "Wor ɗeshili." ⁴⁴A mbende ma tonɓahri ya gureo egh nah, "Shina, nlagiri ngha nghang ki puro a salang magula, ninga min muna bih ɓwa." Iliya pila, "Woro le a waɓih Ahab, 'Ih gil nyeh gwoh piri lo a woro kedebang muru kasso.'"⁴⁵Gire pagha a min kunbang fittong ngha ɓakuli bolli pinna ni nlagiri ni gung, le muru magula nyah. Ahab kog piri wora Jezreel, ⁴⁶keminiya bih Yahweh ngha muri Iliya. Bol ɓunni kuro le ɓangha ɗur Ahab ingna Jezreel.

Chapter 19

¹Ahab waɓih Jezebel ga kwa Iliya pag ga ni pagha ni wolli anluo aɓa agkuntumo ni garabwoh. ²Le Jezebel tahshi aɓa kuntumo bin Iliya, ki nah, "Nina agh ih ɓi akuli ih pag nghang nina, ni ɓuhro ɗeshili, ngha kaberi kunbang ninga n'ni tig usulo lo ninga mami mwoh le anluo aɓa agkuntumo wo agh." ³Ngha Iliya ogni gire ya, logho ɓang ate usulo le le kena Beyasheba mami Judah, le ɗag guro le be.⁴Keminiya ini kanangiri ya ɓuhro ginya kara mwoh kena ɓalusung, zu ɗigha a tinna ngun ngabang. Jimmah ate ini kanangiri ih ɓi wuh, le nah, "Niɓeniya, pyerina, Yahweh; tol usulo lang, ate ni n'uwor anluo akah nghang ngha." ⁵Nina agh nongha njahli nongtulo a tinna ngung ngabang. Ni sashibang ngha le malaika doghi le nah, "Logho a lihgilih." ⁶Iliya shingbang, le shin brodi a nji muri mama a tonno a muri nkalang gishe ya ni duh muru. Nina agh lih nuh le nongha njahli ɗeshili.⁷Malaika le Yahweh ye zu ɗeshili kunbang ma ɓahri le doghi nah, "Logho a lih gilih, ate ginya egh ka saɓaa ro." ⁸Nina agh logho lih ni nuh, le ginya ni masso ni kumma ri gilih egh ya ha akara woro ɓahri ni aduh woro ɓahri kena Horeb, nkonno le Kulli.⁹Woro a gunang be le gilbang ih, ate a ɗig nghang ni duh egh. Le tenana le Yahweh zu a bini le nah, "Mang awo pagha ba, Iliya?" ¹⁰Iliya pilla, "Mpagna kiki ate Yahweh, Kulli magula kwa, ate aɓa Israila ɗagna ogrung lo, ɓihyina a bin ɗahra lo, le wol nluo aɓa agkuntumo lo ni garabwoh. Niɓeniya, mini mwoh, n'uwo le a yangha a alla a wol nluyang."¹¹Yahweh pil yi, "Woro ke tangha muri nkonno a dummang." Le Yahweh ɗuro, le ngi gung ma tenna nyim nkonno egh le wanghi tahli ye lushilushi a dum Yahweh, keminiya Yahweh nyha a gung nghe ya. Le a nzum gung ngha, jigra njeh pagha, keminiya Yahweh nyha a yeh jigrah njeh egh ya. ¹²Le a nzum jigranjeh egh ya, gishe zu, keminiya Yahweh nyha a yeh gishe egh ya. Le a nzum gishe egh ya, min gih zu.¹³Ngha Iliya ogni gih ya, vulliyi kundumi ni dagrah le, puro, tangha a kun gunang. Le gih zu a bini mama nah, "Mang awo pagha ba, Iliya?" ¹⁴Iliya pilla, "Mpagna kiki dudug temuri Yahweh, Kulli magula ni kwa agh, ate aɓa Israila ɗagna ogrung lo, ɓihyina bin ɗahra lo, le wol nluo aɓa agkuntumo lo ni garabwoh. Meng niɓeniya, mini, mwoh n'uwo le a yangha a alla a wol nluyang."¹⁵Le Yahweh nah yi, "Woro, nyere tol njere lo a kena ɓalusung Damaska, ngha a bilbang ngha ɗahri Hazayel ih ɓi ɗig murung a Aram, ¹⁶le aka ɗahri Jehu muna Nimshi ih ɓi ɗig murung muri Israila, le aka ɗahri Elisha muna Shafat le Abel Meholah ih ɓi ɗig ɓa agkuntumo a tukusso.¹⁷Ih pag ri ih Jehu ka wol nluo ɓeni kwa garabwoh le Hazayel ni kum ma agh, le Elisha ka wol nluo ɓeni kwa aɓɓa ri garabwoh le Jehu. ¹⁸Keminiya nga ɗaghi kanangirang aɓayong woro tongno lum tonɓahri a Israila. Aɓeni ni gungho ni nkungni yang a bin Baal a agh, le aɓeni kun- yang ni kpahri ya agh."¹⁹Nina agh Iliya ɗag be le kum Elisha muna Shafat, ɓeni ki ɗigɗiya ni andah ɗigɗiya lumpur ɓahri bini ya, le ini kanangiri ya ki ɗigɗiya ni ma lumpur ɓahri ya. Iliya ginya kena bin Elisha le mel yi dagrah le. ²⁰Le Elisha ɗag ndah ɗigɗiya le ɓangha pir tye Iliya; nah, "Kukushi le ih ɓi mkpahri tehrang ni ri ngyang, le nga kuratyo." Le Iliya nah yi, "Woro, keminiya ɗengsa a muri ga mpag wo agh."²¹Nina agh Elisha ɗag bi Iliya le tol ndah ɗigɗiya mwoh, tuhmih bwoh, le lam nyamma egh ni wara, le pih aɓayong ni a lih. Le logho, wora tye Iliya le paghi tumo.

Chapter 20

¹Ben-Hadad murung aram kpaɓa aɓa tahluwa kwa bin mona. Amurung ma kyenina ngha nghang woro mwoh pure lum pur ɓahri nini, ni apiri ni anyeh gwoh piri. Woro, ke kangni Samariya le pag luwa ni. ²Tahshi aɓa kuntumo a ntiri lah magula a bin Ahab murung Israila, le n'nah yi, "Ben-Hadad waɓna ga; ³'Zinariya lo ni azurfa lo agh mameng ni.Ɗeshiliya amahmo ni amuno, ama ɓonna agh, amameng ni.'"⁴Murung le Israila pilla le nah, "Ini ninga mama a waɓ ɓa, telelah lang, murung. meng ni ga kwa mameng ngha amamo ni." ⁵Aɓa kuntumo zu ɗeshili le nah, "Ga ni Ben-hadad waɓa; 'Ntuttina tenana bino ki nah ih ɗigna aka peng azurfa lo, zinariya lo, amahmo, ni amuno. ⁶Keminiya nga tahshi aguro lang kaberi kunbang ninga, le aka aliyibang a ɓa liyo, ni ɓa leh aguro. Aka aghi ni bih yang le a tol ga kwa ki poshi yahlo agh.'"⁷Le murung le Israila gorrah aɓa tenna ni njeh egh ya kwa a binmona le nah, "Kukushi ntig njih yong le nshinpagha ni ɓeni ki dangni kun ngha. Tutti kuntumo binang ate mama ih tolla amahmang, amunang, azurfa ni zinariya, le ni ngi shiɓih ya." ⁸Aɓayong kwa ni aɓa tenna kwa nah yi Ahab, "Ka teshi kiro ko agni ga ih al agh."⁹Nina agh Ahab nah aɓa kuntumo le Ben-Hadad, "Waɓih telelah lang murung, N'agna ni ga kwa a tahshini aguro ih ɓi a pagha ma kunduna agh, keminiya ni ngi agni gi al la ma ɓahri ni ya." Nina agh aɓa kuntumo ɗag be woro ni gi waɓna ni a bin Ben-Hadad. ¹⁰Le Ben-Hadad pil yi Ahab ni kuntumo le nah, "Ih ɓi akuli a pag nina ni meng le ni ɓuhro ɗeshili, ngha ko tuɓu le Samariya ka pyeri aɓayong ni kwa ka kura tyang ngha ɓeni kwa agh ka ɗungshi bih ya."¹¹Murung le Israila pila le nah, "Nwaɓih Ben-Hadad, 'Ɓwa nyha mwoh ganluwa kedebang wolrung ngha, nina agh ka wol kiki lo ninga a wara ganluwa agh.'" ¹²Ben-Hadad og kuntumo ni ngha ih nuh ni muru agh, ini ni amurung ni a kushi aɓeni a gungri leyang ngha. Ben-Hadad tigha aguro, "Ntangshi muyong a bin tangha ate pag luwa," Nina agh le a gil ri yang a bin tangha a kpar lah magula ni luwa.¹³Le shina, ɓa agkuntumo le Kulli zu a bin Ahab murung Israila le nah, "Yahweh nah, 'A shinna gih gogho aɓa tahluwa ni? Shina, nga tig yang a boh ni kyari, le a yere ih mini Yahweh.'" ¹⁴Ahab pila, "Nji bin yang?" Yahweh pila le nah, "Nji bin basa deng ɓeni ki paghi ɓa lol kasa njeh tumo agh," Le Ahab nah, "Yang ka logshi luwa egh?" Yahweh pila, "Weh." ¹⁵Le Ahab kpaɓa amagula aɓeni ki paghi amagula bol kasa njeh egh. A bang yang 232. A nzum yang ngha kpaɓa aɓa tahluwa kwa, aɓa luwa le Israila kwa; woro tongno lum tonɓahri a gogho.¹⁶A pur ni ɓa kara. Ben-Hadad ngha ki nuh yi muri ni ɓahra a gungri le. ini ni amurung ma kyena woro mwoh pure lum pur ɓahri aɓeni ki kur tye ya. ¹⁷Basa adenah aɓeni ki paghi amagula bol kasa njeh ya wor ni kunduna. Le aɓa tangha lel njere waɓih Ben-Hadad ih tutti na, "Abuna ngha ki pura Samariya ki zu."¹⁸Ben-Hadad nah, "Ko a zu ate ololo ko luwa, bol yang ni usulo." ¹⁹Basa adenah aɓeni ki paghi amagula bol kasa njeh ya ɗag lah magula egh le aɓa luwa kura tahyang.²⁰Ɓeni kwa agh ih wol nluo ɓa shiɓi, Aɓa Aramiya ɓangha le Israila pir yang. Ben-Hadad murung le Aram songri ɓangha muri piri ni aɓa kogpiri ɓaɓa. ²¹Le murung le Israila puro kehnih apiri ni anyeh gwoh piri, le wol nluo aɓa Aramiya dudug.²²Nina agh ɓa agkuntumo bin Kulli zu a bin murung le nah yi, "Woro, tengshi ro kanangiro, yere le a gil ro ri ga awo pag ga, ate a pila le bogho mwoh agh murung Aram ka zu wo ni luwa ɗeshili." ²³Aguro le murung Aram nah yi, "kuli leyang ngha kuli ma ɓa nkonno ni. Ini nga paghi a yangha ni masso a uwor mama shi sung ngha ni ya. Kemini niɓeniya le ih ɓi shi pag luwa muyang a kahti, le ni njiteng sa pag ni masso uwor mama a yangha ni ya.²⁴Nina agh ɗigna nga pag ga: Nsuhli amurung kwa a muri ɗighamuribang leyang le ntigha amagula ɓa luwa a tuhkushi yang. ²⁵Logshi ɓa luwa ninga mama a ɓoshi ya- apiri ate apiri ni anyeh gwoh piri ate anyeh gwoh piri-nina agh sa gan pag luwa a ɓa kahti. Le ni njiteng ngha sa pag ni ɓuhro masso uwor mama a woni ni ya." Ben-Hadad teshi kiri ri gi waɓna leyang le pag ga a waɓoih ya.²⁶A nzum kunduna le bogho mapiyo agh, Ben-Hadad kpaɓa aɓa Aramiya le woro a Afek ka wol rung ni Israila. ²⁷A kpaɓna aɓa Israila le a zuni ate wol rung ni yang. Aɓa Israila ɗamma a dum yang ninga amin luwo mbul ɓahri, keminiya aɓa Aramiya ɗungshi njeh egh kwa.²⁸Le ɓwale Kulli zu gyaɓ le waɓtenana ri murung Israila le nah, "Yahweh nah, 'Ate aɓa Aramiya wara waɓah ih Yahweh ya kuli ma ɓa nkonno ni, keminiya ini kuli ma ɓa ɓongrong. Nga tig a ngih gogho ɓa luwa ni a boh, le aka yere ih mini Yahweh.'"²⁹Nina agh aɓa luwa ɗamma ki shin ari yang ha akara tonɓahri. le a yeh kara ma tonɓahri ya a logshi luwa. Aɓa Israila wol nluo aɓa Aramiya abuna ɓa gingni kusung 100,000. ³⁰Anshile ɓangha wora Afek, a lah magula, le garung kpah muri woro tongno lum woro mwoh pura muri tonɓahri aɓeni uwo agh. Ben-Hadad ɓangha le wora ntiri lah magula, a yeh kangna ntiring.³¹Aguro le Ben-Hadad nah yi, "Niɓeniya shina, shi ogna ih amurung le leh Israila agh aɓa shin gi-enna ni. Kukushi le ih ɓi shi mel tehshili giri a ɓung sung ni kur nguri a musung, shi kehna bin murung Israila. Gor le ika ɗag sung ni usulo." ³²Nina agh a kur ɓung yang ni tehshili giri ni nguri a muyang le a wora bin murung le Israila le a nah, "Guro lo Ben-Hadad nah, 'Kukushi ɗag nghang ih ɓi nɗigha,'" Ahab nah, "Yangha uwo ni usulo? Ini muna tehrang."³³Niɓeniya abune ngha ki teshi kiri yang ri gi ɗuna ni ka pura bin Ahab agh, nina agh a kahra pil yi, "Eh, muna ngwoh Ben-Hadad ngha ni usulo." Le Ahab nah, "Nke nzuni mo." Le Ben-Hadad zu a bini, le Ahab tigha a zunih mo a myeh gwoh piri le. ³⁴Ben-Hadad nah yi Ahab, "Nga nyenni wo alah magula ni tehrang agha bin tehro agh, le aka gan pag magha ni kuhro kanangiro a Damaska, ninga mama tehrang pagni a Samariya agh. Ahab pila, "Nga ɗag wo a woro ari ogrung ni." Nina agh ahab tig ogrung nini le ɗaghi woro.³⁵Ɓwa ngha nghang, mwoh a ntiri amuna ɓa agkuntumo bin Kulli, nah yi mwoh a ntiri aɓih nji bin tenana le Yahweh, "Kukushi nyim mang." Keminiya ɓeh shiɓi nyimmi. ³⁶Le ɓa agkuntumo le Kulli nah yi ɓih ɓa agkuntumo le Kulli, "Ate ni a og gih le Yahweh ya, ni sashibang ngha a ɗag nghang le, yim ka bollo." Ngha ɓeh ɗagni ninga agh, yim loghi le wol nlue.³⁷Le ɓa agkuntumo bin Kulli kum ɓwa ma ɓi le nah, "Kukushi nyimmang." Nina agh ɓeh nyimmi le tighi pinye. ³⁸Le ɓa agkuntumo le Kulli woro ke lel murung a gata njere; songri muri le mari njih.³⁹Ngha murung ki ɗuri ya, ɓa agkuntumo magjollo ri murung le nah, "Guro lo woro a ntiring ɓa luwa, le ɓa tahluwa tessang le zuni binang le nah, 'Lel ɓeni, guɓung pag giri ha ɓor le, a pah usulo lo a tuhkushi usulo le, ko ɗigna aka pah talent le azurfa.' ⁴⁰Keminiya ate guro lo ngha ki kah ni nyere ya, ɓeh ɓangna." Le murung le Israila nah yi, "Ga ni ka ɗig gi funshina lo kanangiro wara tolli."⁴¹Le ɓa agkuntumo le Kulli kahri pangshi ga kura njih ya, le murung le Israila yere ih mwoh ni a ntiri aɓa agkuntumo le Kulli. ⁴²Ɓa agkuntumo le Kulli nah yi murung, "Yahweh nah, 'Ate a ɗagna ɓeni ntig sa ate juhro a boh agh woro, usulo lo ka tol tuhkushi usulo le, le aɓaying lo a tuhkushi aɓayong le.'" ⁴³Nina agh murung le Israila wora lah ngiri wuh ni yehlula, le bilbang a Samariya.

Chapter 21

¹Niɓeni ni kunbang ɓaɓa ni nzumo agh, Nabot ɓa Jezreel ngha ni ɓabang njingung inabi a Jezreel, gyaɓ ni lahmurung le Ahab, murung Samariya. ²Ahab waɓtenana ri Nabot, ki nah, "Peng ɓabang njingung inabi lo, nina ate nga pilli ɓabang agi songho, ate mama yang ngha gyaɓ ni lyang ngha. Ari ariyi ya, nga poh ɓabamg njingung maɓonna, ko ih ɓor wo te le, nga poh bollo pyerari."³Nabot pil yi Ahab, "Ih yahweh shiɓih nghang ih ɓi ntol gibere le akah nghang mpoh." ⁴Nina Ahab woro a lahmurung le dumi kpah ni yehlula ate pilla ni Nabot ɓa Jezreel pil yi ngha nah ni, ".Ni ngi poh gibere le akah nghang ngha." Nongha muri ala, pil kundumi, ni shiɓi lih gilihna guɓung.⁵Jezebel mahmi zu a bini le nah yi, "Palang ke yahlo ki lullo, nina agh ke ni a lih gilihna agh?" ⁶Pil yi, "Nwaɓ tenana ri Nabot ɓa Jezreel le n'nah yi, 'Peng ɓabang njingung inabi lo a muri bollo, ko ngha ih poshi yahlo agh, nga poh ɓabang njingung maɓi ɓi mamo.' Le pil nghang, 'Ni ngi poh ɓabang njingung inabi lang ngha.'" ⁷Nina agh Jezebel mahmi pil yi, "A woni a wa nongmurung a njeh Israila agh? Logho a lih gilihna; ih ɓi yahlo pag binmurubang. Nga ag ɓabang njingung inabi le Nabot ɓa Jezreel egh ate muro."⁸Nina agh Jezebel nyongli kuntumo ni lulli Ahab, wol tig bung muri, le tutti bin aɓa tenna ni aɓayong magula ni ki ɗig nini a kpaɓa agh, ni aɓeni ki ɗigha kahri Nabot agh. ⁹Nyonglo a kuntumo egh, ki nah, "Waɓ ɓa a gonna le a tighih Nabot giɗigna a bin amagula. ¹⁰Ɗeshiliya tigha aɓayong ma nangna ɓahri a kahri le ih ɓi a waɓkun a muri, ki nah, 'A nyomna Kulli ni murung.'" Le a pushi sa le a ɓughi a wol nlue.¹¹Nina agh abuna ni lah magula ni ya, aɓa tenna ni aɓa gushina ɓeni ɗigha lah magula le Nabot agh, pag ninga mama a pyeshi yang ngha, ninga pagha ni a nyonglini yang ngha. ¹²A waɓɓa a gonno le a tig Nabot a bin aɓa gushina. ¹³Abuna ɓahri ɓa yiri zu le ɗigha a dumi; A waɓkun a muri Nabot a dum aɓayong, ki nah, "Nabot nyomna Kulli kpaɓni murung." Le a bolli a puri nzum lah magula le a ɓughi ni tahli ha wuh. ¹⁴Le aɓa tenna tutti kuntumo bin Jezebel, ki nah, "A ɓughih na Nabot ni tahli le wuhna."¹⁵Nina agh ngha Jezebel ogni ih a ɓughihna Nabot le wuhna agh, nah yi Ahab, "Logho a ag ɓabang njingung inabi le Nabot ɓa Jezreel, mama shiɓi poh ate bollo agh, ate Nabot nyha ni uslo agh, keminiya wuhna," ¹⁶Ngha Ahab ogni ih Nabot wuhna agh, logho ih woro a ɓabang njingung inabi le Nabot ɓa Jezreel le ih ka aghi.¹⁷Le tenana le Yahweh zu a bin Iliya ɓa Tishbiya, ki nah, ¹⁸"Logho le a kum Ahab murung Israila, ɓeni ki ɗigha Samariya agh. Yangha a ɓabang njingung le Nabot, ba kene ih ka ag ga.¹⁹Ɗigna aka waɓih le a nah ih Yahweh nah, 'A wolla nluo le a agna gikunna egh?' Le aka waɓih ih Yahweh nah, 'A ba a minlara langshi nkilla le Nabot nghang ngha, aminlare ka langshi nkilla lo, eh nkilla lo.'" ²⁰Ahab nah yi Iliya, "A kum nang, ɓa shiɓi murang?" Iliya pil yi, "Nwara kum mo, ate a pahna muro a pag gimashihra a kundum Yahweh.²¹Yahweh waɓnoh ga; 'Shina, nga zuni juhro a muro le nga wol nluo le nga kahsihi ga pura ri Ahab muna buna ni kwa agh, ni guro ni ɓa kum murung ni a Israila agh. ²²Nga tig ɓa liyo ninga ɓa leh Yerobowam muna Nenat, le ninga ɓa leh Baasha muna Ahijah, ate a logshina ngha yehlula le a tig Israila a pag gimashihra.'²³Ɗeshiliya Yahweh ye waɓna ga kon Jezebel agh, ki nah, 'Aminlara ka lih nyam Jezebel a girikahri garung la Jezreel.' ²⁴Ɓeni kwa ɗig mami Ahab le wuh a lah magula agh, aminlara ni ka lih nyamme; le aminya ɓakuli ni lih ɓeni kwa wuh a ɓabang ngha."²⁵Ɓwa nyha nghang ninga Ahab, ɓeni Jezebel mahmi sohri a pag gimashihra, le pah muri ri pag gimashihra a kundum Yahweh, ²⁶Ahab pag gi kom yahlung a nji ri gushi agillang, ninga mama aɓa Ammoriya kwa pag ga, aɓayong ni Yahweh woro pussa dum aɓa Isrsila agh.²⁷Ngha Ahab ogni atenana ni ya, san dagrah le le mel teshili giri a ngiri le gonno, nongha a teshili giri le pah yehlula. ²⁸Le tenana le Yahweh zu a bin Iliya ɓa Tishbi, ki nah, ²⁹"A shinna pagha ni Ahab nongshini muri njahli a dumang ngha? Ate nongshina myri njahli a dumang ngha, ni ngi zuni juhro a yeh akara le ya; a yeh akara le muni ni nga zuni ni juhro a muri aɓa leh."

Chapter 22

¹Abogho tahro ɗuro luwa nyha a ntiri Aram ni Israila agh. ²Le gire zu a yeh bogho ma tahro ye agh, Jehoshafat murung Judah wora bin murung Israila.³Niɓeniya murung Israila wara waɓih aguro le, "N'nyerina ni Ranoth Gileyad agh mami sung ni, keminiya shi nyha sa guɓung ate ye aghi a bih murung Aram?" ⁴Nina agh nah yi Jehoshafat, "Aka angni nghang pag luwa a Ramoth Gileyad?" Jehoshafat pil yi murung Israila, "Myang ninga weh, aɓwa lang lang ngha ninga aɓwa lo, le apiri lang ngha ninga apiri lo."⁵Jehoshafat nah yi murung le Israila, "Kukushi al njinjere ari tenana le Yahweh ate mang a pag sang ni kunduna." ⁶Le murung Israila kpaɓa aɓa agkntumo le Kulli bin mona, abuna woro ihne, le nah yi yang, "Ih ɓi kena Ramoth Gileyad ni luwa, ko ke ih nken ngha?" Anah, "Kehni luwa, ate Murung Kulli ka peh a bih murung."⁷Keminiya Jehoshafat nah, "Ngho te ya ɓa agkuntumo le Yahweh maɓi bin ɓeni ye sa al gi waɓna agh?" ⁸Murung Israila nah yi Jehoshafat, "Maɓi ngha nghang mwoh uwo nji bin ɓeni sa al gi waɓna pura Yahweh ka angni ya, Mikaya mina Imlah, keminiya nshiɓina muri ate ih nyha waɓ kuntumo gima ɓonna murang ngha, keminiya se gana." Keminiya Jehoshafat nah, "Ke ih ɓi murung waɓ nina agh." ⁹Le murung Israila gor ɓa tumo le laghi. "Zuni Mikaya muna Imlah, niɓeni ni."¹⁰Niɓeniya Ahab murung Israila ni Jehoshafat murung Judah ngha ɗigha ɓeni kwa agh a muri ngunmurung murung, Mella dagrah murung, a beng a kunjere ingna Samariya, le aɓa agkuntumo kwa ngha ki waɓkuntumo a dum yang. ¹¹Zedekiya muna Kenaanah gilleh muri njeme ma ndollong le nah, "Yahweh waɓna ga; 'Ni ga ni aka pihri aɓa Aram ha a wol yang kwa." ¹²Le aɓa agkuntumo le Kulli kwa waɓ giri mwoh kwa nina, ki nah, "Kehni luwa a Ramot Gileyad le a gani, ate Yahweh wara peh a boh murung."¹³Aɓa kuntumo ni woro a gor Mikaya agh waɓteng ri, ki nah, "Niɓeniya shina, aɓa agkuntumo waɓna kuntumo ma ɓonna ri murung le kun yang mwoh muri tenana. Kukushi ih ɓi tenana lo ih ɗig ninga mwoh a ntiri yang le waɓ agima ɓonna." ¹⁴Mikaya pilla, "Ni ɗigna le Yahweh kwa, ga Yahweh waɓang ngha ini nga waɓ ɓa." ¹⁵Ngha zuni bin murung ngha, murung nah yi, "Mikaya, ih shi kenna Ramot Gileyad ni luwa, ko ke ih shi ken ngha?" Mikaya pil yi, "Kehni luwa le a gani. Yahweh ka poh ni a boh murung."¹⁶Le murung nah yi, "Mbende shiyang ɗigni nga allo a kaniyi giri a waɓang guɓung sa agh keminiya njiteng a ntiri lulli Yahweh?" ¹⁷Nina agh Mikaya nah, "Nshinna aɓa Israila kwa meshiye a muri ankonno, ninga anjuh ni nyha ni lelgiri ya agh, le Yahweh nah, 'Aɓayong ni nyha ni telelah agh. Ih ɓi ɓeni kwa agh ɓi nyerra leh a ololo.'"¹⁸Nina agh murung Israila nah yi Jehoshafat, "Ni nwaɓoh ih ni ih waɓkuntumo ma ɓonna murang ngha, keminiya mashihra ni mwoh agh?" ¹⁹Le Mikaya nah, "Ngha nina agh og tenana le Yahweh: Nshinna Yahweh ɗigha muri ngungmurung murung le, le aɓa luwa ɓakuli mgha tangha a kahri a nji bih malih ni nji ma kahtang. ²⁰Yahweh nah, 'Yang ka sor Ahab, nina agh ate ih kahy le ih kpah a Ramot Gileyad?' Mwoh leyang waɓ ga le maɓi waɓ go wo.²¹Le bongho pura dum, tangha a kundum Yahweh, le nah, 'Nga sohri.' Yahweh nah yi, 'Ni yellang?' ²²Bongho pilla, 'Nga woro le nga ɗig bongho ma yiri a kun aɓa agkuntumo le kwa.' Yahweh pilla, 'Aka sohri, le aka ganni. Wor niɓeni le a pag nina." ²³Niɓeniya shina, Yahweh tigna bongho ma yiri a kun aɓa agkuntumo lo ni kwa, le Yahweh waɓna juhro ate muro."²⁴Le Zedekaya muna Kenaanah, puro, zu wol Mikaya a tenkih, le nah, "Njinjere ma yenni bongho le Yahweh bollo puri rang ke waɓni tenana ro?" ²⁵Mikaya nah, "Shina, aka shini a kara wo ngha aka woro a vulli a kangna ntiring ngha."²⁶Murung le Israila nah yi guro le, "Bol Mikaya le a tolli a wori bin Amon, magula bol lah magula, ni a bin Joash, munang. ²⁷Nah yi, 'Murung nah, Ntig ɓeni a bin kuro, le mpih brodi ni muru binkonna sete nyere kukotro." ²⁸Le Mikaya nah, "Ngha a nyere kukotro le, Yahweh ni waɓtenana a nji binang ngha, Le ɓuhro ih, "Nteshi kiri yong ri ga, a yong aɓayong kwa."²⁹Nina agh Ahab, ni Jehoshafat, murung Judah, woro a Ramot Gileyad. ³⁰Murung Israila nah yi Jehoshafat, "Nga songri rang le nga ka kun luwa, keminiya mel dagrah murung lo." Nina agh murung Israila songri muri le woro a kun luwa.³¹Niɓeniya murung Aram wara tigha amagula le anyeh gwoh piri le woro mwoh pur lum pura muri ɓahri, ki nah, "Ke ih ɓi nwolrung ni ɓwa makyena ko magula agh. Nga wolrung ni murung Israila ini mwoh. ³²"Gire pagha ngha amagula le anyeh gwoh piri shinni Jehoshafat agh anah, "Ni njiteng murung Israila ni." A pilla a wolli, nina agh Jehoshafat magjollo. ³³Gire pagha ngha amagula le anyeh gwoh piri shinni ih murung Israila ni ya agh, a nyere a pirri.³⁴Keminiya ɓwa ngha nghang tah ntah a gung le tah murung Israila a mintiring le tongho le. Le Ahab nah yi ɓa kog nyeh gwoh piri le, "Gbinna le a tolla a puri a kun luwa, ate kumna pinye mashihra."³⁵Luwa egh gulo shihra a kare le murung ngha a angna ɗigha a nyeh gwoh piri ki shin aɓa Aram. Wuh ni kapolla. Nkilla le soɓɓoh a yeh nyeh gwoh piri. ³⁶Le ngha kunbang pagni kara ki ingni ni ya, jollo ɓuah a ntiri ɓa luwa kwa, ki nah, "Ɓeni kwa agh ih ɓi wora lah; le ɓeni kwa agh ih ɓi nyere wora nji kasa njeh le³⁷Nina agh murung Ahab wuh le a zuni samariya, a lingshi a Samariya. ³⁸A lag nyeh gwoh piri ye a guguri ma Samariya, le aminlara langshi nkilla le (be ni pag ba amanjah ki sushi nghang ngha), ninga mama tenana le Yahweh woro waɓ ɓa.³⁹A muri agima sa ni kon Ahab agh, aga kwa pag ga, lahmurung ni ɓag ni mililh njung lusung ngha, ni alah magula ni ɓag kwa agh, ni a nyongli yang a giɓomteng le gipagna le amurung Israila agh? ⁴⁰Nina agh Ahab wuh nongni akahyi, le Ahaziya muni nongmurung a tuhkushi.⁴¹Le Jehoshafat muna Asa ingna a nongmurung a muri Judah a yeh bogho ma ihne le Ahab murung Israila. ⁴²Jehoshafat ngha ni bogho woro mwoh pure lum pur tongno ngha ingni ni a nongmurung ngha, le nongmurung a Urushelima-bogho tongno. Lulli ngih ih Azubah, muna ma ngalang le Shilhi.⁴³Ginya a njinjere le Asa, tehri; ni pil bzumi ri yang ngha; pagna gi maɓonna a kundum Yahweh. Ngho te ya ni pushiyi a bin ma gushina agh. Aɓayong ngha wa uwo ki ɗahra ni pingshi gi susunang bin agillang. ⁴⁴Jehoshafat tig ololo ntiri yang ni murung Israila.⁴⁵A temuri agi ma sa ni kon Jehoshafat agh, ni masso ni masso ɓaluwa le ni ɗum ma, ni pagha le a kehni luwa agh, ni a nyongli yang a giɓomteng le gipagna le amurung Judah? ⁴⁶Pushiyi na a njeh kwa aɓa pag njah ri agillang ni kwa uwo a yeh akara le tehri Asa agh. ⁴⁷Murung nyha nghang a Edom agh, keminiya makushi ni bol be.⁴⁸Jehoshafat gilla agi sassa muru le Tarshish; a woro a pon zinariya a Ophir, keminiya ni a ken ngha nyha ate wamma le gisassa muru leyang a Ezion Geber. ⁴⁹Le Ahaziah muna Ahab nah yi Jehoshafat, "Le ih ɓi aguro lang a bilmuru ni aguro lo a gisassa muru." Keminiya Jehoshafat ni ag ga. ⁵⁰Jehoshafat wuh nongni a akahyi le a lingshi ni yang a lah magula le Dauda, kahyi; Jehoram muni ɗig murung a tuhkushi.⁵¹Ahaziya muna Ahab ingna a nongmurung a muri Israila a Samariya a yeh bogho ma lum pure tonɓahri le Jehoshafat murung Judah, le nongmurung bogho ɓahri a muri Israila. ⁵²Pagna ga gimashihra ni ya a dum Yahweh le ginya a njinjere le tehri, ni njinjere le ngih, ni a njinjere le Yerobowam muna Nebat a nji bin kehni ni Israila a pag gimashihra. ⁵³Pagne Baal tumo ni gushi le nina agh lushina yahli Yahweh, Kulli le Israila, lushi yahli ninga mama tehri woro pag ga.

2 Kings

Chapter 1

¹Mowab tolmurung ri Israila a nzum nluo le Ahab. ²Le Ahaziya kpah a ɓa tahra kun kangna le lah bikuli ni Samariya agh, le kum pinye. Nina agh tahshi aɓa kuntumo le nah yi yang, "Nworo, n'ihli Baal-Zebub, kuli le Ekron, ko nga gan kum iritenna ri pinye lang."³Keminiya malaika le Yahweh nah yi Iliya ɓa Tishbi, "Logho, woro ke lungri ni aɓa kuntumo le murung Samariya, le a ihli yang, 'Ih n'ngha ate Kulli nyha a Israila agh ke nga ka a ihli Baal-Zebub, kuli le Ekron? ⁴Ngha nina agh Yahweh nah, "Ni a wo suhlo a muri alla ni a wo nong nghang ngha; ngho te ya a njiteng ngha aka wuh."" Le Iliya woro.⁵Ngha aɓa kuntumo nyenni bin Ahaziya agh, nah yti yang, "Palang ke nyere?" ⁶Anah yi, "Ɓwa zu a bin sung ɓeni nah yi sung, 'Nyerra bin murung ɓeni tahshi yong ngha, le n'nah yi, "Yahweh nah: 'Ih ate Kulli nyha a Israila ke a tahshi abuna ni ih ɓi a ihli Baal-Zebub, kuli le Ekron? Ngha nina agh ni awo suhlo a muri alla ni a nong nghang ngha; ngho te ya a njiteng ngha aka wuh.'""⁷Amaziya nah yi aɓa kuntumo le, "Jah ɓwa mang, a ɓeni zu lungri ni yong le waɓ ɓa atenana ni ri yong ngha?" ⁸A pil yi, "Mel dagrah ma saɓna ni a gil ni nyong ni nguri ma nguɓu ni kura ɓuhni ya." Nina agh murung pilla, "Iliya ɓa Tishbi ni."⁹Le murung tutti magula luwa ni aɓa tahluwa woro ɓahri pur lum bin Iliya. Magula luwa egh wora bin Iliya a ba ih ɗig nghang a muri dingli ya. Magula luwa waɓ tenana ri, "A weh, ɓwa le Kulli, murung nah, 'Suhlo.'" ¹⁰Iliya pilla le nah yi magula luwa, "Ngha mini ɓwa le Kulli ya, ih ɓi gishe puo a ɓakuli le ih pingso ni abuna lo ni woro ɓahri pur lum agh." Le gishe puro a ɓakuli le pingshi ni abuna le ni woro ɓahri pur lum agh.¹¹Ɗeshiliya murung Ahaziya tutta bin Iliya magula tahluwa ni aɓa tahluwa maɓi woro ɓahri pur lum. Magula luwa egh nah yi Iliya, "A weh, ɓwa le Kulli, murung nah, 'Suhlo ni kara.'" ¹²Iliya pilla le nah yi yang, "Ngha mini ɓwa le Kulli ya, ih ɓi gishe puro a ɓakuli le ih pingso ni abuna lo ni woro ɓahri pur lum agh." Ɗeshiliya gishe le Kulli puro a ɓakuli le pingshi ni abuna le ni woro ɓahri pur lum agh.¹³Kwa ɗeshiliya murung tutti ngure ma tahro agarahluwa woro ɓahri pur lum. Magula luwa ni woro, gungha njahli a dum Iliya, le jim nieh le, le nah yi, "A weh, ɓwa le Kulli, njimno, ih ɓi usulo lang ni usulo lo le aguro lo ni woro ɓahri pur lum ɓi ɗig gimaɓonna a njioh. ¹⁴Njiteng ni, gishe pura a kuli le pingshi amagula luwa ma kunduna ni ɓahri ya ni abuna leyang, kemini niɓeniya ih ɓi usulo lang ɗig gimaɓonna a njioh."¹⁵Malaika le Yahweh nah yi Iliya, "Wor nini. Ka ɓang ngoɓong ngha," Nina agh Iliya logho le wor nini bin murung bin murung. ¹⁶Kunbang fitong ngha Iliya nah yi Ahaziya, "Ga ni Yahweh waɓa, 'A tutti aɓa kuntumo a ke ihli Baal-Zebub, kuli le Ekron. Ih ate Kulli nyah a Israila agh bin ɓeni aka ihla ate gi waɓna agh? Nina niɓeniya, ni awo suhlo a muri alla ba a nong nghang ngha; a wuh a njiteng.'"¹⁷Nina agh murung Ahaziya ari tenana le yahweh ni Iliya woro waɓ ɓa. Joram ingna a nongmurung a tuhkushi, a yeh abogho ma ɓahri le Jehoram muna Jehoshafat murung Judah, ate Ahaziya nyha ni muna buna agh. ¹⁸A temuri agi ma sa ni kon Ahaziya agh, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung Israila agh.

Chapter 2

¹Gire pagha, ngha Yahweh ka tolli Iliya ka wori a kuli ya a nji ri gungnyamuru agh, ²Ie Iliya ni Elisha ɗag Gilgal. Iliya nah yi Elisha, "Ɗigha ba, kukushi, ate Yahweh tahshi nang a Bethel." Elisha pilla, "Ni ɗigna le Yahweh kwa, le ninga mama a ɗigni ya, ni ngi ɗagho agh." Nina agh le a wora Bethel.³Amuna amalah aɓeni a Bethel zu a bin Elisha le nah yi, "A yerina ih Yahweh ka tol telelah lo a bino ni kyari?" Elisha pilla, "Eh, nyerina , keminiya ke ih ɓi nwaɓ teng muri ya." ⁴Iliya nah yi, "Elisha, lellang ba, kukushi, ate Yahweh tahshinang a Jeriko." Le Elisha pilla, "Ni ɗigna le Yahweh ni ɗigna lo kwa, ni ngi ɗagho agh. Nina agh a wora Jeriko.⁵Le amuna amalah aɓeni a Jeriko agh zu a bin Elisha le nah yi, "A yerina ih Yahweh ka tol telelah lo a bino ni kyari?" Elisha pilla, "Eh, nyerina , keminiya ke ih ɓi nwaɓ teng muri ya." ⁶Le Iliya nah yi, "Elisha, lellang ba, kukushi, ate Yahweh tahshinang a Urdu." Le Elisha pilla, "Ni ɗigna le Yahweh ni ɗigna lo kwa, ni ngi ɗagho agh. Nina agh a yangha ɓahri ya a wora.⁷Kunbang fitong ngha, woro ɓahri pur lum le amuna amalah tangha kukwo ki shin yang ngha a yangha ɓahri ye tangni a Urdu agh. ⁸Iliya tol gi ɓugharung le, karrih, le wol muru ne. Ɓangha muru koriyo a nji bang ɓahri, nina agh a yangha ɓahri ya a ɗura muri njeh ma yunna.⁹Gire pagha, ni nzumo ni ɗuri ya, le Iliya nah yi Elisha, "Ihlang mang nga pagho kedebang a ntollang a bino." Elisha pilla, "Kukushi ih ɓi nkum ɓuhro bongho lo ɓahri a rang." ¹⁰Iliya pilla, "A ihlina te gima dungrina. Ningo te kwa agh, ngha a shinang a tollang bino, le ga ka pagha ro, keminiya nyha nina agh le, ni ih pag ri ya."¹¹Ngha a wo woro ni awo nahteng ngha, shinna, nyeh gwoh piri ma gishe ni apiri ma gishe puro, mama koriyi abuna egh ri yang, le Iliya woro a kuli a yeh gungnyamuru. ¹²Elisha shinne le magjollo, "Tehrang, tehrang, anyeh gwoh piri le Israila ni aɓa kogpiri leyang!" Ni ye ɓuhri shin Iliya, le bol dagrah le kanangiri le sahni akande ɓahri.¹³Tol gi- ɓugharung le Iliya mama kpah ko agh, le woro ke tangha a kun ɓangha muru Urdu. ¹⁴Nyim muru egh ni gi ɓugharung le Iliya mama kpah ko agh le nah, "Yahweh nghe, Kulli le Iliya?" Ngha nyimni muru agh, koriyo a nji gibang ɓahri le Elisha ɗuro.¹⁵Ngha amuna amalah aɓeni pura Jeriko shinni ɗuri a bin yang ngha, anah, "Bongho le Iliya suhlina a muri Elisha!" Nina agh a zu a lungri nini, le a gungha njahli a dumi kanangiri yang. ¹⁶Anah yi, "Shina niɓeni, a ntiri aguro leyong abuna ɓa masso ngha nghang woro ɓahri pur lum. Ih ɓi a woro, sa ihla, le a shinbang te telelah lo, gor le Bongho le Yahweh tolle le ɓuhyi ko a yeh ankonno ko a ɓongrong." Elisha pilla, "Oh o, ke ih ɓi ntahshi yang ngha."¹⁷Keminiya a tang jimni Elisha ha iriɓiyina bolli, nah, "Ntahshi yang." Le a tahshi abuna woro ɓahri pur lum, le a ke albang ma akara tahro, keminiya ni a kumi ya. ¹⁸A nyera bin Elisha, ngha yangha uwo a ɗigni a Jeriko agh, le nah yi yang, "Ni nah yii yong, 'Ke ih ɓi nken ngha'?"¹⁹Abuna ni a lah magula egh ya nah yi Elisha, "Shina niɓeni, gipagna a lah magula ni ya ma poshi yahlung ni, ninga mama telelah lang ki shin ngha, keminiya muri ni ɓottiya le njahli nyha ki pushi gissoro agh." ²⁰Elisha pilla, "Nzuni nghang koro mapiyo le nsoɓ muahɗolong yeh," Nina agh a zunih a bini.²¹Elisha woro a tuhmuru ma sagna le soɓ muah ɗolong nghe a yeh, le nah, " Yahweh waɓna ga, 'Mpahne muru egh irritenna. Logha ri kunbang ni woro, nluo nyha wa uwo agh ko njahli ma wuhna agh.'" ²²Nina agh muru egh ya pilla yarata ha zuni ni kyari, ari tenana mama Elisha waɓ ɓa.²³Le Elisha ɗag be wora Bethel. Ngha yangha njinjere ih wori ya, amuna buna pura lah magula egh le jolli, anah yi, "Wora bogho, a weh ɓa muri gangna! Wora bogho, a weh ɓa muri gangna!" ²⁴Elisha pil nzumi le shin yang; le nyom yang ni lulli Yahweh. Le angih nlahra ma ngalang ɓahri puro a ngung sahniyi amune ni woro ɓahri pura muri ɓahri. ²⁵Le Elisha ɗag be wora a muri nkonno Carmel, le a be ya nyerra a Samariya.

Chapter 3

¹Niɓeniya a yeh bogho ma lum pure tonpur tahro le Jehoshafat murung Judah, Joram muna Ahab ingna a nongmurung a muri Israila a Samairya; Nongna murung bogho lum pur ɓahri. ²Pagna gimashihra a dum Yahweh, keminiya nyha nonga tehri ni ngih ya. ate pushina agbinrah tahli ni a tigsa ate Baal mama tehri woro gil agh. ³Ngha nina kwa agh billa ri agimashihra ni Yerobowam muna Nebat, ɓeni tig Israila a pag gimashihra agh; ni pil nzumi ri yang ngha.⁴Niɓeniya Mesha murung Mowab lella anjuh. Bolla ih ka pih murung Israila anjuh 100,000 ni njinguri le agamnjuh 100,000. ⁵Keminiya a nzum nluo le Ahab agh, murung Mowab tolmuri ri murung le Israila. ⁶Nina agh murung Joram ɗag Samariya a kunbang nghe ate kpaɓmuri Israila kwa ate pag luwa.⁷Tutti kuntumo bin Jehoshafat murung le Judah, ki nah, "Murung le Mowab tolla muri rang. Aka kah ni meng a pag luwa ni Mowab?"Jehoshafat pilla, "Nga ka. Myang ninga weh, aɓwalang ninga aɓwalo, apiri lang ninga apiri." ⁸Le nah, "A nji njinjere ma yeni sa kanih yang luwa?" Jehoshafat pilla, "A nji ri njinjere ma ɓalusung le Edom."⁹Nina agh murung Israila wor ni murung Judah ni murung Edom. A gangla a kangna ma akara tonɓahri, le ngha muru ni aɓa tahluwa ka nuh agh nyha ko ate agiluwo ni wor ni yang ngha. ¹⁰Nina agh murung Israila nah, "Mang ga? Yahweh gorra amurung ni tahro ni ya ate ka pah yang a bih Mowab?"¹¹Keminiya Jehoshafat nah, "Ih ɓa agkuntumo le Yahweh nyha, ate saihli Yahweh a nji bini ya?" Mwoh a ntiri aguro le murung Israila pilla le nah, "Elisha muna Shafat ngha ba, ɓeni soɓ muru a bih Iliya agh." ¹²Jehoshafat nah, "Tenana le Yahweh ngha bini." Nina agh murung Israila, Jehoshafat, ni murung le Edom woro a bini.¹³Elisha nah yi murung Israila, "Mang nga pag ni weh? "Wora bin aɓa agkuntumo le Kulli le tehro ni ngwoh."Nina agh murung Israila nah yi, "Oh o, ate Yahweh wara gorra amurung ni tahro ni ya bin mona ate ka pah yang a bih Mowab." ¹⁴Elisha pilla, "Ni ɗigna le Yahweh magula muri ga kwa agh, dum ɓeni ntang nghang ngha, ngha ni ngushi kundum Jehoshafat murung agh le, ke ni ngi teshi kirang ro agh, ko shino ma agh.¹⁵Kemini niɓeniya zuni nghang ɓa tuh ngya." Le ɗigha ngha ɓa ngwang ntah wollih ya, bih Yahweh suhlo a muri Elisha. ¹⁶Nah, "Yahweh waɓna ga, 'Ntum atuhli nɗungshi ɓa ɓanghamuru ma yumna ni. ¹⁷Ate Yahweh waɓna ga, 'Ni nga shin gung, ko nga shin murukuli ya, keminiya atuhmuru ni ka ɗunso ni muru, le nga nuh, a yong, ni agiluwo leyong kwa.'¹⁸Gi ma kyenna ninga a nji Yahweh. Ɗeshiliya ih pah yong lihluwa muri aɓa Mowab. ¹⁹Nga kanni luwa ri lah magula ni alah magula ma ɓonna, nkoriyi angung maɓonna ni kwa agh, ngirra atuhmuru kwa, ni mɓihyi njahli maɓonna ni kwa agh ni atahli."²⁰Nina agh ni beri ni kunbang ma pah ɗahra agh, amuru pura a nji Edom, le njeh egh ɗungso ni muru.²¹Niɓeniya ngha aɓa Mowab kwa ogni ih amurung zuna a pag luwa ni yang ngha, a gorra aɓeni kwa gullo yarata ken kur gibura ɓuhni ya, ni aɓeni uwor yang ngha, le a tangha a kun njang. ²²A logni beri kpikpi ya le kara ni ki tol njih yang muri muru. Ngha aɓa Mowab shinni muru ni nongho ki shin yang ngha, a shini bangha ninga nkilla. ²³Anah, "Nkilla ni ga! Amurung nghe a njiteng ngha juhrina, le a wolla nluo ari yang! Niɓeni nina agh Mowab, ih ɓi shi ka ponna agiri leyang!"²⁴Ngha a zuni bin ɗamma le Israila agh, Israila logho le wolla aɓa Mowab, aɓeni ɓangha a dum yang ngha. Aɓa tahluwa le Israila pirih yi yang ɗur njeh egh, wolli yi nluo yang. ²⁵A ɓihyi alah magula leyang, ni njahli maɓonna leyang ɓeni kwa agh ɓuhyi atahli ha vulliyi njahli ye. A girri yi atuhmuru ni kwa agh ni koriyi angung maɓonna ni kwa agh. Kir Hareseth ni mwoh a ɗagha ni atahli le a bin tangha leyang. Keminiya aɓa luwa kur ri yang ni antangso a kangni le a pag luwa.²⁶Ngha murung Mesha le Mowab shinni ih luwa lihna yang ngha, tolla abuna ɓa garabwoh woro tongno tonɓahri ih ka ɓunno ika bin murung Edom, keminiya ni ganni ya. ²⁷Le tol muni magula kwa, ɓeni ɓor le ka nongmurung a tuhkushi ya, le peh gipahna ɗahra pingsa a muri garrung. Nina agh yehlula magula logho ri Israila, le aɓa tahluwa le Israila ɗag murung Mesha le nyerra a njeh leyang.

Chapter 4

¹Niɓeniya malle moh antiri amuna aɓakuntumo ɓin Kulli ju ni ɓwa aɓin Elisha, ki na ih ma, "Deng loni ki pag ɓurang gha wuhna, ke ngha teh anyerina ih ɗengla lo ngha ki ɓang Yahweh. Niɓeniya ɓapahtangma juna ka pona amunang ɓari aka ɗigha a guro le. ²Ke Elisha nayi ɓamah ghe, "Mang nga wawi pagho le? Waɓang mang awogha ni alah le? "Bamah ghe na, "Nsari lah lo nyani guɓang alah gha, nkori murung ni tan."³Le Elisha na, "Puro woro ake ag ingwari ankori aɓih a ɓwo ma murikala, akonri, mama guɓung nya a yeyang gha. Ag ingwari ninga mama kwa aka wawi kum gha. ⁴Le a ingna aye, Le a gir kunkangna anjumo weh na amuno muɓuna, Le a so murung aye ankori ghe, a pushi mama ɗungshi gha atig sa."⁵Ke ɓamah ghe ɗag Elisha le ke gir kunkangna amuri, ihni na amuni maɓuna. Ajuni ankori ghe a ɓing ɓamah ghe, le ɗungshi yang ni murung. ⁶Bang pagha ankori ghe ɗungshi na, ɓamah ghe nayi muni maɓuna juni nghang nkori ma ɓi." Keminiya muni ma ɓuna nayi ɓamah ghe, "Ankori nya wa o gha." Ngha murung ni ki pur gha tangha nje.⁷Ngha ɓamah ghe ju le waɓi ɓah ɓura le Kulli. ɓahbura ghe na, "Woro, mag murung ghe; nwa tangma ni muro gha, le nshile gah wa o gha ɗingne na amuno maɓuna."⁸Kara moh le Elisha gya wora nje-shunem ɓa ɓamah magula ɗinghang gha; ɓamah ghe nayi ihɓi lih nnu ni ni. Ke ju ɗigha kara ni kwa Elisha ju ki wori nji ɓyeh gha, ih ka tangha ih lih nnu ɓyeh. ⁹Bamah ghe waɓi ɓuri, "Nibeniya shina, njin yerina in ɓeni gha ɓahɓura ma gerenteng le Kulli ninga ju ki wora ɓa teɓi-teɓi gha.¹⁰Deh ih shi gihyi Elisha minkang na amuri kangna le sung ni, le ɗeh ishi ɓug kala a ye, ɗeshile, ngun murung, ni gih pa poshiɓang. Le ɓang pag kwa jwa ɓisung le, ihka ɗiya ɓyeh" ¹¹Le kara ye pila ju ɗeshi Elisha tangha ɓyeh, sulo akangna ghe le uslo ɓyeh.¹²Elisha nayi ɗengla le Gehazi, "Gor mashunamen niǃ Ngha ɓaɓubira ghe gori ɓamah ghe gha, ɓamah ghe tangha ɗumi. ¹³Elisha nayi ɓaɓura ghe, "Nayi ɓamah ni apag na gani ni ate apaghi sung ɓoro. Mang apagho le ? Ih shi wateng maɓona amuro aɓing murung ko magula le aɓatah luwale?''' Bamah pila na,"Nɗigha antiri aɓalyang."¹⁴Le Elisha na, "Ke, mang sa paghi ɓomah ni?" Gehazi pila na, Fakat, ɓamah ghe nya ni muna gha, ngha te ɓuri yayina." ¹⁵Le Elisha pila na, "Gor ɓamah ghe." Ngha gori ɓamah ghe gha, ɓamah ghe tengha akun kangna. ¹⁶Elisha na,"Bang ma ɓogho ninga, a ɓogho moh ni le, akayuli muna ɓuna." Bamah ghe na,"o o, ɓeni ki pag telang ni pag ɓuhɓura le Kulli gha, ke paghi nsarila lo yeri gha."¹⁷Keminiya muna kpa ayeh ɓamah ghe le ɓil muna ɓuna aɓang ninga ma ɓye aɓogho ni kpatye gha, ninga mama Elisha waɓɓi ɓamah ghe gha. ¹⁸Ngha muna ghe gulli gha, kara moh le puro ju aɓing teri, ɓeni ni aɓa tolgisoro gha. ¹⁹Muna ɓuna ghe nayi teri,"Murang, murang." Teri nayi ɗengla le, "Tol muna ɓuna ni wori ɓing ngi." ²⁰Ngha ɗengla ghe, tolli muna bunaghe le ajuni aɓing ngi gha, muna ghe ɗiya ɓel ɓamah ghe kenna akara ngha murung le ngha wuh.²¹Le ɓamah ghe logho le ke nongshi muna ɓuna ghe akala le ɓahɓura le Kulli, gir kunkangna, le wara ajiɓang. ²²Bamah ghe gor ɓuri, le na, "Kukushi tashi nghang ɗengla lo moh ni mburje moh ate ihɓing kara ihg kena ɓing ɓahɓura le Kulli le ihg nyere."²³Bura ɓamah ghe na,"Temang ke aka ɓini nikyari le? Sheri ni sag gha ngha teh kara uslo Sabbath le aɓaYahuda ni gha." Bamah ghe pila na "Ih ka ɗig kukotro." ²⁴Ngha ɓug gih ɗigna amuri mɓurje le nayi ɗengla,"Nonghi ni kara, ke a ashi kara ate murang gha shete nwaɓo ni na."²⁵Le bamah ghe woro le ju kum ɓahɓura le Kulli a nkono nje-Carmel. ²⁶Kukushi nangha ake kum bamah gho le a nayi, 'Gah kwa gha ngha yaratah le? "Bamah ghe pila na, "Ngha kwa yarata."²⁷Ngha juni aɓing ɓahɓura le Kulli a nkono gha, bamah ghe ɓol kushi ɓahɓura ghe. Gehazi ju gyaɓ ka tuti bamah ghe tiko, keminiya ɓahɓura le Kulli na, "Daghi ni muri, ate giri ni gangshi ɗuɗuk, ke Yahweh songri na ga gangshi gha arang, le ni waɓɓang teh guɓung ngha."²⁸Ngha bamah ghe na, "ɓeni pag telang ngha, ihg illino ate muna ɓuna le ? Ning na ma, "Ke ihɓa sorang gha le ?" ²⁹Ngha Elisha nayi Gehazi,"Kuro le atol gara langni. Wora lye bamah ni. Nlongno ni ɓwa le, ke amaghi kun ngha, le ngha ɓwa magho kun le, ke apil gha. Ke nnoghi gara langni a kunɗum ɗeng ghe."³⁰Keminiya ngi ɗeng ghe na, "Ninga mama Yahweh ngha ni ngung gha, le ninga, mama awogha ni njung gha, ningi ɗagho gha." Le Elisha logho le sogha tye. ³¹Gehazi kara aɗung yang le ke nongshi gara akung, ɗum ɗeng ghe keminiya ɗeng ghe ni nateng ko og ɓang gha. Le ngha Gehazi nyere ju kum Elisha le waɓɓi ki na, "ɗeng ghe ni log gha"³²Ngha Elisha ɓilli ɓang alah ghe gha, ɗeng ghe wuh na le ngha wa nnogha amuri kala. ³³Le Elisha igna aye le gir kunkang na amuyang ayanga ɓari le jim Yahweh. ³⁴Le wora ɓiKulli le nnogha amuri muna ghe; tig kuni ari kung muna ɓuna ghe, anji arianji muna ɓuna ghe, ni aɓih amuri aɓih muna ɓuna ghe. Nnogho ɗara amuri muna ɓuna ghe, le ngiri muna ɓuna ghe woh pih.³⁵Ngha Elisha logho le gya kangni ɓah kangna le ye ɓugtye le nnogo ɗara amuni muna ghe. Muna ghe teshe kuni tomɓari le loshi anjiǃ ³⁶Le Elisha gor Gehazi le nayi,"Gor mashunamenǃ "Le gor bamah ghe, le ngha bamah ghe juni aye kangna gha, Elisha na, "Tol muna maɓuna." ³⁷Le bamah ghe nongho ni kunɗumi nje aɗum ɓahɓura ghe, le tol muni maɓuna le pura njiɓang.³⁸Ngha Elisha ju ɗeshi anje-Gilgal. Yalo kpana anje ghe, le amuna aɓakuntumo ɓing Kulli ngha ɗiya aɗumi gha. Nayi ɗengla le, "Tig nkori magula amuri gishe le alami amuna aɓakuntumo ɓang Kulli ɗeresongho." ³⁹Moh le yang puro waro alusung ke tuyi mbusongho. Kum mingara songho mama lusung gha le kpaɓi amɓugiri ni ka pere ka ɗungshi ɗahra magula lehǃ Kar gha. Akashiyi agre kwa le asoɓa ari geresongho ghe, keminiya na ayeri aza agire gha.⁴⁰Le a soɓ ɗeresogho ghe aɓwa ihɓa lih. Aɗumi, ngha ayanga alih ni gha, amag jolo,"ɓahɓura le Kulli, nlo ngha ankori ni ǃ "Le aɗag tele lih gireh. ⁴¹Elisha na, "Ihg juni kasumu." So kasumu ghe a nkori ghe le na, "Ihg soɓi aɓwa ni ate alih. Le guɓung nya ankori ghe mama ka pag tunang gha.⁴²ɓahbura pura nje -Baal shalishah ju aɓing ɓahɓura le Kulli le juni brodi wura moh mama apag ni nji alkama gha a lugru le ninga ɗahra ma njigiri mama pongisoro ni ɗuna gha. Le na,"Ihg pih aɓwa gah ihɓi alih. ⁴³ɗengla le na, "Mang nga pih aɓwa ni worotongno gha le ?"Keminiya Elisha na,"Pih aɓwa gah,ate alih, hake Yahweh ki na, Aka lih le aka ɗag nshile.''' ⁴⁴Le ɗengla le tighi aɗung yang, alih, ngha aɗag nshile ninga mama teh Yahweh waɓi yang ka pag gha.

Chapter 5

¹Niɓeniya Naaman, magula ɓaluwa le aɓa tahluwa le murung Aram, ɓwa magula ni ma gushina ni a shina le telelah le, ate nji bini ni Yahweh ke pahni Aram lihluwa. Ini ɗeshili garaluwa, keminiya ini ɓa irrishihra. ²Aɓa Aram wara a kpaɓa iɓgiri le a bol muna ngalang ma kyenna a njeh Israila. Ih paghi mahmi tumo.³Muna ngalang nghe nah yi ngi lah le, "Agha lang ni ke telelah lah kehna a shin ɓa agkuntumo le Kulli veni a Samariya agh! Le ih pih telelah lang irritenna ari irrishihra le." ⁴Nina agh Naaman ingna bin muirung le waɓih ga muna ngalang nghe ni a tollo a Israila agh waɓ ɓa.⁵Nina agh murung Aram nah, "Wor niɓeni, le nga tutti kuntumo bin murung Israila." Naaman woro le tol talent lum ma azurfa, woro tongno lum topur mwoh le Zinariya, ni adagrah lum ma ariyi na. ⁶Ɗeshiliya tolla gi nyonglina kuntumo kehni a bin murung Israila ki nah, "Niɓeniya ngha kuntumo ni bilbang bino agh, aka shini ih ntutti na Naaman guro lang a bino, nina agh ate aka pih irritenna ari irrishihra le."⁷Ngha murung le Israila billi kuntumoe ya, sahn dagrahle le nah, "Mini Kulli, ke nga gan wol nluo ko tig ni usulo, ke ɓeni ki alla ih ɓi mpih ɓeni irritenna ri irrishihra le? Nshini ninga yangha ih al logshi sagshirung ni meng ngha."⁸Nina agh ngha Elisha ogni ih murung le Israila sahna dagrah le ya, tutti kuntumo bin murung ki nah, "Pallang ke a sahn dafrah lo? Ih ɓi zu a binang niɓeni, le ih ka yere ih ɓa agkuntumo le Yahweh ngha a Israila." ⁹Nina agh Naaman zu ni apiri le ni anyeh gwoh piri le, le tangha kunjere leh Elisha. ¹⁰Elisha tahshi ɓa kuntumo le bini, ki nah, "Woro ke ɓullo kanangiro a Urdu mbende tonɓahri, le nguɓ ngiro ka nyerra be; a ɗig kunwar."¹¹Keminiya Naaman pag yehlula le woro le nah, "Nshina, ntollo ih ka puro ih zu a binang ba le ih tangha ih gor lulli Yahweh Kulli le. le ih gogri bih be le ih peng irritenna ri irrishihra lang. ¹²Ih Abanah ni Pharpar, aɓangha muru ma Damaska, ni uwor amuru ni kwa a Israila agh? Ni logle nsuhso a yeh yang le nkum irritenna agh?" Nina agh pilla le woro ni yehlula.¹³Le aguro le Naaman zu gyaɓ le waɓtenana ri, "Tehrang, ngha ɓa agkuntumo le Kulli tigho ih ɓi a pag dungrina agh, ni awo paghi ya? Ni yellang ni ɓuhro egh, ngha nah wo, 'Ɓullo a muru kanangiro le aka kum irritenna'?" ¹⁴Le woro ke ɓullo kanangiri mbende tahro a Urdu, bil gi waɓna le ɓwale kulli. Nguɓ ngiri nyerra be ɗeshili ninga nguɓ ngiri minbangna, le kumna irritenna.¹⁵Naaman nyerra bin ɓwale Kulli, ini ni aɓa ginya le, zu le tangha a dumi. Nah, "Shina niɓeni, nyerina ih Kulli nyha a ngunjah kwa agh se a Israila. Ngha nina agh, kukushi agha agipahna ni bih guro lo ni ya. ¹⁶Keminiya Elisha pilla, "Ni ɗigna le Yahweh, dum ɓeni ntangha nghang, ni ngi ag guɓung ngha."Naaman jim Elisha ih ɓi ag gipahna, keminiya shiɓɓa.¹⁷Nina agh Naaman nah, "Ngha nyha nina a agh, le jimna ih ɓi a pih guro lo gitolla le ambuljeng ɓahri, ate log niɓeniya, guro lo ni wa ye pah ɗahra pingsa ko ɗahrih kuli ma ɓi sa agh keminya Yahweh. ¹⁸Ari ga mwoh ni ya, ih Yahweh tol yi guro lo gimashihra le, ini, ngha telelah lang ingna a leh Rimmon ka gushi a be, le ih engha rang le nga gungho kanangirang a leh Rimmon, ngha gungha njeh kanangirang ngha a leh Rimmon agh, ih ɓi Yahweh tol gimashihra le guro lo a muri tega." ¹⁹Elisha nah yi, "Woro ololo." Nina agh Naaman woro.²⁰Ginya ni sang wora duna agh, ngha Gehazi guro le Elisha ɓwale Kulli waɓih kanangiri, "Shina, telelah lang ɗagna Naaman ɓa Aram ari ni ag gipahna ni a bih zuni ya. Ni ɗigna le Yahweh, nga ɓangha tye le nga ag giri a bini." ²¹Nina agh Gehazi kuratye Naaman. Ngha Naaman shinni ɓwa ki ɓangha tye ya, suhlo a nyeh gwoh piri le lungri nini, nah, "Ga kwa agh yarata?" ²²Gehazi nah, "Ga kwa agh ngha yarata.Telelah lang tahshinang, ki nah, "Shina, niɓeniya basa adenah ɓahri abuna amuna aɓa agkuntumo le Kulli zuna binang a pura a dingli njeh Ifraimu. Kukushi pah yang talent le azurfa ni adagrah ɓahri."²³Naaman pilla, "Mpagna bin murubang ri poh talent ɓahri." Naaman jim Gehazi le kur aluwa le talent ma azurfa ɓahri, ni adagrah ɓahri le tighi aguro le ni ɓahri a muyang, aɓeni tolla aluwa ma azurfa dum Gehazi ya. ²⁴Ngha Gehazi zuni a dingli ya, agha aluwa ma azurfa ye a bih yang le songri yang a lah; tutti abune, le a woro. ²⁵Ngha Gehazi ingni ni ke tangha a dum telelal le ya, Elisha nah yi, "Nji yebbang ni a pur nghang Gehazi?" Pilla, "Guro lo ni kena bang bung ngha."²⁶Elisha nah yi Gehazi, "Ih bongho lang nyha ni weh ngha ɓeh pilli ni nyeh gwoh piri le ate ka lungri ni weh ya? Ih kunbang ninga ma ag bollo ni adagrah, a zaitun, ni inabi, anjuh ni andah, ni aguro ma buna ni aguro ma ngalang? ²⁷Nina agh irrishihra le Naaman ka nyerra muro ni aminkahwo ha ke kene." Nina agh Gehazi ɗag kundumi, ɓa irrishihra pupwat ninga nji nguri.

Chapter 6

¹Amuna aɓa agkuntumo le Kulli nah yi Eilsha, "Niɓeniya shina, ba sa ɗig nghang ngha pagne sung fittong kwa. ²Kukushi ih ɓi wora a Urdu, le ɓeni kwa agh ih kor ngung be, le ih ɓi shi gil ba sa ɗig nghang ngha. Elisha pilla, "Nga gan woro." ³Mwoh leyang nah, "Kukushi wor ni aguro lo." Elisha pilla, "Nga ka."⁴Nina agh wor ni yang, le ngha a zuni a Urdu agh, a ingna a kur angung njahli. ⁵Keminiya ngha mwoh ki korih ngung ngha, nji gi kog giri kpah a muru; Magjollo le nah, "Oh o nyha nina, telelah lang, a jimmi ni jimma!"⁶Nina agh le ɓwale Kulli nah, "Yebbang ni kpah nghang?" Ɓeh ɗumi Elisha be. Kashih mingara ngung, ɓughi a mure, le tig nji kog giri logha muri muru. ⁷Elisha nah , "Tolli." Le ɓeh kehni bih le tolli.⁸Niɓeniya murung Aram ngha ki pag luwa ni Israila. Ihli aguro le, ki nah, "Bin ɗamma lang ka pagha a jah ba ni jah bogho." ⁹Nina agh ɓwale Kulli tahshi murung Israila bang, ki nah, "Nlel muyong ke ih ɓi nɗura bogho agh, ate murung Aram ngha ki ka be."¹⁰Murung Israila tutti kuntumo a muri ba ɓwale Kulli woro waɓ ɓa le lagni ya. Ɓuhro mbende mwoh ko ɓahri, Ngha murung wori be ya, yangha ni aɓa lelmuri. ¹¹Murung Aram pag yehlula a muri alagbang ni kwa ni ya, le gora adenglah le, le nah yi yang, "Ni nga waɓ ɓang yang a ntiri yong ɓeni ngha a tye murung Israila agh.¹²Nina agh le mwoh le aguro le nah, "Oh o, telelah lang, murung, ate Elisha ɓa agkuntumo le Kullo ni Israila agh waɓne murung Israila atenana ni a wo waɓa a kangna nongho lo agh!" ¹³Murung pilla, "Nworo le shin ba Elisha pag nghang ngha nina agh nga tutti abuna le a bolli." A waɓne ni, "Shina, yangha a Dothan."¹⁴Nina agh murung tutta a Dothan apiri, anyeh gwoh piri, ni aɓa luwa dudug. A zu ni duh le a kangni lah magula egh. ¹⁵Ngha guro ɓwale Kulli kashini bang puri dabeng ngha, shina, gogho le aɓa luwa ni apiri ni anyeh gwoh piri kangni na lah magula ye. Guro le nah yi, "Oh, Telelah lang! Mang sa pagha?" ¹⁶Elisha pilla, "Ka ɓang ngoɓong ngha, ate aɓeni ngha ni sung ngha a uwora aɓeni ngha ni yang ngha."¹⁷Elisha jim Kulli le nah, "Yahweh, jimno ih a logshi nji ate ih shin bang." Le Yahweh logshi njih guro ye, le shini. Shina, nkonno ɗungso ni apiri ni anyeh gwoh piri ma gishe kangni Elisha! ¹⁸Ngha aɓa Aram zu ni a bini ya, Elisha jim Yahweh le nah, "Wolla aɓayong ni ni njiung wanghina, jim no." Nina agh Yahweh tig yang ama njiung waghina, ninga mama Elisha ihli ya. ¹⁹Le Elisha waɓih aɓa Aram, "Ba ni pag njinjere ya, ko ba ni pag lah magula egh ya. Nkura tyang, nga zuni yong bin ɓeni nga shinbang te muri ya." Le billi yang kehni Samariya.²⁰Gire pagha ngha a ingni ni a ntiri Samariya agh, Elisha nah, "Yahweh, logshi anji abuna ni ih ɓi a shinbang." Yahweh logshi nji yang le a shina, le shina, a yangha a ntiring lah magula Samariya. ²¹Murung Israila nah yi Elisha, ngha shin ni yang ngha, "Tehrang, ih ɓi nwol nluo yang? Ih ɓi nwol nluo yang?"²²Elisha pilla, "Ɗigna ni awo wol nluo yang. Aka wol nluo aɓeni a bollo guroluwa ni garabwoh ni ntah agh? Pah yang brodi ni muru, ate a lih ni nuh, le a wora bin telelah leyang." ²³Nina agh murung gil gilihna dudug ate muyang, le ngha a lihna ni nuh perih ya, tutti yang a woro, le ngha a nyen ni bin telelah leyang ngha. Aɓa luwa le Aram ni ye nyerre a njeh Israila agh ha tol kunbang ma saɓna.²⁴Ni nzumo le ga agh Ben-Hadad murung Aram kpaɓa aɓa luwa kwa le a kehni Samariya luwa le a kangni. ²⁵Nina agh yahlo mashihra ngha nghang a Samariya. Shina, a kangnih ha muri mbuljeng ngha a maghi woro ihne le azurfa, le minkoro le tiɓih le kuhla lah a maghi azurfa tongno. ²⁶Ngha murung le Israila ki gingni a kahri garrung ngha, ɓamah ɓuah yi, ki nah, "Angnang, telelah lang, murung."²⁷Nah, "Ngha Yahweh ni angno a agh, ni yellang ni nga angni no? Guɓung ngha nghang ki pura bin ɗam gissoro ko a bin gan njingung?" ²⁸Murung ɓuhri nah, "Mang ki gangso? " Pilla, "Ɓamah ni nah nghang, 'Pah muno ate sa lih ni kyari, le sa lih munang kaberi.'" ²⁹Nina agh shi lamna munang le shi lih, le ngha bang koriya n'nah yi, "Pah muno ate sa lih, keminiya songri na muni."³⁰Nina agh ngha murung ogni atenana le ɓameh ya, sahn dagrah le (niɓeniya ngha ih ɗuri ya ari garrung ngha), le aɓayong shina ih yangha ni tehshili dagrah ri a nji ɓa yeh, gwer nguɓngiri. ³¹Le nah, "Ih ɓi Kulli pag nghang nina, ni ɓuhro ɗeshili, ngha muri Elisha muna Shaphat uwo a ngiri ni kyari ya."³²Keminiya Elisha ngha ɗigha a leh, le aɓa tenna ngha ɗig nini. Murung tahshi ɓwa ni a dumi ya, keminiya ngha ɓa kuntumo egh zuni bin Elisha agh, nah yi aɓa tenna egh, "Shin pagha ni muna ɓa wol nluo ni tahshina ih ɓi a tuh murang? Shina, ngha ɓa kuntumo egh zu agh, ngir kun kangna, le mbol kun kangna egh ke ih ingni ya. ih kushi telelah le ni a nzumi ya?" ³³Ngha yang ngha uwo a nahteng ri yang ngha, shina, ɓa kuntumo zuna bini. Murung nah, "Shina, gi gangshina ni pura bin Yahweh. Pallang ke nye nga ɓuhri lel Yahweh?"

Chapter 7

¹Elisha nah, "N'og tenana le Yahweh. Ga ni pag ga Yahweh ki waɓ ɓa ; 'Kaɓeri pyere ari kunɓang ni ya, aka mag tasso-pyerigin mwoh ma kasumu maɓonna shekel mwoh, ni tasso-pyerigiri ɓari ma barley i shekel mwoh." ²Le magulla ni murung angha ɓi ya pil yi ɓwa le Kulli egh, le nah, "Shinna, ko ke tig akiri kanana a Kulli, ga ka gan pagha?" Elisha pil yi, "Shinna aka shin ga ka paggiri ni njiung woh, keminiya ni awoh mommi ya."³Niɓeniya abuna ngha nghang ihne ni irrishihra a dabeng le kunjere lah magula. Anah yi ari yang, "Pallang ke sa ɗigha ba sete shi wuh? ⁴Ngha shi nah ih ɓi shi ingna a ntiri lah magula le, yahlo ngha nghang a ntiri lah magula egh, le sa wuh a be. Keminiya ngha shi uwo a ɗigha ba agh, deshiliya sa wuh. Niɓeni nina agh, nzu, shi woro a bin aɓa luwa le aɓa Aram. A ɗag sung ni usulo le, sa ɗigha, le ngha a wol nluo sung ngha, sa wuh."⁵Nina agh le a logho ni kapola duh a ingna a bin ɗamma le aɓa Aram; ngha a billibang kun bin ɗamme ya, ɓwa mwoh nyha nghang ngha. ⁶Ate MurungKulli wara tigha aɓa luwa le ɓa Aram og akushi anyeh gwoh piri, ni akushi apiri- akusung maɓi mami ɓa tahluwa, le anah yi ari yang, "Murung Israila tolla amurung le aɓa Hittiya ni aɓa Masar a zu pag luwa ni sung."⁷Ke aɓa-tahlua egh logho kashiɓang ɓanghaː ah ɗag agungri leyang, apiri le yang, amɓulnjijeng le yang, ni ɓinkpaɓa egh katak, le ah ɓangɓangha nluo. ⁸Ngha aɓunna ni ni konno ngih nluo zu ni a njinjum ɓinkpaɓa egh mama ɗunna agh, ah ingna a gungri mwoh le ah lih ah nuh, le ah pon ah gifugna ma kinkeɓeng ni ma nlenghe ni akanɗagiri, le ah woro ah pon gimaɓa ah ɗagni ɓiye ɗeshili, le ah woro ah songri.⁹Le anah yi ari yang, "Shi nyha sa pag gi maɓonna agh. Ni kyari ni pag kara ma kuntumo maɓonna, keminiya shi sung ngha sa bol gung a muri. Ngha sa lelle ha poshibang le beri le, fungso [ka goghih sung. Niɓeni niana agh, nzu, ih ɓi shi ka le shi waɓih a ɓaleh murung." ¹⁰Nina agh a woro ake gor aɓa lel kunjere lah magula egh. A waɓih yang, ki nah, "Shi kehna bin ɗamma le aɓa Aram, keminiya ɓwa nyha a be ya, ko kara ɓwa mwoh agh, keminiya- apiri ngha a kuro, ni ambuljeng a kuro, le agungri ngha ninga mama a gil li yang ngha." ¹¹Le aɓa lel kunjere magjollo kuntumo maɓonne, le a waɓih a ɓaleh murung.¹²Le murung log ni duh egh le nah yi aguro le, "Nga waɓih yong ga aɓa Aram paghi sung ngha. A yerina ni shi sung ngha ni yahlo, nina agh a ɗagna bin ɗamma a wora a vullo a ɓabang. A yang ngha anah, 'Ngha a puro a lah magula agh, sa bol yang ni usulo, le sa ingna a lah magula e.'" ¹³Mwoh a ntiri aguro le murung pilla le nah, "Njimno, ih ɓi abuna ɓaɓa tolla apiri tongno ni uwo agh, mama a ɗagha a lah magula agh. A yangha ninga anshile gogho le Israila aɓani uwo agh- dudug niɓeniya wara wuh; ih ɓi shi tutti yang le shi shina."¹⁴Nina agh a tol anyeh gwoh piri ɓahri ni apiri, le murung tutti yang a tye aɓa luwa le aɓa Aram, ki nah, "Nworonke shinbang." ¹⁵A woro tahyang ha Urdu, le anjere kwa ɗungso ni adagrah ni agilri le ɓa luwa le aɓa Aram ni a soɓkoh ate kara agh. Nina agh aɓa kuntumo nyerre le zu waɓih murung.¹⁶Aɓayong woro le ponna aga a bin ɗamma le aɓa Aram agh. Nina agh pyeshe muh maɓonna agh a maghi shekel mwoh, le koro pyeshina le Kikaya agh ate shekel, ninga mama tenana le Yahweh woro waɓ ɓa. ¹⁷Murung wara tig ɓa pagtumo ni ki lelli ya, ih ɓi ɗigmuri kunjere, le aɓayong pahri yi njahli ngha a ɗuri kunjere ye. Wuh ninga mama ɓwale Kulli woro waɓa, ngha murung zuini bini ya.¹⁸Nina agh pagha ngha ɓwale Kulli woro nah yi murung, ki nah, "Kunbang bang ninga ka beri, pyeshe muh maɓonna agh a maghi shekel mwoh, le koro pyeshina le Kikaya agh ate shekel, a kunjere Samariya.'" ¹⁹Ɓa pagtumoh ni ki lel murung pil yi ɓwale Kulli, le nah, "Shina, ko Yahweh ka gilla atisho a kuli, ga logle pagha?" Elisha wara nah, "Shina, aka shinni ni njioh ih pagha, keminiya ni awo lih a ntire ya." ²⁰Ini gire paghih nina yarata, ate aɓayong pahriyi ni kusung a kunjere, le wuh.

Chapter 8

¹Niɓeniya Elisha wara waɓ tenana ri ɓamah ɓeni nyenni muni usulo le ya. Nah yi, "Logh, le a wori aɓa liyo, le a ɗigha a ba kwa a gan ngha a njeh maɓi, ate Yahweh ka tigha yahlo ka zu a njehni ha ma abogho tonɓahri." ²Nina ɓameh logho le og tenana le ɓwale Kulli. Wor ni aɓa leh ki ɗigha a njeh le aɓa Filistiya ha ma abogho tonɓahri.³Gire pagh a malla le bogho ma tonɓahri ya le ɓameh ɗag njeh le aɓa Filistiya nyere, le wora bin murung ih ka a ɓah yi ate leh ni ate njahli le. ⁴Niɓeniya murung ngha ki nahteng ri Gehazi guro le ɓwale Kulli, ki nah, "Kukushi waɓang agipagna magula ni Elisha woro pag ga."⁵Le ngha yangha ih banghi murung pagha ni Elisha nyenni ni usulo le muna ɓeni woro wuh agh, ɓameh ɓeni muni ni a nyenni usulo ri ya zuna ki ɓuah yi murung ate leh ni ate njahli le. Gehazi nah, "Telellah lang, murung, ɓameh ni ga, le munih ye ni ga, ɓeni Elisha nyenni usulo ri ya." ⁶Ngha murung ihli ni ɓameh ate muri muni ya, banghi ne kwa. Nina agh le murung kpaɓi ni ɓa pagtumo, ki nah, "A nyen ni ga kwa mami ya, ni apongissoro ma ɓabang le kwa logha ri kara ɗagni njeh ni ha zu ni niɓeniya."⁷Le Elisha zu a Dimaska ba Ben-Hadad murung Aram ki nongkonnno nghang ngha. A waɓne murung, "Ɓwale Kulli zuna ba." ⁸Murung nah yi Hazayel, "Tol gipahna boh le a ki lungri ni ɓwale Kulli, le ihli Kulli a nji bini, ki nah, "Nga kum irritenna ri bin konna ni?'" ⁹Nina agh Hazayel woro a lungri mi ɓwale Kulli le bol gipahna jah maɓonna ni kwa a Dimaska agh, tol yang muri aloggah woro ɓahri. Nina agh Hazayel zu tangha a dum Elisha le nah, "Muno Ben-Hadad murung Aram tahshinang a bino, ki nah, 'Nga kum irritenna ari bin konna ni?'"¹⁰Elisha nah yi, "Woro, nah yi Ben-Hadad, 'Njiteng aka kum irritenna,' keminiya Yahweh ɗumna nghang a wuh ni njiteng." ¹¹Le Elisha tig njih ri Hazayel ha iriɓihyina bolli, le ɓwale Kulli ɓuah. ¹²Hazayel nah, "Pallang ke awo ɓuah, telelah lang?" Pilla, "Ate nyerina gimashihra ni aka paghi aɓa Israila agh. Aka maghi atuhlah magula leyang gishe, le aka wol basa adenah leyang ni garabwoh, a jahnghih ama kyena lushilushi, le aka ɓwah amenah ni ni muna yahli yang."¹³Hazayel pilla, "Guro lo ni yang, ke ka pag ngih ga? Minlara ni mwoh." Elisha pilla, "Yahweh ɗumna nghang aka ɗig murung muri Aram." ¹⁴Le Hazayel ɗag Elisha le nyerra a bin telelah le, ɓeni nah yi, "Mang Elisha waɓ ɓo?" Pilla, "Waɓ ɓang ih a njiteng aka kum irritenna." ¹⁵Le bang kor agh Hazayel tol gi vulliyi rung le ishi a muru, le vulliyi kundum Ben-Hadad ni ate ih wuh. Le Hazayel ɗig murung a tuhkushi.¹⁶A yeh bogho ma tongno le Joram muna Ahab, murung Israila, Jehoram ingna a nongmurung. Ini muna Jehoshafat murung Judah. Ingna a nongmurung ngha Jehoshafat ni pag murung le Judah agh. ¹⁷Jehoram ngha ni bogho woro mwoh pure lum pur ɓahri ngha ingni ni a nongmurung ngha, le nongmurung ma abogho tonpur tahro a Urushelima.¹⁸Jehoram gingna a njinjere le amurung Israila, ninga mama ɓa leh Ahab ki pag ga; ate yangha ni mahmi muna Ahab, le pagna gimashihra a kundum Yahweh. ¹⁹Ngho te ya, ate muri guro le Dauda, Yahweh ni agni juhri Judah agh, ga paghi ya wara waɓih Dauda ih a kunbang ni kwa ih ka pih poshibang ate aminhyi.²⁰A yeh akara le Jehoram agh, Edom tolmuyang bin Judah, le a tighi muyang murung. ²¹Le Jehoram ɗuro kena Zayir ni anyeh gwoh piri le kwa. Ngha aɓa Edom kangni ni Jehoram ngha, amagula nyeh gwoh piri le logho le pag luwa ni yang ni duh egh; keminiya aɓa luwa Jehoram ɓangha le woro a gungri leyang.²²Nina agh Edom ɗigna a tolmuyang ri nongmurung le Judah ha zuni ni kyari. Libnah ɗeshiliya osso tolmuyang a kunbang ni mwoh agh. ²³A temuri a gi ma sa ni kon Jehoram agh, aga kwa pag ga, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Judah agh? ²⁴Jehoram wuh nongni atehri le a lingshi a lah magula le Dauda. Le Ahaziya muni ɗig murung a tuhkushi.²⁵A yeh bogho ma lum pur ɓahri le Joram muna Ahab, murun Israila agh, Ahaziya muna Jehoram , murung Judah ingna a nongmurung. ²⁶Ahaziya ngha ni bogho woro mwoh pure lum pur ɓahri ngha ingni ni a nongmurung ngha. Nongmurung bogho mwoh a Urushelima. Lulli ngih ih Athaliya; muna ma ngalang le Omri, murung Israila. ²⁷Ahaziya gingna a njinjere le aɓeni a leh Ahab agh; Pagna gimashihra a kundum Yahweh, ninga mama ɓaleh Ahab ki pag ga, Ate Ahaziya agh nkil ni a ɓaleh Ahab.²⁸Ahaziya wora bin Joram muna Ahab, ka wolrung ni Hazayel, murung Aram, a Ramot Gileyad. Aɓa Aram tighi pingye. ²⁹Murung Joram nyerra a Jezreel ate kum irritenna ri pinye ni aɓa Aram tighi a Ramah, ngha wol ni rung ni Hazayel murung le Aram agh. Nina agh Ahaziya muna Jehoram, murung Judah, wora Jezreel bin Joram muna Ahab ka shini, ate a tigne Joram pinye.

Chapter 9

¹Elisha ɓa agkuntumo gor mwoh a ntiri amuna aɓa agkuntumo le nah, "Kur ɓunno, le a tol munduh murun a boh le a wora Ramath Gilead. ²Ngha a bilbang ngha, al leh Jehu muna Jehoshaphat muna Nimshi, le a ingna ni tighi ih ɓi logho a ntiri aɓih, le a keni mo a ɓalah ma ntiring. ³Le a tol duhmurun nghe a soɓih a muri ni nah, 'Yahweh nah, " Nwara nɗahro murung muri Israel.'" Le logshi kunjere le a ɓangha; ka tang ngha."⁴Nina agh basadeng, ɓa agkuntume wora a Ramoth Gilead. ⁵Ngha billi bang ngha, shina, magula le aɓa kurrung ngha ɗigha njahli, Nina agh basadeng ɓa agkuntumo nah, "Nzuna ni tahsa a bino, magula le aɓa kurrung." Jehu pil yi, bin yang a ntiri sung? Basadeng ɓa agkuntumo ye pil yi, "A bino magula le aɓa kurrung." ⁶Nina agh Jehu logho woro a lah, ɓa agkuntumo le Kulli soɓih murun a muri le nah yi Jehu, "Yahweh, Kulli le Israel waɓna ga: 'Nwara nɗahro murung a muri aɓayong le Yahweh, a muri Israel.⁷Ɗigna a wol nluo aɓa leh Ahab nina agh ate aka nwah ngoso nkilla aguro lang, aɓa agkuntumo, ni nkilla le aguro le Yahweh ni kwa a wolnluo yang a nji bih Jezebel agh. ⁸Ate ɓaleh Ahab kwa ka juhro, le nga pushi muna buna ni kwa pura ri Ahab a Israel agh, ko guro ni ko ɓa kummurung ni.⁹Nga tig ɓaleh Ahab ninga ɓaleh Jeroboam muna Nebat, le ninga ɓaleh Bashan muna Ahijah. ¹⁰Aminlahra ka lih nyam Jezebel a Jezreel, le ɓwa nyha ka lingshi ya.'" Le ɓa agkuntumo le Kulli logshi kunjere ɓangha.¹¹Le Jehu puro zu a bin aguro le telelah le, le mwoh nah yi, "Ga kwa agh ngha yarata, Pallang ke ɓanhngha ɓwa ni zu a bino?" Jehu pil yi yang, "Nyerina ɓeh ni jah gile ni ih waɓah." ¹²Ah nah, "Ih yiri ni, waɓi sung." Jehu pilla, "Waɓna ga ni go wo a rang, le ɗeshiliya nah, 'Ga ni Yahweh waɓah: Nwara ɗahro murung muri Israel.'" ¹³Le ɓeni kwa agh kahri pushi dagrah mama muri ɓih ya ni tigha ih ɓi Jehu billa muri. Ah tong njemnjuh ni nah, "Jehu ni murung."¹⁴Paghani ni Jehu muna Jehoshaphat muna Nimshi Kpaɓ kunyang a muri Joram. Ngha te ya Joram ngha ki tangha temuri Ramoth Gilead, ini ni Israel kwa a temuri Hazael murung le Aram, ¹⁵keminiya murung Joram nyenna bin Jezreel ate kum iritenna ri pinye ni aɓa Aram tighi ya, ngha pagni luwa ni Hazael murung Aram agh. Jehu nah yi aguro le Aram, "Ngha ga ni pag ɗengse leyong ngha, ke ih ɓi nɗag ɓwa mwoh ih aɓɓah ni pura ntiri lahmagula ni ate ih ka waɓ kuntumo a Jezreel agh." ¹⁶Ninaagh Jezreel kog nyeh-gwoh piri kena Jezreel; ate Joram ngha ki usula be. Niɓeniya Ahaziah murung le Judah zuna a shin Joram.¹⁷Ɓa tanghashin bang ngha tangha a muri dogroh gbingrah a Jezreel. Le shina aɓa kuratye Jehu kukwo; nah, "Nshina ngure aɓayong ki zu." Joram nah, "Tol ɓa kogpiri le a tutti ih ɓi lungr ni yang; waɓih ih nah, 'Nga zu a ololo?'" ¹⁸Nina agh ɓwa ngha a tahsa muri piri; ih nah, "Murung nah na: 'Nyongha nga zu a ololo?'" Nina agh Jehu nah, "Mang aka pagni ololo? Pilla a nyera tahsung." Le ɓa tanghashin bang waɓih murung, "Ɓa kuntumo egh lungrina ni yang, keminiya ih nyha ih nyer agh."¹⁹Le tahshi ɓayong ma ɓahri a muripiri, ɓeni zu a bin yang le nah, "Murung nah na, 'Nyongha nga zu a ololo?'" Jehu pilla, "Mang nga pag ni ololo? Nyere a kura tahsung." ²⁰Ɗeshiliya Ɗa tanghashin bang waɓkuntumo, "Lungrina ni yang keminiya ih nyha ih nyer ya. Jah pagha ni a kogni nyeh-gwoh piri wo agh jah pagha ni Jehu muna Nimshi ki kogni ni ya; ih koghi ni njuo.²¹Nina agh joram nah, "Gil nyeh-gwoh piri lang." Ah gil nyeh-gwoh piri le, le Joram murung le Israel ni Ahaziah murung le Judah kogho, ɓeni kwa agh a yeh nyeh-gwoh piri le, ate lungri ni Jehu. Ah kumi a bin leh Naboth ɓa Jezreel. ²²Ngha Joram shinni Jehu agh nah, A wo zu a ololo, Jehu?" Pilla, "Ololo mang a be, ngha gipagna njah ri agillang ni lihbang le ngwoh Jezebel ngha dudug agh?"²³Nina agh Joram pil nyeh-gwoh piri le ɓangha ni nah yi Ahaziah, "Soriyi bang ngha nghang Ahaziah." ²⁴Le Jehu non ntangso ni masso le kwa le tah Joram a gogreh; munih ye ingna ha kunyahli le kpah a yeh nyeh-gwoh piri wuh.²⁵Le Jehu nah yi Bidkar ɓa pagtumo le, "Ntolli le nke mɓughi a ɓabang le Naboth ɓa Jezreel. Ɗengshini pagha ni a weh ni meng ki kogni a nzum tehri Ahab agh, Yahweh tigna ɗungso le waɓa kuntumo ni a muri: ²⁶Ngha noh agh nshina nkilla le Naboth ni mami amuni- ga ni Yahweh waɓah- le a njiteng nga tigho a nwah teɓi a ɓabang ni-ga ni Yahweh waɓah. Niɓeniya le, ntolli le mɓughi a ɓabang ni, a nji ri tenana le Yahweh."²⁷Ke ngha Ahaziah murung njeJudah shini gah gha,ɓangha eɓa njinjere njeBeth Haggan. Keminiya Jehu shogha fye, le na, "Ihg woinluwe aroyeh gwopiri, "Le atye a ɗingling njeGur, mama agiri kari nje Ibleam gha. Ahaziah ɓangha wora nje Megiddo ngha ka wuh aɓye. ²⁸A ɗenglah le tol nluwe a nyeh gwopiri juni nje Urshalima le ju lingshi a nkiliya le teri alah magula le Dauda.²⁹Niɓyeniya ngha a ɓugho ma lum puri moh ni Joram muna Ahab ngha Ahaziah fudi nnong ni murung amuri njeJudah gha.³⁰Ngha Jehu juni a njeJezreel gha, Jezebel ogna teɓi, Le ɓeshi nshimi angongho nji, giliyi njimuri, le lenghe shimɓang atesho kangna. ³¹Ngha Jehu ingni ni kunjere gha, bahma ghe nayi, "Awo ju a ololo le, weh zimri, ɓa wolnlo telelah leh? ³²Jehu shimɓang atesho kangna le na,"Yang ajiɓinang le? Yang? "Ngha a ɗenglah ni azashi aɓa ɓari le taro ni lenghe shinɓang njiɓang.³³Ngha Jehu na, "Ihg ɓughi nje." Ngha aɓug Jezebel nje, le nkila le ɓaɓa meshe ari kangna ni apiri, le Jehu pariyi anje. ³⁴Ngha Jehu ingni ni alah murung gha, lih giri ni nuh giri. Le na, "Nibyeniya ntol-bamah ni ayonyomo ni gha le ihg lingshi, ate ihni muna murung."³⁵Ah woro a lingshi, le a ke kum koromurung, akusung, ni abih guɓung nyha nghang ɗeshiliya. ³⁶Nina agh a nyere le a waɓih Jehu. Nah, "Ga agh tenana le Yahweh ni mama waɓah a nji bin guro le Elijah ɓa Tishbi, ki nah, 'A njeh Jezreel agh aminlahra ka lih nyam Jezebel, ³⁷le ngiri Jezebel ka pil ninga tiɓgiri ni a njahli njeh Jezreel agh, nina agh ɓwa nyha ka gan nah, "Jezebel ni ga.'""

Chapter 10

¹Niɓeniya Ahab ngha ni aminkahwung woro tahro pur lum a Samariya. Jehu nyongli kuntumo le tutta bin yang a Samariya, bin amurung le Jezreel, kpaɓni aɓa tenna ni aɓa lel aminka Ahab agh, ki nah, ²"Nyongni aɓeni aminkah Ahab ngha bin yong ngha, le ɗeshiliya nyong ngha ni anyeh gwoh piri ni apiri ni tuhlah magulani ni garrung, ni agi luwa agh. Nina le, kunbang ni kuntumo ni ki billi bang bin yong ninga agh, ³ntariyi amaɓonna ni amama pagha a ntiri aminkah telelah yong le ntighi muri ngungmurung murung le tehyong, le wol rung ate lulli nongmurung le telelah leyong."⁴Keminiya ngoɓong bolla yang le a nah yi ari yang, "Nshina, amurung ɓahri ni logle tangha dum Jehu agh. Nina agh ni yellang ni sa tangni?" ⁵Le ɓwa ɓeni a muri lahmurung ngha, le ni ɓwa ɓeni a muri lah magula agh, ni aɓa tenna ɗeshili, ni a yang aɓeni gushi amuna ye ya, tutti kuntumo a nyenni bin Jehu, ki nah, "Shi sungni aguro lo. Sa pag ga kwa a lagni sung ngha. Ni sa tig ɓwa murung mgha. Pag ga a shina ɓonna a bino agh."⁶Le Jehu ye nyongli kuntumo ri yang ma ɓahri, ki nah, "Ngha nyong ngha a nji binang bngha, le ngha nga teshi kiri yong ri gih lang ngha le, ɗigna nga tol amagula le abuna le aminkah telelah leyong, le nzu a binang a Jezreel kaberi bang ninga." Niɓeniya aminkah murung, gogho leyang ngha woro tahro pur lum, a yangha ni aɓayong ma gushina ni a lah magula ye ya, aɓeni ki konna te muyang ngha. ⁷Nina agh kuntumo egh kehni bin yang ngha, a tolla amuna buna le murung, a wol nluo yang, aɓayong woro tahro pur lum, a tuh muyang a tigha gwoh, le a tahshih- Jehu bang ni a Jezreel.⁸Ɓa kuntumo zu a bin Jehu, ki nah, "A zuna ni amuri amuna murung." Nina agh nah, "Ɗam yang bang ɓahri a kunjere ingna se ni beri." ⁹Ni beri ya Jehu woro ke tangha, le nah yi aɓayong kwa, "Tigteng nyha a muyong ngha. Nshina, nkurkun muri telellah lang le nwol nlue, keminiya yang wol nluo amama?¹⁰Niɓeniya nyerine ni njiteng ih tenana le Yahweh nyha tenana ni waɓah a muri ɓaleh Ahab agh, ka kpah a tuɓu, ate Yahweh pagna ga waɓteng a muri a nji bin guro le Iliya agh." ¹¹Nina agh Jehu wol nluo aɓeni kwa uwo a ɓaleh Ahab a Jezreel agh, ni aɓayong ama gushina le, aɓih ma gyaɓ, amalah le, ha ɓwa nyha mwoh uwo mami ya.¹²Le Jehu logho le wora Samariya. Ngha ih billibang a Beth Eked le lelgiri ya, ¹³lungri muna ngih Ahaziya murung Judah. Jehu nah yi yang, "Awo ni yang?" A pilla, "Shi sungni amuna ngih Ahaziya, le shi sung ngha sa ka a maghi amuna murung ni amuna mahmurung Jezebel." ¹⁴Jehu nah yi abuna le, "Mbol yang ni usulo le nwol nluo yang a tuhmuru ma Beth Eked, abuna woro ɓahri pura muri ɓahri. Ni ɗag mwoh a ntiri yang ni uslo agh.¹⁵Ngha Jehu ɗagni be ya, lungri ni Jehonadab muna Rekab ki zu a kum mi. Jehu maghi kun le nah, "Yahlo ngha binang, ninga pagha ni mameng ngha ni mam agh?" Jehonadab, "Ngha nghang." Jehu nah, "Ngha ini nina agh,peng boh." Nina agh le pih Jehu bih, le Jehu tol Jehonadab a yeh nyeh gwoh piri. ¹⁶Jehu nah, "Zu ni meng le shin kiki lang ate Yahweh." Nina agh Jehonadab ɗig nini a nyeh gwoh piri le. ¹⁷Ngha zuni Samariya agh, Jehu wol nluo aɓeni kwa uwo aminkahyi Ahab a Samariya agh, ha ini giri jah lulli nongmurung le Ahab, ninga mama a waɓi yang kikara a nji bin tenana le Yahweh, mama waɓih Iliya agh.¹⁸Le Jehu kpaɓa aɓayong kwa binmona le nah yi yang, "Ahab gushina Baal fitong, keminiya Jehu ka gushi dudug. ¹⁹Ngha nina niɓeniya ngor nghang aɓa agkuntumo le Baal kwa, aɓa gushi Baal kwa, ni kamalah le kwa. Ke ih ɓi a ɗag ɓwa mwoh agh, ate myang ni gipahna magula ni nga ɗahrih Baal agh. Ɓeni kwa ni zu a agh ni ki ɗig ga." Keminiya Jehu pag ga ni yiri, ni ɗengse ih wolla aɓa gushi Baal. Jehu ²⁰nah, "N'hammah ih kpaɓa ngha nghang ate Baal." Nina agh le a hammah.²¹Le Jehu tahshi bang a ntiring Israila kwa le aɓa gushi Baal zu, nina agh ɓwa mwoh nyha a ɗagha ɓeni ni zu a agh. A zu a bin gushi Baal, le be ɗungso ha bin ishi kusung nyha. ²²Jehu nah yi ɓeni ki konna te bin tig dagrah le amalah agh, "Zuni adagrah ate aɓa gushi Baal kwa." nina agh ɓeh pushiyi adagreh kwa zunih yang.²³Nina agh Jehu wor ni Jehonadad muna Rekab a leh Baal, le nah yi aɓa gushi Baal, "Nshinih bang le nyere ih ɓwa ngha nghang ba ni yong a ntiri aguro le Yahweh, keminiya aɓa gushi Baal ni ni muyang." ²⁴Le a ingna a pah aɗahra ni aɗahra pingsa. Niɓeniya Jehu wara tahriyi abuna woro ihne aɓeni ngha tangha a dahbeng ngha, le nah yi yang, "Ngha ɓwa mwoh ɓangha a ntiri aɓeni mpah yong a bih yong ngha, le ɓeni kwa ɗag ɓeh ɓangha, usulo le ni a tollo ate usulo le ɓeni mwoh ɓangha."²⁵Nina agh le ngha Jehu malli pah ɗahra pingsa agh, nah yi aɓa lelli ni aɓa pagtumo, "N'ingna le nwol nluo yang. Ke ih ɓi mwoh ɓi pur agh." Nina agh le a wol nluo yang ni garabwoh, le aɓa lelbang ni aɓa pagtumo pushi yang le ingna a kangna ntiring le leh Baal. ²⁶A pushiyi agbingrah tahli ni a leh Baal agh, le a pingshih yang. ²⁷Le a wanghi agbingrah le Baal, le a ɓihyi ɓaleh Baal le a pilli bin duboh, mama ini ha ni kyari ya. ²⁸Pagha nini Jehu juhrini gushi Baal a Israila.²⁹Keminiya Jehu ni ɗag agimashihra le Yerobowam muna Nebat agh, nji ri ga tigni Israila pag gimashihra agh- ini ga, gusho le muna ndah ma zinariya a Bethel ni Dan. ³⁰Nina agh Yahweh nah yi Jehu, "Ate a pagna ga ɓor agh, ga ɓonna a kundum mang ngha, le a pagne ɓaleh Ahab pyerra ri ga a yahlang ngha, aminkahwo ka ɗigha a ngungmurung murung le Israila ha njah ma ihne." ³¹Keminiya Jehu ni gangshi ri a billa gigilla le Yahweh, Kulli le Israila agh, ni yahli kwa agh. Ni pil nzumi ri agimashihra le Yerobowam agh, nji ri mama tigni Israila pagni gimashihra agh.³²A yeh akara wo agh Yahweh ingna a pushi akasa njeh ari Israila, le Hazayel gankun aɓa Israila a njang le Israila, ³³logha Urdu nji tehbang, njeh Gileyad kwa, aɓa Gad, ni Ruben, ni Manasse, logha ri Aroya, mama a nji ri ɓongrong le Arnon, billa ntiring Gileyad kena Bashan agh.³⁴A temuri agi ma sa ni kon Jehu agh, ni aga kwa pag ga, ni agulo le kwa, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung Israila agh? ³⁵Jehu wuh nongni akahyi, le a lingshi a Samamriya. Le Jehoyahaz muni ɗig murung a tuhkushi. ³⁶Kunbang ni Jehu nongni murung a muri Israila a Samariya agh abogho woro mwoh pure tonpur tahro ni.

Chapter 11

¹Niɓeniya ngha Athaliah ngih Ahaziah shinni ih muni wuhna agh, Logho le wol nluo amuna ni lahmurung ngha kwa. ²Keminiya Jehosheba, muna ma ngalang le Murung Jehoram ni mingali Ahaziah, tol Joash muna Ahaziah, le songri sa ni amuna murung ni a wol nluo yang ngha, a kpaɓi ni yuhlo le ɓeni songri a kangna ntullo le. Ah songri ri Athaliya ate ke ih ɓi kumi wol nlue ya. ³Ɗigna a leh ma abogho topurmwoh, ih vullo a leh Yahweh, ngha Athaliah ki nongni murung njeh ya.⁴A yeh bogho ma tonɓahri ya, Jehoiada tahshi kuntumo ni zuni amagula le aɓaluwa le aworotongno ni aɓa lelbang le aɓa Carit, zuni yang kanangiri a bin gushi Yahweh. Ingna a ogrung ni yang, ni kaniyi giri a leh Yahweh. Le ɗumi yang muna murung. ⁵Lag yang ki nah, "Ga ni ɗigha nga pagha. Mwoh le tahro leyong ni zu a sabbath agh, ka tang lelmuri leh murung, ⁶ni mwoh le tahro maɓi ka lel Kunjere Sur, le ma tahro ka tangha nzum leh aɓa lelbang. Nga lel leh aɓa lelbang le bin gushi Yahweh."⁷Ah nshile angure yang ni ɓahri ya nyha ni tumo kara sabbath agh, ɗigna nga lel leh Yahweh a temuri murung. ⁸Ɗigna nga kangni murung, ɓeni kwa agh ni gibura a bih. Ɓeni kwa ingna ntiri tangha leyong ngha nwolnlue. Nga ɗigni murung ngha ih puro ni nyere ya.⁹Nina agh amagula luwa billa ga kwa Jehoiada malah lagni ya. Ɓeni kwa agh tolla abuna le, aɓeni zu ate pag tumo a sabbath agh, ni aɓeni ka teshi tumo njeh a kara sabbath agh; le ah zu a bin Jehoiada malah. ¹⁰Le Jehoiada malah pih amagula le aɓaluwa le aworotongno kunwoh ni atongho ni pag mami Murung Dauda ni a leh Yahweh ya.¹¹Nina agh aɓa lelbang tangha, ɓeni kwa agh bol giburra le a bih, logha nji malih le bin gushi Yahweh kena nji ma kahtang, ah kangni murung. ¹²Le Jehoiada pushi Joash muna murung, tig yi jenghe muri, ni pih ogrung gigilla. Le ah tighi murung ni danglih. Ah wol bih yang ni nah, "Ɗig njah murung!"¹³Ngha Athaliah Athaliah ogni gih aɓa lelbang ni aɓayong ngha, zu a bin aɓayong a leh Yahweh. ¹⁴Ih shinbang le shin murung ngha tangha ri agbingrah, ninga mama gipagne ɓigni ya, le amagula luwa ni aɓa tong njemgula ngha kahri murung. Aɓayong ni kwa njeh egh ya ngha ki pag binmurubang ni tong anjemgula. Le Athaliah sahniyi dagrah le ni mag jollo, "Ɓungshmurung! Ɓungshmurung!"¹⁶Jehoiada malah tigha amagula le aɓa tahluwa le aworotongno aɓeni muri aɓa tahluwa agh, ki nah, "Mpushih a ntiri aɓih. Ɓeni kwa ki kura tye ya, nwolnlue ni garabwoh." Ate malah wara nah, "Ke ih ɓi nɗagh a wolnlue a leh Yahweh ya." ¹⁵Nina agh ah bolli ngha billibang bin piri a kunjere leh murung, le ah wolnlue.¹⁸Le Jehoiada tig ogrung ntiri yang ni Kulli ni murung ni aɓayong, ih ate aka ɗigha aɓayong le Yahweh, deshili a ntiri murung ni aɓayong. ¹⁷Nina agh aɓayong ni kwa anjeh ye ya woro a leh Baal ke wanghi njeh. Ah nyanghi adeshile ɗahra le Baal ni aminlim le agillang le lushilushi, ni wolnluo Mattan, Malah le Baal, a dum adeshile ɗahra wo. Le Jehoiada malah tigha aɓa lel bin gushi Yahweh.²⁰Jehoida tol nini amagula le aɓaluwa le aworotongno, aɓa Carit, aɓa lelɓayong, ni aɓayong ni kwa njeh ya, le ah kpaɓa binmona ah pushi murung a leh Yahweh, le ah wora leh murung, ah ingna nji kunnjere le aɓa lelbang. Joash tolla bin ɗigna le a muri ngunmurung le ma murung. ¹⁹Nina agh aɓayong ni kwa njeh ya pagna binmurubnag, le bang pollo a lahmagula ye ni nzumo ni a wolli nluo Athaliah ni garabwoh a leh murung ngha.²¹Joash ngha bogho ihne ngha ingnini a nongmurung ngha.

Chapter 12

¹A yeh bogho ma tonɓahri le Jehu, Joash ingna a nonngmurung, nonghi ma abogho woro ɓahri a Urushelima. Lulli ngih ih Zibiya, ma Beyasheba. ²Joash pagna gi maɓonna a dum Yahweh a kunbang kwa, ate Jeoyada malah ngha ki waɓih. ³Keminiya a bin gushi agillang ngha ni a wanghi yang ngha. Aɓayong uwo a ɗahra ni pingshi gi susunang a bin agillang nghe.⁴Joash nah yi amalah, "Abollo ni kwa a zuni ih gipahna tigha sa a leh Yahweh, bollo ni ari ni yerini ɓeni kwa- ko bollo egh ni a agha a bangbang, or bollo egh ya a aghi ri akahniyi giri le aɓwa, ko bollo egh ya aɓeni Yahweh dog kunyahli yang ngha ni peh- ⁵amalah ka ag bollo a bih mwoh le aɓa bol bollo leyang le a gil ga kwa a shina ɓihya a bin ɓangKulli magula agh.⁶Kemiiniya ari bogho ma woro mwoh pur tahro le Joash agh, amalah ni gil guɓung a bin ɓangKulli magula agh. ⁷Le murung gor Jehoyada malah ni anshile amalah; nah yi yang, "Palang ke ni ngi guɓung a bin ɓangKulli ya? Niɓeniya ke ih ɓi nye ag daggah a bin aɓa nwah daggah agh, ntol ga nworo ag ga ngillih bin ɓangKulli le mpih aɓeni yeri gil agiri ya." ⁸Nina agh amalah agha ih ni a uwa ye ag ɓuhro bollo a bin aɓayong ngha le ni a gil bin ɓangKulli kanangiri yang ngha.⁹Le Jehoyade malah doroshi egh le kag tuhli ari kuni, le tighi girikari deshile ɗahra, a nji malih ngha ɓwa ki zu a leh Yahweh ya. Amalah aɓeni ki lel njer ingna a bin ɓangKulli ya soɓ abollo ni kwa a zuni a leh ya. ¹⁰Kubang ni kwa a shinna ninga bollo gogna a doroshi ye agh, ɓa nyongli giri le murung ni magula magula ka zu le ka soɓ bolle a kukwa le ka banghi, bollo ni a kumah bin gushi Yahweh ya.¹¹A pah bollo egh ni pyeshe agh a bih abuna aɓeni ki kona te bin gushi Yahweh ya. Le a pih aɓa shera angung ni aɓa ɓag giri aɓeni a bin gushi Yahweh ya, ¹²le a ye pah a bin aɓa yeri gili yi tahli ni aɓa kasse, ate kur angung ni kashih tahli ate ye gil bin gushi Yahweh, ni ate ga kwa a alla a nwah ate tumo gil giri ya.¹³Keminiya bollo ni a zuni a ɓaleh Yahweh ni perre nwah ate gil aminkoro ma azurfa, akoro, agi gyer kashindah, anjemegula, ko gi zinariya ko azurfa ma gilla. ¹⁴A pah bollo ni a bih aɓa pagtumo ate ye giliyi leh Yahweh.¹⁵Ɓuhro ɗeshiliya, ni a alla ih abuna ni a pah yang bollo ate nwah aɓa pagtumo ye gil giri ya a ɗum pagha ni a wolli ya, ate abuna pagne a njiteng. ¹⁶Keminiya bollo ni ate gipahna tengshihra ni bollo ni ate gipahna lag gimashihra agh ni a zuni a bin gushi Yahweh ya, ate mami amalah ni.¹⁷Le Hazayel murung Aram kehni luwa le wol rung ni Gath, le aghi. Le Hazayel turned ka kehni Urushelima luwa. ¹⁸Joash murung Judah ponna aga kwa Jehoshafat ni Jehoram ni Ahaziya, atehri, amurung le Judah, woro tigsa agh, ni ga osso tigsa agh, ni a zinariya ni a kumo a kangna tigha agiri ni a leh Yahweh ni amami murung ngha le tutti yang a bin Hazayel murung Aram. Le Hazayel ɗag Urushelima woro.¹⁹A temuri agiri ma sa ni kon Joash agh, aga kwa pga ga, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung Judah agh? ²⁰Aguro le logho le kur kun yang mwoh, a kpahr Joash a Beth Millo, a njere ni kikah a Silla agh. ²¹Jozabad muna Shimeyat, le Jehozabad muna Shomer, guro le, kpahri wolli, le wuh. A lingshi Joash ni akahyi a lah magula le Dauda, ni Amaziah, muni, ɗig murung a tuhkushi.

Chapter 13

¹A yeh bogho ma woromwoh pur tahro le Yowash muna Ahaziah, murung Yahuda, Yehoahaz muna Jehu ingna a nongmurung a Israila a Samariya. ²Pagna gimashihra a dum Yahweh le bil agimashihra le Jeroboam muna Nebat, ɓeni tig Israila a pag gimashihra agh; le Jehoahaz ni pil nzumi ri gimashihra ye agh.³Yehlula le Yahweh logha a muri Israila, le pah yang a bih Hazael murung Aram teɓi teɓi, ni a bih Ben-Hadad muna Hazael. ⁴Nina agh Jehoahaz jim Yahweh, le Yahweh teshi kiri ri ate shinna gana le Israila, pagha ni murung Aram ki parriyi ni yang ngha. ⁵Nina agh Yahweh pih Israila ɓa ashibang, le a aɓɓa a bih aɓa Aramiya, le aɓa Israila ingna a ɗigha a tahra ninga mama pagle a pag ga⁶Ningo te kwa agh, ni a ɗag gimashihra ni a leh Jeroboam ɓeni tig aɓa Israila a pag gimashihra agh, le a tangha a paghi teɓi teɓi; le ngung le Asherah ngha wa uwo a Samariya. ⁷Aɓa Aramiya ɗag Jehoahaz ni aɓa kogpirri woro ɓahr pur lum, anyeh gwoh pirri lum, ni abuna ɓa gingni kusung woro tongno lum lum, ate murung Aram juhrina yang le pil yang ninga nkwahgiri a kunbang sahra.⁸A muri anshile agiri muri Jeroboam agh, ni amama pagha, ni gullo le ya, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung Israila agh. ⁹Nina agh Jeroboam wuh wora bin akahyi, le a lingshi a Samariya. Jehoash munio nongmurung a tuhkushi.¹⁰A yeh bogho ma woromwoh pur lum pure tonpur ɓahri le murung Joash ma Yahuda, Jehoash muna Jehoahaz ingna a nongmurung a Israila a Samariya; nongmurung bogho lum pure topurmwoh. ¹¹Pagna gimashihra a dum Yahweh. Ni ɗag agimashihra le Jeroboam muna Nebat nzumo, mama tigni Israila a pag gimashihra agh. Keminiya ginya a yeh yang.¹²A muri gi ɓaɓa a muri Jehoash, ni aga kwa pag ga, ni masso le ni wolni rung ni Amaziah murung Yahuda agh, ni a nyongli a giɓomteng gipagna le amurung Israila agh. ¹³Jehoash wuh a linghi ni akahyi, le Jeroboam ɗigha muri ngungmurung murungle. A lingshi Jehoash a Samariya ni amurung le Israila.¹⁴Niɓeniya Elisha ingna a nong kono, kono egh ni kenimo a nluo. Nina agh Jehoash murung Israila zu a bini zu ɓuah a muri. Nah, "Tehrang, tehrang anyeh gwoh pirri le Israila, ni aɓa kogpirri tollo wori" ¹⁵Elisha nah yi "Tol ntah ni amuni," nina agh Jehoash tol ntah ni amuni. ¹⁶Elisha nah yi murung Israila, "Tig boh a muri ntah,"nina agh tig bih muri. Le Elisha ɓug bih muri mami murung.¹⁷Elisha nah. "Logshi Tehsho kangna a nji tehbang'' Nina agh logshi. Le Elisha nah,' 'Tah giri'' le tye, Elisha nah, "Ga ni pag muni ganluwa le Yahweh, muni ganluwa a muri aɓa Aram, ate nga log yi aɓa Aramiya ni Afek agh ni luwa sete ningir lihyang. ¹⁸Le Elisha nah ''Tol amuni, Nina agh Joash tol yang. Nah yi murung Israila, ''Shuwa yang a njahli'' le shuwa yang njahli mbende tahro, le ɗag teɓi ¹⁹keminiya ɓwale Kulli pag yehlula ni mo le nah, ke a shuwa njahli ɓo mbende tongno ko topur mwoh. Le ke aka loghi Aram ni luwa ha a juhri yang, Kemini niɓeniya, aka loghi Aram ni luwa mbende tahro.''²⁰Le Elisha wuh a lingsha. Niɓeniya ama nyiɓih ba Mowab ngha ingna njeh logha kunduna le bogho egh. ²¹Ngha yangha a lingshi ni ɓwa agh, a shin buno le amanyiɓih ɓa Mowab, nina agh a ɓug ngire a nkiliya le Elisha. Ngha ngiri beh dogni muh Elisha agh usulo nyera ri, logho tang ni kushi.²²Hazael murung Aram pariya na Israila a yeh a karale Jehohhaz. ²³Keminiya nieh le Yahweh ngha bin Israila, Le shina gienna leyang, le konna te muyang ate ogrung le ni Ibrahim, Ishaku ni Yakubu. Nina agh, Yahweh ni juhri yang ngha, le ɗenshiliya ni piriyi yang a dumi ya.²⁴Hazael murung Aram wuh, le muni Ben hadad ɗig murung a tuhkushi. ²⁵Johoash muna Jehoahs agha alah magula a bin Ben hadad mama a agha bih tehri Jehoash a luwa agh. Jehoash kehni ni luwa mbende tahro, le agha alah magula le Israila.

Chapter 14

¹A bogho ma ɓahri le Jehoash muna Jehoahaz, murung Israila, Amaziah muna Joash, murung Judah ingna a nong murung. ²Yangha ni bogho woro mwoh pur tongno ngha ingnini a nong murung ngha; Nongna murung ma bogho woro mwoh pure tonpur ihne a Urushalima. Lulli ngih ih Jehoaddan ma Urushalima. ³Pagna gimaɓonna a dum Yahweh. Ngho te ya nyha ninga tehri Dauda, pagna ga kwa tehri Joash pag ga.⁴Keminiya ni wanghi a bin pag gillang ngha. Aɓayong ngha uwo wa ɗahra ni pingshi murung ma susunang a bin pag gillang. ⁵Ni sashibang ngha, le gire pagha ngha nongmurung le tangni ya, wol nluo aguro ni wol nluo tehri, murung ngha.⁶Ningo kwa agh ni wol nluo amuna aɓeni wol nluo agh, ninga ga a nyonglo a gigilla le Musa agh, ninga mama Yahweh lagni, ki nah, “Ɗigna ni a wol nljo atehrung ate muri amuna yang ngha ko ke a wwol nluo amuna ate muri atehyang ngha. Keminiya ɗigna beni kwa agh ka wuh ate gimashihra le.” ⁷Wol nluo aɓa tahluwa le Edom woro tongno lum lum a ɓongrong ma muah, ɗeshili ya agna Sela a luwa le gor lulli beh ih Joktheel, mama ini pag gorro egh ha zu ni kyari ya.⁸Le Amaziah tashi aɓa kuntumo bin Joash muna Jehoahaz, muna Jehu murung Israila, ki nah, “Zu ih ɓi shi lungro a luwa dum ni dum.” ⁹Keminiya Jehoash murung Israila tashi aɓa kuntumo bin Amaziah, murung Judah, ki nah, “Ngung jweh ngha nghang a Lebanon tashi kuntumo bin ngung cedar a Lebanon, ki nah, “Pih muna mabuna lang muno mangalang ih ɗig mahmi; keminiya nyam shihra ni a Lebanon agh woro ke parriyi jweh njeh. ¹⁰Ni njiteng a lihna Edom ni luwa, le yahlo logshino kuli. A gushina muro ari ganluwa lo, keminiya ɗigha lah, ate mang ke aka ag yi muro gana ni kpah, a weh kpaɓni Judah kwa?”¹¹Keminiya Amaziah ni ogbang ngha. Nina agh Jehoash murung Israila log yi ni luwa le a ihni ni Amaziah murung Judah lungri ni ari yang kundum ni kundum a Beth Shemesh, mami Judah. ¹²Israila lih Judah ni luwa, le ɓeni kwa agh ɓangha wora gungri le.¹³Jehoash murung Israila bol Amaziah, murung Judah muna Jehoash muna Ahaziah, a Beth Shemesh. Zu a Urushalima zu wanghi garung ma Urushalima a njahli logha ri kunjere le Ifraimu kena ri kunjere ma gbinnah mama kehna pyeshe kusung woro tongno ihne ya. ¹⁴Ponnah zinariya, azurfa, ni agi tumo ni kumma a kangna le Yahweh ya kwa, ni agi maɓonna ni a lah murung ngha, ni aguro luwa ɗeshili, le nyera Samariya.¹⁵Le a muri teng mama kon Jehoash agh, ga kwa pag ga, gulo le, nip agha ni wolni rung ni Amaziah murung Judah agh, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung Israila agh? ¹⁶Le Jehoash wora bin akahyi a lingshi a Samariya ni amurung ma Israila, le Jeroboam, muni, nong murung a tuhkushi.¹⁷Amaziah muna Joash, murung Judah, ɗigha bogho lumpur tongno a nzum nluo le Jehoash muna Jehoahaz, murung Israila. ¹⁸A muri aga kon Amaziah te ya, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung Judah agh. ¹⁹A kurkun yang a muri Amaziah a Urushalima, le ɓangha wora Lakish, keminiya a tutti aɓwa a tye a Lakish aka wol nlue beh.²⁰Azuni mo muri pirri, le a lingshi ni akahyi a Urushalima, a lah magula le Dauda. ²¹Aɓa Judah kwa tol Azariah, ɓeni ni bogho lum pure topurmwoh agh, le a tighi murung a tuhkushi tehri Amaziah. ²²Azariah ni ye ɓag Elath le nyenne a Judah, a nzum wuh le Amaziah.²³A yeh bogho ma lumpur tongno le Amaziah muna Joash murung Judah, Jeroboam muna Jehoash murung Israila ingna a nong murung a Samariya; nong murung bogho woro ɓahri pure mwoh. ²⁴Pagna gimashihra a dum Yahweh. Ni ɗag mwoh a ntiri agimashihra le Jeroboam muna Nebat, ɓeni tig Israila a pag gimashihra agh. ²⁵Nyenna ni njang le Israila logha ri Lebo Hamath kena Salaang magula ma Arabah, billa ri lagha le tenana le Yahweh, Kulli le Israila, mama waɓa nji bin guro le Jonah muna Amittai, ɓa agkuntumo bin Kulli, ɓeni pura Gath Hepher.²⁶Ate Yahweh shinna ganaa le Israila, ih gima kon yong ni a bin ɓeni kwa agh, kpaɓni guro ni ɓeni ni kum murung ngha, le ɓa ashi Israila nyha. ²⁷Keminiya Yahweh ni nah ih ka ɓihshili lulli Israila a ngunjah agh, nina agh ashi nji bin Jeroboam muna Jehoash.²⁸A muri agi ɓaɓa ni kon Jeroboam agh, ga kwa pag ga, gulo le, pagha ni lih ni luwa ag Damaska ni Hamath ate Israila, mama mami Judah ni pa agh, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Israila agh? ²⁹Jeroboam wuh nongni a akahyi, ni amurung Israila, le Zekariya nong murung a tuhkushi.

Chapter 15

¹A yeh bogho ma woro mwoh pure tonɓahri le Yerobowam murung Israila, Azariya muna Amaziya murung Judah ingna a nongmurung. ²Azariya ngha ni bogho lum pure topur mwoh ngha ingni ni a nong murung ngha, le nongmurung ma abogho woro ɓahri pure lum pur ɓahri a Urushelima. Lulli ngih ih Jekoliya, le ini ma Urushelima. ³Pagna ga ɓor agh a kundum Yahweh, ninga mama tehri Amaziya woro pag ga.⁴Ngho te kwa agh, ni a wanghi a bin gushi agillang ngha. Aɓayong ngha uwo a ɗahra ni pingshi agi susunang a bin gushi agillang. ⁵Yahweh tighi murung bin konna ma irrishira ha a kara ni wuh ni ya le ɗigha a lah ma sa. Jotham, muna murung, ngha a muri aga a ɓaleh murung le nongmurung muri aɓayong ni a njeh egh ya.⁶A temuri agi ma sa ni kon Azariya agh, aga kwa pag ga, ni a nyongli yang agiɓomteng le agipagna le amurung Judah agh? ⁷Nina agh Azariya wuh nongni akahyi; a lingshi ni akahyi a lah magula le Dauda. Jotham, muni, nongmurung a tuhkushi.⁸A yeh bogho ma woro mwoh pur lum pure tonpur tahro le Azariya, murung Judah agh, Zakariya muna Yerobowam nongna murung a muri Israila a Samariya ma shienri topur mwoh. ⁹Pagna gimashihra a dum Yahweh, ninga mama tehri woro pag ga. Ni ɗag njinjere gimashira le Yerobowam muna Nebat, ɓeni tig Israila a pag gimashihra agh.¹⁰Shallum muna Jabesh kurkun muri Zekariya, a logho a wolli a Ibleyam, a wol nlue. Le ɗig murung a turkushi. ¹¹A temuri agi ma sa ni kon Zekariya agh, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Israila agh. ¹²Ga ni pag tenana le Yahweh mama waɓah ri Jehu, ki nah, "Aminkah wo ka ɗigha a ngungmurung murung le Israila a ha a njah ma ihne." Ga ni pag giri.¹³Shallum muna Jabesh ingna a nongmurung a yeh bogho ma woro mwoh pur lum pure tonpur ihne le Uzziah murung Judah, le nongmurung ma shienri mwoh a Samariya. ¹⁴Menahem muna Gadi pura Tirzah kehna Samariya. A be ni loghi Shallum muna Jabesh nghang, a Samariya. Wol nlue le ɗig murung a tuhkushi.¹⁵A temuri agi ma sa ni kon Shallum ni kurkun ni kpaɓ, a nyonglina yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Israila. ¹⁶Le Menahem loghi Tifsah ni aɓeni kwa a be ya, ni a mama a njang ni kangni Tirzah agh, ate ni a aghi a lah magula agh. Nina agh kehni yang luwa, ɓwah amenah ni ni muna yahli yang a minleh ya.¹⁷A yeh bogho ma woro mwoh pur lum pure tonpur ihne le Azariya murung Judah agh, Menahem muna Gadi ingna a nongmurung muri Israila; nongmurung bogho lum a Samariya. ¹⁸Pagna gimashihra a dum Yahweh. A kunbang usulo le kwa agh, ni ɗag njere gimashihra le Yerobowam muna Nebat agh, ɓeni tig Israila a pag gimashihra agh.¹⁹Le Pul muna murung Assiriya zuni yang ni luwa a njeh, le Menahem pih Pul a talent ma azurfa woro tongno lum. nina agh ate Pul ka kur tye ih ɓi tengshih ɗighamuribang le a Israila. ²⁰Mehanem ag bollo ni bin Israila nji ri al ɓa kumo ni kwa agh, abuna ma gushihna ka nwah shekel woro ɓahri pur lum le azurfa bini le ih pih murung Assiriya. Nina agh murung Assiriya pilla nyerre woro ni ɗigha be a njeh ya.²¹A temuri agi ma sa ni kon Menahem, ni aga kwa pag ga, ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Israila agh? ²²Nina agh Menahem wuh nongni akahyi, le Pekahiya muni ɗig murung a tuhkushi.²³A yeh bogho ma woro ɓahri pur lum le Azariya murung murung Judah, Pekahiya muna Menahem ingna a nongmurung a muri Israila a Samariya; Nongmurung bogho ɓahri. ²⁴Pagna gimashihra a kundum Yahweh. Ni ɗag gimashihra le Yerobowam muna Nebat a nzumo agh, nji ri ga tigni Israila a pag gimashihra agh.²⁵Pekahiya ngha ni ɓa pagtumo ni a gori Pekah muna Remaliya, ɓeni kurkun muri ya. kpaɓni abuna le Gileyad woro ɓahri pur lum, Pekah wol nluo Pekahiya ɗeshili ni Argob ni Ariyeh a Samariya, a ba a lella a lahmurung. Pekah wol nluo Pekahiya le ɗig murung a tuhkushi. ²⁶A temuri agi ma sa ni kom Pekahiya, aga kwa pag ga, a nyonglina yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Israila.²⁷A yeh bogho ma woro ɓahri pur lum pura muri ɓahri le Azariya murung Judah agh, Pekah muna Remaliya ingna a nongmurung a muri Israila a Samariya; nongmurung abogho woro mwoh. ²⁸Pagna gimashihra a dum Yahweh. Ni ɗag njere gimashihra le Yerobowam muna Nebat, ɓeni tig Israila a pag gimashihra agh.²⁹A yeh akara le Pekah murung Israila agh, Tiglath- Pileser murung Assiriya zu le bol Ijon, Abel Beth Maakah, Janoah, Kedesh, Hazor, Gileyad, Galilee, njeh Nafthali kwa. Ponnah aɓayong wori a Assiriya. ³⁰Nina agh Hosheya muna Elah kpaɓ kurkun a muri Pekah muna Remaliya. Loghi le wol nlue. Le nongmurung a tuhkushi, a yeh bogho ma woro mwoh le Jotham muna Uzziah. ³¹A temuri agi ma sa ni kon Pekah agh, aga kwa pag ga, a nyonglina yang a giɓomteng le agipagna le amurung le Israila.³²A yeh bogho ma ɓahri le Pekah muna Remaliya, murung Israila, Jotham muna Uzziah, murung Judah ingna a nongmurung. ³³Yangha ni bogho woro mwoh pur tongno ngha ingni ni a nongmurung ngha; nongmurung abogho lum pure topur mwoh a Urushelima. Lulli ngih ih Jerushah; ini muna ngalang le Zadok.³⁴Jotham pagna ga ngha yarata a kundum Yahweh ya, ninga mama tehri Uzziah woro pag ga. ³⁵Ngho te kwa agh, ni a wanghi a bin gushi agillang ngha. Aɓayong uwo a ɗahra ni pingshi agi susunang a bin gushi agillang nghe. Jotham ɓagna kunjere ma bikuli le leh Yahweh. ³⁶A temuri agi ma sa ni kon Jotham agh, ni aga kwa pag ga, ni a nyongli yang a yeh giɓomteng le agipagna le amurung le Judah agh?³⁷A yeh akara wo agh Yahweh tang tutti Judah Rezim murung Aram, ni Pekah muna Remaliya. ³⁸Jotham wuh nongni akahyi le a lingshi bin akahyi a lah magula le Dauda, kahyi. Le Ahaz, muni, ɗig murung a tuhkushi.

Chapter 16

¹Ntiri boho woro tahro pu-lum le pekah muna Remaliah, Ahaz muna Jothan murung le ba Judah nong murung. ²Ahaz ngha ni boho woro mwoh ke nong murung nongnah murung boho woro tahro a Jerusalem, ke ni pag gah pa mabwah agh ngha eh nji Yahweh Kulli le ningha mama David kahyi pag agh.³Nho miniyan ke eh ging gyale a murung le ba Israila. Ye tig muni duhra agani ginishe. Billa a gha Yahweh na ka ah paga agh a njeh Israila. ⁴Pannah gi panna pinsa a bima garenteng a hilltos ni tengun ma lansha muru.⁵Ke Rezin murung le ba Aram ni pekeh muna Remaliah murung le ba Israila kwaba a Jerusalem ka pag luwa. A panah Ahaz nimini lie muri ni luwa agh. ⁶Kunbang ni Rezin murung le Aram kumo boli Elath ate Aram ngha, phushi ba Jews njeh Elath. Ke ba Arameans zuwah Elath ba a dingha ngha zuhni kiyari.⁷Ke Ahaz tuti aba kung tashina wurah Tiglath -Pileser murung le ba Assyria nayi mini guro lo ni muno zuh ji ashang a bi murung Aram ni ba bi murung le ba Israila, ngha ki pangha luwa agh. ⁸Ke Ahaz toh silver ni gold ni a kuma a liye Yahweh a tiring gikunna le murung le ba Assyria. ⁹Ke murung le ba Assyria ohyike murung le Assyria wurah luwa a Damascus ke liyi luwa punah a bayang ni guro luwa wuri kir. ye wonliye Rezin murung le ba Aram.¹⁰Murung Ahaz wura Damascus ka sing Tiglath-pileser murung le ba Assyria a Damascus sing bing ma gerenteng ke Tutiyi Uriah malah le bing ma gerenteng ni paga aghni nji yonglo age ate gi pana ni apanni. ¹¹Ke Uriah malah bag bin ma gerenteng ninga mama murung Ahaz tuti agh a njeh Damascus agh. Ke ma tumo agh kwa a kunbani murung Ahaz yenni njeh Damascus agh. ¹²Ngha murung yenni Damascus agh ke shini bing magerenteng agh murung kennah bing magerenteng ke pah gi panna biye.¹³Ke pahgi panna pinsha ma gi soro ye pah gipanna nuhna mashiyi nkila gipanna a muri bin ma gerenteng. ¹⁴Ke bing magerenteng le bronze ni bin Yahweh agh. Toli zuhni kundung bin hang Kulli a ntiri bin magerenteng in bin bang Kulli Yahweh ke tiyi nji le bin magerenteng.¹⁵Biye ni murung Ahaz lagni Uriah malah nayi. A muri bin magerenteng ma ku kurah ngha ma pag gipanna gi soro agh mami murung ni dig gi pana pinshi gisoro ni gi panna pinsa a bayong kwa agh. nigi panna nuhna tewa. mashiyi nkilla le gipanna ni nkilla dahra. Ma dig bronze bin magerenteng ngha aka dangha ni ngha pagani a pani agh. ¹⁶Uriah malah pag ni ngha mama murung Ahza laghi agh.¹⁷Ke murung Ahaz pushi (panel ni basin) ngha tangha nje agh ye tol nji kundung bronze -na ndah ni bin njehle agh tiga murin tahli pavement.. ¹⁸Ke ye phushi gah a voliyi agh ate kahra ma gerenteng ni a baga agh a bin bang Kulli kwa bin innah le murung bin bang Yahweh. Ate muri murung le Assyria.¹⁹A tenana ni dig Ahaz ni ga paga agh. Na nyoli a nbuh boteng ma gi panna le a murung lebajudah agh le? ²⁰Zo Ahaz wuh wura bin a kahyi ke a linshi ni a kahyi lah magula le David. Hezekiah mani dig murung a te muri.

Chapter 17

¹A tiring boho ma lum-pu bahri le Ahaz murung le ba Judah ngha Hoshea muna Elah loni nong murung agh Anjeh Samaria a muri bah Israila boho tong bi-ehne. ²Panna gah mashira nji bin Yahweh agh nya ningha mi a murung le ba Israila ni bini agh. ³Shalmaneser murung le ba Assyria puyi luwa ke Hoshea ma dig guro le zuhni magkung.⁴Ke murung le ba Assyria yerini ni Hoshea ngha paga ka payi ma shira agh.Hoshea tashibang bin murung le ba masar ye he mayi murung Assyria kung nigha mama ipaga boho ni boho agh. Ke murung le ba Assyria boli isha lah guro. ⁵Murung Assyria puro pag luwa a njeh kwar payi ba Samaria ni ba besieged luwa ye panna tahro. ⁶A ntiri boho tongbi inne le Hoshea murung le ba Israila wuro Assyria tiyang a njeh Halah a murule ba Habor le ba Gozan, ni lah magula le ba Medes.⁷Bolo ni boli yangha te muri ba Israila panna gima shira bi Yahweh Kulli le yang, Beni pushi yang njeh le ba Masar a bi Pharaoh murung le ba Masar. A bayong ma boli bonshi a gi lang. ⁸Ke ama boh gini tumo gi lang le aba njeh ni Yahweh phira a nji ba Israila ni tumo le a murung le ba Israila.⁹A ba Israila vullah pag gimashira bin Yahweh Kulli le yang a gah ni botiya agh. A bahyi muyang a lah ma buliyina a njeh ma yuliyina le yang. ¹⁰A tiga a tahli ri ngiri lah ni Ashera ngun a ngiri buhra ma tongna in giri ngun ma muru lansamuri.¹¹Beye ni a pinshi a gima duhna ma bwang bi ma guyina niga mama njeh paga agh njereni Yahweh toli a pani a ba Israila payi gima shira ate a shini yalung gi pannale Yahweh. ¹²A pi gilang gulo a Yahweh nah ke bi apaga agh ni.¹³Nhoh boteya Yahweh duhneyang ni Israila ni Judah aji bin a ba shinduna in aba sin gipanna nah nphila ndag gima shira le yong ntol gi gilla ni tiga duhnyong agh ni billeh npag gah lagni a tehyong ngha ni gah ntuti yong njibin aba shin duhna agh.¹⁴Ke nah ohgha ngha, Ama shiba a tol gi pa nne le a teyang ni shibi tig Yahweh kun yaliyang Kulli le yang ginghang agh. ¹⁵Ashibi pag gipanna ni teng kaniah ni a tiyiyang agh. Ke Ama pila a bayang gima nangha. A bila aba pag gilang ni kahri angha. A bayong Yahweh wuro lagnyang ate kah pagiri ni yang agh.¹⁶A purah a tele gi gilah le Yahweh Kulli le yang. A gi gilang ni Nbolo bahri ningha nadah a phi gulo. A gi Asherah pole abol bonshi beni a Kulli ni Ba'ál. ¹⁷A a muna abuhna ni a muna ngalang le ya duhra a gishe apag tumo ni yeri teng le Kulli A magh kunyaliyan bin ba gima shira nji bin Yahweh a duhne yalung ma shira. ¹⁸Ke beni yali Yahweh lulah ri ba Israila ke pushi yang kun duhmi buhng, nyan dag agh, ba kunbule Judah ni mwoh.¹⁹A ba Judah nima bil gilah le Yahweh Kulli le yang ngha ke a bil gipanna le ba Israila. ²⁰Ke Yahweh shibi a min kahyi ba Israila kwa. Tiyi yang gani pungyang pi a bayoni ka pung gi kuna leyang ka.²¹Ke pushi ba Israila ntiri a nuna murung le David ke a tig Jeroboam muna Nabat dig murung. Jeroboam nong murung le ba Israila tig yang a para tele Yahweh a pag gima shira. ²²A ba israila bil gima shira le Jeroboam ni shibi dayi agh. ²³Yahweh pushi Israila kun duhmi ningha mama wabah ni bi a guro le ni ki paga aba shinduhna agh. Ke ba Israila pura a njeh le yang wurah Assyria njere ni bil zuh ni ntiri kahra.²⁴Ke murung Assyria zuhni a bayong nji Babylon ni Kuthah ni Avva ni lah magula le ba Samaria ate mura a Israila. A diga Samaria a lah maguliyi na. ²⁵Gire pana bin digna le yang ate na bonshi Yahweh. Ke yahweh titu a bayong ningha a yihni ntiri wuligi a baba. ²⁶Ke a nahteng ri murung Assyria anayi A njeh ni a tigah samaria agh na yeri pi gi lang gulo a njeh ni agh. ke ye tuti abayong ningha yihma ntiri yang ke woliyi a bayong ate na yeri gipanna ni a pani gilang gulo agh a njeh.²⁷Beni murung Assyria lagh bayong nah, Toh malah mowh ngha a zuhni njeh ike biye iduhmi yang gi panna ni gilah tol agh. ²⁸Ke malah mowh ngha a punah njeh Samaria zuh ji diga Bethel. Ke Aliyiyang paga ni a bonshi ni Yahweh agh.²⁹Kunbware ni kwa agh. Panna gilang le yang tigah bin ma guliyina ni ba Samaria paga agh akumbware ni kwa agh a dig ngha ngha. ³⁰Ke ba Babylon gi Sukkoth Benoth ba Kuthah gi Nergal ba Hamath gi Ashima. ³¹Ke ba Avvi gi Nibhaz ni Tartak. Ba Sepharrite phinshi a munayang ni ghishe bin Adammelek ni Anammalekgilah le ba Sepharrites.³²Ke aya pih Yahweh gulo A tig ababa ntiri yang dig a malah a bin ma gulliyina abeni pag gi panna dahra ate muyang a bin bang Kulli agh. ³³A pi Yahweh gulo a ye a pi gilang le yang gulo. A ntiri nil gi panna le bayong ni pung yang ngha.³⁴Kena a kahra ni malah le yang a ntiri gi panna gilang leyang. A yan pi Yahweh gulo agh, A ya abi gigilah ni gi panna njoh le gigilah ni Yahweh pi a min kahyi Jacob ben a gori Israila agh. ³⁵Ngha Yahweh tigni yang a kahni agh. Ningha pi gilang gulo ningha guhngha duhn yang ngha ke ngha boshi yang ngha ko ngha dahri yang ngha.³⁶Ke Yahweh ni pushiyong njeh masar agh shari bih a muyang ni agima tengna ni paga agh. Ini nghe pi gulo ini ngha guhngha duhmi ini ngha payi dahra. ³⁷A gi panna ni kahnia ni a gilah ni nyoliyong ngha ini ngha tiga kun yaliyong ningha bang a gilah agh. ³⁸Ke kahna ni inkahn agh ningha janshi agh ke pi gilang gulo agh.³⁹Ke Yahweh Kulli le yong ini ngha pi gulo. Ika Ashiyong a bi aba shibiyong. ⁴⁰Nawa ohgha ate a shibina a diga gima shira le yang. ⁴¹Ke a njeh bang Yahweh a yangha a ya pi gilang leyang gulo ni a muna ye panna niga miya kwani a min kah a min kahyiyang. A ya ngha a ginni gah a kahyiyang paga zuh ni kahri.

Chapter 18

¹A ntiri boho ma tahro le Hoshea muna Elah murung le ba Israila, ni Hezekiah muna Ahaz murung le ba Judah a nong murung. ²Yangha ni boho lum-pu bahri ngha nongni murung agh. Nong murung boho woro mowh pu-re tongbi inne a Jerusalem. Luli ngih ni A bijah muna magalang le Zachariah. ³Pana gha gerenteng a kundahra Yahweh ningha mami David kahyi pagha agh.⁴Pushi bing guliying ye wanyi tali ni a bag agh ye koriyi ngun Asherah wanyi bronze serphent ni Musa paga a kahra wo agh a yangha phinshi incense a Israila ngha a gori Nehushtan. ⁵Hezekiah tig Yahweh Kulli le ba Israila kung yali ate bwa nya aka kun ningha ini agh atirin a murungle ba Judah nya ngha a murung ni nong murung ke ini agh⁶Bolah Yahweh ni dag te pi tiye agh ye tinna gigilah le ni Yahweh laghni Musa agh. ⁷Ke Yahweh ginni ke Hezekiah ba kwa kengha ngha wabteng suani murung Assyria ni ye phitiye agh. ⁸Peyi a ba Philistines ni Gaza ni a beni a kungere bang ni a lah maguliyina luwa.⁹A ntiring boho ma inne le murung te Hoshea muna ba Elah murung le ba Israila, Shalmaneser murung le ba Assyria zuhni luwa bin ba Samaria ni besieged. ¹⁰Ngha boho ma tahro maliya a tohli a boho ma tohpurumwoh le murung Hezekiah ngha dig boho ma tongbienne le murung Hoshea le ba Israila ngha njijere ni Samaria ni a bohyang.¹¹Ke murung Assyria punna a ba Israila wori Assyria ke tigyang a Halah, a njih kumurule Habor in Gozan ni ntiri lah le medes. ¹²Ke paga kwa ate ni a oh gah Yahweh Kulli le yang ba agh. A duhra gi gillah ni musa denlah le Yahweh lagni yang ngha. A shibi ohoi ni pahgeh.¹³Ke boho ma lum-pu-tongno le murung Hezekiah, Sennacherib murung le ba Assyria pag luwa ni a lah ma guyina le ba Judah boyang kwa. ¹⁴Ke Hezekiah murung le ba Judah tuti kung buhri bin murung le ba Assyria beni pag Lachish agh, nayi. Npahnoho gima shira pushang. Gah kwa a nah npagah nga payi. Ke murung le Assyriah nayi Hezekiah murung le ba Judah iwang talents ma silver woro tongno tahro, ni talents ma gold woro mwoh pu lum. ¹⁵Hezekiah pong silver in kwa a liye Yahweh ni bin tig gi kunna le a murung a lah murung.¹⁶Ke Hezekiah koriyi gold in kun kangna le bin ma gerenteng le Yahweh in mami ngiri ngung ni boh lah agh ke kwaba a gold pi murung le ba, Assyria. ¹⁷Ke murung le ba Assyria kwaba a ba tah luwama shira le tuta ztartan ni Rabsaris ni magula le ba tah luwa ni Lachish wori bin murang Hezekiah a Jerusalem. A gin biri a sulah dahbeng le ba Jerusalem. A billa nje bin susoh mama nje guleh agh ni bin lahyi agi ishiyine a taugha a biye. ¹⁸Ngha a gwari murung Hezekiah ni Eliakim muna Hilkiah beni a murah abeni ni lah agh, ni shebina ba nyongli ni Joah muna Asaph ba pong gi pangna puro a kungyang.¹⁹Ke magula le ba tah luwa nayiyang nwabbi Hezekiah gah murung magula murung le Assyria wabba agh. Mang pa yiri tengna lo le? ²⁰A miyang a wo wabteng ma nangna eh, amiya ni yiri tengna ni mahsong ma tah luwa. ke ni beni yang a tig yiyo ri le? ke a ka lah luwa ni meng. ²¹Shina a tig yiyo ri ba Masar ayangha nigha gara giyang le crushed reed. Bwa aliyi giri it ika kpwangha a bung gha ni pharaoh murung ba Masar ki payi beni kwa agh. ngha gi yalong ri agh.²²Ke aye onah agh, Npana njiteng ni Yahweh Kulli le yong ini pag beni bin ma gerenteng ni Hezekiah tolo wori ke wabbi Judah ni ba Jerusalem. Ngha bonshi a bin ma gerenteng in Jerusalem agh. ²³To nibeni agh. Ngha paho gi gima bwang ni magula lang murung le Assyria pengha. Npoh a piri woro tongno tum -bahri ngha aka kun aba kohg piri ehagh.²⁴A pande ka aka gan kun magula luwa le murung lang magula lang ngha a tini yiyo ri ba Masar ate a nye guwo piri ni ba koh piri le yan. ²⁵A miyan a wo shin nigha ngi biri zuhwa shi yan ni Yahweh sa tah luwa bah sa biyi agh le? Yahweh nah gha in pah luwa njeh ni in biyi.²⁶Ke Elkiakim muna Hilkiah ni shebnah ni Joah nahyi magula lah luwa sangha sa jimo nah tengri a tenglah lo ni kung Aramaic shi yerina ni beni ka nahteng ri sung in kun Judah agh. ²⁷Ke magula le bah lah luwa nayi yang. Magula lah tutana biyong a bin magula le yong a inwabteng le?Ni tutang bin a bayong ni diga muri gahrun agh. ngha ka liyi tibi le yang ye ka nah sansah le yang niyong agh.²⁸Ke magula le ba tah luwa tangha mag jahlo ni kun Judah na n oh bang kumbule murung magula murung le Assyria. ²⁹Murung nah, keng dig Hezekiah soriyi yong ngha ni ashiyong a beng ngha. ³⁰Ken dag Hezekiah payong ntig yayong in Yahweh. Yahweh ka ashisung. Njeh ni, ni ki digah bi murung Assyria agh.³¹Ken oh Hezekiah agh. Gah ni murung le ba Assyria wabbah. Nbo kun yaliyong nzuwha binna beni kwa binyong ngha ka liyi ka nuhwa ntiri (vine) fig tree ngha nah muru a binnang. ³²Ngha kumma agah nghan punyong wuri njeh in ningha miyong ngha. Njeh nji gisoro ni wine ma phiyo . Njeh burodi ni vineyard njeh ngun olive ni muru nyih ate ngha digha ngha wuh ngha. Ken oh Hezekiah iphiyong inayi eh Yahweh ka ashiyong ngha.³³Abwang ngha ngha gilang le yang asha a bi murung le ba Assyria agh le? ³⁴Ke a gilang le Hamath ni Arpad nyeh le?A ashina Samaria a beng le ? ³⁵A ntiri a gilangni ni njen ni agh gilang ngha ngha ashi muri binna le? Ke Yahweh ka ashi Jerusalem ni yalang le? a binna.³⁶Ke abayong ma taugha bang polo bung nyah loshi kuni ri ma gulah le ba tah luwa agh. Ken piteh agh. ³⁷Ke Eliakim muna Hilkiah ni a muri tele lah agh, ni shebna ba nyonli giri ni Joah muna Asaph ba pung gi panna zuhwa bi Hezekiah in gi ishina ma saniyina zuh wabbi a kumbule le ma gula le ba tah luwa egh.

Chapter 19

¹Gire pagha ngha murung Hezekiya ogni kuntumo leyang ngha, sahn dagrah le, vulliyi ngiri ni tehshili giri, le woro a leh Yahweh. ²Tahshi Eliyakim, ɓeni ini muri ɓaleh, ni Shebna ɓa nyongli giri, aɓa tenna le amalah, kwa mel atehshili giri, a bin Ishaya muna Amoz, ɓa agkuntumo le Yahweh.³Anah yi, "Kezekiya nah, 'Karani ni pag kara ma gi gangshina, sahgha, ni irriɓiyina, ate kunbang ma ɓilla le amuna zuna, keminiya masso nyha a ɓilli yang ngha. ⁴Ih ɗigha Yahweh kulli leyong ka og atenana le murung le amagula luwa, ɓeni murung Assiriya telelah le tahsa ih ɓi kyeshi Kulli ma usulo, le ka sahghi atenana mama Yahweh woro og ga. Niɓeniya nlogshi jimmah leyong ate anshile ni uwo a ba agh.'"⁵Nina agh aguro le murung Hezekiya zu a bin Ishaya, ⁶le Ishaya nah yi yang, "Nah yi telelah leyong; 'Yahweh nah, "Ka ɓang ngoɓong le atenana ni a og ga, mama aguro le murung Assiriya sang nang ngha. ⁷Shina, Nga tighi bongho ri, le ih ka og kuntumo maɓi le ih woro a njeh le. Nga tighi ih wuh a nji ri garabwoh a njeh le.'""⁸Le murung magula luwa nyerre zu le kum murung Assiriya ki wol rung ri Libnah, ate ogna ih murung ɗagna Laschish. ⁹Le Sennacherib ogho ih Tirhakah murung Kush ni Masar gilla ri yang ka wol rung nini, le tahshi aɓa kuntumo ɗeshili a bin Hezekiya ni kuntumo:¹⁰"Nah yi Hezekiya murung Judah, 'ke ih ɓi a agha kulli ɓeni awo tig yahlo ri ya ɓi sohro agh, ki nah, "Urushelima agh ni a peh a bih murung le Assiriya a agh." ¹¹Shina, a ogna ga murung le assiriya wor paghi juhri yang kwa agh. anjeh kwa a nji ri. Nina agh aka asso?¹²Akuli le anjeh ashina yang le, anjeh ni tehrang juhri ya: Gozan, Haran, Rezaph, ni aɓa Eden a Tel Assar agh? ¹³A ba murung le Hamath, murung le Arpad, murung le alah magula le Sefavayim, le Hena, ni Ivvah?'"¹⁴Hezekiya ag kuntumo nyonglina egh a bin aɓa kuntumo le billi. le woro a leh Yahweh le sahri njahli a dumi. ¹⁵Le Hezekiya jim Yahweh le nah, "Yahweh magula kwa, kulli le Israila, a weh ɓeni ɗigha bikuli le cherubim, awo ni Kulli mwoh muri aɗighamuribang kwa ni ngunjah agh. A gilla ɓakuli ni njahli.¹⁶Tehshi kiro, Yahweh, le tehshi kiro. logshi njioh, Yahweh, la a shina, ni og atenana le Sennacherib, mama tahsa ih jollo Kulli ma usulo agh. ¹⁷Njiteng ngha, Yahweh, amurung le Assiriya juhrina a njeh ni anjahli. ¹⁸A pingshina akuli leyang, ate akuli ni ya keminiya tumo bung le aɓayong ni, angung ni atahli ni mwoh. Nina agh aɓa Assiriya juhrina yang.¹⁹Le niɓeniya, Yahweh Kulli lesung, ashi sung, njim no, ari gulo lo, nina agh ate anjah ni kwa a ngunjah agh ka yere ih awo ni, Yahweh, ni Kulli mwoh."²⁰Le Ishaya muna Amoz tahshi kuntumo bin Hezekiya, ki nah, "Yahweh, Kulli le Israila nah, 'Ate a jim nang temuri Sennacherib murung le assiriya, nwara n'ogho. ²¹Ga ni pag atenana ni Yahweh woro waɓah a muri: "Muna ngalang bata nsahri le Sihiyona keshino le ye jol lo. Muna ma ngalang le Urushelima wulli na muri a ro. ²²Ɓeni a jenne ni jol agh?A ri ɓeni a logshi gihyo ni logshi njioh a gusso murung ngha? A ri ma gerenteng le Israila!²³A nji ri kuntumo lo agh a jen na MurungKulli le a nah, 'Ni ngih gogho le anyeh gwoh piri lang ngha nkenna a muri ankonno ma saɓna, a bin ma logna kuli le Lebanon. Nga koriyi angung ceda ma saɓna njahli ni angung cypres ma tahriyi na a be. nga ingna a bin ma saɓna a be, a bin anjingung ɓalusung. ²⁴Ntumna atuhmuru le nuhna muru le anjeh ma sa. Nyumshina aɓangha muru le Masar kwa ni ɓa kusang.'²⁵Ni a ogho ih ntolle yahlang kikara agh, le mpagne a njah le akah agh? Niɓeniya myang ngi zunih a ɗungso. Awo ngha ba ate a ashi alah magula ni ni a gan lihyi ni luwa agh a pilli bin soɓ dahɓi. ²⁶Aɓa ɗigna a yeh yang ma masso fittong, a meshiyi na yang ni pih iriɓiyina. A yangni agissoro ɓabang, lusung ma langsamuru, lusung ni a muri kangna ko a ɓabang, a pingsa kedebang a gu agh.²⁷Keminiya nyerina ɗigna lo njahli, puro lo, nyere lo, ni yehlula lo a rang. ²⁸Ate awo ngha a pag yehlula rang, ate mama gushimurung lo kehna a kirang, nga ishih ngalung lang a lulloh, le njilang lang a kunnoh; nga nyer niweh ni ba a pur nghang ngha."²⁹Ga ni ka ɗig giɗunna ate muro: Bogho ni ya aka lih ga gulo ni tunnang ngha, le bogho ma ɓahri ya aka lih ga gulo a ri ya. Keminiya a yeh bogho ma tahro agh ɗigna aka ɗigha le a pongissoro, pan ɓabang njingung inabi le a lih njiyang. ³⁰Anshile ɓaleh Judah ni aɓ ɓa ka tig millung le ka ɓil njih. ³¹Ate a ri Urushelima ni anshile ka pur nghang, a ri Nkonno Sihiyona ni anshile ni ɓang ngha ka zu nghang. Kiki ate Yahweh magula ni kwa agh ni ka pag ga.³²Ngha nina agh Yahweh waɓna ga a muri murung Assiriya: "Ni ih zu a njeh ni ya ke ih tah munih a ba agh. Ko ih zu a dumi ni ntongho ko ih ɓagha ih kangni ni ya. ³³A njinjere ni billa ke zuni ya njinjereh ni mwoh agh ni nyere ih wori; ni ih ingna lah magula ni ya- Ga agh gi waɓna le Yahweh ni." ³⁴Nga tangha nga gwer lah magula ni le ashi, ate murang kanangirang ni ate muri Dauda guro lang.'"³⁵Gire pagha ni duh ye malaika le yahweh puro le wolla aɓa Assiriya a bin ɗamma leyang, anluo aɓa luwa ken 185, 000. Ngha abune logni ni beri ya, anluo ni nongha ba kwa agh. ³⁶Nina agh Sennacherib murung Assiriya ɗag Israila wora lah le ɗigha a Ninevah. ³⁷Zu fittong, ngha ingni ni a leh Nisrok ih gushini ih kuli le ya, muni Adrammalek ni Sharezer wol nlue ni garabwoh. Le a ɓangha a wora njeh Ararat. Le Esarhaddon muni ɗig murung a tuhkushi.

Chapter 20

¹A yeh akara wo Hezekiya ngha ki nong konno ha ninga ih wuh agh. Nina agh Ishaya muna Amoz, va agkumntumo le Kulli zu a bini, le nah yi, "Yahweh nah, 'Gil ɓa liyo yarata, ate aka wuh, ni awo ɗig ga.'" ²Le Hezekiya pil kundumi mji ri kangna, le jim Yahweh, ki nah, ³"Kukushi, Yahweh, njim no, ɗengshi ni pagha ni gingni a dumo a njiteng ni yahlang kwa agh, ni pagha ni mpagni ga ɓor agh a dumo agh." Le Hezekiya ɓbuah ɓororo.⁴Kedebang Ishaya puro ka bilbang a ntiring le ɓalah le, tenana le Yahweh zu a bini, ki nah, ⁵"Pilla, le a nah yi Hezekiya magula le aɓwalang, 'Ga ni Yahweh, Kulli le Dauda kahwo, nah, "N'ogna jimma lo, le nwara shin njimerung lo. Myang nga poh irritenna a yeh kara ma tahro, le aka woro a leh Yahweh.⁶Nga ɓuhri wo abogho lumpur tongno ri usulo lo, le nga asso ni lah magula a bih murung Assiriya, le nga lel lah magula ni ate murang ni ate muri Dauda guro lang.'"" ⁷Nina agh Ishaya nah, "Tol ngweh gorih." A pag nina le tighi muri mohri, le ɓilla.⁸Hezekiya nah yi Ishaya, "Mang ka ɗumo ih Yahweh ka peng iritenna, le nga wora bin gushi Yahweh a yeh kara ma tahro?" ⁹Ishaya pilla, "Ga ka ɗig giɗunna ni pura bin Yahweh ya, ih Yahweh ka pag ga woro waɓ ɓa. Ih minlim ka wora dum nonnokusung lum, ko ka nyenni nzumo nonnokusung lum le?"¹⁰Hezekiya pilla, "Gima fittong ni ih minlim wora dum nonnokusung lum. Oh o, le ih ɓi nyerra nzumo nonnokusung lum." ¹¹Nina agh Ishaya ɓa agkuntumo le Kulli ɓuah yi Yahweh, le zuni minlim egh nonnokusung lum nzumo, logha ri ba woro ɗagha a njere eɓɓa a kangna bikuli le Ahaz.¹²A kunbang ngho agh Marduk-Baladan muna Baladan murung Babilon tahshi akuntumo ni gipahna bin Hezekiya, ate ogna ih Hezekiya ngha ki nong konno. ¹³Hezekiya tehshi kiri ri agi nyonglina wo le ɗumi aɓa kuntumo lahmurung kwa ni agi maɓonna, a azurfa, a zinariya, agi shih ni muru ma ɓonna, ni kangna tigha agiluwa, ni aga kwa a kum mo a kangna tig giri ni a leh ya. Guɓung nyha a leh, ko a njeh le kwa, ke Hezekiya ni ɗumi ya.¹⁴Le Ishaya ɓa agkuntumo le Kulli zu a bin murung Hezekiya le ihli, "Mang abuna ni waɓ ɓoh? Nji yebbang ni pur nghang?" Hezekiya nah, "A pura bin ma saɓna njeh Babilon." ¹⁵Ishaya ihli bang, "Mang a shina a liyo?" Hezekiya pilla, "A shinna ga kwa a lyang ngha. Guɓung nyha a ntiri agi maɓonna lang ke ni nɗumi yang ngha."¹⁶Nina agh Ishaya nah yi Hezekiya, "Tehshi kiro ri tenana le Yahweh: ¹⁷'Shina, akara ngha ki zu ngha ga kwa a lahmurung lo agh, aga akahwo tigha ha ke zuni ni kyari ya, a pon yang a wori Babilon. Guɓung nyha aka vag ga, Yahweh nah. ¹⁸Aminkahwo ɓaɓa aɓeni a ɗig tehyang ngha a pon yang a bino, le aka ɗigha aɓa pagtumo a lahmurung ni wam kari yang a Babilon ngha.'"¹⁹Le Hezekiya nah yi Ishaya, "Tenana le Yahweh ni a waɓ ɓa ɓonna." Ate tolla, "Ih ɗigna ololo ni ogrung nyha a yeh akara lang ngha?" ²⁰A temuri agi ma sa ni kon Hezekiya agh, amasso le kwa, ni pagha ni ɓagni guguri ni njer le muru, ni pagha ni zuni ni muru a ntiri lah magula- ni a nyongli yang a giɓomteng le agipagna le amurung Judah agh? ²¹Hezekiya uh nongni akahyi, le Manasseh muni ɗig murung a tuhkushi.

Chapter 21

¹Manasseh ngha bogho lum pur ɓahri ngha ingni ni a nongmurung ngha; nongmurung bogho woro ɓahri pure lum pur tongno a Urushelima. Lulli ngih ih Hefzibah. ²Pagna gimashihra a dum Yahweh, ninga agi konyong le anjeh aɓeni Yahweh piriya a dum aɓa Israila agh. ³Ate ye ɓagna bin gushi agillang ni Hezekiya tehri woro wanghi ya, le ɓag adeshile ɗahra ate Baal, gilla ngung Asherah, ninga mama Ahab murung le Israila pag ga, le gunghi na njahli bin agulo ma ɓakuli gushi yang.⁴Manasseh ɓagna deshile ɗahra a leh Yahweh, ko ke Yahweh wara lagha, "A Urushelima ni lullang ka ɗig nghang ha ke kene." ⁵Ɓagna adeshile ɗahra ɓahri a ɓalah le leh Yahweh ate agulo ni a ɓa kuli ya. ⁶Tig muni a billa ntiri ɓa gishe. Pagna ɓangna ni wol njeh ni ihli ɓaɓangna ni aɓa pagtumo ni abongho. Pagna gimashihra magula a dum Yahweh, Ih tighi a pag yehlulla.⁷Sherrah minlim le Asherah ni woro gil agh, tighi a leh Yahweh. Ate muri lah nini ke Yahweh waɓi Dauda ni Solomon muni; wara nah: "A ɓa lah nini ni a Urushelima ni, mama ntollo a ntiri akunburi le Israila kwa, ih nga tig lullang nghang ha ke kene. ⁸Ni ngi tig akushi aɓa Israila ye ki ɓuhri puro ganglah ɗag njehni nworo mpih akahyang ngha, ngha aka lel muyang ri bil aga kwa nworo nlagni yang ngha, le a billa agigilla lang ni guro lang Musa lagni yang ngha. ⁹Keminiya aɓayng nghe nyha ki tehshi kiri yang ngha, le Manasseh billa ni yang a pag gimashihra ɓuhro uwor mama anjehni Yahweh woro juhro a dum aɓa Israila agh.¹⁰Nina agh Yahweh waɓ tenana a nji bin guro ɓa agkuntumo, ki nah, ¹¹"Ate mama Manasseh murung Judah pagna aga ki konyahlung ni ya, ni pag gimashihra ni uwor mami aɓa Amoriya kwa aɓeni ngha dum yang ngha, le ɗeshiliya tigna Judah a gimashihra ni agillang le, ¹²ngha nina agh Yahweh, Kulli le Israila waɓna ga: Shina, Myang muri nga zuni jah gimashihra a muri Urushelima ni Judah ate ɓeni kwa og teɓi ya, akiri kwa ka girih ya.¹³Nga waɓih Urushelima njuo ni fungshi yang le ni pyeshe ni a pagni muri Samariya, le ni nguri pyeshi giri ni a pagni tumo muri ɓaleh Ahab agh; nga gang Urushelima yarata, ninga mama ɓwa ki lagni koro agh, ih gogri ni pilliyi bikuli ni njahli. ¹⁴Nga ɓug anshile giberre lang koh ni pahyang a bih aɓa shiɓi muyang. A ɗigha aɓeni kum kunyang le a pil gi ponna le aɓa shiɓi muyang, ¹⁵ate a pagna gimashihra a kundum mang, le a tig nang a pag yehlulla, logha ri kara ni akahyang puri Masar, ke zuni a kara ni ya."¹⁶Ɓuhro muri ya, Manasseh soɓna nkilla le aɓeni nyha ni tengshira a agh, ha ɗungshi Urushelima logho a malla le kene a malla le ni nluo. Ga agh ɓuhro ni ri gimashihra mama tigni Judah a gimshihra, ngha a pagni gimashihra a kundum Yahweh ya. ¹⁷A temuri agi ma sa ni kon Manasseh agh, aga kwa pag ga, ni agimashihra ni pag ga, ni a nyongli yang a yeh giɓomteng le agipagna le amurung Judah agh? ¹⁸Manasseh wuh nongni akahyi le a lingshi a ɓabang le, a ɓabang njingung le Uzza. Amon muni ɗig murung a tuhkushi.¹⁹Amon ngha ni bogho woro mwoh pur ɓahri ngha ingni ni a nongmurung ngha; nongmurung bogho ɓahri a Urushelima. Lulli ngih ih Meshullemet; muna ma ngalang le Huz ma Jotbah. ²⁰Pagna ga gimashihra ni ya a dum Yahweh, ninga mama Manasseh tehri pag ga.²¹Amon kura tye tehri a njinjere ni kwa agh ginya a yeh ya ni gushi agillang mama tehri gusso ni gungha dum yang ngha. ²²Pura a tele Yahweh, Kulli le akahyi, le ni ginya a njinjere le Yahweh. ²³Aguro le Amon kur lunyang a muri ni wol nluo murung a leh ma kanangiri.²⁴Keminiya aɓayong ni njeh egh ya wol nluo aɓeni kwa kur kunyang muri murung Amon agh, le a tig Josiya munih murung a tuhkushi. ²⁵A temuri agi ma sa ni kon Amon pag ga, ni a nyongli yang a yeh giɓomteng le agipagna le amurung Judah agh? ²⁶Aɓayong lingshi a nkilliya le ni a ɓabang njingung le Uzza agh, le Josiya muni ɗig murung a tuhkushi.

Chapter 22

¹Josiya ngha ni tonpur tahro ngha ingni ni a nongmurung ngha; nongmurung bogho woro mwoh pure lum pur mwoh a Urushelima. Lulli ngih ih Jedidah (ini muna ma ngalang le Adayah ma Bozkat). ²Pagna ga ngha yarata agh a dum Yahweh. Billa a anjijere le Dauda kahyi, le ni pilla a nji malih ko ma kahtang ngha.³Gire pagha a yeh bogho ma lum pure tonpur tahro le murung Josiya agh, tahshi Shafan muna Azaliya muna Meshullum, ɓa nyongligiri, a ɓaleh Yahweh, ki nah, ⁴"Wora bin Hilkiya malah magula le a waɓih ih ɓi bang bollo ni a woro a zuni a leh Yahweh ya, mama aɓa lel bin ɓangKulli kpaɓa a bin aɓayong ngha. ⁵Le ih ɓi a pih aɓa pagtumo ni aɓeni a leh Yahweh ya, ate a ye gilli aga ɓihya a bin ɓangKulli ya⁶Le ih ɓi a pih aɓa tumo ngung kangna, aɓa ɓag giri, ni aɓa giliyi ngiri kangna, le ɗeshiliya a kura angung ni kashi atahli ate ye gil bin ɓangKulli." ⁷Keminiya bang gipagna nyha a alla ate bollo ni a pah yang ngha, ate a bolle ni njiteng.⁸Hilkiya malah magula nah yi Shafan ɓa nyongli giri, "Nkumna giɓomteng le gigilla a leh Yahweh." Nina agh Hilkiya pih Shafan giɓomteng nghe, le billi. ⁹Shafan tol giɓomteng nghe le worih bin murung, le ye waɓih, ki nah, "Aguro lo pagna tumo ni abollo ni a kumo a bin ɓangKulli ya le a pahne a bih aɓa pagtumo ni ki shinmuri konna temuri ɓaleh Yahweh ya." ¹⁰Le shafan ɓa nyongli giri nah yi murung, "Hilkiya malah magula pah nang giɓomtenana." Le Shafan bil yi murung ni.¹¹Gire pagha ngha murung ogni atenana le giɓomteng le gigilla agh, sahnih dagrah le. ¹²Murung tig Hilkiya malah, Ahikam muna Shafan, Akbor muna Mikaya, Shafan ɓa nyongli giri, ni Asaiya, guro le kanangiri, ki nah, ¹³"Nworro nke ihli nghang Yahweh, ni ate aɓayong, ni ate Judah kwa, a temuri atenana le giɓonteng ni a woro kum ma. Ate yehlulla magula le Yahweh ni logho a musung a temuri akahyi sungni ni tehshi kiri yang ri atenanan le giɓomteng ni ate mama a bil ga kwa a nyonglo a yeh a te musung ngha.¹⁴Nina agh Hilkiya malah, Ahikam, Akbor, Shafan, ni Asaiya wora bin Hulda ma waɓkuntumo le Kulli, maleh Shallum muna Tikvah muna Harhas, ɓa konna te bin tig adagrah (ɗigha a Urushelima a nji bin mapiyo ni a ɓag ga), le a waɓ tenana ri. ¹⁵Nah yi yang, "Ga ni Yahweh, Kulli le Israila, nah: 'Nwaɓih ɓeni tahshi yong binang ngha, ¹⁶"Ga ni Yahweh nah: 'Shina, nga zuni juhro a ba le aɓa ɗigna a yeh, a nji ri ga a nyonglo a giɓomteng ni murung Judah woro bil agh.¹⁷Ate mama a pura a tellang le a pingshina agi susunang bin akuli ma sa, nina agh ate a tig nghang ih ɓi mpag yehlulla ni agipagna leyang ni kwa a pag ga- ngha nina agh a logshina yehlulla lang a muri ba, le ni a logle a lingshi ya.'" ¹⁸Keminiya a bin murung Judah, ɓeni tahshi yong ih ɓi n'ihli ga Yahweh tol agh, ga ni nga nah yi: "Yahweh, Kulli le Israila waɓna ga: 'A muri atenana ni a og ga, ¹⁹ate mama a nongshina kunyahlo njahli, ni ate mama a nongshina muro njahli a dum Yahweh ya, ngha a ogni ga a waɓa a muri ba agh ni a muri aɓeni ki ɗigha a yeh agh, le ih ka ɗigha ɓwa nyha a yeh agh le ni nyommoh, le ate mama a sahna dagrah lo le a ɓuah a dum mang ngha, myang n'osso ntehshi kirang ro- ga ni pag gi waɓna le Yahweh.²⁰Shina, nga kpaɓ ɓo ni akahwo, le aka issoh a nkiliya lo a ololo. Njioh ni ki shin juhro ni kwa nga zuni a muri ba agh.'""" Nina agh abune tol kuntumo egh nyenni bin murung.

Chapter 23

¹Nina agh murung tutti aɓa kuntumo aɓeni kpaɓih aɓa tenna ni kwa a Judah ni ama Urushelima agh. ²Le murung woro a leh Yahweh, ni abuna le Judah kwa ni aɓa ɗigna a Urushelima kwa nini, le amalah, aɓa agkuntumo le Kulli, ni aɓayong kwa, logha ri makyena kehna ri magula. Le billi a ogho leyang atenana ni kwa a giɓomteng le ogrung ni a kum ma leh Yahweh ya.³Murung tangha ri gbingrah le tig ogrung a dum Yahweh, a kuratye Yahweh ni bol alagbang, agibilla le, ni agigilla le, ni yahli kwa ni minlimi kwa, ate ɗumo ih atenana le ogrung ni a nyonglo a giɓonteng ni ya. Nina agh aɓayong kwa agha ka tangha muri ogrung nghe.⁴Murung tigna Hilkiya malah magula, malah ni a kushi ya, ni aɓa lel kunjere ih ɓi a pushi akoro ni kwa a gilla te Baal ni Asherah a bin gushi Yahweh, le ni amama ate agulo ni a ɓakuli ya kwa. Pingshi yang a nzum Urushelima a bang ni ɓongrong ma Kidron agh le tol tuɓuh egh kehni Bethel. ⁵Pushi amalah ɓa bil gillang kwa mama amurung le Judah tariyi ya ate pingshi agi susunang a bin gushi gillang ni a lah magula agh le Judah ni abang mama kangni Urushelima agh- aɓeni pingshi gi susunamg bin Baal, bin kara ni shienri ya, ni bin angunjah maɓi, ni bin agulo ma ɓakuli.⁶Pushih angung Asherah a bin gushi Yahweh, kehni nzum Urushelima a ɓongrong le Kidron le pingshi yang be. Wanghi yang ɓururu le soɓ tuɓuh egh a yeh nkiliya le aɓa enna. ⁷Wangha njahli aleh ɓa pag njah ri gillang ni a bin gushi Yahweh ya, ba ɓamah mel dagrah ma tahna ate Asherah agh.⁸Josiya pushi amalah kwa a nzum lah magula le Judah le ɓihyi a bin gushi agillang ba amalah egh pingshi gi susunang nghang ngha, logha Geba kena Beyasheba. Wanghi a bin gushi agillang nghe ni a bin ingna bin kunjere le Joshuwa (magula bol lah magula), a nji ma kahtang le kunjere lah magula. ⁹Ko ke amalah le a bin gushi agillang ni a ɗag yang ih ɓi a pagtumo a bin deshile ɗahra le Yahweh a Urushelima agh, A lih brodi ni njibongho nyha ri ya agh a ntiri amuna tehyang.¹⁰Josiya ɓihyi Tofet, mama a ɓongrong le Ben Hinnom, nina agh ɓwa nyha ka tig muna buna ko muna ngalang le ih ɓi ɗuro a gishe ninga ɗahra a bin Molek. ¹¹Ponnah apiri ni amurung Judah woro pih kara agh. A yang ngha nghang a bangbung a bin ingna bin gushi Yahweh, gyaɓ ni kangna le Nathan-Melek, ɓa pag tumo. Josiya pingshi anyeh gwoh piri le kara.¹²Murung Josiya ɓihyi adeshile ɗahra ni a muri kangna ma bikuli le Ahaz agh, mama amurung le Judah woro gil agh, ni adeshile ɗahri ni Manasseh woro gilla a ɓa lah le bin gushi Yahweh ya. Josiya wanghi yang lushilushi le soɓ yang koh a ɓongrong le Kidron. ¹³Murung ɓihyi a bin ma gushi agillang ni nji nanje le Urushelima agh, nji gangrah le nkonno le ɓihyina ni Solomon murung Israila woro ɓagha ate Asherah, gi konyong agillang le ɓa Sidon; ate Chemosh, gillang gi kon yong le Mowab; ni ate Molek, gillang gi kon yong le aɓa Ammon. ¹⁴Wanghi agbingrah tahli ye lushilushi le koriyi njahli angung le Asherah le ɗungshi be ni amuh le aɓayong ma shinshin.¹⁵Josiya ɓihyi deshile ɗahra kwa ni a Bethel agh ni a bin gushi agillang ni Yerobowam muna Nebat (ɓeni tig Israila a pag gimashihra)woro gil agh. Ɗeshiliya pinshina deshili ɗahra ni a bin gushi agillang le wanghi pil tuɓu. Pingshina angung le Asherah. ¹⁶Ngha Josiya shini bang be ya, yere ih ankilliya ni a muri dingli ye agh. Tahshi abuna ih a pushiyi amuh ni a yeh ankillaya ye ya; le pingshi yang a muri deshile ɗahra, mama ɓihyi ya. Ga ngha a nji ri tenana le Yahweh mama ɓwale Kulli woro waɓ ɓa, ɓwa ɓeni waɓɓa aga kedebang a pag ga.¹⁷Le nah, "Nkiliya mang ngi shina?" Abuna ni a lah magula egh ya nah, "Nkiliya le ɓwale Kulli ɓeni zu waɓteng a muri aga a pagha a muri deshile ɗahra a Bethel agh ni goh." ¹⁸Nina agh Josiya nah, "Nɗaghi ih ɗigha. Ke ih ɓi ɓwa shishi muh le ya." Nina agh a ɗagha amuh le, kpaɓ ni amuh le aɓa agkuntumo le Kulli aɓeni puro a Samariya agh.¹⁹Le Josiya meshiyi alah ni kwa a bin gushi agillang ni a lah magula le Samariya, mama amurung le Israila woro gilla, le logshini yehlulla la Yahweh ya. Paghi yang ni yarata pyerra ri ga woro pagha a Bethel agh. ²⁰Tuhnghih amalah le bin gushi agillang bwoh kwa a muri deshile ɗahra le pingshi amuh le ɓayong a muri. Le nyerre a Urushelima.²¹Le murung lagha aɓayong kwa, ki nah, "Mbol njibuno ɗuro bin Yahweh Kulli leyong, ninga mama a nyongli ni a giɓomteng le ogrung ngha." ²²Jah njibuno ɗuro ni pa pagri ya logha ri akara le aɓa waɓnjuo aɓeni nongmurung a Israila agh, ko a yeh akara le amurung le Israila ni Judah agh kwa. ²³Keminiya a yeh bogho ma lum pure tonpur tahro le murung Josiya agh, njibuno ɗuro ni ya a pagne a Urushelima.²⁴Ɗeshiliya Josiya pushihna aɓa ɓangha ni aɓa pagtumo ni bongho kwa. Ɗeshiliya pushihna agillang, aɓa pah njiteng ni abongho yiri, ni agi kon yong ni kwa a shina a njeh Judah ni a Urushelima agh, nina agh ate a ɗungshi atenana le gigilla mama a nyonglo a giɓomteng ni Hilkiya malah kumo a leh Yahweh ya. ²⁵Kedebang Josiya agh, murung nyha a kum ninga ini ya, ɓeni nyerra bin Yahweh ni yahli kwa, minlimi kwa, ni masso le kwa, ɓeni bil agigilla le Musa kwa agh. Ko murung maɓi logho a nzumi ninga ini ya.²⁶Ningo te kwa agh, Yahweh ni pil nzumi ri yehlulla le ni ki pihn ya, mama ki pihn a muri Judah ate aga kwa Manasseh woro pagha logshih ni yehlulla agh. ²⁷Nina agh Yahweh nah, "Ɗeshiliya nga pushi Judah a kundum mang, ninga mama mpushini Israila agh, le nga ɓug lah magula ni nworo ntol agh koh, Urushelima, ni lah mama n'nah, 'Lullang ka ɗigha be.'"²⁸A temuri agi ma sa ni kon Josiya agh, aga kwa pag ga, ni a nyongli yang a yeh giɓomteng le agipagna le amurung Judah agh? ²⁹A yeh akara le ya, Fir'auna Neko, murung Masar woro a pag luwa ni murung le Assiriya a ɓanghamuru Yufiretis. Murung Josiya kehne a lungri ni Neko a luwa, le Neko wol nlue a Meggido. ³⁰Aguro le Josiya tolli wuhna a yeh nyeh gwoh piri logha Meggido a zuni a Urushelima, le a lingshi a nkiliya le. Le aɓayong ni njeh egh ya tol Jehoahaz muna Josiya, a dangli, le tighi murung a tuhkushi tehri.³¹Jehoahaz ngha ni bogho woro mwoh pur tahro ngha ingni ni a nongmurung ngha, le nongmurung shienri tahro a Urushelima. Lulli ngih ih Hamutal; ini muna ma ngalang le Jeremiya ɓa Libnah. ³²Jehoahaz pagna gimashihra a kundum Yahaweh, ninga ga kwa akahyi woro pag ga. ³³Fir'auna Neko kuri ni nguri tullah a Riblah ni a njeh Hamath, nina agh ate ni ih nongmurung a Urushelima agh. Le Neko tig daggah muri Judah ma talent le azurfa woro tongno ni talent le zinariya mwoh.³⁴Fir'auna Neko tig Eliyakim muna Josiya a tuhkushi Josiya tehri, le ariyi lullung zu a Jehoiyakim. Keminiya tol Jehoahaz wori a Masar, le Jehoahaz wuh a be. ³⁵Jehoiyakim pih Fir'auna azurfa ni zinariya. Ate ih pag ga Fir'auna ki al agh, Jehoiyakim ag daggah njahli le tigha abuna a pagtumo a tenne a ntiri aɓayong ni njeh ih ɓi a pih azurfa ni zinariya billa ri pyeshe ni paghi yang ngha.³⁶Johoyakim ngha ni bogho woromwoh pur tongno ngha ingni ni a nongmurung ngha, le nongna murung bogho lum pur mwoh a Urushelima. Lulli ngih ih Zebidah; ini muna ma ngalang le Pedaiya ma Rumah. ³⁷Jehoiyakim pagna gimashihra a kundum Yahweh, ninga mama akahyi woro pag ga.

Chapter 24

¹A yeh akara le Jehoiyakim agh, Nebukadnezah kehni Judah luwa; Jehoiyakim pil guro le ha bogho tahro. Le Jehoiyakim pil nzumi le tolmuri ri Nebokadnezah. ²Yahweh tuttih yi Jehoiyakim ngure aɓa iɓgiri le aɓa Babilon, aɓa Aramiya, aɓa Mowab, ni aɓa Ammon; tuttih yang a muri Judah ate a ke ɓihyi. Ga ngha ate ɗungshi tenana le Yahweh ni woro waɓah a nji bin aguro le aɓa agkuntumo le Kulli.³Ni njiteng ni a kun Yahweh ni ga pur nghang a muri Judah, a pushi a kundumi, ate agimashihra le Manasseh, ni kwa pag ga, ⁴le ɗeshiliya ni tele nkilla le kunwah ni sovkoh agh, ate ɗungshina Urushelima ni nkilla le aɓa kunwar. Yahweh ni agha ka ponghi tuɓuh muri ya.⁵A temuri agi ma sa ni kon Jehoiyakim agh, ni aga kwa pag ga, ni a nyongli yang a yeh giɓomteng le agipagna le amurung Judah agh? ⁶Jehoiyakim nongna njahli ni akahyi, le Jehoiyashin muni ɗig murung a tuhkushi.⁷Murung Masar ni ye kehni yang luwa ɗeshili a nzum njeh le ya, ate murung Babilon wara agha anjeh ni kwa murung Masar ki bol pa agh, logha ri ɓa fyang le Masar kene ha ɓangha muru Yuferitis.⁸Jehoiyashin ngha ni bogho lum pure tnpur tahro ngha nongni murung ngha, nongmurung a Urushelima ma shienri tahro. Lulli ngih ih Nahushta; ini muna ma ngalang le Elnathan ma Urushelima. ⁹Pagna gimashihra a dum Yahweh; Pagna ga kwa tehri pag ga.¹⁰A kunbang ni aguro le Nebokadnezah murung Babilon kehni ni Urushelima luwa le kangni lah magula egh ya. ¹¹Nebokadnezah murung babilon zu a lah magule ngha aguro ki kangni ni ya, ¹²le Jehoiyashin murung Judah puro wora bin murung Babilon, ini, ngih, aguro le, amuna murungle, ni aɓa pagtumo le. Murung Babilon bolli a yeh bogho ma tonpur tahro ma nongmurung le.¹³Nebokadnezah tollo a ntirI be agi maɓonna ni kwa a leh Yahweh ya, ni amama a ɓalahmurung ngha. koriyi agi zinariya ni kwa Solomon murung Israil gilla a bin gushi Yahweh lushilushi, ninga pagha ni Yahweh waɓah ih pag ni ya. ¹⁴Bol Urushelima kwa wori, amagula le, ni agara luwa le kwa, aguro luwa woro tongno lum lum, ni aɓa yeri tumo bung ni aɓa tulgiri kwa. Ɓwa nyha mwoh ɗag ga se aɓa enna ni njeh egh ya.¹⁵Nebokadnezah bol Jehoiyashin wori a Babilon, ɗeshili kpaɓni ngih murung a mahmi, aɓa pagtumo, ni aɓeni a gusso a njeh egh ya. Bol yang a Urushelima le pushi yang wori Babilon. ¹⁶Abuna ɓa luwa, woro tongno lum tonɓahri a gogho, ni woro tongno lum le aɓa yeri tumo bung ni aɓa tulgiri, a yangha kwa ni masso le a pyerina tahluwa- murung Babilon bolla abuna ni zuni a Babilon. ¹⁷Murung Babilon tig Mattaniya, muna ngih teh Jehoiyashin, murung a tuhkushi, le ariyih lulli gori Zedekiya.¹⁸Zedekiya ngha ni bogho woro mwoh pure mwoh ngha ingni ni a nongmurung ngha; nongna murung bogho lum pur mwoh a Urushelima. Lulli ngih ih Hamutal; ini muna ma ngalang le Jermiya ɓa Libnah. ¹⁹Pagna ga gimashihra ni ya a dum Yahweh; pagna aga kwa Jehoiyakim pag ga. ²⁰A ri yehlula le Yahweh ni, agipagna ni kwa ni ya pagha a Urushelima ni Judah, ha kunbang ni pushini yang a kundumi ya. Le Zedekiya tolmuri ri murung Babilon.

Chapter 25

¹Gire pagha a yeh bogho ma tonpur ihne le nongmurung le murung Hezekiya, a shienri ma lum, le a yeh kara ma lum, Nebokadnezah murung Babilon zu ni aɓa tahluwa le kwa a muri Urushelima. A ɗamma ki shin Urushelima le kangni kwa a lungro. ²Nina agh a kangnina lah magula egh ha a yeh bogho ma lumpur ɓahri ma nongmurung le Zedekiya. ³A yeh kara ma tonpur ihne le shienri ma ihne le boghe ya, yahlo mashihra kpah a lah magula egh ate gilih nyha temuri aɓeni njeh ya.⁴Le a wam lah magula ye a ingna, le abuna ɓa wolrung kwa ɓang ni duh a nji ri njere le kunjere ni ntiring agarrung ɓahri, nji bin ɓabang nji ngung le murung, ko ke aɓa Babilon ngha kangni lah magula ye. Murung wora nji Arabah. ⁵Keminiya aɓa luwa le Babilon pir murung Zedekiya le kumi aɓa kahti le ɓangha muru Urdu gyaɓ ni Jeriko. Aɓa luwa le kwa meshiya ri.⁶A bol murung le a zuni mo a bin murung Babilon a Riblah, ba a tuhyi njuo nluo agh. A temuri amuna Zedekiya agh, ⁷A tumne yang bwoh a nji. Le a pushih nji, a kuri nguri gitulla tagulla, le a zu nimo a Babilon.⁸Niɓeniya a shienri ma tongno agh, a yeh kara ma tonɓahri, mama a yeh bogho ma lum pure tonpur ihne le nongmurung le Nebokadnezah murung Babilon, Nebuzaradan, guro le murung Babilon ni magula le aɓa lel murung, zu a Urushelima. ⁹Pingshi leh Yahweh, lahmurung le murung, ni alah ni kwa a Urushelima agh; ɗeshiliya alah maɓonna ni kwa a lah magula ye ya pingshina yang. ¹⁰A temuri agarrung ni kangni Urushelima agh, aɓa luwa le Babilon ni kwa a bih magula ɓa luwa agh juhrina yang.¹¹A temuri anshile aɓayong aɓeni a ɗagha a lah magula agh, aɓeni woro pah muyang bin murung Babilon ngha ni, ni anshile ni uwo aɓayong- Nebuzaraden, magula le aɓa lelmurung, bol yang wori. ¹²Keminiya magula le aɓa lelmurung ɗagna aɓa enna ɓaɓa a njeh egh ih ɓi a pagtumo aɓabang njingung ni aɓabilli.¹³A temuri agbingrah ma tagulla ni a lah Yahweh ya, akusung tangha le ni amuri ma tagulla ni a leh Yahweh ya, Aɓa Babilon wanghina yang kwa njahli ɓururu le tolla atagulla egh nyenni a Babilon. ¹⁴Ankohri, gipongiri, a bin gyer kashinda, njifete, ni agi pagtumo ma tagulla mama malah ki pagni tumo a bin ɓangKulli ya- aɓa Babilon ponna yang wori. ¹⁵Agi pongishe ni akoro mama a gil ni zinariya ni amama a gil ni azurfa agh- magula le aɓa lel murung ponna yang ɗeshili.¹⁶Agbingrah ɓahri ma tagulla, ni a gori ih sallang ngha, ni akushi mama Solomon gilla ate ɓaleh Yahweh ni a logle a pyeshi ya agh. ¹⁷Logha bikuli le gbingrah makunduna agh nonnobung lum pure tonpur tahro le ni muri ma tagulla. Logha bikuli le mure ya nonnobung tahro ni, mure ngha anyonglo ni bangsa ki pur ndamboh njih ni a gil nyeh gitulla ni kpaɓ anji rumman ngha. Gbingrah mamona agh ini a nyongli ni bangshi ninga makunduna egh.¹⁸Amagula le aɓa lel murung tol Seraiya, murung malah, kpaɓni Zephaniya, malah ma ɓahri, ni aɓa lel kunjere tahro. ¹⁹A ntiri lah magula agh tol ɓa pagtumo ɓeni tigha muri aɓa tahluwa, ni abuna tongno aɓeni ki waɓih murung gipagna agh, aɓeni wa uwo a lah magule ya. Ɗeshiliya tolla aɓeni bin kuro ɓeni ni tumo ma tolla abuna a tumo le ɓa tahluwa, kpaɓni abuna aɓayong ma gushina woro tahro a njeh egh aɓeni a lah magule ya.²⁰Le Nebuzaradan, magula le aɓa lelmurung, tol yang le zuni yang a bin murung Babilon a Riblah. ²¹Murung Babilon wol nluo yang a Riblah ni a njeh Hamath agh. A njinjere nini, Judah ɗagni njeh le wora njeh guro.²²Ninga aɓayong ni wa uwo a njeh Judah agh, aɓeni Nebukadnezah murung Babilon ɗag ga, tig Gedaliya muna Ahikam, muna Shafan, a muyang. ²³Niɓeniya ngha amagula le aɓa tahluwa kwa, a yang ni abuna leyang, ogni ih murung Babilon wara tig Gedaliya magula bol njeh, a wora bin Gedaliya a mizpa. Abuna ni ya a yangni Ishmaila muna Nethaniya, johanan muna Kareyah, Seraiyah muna Tanhumeth ɓa Netofathi, ni Jaazaniyah muna aɓa Maakathi- a yang ni abuna leyang. ²⁴Gedaliya kaniyi yang giri ni abuna leyang, le nah yi yang, "Ke ih ɓi nɓang ngoɓong le aɓa pagtumo le Babilon ngha. Nvigha njeh egh le mpaghi murung Babilon tumo, le ga kwa agh ka gingni yang yarata."²⁵Keminiya pagha ih ngha a yeh shienri ma tonɓahri ya, Ishmaila muna Nethaniya muna Elishamani pura a lahmurung ngha, zu ni abuna lum le kpar Gedaliya. gedaliya wuh, kpaɓni aɓa Ibrani ni aɓa Babilon aɓeni nini a Mizpah agh. ²⁶Le aɓayong kwa, logha ri ma kyenna kehna ri magula, ni amagula ɓa luwa le aɓa tahluwa, a logho a woro a masar, ate a ɓangna ngoɓong le aɓa babilon.²⁷Gire pag giri a nzum kunbang fittong a yeh bogho ma woro mwoh pure lum pure tonɓahri mama a bolli Jehoiyashin murung Judah, a shienri ma lum pur ɓahri, a yeh kara ma woro mwoh pure tonɓahri le shienri ye, ini awel-Marduk murung Babilon pushini Jehoiyshin a bin kuro. Ga pag giri a bogho ni Awel-Marduk ingni ni a nongmurung ngha.²⁸Waɓna kun maɓonna ri ni pih ngungmurung ma gushina ni uwor mami anshile amurung aɓeni nini a Babilon ngha. ²⁹Awel-Marduk pushi dagrah ɗigna bin kuro le Jehoiyashin, le Jehoiyashin lih gilih ni murung bin ɓaɓa ha nshile usulo le. ³⁰Bollo gilih ngha murung ki pih kyari kwa agh ha anshile akara usulo le.

2 Chronicles

Chapter 1

¹Nongmurung le Solomon muna Dauda gulla, le Yahweh Kulli le ngha nini, le tighi gulo dudug.²Solomon waɓtenana ri Israila kwa, a ri amagula le ɓaluwa woro tongno lum ni woro tongno, ni aɓa waɓnjuo, ni amuna murung ni kwa a Israila agh, nah magula leh akawun. ³Nina agh Solomon ni kpaɓa le ɓayong kwa woro a bin ɓang Kulli ni a Gibeyon ngha, ate gungri bin kpaɓa le Kulli ngha biye, mama Musa guro le Yahweh, gilla a ɓalusung ngha. ⁴Keminiya Dauda pushi doroshi le Kulli aKiriyat Jarim zuni a ba a giya ate gille gungri a Urushalima. ⁵A ɓuhro agh, deshile ɗahra ma gifugna ni Bezalel muna Uri muna Hur gil agh ngha biye a dum tahra le Yahweh; Solomon ni kpaɓa le ɓayong wora biye.⁶Solomon woro a bin deshile ɗahra ma gifugna a dum Yahweh, mama a gungri bin kpaɓa, le pah ɗahra pingsa woro tongno lum a muri. ⁷Kulli pura ri Solomon ni duh egh le nah yi, "Jima! Mang ɓin puoh?"⁸Solomon nah yi Kulli, "A ɗumna ogrung ma njiteng magula lo ri Dauda tehrang, ni a tig nang nɗig murung a tuhkushi. ⁹Niɓeniya, Yahweh Kulli, le ih ɓi ogrung lo ri Dauda tehrang ih pag ri, ate a wara tig nghang murung a muri aɓayong ni gogho leyong ninga kikkiri le nje agh. ¹⁰Niɓeniya peng yeriteng ni yerigiri, nina agh ate nga billa aɓayong ni, ate yang ka tuhyi aɓayong lo njuo, ngha gogho ɗuɗug niya?" ¹¹Kulli nah yi Solomon, "Ate mama ni a yahlo agh, ate na jim agikunna, kumo, ko gusso, ko ate usulo le aɓayong ki shiɓi muro agh, ko usulo ma ɗig njah ate kanangiro agh, keminiya a wara jim yeriteng ni yerigiri ate muro, ate a gan nongmurung muri aɓayong lang, muri aɓeni nwara ntigho murung muyang agh, ini pag ga ngha pag agh.¹²Niɓeniya nga poh yeriteng ni yerigiri. Ɗeshiya nga poh gikunna, kumo, ni gusso, mama amurung nya a dumo kum ma agh, le nya ɗeshili a nzumo ka kum ma." ¹³Nina agh Solomon nyera Urushalima abin ɓang Kulli ni a Gibeyon agh, a dum tahra bin kpaɓa; ke nong murung muri Israila.¹⁴Solomon kpaɓa anyeh gwoh piri ni abuna ɓa kogpiri, le yang ngha ni anyeh gwoh piri 1,400 ni abuna ɓa kogpiri woro tongno lum lumpur ɓahri ni tigha alah magula le anyehgwoh piri, ni kanangiri, murung a Urushalima agh. ¹⁵Murung tig dana ni gifugna gi ma nangna a Urushalima niga atali, le tig angung ceda gima nangna ninga ngung minyilon ni a njonglong ngha.¹⁶A temuri zuni apiri ma Masar ni Kuwe ate Solomon ngha, aɓa mag giri le murung kur yang a Kuwe a ngoshe. ¹⁷A kura nyeh gwoh piri a Masar a muri shekel wor tongno topur mwoh ni piri a muri a shekel wor tongno pura muri wor ɓahri pur lum. Ɗeshiya a ye maghi yang a murung le amurung le aɓa Hitti ni aɓa Suriya.

Chapter 2

¹Niɓeniya Solomon tigha a ɓag lah ate luli Yahweh ni ɓagh lah murung ate ɗighamuribang le. ²Solomon tigha abuna wor tongno lum lum tonɓahri ih ɓi a tol gitolla, ni abuna wor tongno lum tonɓur ɓahri atol gitola ni abuna wor tongno lum wor ine niga aɓa kashiyi tali a nkono, wor tongno lum tahro pura muri wor tahro a woro shinyang. ³Solomon tahshi kuntumo ri Hiram, murung Taya, ki nah, "Ninga mama a pagni ni Dauda tehrang ngha, a wo tuttih a gbagli ngung ceda ih ɓag lah ih ɓi ɗigha a yeh, pag nina ni meng.⁴Shina, myang nga ɓah lah ate lulli Yahweh Kulli lang, nga tighi ne sa ate muri, te pingshi agima susunang a dumi, ni tig brodi ma ɗum kundum, ni ate aɗahra pingsa ma beri ni kapolla, akara usulo le aɓa Yahuda ni sagha le ashienri, ni a njibunno ni a tollo ate Yahweh Kulli lesung ngha. Ngha ke kene, ate Israila. ⁵Lah ni nga ɓag ga ka ɗig yiyyag, ate Kulli lesung gulla wor anshile akuli kwa.⁶Keminiya yang ka gan ɓaghi Kulli lah, ke ngha gunja kwa ni ɓakuli kwa ni ki pyeri ya? Mini yang ke nga ɓaghi lah, sete pingshi ɗahra a dumi ya? ⁷Nina tuttang ɓwa ɓeni gan yeri tumo ni gifugna, dana, ndollong, ni gitulla, ni gih mabangna, ni ma shenene ni wulu ma pinna, ni ɓeni yeri sher jah ngung ni kwa agh. Ihka kpaɓa abuna ɓa yeri tumo bung aɓeni ni meng a Yahuda ni Urushalima agh, ɓeni Dauda tehrang zuni ya.⁸Ɗeshiya tutti nghang ceda, cypres, ni angung algum ma Lebanon, ate nyerina adengla lo yerina koriyi angung a Lebanon. Shina, adengla lang ka ɗig ni adengla lo, ⁹ate a giliyi nghang angung dudug, ate lah mama myang a muri nga ɓag agh ka gulo ni magtahɓi. ¹⁰Shina, nga pih adengla lo, abuna aɓeni ka korra angung ngha, muh kikaya wor tongno lum wura mwoh le muh bahli, wor tongno lum wura mwoh le bang muru inabi wor tongno lum wura mwoh ni duu murun wor tongno lum wura mwoh."¹¹Le Hiram, murung Taya, pilla yonglo, tutti Solomonː "Ate Yahweh agna nji aɓaliye, tigno murung a muyang." ¹²A ɓuhro ye ya, Hiram nah, "Mossoni ni Yahweh, Kulli le aɓa Israila, ɓeni gil ɓakuli ni nje, ɓeni pih muna Dauda murung ɓa yeriteng ngha, ni gipahna yeriteng ni yerigiri ya, ɓeni ka ɓaghi Yahweh lah agh ni lahmurung kanangiri ya.¹³Niɓeniya nwara ntutti ɓa yeri tumo, Huram-Abi, ɓeni ni gipahna yerigiri ya. ¹⁴Ini muna ɓamah ni a ntiri amuna ma ngalang le Dan. Tehri ya ɓa Taya ni. Yerina pag tumo ni gifugna, dana, gifugna ndolong, gitulla, tali ni angung, ni gima bangna, nlenghe ni wulu ma bangna ni linin maɓona. Ɗeshiliya yerina giliyi jah ga kwa ma nyonglo ni a giliyi jah gi pagna ni kwa agh. Le ih Kumi bang a ntiri aɓa yeri tumo gi bung leyong, ni a aɓeni bin telelah lang Dauda, tehro agh.¹⁵Le niɓeniya, kikaya ni bahli, murun, ni muru njingung, mama telelah lang waɓtenana muri ya, le ih ɓi tahshih adenglale bang ni agire. ¹⁶Sa kashiyi angung a Lebanon, angung dudug ninga mama yahlo tol agh. Sa kuriyia sa billi muru sa keniyoni a Joppa, le aka poni a kani Urushalima."¹⁷Solomon bangna aɓayong ma sa ni kwa a Israila agh, billa ri njinjere ni Dauda, tehri, bangni yang ngha. A kum yang a yangha wor tongno lum wor tongno pura muri wor ɓahri pulum pur tahro ni wor tongno topur mwoh. ¹⁸Tigna wor tongno lum lum tonɓahri leyang ihɓi a tol agitolla, wor tongno lum lum tonpur tahro ihɓa kashiyi atahli ankonno, ni wor tongno lum lum tahro ni wor tongno topur mwoh. A ɗig aɓa shin tumo ate tig aɓayong a pagtumo.

Chapter 3

¹Le Solomon logshi ɓag leh Yahweh a Urushalima a muri Nkonno Moriya, ba Yahweh pur nghang ri Dauda tehri agh. Gilliyi ba Dauda woro tigha teɓi ya, aɓen tangsa wol nji gissoro le Ornan ɓa Yebushiya. ²Logshi ɓag giri a kara ma ɓahri le shienri ma ɓahri, a bogho ma ihne ma nongmurung le. ³Niɓeniya aga ni pag magte giɓagna ngha Solomon pyere ate leh Kulli ya. Ih pag tumo ni jah pyeshi giri ma yahyina ma bung, saɓale bun woro tahro, le dahra le bung wura mwoh.⁴Nonno le kunkangna ni a dung leh ya ngha bung wura mwoh, pyeri ni dahra kangne. logho le bikuli ya bung wura mwoh, le Solomon shengri nji ɓa yeh ni gifugna ma ɓonna. ⁵Gilliyi ɓaye muri kangna bin kpaɓa ni ngung ma sagshina, mama shengri muri ni gifugna, ni mama shere ari a ngung kha ni anyeh.⁶Giliyi ngiri leh egh ni atahli maɓonna; gifugna ye agh gifugna ma Parvayim ni. ⁷Ɗeshiya shengri ngiri angungangrah, bin wol agissoro, a ngiri kangna, ni akunkangna ni gifugna; sher cherubim a ri ngiri kangna.⁸Ɓagna bin ma gerenteng ma wor bang kwa. Nonno le pyerre ni dahra le leh, bung wura mwoh, le dahra le ɗeshiya bung wura mwoh ni. Shengri ngiri ni gifugna maɓonna, mama kure kena talen wor tongno topur mwoh. ⁹Dungro gi ɓuhyi giri ngha shekel gifugna wor ɓahri pur lum. Shengri logho le bikuli ni gifugna.¹⁰Gilliyi cheribin ɓahri a bin ma gerenteng ni wor bang agh; abuna ma yeri tumo shengri yang ni gifugna. ¹¹Akpatiri cheribin ngha bung wura mwoh a saɓah leyang kwa; kpatiri cherib mwoh agh saɓah le agh bung tongno ni, dongna ngiri kangne egh, le kpatiri mamona ngha bung tongno, dongna kpatiri cherib mamona. ¹²Kpatiri cherib mamona agh, bung tongno ni, dongna ngiri kangne egh; kpatiri mamona te agh bung tongno ni, ke dog kpatiri cherib ma kunduna.¹³Akpatiri cheribin agh dahre kena bung wura mwoh. A cheribin egh tangni kushi yang, ni kundum yang ki shin kangna kpaɓa magula. ¹⁴Sor gikura kung kangna ni gima pinna, gima bangna ni wulu ma bangna, ni linin maɓonna, nyongli cheribin amuri.¹⁵Solomon ɗeshiya gil gibol kangna ɓahri, ɓeni kwa logho bung wura mwoh pur lum pur tongno, a kundung leh; nboro ni amuri kangne agh logho leyang bung tongno. ¹⁶Gilla anyeh ari gibol kangna le tigyang a muyang; ɗeshiya gilla arumman wor tongno le doyi yang ri anyeh. ¹⁷Tigha a gibol kangna akundung bin ɓang Kulli magula le aɓa Yahuda, mwoh abung mali, le mamuna bung ma kahtang; gor gibol kangna mali Jakin, ni gibol kangna ma kahtang Boaz.

Chapter 4

¹Ɓuhro muri ya gil deshile ɗahra ma gifugna; nono le agh bung wura mwoh, dahra le agh bung wura mwoh. Logho le kuli ngha bung lum. ²Ɗeshiya gil tuli gitulla ma killulu, bung lum logha kun dingli kena kung dingli. Logho le bikuli ya bung tongno, kangniya bung wura mwoh pur lum. ³Andah ngha nghang kangni tule, lum ari bung mwoh, a tigha ari kanda bung mwoh ari tuli akunbang ni a gilli tuli ya.⁴Ngih nkori magula ni a gori "Salang magula agh" a tighi amuri andah lum pur ɓahri, tahro ki shin nji eɓɓeh, tahro ki shin nji makuli, tahro ki shin nji gangrah, le tahro ki shin nji tebang. A tigna "Salang magula" egh a muyang, le nji ɓung yang kwa ngha a nji ɓa yeh. ⁵"Salang magula" dungro le ninga dahra le bung, le kuni agha a kari, ninga kung minkoro ninga posso giri. "Salang magula" egh ngha ki tol muru abang togmuru wur tongno lum tahro. ⁶Ɗeshiya ye gilla abang ate lagha agiri; tig tongno a nji gangrah, tongno a nji eɓɓeh; aga a pagni tumo ɗahra pingsa agh ni a lagha a biye. Ngih nkori magula ni a yeri ni "Salang magula agh" amalah ni ki pag tumo ni ate lag giri.⁷Gilla bin tig kashindah ma gifugna lum ngha a gilla billa ri gi waɓna ni ate gillih yang ngha; tig yang a bin ɓangKulli magula le aɓa Yahuda, tongno a bung malih, le tongno a nji kahtang. ⁸Gilla adeshile lum le tigha a bin ɓangKulli magula le aɓa Yahuda, tongno a nji malih, ni tongno a ma kahtang. Gilla akoro tumo ma gifugna wur tongno lum.⁹Ɓuhro muri ya gilla ɓalah le amalah, ni ngih ɓalah magula ni akunkangna ate ɓaleh le shenri angiri kunkangna egh ni gifugna. ¹⁰Tigna abang ni a gorih "Salang magula" agh a nji tebang le bin ɓangKulli magula le aɓa Yahuda. ki shin nji gangrah.¹¹Huram gilla ankori, ni agi pongiri, ni akoro meshiyi muru. Nina agh Huram mal tumo ni pagha ate murung Solomon a leh Kulli ya: ¹²Agilbol kangna ɓahri, ni a mboro muyang ninga koro ngha amuri gibol kangna ɓahriya, na agivariyina ka vulliyi amboro ɓahri ninga aminkoro ni amuri a gibol kangna agh. ¹³Gilla arumman wur tongno ihne ate agivariyina ɓahriː tangsa agung rumman ɓahri ate agivariyina ka vulliyi amin koro mboro ɓahri ngha muri gibol kangna agh.¹⁴Ɗeshiya gilla akusung ni akoro tumo ma a tigha muri akusung nghe ya; ¹⁵salang mwoh ni andah lum pur ɓahri ate yali, ¹⁶ɗeshiya ankori, agi pongiri, agi shuwa nyama, ni anshile agi tumo ni Huram-Abi gilla ashengri ni gifugna ate murung Solomon, ni ate leh Yahweh.¹⁷Murung wara soɓ yang a beng le Urdu, a njeh soɓɓong ni ntiring Sukkot ni Zaretan ngha. ¹⁸Nina agh Solomon gilla agi pagtumo gogho; a njiteng ngha, ni a gan pyeshi dungri le gifugna agh.¹⁹Solomon gilliyi na agi gilliya kwa ni a leh Kulli ya, ni deshile ɗahra gifugna, ni adeshile mama muri ni a tig brodi ɗahra nghang ngha; ²⁰a bin tig akashindah ni akashindah leyang, mama a gilla a tigha a pingsa kun kangna mama tebang ngha- a gil yang ni gifugna maɓonna; ²¹ni aposso giri, akashindah, ambangso, ma gifugna maɓonna.²²Ɗeshiya agi tig murun kashindah, akoro, shifete, ni gipingshi gima sungsunang kwa agh agilli ni gifugna maɓonna. A temuri kunjere ingna a leh ya, akunkangna mayali ni ki ka abin bongho ma gerenteng niwoɓangha ni a kungkana lah, ngha, bin ɓangkulli magula le aɓa Yahuda, kwa a gilli ni gifugna.

Chapter 5

¹Kungbang ni Solomon malli gilli leh Yahweh ya, Solomon zunih aga Dauda, tehri, woro tigsa ate muri ga agh, kpaɓni gifugna, ni dana, ni agi gilliyina kwa- tig yang a bin tig gikunna ni a leh Kulli ya.²Le Solomon kpaɓa aɓa tenna le aɓa Israila, ni amagula kunvarre, ni amagula kungkala le aɓayong le aɓa Israila, ni Urushalima, aka zuni doroshi ogrung le Yahweh ni a lah magula le Dauda agh, ini pag, Sihiyona. ³Abuna le aɓa Israila kwa kpaɓa a dum murung a bin njibuno, mama a shienri ma tomɓur ɓahri.⁴Aɓa tenna le aɓa Israila kwa zu, le aɓa Lawi tol doroshi ye. ⁵A zuni doroshi egh, gungri bin kpaɓa, ni agi ma gerenteng ni a gungri ya. Amalah biɓila le Lawi inni zuni agire. ⁶Murung Solomon ni kpaɓa le aɓa Israila kwa zu a binmona a dum doroshi, ki ɗahri ni anjuh ni andah ni a logle a bang yang ngha agh.⁷Amalah ishi doroshi ma ogrung le Yahweh a bin ɗigna le, a kangna ma duna le leh, a bin ma gerenteng ni wor bang kwa agh, a tiyali akpatiri cheribin. ⁸Ate cheribin egh sahrina akpatiri yang a muri ba doroshi ɗig nghang ngha, le a vulliyi doroshi ni agare ni a tolli ya.⁹Agare ni a toli doroshi ya saɓa le agh ngha shing kuni a bin ma gerenteng a dum kangna mayali, keminiya ni a shini a dahbeng ngha. A yangha biye zuni ni kyari. ¹⁰Guɓung nyha a doroshiya se akangda tahli ɓahri ni Musa soɓɓah ayali a Horeb agh, kungbangni Yahweh ogrung ni aɓa Israila agh, ngha a puri a njeh Masar agh.¹¹Gire pagha ih ngha amalah puri a bin ma gerenteng ngha. Amalah kwa aɓeni be ya tigna muyang a bin Yahweh, ni a gangshi ri yang a muri koriyo leyang ngha. ¹²Ɗeshiya aɓa Levi aɓeni aɓa tuhngya ni ya, a yang ngha kwa, kpaɓni Asaph, Heman, Jeduthun, ni amuna yang, ni amuna ngihyang, mella adagrah ma linen maɓonna a woliyi ɗelengkong, ndundwara, ni ngwangntah, le ah tangha a nji tebang le deshile ɗahra. A bihyang ngha amalah ngha nghang 120 ki tong ajemegula¹³Gire pagha ih aɓa tong njemegula ni aɓa tuh ngyah kpaɓ ngyah binmona, ki paghi ni ghi mwoh a og ate ɓongso ni paghi Yahweh makampa. A logshi aghiyang a njemegula ni ɗelenkong, ni nshile agi tuh ngyah, le a ɓongshi Yahweh. A tuh ngyah, "Ate ɓonna, ate ɓol ogrung ha ke kene." Le leh egh, ɓaleh Yahweh, ɗungshi ni nlahgiri. ¹⁴Amalah ni gan tangha ate a paghi tumo agh ate nlahgiri, ate gusso le Yahweh ɗungshina ɓaleh.

Chapter 6

¹Le Solomon nah, "Yahweh nah ih ɗigha a ngih pinna, ²keminiya mɓagnoh lah ma ɓonna, ba a ɗig nghang ha ke kene ya." ³Le murung pilla le moshi kpaɓa le aɓa Israila, ngha kpaɓa le aɓa Israila kwa tangni ni kushiyang.⁴Nah, "Ih ɓongso Yahweh, Kulli le aɓa Israila, ɓeni nateng ri tehrang Dauda agh, le ɗungshi ni abih, ki nah, ⁵"Logha ri kara ni mpushini aɓwalang a njeh Masar agh, ni ntol lah magula a ntiring biɓila le aɓa Israila kwa ba a ɓag lah nghang ngha , ate ba lullang ka ɗig nghang be agh. Ken nga tol ɓwa ka ɗig munamurung a muri aɓwalang Israila agh. ⁶Ngho te kwa agh, ntolla Urushalima, ate ih lullang ɗigha be, le ntola Dauda ih ɓi ɗigha amuri aɓwa lang Israila.'⁷Niɓeniya ngha yahli tehrang Dauda , ih ɓag lah ate lulli Yahweh, Kulli le aɓa Israila. ⁸Keminiya Yahweh nahyi Dauda tehrang, 'Ate a tola ayahlo a ɓag lah ate lullang, a pagne yarata ate ɗeshe a yahlo. ⁹Ngho te kwa agh, a woni a ɓag nghang leh ya; tukushiya, muno ni, ɓeni mwoh ka pura ngiro agh, ini ka ɓag leh ate lullang.'¹⁰Yahweh wara ɗungshi tenana ni woro waɓ ɓa, ate nlogna a tuhkushi tehrang Dauda, ni nɗigna muri ngungmurung murung le aɓa Israila, ninga mama Yahweh tol agh. Mɓangna lah ate lulli Yahweh, Kulli le aɓa Israila. ¹¹Ntigna doroshi egh a be, mama ogrung le Yahweh ngha a yahli agh, ngha pagni aɓwale aɓa Israila agh."¹²Solomon tangha a dum deshile ɗahra le Yahweh a kundum kpaɓa le aɓa Israila kwa, le logshi abih kuli. ¹³Ate gilla bin tangha ma gifugna, nono le bung tongno, dahra le bung tongno, logho le bung tahro. Tighi a ntiring le ɓalah. Tangha muri le gungho njahli a dum kpaɓa le aɓa Israila kwa, le logshi abih kuli.¹⁴Nah, "Yahweh, Kulli le aɓa Israila, Kulli nyha ninga weh agh akuli agh ko ngunjah agh, ɓeni bol ogrung ni agnjiung ma ɓonna na denglalo aɓeni ginya a dumo ni yahlung kwa agh; ¹⁵a weh ɓeni a bol waɓɓa ni Dauda tehrang ngha. Eh, a waɓne ni kuno le a ɗungshine ni buoh, ni kyari ya.¹⁶Niɓeniya, Yahweh, Kulli le aɓa Israila, pag waɓɓa lo bin tehrang Dauda agh, ngha a nah ni, 'Ni awo shingri kum ɓwa a njiang ka ɗigha muri ngungmurung murung le aɓa Israila agh, ngha aminkahwo lel muyang ri ginya a gigilla lang, ninga mama agingni a dumang ngha.' ¹⁷Le niɓeniya, Yahweh, Kulli le aɓa Israila, ɗe ih tenana lo ɓi ɗungso, mama a woro a waɓɓih denglahlo Dauda agh.¹⁸Keminiya agiteng agh Kulli logle ɗigni ɓayong a ngunjah ni? Shina, ngunja kwa ni ɓakuli kanangiri ya ni gan pyero agh- ni yellang ni ma kangna ɓangKulli le aɓa Yahuda ni nworo mɓag agh! ¹⁹Ngho kwa agh kukushi gushi jimma le denglahlo ni ɓuah le, Yahweh Kulli lang; tehshi kiro ri ɓuah ni jimma ni denglahlo jimni a dumo agh. ²⁰Ih ɓi njioh logho ari kangna ɓangKulli le aɓa Yahuda ni duh ni ɓakara, ba a waɓɓa aka tig lullo nghang ngha. Ɗeyi ɓi a tehshi kiro ri jimma le denglahlo ni jimni ki shin nji ba agh.²¹Nina agh tehshi kiro ri ɓuah le denglahlo ni mami aɓwalo aɓa Israila ngha shi jimma ki shin nji ba agh. Eh, tehshi kiro a ba a ɗig nghang ngha, aɓakuliya; le kungbang ni a tehshini kiro agh, tol gimashihra.²²Ngha ɓwa paghi ɓih ɓa murikala gimshihra agh le a tighi ihɓi kaniyigiriya, le ngha zu kaniyi giri a dum deshile ɗahra lo ni a lah ni ya, ²³tehshi kiro a kuli le a pag giri. Tuhyi adenglahlo njuo, kuhriyi aɓa gimashihra le a zuni ga pag ga a muri. Ɗumi ɓa njiteng njiteng le ni pih pyerra ri gimaɓonna le.²⁴Kungbangni aɓwalo aɓa Israila aɓa shiɓi muyang liniyang ni luwa agh ate a pagnoh gimashihra agh, ngha a nyera bino, waɓkun ni lullo, a jimma, le a al nieh a dumo a bin ɓangKulli le aɓa Yahudaniya- ²⁵le kukushi teshi kiro a kuli le a tol yi aɓwalo aɓa Israila gimashihra leyang; nyen ni yang a njeh ni a pah yang ni a akahyang ngha.²⁶Ngha ɓakuli gir agh le murukuli nyha agh ate aɓayong pagnoh gimashihra- ngha a jimma ki shin nji ba agh, a waɓkun ni lullo, le a ɗag gimashihra leyang ngha a tigni yang ganniya- ²⁷le tehshi kiro akuli le a tol gimashihra le denglahlo ni aɓwalo aɓa Israila, ngha a ɗumi yang njinjere maɓonna ni aka ɓol agh. Tashibang ni muru amuri njehlo ngha a pih aɓwalo ninga giberreya.²⁸Tolo yahlo ngha nghang a njeh, ko atolo bin konna ngha nghang, mandiriya ko kukku, akukoro ko angossoh; ko ahnah ih aɓa shiɓi muyang wanghina kunjere lah magula leyang, ko ganni ngha nghang ko bin konna- ²⁹le ahnah ih jimma ni ɓuah ngha nghang a nji bin ɓwa ko a nji bin aɓwalo aɓa Israila- ɓeni kwa agh yerina konno egh ni ganni a yahli ngha ih logshini bih ki shin nji bin ɓangKulli le aɓa Yahuda ni agh. ³⁰Le tehshi kiro akuli, aba a ɗignghang agh; tol gimashihra, le a nwah ɓeni kwa agh ari njinjere le; a yerina yahli, ate weh ni weh ni mwoh ni yeri yahli ɓayong kwa. ³¹Pag ga ate ihɓi ɓangho, ate ihɓi a ginya a njinjere lo a akara ni kwa a ɗigni njahli ni a woro a pih akahyang ngha.³²A temuri aɓayong masa aɓeni nyha a ntiri aɓwalo aɓa Israila agh, keminiya ɓeni- ate gollo lullo agh, buoh ma dungrina, ni nongbuoh - zu le jimma ki shin lah ni, ³³le kukushi tehshi kiro a kuli, aba a ɗig nghang ngha, le a pag ga kwa ɓwa masa ihlu teɓi ya, nina agh ate aɓayong ni kwa a ngunjah agh ka yeri lullo le ka ɓang ngho, ninga mama aɓwalo aɓa Israila pag agh, le ate mama a yere ih lah ni nworo ɓagh agh a gori ni lullo.³⁴Golile aɓwalo kika aluwa ni aɓa shiɓi muyang, a ri njinjere mama kwa aka tashi ni yang ngha, le golile a jimmo ki shin nji lah magula ni ngha a woro a tol agh, le ki shin nji lah ni mɓagha ate lullo agh. ³⁵Le atehshi kiro akuli a ri jimma leyang, ni ɓwah leyang, le angni yang righa a al agh.³⁶Golile a pagho gimashihra-ate ɓwa nyha nghang ni pag gimashihra agh- golile yahlo ka lulla ri yang le a pah yang a bih aɓa shiɓi muyang, nina agh aɓa shiɓi muyang pon yang wori le bol yang aguro luwa wori njeh leyang ko bin ma saɓna ko gyaɓ. ³⁷Le golile yahliyang kashi njere ih a yang ngha njeh ni a pon yang a wori ngha agh, le golile a pontuɓu ni al nieh abino a njeh guro leyang. golile anah le a waɓɓa, 'Shi pagna gima nangna ni gimashihra. Gipagna lesung shihrina.' ³⁸Golile a nyerra bino ni yahli yang kwa ni bongho leyang kwa a njeh guro leyang, ba akeniyang niga aguro agh, le golile a jimma a shin bang nji njeh leyang, ngha a pih akahyang ngha, ni nji lah magula ni a woro a tol agh, ni nji lah ni nwara mɓagha ate lullo agh. ³⁹Le tehshi kiro akuli, ba a ɗig nghang ngha, ari jimma ni ɓuah leyang, le angniyang ri gi pagha leyang. Toyi aɓwalo, ngha pagho gimashihra agh.⁴⁰Niɓeniya, Kulli lang, njim no, le ihɓi njioh ih logho, le a tehshi kiro ri jimmah ni apagha a ba agh. ⁴¹Niɓeniya logho, Yahweh Kulli, zu abin usulo lo, weh ni doroshi ma masso ngirung lo. Ɗagha amalah lo, Yahweh Kulli, a vulliyi ni ashibang lo, le ihɓi aɓa njiteng lo ɓi pag binmurubang ari ɓorolo. ⁴²Yahweh Kulli, ka pil kundumo ari aɓeni aɗahriya a bino agh. Bol kunyahlo agipagna ma ogrung pahmurung ate Dauda, denglahlo."

Chapter 7

¹Niɓeniya ngha Solomon malli jimmah agh, gishe suhlo a kuli zu pingshi agipahna pingsa ni aɗahra, le gusso le Yahweh ɗungshi ɓa leh. ²Amalah ni gan ingna a leh Yahweh agh, ate gusso le ɗungshina ɓaleh. ³Ngha aɓa Israila kwa shinni gishe suhlo njeh ni gusso le Yahweh a muri leh ya, le ajul ni kungdumyang njahli ni vul kundum yang njahli a atahli le a gushi ni paghi Yahweh makampah. Anah, "Ate ɓonna, ate ogrung pahmurung le ya ngha ke kene."⁴Nina agh murung ni aɓayong kwa pah ɗahra bin Yahweh. ⁵Murung Solomon pahna ɗahra ni andah wur tongno lum wura mwoh pur ɓahri ni anjuh ni ambul wur tongno lum pura muri wur tongno wura mwoh. Nina agh murung ni aɓayong kwa logshi leh Kulli. ⁶Malah tangha, ɓeni kwa agh tangha abin tumo aɓa Lawi ɗeshiya ni agi ngwang tuhngiya le Yahweh, mama murung Dauda gilla ate paghi Yahweh makampa a ngyah, "Ate ogrung njiteng le ngha ke kene." Amalah kwa tohng njeme gula- a dum yang, le Israila kwa tang ni kushiyang.⁷Solomon tigna ntiri ɓalah ni kundum leh Yahweh ya sa. A be ya pahna ɗahra pingsa, ni murun nyama ate gipahna kpaɓmurung, ate deshile ɗahra gifugna ni gil agh ni gan tol agipahna pingsa, gipahna njigiri, ni ma murun nyama.⁸Nina agh Solomon pag njibuno a kunbang nghe ma kara tonɓur ɓahri, ni aɓa Israila kwa, ni buno kpaɓa magula logha Lebo Hamath kena ɓanghamuru Masar. ⁹A kara ma tonbur tahro agh a pag kpaɓa gushi Kulli, ate logshi deshile ɗahra akara tonɓur ɓahri, ni njibuno ma kara tonɓur ɓahri. ¹⁰A yeh kara ma wura mwoh pur tahro le shinyeri ma tonɓur ɓahri, Solomon maghi aɓayong shikara a woro a gungri leyang ni binmurubang ni yahlung poshina ate gima ɓonna ni Yahweh woro ɗumi Dauda, Solomon, ni aɓa Israila, aɓwale.¹¹Nina ni Solomon malli leh Yahweh ni leh murung. Ga kwa zu a yahli Solomon ate gil leh Yahweh agh ni ɓa leh agh, pag nayang kwa Yarata. ¹²Yahweh purari Solomon ni duh le nah yi, "N'ogna jimmah lo, ni ntolla ba ate murang ningha lah ma ɗahra.¹³Golile ngir ɓakuli nina agh murukuli ni nyha agh, ko ntigha akukoro ali ɓabang, ko ntashibang ni binkonna a ntiri aɓwalang, ¹⁴le ngha aɓwalang, aɓeni a gor ni lullang ngha, ka nongshi muyang, jimma, al kundumang, le ɗag anjinjere mashihra leyang, nga ogho a kuli, ngha tol gimashihra leyang, ni pih njahli leyang iritenna. ¹⁵Niɓeniya nga logshi njiang ni tehshi kirang a ri ajimmah ni azuni aba agh.¹⁶Ate niɓeniya ntolla lah ni ntig sa ate lullang ka ɗigha be ke kene. Njiang ni yahlang ka ɗigha be kyari kwa agh. ¹⁷A weh te ya, ngha a ginya a dumamng ninga mama Dauda tehro gingni ya, a wo bil ga kwa nlagno agh ni bol agipagna lang ni awaɓɓa lang, ¹⁸le nga tig nongmurunglo ni ɗighamuribang lo, ninga mama nwaɓɓa a ogrung lang ni Dauda tehro agh, ngha nah ni, 'Abiɓilalo ni ki shingri nonmurung a Israila agh.'¹⁹Keminiya ngha a pil nzumo agh, le a puro a tele gipagna lang ni alagbang lang ni tigha a dumo agh, ni ngha a woro pag giliang ni awo guhwo ɗumyang ²⁰le nga uɓ yang a njahli ni nworo pah yang ngha. Lahni ntigsa ate lullang ni ya, nga pushi nga ɓugko adumang, le nga tighi gi waɓ ngulliteng ni gi ollo a ntiri aɓayong kwa.²¹Ko ke bin ɓangKulli magula le aɓa Yahuda ni ɓor shina niɓeni ni ya, ɓeni kwa ki bola kahri ya, gire ka mag tahɓi le a songshi giri. A ihli bang, 'Pallang ke Yahweh paghi njahli ni lah ni ga?' ²²Anshile ka pilla, 'Ate a pura a tele Yahweh, Kulli leyang, ɓeni pushoi akahyang a njeh Masar agh, le a bolla agiliang ɓaɓa ni gungha dum yang le gushi yang. Ini paghi ke Yahweh zuni juhro ni a muyang.

Chapter 8

¹Zuna kunbang a malla le abogho wura mwoh, a yeh kunbang ni Solomon ɓagni leh Yahweh ni leh kanangiri ya, ²ngha Solomon ye ɓagni alah ni Hiram woro pih ya, le tigha aɓa Israila a yeh yang agh.³Solomon keni luwa Hamath Zobah le lih yang. ⁴Ɓagna Tadmor a lusung, ni alah magula bin tigha agiri, mama ɓagha a Hamath agh.⁵Ɗeshiliya ɓagna Beth Horon ma bikuli ni Beth Horon ma binjeh, lah magula ni a kangni ni ngahrung, akunjere ni agangrah ngung. ⁶Solomon ɓagna Baalath ni alah magula bin tigha agile, ni alah magula ate anyeh gwoh ni alah magula ate aɓa kogpiri le, ni ga kwa ɗengse ih ɓagha ka pashi yahli a Urushalima agh, a Lebanon, ni anjeh ni kwa ɗigha muyang agh.⁷A temuri anshile aɓayong aɓeni a ɗagha a ntiri aɓa Hittiya, aɓa Amoriya, aɓa Perriziya, aɓa Hiwiya, ni aɓa Yebushiya, aɓeni nya a Israila agh, ⁸aɓiɓila leyang aɓeni a ɗagha a nzumo a njeh agh, aɓeni aɓa Israila ni wol nluo yang ngha agh- Solomon tig yang aɓa pag tumo a tenne, mama a yang ngha zuni ni kyari ya.⁹Ningo kwa agh, Solomon ni pilla aɓa Israila aguro a ari tumo le agh, nina agh, a yangni aɓa tahluwa, amagula luwa le amagula luwa ni amagula nyeh gwoh piri ni aɓa kogpiri. ¹⁰Aɓeni ni ɗeshi ini pag murung le amagula ni ki lel aɓa shintumo aɓeni ɗigha a mami murung Solomon, wur tongno ɓahri pura muri wur ɓahri pur lum leyang ni, aɓeni ɗigha amuri aɓayong ni pag tumo agh.¹¹Solomon pushi muna ma ngalang le Fir'auna a lah magula le Dauda zuni a lah ni ɓagha ate muri ya, ate nah na, "Ɗigna mahmang ni ki ɗigha a leh Dauda murung Israila agh, ate ba kwa doroshi le Yahweh zu nghang ngha, ngha gerenteng."¹²Le Solomon pah ɗahra pingsa bin Yahweh a muri deshile ɗahra le ni woro ɓagha a dum tahra kunkangna agh. ¹³Pahna ɗahra ninga mama gi nyonglo alla ihɓi a pagha kyari kwa agh; pagna yang, billa ri paghe ni a ɗumo a lagbang le Musa agh, akara usulo le aɓa Israila, asagha le shinyeri , ni anjibuno ni atigsa nde tahro a bogho ni kwa agh: njibuno brodi ni njibongho nyhariya, njibuno ma akara tonɓur ɓahri tonɓur ɓahri, ni njibuno ma bin ɗigna.¹⁴Ni bol agi waɓna le tehri Dauda agh, Solomon tolla gaɓa le amalah ri bin tumo leyang, ni aɓa Lawi a bin tangha leyang, ate ihɓi a ɓongshi Kulli ni pag tumo a dum amalah, ninga mama gipagne alli a pagha kyari kwa agh. Ɗeshiya tolla aɓa lelkunjere ri koriyoh leyang ri kunjere ni kwa agh, ate Dauda, ɓwa le Kulli, osso lagna ga. ¹⁵Aɓayongni ni kenghe ri lagha le murung ri amalah ni aɓa Lawi a muri ateng ni ya, ko ari a kangna tigha agiri.¹⁶Atumo ni Solomon tig agh a malla yang kwa, logha ri kara ni a tigni tinna leh Yahweh agh ha kena a malla le. Leh Yahweh ya a mal le.¹⁷Le Solomon wora Ezion Geber le kena Elath a kunsalang magula, a njeh Edom. ¹⁸Hiram tashihbang ni agissasa muru mama aɓa pagtumo le ki lamma kanangiri yang, abuna aɓeni yeri salang magula agh, ni denglahle Solomon a wora Ophir le a tolla be talent 450 le gold le a zuni bin Murung Solomon.

Chapter 9

¹kungbang ni mahmurung Sheba ogni agipagna a muri Solomon ngha, zu a Urushalima ate ih mommi ni ihli bang ma konna. Zu ni atangsa le amakushi ni alogha dudug ni gitolla masungsunang, ni agifugna dudug ni atahli maɓonna. Kungbangni zuni bin Solomon ngha, waɓih ga kwa yangha ni a yahli ya. ²Solomon piliyi a ihlibang le kwa; guɓung nyha konghi Solomon a pilla agh; ihli bang nyha ni pil agh.³Kungbang ni mahmurung Sheba shinni yeriteng le Solomon ni lahmurung ni ɓag agh, ⁴ni agilih ni a muri deshile le ya, ɗigna le adenglahle, tumo le a denglahle ni agikura leyang, ɗeshiya na aɓa pih ginuna ni agikura leyang, ni agipahna pingsa ni pag agh a leh Yahweh ya, ha usulo gittiyi.⁵Nah yi murung, "Njiteng ni, agipagna lo ni n'ogho a njeh lang a muri atenana lo ni njitenna lo. ⁶Ni mpah njiteng ri ga n'og agh sete nzu aba, niɓeniya njiang shin ne. Ko kande na awaɓang a muri gulo le njitenna lo ni kumo lo! A wara agibangna ni n'og agh.⁷Mosso ni abuna lo ni adenglahlo aɓeni ki tangha kundumo kunbangni kwa, ate a yangha a og njitennalo. ⁸Mossoni ni Yahweh Kulli lo, ɓeni yahli poshina ro agh, ɓeni tigho a ɗigha murubang le agh, a ɗig murung ate Yahweh Kulli lo. Ate Kulli lo agna nji aɓa Israila, ate ihka tig yang ke kene, wara tigho murung a muyang, ate a ɗum njiteng ma ɓonna!"⁹Pih murung atalen ma gifugna wur tongno pura muri wura mwoh ni agima sunsunang dudug ni atahli maɓoriyina. Nisa kum agima sunsunang ninga mama mahmurung Sheba pih Murung Solomon ngha.¹⁰A denglahle Hiram ni adenglahle Solomon, aɓeni puri gifugna a Ofir agh, ɗeshiya zuni angung algum ni atahli maɓoriyina. ¹¹Ni angung algum ni, murung gilli a bin eɓɓeh ma leh Yahweh ni leh, ɗeshiya ni ngwangtah ni njindwara ate aɓa tuhngya. Nisa ashin ngung niga mama a njeh Yahuda agh. ¹²Murung Solomon pih mahmurung Sheba ga kwa yahli tol agh ni ga kwa ihli bang teɓi ya; pahne ga wor mama zuni abin murung ngha. Nina agh ɗag ɓiye nyera a njeh le, ni adenglahle.¹³Niɓeniya dungro agifugna ni zu a bin Solomon a bogho mwoh agh ngha talen ma gifugna ngha wur togno topur mwoh pura muri wur tahro pure topur mwoh, ¹⁴sa ni gifugna ni aɓa mag gire ni aɓa zuni gimagna zuniya. Amurung le aɓa Arabiya ni amagula bol njahli ni njeh egh zuni ya, ɗeshiya zuni gifugna ni dana abin Solomon.¹⁵Murung Solomon gil atongho maguliyina wur tongno ɓahri ma gifugna matulla. Shekel gifugna wur tongno topur mwoh ini wura gil tongho mwoh. ¹⁶Ɗeshiya gilla atongho wur tongno tahro ma gifugna ma tulla. Minas gifugna tahro ini wora tongho mwoh; murung tig yang a lah ni a koɓong ma Lebanon agh.¹⁷Le murung gil ngih ngungmurung murung ma millih njuhra ne a shengri ngiri ni gifugna maɓonna. ¹⁸Abin eɓɓe ngha nghang topur mwoh ini kika bin ngungmurung murung, ni bin tigkusung ma gifugna ini akpaɓa ni ngungmurung murung nghe. A nji bi ngungmurung murung nghe bin tig bung ngha nghang ni ayim ɓahri tangha nji ba kwa agh.¹⁹Ayim lum pur ɓahri ni tangha ari bin eɓɓeh, mwoh ajikanda bin eɓɓeh topur mwoh ngungmurung murung nya nigaleh anjeh murung maɓi agh. ²⁰Ga murung Solomon ki nuni giri kwa agh ma gifugna ni, ni agi nugiri ni a lah ni akoɓong Lebanon agh ma gifugna maɓonna ni. Nyha mwoh ma dana agh ate dana agh na tolli ni erjung a njah le Solomon agh. ²¹Murung ngha ni agissasa muru dudug a salang magula a Tarshish, ni denglahle Hiram. Nde mwoh a bogho tahro agissasa ma Tarshish zuni gifugna, dana, millih njuhra, kpaɓni atihya ni batturu.²²Nina agh Murung Solomon uworra amurung ni kwa a ngunjah agh ni agikunna ni njitenna. ²³Amurung ni kwa a ngunjah agh alla kundum Solomon ate a og njiitenna le, mama Kulli tigha a yahli ya. ²⁴Abiri ni zu a bini agh zuni dahgha, akoro ma dana ni ma gifugna, agikura, agi luwa, ni agi ma sunsunanag, ni a piri ni apiri nɓujeng, bogho ni bogho.²⁵Solomon ngha ni bin tigha apiri ni anyeh gwoh piri wur tongno lum ihne ni aɓa kogpiri wur tongno lum lum pur ɓahri, mama tigha alah magula nyeh gwoh piri ya, ni ma kanangiri a Urushalima. ²⁶Nongmurung muri amurung logha ɓanghamuru Yufiretis kenna njeh le aɓa Filistiya, ni njang Masar.²⁷Murung ngha ni dana a Urushalima, gogho ninga atahli ni njahli ya. Tigna ngung cedar gogho ninga angung gorih a njonlong. ²⁸A zuniyi Solomon apiri a Masar ni anjeh kwa.²⁹A muri ateɓaɓa le Solomon ngha, kunduna ni malla le, ni a nyongli yang a Gipagna Nyongile Nathan ɓa aghkuntumo bin Kulli, a yeh Waɓkuntumo le Ahijah ɓa Shiloni, ni a yeh Njiloro le Iddo ɓa Shinduna (mama ɗeshili ngha ni agi waɓna a muri Yerobowam muna Nebat agh)? ³⁰Solomon nong murung a Urushalima a muri aɓa Israila kwa ma abogho wur ɓahri. ³¹Wuh nongha njeh ni akahyi le aɓayong lingshi a lah magula le Dauda tehri. Rehobowam, muni, ɗig murung a tuhkushi,

Chapter 10

¹Rehobowam wora Shechem, ate Israila kwa ngha ki ka be ate tighi murung. ²Ngha Yerobowam muna Nebat ogni ga agh (ate yangha a Masar, ba ɓangha vul ri Murung Solomon ngha agh), ɗ ag Masar nyere.³Le a tahshibang a gorih, ni Yerobowam ni Israila kwa zu; a nahteng ri Rehobowam le a nah, ⁴"Tehro tigna gitolla lesung dungro. Ngha nina niɓeniya, tig tumo ma tenna le tehro ke ih ɓi kon ngha, le a tig gitolla ma dungrina ni tigha musung ngha ih ɓi ɗig honglong, le sa pagho tumo." ⁵Rehobowam nah yi yang, "N'nyera binang a nzum akara tahro." Nina agh aɓayong woro.⁶Murung Rehobowam ihli aɓa gula aɓeni tangna dum dum Solomon tehri ngha wa uwoni ni uasulo agh; nah, "Ni yellang ni nga waɓna nghang ih ɓi mpil yi aɓayong ni?" ⁷A waɓ tenana ri le nah, "Ngha a ɗum ɓoro bin aɓayongni ni poshi yahli yang, le a waɓi yang atenana maɓonna, le a kunbang ni kwa agh aka ɗigha aguro lo."⁸Keminiya Rehobowam pura tele gi waɓna le aɓa gula ni a pih ya, le ihli basa adenah aɓeni gulo leyang mwoh nini ya, aɓeni tangha dumi ya. ⁹Nah yi yang, "Gi waɓna mang nga peng, nina agh ate ih ɓi pil yi aɓayong aɓeni waɓtenana rang le nah, 'Ashih sung gitolla ni tehro tigha a musung ngha'?"¹⁰Basa Adenah ni ki log mwoh ni Rehobowam agh waɓih, ki nah, "Pagha ni aka nah ni teng ri aɓayong aɓeni waɓoh ih tehro tigna gitolla leyang dungri ya, keminiya ɗigna a tighi honglong. Ga ni aka waɓi yang, 'Muna beng ma kyena nennah uwor ɓun tehrang. ¹¹Niɓeni nina agh, ke tehrang tigne yong gitolla ma dungrina agh, nga ɓuhri gitolla leyong. Tehrang fungshih yong ni batagiri, keminiya nga fungshi yong ni aginyeh.'"¹²Nina agh Yerobowam ni aɓayong kwa zu a bin Rehobowam a yeh kara ma tahro, ninga pagha ni murung waɓni ya, "N'nyera binang a yeh kara ma tahro." ¹³Murung Rehobowam waɓ kun mashihra ri yang, pura tele gi waɓna le aɓa gula. ¹⁴Waɓna tenana ri yang billa ri gi waɓna le basa adenah, ki nah, "Tehrang tigne yong gitolla ma dungrina, keminiya nga ɓuhri. Tehrang fungshi yong ni batagiri, keminiya nga fungshi yong ni aginyeh."¹⁵Nina agh murung ni teshi kiri ri aayong ngha, ate pilla le gipagna ni Kulli zuni ya ni, ih Yahweh ka ɗungshi tenana le ni Ahijah ɓa Shiloniya woro waɓah ri Yerobowam muna Nebat.¹⁶Ngha Israila kwa shinni ih murung ni teshi kiri ri yang ngha agh, aɓayong pilla le nah, "Gikunna mang shi sung ni a ri Dauda? Shi nyha ni giberre a ri muna Jesse ye! Ɓeni kwa a ntiri yong ngha ih ɓi woro a gungri le, Israila. Niɓeniya shin liyo kanangiro, Dauda." Nina agh Israila kwa nyera a gungri leyang.¹⁷Keminiya ate aɓa Israila aɓeni ɗigha a yeh alah magula le Judah agh, Rehobowam nongna murung muyang. ¹⁸Le Murung Rehobowam tahshi Adoniram, ɓeni a muri aɓa pagtumo ni a tigha a tenne ya, keminiya aɓa Israila ɓug yi ha wuh. Murung Rehobowam ɓangha ni nyeh gwoh piri wora Urushelima. ¹⁹Nina agh Israila ingna a tol muyang ri leh Dauda ha zuni ni kyari.

Chapter 11

¹Ngha Rehobowam billi bang a Urushelima agh, kpaɓna leh Judah ni Banyamin, 180,000 abuna ni a tahriya aɓeni aɓa tahluwani, ka wol rung ni Israila , ate nyenni ɗighamuribang bin Rehobowam.²Keminiya tenana le Yahweh zu a bin Shemaiyah ɓwa le Kulli, ki nah, ³"Nah yi Rehobowam muna Solomon, murung Judah, ni bin Israila kwa ni a Judah ni Banyamin agh, ⁴Yahweh waɓna ga, "Ɗigna ni nga kahni luwa ko pag luwa ri amuna tehyong ngha. Ɗigna ɓeni kwa agh ih ɓi nyera leh, ate ntigna ga ih ɓi pagha.'"" Nina agh a ogna tenana le Yahweh le nyere a kenni Yerobowam luwa.⁵Rehobowam ɗigha a Urushelima le ɓagha alah magula a Judah ate lelmurung. ⁶Ɓagna Baitalami, Etam, Tekowa, ⁷Beth Zur, Soko, Adullam, ⁸Gath, Mareshah, Ziph, ⁹Adorayim, Lachish, Azekah, ¹⁰Zorah, Aijalon, ni Hebron. Alah magula ma kangnina ni a Judah ni Banyamin agh ni ga.¹¹Ɓag giri kangni alah magula le tigha amagula ɓaluwa a yeh yang, ni aba gilihna, murun, ni njingung. ¹²Tigna antongho ni akunwoh a yeh alah magula ye, le tigna yang ni masso. Nina agh Judah ni Banyamin agh mami ni.¹³Analah ni aɓa Lawi aɓeni a Israila kwa wora bini pura kasa njeh leyang kwa. ¹⁴Ate aɓa Lawi ɗagna anjeh lelgiluwo leyang ni agikunna ate a zu a bin Judah ni Urushelima, ate Yerobowan ni amuni wara piriyi yang, nina agh ate ni a wa ye pag ninga amalah le Yahweh ya. ¹⁵Yerobowam tolle muri amalah ate abin gushi gillang le ni mbul ni muna ndah gillang ni gil agh.¹⁶Aɓayong ni kwa pura akunburi le Israila agh pir kuratah yang, aɓeni tigna yahli yang ri al Yahweh, Kulli le Israila; a zu a Urushelima ate ɗahri Yahweh, Kulli le akah yang. ¹⁷Nina agh a tengshina ɗighamuribang le Judah le a tig Rehobowam muna Solomon ni masso a yeh abogho tahro, le a ginya a njinjere le Dauda ni Solomon ma abogho tahro.¹⁸Rehobowam tol yi muri ɓamah: Mahalath, muna ma ngalang le Jerimoth, muna Dauda, ni Abihail, muna ma ngalang le Eliyab, muna Jesse. ¹⁹Ɓil yi amuna buna: Jewush, Shemariyah, ni Zaham.²⁰Nzum Mahalath agh, Rehobowam tol Maakah, muna ma ngalang le Absolom, ɓil yi Abijah, Attai, Ziza, ni Shelomit. ²¹Rehobowam agna nji Maakah, muna ma ngalang le Absolom, uwor anshile amahmi kwa ni ansahri lah le (Tolla amenah lum pure tonpur tahro ni ansahri lah woro tahro, le ɗig teh amuna buna woromwoh pure tonpur tahro ni amuna ma ngalang woro tahro).²²Rehobowam tolla Abijah muna ma buna le Maakah ih ɓi ɗig murung, magula a ntiri amuna tehri; ɗengshina ih tighi murung. ²³Rehobowam nongna murung ni yeriteng; meshihyi amuna buna le kwa alah magula ni kangni ya a njeh Judah ni Banyamin agh kwa. Ɗeshiliya pahne yang gilihna dudug ni tighi yang amenah lah dudug.

Chapter 12

¹Le gire pagha, ngha nongmurung le Rehobowam tangni ya le yang ngha ni masso agh, le pura tele gigilla le Yahweh- ni Israila kwa nini.²Pagna ngha a yeh bogho ma tongno le Murung Rehobowam ngha, ih Shishak, murung Masar, zu yi Urushelima ni luwa, ate aɓayong nghe nyha ni njiteng bin Yahweh ya. ³Zu ni anyeh gwoh piri woro topur mwoh ni aɓa kogpiri woro tahro. Aɓa tahluwa ni na a bang yang ngha agh pura Masar zu nini: aɓa Libya, aɓa Suk, ni aɓa Kush. ⁴Bolla alah magula ni a kangna mami Judah agh le zu a Urushelima.⁵Niɓeniya Shemaiyah ɓa agkuntumo le Kulli zu a bin Rehobowam ni a bin amagula le Judah aɓeni kpaɓa bin mona kena Urushelima ate Shishak agh. Shemaiyah nah yi yang, "Ga ni Yahweh waɓa: Mpura a tellang, nina agh mpahna yong a bih Shishak." ⁶Le amuna murung le Israila ni murung nongshi muyang njahli le nah, "Yahweh ngha ni ɗum njiteng."⁷Ngha Yahweh shinni a nongshina muyang njahli kanangiri yang ngha, tenana le Yahweh zu a bin Shemaiyah, ki nah, "A nongshina muyang njahli kanangiri yang. Ni ngi juhri yang ngha; nga ashi yang a bin ɓaɓa, le yehlula lang ni ki suhlo a muri Urushelima agh a nji bih Shishak agh. ⁸Nina te kwa agh, aka ɗigha aguro le, ate aka yere ga bollo ih ɓi a pag nghang tumo ni ri paghi amurung ma njeh ma sa tumo."⁹Nina Shishak, murung Masar zu yi Urushelima ni luwa le pon agikunna ni a leh Yahweh ya, ni agikunna ni a leh murung ngha. Pon ga kwa agh wori; ɗeshiliya tolla antongho ma zinariya ni Solomon woro gil agh. ¹⁰Murung Rehobowam gilla antongho ma tagulla a tuhkushi yang le pah yang a bih amagula le ɓa lelbang, aɓeni ki lel kunjere leh murung ngha.¹¹Pag giri ih kunbang ni kwa murung ingni ni a leh Yahweh ya, aɓa lel kunjere egh ka pon yang; le aka nyen ni yang a kangna le aɓa lel kunjere. ¹²Ngha Rehobowam nongshini muri njahli ya, yehlula le Yahweh shissa muri, nina agh nyha ate juhri kwa agh; ngho te ye gi maɓonna ɓaɓa ngha nghang a kumo a Judah.¹³Nina agh Rehobowam tigna nongmurung le kum massa a Urushelima, le nina agh nongna murung. Rehobowam ngha ni bogho woro ɓahri pure mwoh ngha ingni ni a nongmurung ngha, le nongna murung abogho lum pure tonpur ɓahri a Urushelima, lah magula ni Yahweh tollo a ntiri akunburi le Israila kwa ate mama ih tig lulli be ya. Lulli ngih ih Naamah ma Ammon. ¹⁴Pagna ga gimashihra ni ya, ate ni tig yahli ri al Yahweh ya.¹⁵A temuri a gi ma sa ni kon Rehobowam agh, kunduna ni malle, ni a nyongli yang a nyongli giri le Shemaiyah ɓa agkuntumo le Kulli ni mami Iddo ɓa shiduna agh, mama ngha ɗeshili ni gi nyonglina le biɓilla ni kang pag luwa ntiri Rehobowam ni Yerobowam agh? ¹⁶Rehobowam wuh nongni akahyi le a lingshi a lah magula le Dauda; Abijah muni nongmurung a tuhkushi.

Chapter 13

¹A yeh bogho ma lum pure tonpurtahro le Murung Jeroboam agh, Abijah ingna a nongmurung muri Judah. ²Nongna murung bogho tahro a jerusalem; lulli ngih ih Macaiah, muna mangalang le Uriel ma Gibeah. Luwa ngha nghang a ntiri Abijah ni Jeroboam. ³Abijah ingna a pag luwa ni aɓa tahluwa ma masso, garaluwa ma tengkurung, 400,000 abuna ma tahriyina. Jeroboam san njang luwa muri ni agara luwa ma tahriyina 800,000.⁴Abijah tangha a muri Nkonno Zemaraim, mama a dingli njeh Ifraimu agh, le nah, "Nteshi kiri yong rang, Yerobowam ni Israila kwa! ⁵Nyerina ni ih Yahweh Kulli le Israila pahna ɗighamuribang muri Israila a bin Dauda ni aminkah yi ha ke kene a ari ogrung ma muah ɗolong?⁶Ningo kwa agh Yerobowam muna Nebat, guro le Solomon muna Dauda, logho ni tolmuri ri telelah le. ⁷Abuna ma nangna, aeni nyha ni bin tangha a agh, kpaɓ nini. A loghi Rehobowam muna Solomon, ngha Rehobowam ngha uwoni basa deng ni ngoɓong a yahli ya, le a tenna ni masso a uwor ri.⁸Niɓeni nina agh ngilla ri yong nga shiɓi agni

njeh le Yahwehni a ntiring bih aminkah Dauda agh, ate a wo ngha ni aɓa tahluwa ma gogna, ni amuna ndah ma zinariya ni Yerobowam gill ih ɓi ɗig akuli lo.

⁹Keminiya ni a pushiyi amalah le Yahweh, aminkah Haruna, ni aɓa Lawi, le a tig amalah ma kanangiro a njinjere ni mwoh ninga mama aɓayong ma anjeh ma sa ki pag ga? Ɓeni kwa zu a pagtumo le malah, ki ɗahri demndah ni anjuh tonɓahri, ɗigna malah le aga akuli ni ya agh.¹⁰Keminiya a te musung ngha, Yahweh ni pag Kulli lesung, le ni shi ɗaghi ya. Shi sung ngha ni amalah, aminkah Haruna, ki paghi Yahweh tumo, ni aɓa Lawi, aɓeni a bin tumo leyang ngha. ¹¹Beri ni kapolla ni kwa agh a yangha a pingshi gi pahna ni logshi nlelle ma sunsanang a bin Yahweh. Ɗeshiliya a yangha a tangshi brodi ma ɗum kundum a muri deshile; ɗeshiliya a yangha a gilliyi gi tig kashindah ma zinariya ni kashindah le, ate ih ɓi a lihni gishe kapolla ni kwa agh, Shi bolla alagbang le Yahweh, Kulli lesung, keminiya nɗag ne.¹²Shina, Kulli ngha bin sung, magula lesung, le amalah le ngha ni anjemegula a tonghi a muyong. Amuna buna le Israila, ke ih ɓi mpag luwa ni Yahweh, Kulli le akah yong ngha, ate ni nga kum dumposhina agh."¹³Keminiya Jerobowam gilla ri ka kpar yang a nji nzumo; aɓa luwa le ngha a dum Judah, le kpar bang nghe ngha a nzum yang. ¹⁴Ngha Judah shinni nzum yang ngha, shina, wol rung nghe kpaɓ dum yang ni nzum yang. A ɓuah yi Yahweh, le amalah tong njemegula. ¹⁵Le abuna le Judah mag jollo, le gire pagha Kulli wol Yerobowam ni Israila kwa a dum Abijah ni Judah.¹⁶Aɓa Israila ɓangha a dum Judah, le Kulli pahna yang a bih Judah. ¹⁷Abijah ni aɓa tahluwa tuhnghi yang bwoh dudug, abuna ma tahriyina le Israila 500,000 ni wuh. ¹⁸A njinjere nini, a gan ni kun aɓa Israila a kunbang ngho; aɓa Judah lihna luwa ate a tigna yahli yang ri Yahweh, Kulli le akah yang.¹⁹Abijah pirra Yerobowam; agna alah magula a bih, Bethel ni aminlah, Jeshanah ni aminleh, ni Efron ni aminleh. ²⁰Yerobowam ni ye kum gulo a yeh akara le Abijah agh; Yahweh wolli le wuh. ²¹Keminiya Abijah ɓuhri ni gulo; tol yi muri amenah lum pur ihne le ɗig teh amuna buna woro mwoh pura muri ɓahri ni amuna ma ngalang lum pure tonɓahri. ²²Nshile aga Abijah pag ga ni paghale, ni atenana le a nyonglina yang a giɓomteng nyonglina le Iddo ɓa agkuntwumo le Kulli.

Chapter 14

¹Abijah wujh nongni akahyi, le a lingshi a lah magula le Dauda. Asa, muni ma buna, ig murung a tukushi. A yeh akara le ya bang polla njeh egh ma abogho lum. ²Asa pagna ga gimaɓonna agh a kundum Yahweh Kulli le, ³ate pushihna a bin aɗahra ma njeh sa ni a bin gushi gillang. Nyanghina agbingrah tahli ni wanghih angung Asherah. ⁴Lagna Judah ih ɓi a al Yahweh, Kulli le akahyang, le ih ɓi a bol gigilla ni alagbang.⁵Ye tol abin magula ni giloshi nlelle a njali Judah kwa . Njali egh kuna usulo a kubung le. ⁶Bagha a lah a Judah, ate njali egh ololo, nya ni luwa a ntiri a bogho agh, ate Yahweh pane digha dyem.⁷Ate Asa nahyi Judah, "Le ih ɓi shi ɓagha a lah shi kangni yang kwa, na ma shayina, a kun kangna, ni bin usolo; njali egh agh momisungni ate shi nyena bin Yahweh Kulli le sung. Shi alle, ngha pasung ololo a njiba kwa agh."Ke bagha ni li dum. ⁸Asa ngha na aba kurung ni ki bol togho, ni akunwoh; ngha Judah yang ngha ni, abuna 300,000, le pura bin Banyamin ngha abuna 280,000 aɓeni tolla atongho ni non antah. Ngha kwa ni ya agara aɓa luwa ni.⁹Zerah ba kusha loghi yang ni ba kurung 1,000,OOO aba luwa, ni nyehgwopiri woro tongno taro, zua a Mareshah. ¹⁰Ke Asa puro ke kumi, ke tig njang luwa yarata a njolong Zephathah a Mareshah. ¹¹Asa bu'ayi Yahweh, Kulli le, le nah, "Yahweh, buwa nya ni galo ka aghni buwa ni nya ni iritena ngha tigha a buwa dumi dudug agh. Agni sung, Yahweh Kulli le sung, ate shi tig nji sung aro, ni luloni shi zuni abin abayong ni dudug ni agh. Yahweh, amini Kulli le sung, aka agha ih buwa gangkuno agh. Ɓ Ɗ ɗ¹²Nina agh Yahweh wol nluo aɓa Kush a dum Asa ni Judah; aɓa Kush ɓangha. ¹³Asa ni aɓa tahluwa nini pir yang ha Gerar. Nina agh aɓa Kush dudug kpah ha ni ye gan kum masso, ate a juhri na yang kwa a kundum Yahweh ni aɓa luwa le. Aɓa luwa ponna agiri dudug wori.¹⁴Aɓa luwa girjah aminlah ni kwa kangni Gerar, ate ngoɓong le Yahweh zuna a muri aɓa ɗigna njeh. Aɓa luwa ponna agiri le aminlah kwa. le giponnna ngha bin yang dudug. ¹⁵Ɗeshiliya aɓa luwa wanghi agungri le aɓeni ni aguluwo agh; a ponna anjuh ma gogna, ni aloggah, le a nyerra a Urushelima.

Chapter 15

¹Bongho le Kulli zu a bin Azariyah muna Oded. ²Puro ke lungri ni Asa le nah yi, "Teshi kiro rang, Asa, ni Judah ni Banyamin kwa: Yahweh ngha bin yong, ngha n'nyong ngha nini ya. Ngha ih n'alli ya, nga kumi; keminiya ngha nɗaghi ya, ih ka ɗag yong.³Niɓeniya a kunbang ma nonna, Israila nyha ni Kulli ma njiteng, nyha ni malah ɓa aliyi ɓayong giri ya, le nyha ni gigilla agh. ⁴Keminiya ngha a yeh gana leyang ngha a nyera bin Yahweh, Kulli le Israila, le a alli, a kumi. ⁵A yeh akunbang ngho agh ololo nyha ate muri ɓeni puro ko ɓeni ingni ya, ate gangsa ngha nghang dudug a muri aɓa ɓigna anjeh egh.⁶A ɓuhniyi na yang lushlushi, njeh a muri njeh, le lah magula a muri lah magula, ate Kulli gangshina yang ni ajah agana ni kwa agh. ⁷Keminiya tengshirung, le ke n'agha abih yong wuhyi ya, ate tumo leyong ngha aka nweh."⁸Ngha Asa ogni atenana ni ya, waɓkuntumo le Oded ɓa agkuntumo le Kulli, tengkurung le pushiyi aminlim gi kon yong a yeh anjeh le Judah ni Banyamin kwa, ni a ntiri alah magula ni a bollo a ntiri dingli njeh Ifraimu agh, le ye ɓag deshile ɗahra le Yahweh, mama ngha a dum tahrakunjere le leh Yahweh ya. ⁹Kpaɓna Judah ni Banyamin kwa, ni aɓeni ɗigni yang ngha- aɓeni pura Ifraimu ni Manassaeh agh, le ye pura Simeyon ngha. Ate a pura Israila a zu a bini dudug, ngha a shini ih Yahweh Kulli le ngha nini ya.¹⁰Nina agh a kpaɓa binmona a Urushelima a yeh shienri ma tahro, a yeh bogho ma lumpur tongno ma nongmurung le Asa. ¹¹A ɗahri Yahweh a kara wo ɓaɓa le agi ponna ni a zu ni ya: andah woro tongno tonɓahri ni anjuh ni ambul woro tongno lum tonɓahri.¹²A ingna a ogrung a al Yahweh, Kulli le akah yang, ni yahli yang kwa ni minlim yang kwa. ¹³A agna ih ɓeni kwa shiɓi al Yahweh, Kulli le Israila agh, ih ɓi a wol nlue, ko ke ɓayong magula ni ko ma kyena, ko ɓabura ko ɓamah.¹⁴A kaniyi giri bin Yahweh ni gih yong ɓororo, ni jollo, le ni aperipinye ni anjeme njuh. ¹⁵Judah kwa pag binmurubang ri kaniyi giri ye, ate a kaniyina giri ni yahli yang kwa, le a alla Kulli ni ɗengse leyang kwa, le a kumne. Yahweh pahne yang ɗigna ololo kwa kangni yang.¹⁶Murung Asa ye pushi Maakah, kahyi ma ngalang a ɗigna ngih mahmurung ate gilla minlim gi kon yong, wanghi lushilushi pil kikiri, le pingshi yang a njonglong Kidron Brook. ¹⁷Keminiya a bingushi agillang ngha ni a pushi yang a Israila. Ningo te kwa agh, Asa pahna muri kwa a yeh akara le.¹⁸Zuni a leh Kulli gipahna ma gerenteng le tehri ni gipahna mami ma gerenteng, azurfa ni zinariya ni agi tumo. ¹⁹Luwa nyha wa uwo agh ha abogho woro mwoh pur lum pur tongno le nongmurung le Asa.

Chapter 16

¹A yeh bogho ma woro mwoh pur lum pure topur mwoh le nongmurung le Asa agh, Baasha, murung Israila, pag giri ni mohno ri Judah le ɓag Ramah, nina agh ate ni ih ɗag ɓung ki ɗagha ko ingna a njeh le Asa, murung le Judah.²Le Asa pushi zinariya ni azurfa ni a kangna tigha agiri a leh Yahweh ya le ni ma leh murung, le tutti bin Ben- Hadad murung Aram, ɓeni ɗigha a Damaska. Nah, ³"Le ih vi oggrung ɗigha ntiring meng ni weh, ninga mama ngha nghang a ntiring tehrang ni tehro agh. Shina, ntahshina a bino azurfa ni zinariya. Ɓun ogrung lo ni Baasha, murung le Judah, nina agh ate ih ka ɗag nghang."⁴Ben-Hadad teshi kiri ri Murung Asa le tashibang ni amagula le aɓa luwa le a muri alah magula le Israila. A kenni Ijon, Dan, Abel Maim, ni alah magula le Naftali bin tigh agiri luwa. ⁵Le ɗigha ngha Baasha ogni ga agh, ɗag te ɓag Ramah le ɗag tumo le kasa. ⁶Le Asa murung nghe tol Judah kwa nini. A ponna atahli ni angung ni kwa Baasha ɓagni Ramah lah magula egh ya. Le murung Asa pagtumo ni agi pagtumo egh ɓag Geba ni Mizpah.⁷A kunbang nghe ya Hanani ɓa shinduna wora bin Asa, murung Judah, le nah ya, "Ate a tigna muru ri murung le Aram, le ni tig muru bin Yahweh Kulli lo agh, aɓa luwa le murung le Aram ɓangna a boh. ⁸Ih aɓa Kush ni aɓa Libiya nyha ni aɓa luwa dudug agh, ni anye-gwoh piri dudug ni aɓa kogpiri ya? Ngho te kwa agh, ate a tigna muru bin Yahweh, pahno lih luwa a muyang.⁹Ate njih Yahweh ngha ki shin ba kwa agh a ngunjah kwa, nina agh ate ih ɗum masso le a temuri aɓeni yahli yang kwa ngha a tigha ri ya. Keminiya a pagna gima nangna a tenana ni. Logni niɓeni wor agh, nga kum luwa." ¹⁰Le Asa pag yehlulla ri ɓa shindune; ɓughi bin kuro, ate ɓungshina ni yehlulla a muri tenana ni. A kunbang ni mwoh agh, Asa gangshina aɓayong ɓaɓa.¹¹Shina, agipagna le Asa, logha ri ma kunduna kena ri ma nzumo, shina, a nyonglina yang a giɓomteng le amurung le Judah ni Israila. ¹²A yeh bogho ma woro mwoh pur lum pure tonpur ihne le nongmurung le ya, Asa bolla ni bin konna a kushi, ko ke binkonna le ya mashihra ni, ni al angna a bin Yahweh ya, keminiya a bin aɓa pah iritenna.¹³Nina agh Asa wuh nongni akahyi, wuh a yeh bogho ma woro ɓahri puri muri mwoh le nongmurung le. ¹⁴A lingshine a nkilliya le, mama tummo ate kanangiri a lah magula le Dauda agh. A nongshi muri deshile ni a soɓih murun ki ɗum susunang ni ajah agi shih shisa ni aɓa yeri kpaɓ murun ma susunang gil agh. Le a gil ngih gishe ate gushi.

Chapter 17

¹Jehoshaphat muna Asa nongna murung a tuhkushi tehri. Jehoshaphat tengshina kanangiri a muri Israel. ²Tigna aɓa tahluwa a yeh alahmagula le judah kwa, ni tig ngure aɓa tahlwa a njeh Judah ni alahmagula le Ephraim, mama tehri Asa woro bol agh.³Yahweh ngha ni Jehoshaphat ate gingna a anjere ma kunduna le tehri David, ni al Baal agh. ⁴Nghoteya, tigna yahli ri Kulli le tehri, ni ginya a ri alagbang le, nyha nji ri agipagna le Israel agh.⁵Nina agh Yahweh tigna nongmurung a bih; Judah kwa zunih yi Jehoshaphat gusso. Kumna kumo ni gusso dudug. ⁶Pahna yahli a njere le Yahweh. Ɗeshiliya wanghina a bin gushi agillang ni angung Asherah a Judah.⁷A yeh bogho ma tahro le nongmurung le ya, tutti amagula le- Ben Hail, Obadiah, Zechariah, Nethanel, ni Micaiah, ih ɓi ah alliyi ɓayong giri a ah lahmagula le Judah, ⁸ni yang ngha aɓa Leviː Shemaiah, Nethaniah, Zebadiah, Asahel, Shemiramoth, Jehonathan, Adonijah, Tobijah, ni Tob-Adonijah; ni yang ngha amalah - Elishama ni Jehoram. ⁹Ah alliyi ɓayong giri a Judah, ate ah yangha ni giɓomteng le gigilla le Yahweh bih yang. Ah ginya antiri alah magula le Judah kwa ni alliyi giri a ntiri aɓayong.¹⁰Ngoɓong le Yahweh kpah muri aɗighamuribang le anjeh ni kangni Judah agh, nina agh ni ah pag luwa ni jehoshaphat agh. ¹¹Aɓa Philistine ɓaɓa zuni yi Jehoshaphat pahbung, ni silva ate gushi. Aɓa Arab osso zunani agiluwo, anjuh 7,700, ni ambul 7,700.¹²Jehoshaphat pilla ɗigni gullo dudug. Ɓagna alahmagula ma kangnina ni alahmagula ma tigha agiri a Judah, ¹³Pahna agitumo dudug a yeh alah magula le Judah, ni agara aɓa tahluwa- a Jerusalem.¹⁴Akoriyi yo ngha nghang a bangha a nji ri lulli leh atehyangː Logha Judah, amagula luwa le aworotongno lum; Adnah magula luwa, agara luwa ni nini ya 300,000; ¹⁵ki kpah tye ya Jehohanan magula luwa ngha ni abuna 280,000; ¹⁶kpah nghang tye ya Amasiah muna Zikri, ɓeni pahmuri ka pag yi Yahweh tumo agh; le nini ya agara luwa 200,000.¹⁷logha Benjamin aghːEliada gara ɓaluwa, le nini ya aɓeni ponna antah ni antongho agh 200,000; ¹⁸ki kpah nghang tye ya Jehozabad, le nini ya aɓeni gilla ri yang te luwa agh 180,000. ¹⁹Aɓeni ni pag yi murung tumo, sa ni aɓeni murung ttigha a ntiri alah magula ma kangnina a judah kwa agh.

Chapter 18

¹Niɓeniya Jehoshaphat ngha ni gi kumo magula ni gusso; kpaɓ muri ri Ahab a nji tig ɓwa a ɓaleh ih tig muna Ahab lah. ²A nzum abogho dudug agh, wora bin Ahab a Samariya. Ahab wolla anjuh ni andah dudug a temuri ni aɓayong ni nini ya. Ahab nuhna muri ih ɓi angni kehni luwa a Ramoth Gilead. ³Ahab murung le Israel nah yi Jehoshaphat, murung le Judah, "Aka kah ni meng a Ramoth Gilead?" Jehoshaphat pil yi, "Myang ni nga weh, le aɓayong lang ngha ah yangha ninga aɓayong lo. Sa kah ni weh a luwa."⁴Jehoshaphat nah yi murung le Israel, "Al agha le Yahweh a muri gi alla lo." ⁵Le murung Israel kpaɓa aɓa waɓkun tumo kwa binmona, worotongno ihne, le nah yi yang, "Ih ɓi shi kenna Ramoth Gilead ni luwa, ko oh o?" Ah nah, "Kehni luwa, ate Kulli ka peh a bih murung."⁶Keminiya Jehoshaphat nah, "Ih ɓa agkuntumo le Yahweh nyha nghang ɗeshili a ba agh, ɓeni sa ihli gi waɓna agh?" ⁷Murung le Israel nah yi Jehoshaphat, "Ɓwa ngha nghang uwo mwoh ɓeni sa ihli gi waɓna le Yahweh ya, Micaiah muna Imlah, keminiya nshiɓine ate ih nyha pa ih waɓkuntumo maɓonna a rang ngha, keminiya kunbang ni kwa agh gimashihra." Jehoshaphat nah, "Ke ih ɓi murung waɓ ga agh." ⁸Le murung Israel gor ɓa pagtumo le nah, "Kahra a zuni Micaiah muna Imlah."⁹Niɓeniya Ahab murung le Israel ni Jehoshaphat murung le Judah ngha ɗigha muri ngungmurung murung, mella adagrah murung leyang, a tangsa a kunjere ingna a Samaria, ni aɓa waɓkutumo ki waɓkuntumo a dum yang. ¹⁰Zedekiah muna Kenaanah gil yi muri njeme ma ndolong le nah, "Yahweh waɓna gaː Ni aga ni aka piriyi ni aɓa Aram ha sete a wol nluo yang kwa." ¹¹Aɓa agkuntumo egh waɓna kuntumo mwoh ki nah, "Kehni luwa Ramoth Gilead le a lih, ate yahweh wara peh a bih murung ."¹²Ɓa kuntumo ye ni wora gor Micaiah agh nah yi, "Shina, atenana le aɓa agkuntumo ngha mwoh a pah dumposhina bi murung. Ih ɓi tenana lo wor mwoh ni mami yang, ni waɓteng ma dumposhina." ¹³Micaiah pilla, "Ni ɗigna le Yahweh kwa, ga Kulli waɓah ini nga waɓah." ¹⁴Ngha zuni bin murung ngha, murung nah yi, "Micaiah, ih ɓi shi kenna Ramoth Gilead ni luwa, ko oh o?" Micaiah pil yi, "Kehni luwa le a lihǃ Ate aka lih luwa magula."¹⁵Le murung nah yi, "Kusung shyang ni nga alla ih ɓi a kaniyi nghang giri ni a wo waɓang guɓung ngha keminiya njiteng ni lulli yahweh?" ¹⁶Nina agh Micaiah nah, "Nshinna Israel kwa meshiya muri ankonno, ninga anjuh ni nyha ni lelgiri ya agh, le Yahweh nah, 'Amama agh ah nyha ni lelgiri ya. Ih ɓi ɓeni kwa agh ih wora leh a ololo."¹⁷Nina agh murung le Israel nah yi Jehoshaphat, "Ni nwaɓoh ih ni ih waɓkuntumo maɓonna a murang, keminiya se tehgula agh?" ¹⁸Le Micaiah nah, "Ngha nina agh ɓeni kwa a ntiri yong ngha ih ɓi og tenana le Yahwehː Nshina Yahweh ɗigha muri ngungmurung-murung le, ni aɓa luwa ma ɓakuli ngha ki tangha bih malih ni ma kahtang.¹⁹Yahweh nah, "Yang ka sor Ahab, murung le Israel, nina agh ate ih ka woro le ih wuh a Ramoth Gilead?" Mwoh nah mama ni mamona nah mamo wo.²⁰Le bongho pura dum ni tangha dum Yahweh le nah, 'Nga sorri.' Yahweh ihli ih ni yellang?' ²¹Bonghe pilla, 'Nga woro le nga pil bongho ma yiri a kun aɓa agkuntumo le kwa.' Yahweh pily yi, 'Aka sorri ni nuh muri. Woro le a pag nina.²²Niɓeniya shina, Yahweh tigna bongho ma yiri a kun aɓa agkuntumo lo, le Yahweh waɓna tehgulla a muro."²³Le Zedekiah muna Kenaanah, logho wol Micaiah a kiri le nah, "Njere ma yeni Bongho le Yahweh bollo ɗag nang ke waɓtenana ro?" ²⁴Micaiah nah, "Nshina, nga yere a karawo, ngha mɓangha n'ingna a kangna ntiri ate vullo agh."²⁵Murung le Israel nah yi ɓaɓa le adenglah le, "Digna nga bol Micaiah ni tolli kehni Amon, magula bol lah magule, ni bin Joash, munang. ²⁶Nga nah yi , 'Murung nahː Ntig ɓeni a kurro ni pih brodi ni muru fittong, sete nyere kukotro.'" ²⁷Le Micaiah nah, "Ngha a nyere kukotro agh, le Yahweh ni waɓtenana a rang ngha." le ɓuhri nah, "Nteshikiri yong ri ga, a yong aɓayong kwa."²⁸Nina agh Ahab, murung le Israel, ni Jehoshaphat, murung Judah wora luwa ni Ramoth Gilead. ²⁹Murung le Israel nah yi Jehoshaphat, "Nga songri muri kanangirang ni woro kun luwa, keminiya mel dagrah murung lo." Nina agh ate murung le Israel ka songri muri ni woro a kunluwa. ³⁰Niɓeniya murung le Aram wara tigha amagula luwa le anyeh- gwoh piri, ki nah, "Ke ih ɓi nwolrung ni makyena ko magula agh, keminiya ni murung le Israel mwoh."³¹Gire pag giri ngha amagula le aɓa nyeh gwoh piri shinni Jehoshaphat agh ah nah, "Murung le Israel ni ga." Ah nyere a wolnlue, keminiya Jehoshaphat mag jollo, le Yahweh angni ne. Kulli pil yang a woro. ³²Gire pag giri ih ngha amagula le aɓa nyeh gwoh piri shinni ih murung le Israel ni ya agh, a ɗag te piri.³³Keminiya ɓwa ngha nontah le, ni tah murung le Israel a ntiring le adoggho gibura le. Le Ahab nah yi ɓa kog nyeh- gwoh piri le, "Pilla le a tollang a pussang a kun luwa, ate a tigna nghang pinye mashihra." ³⁴Luwa ye tenna kare, le a enghina murung le Israel a nyeh gwoh piri le ki shin aɓa Aram ha kapolla. A kunbang ni kara ki ingni ni ya, wuh.

Chapter 19

¹Jehoshaphat murung le Judah nyera leh a Jerusalem kukotro. ²Le Jehu muna Hanani, ɓa shinduna, puro ki lungri ni mo le nah yi Murung Jehoshaphat, "Aka ɗigha angni aɓayong mashira le? Aka woro agnji aɓeni ki shiɓi Yahweh ya? Ate gipagnani ni, yehlulla le Yahweh ka suhlo a muro. ³Ningoh te ya, agi maɓonna ngha nghang a kuma ro, nina agh a pushina angung Asherah a njeh ye, ni tig yahlo ri al Kulli."⁴Jehoshaphat ɗigha a Jerusalem; ye wor ɗeshili abin aɓa Beersheba zu a dinglih lah le Ephraim ni nyeshiyang a bin Yahweh, Kulli le atehyang. ⁵Tigna aɓa waɓnjuoh a njeh alah magula Judah, lah magula ni lahmagula.⁶Nayi aɓa waɓzo indenshi ga nga paka agh, ate ɓwani nga waɓɓi nzowa, Yahweh ni; yangha abinno akunbani a waɓninzowa. ⁷Ngho a le, iɓi ngoɓong le Yahweh iɓi ɗgha ari yong. Ih ɓi nlel muyong ngha nga waɓnjuo agh, ate gimashihra nyha ari Yahweh Kulli lesung, ko agnjiung nyha ko ag pahbung ngha."⁸Ɓuhro muri ya, Yehoshafat tolla aɓa Lawi ɓaɓa ni amalah tigha a Urushelima, le aɓaɓa le amagula le aɓa lah le Israila, ate pagtumo tuhnjuo le Yahweh, ni a tekushi mohno. A ɗigha a Urushelima. ⁹Lag yang, ki nah, "Ɗigna nga gushi Yahweh ni ngoɓong, ni njiteng, ni yahli yong kwa.¹⁰Kunbang ni kwa mohno puri bin amuna tehyong aɓeni ɗigha alah magula agh zuni bin yong ngha, ko ngha a muri soɓnkilla, a muri gigilla ni lagbang ko gibilla, ɗigna nga lagyang, nina agh ke a ɗigni tengshihra a dum Yahweh, ko yehlulla ih zu a nji bin yong ni nji bin amuna ngih yong. Ngha mpag ga agh, ni nga ɗig ni tengshira agh.¹¹Shina, Amariyah murung malah ngha muyong a yeh atenana le Yahweh kwa. Zebadiyah muna Ishmail, magula le ɓaleh Judah, ini a muri aga kwa kon murung ngha. Ɗeshiliya, aɓa Lawi ni pagha aɓa paghi yong tumo. Ntengshi ri yong ni bil agi waɓna, le ih Yahweh ih ɓi bil li aɓayong ma ɓonna."

Chapter 20

¹Gire pagha a nzum ga, ih aɓa Mowab ni Ammon, ni aɓaɓa le aɓa Meyun zu a muri Jehoshafat ni luwa. ²Le aɓaɓa ni zu agh waɓih Jehoshafat, ki nah, "Ngih gogho buno ni pura nzum Nluo Sallang magula, ni Edom agh ngha ki zu wo ni luwa. Shina, a yangha a Hazezon Tamar," mama a, En Gedi.³Ngoɓong bol Jehoshaphat le tig muri ih ka jim Yahweh. Waɓa a njeh Judah kwa a gonno. ⁴Judah kpaɓa bin mona te jim Yahweh; a pura alah magula le Judah kwa a zu ate a jim Yahweh.⁵Jehoshaphat tangha a kpaɓa le Judah ni Urushelima, a leh Yahweh, a dum ɓalah mapiyo. ⁶Nah, "Yahweh, Kulli le akahsung, awo ni Kulli ni a kuli ya? Awo ni murung muri aɗighamuribang le anjeh ya? Gulo ni masso ngha a boh, nina agh ɓwa nyha gan tangha dumo agh. ⁷Kulli lesung, ni a piriyi aɓa ɗigna a njehni a dum aɓayong lo Israila, le a peh ha ke kene bin aminkah Ibrahim agh?⁸A ɗigna a yeh le a ɓagnoh bin ma gerenteng a yeh ate lullo, ki nah, ⁹'Ngha gimashihra zu a musung- garabwoh, tuhnjuo, binkonna, ko yahlo- sa tangha a dum lah ni, ni a dumo (ate lullo ngha a lah ni), le sa ɓua wo a gana lesung, le aka ogsung le a ashi sung ngha.'¹⁰Shina niɓeni, aɓa Ammon ngha, Mowab, ni Nkonno Seyir mama ni a ɗag Israila ingna ngha a puri njeh Masar agh; nina agh, Israila pilla ɗag yang le ni wol yang ngha. ¹¹Shin pagha ni a nwahni sung ngha; a yangha a zu a piriyi sung a njeh lo ni a pahsung gibere ya.¹²Kulli lesung, ni awo waɓi yang njuo agh? Ate shi nyha ni gulo ni sa tangni ni aɓa luwa magula ni ki zu a musung ni ya. Ni shi yeri ga sa pag ga, keminiya njih sung ngha a ro." ¹³Judah kwa tangha a dum Yahweh, ni ama kyenina, amenah, ni amunah.¹⁴Le a ntiring kpaɓa agh bongho le Yahweh suhlo a muri Jahaziyel, muna Zechariya, muna Beniyah, muna Jeiyel, Muna Mattaniyah, ɓa Lawi ni minkah Asaph. ¹⁵Jahaziyel nah, "Nteshi kiri yong, Judah kwa ni aɓa ɗigna a Urushelima, ni Murung Jehoshafat. Ga ni Yahweh ki waɓih yong, 'Ke nɓang ngoɓong; ke ih ɓi ngiri yong wuh ate gogho le ɓa luwa ni ya, ate luwa egh ya mami yong ni ya keminiya mami Kulli.¹⁶Ɗigna nga pur luwa a muyang kaberi. Nshina, a yangha a zu a nji njinjere ɓa njonglong le Ziz. Nga kum yang a malla le ɓa njonglong nghe, kedebang ɓalusung le Jeruyel. ¹⁷Ni nga wolrung a luwa ni ya. Ntangha bin tangha leyong, ntang shik, le nga shin assa le Yahweh muyong, Judah ni Urushelima. Ke ih ɓi nɓang ngoɓong ko ngiri yong wuh agh. Mpur yi yang kaberi, ate Yahweh ngha bi yong.'"¹⁸Jehoshafat gungha njahli muri ni kundumi a njahli. Judah kwa ni aɓa ɗigna Urushelima gungha njahli a dum Yahweh , gushi. ¹⁹Aɓa Lawi, aɓeni aminkah Kohatiya ni aɓa Kora, logho tangha ɓongshi Yahweh, Kulli le Israila, ni gih yong ɓororo.²⁰Niberiya a logho le a woro a ɓalusung le Tekowa. Ngha a wori ya, Jehoshafat tangha le nah, "Nteshi kiri yong rang, Judah, ni aɓa ɗigna a Urushelima! Ntig yahli yong bin Yahweh Kulli leyong, le nga kum angna. Ntig yahli yong aɓa agkuntumo le, le nga gani." ²¹Nzumo ni nahni teng ri aɓayong ngha, tariyi aɓeni ka tuhyi Yahweh ngyah ni ɓongshi ate agi magula maɓonna le ngha a yang ngha a a dum aɓa tahluwa ye ya,- ki nah, "Mpag makampa bin Yahweh, ate ogrung ma njiteng le ya ɗigna ha ke kene."²²Ngha a ingni ni a tuhngyah ni a ɓongso agh, Yahweh tigha abuna a lusung ih ɓi a nong aɓa Ammon, Mowab, ni Nkonno Seyir, aɓeni ki zu yi Judah agh. A ganna yang ni luwa. ²³Ate aɓa Ammon ni Mowab logna ka pag luwa ni aɓa ɗigna a Nkonno Seyir, ate a wol nluo yang kwa ni juhri yang. Ngha a malli ni aɓa ɗigha Nkonno Seyir ya, a yangha kwa a angna a ri wolla a ri yang.²⁴Ngha Judah zuni ba ki shin ɓalusung ngha, a shinbang ate aɓa luwa. Shina, a wuhna, a nongha njahli; mwoh nyha aɓ ɓa.²⁵Ngha Jehoshafat ni aɓayong le zuni a tol gi ponna a bin yang ngha, a zu kumo agiri dudug, agi mella, ni agi tumo maɓonna, mama a ponghih kanangiri yang ngha, uwor ga a gan tol agh. Tolla yang akara tahro a tolla agi ponna, ate dudug leyang ngha nghang. ²⁶A kara ma ihne ya a kpaɓa a ɓa njonglong le Berakah. A ɓongshi Yahweh a be, nina agh lulli be ih "Ɓa njonglong Berakah" ha zu ni kyari.²⁷Le a nyerre, ɓa Judah ni kwa agh ni Urushelima, le Jehoshafat agna duna, ka wor ɗeshili a Urushelima ni binmurubang, ate Yahweh tigna yang a pag binmurubang muri aɓa shiɓi muyang. ²⁸A zu a Urushelima ni a ɓa leh Yahweh ni amolo ni ngwangtah ni anjeme gula.²⁹Ngoɓong le Yahweh ngha a muri aɗighamuribang le njeh ye ngha a ogni ih Yahweh pagna luwa ni aɓa shiɓi muri Israila agh. ³⁰Nina agh bang polo a njeh le Jehoshafat, ate Kulli le pahne ololo kwa kangni.³¹Jehoshafat nongna murung muri Judah: Yangha ni bogho woromwoh pur lum pur tongno ngha ingni ni a nongmurung ngha, le nongna murung a Urushelima ma abogho woromwoh pur tongno. Lulli ngih ih Azubah, muna ma ngalang le Shilhi. ³²Gingna a njinjere le Asa, tehri; ni ken ngha ri yang ngha; pagna ga gimaɓonna ni ya a kundum Yahweh. ³³Ningo te kwa agh, ni a pqushiyi a bin gushi gillang ngha. Aɓayong ni pah yahli yang a bin Kulli le akahyang ngha.³⁴A temuri agi ma sa ni kon Jehoshafat agh, ma kunduna ni ma malla le, shina, a nyonglina yang a gipagna ɗura le Jehu muna Hanani, mama a nyonglo a giɓomteng le amurung le Israila agh.³⁵A nzum ga agh Jehoshafat, murung le Judah kpaɓmuri ni Ahaziyah, murung le Israila, ɓeni pagna gimashihra dudug agh. ³⁶Kpaɓmuri nini ate ɓagha agisassa muru ni ka kah a Tarshish agh. A ɓagna agisassa muru egh a Eziyon Geber. ³⁷Le Eliyazah muna Dodavahu le Maeshah, pahkuntumo le Kulli a muri Jehoshafat; nah, "Ate a kpaɓna muro ni Ahaziyah, Yahweh ɓihyina atumo lo." Agisassa muru ye wangha nina agh ni a gan kena Tarshish agh.

Chapter 21

¹Jehoshafat wuh nongni akahyi le a lingshi ni yang a lah magula le Dauda; Jehoram, muni, ɗig murung a tuhkushi. ²Jehoram ngha ni amuna tehrung, amuna Jehoshafat: Azariyah, Jehiyal, Zechariya, Azariyahu, Mikail, ni Shepatiyah. Aɓeni kwa ni ya amuna buna le Jehoshafat, murung le Israila ni. ³Tehyang pahne yang agipahna dudug ma azurfa, zinariyah, ni agi ɓaɓa maɓonna, ɓeshiliya kangnina alah magula a Judah, keminiya pah njeh egh a bin Jehoram.⁴Niɓeniya ngha Jehoram logni muri njeh le tehri ya le tigna a tenne ini murung ngha, wol nluo amuna ngih kwa ni garabwoh, ɗeshili ni anshile amagula le Israila shisa. ⁵Jehoram ngha ni bogho woromwoh pure lum pur ɓahri ngha ingni ni a nongmurung ngha, nongna murung bogho tonpur tahro a Urushelima.⁶Gingna a anjinjere le amurung le Israila, ninga mama ɓaleh Ahab ki pag ga, ate mahmi ngha nghang muna ma ngalang le Ahab, le pagna gimashihra a kundum Yahweh. ⁷Ngho te kwa agh, Yahweh ni tollo ih ka juhri ɓaleh Dauda agh, ate ogrung ni woro tigha ni Dauda agh; wara ogri ih a kunbang ni kwa agh ih pah poshibang a bini ni aminkah yi.⁸A yeh akara le Jehoram agh, Edom tolmuri ri bollo le Judah, le tig murung a muyang kanangiri yang. ⁹Le Jehoram ɗuro ni amagula le ɓa luwa ni anyegwoh piri le kwa. Ni duh ni logni le pag luwa ni aɓa Edom aɓeni kangni ini ni amagula nyegwoh piri. ¹⁰Nina agh ɗigna a tolmurung ri bollo le Judah ha zuni ni kyari. Libnah ɗeshiliya a kunbang ni mwoh agh osso tolmuri ri bollo le, ate Jehoram ɗagna Yahweh, Kulli le akahyang.¹¹A ɓuhro agh, Jehoram ɓagna a bin gushi agillang ɗesgili a yeh ankonno le Judah le tigha aɓa ɗigna Urushelima ɗig ninga aɓa pag njah, le billa ni Judah ɓoshi.¹²Kuntumo nyonglina pura bin ɓa agkuntumo Elijah zu a bin Jehoram, ki nah, "Ga ni Yahweh waɓah, Kulli le Dauda, kah wo, nah: Ate ni a gingna a njinjere le Jehoshafat, tehro, ko a njinjere Asa, murung le Judah- agh, ¹³keminiya a gingna a anjinjere le amurung le Israila, le a tigna Judah ni aɓa ɗigna Urushelima pag giri ninga ɓa pag njah, ninga mama ɓaleh Ahab pag ga- le ɗeshiliya ate a wolla nluo amuna tehro a leh tehro, abuna aɓeni uwaro agh kanangiro agh- ¹⁴shina,Yahweh ka wol nluo aɓwalo, amuno, amahmo, le agikunna lo kwa agh ni nyima ma tenna. ¹⁵Weh kanangiro agh ka kum binkonna mashihra ni konno a bummo, ha konno egh ka tig bummo ka puro, le gire ka pagha teɓi teɓi kara nzum kara."¹⁶Yahweh logshi bongho le aɓa Filistiya ni mami aɓa Arabiya a muri Jehoram aɓeni ngha kahri aɓa Kush agh. ¹⁷A keni Judah luwa, a ingnih, le a ponna agikunna ni a kumo a leh murung ngha a wori. Ɗeshiliya a ponna amuni ni amahmi a wori. Muna mwoh nyha a ɗaghi ya se Jehoyahaz, muni ma kyena kwa.¹⁸A nzum aga kwa ni ya, Yahweh nyimmi a bumme ni njipinye ni nyha ki ɓil ya agh. ¹⁹Gire pagha a pyere le kunbang ngha, a malla le bogho ma ɓahri ya, le abumme puro soɓko ate binkonna, le wuh a ri konno mashihra. Aɓwale ni fug gishe ate ɓongshi ya ninga mama a paghi akahyi ya. ²⁰Ingnina a nongmurung ngha yang ngha ni bogho woromwoh pur lumpur ɓahri; nongna murung a Urushelima ma bogho tonpur tahro, le ngha wuhni ya ɓwa nyha ɓuah nlue ya. A lingshi a lah magula le Dauda, keminiya nyha a nkiliya le amurung ngha.

Chapter 22

¹Ke Aɓeni nongha a Jerusalem tigna Ahaziah, muna Jehoram ma kyena, murung a tuhkushi, ate aɓa iɓgiri ni zu ni aɓa Arabiya a bin ɗamma agh wolla nluo amuna buna magula. Nina agh Ahaziyah muna Jehoram, murung Judah, ɗigna murung. ²Ahaziyah ngha ni bogho woromwoh pur ɓahri ngha ingni ni a nongmurung ngha; nongna murung ma bogho mwoh a Jerusalem. Lulli ngih ih Athaliyah; ini muna ma ngalang le Omri. ³Billa a njinjere le ɓaleh Ahab ɗeshili ate ngih ya ɓa pih gi waɓna ni a ri pag agimashihra.⁴Ahaziyah pagna ga mashihra ni ya a kundum Yahweh, ninga mama ɓaleh Ahab ki pag ga, ate a yangni a pag aɓa pih gi waɓna a nzum nluo le tehri, kena a juhro le. ⁵Ɗeshili billa gi waɓna leyang; wor ni muna Joram muna Ahab, murung le Israila, a wol rung ni Hazayel, murung le Aram, a Ramoth Gileyad. Aɓa Aram tigne Joram pinye.⁶Joram nyera a Jezreel ate a ɓishi njipinye ni a tighi a Ramah agh, ngha wol ni rung ri Hazayel, murung Aram. Nina agh Ahaziyah muna Jehoram, murung Judah, woro a Jezreel ate shin Joram muna Ahab, ate a tigne Joram pinye.⁷Niɓeniya juhro le Ahaziyah agh Kulli zuna ni a nji bin kene le Ahaziyah a bin Joram. Ngha billi bang ngha, a wor ni Joram a keni luwa muri Jehu muna Nimshi, ɓeni Yahweh wara dangla te juhri ɓaleh Ahab agh. ⁸Gire pagha, ngha Jehu ki pagni tumo tuhnjuo le Kulli a muri ɓaleh Ahab agh, le kum amagula le Judah ni amuna muna ngih Ahaziyah ki paghi Ahaziyah tumo. Jehu wol nluo yang.⁹Jehu shinbang te Ahaziyah; a bolli ih vulo a Samariya, a zu nimo bin Jehu, le a wol nlue. Le a lingshi, ate a nahna, "Ini muna Jehoshafat, ɓeni al Yahweh ni kunyahli kwa agh." Nina agh ɓaleh Ahaziyah nyha ni gulo ma nongmurung a njeh ya.¹⁰Niɓeniya ngha Athaliyah, ngih Ahaziyah, shinni ih muni wuhna agh, logho le wol nluo amuna murung ni a ɓaleh Judah agh. ¹¹Keminiya Jehosheba, muna ma ngalang le murung, songro tol Joyash muna Ahaziyah a ntiri amuna murung aɓeni aka wol nluo yang ngha. Tighi ni ɓa yuhli a kangnantullo. Nina agh Jehosheba, muna ma ngalang le Jehoram, maleh Jehoiyadah malah (ate ini mingali Ahaziyah), songri ri Athaliyah, nina agh Athaliyah ni wol nlue ya. ¹²Yangha ni yang, a songri a leh Kulli ma abogho topurmwoh, ngha Athaliyah nongni murung a muri njeh ya.

Chapter 23

¹A yeh bogho ma tonɓahri ya, Jehoiyada ɗumna masso le ingna a ogrung ni amagula luwa le aworo tongno, Azariyah muna Jeroham, Ishmail muna Jehohanan, Azariyah muna Obed, Maaseiyah muna Adaiyah, ni Elishafat muna Zikri. ²A woro a gangla a Judah le a kpaɓa aɓa Lawi ni kwa a njeh Judah agh, kpaɓni ɗeshili ni amuri aɓalah le israila, le a zu a Urushelima. ³Kpaɓa le aɓayong kwa ingna a ogrung ni murung a leh Kulli. Jehoiyadah nah yi yang, "Nshina, muna murung ka nongmurung, ninga mama Yahweh waɓah a muri aminkah Dauda agh.⁴Ga ni pag ga ɗigha nga pag ga: Ih mwoh le tahro le yong amalah ni aɓa Lawi aɓeni zu a pag tumo a kara Usulo agh ka ɗigha aɓa lelkunjere. ⁵Atahro maɓi ka pagtumo a leh murung, le atahro mamona agh ka ɗigha a Kunjere ma Tinne. Aɓayong kwa ka pagha a ɓaleh Yahweh.⁶Ke ih ɓi nɗag ɓwa ih ɓi ingna a leh yahweh, se ate amalah ni aɓa Lawi ni ki pagtumo agh. A gan ingna ate a tigna yang sa. Keminiya anshile aɓayong kwa agh ka bil alagbang le Yahweh. ⁷Ɗigna aɓa Lawi ka kangni murung a nji ba kwa agh, ɓabura ni kwa agh ni gibura a bih. Ɓeni kwa zu a lah agh, ih vi a wol nlue. Nɗig ni murung ngha ingna a yeh ni ngha pur agh."⁸Nina agh aɓa Lawi ni Judah kwa pagtumo a njinjere ni kwa agh pagha ni Jehoiyadah malah lagni ya. Ɓeni kwa agh tolla abuna le, aɓeni ka zu ate pagtumo kara Usulo agh, ni aɓeni ka ɗag bin tumo a kara Usulo agh, ate Jehoiyadah malah ni mag yi angure leyang bung ngha. ⁹Le Jehoiyadah malah zunih amagula luwa akunwoh ni antongho magula ni a makyenna ni pag mami Murung Dauda ni a leh Kulli ya.¹⁰Jehoiyadah tigha aɓa kurrung kwa, ɓabura ni kwa agh ni gibura le a bih, logha nji ma lih le bin ɓangKulli, logho a nji deshile ɗahra ni bin ɓangKulli, a kangni murung. ¹¹Le a pushi muna murung, a vulyi jenghe muri, le a pih ogrung gibilla. Le a tihi murung, le Jehoiyadah ni amuni dangli. Le a nah, "Ih murung ɗig njah."¹²Ngha Athaliyah ogni jollo le aɓayong ki ɓang mere ni ɓongshi murung ngha, zu a bin aɓayongni a leh Yahweh ya, ¹³le shinbang, le shina, murung ngha ɗigha nji ri gbingrah a bin ingna, le amagula luwa ni aɓa tong njemegula ngha kahri murung. Aɓayong ni kwa a njeh egh ya ngha ki pag binmurubang ni tong njemegula, le aɓa tuhngyah ngha wolla agi ngwang le agduna ki tuhngyah ɓongshibang. Le Athaliyah sahniyi dagrah le magjollo, "Magnjeh! Magnjeh!"¹⁴Le Jehoiyadah malah pussa amagula le aworotongno aɓeni a muri aɓa luwa agh le nah yi yang, "Mpushi a ntiring aɓayong; ɓeni kwa kuratye ya, ih ɓi a wol nlue ni garabwoh." Ate malah nah na, "Ke ih ɓi nwol nlue a leh Yahweh ya." ¹⁵Nina agh a bolli ngha ih wori a bin ingna ma Kunjere le Apiri leh murung ngha, le a wol nlue.¹⁶Le Jehoiyadah tig ogrung a ntiri kanangiri, aɓayong kwa, ni murung, ih aka ɗig aɓayong le Yahweh. ¹⁷Nina agh aɓayong wor kwa a leh Baal le wanghih njahli. A yanghih adeshile ɗahra le Baal ni aminlimi ɓururu, ni wol nluo Mattan, malah le Baal, a dum adeshile ɗahra wo.¹⁸Jehoiyadah tolla aɓa pagtumo ate leh Yahweh a nji bih amalah, aɓeni aɓa Lawi ni ya, amama Dauda woro tigha a leh Yahweh, ih ɓi a pah ɗahra pingsa bin Yahweh ya, ninga mama a nyonglini a gigilla le Musa agh, kpaɓni binmurubang ni tuhngyah, ninga pagha ni Dauda ɗum ma. ¹⁹Jehoiyadah tigha aɓa lelbang a akunjere le leh Yahweh, nina agh ate ngha ɓwa nyha gerenteng ngha ni ih ingni ya.²⁰Jehoiyadah tolla amagula luwa le aworotongno nini, aɓa gushina, amagula le aɓayong, ni aɓayong ni kwa njeh egh ya. Suhli murung pushi a leh Yahweh; aɓayong puro billa nji Kunjere ma Bikuli kenna leh murung le tighi murung a muri ngungmurung murung le njeh egh. ²¹Nina agh aɓayong ni njeh egh ya pag binmurubang, le lah magula egh pollo. A temuri Athaliya te ya, a wolla nlue ni garabwoh le.

Chapter 24

¹Joyash ngha ni bogho tonpur ɓahri nghha ingni ni a nongmurung ngha; le nongna murung abogho woro ɓ ɓahri a Urushelima. Lulli ngih ih Zibiyah, ma Beyersheba. ²Joyash pagna gima ɓonna a kundum Yahweh a yeh akara le Jehoiyadah, malah. ³Jehoiyadah tol yi amenah ɓahri, le ɗig teh amuna buna ni amuna ngalang.⁴Gire zu a nzum ga, ih Joyash tolla ye ɓag leh Yahweh. ⁵Kpaɓa binmona amalah ni a Lawi, le nah yi yang, “Nworo a bogho ni kwa a yeh alah magula le Judah le mkpaɓa a Israila kwa bollo ate ye ɓag leh Kulli leyong. Nyerini n’ntolla tinne niɓeni.” Aɓa Lawi ni pag guɓung ni kunduna agh.⁶Nina agh murung gor Jehoiyadah malah magula le nah yi, “Pallang ni a alla aɓa Lawi ih ɓi a zuni daggah ni pura Judah ni Urushelima ni a tigha a nji bin Musa guro le Yahweh ni nji bin kpaɓa le Israila ate gungri le ogrung gibilla agh.” ⁷Ate amuna Athaliyah, ɓamah mashihra wo, wanghina leh Kulli le pahna agi ma gerenteng le leh Yahweh a bin Baal.⁸Nina agh murung lagha, le a gil doroshi a tigha a bin ingna a leh Yahweh. ⁹Le a waɓa a Judah kwa ni Urushelima, ate aɓayong ih zunih Yahweh a daggah ni Musa guro le Kulli tigha muri Israila a ɓalusung ngha. ¹⁰Amagula kwa ni aɓayong kwa pag binmurubang le zuni bollo soɓɓa a doroshi ha a ɗungshi a malla.¹¹Pagha ih kunbang ni kwa aɓa Lawi zuni ni doroshi ye ni bih yang a bin aɓa pagtumo le murung ngha, le kunbang ni kwa a shina bollo ngha nghang dudug a yeh ya, ɓa nyongli giri le murung ni aɓa paghi malah tumo ka zu, ka ponni kwa le ka nyenni bin ɗigna le. A pag ga kara nzum kara, a kpaɓni ngih bollo dudug. ¹²Murung ni Jehoidayah pah bollo egh a bin aɓeni ki pagtumo a leh Yahweh ya. Abunani tolla aɓa shertahli, ni aɓa gilgiri ni ngung a ye gill eh Yahweh, ɗeshili ni aɓeni ki pagtumo ndolong ni tagulla agh.¹³Nina agh aɓa pagtumo paghi, le tumo ye gilla ye wora duna a bih yang; Nina agh a gilla leh Kulli be ninga mama ni kunduna agh ni tenne le. ¹⁴Ngha a malli ya, a zuni nsile bollo bin murung ni Jehoiyadah. Bollo ni ya a pagna tumo ni ri gilliyi leh Yahweh, agi tumo mama a pagni tumo ni agipahna agh-aminpeshe ni agitumo ma zinariya ni azurfa. A pahna ɗahra pingsa a leh Yahweh teɓi teɓi a yeh akara le Jehoiyadah kwa.¹⁵Jehoiyadah yahgha ni ɗungso ni akara dudug le wuh; yang ngha ni bogho 130 ngha wuhni ya. ¹⁶A lingshi a lah magula le Dauda a ntiri amurung, ate pagna gimaɓona a Israila, bin Kulli, ni ɓaleh Kulli.¹⁷Niɓeniya a nzum nluo le Jehoiyadah agh, amagula le Judah zu le pah gusso bin murung. Murung teshi kiri ri yang. ¹⁸A pura a tele leh Yahweh, Kulli le akah yang, le a gushi akuli le Asherah ni agillang. Yehlulla le Kulli zu a muri Judah ni Urushelima ate tengshihra leyang. ¹⁹Ngho kwa agh tahshi yang bang ni aɓa agkuntumo ate nyenni yang a bini, Yahweh; aɓa agkuntumo waɓkun aɓayong, keminiya ni a teshi kiri yang ngha.²⁰Bongho le Kulli ngha ri Zachariya muna Jehoiyadah, malah; Zechariyah logho tangha a muri ɓayong le nah yi yang, “Kulli waɓna ga: pallang ke nga par alagbang le Yahweh, ate ni nga ɓuhri ya? Ke ngha nɗagna Yahweh ya, osso ɗagna yong.” ²¹Keminiya a kurkun a muri; a ri lagha le murung, a ɓughi ni atahli a ɓalah le leh Yahweh. ²²Joyash murung ni ye ɗengshini ɓor yahlung le Jehoiyadah, the Zechariya, pag yi ya, le nini agh wol nluo muna Jehoiyadah. Ngha Zechariya ki wuhni ya, nah, “Ih ɓi Yahweh shin ga le ih bol yong teɓi.”²³Gire pagha a malla le bogho ye ya, ih aɓa lura le Aram zuni luwa muri Joyash. A zu a Judah ni Urushelima; a wol nluo amagula le aɓayong kwa le a tashi gi ponna leyang a bin murung Damaskus. ²⁴Ko ke aɓa luwa le Aram zuna ni aɓa tahluwa fittong, Yahweh pahne yang lihluwa muri ngih aɓa tahluwa magula, ate Judah ɗagna Yahweh, Kulli le akahyang. A njinjere nini aɓa Aram zuni nit uh njuo a muri Joyash.²⁵A ri kunbang ni aɓa Aram wara wor agh, Joyash kumna pinye magula. Aguro le kanangiri yang kurku yang ate nkilla le amuna Jehoiyadah, malah. A wol nlue a muri ala; a lingshi a lah magula le Dauda, keminiya nyha a nkilliya le amurung ngha. ²⁶Aɓeni ni kurkun a muri: Zabad muna Shimeyat, mah Ammon; Jehozabad muna Shimrit, mah Mowab.²⁷Niɓeniya agipagna muri amuni, awaɓkun tumo le Kulli maɓonna ni a waɓa a muri ya, ni ye ɓag leh Kulli, shina, a nyonglina yang a gi waɓna a muri giɓomteng le amurung. Amaziyah muni ɗig murung a tuhkushi.

Chapter 25

¹Amaziah ngha ni bogho wura-mwoh purtongno ngha nonghi murung ngha; nong murung bogho wura-mwoh pure tombi-ine a Urushalima, luli agh Jehoddin ma Urushalima. ²Pagna gima bwagh a shina le Yahweh. Keminiya nya ni ye kwa agh.³Dingna ngha kumbang murungle digni yarata agh wol nluo aguro ni wol nluo tere, murung ngha. ⁴Keminiya ni woliyi nluo a munayang ngha, ningha mama a yanglo a gigilla agh, ngha a gibomteng le Musa agh ini Yahweh tigha a gibomteng le Musa agh ini Yahweh tigha na. "Ate aterun agh ka wol nluo yang atemuri amunayang agh, ni amuna te agh ka a wol nluoyang atemuri ateyang ngha. Keminiya beni kwa ka wo ate gimashira le."⁵Deshiya, Amaziah kpaba aba Yahuda abinmona, le a yongli yang a lah kawun leyang. Abih amagulina lua ma wur tongno lum-lum, ni amagulina lua ma, Awurtongno aba Yahuda ni ababiyaminu ni kwa. Banyang logha bogho wuramwoh wara bikuli le kuma abwagh 300,000 abuna ni piyeri kena alua agh, abeni logle pag tumo ni kuogh ni tongho agh. ⁶Tola agara abuna lua (100,000) wurtongno ngunye lum (lum-lum) Nin ngoshe a Israila amuri talents gi fugna wuro tongho.⁷Keminiya bwahle Kulli zuwa bini le wabi "Murung ka agha nworo ni aba lua le aba Israila agh, ate Yahweh nya na aba Israila agh- ko mwoh le aba Afraimu agh. ⁸Keminiya ko nworo le npag mabuna ni tenkurung alua, Kulli ka sobyong. Nje a dung abiyong balua, ate Kulli ngha ni diyamuribang ma agnibang ni diyamuribang ma sobang nje.⁹Amaziah wabi bwale Kulli "Keminiya magire sapagha amuri talent wurotongno ni npi abatalua le aba Israila agh?"Bwale Kulli agha na "Yahweh log le puwoh ga woriya duddu" (kukwoh). ¹⁰Le Amaziah koriya abathlua le aba Afraimu ni zuwa biniya; nyeshiyang lah deshi. Le yalula ganyang ari aba Yahuda, le a nyera lah ni yalula gbiring.¹¹Amaziah pagyong nona abaliye keni a nzonglong mwatolong; Beni gana abuna le aba seir wurtongno lum-lum. (Ngunyelum). ¹²Aba talua le aba Yahuda ye pona abwagh ninjung wurtongno (lum-lum) ngunye lum. A woriyang amuri borong bang le atuti a soba nje abiye le a buniyi kwa lulushi.¹³Keminiya abuna batalua ni Amaziah nyeshiya ih ka karatiye a lua agh agh kenghi alah magulina le ba Yahuda ni lua logha Samaria kena Beth Horon. A wol abwagh wur tongno lum taro le apona agha kuma a lua duduk.¹⁴Ke zuni nibeniya azun nyere le Amaziah abi woliyi nluo aba Edom agh, ini zuni na agilang le aba seir, zu tigyang ini ki pag gilang le guahg dunyang le loshiyang nlele (Dariyang). ¹⁵Le ye Yahweh gani ari Amaziah. Tashi bakuntumole abini, wabi "palang ke ayerari gilang le abwagh ni ni ashi abatele a buwoh agh?"¹⁶A yangha nghang bakutumo le Kulli ngha muri nateng ri le, murung wabi "shi tig no ba anni murung wateng?(Makushi murung) Tanghaje! atenmang ka awo?"Let ba agkuntumo leKulli tang jiye le na" Nyara ni Kulli tola ih ka walo ate a pagna ga na og lagbang nangha (Ate na teshikiro rongha).¹⁷Le Amaziah murung le abaYahuda nateng na amakushi le tashi abakuntumo ri Jehoash muna Jehoahaz muna Jehu murung Israila, ki wabi "zu shi lunro ni wai alua dung ni dung,"¹⁸Keminiya Yehoash murung Israila tashi abakuntumo a nyere abin Amaziah murung Yahuda, a wabi ngung juye ngha nghang a Lebanon tashi bakuntumo ri ngung Cedar a Lebanon, nayi pi munabuna lang muna mangalang lo ih pa mami; keminiya nyam balusung ngha nghang a Lebanon ginya zu pariyi juyeh nje. ¹⁹A nanah, shina nwolla aba Edom nje, le kunyalo loshi muro. Ngushi ro ate aganna kunbang, keminiya diyala atemang ke aka nonghi muro ganni le akpa kpani abaYahuda ni bino agh kwa le ? Ɓ ɓ Ɗ²⁰Keminiya Amaziah ni teshi kiriya, ate gipagna ninya logh agh bin Kulli, ate ih ka tig abaYahuda abi aba-Shibimuyang ate a ai ogrung ni agilang le aba-Edom. ²¹Le Yehoash, murung Israila zuni lua yangha ni murung Yahuda a lunri dum ariya a Beth Shemesh a nje Yahuda. ²²Aba-Israila soba abaYahuda ko le babura ni kwa agh bangha wora a gungri le²³Yehoash, murung Israila bol Amaziah muna Yedash muna Ahaziah murung Yahuda a Beth Shemesh. Zune a Urushalima nje logha kunjere Afraima zuwa kunjere bin gbina sabale kena bung wurtongno ine. ²⁴Pona agifuna mabangna ni maposhina ni aga kwa a kuma a liye Kulli agh ni Obed-Edom ni a gimabwagh ni aliye murung agh, ni aguro deshi le nyera Samariya.²⁵Amaziah muna Yeoash murung Yahuda pag bogho lum pur tongno njum wu le Yeoash muna Jehoash murung Israila. ²⁶A muri agipagna le Amaziah makunduna ni ma nzumo agh nshina, ni ayongli a gibonteng le amurung Yahuda ni Israila agh le ?²⁷Nibeniya ga logha kunbang ni Amaziah pilli dak kurate Kulli agh, duddu ni kpakuyang ki shibi muri a Urushalima. Bangha wara Lachish, keminiya a tashi abuna tiye a Lachish le a wol lueh abiye. ²⁸A nyeshi a muri apiri a linshi a kiliya la akayi a lamagula maYahuda.

Chapter 26

¹Aɓayong le Judah kwa tol Uzziyah, ɓeni ngha ni bogho lum pure topurmwoh, le tighi murung a tuhkushi tehri Amaziyah. ²Ini ih pag ɓeni ye ɓag Elath le nyenni Judah ni. A nzum goh agh wuh nongni akahyi. ³Uzziyah ngha ni bogho lum pure topurmwoh ngha ingni ni a nongmurung ngha. Nongna murung abogho woro ɓahri pur lum pur ɓahri a Urushelima. Lulli ngih ih Jekoliyah; pura a Urushelima.⁴Pagna ga gimaɓonna ni ya a kundum Yahweh, ninga mama tehri Amaziyah woro pag ga. ⁵Tigna muri ri al Kulli a yeh akara le Zechariyah, ɓeni aliyih ih ɓi gushi Kulli ya. Kunbang ni kwa tollo ri al Yahweh ya, Kulli tigne kum ɓuhro.⁶Uzziyah puro ke wolrung ni aɓa Filistiya.Wanghina njahli agarrung le lah magula Gath, Jabneh, ni Ashdod; ɓagna alah magula a Ashdod ni a ntiri aɓa Filistiya. ⁷Kulli angnine a muri aɓa Filistiya, a muri aɓa Arabiyah aɓieni ɗigha a Gurbaal agh, ni a muri aɓa Meyun. ⁸Aɓa Ammon pah gulo bin Uzziyah, le yere le meshihye, ha bin ingna Masar, ate yangha ih ɓuhri kum gulo.⁹Ɓuhro muri ya, Uzziya ɓagna agbingra a Urushelima a Kunjere Gbinna, a Kunjere Ɓa njonglong, le a ri gbinna le garrung, le kangni ya. ¹⁰Ɓagna agbingra tangha shinbang a ɓalusung ni tum atuhmuru dudug, ate mama yangha ni agiluwo dudug a ɓa njonglong ni aɓabang. Yang ngha aɓa ɗig ɗiya ni aɓa gililyi ɓabang njingung a dingli njeh egh ni aɓabang ma ɓishigiri, ate agna nji njahli.¹¹Ɓuhro muri ya, Uzziyah ngha ni abuna ɓa pag luwa aɓeni wora luwa a ngure ngure mama a kpaɓa ri gogho leyang ni Jeiyel ɓa nyongligiri, ni Maaseiyah, ɓa pagtumo, a ri ɗighamuribang le Hananiyah, mwoh a ntiri amagula luwa le murung bang ngha. ¹²Gogho le amagula kwa mami aɓalah aɓeni billi agaraluwa agh ngha 2,600. ¹³A bihyang ngha aɓa tahluwa ni 307,500 abuna ni pag luwa ni ngih gulo ate angni murung a muri aɓa shiɓi muri.¹⁴Uzziyah gil ri ate muyang- ate aɓa luwa kwa- antongho, ankwoh, anvulle koro, agiluwa mella rung, antah, ni atahli ate ɓugho. ¹⁵A Urushelima agh ɓagna agikogna ni abuna ɓa yeri gilgiri gilla ate tigha muri agbingrah ni a agbinna garrung ate tah amunih ni atahli. Te gulo meshiya ha anjeh ma saɓna kwa, ate a angni ne dudug, le ɗigna ni ngih gulo.¹⁶Keminiya ngha Uzziyah ɗigni ni gulo agh, yahli tighi a logshi murung ni tighi a ɓihya agh, pagna ga ih nyha ni njiteng ngha a ri Yahweh, Kulli le, ate mama ingni na a bin gushi Yahweh te pingshi gi susunang a muri deshile le gi susunang. ¹⁷Azariyah, malah, pirra tye, ni amalah le Yahweh woro ihne, abuna ɓa tengkurung. ¹⁸A kum Uzziyah murung nghe, le a nah yi, "Pingshi gi susunang bin Yahweh ya , mamo ni ya, keminiya amalah, aminkah Haruna, aɓeni a tigna yang ate pingshi gi susunang ngha. Puro a bin magerenteng, ate a nyha ni njiteng ngha le Yahweh Kulli ni ki gusso agh"¹⁹Le Uzziyah pag yehlulla. Yangha ih bol kinyeh a bih ate pingshi gi susunang. Ngha pagni yehlulla ri malah agh, irishihra pura kundumi a dum malah a leh Yahweh, kahri deshile pingshi gi susunang. ²⁰Azariyah malah magula ni anshile amalah shinih, le shina, ɗigna ɓa irishihra a kundumi. A piriyi a be noi kahra, nina agh, kahrina pura be, ate Yahweh wara wolli ni irishihra.²¹Uzziyah, murung nghe ya, ɓa irishihra ni ha kena ri nluo le, le kara ɗigha a lah ma sa ate ini ɓa irishihra, le a pushine a leh Yahweh. Jotham, muni, ini a muri ɓaleh murung le nongna murung muri aɓayong ni njeh egh ya.²²A temuri agi ma sa ni kon Uzziyah agh, logha ma kunduna kena ri malla le, ɓa agkuntumo Ishaya muna Amoz nyonglina yang. ²³Nina agh Uzziyah wuh nongni akahyi; le a lingshi ni akahyi a nkiliya ni mami amurung ni ya, ate a nah, "Ini ɓa irishihra." Jotham, muni, ɗig murung a tuhkushi .

Chapter 27

¹Jotham ngha bogho woromwoh pur tongno ngha ingni ni a nongmurung ngha; nongna murung bogho lum pure topurmwoh a Urushelima. Lulli ngih ih Jerushah; ini muna ma ngalang le Zadok. ²Le pagna ga gima ɓonna ni ya a kundum Yahweh, ninga mama tehri Uzziyah pag ga. Ni ingna a bin gushi Yahweh ya. Keminiya aɓayong ngha ki pag gi ɓihyi bang.³Ɓagna Kunjere ma Bikuli le leh Yahweh, le a muri garrung le Ophel agh ɓagne gulo. ⁴Ɓuhro muri ya ɓagna alah magula a dingli njeh Judah, le a ɓalusung ngha ɓagna alah kagnnina ni agbingrah.⁵Ɗeshiliya pagna luwa ni murung le aɓa Ammon le gan yang. A yeh bogho ni mwoh agh,aɓa Ammon pih talent le azurfa woro tongno, pyeshe kikaya woro tongno lum lum, barli woro tongno lum lum. Aɓa Ammon ye pahne a bogho ma ɓahri ni ma tahro.⁶Nina agh Jotham ɗigna ni gulo dudug ate tenna kurung a ginya le dum Yahweh Kulli le. ⁷A temuri agi ma sa ni kon Jotham agh, aluwa le kwa, ni anjinjere le. Shina, a nyonglina yang a giɓomteng le amurung Judah ni Israila.⁸Yang ngha ni bogho woromwoh pur tongno ngha ingni ni a nongmurung ngha; nongna murung bogho lum pure topurmwoh a Urushelima. ⁹Jotham wuh nongni akahyi, le a lingshi a lah magula le Dauda, Ahaz muni, nongmurung a tuhkushi.

Chapter 28

¹Ahaz ngha ni bogho worotongno ngha ingnini a nongmurung ngha, le nongna murung bogho lum pure topurmwoh a Urushelima. Ni pag ga maɓonna ni ya a dum Yahweh, ninga mama Dauda kahyi woro pag ga. ²Nina agh, ginya anjinjere le amurung le Israila; ɗeshiliya gilla minlim ma ndolong ate Baal.³Ɓuhro muri ya, logshina nlelle ma susunang a Njonglong le Ben Hinnom ni tigha amuni ih ɓi ah ɗur gishe, a nji ri agipagna le gillang le aɓayong ni tig Yahweh ke pushi yang a njeh leyang a dum aɓa Israel. ⁴Ɗahrina ni pingshi murun ma susunang bin agillang ni a muri adingli ni tinna ngung ni kwa agh.⁵Ngha nina agh Yahweh Kulli le Ahaz pahne a bih murung le Aram. Aɓa Aram ganna kunyang ni ponna aguro dudug a ntiri yang a wori, zuni yang a Damascus. Ɗeshiliya a pahna Ahaz a bih murung le Israel ɓeni gannakuni ri wolla aɓayong dudug. ⁶Ate Pekah muna Remaliah a kara mwoh wolla nluo aɓa tahluwa 120,000 a Judah, ɗeshiliya agara abuna, ate ah ɗagna Yahweh Kulli le akahyang.⁷Zikri, ɓeni pura Ephraim agh wolla nluo Maaseiah muna murung, Azrikam magula ɓaleh murung ni Elkanah, ɓeni ini kahri murung ngha. ⁸Aɓa tahluwa le Israel tolla aguro a ntiri aɓwa leyang, amenah, amuna, ni amuna ngalang 200,000. Ɗeshiliya a ponna agiponna dudug, mama ah ponno a nyenni a Samaria agh.⁹Keminiya ɓa agkuntumo le Yahweh ngha nghang, lulli ih Oded. Purro ih ka lungri ni aɓa tahluwa ni ki zu a Samaria ya agh. Nah yi yang, "Ate Yahweh, Kulli le akahyang, pagna yehlulla ri Judah, pahna yang a boh. Keminiya a wolla nluo yang a yehlulla ni kene ha a kuli ya. ¹⁰Le niɓeniya a yong aɓa Judah ni Jerusalem, ntolla nga pil yang aguro mangalang ni aguro mabuna. Keminiya a nyha ni tehgula le gimashihtra ni a paghi Yahweh Kulli lo agh? ¹¹Niɓeniya, teshikiro rangː Nyenni aguro, aɓeni a bolla ntiri amuna tehro, ate Yahweh ɗungshina ni yehlulla a muro."¹²Le amagula le aɓayong le Ephraim- Azariah muna Jehohanan, Berekiah muna Meshillemoth, Jehizkiah muna Shallum, ni Amasa muna Hadlai, tangha ki mohni ni aɓeni nyera luwa agh. ¹³Ah nah yi yang, "Ɗigna ni nga zuni guro ni yong ngha, ntolla ga ka zuni a musung gimashihra a muri Yahweh, ate ɓuhro a muri gimashihra lesung, ate agimashihra lesung gula, le yehlulla logna a muri Yahweh.¹⁴Nina agh aɓa kurrung luwa ɗagha aguri ni agiponna luwa a dum amagula ni kpaɓa kwa. ¹⁵Abuna ni a tig yang nji ri lulli yang ngha logho le ponna agure , ni mel yi aɓeni ni tehsalang a ntiri yang ni giponna agh dagrah. Ah mel yi yang dagrah ni ishiyang kuhra. Ah pahne yang gilihna a lih ni muru ih ɓi a nuh. Ah ɓishi yang murun ni tigha aɓeni ni tengkurung nghang ngha a muri ambuljeng. Ah tol yang a nyenni bin aɓa lahyang a Jerocho, (Lahmagula le ngung Kahn, ini a gori.) Le ah nyera Samaria.¹⁶A kunbang ngho agh Murung Ahaz tahshi aɓa kuntumo bin murung le Assyria ate jimmi ih angni. ¹⁷Ɗeshiliya aɓa Edom zuna ni luwa le ponbang wori guro. ¹⁸Aɓa Philistine ɗeshiliya ingni na a lahmagula le anjonglong ni amami Negev le Judah. Ah tolla Beth Shemesh, Aijalon, Gederoth, Soko ni aminlah le, Timnah ni aminlah le, ɗeshiliya Gimzo ni aminlah le. Ah woro a ke ɗigha a be.¹⁹Ate Yahweh suhlina Judah njeh a temuri Ahaz, murung le Israel; ate pagna gimashihra a Judah ni ɗum shingri njiteng a bin Yahweh. ²⁰Tiglath- Pileser, murung le Assyria zuna bini le gangshi a tuhkushi tengshih ri. ²¹Ate Ahaz ponna gi leh Yahweh ni leh murung ni amagula, ate pah agi ma engnjiung bin murung le Assyria. Keminiya pag gire ni ɓuhri guɓung ngha.²²A murung Ahaz ni te ɗig ni pah njteng amuri Yahweh ar kunabng gani le ya. ²³Ate ih ɗahri yi akulli ma Damascus, akulli ni gankun ni ya. Ih nah, "Atema akulli le amurung Aram angni na yang, Nga ɗahru yang, ate ko aka angnang, " Keminiya a juhri ri ni aɓa-Israel kwa.²⁴Ahaz kpaɓɓa binmona agiɗigna ma a liye Kulli ya le kashi yang lulushi. Le gira akunkangna liye Yahweh le gilyi muri adeshile ah agbira ni kwa Jerusalem agh. ²⁵Ah alahmagulla ni kwa Judah logshi abin ma logna ate pinsa aɗahra te akulli maɓih. Pih Yahweh Yahlulla, Kulli le akah yi, tighi lushi yeh.²⁶Niɓeniya anshille agipagna , ni anjinjere le kwa, mamwoh kenna meshile, shinna, a nyongli na yang a yeh giɓomteng le amurung ma Judah ni Israel. ²⁷Ahaz nongha nzali ni akah yi, keminiya ni a zuni a nkiliya le amurung ma Israel agh. Hezekiah, munabuna le, ɗig murung a mburikushi.

Chapter 29

¹Hezekiah bol nongmurung yang ngha ni bogho wuramwoh-pur-tongno; nongmurung bogho wuramwoh-pur- mwoh a Jerusalem. Lulli ngih ih Abijah; ih ni munangallang le Zakariah. ²Pagna gimab?orna anjih Yahweh, ninga mama David teri woro pagha.³A bogho ma kundunna ma nongmurung le, a shienri ma kundunna, Hezekiah logshi akunjere liye Yahweh le giliyi yang. ⁴Le zuni amallah ni aɓa-Levi, le kpaɓɓa yang bin monana a ɓalah ni nji-eɓɓe ya. ⁵Nay yi yang, nteshikiri yong rang,nyong aɓa-Leviǃ Ih tig muryong sa, le ih tig liye Yahweh sa, Kulli le a kah yong, le ih pusa agimanangna agima gerebnteng.⁶Ate akah sung ni pahnjiteng ngha a ya pag gimashihra anjih Yahweh Kulli le sung; a ɗag yi, a pil njih yang ri bah yahweh ɗigha agh, le a pil njum yang ari. ⁷Ɗeshiliya a girkunjere ma mboroh le a lingshi agiche; ni aya pinshi gima sunsunang ko pah gipahna ,a pinshina abin ma gereneteng le Kulli le Israel.⁸Nina'agh le yahlula le Yahweh sulla amuri Judah ni Jerusalem, le tig yang a ɗig gi pah ngoɓɓong, ni gi ngoɓɓong, ni gi sangha, ninga mama ih shin ni njih yong agh. ⁹Ih ni pag yi ke a ter sung kpah njiri garabuwo, ni amunabuna le sung, amunangallang le sung, le amah sung a njeguro teɓi.¹⁰Niɓeniya nga a kunyahlang ihɓi tig ogrung ni Yahweh, Kulli le Israel, ate pih le yahlulla le ka pilla ka ɗag sung. ¹¹Amunabuna lang, ke pag gi ɓangha agh niɓeniya, ate Yahweh tarina yong ihɓi ntangha kundummi, te gushi, le ihka ɗigha nga pagtumo ni logshi nlelle¹²Le aɓa-Levi logho, Mahath munabuna le Amasai, ni Joel munabuna le Azariah, aɓa kohathites, le aɓa Merari, kish mmunabuna le Abdi, ni Azariah munabuna le Zimmah, ni Eden munabuna le Joah; ¹³ma aminkah yi Elizaphan, Shimri ni Jeuel; le ni aminkah yi Asaph, Zechariah ni Mattaniah; ¹⁴ma aminkah yi Heman, Jehuel ni Shimei; le ni aminkah yi Jeduthun, Shemaiah ni Uzziel.¹⁵A kpaɓaɓa amuna teryang, a tig mur yang sa, le awora aye, ninga mama murung lah agh, ih sowatye atennale Yahweh, te lag liye Yahweh. ¹⁶Ke amallah wora antiri ɓayeh liye Yahweh te lag yi; a pushi agah kwa a kuma abinɓangkulli Yahweh bariya a ɓalah le liye. Ke aɓa-Levi tollo ihka ponyang ha Ɓaɓoli Kidron. ¹⁷Niɓeniya a logshi tig muryang sa a kara ma kundunna ma shienri ma kundunna. Amuri kara ma tombitahro le aka bilbang a mboroh le Yahweh. Le akara maɓih tombitahro a tig muryang sa aliye Yahweh. Amuri kara lum-pure-topurmwoh ma shienri ma kundunna le a malla.¹⁸Le a wora bin Hezekiah, murungm a lahmurung a nah, "Shi lagna ɓa liye Yahweh kwa, deshile pinshi gipahna ni agipagtumo, deshile ma tig brodi, ni agipagtumo kwa. ¹⁹Ye shi gilina le ye shi tigsa agipagtumo ni Murung Ahaz pushi ya ngha ni pag ga njiteng nyha ari kunbang ni ih nongmurung. Shinna, A yangha a kun deshile le Yahweh."²⁰Le Hezekiah murung logbi beri sup le kpaɓɓa aɓatenna ma lahmagulla; a wora liye Yahweh. ²¹A zuni andendah tomɓahri, aganjuh tomɓahri, amuna njuh tomɓahri, ni aboro mbul tomɓahri ninga gipahna ma agimashihra ate njemurung, ate akangna, ni ate Judah. Le lagha amallah, aminkah yi Aaron, te a pah yang amuri deshile le Yahweh.²²Nina'agh a wolla andendah, le amallah ag nkila le meshiye amuri deshile. Le a wol;a aganjuh le a meshiyi nkile amuri deshile; le aya wolla amunanjuh le a meshiyi nkila le yang amuri deshile. ²³A zuni borombul ate gipahna ma gimashihra a kundum murung ni kpaɓɓa le aɓayong; a tig abih yang amur yang. ²⁴Ke amallah wol yang, le a pag gipahna ma gimashiihra ni nkile yang amuri deshile ate nwah muri a Israel kwa, ate murung lagna ihɓi a pinshi gipahna ni a pag gipahna ma gimashihra ate muri Israel kwa²⁵Hezekiah tigha aɓa-Levi aliye Yahweh ni acymbal, aduduwara ni agwang ntah, tangshi ya ri lagha le David, Kulli, murung, ɓashinbang, ni Nathan, ɓa'waɓkunduna, ate lagha ye logha bin Yahweh anjibin aɓa'waɓkunduna. ²⁶Ke ɓa-Levi atangha ni agigwang le David, le amalah ni ajemme.²⁷Hezekiah lag yang a pah gipahna ma pinshina amuri deshile. Kunbang a logshini gipahna ma pinshina, le angya le Yahweh log ɗeshili, ni ajemme, kushimona ni agigwang le David, murung ma Israel. ²⁸Kpaɓɓa le aɓayong pah gullo, aɓa-tuhngya tuhngya, ni aɓa-njemme tog myang; agire kwa woro pagha ha gipahna ma pinshina ke malla.²⁹Kunbang ni a malli gipahne ya, murung ni aɓeni kwa gungha nzali ni gusso. ³⁰Ɗeshili ya, Hezekiah, murung, ni aɓatenna lagha aɓa-Levi a tuhngya ɓongso te Yahweh a tenana le David ni Asaph, ɓashinduna. A tuhngya ni yahluposhina, le agungha nzali ni gusso.³¹L Hezekiah nah, "Niɓeniya ih tig mur yong sa te Yahweh. Nzu abah ni ɗahra gipahna ma pag makampah aliye Yahweh." Ke kpaɓɓa le aɓayong ɗahra ni gipahna ma makampah2, ni aɓeni kwa yahli yang tollo ka zuni gipahna ma pinshina agh.³²Gogwo lw agipahna ma pinshina ni kpaɓɓa le aɓayong zu ni ya adendah woro-tahro -pur-lum, aganjuh woro-tongno, amunanjuh woro-tongno-ɓahri. Agah kwa ni nyha ate gipahna ma pinshina te Yahweh. ³³A gipahna ni atigsa agh ngha adendah woro-tongno-topurmwoh ni anjuh gweh woro-tongno-tahro.³⁴Keminiya amallah ngha fitong te buwa agipahna ma pinshina kwa, nina'agh amunater yang, ab.a-Levi, angni yang ha ke tumo ye kumo malla, le ha ke amalah ka tig muryang sa, ate aɓa-Levi a ɗiglyem te tig muryang sa orra amallah.³⁵Aɓuhro'agh, agipahna ma pinshina gogwona dudung; a pagtumo ye ni gipahna ma nuhna a njum gipahna ma pinshina ni kwa'agh. Ninani ateshini pagtumo ma liye Yahweh. ³⁶Hezekiah pag binmurubang, ni aɓwa kwa, atema ga Yahweh pagha atemuri aɓwa agh, ate tumo pag ri ni susu.

Chapter 30

¹Hezekiyah tahshi aɓa kunrumo a Israila kwa ni Judah, le ye nyongli tutta Efraimu ni Manasseh, ih ɓi a zu a leh Yahweh a Urushelima, ate pag njibuno ɗuro bin Yahweh, Kulli le Israila. ²Ate murung, amagula le, ni kpaɓa ni kwa a Urushelima agh ihlina ari yang, le agna ka pag njibuno a yeh shienri ma ɓahri. ³Ni a gan pag njibuno egh a kunbang ni pa agh, ate amalah ni tig muyang sa agh ate pag njibuno egh ya ni gogho le aɓayong ni kpaɓa binmona a Urushelima agh.⁴Ɗengshe ni ya pura gima ɓonna a nji murung ni kpaɓeh kwa. ⁵Nina agh a ogri yang a waɓa njeh Israila kwa, logha Beyersheba kena Dan, ih ɓi ɓayong puro a zu pag njibuno bin Yahweh, Kulli le Israila, a Urushelima. Ate ni pa a paghi ni gogho le ɓayong ngha ninga mama a nyonglini ya. ⁶Aɓa kuntumo woro a Israila kwa ni akuntumo ni pura bin murung ni amagula le a Israila kwa ni Judah agh, ari lagha le murung. A nah, "Yong aɓa Israila, nyera bin Yahweh, Kulli le Ibrahim, Ishaku, ni Israila, nina agh ate ih nyera bin anshile yong aɓeni aɓɓa a bih amurung le Assiriya agh.⁷Ke ih nɗig ninga akah yong ko amuna tehyong ngha, aɓeni nyha ni pahnjiteng muri Yahweh, Kulli le akahyang, nina agh tigna yang gi ngoɓong shina, ninga pagha ni nshin ngha. ⁸Niɓeniya ke ih ɓi ntengshi mel mel yong ninga mama akah yong pag ga; teɓi ya, mpah muyong bin Yahweh le nzu a bin ma gerenteng, mama tigsa ha ke kene ya, le ngushi Yahweh Kulli leyong, nina agh ate yehlulla le ni ki pihn ya ka ɗag yong. ⁹Ate ngha nyera bin Yahweh ya, amuna tehyong ni amuna yong ka kum shin gi-enna a bin aɓeni pon yong aguro agh, le aka nyere a njeh ni. Ate Yahweh Kulli leyong, ngha ni nieh ni shin gi-enna, le ni ih pil kundumi ri yong ngha, ngha nyera bini ya."¹⁰Nina agh aɓa kuntumo wora lah magula ni lah magula a nji kasanjeh Ifraimu ni Manasseh kwa, ha kena Zebulun, keminiya aɓayong ol yang ni jol yang. ¹¹Nina te kwa agh, abuna le Asher ɓaɓa ni Manasseh ni ma Zebulun nongshi muyang njahli le zu a Urushelima. ¹²Bih Kulli ye suhlo a muri Judah, ate pah yanng yahlung mwoh, a pag lagbang le murung ni amagula a nji ri tenana le Yahweh ya.¹³Aɓayong dudug, ngih kpaɓa magula, kpaɓa a Urushelima ate pag Njibuno le Brodi ni Njibongho nyha ri ya agh a shienri ma ɓahri. ¹⁴A logho le a tolla adeshile ɗahra ni a Urushelima agh, ni adeshile pingshi gi susunang; a soɓ yang ko a Njonglong Kidron. ¹⁵Le a tummi anjuh ma ɗuro bwoh a kara ma lum pur ihne le shienri ma ɓahri. Iriɓihyina bolla amalah ni aɓa Lawi, nina agha tig muyang sa le a pingshi agi pahna a leh Yahweh.¹⁶A tangha a nji bang leyang a nji ri akoriyo, billa ri agibilla ni a gigilla le Musa, ɓwa le Kulli ya. Amalah soɓ nkillla ni a agha a bih aɓa Lawi. ¹⁷Ate aɓayong ngha nghang dudug a kpaɓa ye aɓeni ni tig muyang sa a agh. Ngha nina agh aɓa Lawi tummi anjuh ma Ɗuro bwoh ate ɓeni kwa ni tig muri gerenteng, le ni gan tig aɗahra leyang sa a bin Yahweh ya agh.¹⁸Ate a ngih gogho le ɓayong, dudug leyang ni pura Ifraimu ni Manasseh, Isshakar ni Zebulun ngha, ni tig muyang gerenteng ngha, ngho kwa agh a lihna gi lih Ɗuro, nyha ri gi billa nyonglina agh. Ate Hezekiyah jimna ate muyang, ki nah, "Ih ɓi Yahweh maɓonna ponghi ɓeni kwa agh tuɓu, ¹⁹ɓeni tig yahli ri al Kulli, Yahweh, Kulli le akahyi ya, ko ke ni tig muri gerenteng a nji ri njere tig gerenteng le bin ma gerenteng." ²⁰Nina agh Yahweh teshi kiri ri Hezekiyah le pih ɓayong iritenna.²¹Aɓa Israila aɓeni ngha a Urushelima agh pagna Njibuno ma Brodi ni Njibongho nyha ri ya agh ha akara tonɓahri ni binmurubang magula. Aɓa Lawi ni amalah ɓongshi Yahweh kara nzum kara, ki tuh ngyah agi ngiwang bin Yahweh. ²²Hezekiyah waɓ tenana ma tengshrung ri aɓa Lawi kwa aɓeni yeri tumo le Yahweh ya. Nina agh a lihna gilih a yeh akara njibuno egh kwa tonɓahri, a pah aɗahra agipahna kpaɓmurung, ni waɓ gimashihra leyang bin Yahweh, Kulli le akahyang.²³Kpaɓa le ɓayong kwa tolla ka pag njibuno maɓi ma akara tonɓahri, le a pag nina ni binmurubang. ²⁴Ate Hezekiyah murung le Judah pahne kpaɓa andah woro tongno lum ni anjuh woro tongno lum tonɓahri agipahna; le amagula pahne kpaɓa andah woro tongno lum ni anjuh ni ambul woro togno lum lum. Gogho le malah dudug tigna muyang sa.²⁵Kpaɓa le ɓayong le Judah kwa, ni amalah ni aɓa Lawi, ni aɓayong aɓeni kwa zu a binmona pura Israila agh, ɗeshili ni aɓayong ma sa aɓeni pura njeh Israila ni aɓeni ɗigha Judah agh- a yang kwa agh a pagna binmurubang. Nina agh binmurubang magula ngha a Urushelima. ²⁶Nina agh binmurubang magula ngha a Urushelima, ate logha ri kunbang le Solomon muna Dauda, murung le Israila agh, guɓung nyha ɗeshili nina a Urushelima agh. ²⁷Le amalah, aɓa Lawi, logho le moshi aɓayong. A ogna gihyang, ni jimma leyang wara a kuli, bin ma gerenteng ba Kulli ɗig nghang ngha.

Chapter 31

¹Niɓeniya ngha aga kwa malli ya, aɓa Israila kwa aɓeni a beh ya puro a lah magula le Judah le a wanghih agbingrah tahli ni korra angung le Asherah, ni ye wanghih abin gushi gillang ni adeshile ɗahra ni a Judah agh kwa ni Banyamin, ni Ifraimu ni Manasseh, ha a ɓihyi yang kwa. Le aɓa Israila kwa nyere, ɓeni kwa agh a ri gikunna le ni a lah magula le.²Hezekiyah tigna agaɓa le amalah ni aɓa Lawi gilla a nji ri agaɓa leyang, ɓabura ni kwa agh a tigne ri tumo le, bolla amalah ni aɓa Lawi kwa. Tigna yang ih ɓi a pah ɗahra pingsa ni ɗahra kpaɓmurung, te pag tumo, te pag makampa, ni ɓongso a kunjere leh Yahweh. ³Ɗeshiliya tigna bang le murung ate ɗahra pingsa a ntiri agikunna le, ini, ate ɗahra ma beri ni kapolla, ni ɗahra pingsa ate akara Usulo, shienri mapiyo, anjibuno ni a tig ga, ninga mama a nyonglini a gigilla le Yahweh ya.⁴Ɓuhro muri ya, lagha aɓayong aɓeni ɗigha a Urushelima ate pah bang ate amalah ni aɓa Lawi, nina agh ate tigmuyang ri bil gigilla le Yahweh. ⁵Ngha a tutti ni kuntumo ni ninga agh, aɓa Israila pah- ni yahlung mwoh anjingiri ma kunduna, muru njingung mapiyo, nyih, ni a ri agiponna ma ɓabilli leyang. A zuni mwoh le lum le ga kwa agh, mama gogna dudug agh.⁶Aɓa Israila ni aɓa Judah aɓeni ɗigha alah magula le Judah agh zuni mwoh le lum le andah ni anjuh, ni mwoh le lum le agi ma gerenteng ni a tigsa bin Yahweh Kulli leyang ngha, le a ɗam yang tangha. ⁷Ngha a yeh shienri ma tahro ngha a ingnini a ɗam gi kpaɓa tangha, le a malli a shienri ma tonɓahri. ⁸Ngha Hezekiyah ni amagula zu le shin ɗammeh ya, a moshi Yahweh ni aɓa Israila.⁹Le Hezekiyah ihli amalah ni aɓa Lawi a muri ɗammeh. ¹⁰Azariyah, murung le amalah, ma ɓaleh Zadok, pil yi le nah, "Logha ri kunbang ni aɓayong ingnini a zuni ni gipahna a leh Yahweh ya, shi lihna le pyerina, le shi sung ngha ni dudug uwo, ate Yahweh moshina ɓayong le. Ga uwo agh ini ga gog gogho ni ya."¹¹Le Hezekiyah tigha a gilliyi akangna tigha agiri a leh Yahweh, le a gilli yi yang. ¹²Le a njiteng ngha a zuni agipahna, amwoh le lum ni aga ɗig mami Yahweh ya. Konaniyah ɓa Lawi ni pag magula a mur yang kwa, ni muna ngih Shimei ni ki kpah tye. ¹³Jehiyel, Azaziyah, Nahath, Asahel, Jerimoth, Jozabad, Eliyel, Ismakiyah, Mahath, ni Benaiyah ni pag aɓa shintumo ni a kushi Konaniyah ni Shimei muna ngih, a ri tollo le Hezekiyah, murung, ni Azariyah, magula muri ɓa leh Kulli.¹⁴Kore muna Imnah ɓa Lawi, ɓa lelkunjere ni a kunjere nji manjeh ya, ni a muri gipahna tolla yahlung bin Kulli, ini magula muri gaɓ agipahna bin Yahweh, ni ma agipahna gerenteng uwor bang kwa. ¹⁵A bini ni Eden, Miniyamin, Jeshuwa, Shemaiyah, Amariyah, ni Shekaniyah, a yeh alah magula le amalah. A ɗungshi na ni agha, ate a pah agipahna bin amuna tehyang a ngurayang ngurayang, bin ma kyena ni magula kwa.¹⁶Ɗeshiliya a pahne abuna aɓeni ni bogho tahro wora kuli ya, aɓeni a nyonglo a biɓilla le akahyang aɓeni ingna a leh Yahweh, ninga mama a alla ih ɓi a billi kyari kwa agh, ate pag tumo ni a bin pagtumo leyang ni akoriyo leyang.¹⁷A gaɓi amalah aɓeni a nyonglo a ri biɓilla le akahyang, ni ga mwoh agh a bin aɓa Lawi ni ni bogho woro mwoh le uwori ya, a ri a bin tumo leyang ni akoriyo leyang. ¹⁸A nyonglina yang a biɓilla leyang ni ama kyenina leyang kwa, amahyang, amuna buna leyang, ni amuna ngalang leyang, a ɗigna leyang kwa, ate a pagna njiteng a tig muyang gerenteng. ¹⁹Ate amalah, aminkah Haruna, aɓeni a ɓabang le aminlah mami alah magula leyang, ko ko a lah magula ni kwa agh, abuna ngha nghang a tigha nji ri lulli yang a pah aɓabang a bin amuna buna ni a ntiri amalah, ni bin aɓeni kwa a nyonglo a biɓilla le akahyang ninga mama a ntiri aɓa awi ya.²⁰Hezekiyah pagna ga a Judah kwa. Malla ga kwa gi maɓonna, yarata, ni njiteng a dum Yahweh, Kulli le. ²¹A yeh tumo ni kwa tol tine a tumo ɓaleh Kulli ya, gigilla, ni alagbang, ate al Kulli, pagne kwa ni yahli mwoh, le kumna dumposhina kwa.

Chapter 32

¹A nzum aga ni agi pagna ɗum njiteng ni ya, Sennacherib, murung le Assiriya, zu le ingna a Judah. A ɗamma ate keni alah magula ma kangnina mama tollo ih ka bollo ate kanangiri ya.²Ngha Hezekiyah shini ih Sennacherib zuna le tolla ka pag luwa muri Urushelima agh, ³ihli amagula le ni agara abuna ih ɓi a teshi muru ma sagna ni a nzum lah magula egh ya; a angni a pag nina. ⁴Nina agh aɓayong dudug kpaɓa binmona le teshi amuru tuhmuru ma sagna kwa ni amin ɓanghamuru ni billa a ntiring njeh egh ya. A nah, "Pallang ke amurung le Assiriya zu le kum muru dudug?"⁵Hezekiyah tengshina ri le ɓag agarrung ni kwa wanghi ya. Ye ɓagha agbingrah egh logha bikuli, ni agarrung ɓaɓa ɗeshili a nzumi. Ɗeshiliya tengshina Milo a lah magula le Dauda, ni gilla agiluwa ma gogna ni atongho.⁶Tigna angula luwa a muri aɓayong. Kpaɓna yang binmona a bini a bang ma dahra a kunjere lah magula ni nahteng ri ayahli yang. Nah, ⁷"Nɗigni masso le ntengshi rung yarata. Ke ih ɓi ɓang ngoɓong ngha ko ngiri yong wuh agh ate murung le Assiriya ni aɓa luwa ni kwa nini ya, ate ɓwa ngha nghang ni sung gulo uwor ɓeni nini ya. ⁸Nini ya ya dumbung ngirung mwohni, keminiya ni sung ngha Yahweh ni, Kulli lesung, ate angni sung, ni ate pag aluwa te musung." Le aɓayong pashi yahli yang ni atenana le Hezekiyah, Murung Judah.⁹A nzum ga agh, Sennacherib, murung le Assiriya, tahshi aguro le a Urushelima (niɓeniya yang ngha a dum Lachish, ni aɓa tahluwa le kwa nini), a bin Hezekiyah, murung le Judah, ni amami Judah kwa aɓeni a Urushelima agh. Nah, ¹⁰"Ga ni Sennacherib, murung le Assiriya, waɓa: Mang nga agni ke nina agh nga gan tanghi kangna le Urushelima?¹¹Hezekiyah nyha ki ɓoshi yong, ate ih ka pah yong ih ɓi nwuh ni yahlo ni njimuru, ngha waɓni yong, 'Yahweh Kulli lesung ka ashi sung a bih murung le Assiriya'? ¹²Hezekiyah ni mwoh ni ya ni tolla a bin gushi agillang le ni adeshile ɗahra le, le tig Judah ni Urushelima, 'Ɗigna a muri deshile A muri ɗahra mwoh ni nga gushi nghang, ni a muri ni ɗigha nga pah ɗahra leyong ngha.¹³Ni nyeri ga meng ni akah nghang paghi aɓayong ni kwa a nshile anjeh ya.? Akuli le aɓayong le anjeh ni kangni ya gan ashi anjeh leyang a ri gulo lang? ¹⁴A ntiri akuli le anjeh wo ni akah nghang juhri yang kwa agh, kuli ma ɓi ngha nghang ka gan ashi aɓayong le a beng? Ni yallang ni Kulli leyong ka gan ashi ni yong ari gulo lang? ¹⁵Niɓeniya ke ih ɓi nɗag Hezekiyah sorih yi yong ko nuh muyong a njinjere ni ya. Ke ih ɓi mpah njiteng ri ya, ate kuli le njeh nyha ko ɗighamuribang gan ashi aɓayong le a beng ngha, ko a bih akah nghang ngha. Ɓuhre ni yallang ni Kulli leyong ka ashini yong a beng?"¹⁶Aguro le Sennacherib ɓuhri waɓteng a muri Yahweh Kulli ni a muri guro le Hezekiyah. ¹⁷Sennacherib ɗeshiliya nyongli kuntumo ate jol Yahweh, Kulli le Israila, ni waɓtenana a muri. Naht, "Ninga paghani akuli le anjeh ni ashi aɓayong leyang a beng nghang ngha, Nina agh Kulli le Hezekiyah ni ki ashi aɓayong le a beng ngha."¹⁸A mag jollo ni kunburi le aɓa Yahuda ri aɓayong le Urushelima aɓeni a muri garrung ngha, ate pah yang ngoɓong ni gangshi yang, nina agh ate aka ag lah magule. ¹⁹A waɓtele Kulli le Urushelima ninga mama a waɓtele akuli le anshile aɓayong ni ngunjah agh, amama tumo abih aɓayong ni ya.²⁰Hezekiyah, murung nghe, ni Ishaya muna Amoz, ɓa agkuntumo le Kulli, jimma ate tenana ni le ɓuah yi ɓakuli. ²¹Yahweh tutti Malaika, ɓeni wol nluo angih agaraluwa, amagula le ɓaluwa, ni amagula tumo le murung Assiriya ni a bin ɗamma agh. Nina agh Sennacherib nyera njehle ni iriɓihyina a njih. Ngha ingni ni a leh kuli le ya, amuni ɓaɓa wol nlue be ni garabwoh.²²A njinjere nini, Yahweh ashini Hezekiyah ni aɓa ɗigna a Urushelima a bih Sennacherib, murung le Assiriya, ni a bih anshile kwa, le pah yang usulo a nji ba kwa agh. ²³Dudug ngha ki zuni agipahna a bin Yahweh a Urushelima, agipahna maɓonna a bin Hezekiyah murung le Judah, nina agh a logshine anjih aɓayong kwa logha ri kunbang ngho woro.²⁴A yeh akara wo agh, Hezekiyah nongkonno ha a kun nluo. Jim Yahweh, ɓeni waɓtenana ri ni pih giɗuna ih ika pih iritenna. ²⁵Keminiya Hezekiyah ni nwah Yahweh ate angna ni pih ya, ate logshina muri. Nina agh yehlulla zu a muri, ni a muri Judah ni Urushelima. ²⁶Ningo te kwa agh, ni nzumo agh Hezekiyah nongshina muri njahli ate gusso murung le, kpaɓni ini ni aɓa ɗigna Urushelima, nina agh yehlulla le Yahweh ni ye zu a muyang a yeh akara le Hezekiyah agh.²⁷Hezekiyah ngha ni gikunna dudug ni gusso magula. Gil yi muri akangna tigha azurfa, zinariya, atahli maɓonna, ni ate agi shih, ɗeshili ni ate atongho ni ajah agitumo maɓonna ni kwa agh. ²⁸Ɗeshiliya yang ngha ni alah tigha anjihgiri, muru njingun mapiyo, ni murun, ni abin tigha agiluwo shisa, Ɗeshiliya yang ngha ni aluwo njuh ni mbul. ²⁹Ɓuhro agh, gille muri alah magula ni agikunna agiluwo ni andah dudug, ate Kulli pahne gikumna dudug.³⁰Hezekiah ni muwohni ni teshi./ kashi muhru bangha a Gilhoni yeshi muhru ye juhni Nji chambar rih liyeh David. Hezekiah kumna gah ih paghari tumoh le kwah ³¹Ngani yahlan, ah Njibin aɓehni ɗig Njunle a murung garahni Babylon, Ngha tashibin illiban ah behni, yehri ahku ɗun ah gipah gouhobongha ahgunjeha, kulli ɗag mahɓeh tehmuhri, ate ipeshi, ni yehri ga kuniyieha.ɓɗ³²A temuri agi ma sa ni kon Hezekiyah agh, kpaɓni agipagna ogrung nongshimurung le, a shin yang ih a nyonglina yang a njiloro le ɓa agkuntumo Ishaya muna Amoz, ni a giɓomteng le amurung le Judah ni Israila. ³³Hezekiyah wuh nongni akahyi, le a lingshi a muri dingli le ankiliya le aminkah Dauda. Judah kwa ni aɓa ɗigna a Urushelima gushi a nluo le. Manasseh muni ɗig murung a tuhkushi.

Chapter 33

¹Manasseh ngha ni bogho lumpur ɓahri ngha ingni ni a nongmurung; nongna murung bogho woro ɓahri pur lum pur tongno a Urushelima. ²Pagna gimashihra a dum Yahweh, ninga agima lushi yong le anjeh ni Yahweh piriya a dum aɓa Israila agh, ³Ate ye ɓagna a bin gushi agillang ni tehri Hezekiyah woro wangha njahli ya, le ɓag adeshile ɗahra ate Baal, ye gil ngung Asherah, le ye gungha njeh a dum agulo ni kwa a kuli ya ni gushi yang.⁴Manasseh ɓag deshile ɗahra a leh Yahweh, ko ke Yahweh wara lagha, “A Urushelima ni lullang ka ɗig nghang ha ke kene.” ⁵Ɓagna adeshile ɗahra ate agulo ni kwa a kuli a yeh aɓalah ni ɓahri a leh Yahweh ya. ⁶Tigha amuni ɗur gishe a ɓa njonglong le Beth Hinnon. Pagna tumo ni ɓangna, wol njeh ni bil shinduna, ni ihli aɓa ɓangna ni aɓa pag tumo ni bongho. Manasseh pagna gimashihra magula a kundum Yahweh, ni tighi a pag yehlulla.⁷Sherah minlim ni gil agh, tighi a leh Kulli. Ate muri lah nini Kulli waɓni tenana ri Dauda ni Solomon muni; wara nah, “Ngha a lahni ni Urushelima ni, mama ini ntollo a ntiri akuburi le Israila, ini nga tig lullang ngha ha ke kene. ⁸Ni n’uwa ye ɓuhri shishi aɓa Israila a njeh ni mpih akahyang ngha, ngha aka lelmuyang ri bolla aga nworo lagni yang ngha, bil agigilla, ni agibilla mama mpah yang a nji bin Musa agh.” ⁹Manasseh kenna ni Judah ni aɓa ɗigna a Urushelima a ɓuhri pag gimashihra uwor anjehni Yahweh woro juhro a dum aɓa Israila agh.¹⁰Yahweh nahteng ri Manasseh, ni a ri aɓayong, keminiya ni a teshi kiri yang ngha. ¹¹Nina agh Yahweh zuni amagula le ɓa luwa le murung Assiriya a muyang, aɓeni tol Manasseh a kuro ni nguri gitulla a nkungni, le wori a Babilon.¹²Ngha Manasseh ngha a gana agh, jim Yahweh, Kulli le, ni nongshimuri dudug a dum Kulli le akahyi. ¹³Jimma a bini; le nyingha nji ri jimma egh, le Kulli og jimma nongshi murung, le nyen ni mo a Urushelima, a murung le. Le Manasseh yere ih Yahweh ya ini Kulli.¹⁴A nzum ga agh, Manasseh ɓagna garrung ma njibang ri lah magula le Dauda, a nji makuli le Gihon, a ɓongrong, ki kah bin ingna ni a Kunjere le Njih. Kangnina dingli le Ofel le logshi garrung nghe a bikuli dudug. Tigha amagula luwa ma tengkurung a yeh alah le Judah ma kangnina. ¹⁵Pushiyina akuli ma sa, agillang ni a leh Yahweh ya, ni adeshile ɗahra ni woro ɓagha a muri tahli le leh Yahweh ni a Urushelima agh, le soɓ yang koh a nzum lah magula egh.¹⁶Ɓagna deshile ɗahra le Yahweh ni pah ɗahra ma kpaɓmurung a muri ni gipahna ma makampa; lagna Judah ih ɓi a gushi Yahweh, Kulli le Israila. ¹⁷Ningo te kwa agh aɓayong uwo a ɗahra a bin ma gushina, keminiya a bin Yahweh, Kulli leyang mwoh.¹⁸A temuri agi ma sa ni kon Manasseh ya, jimma le bin Kulli, ni atenana le ɓa shinduna ɓeni waɓtenana ri ni lulli Yahweh, Kulli le Israila agh, shina, a nyonglina yang a ntiri agipagna le amurung le Israila. ¹⁹A yeh gi nyonglina ye agh gipagna ni ɗur agh ma jimma le ya, ni paghani Kulli nyinghini nji ri jimma le ya. Ɗeshiliya gi nyonglina le agimashihra le ni atengshihra le, ni aba ɓagha a bin ma gushina le tig angung Asherah ni minlim ma sherra nghang ngha, kedebang nongshimuri njahli ya- a nyonglina yang a muri a yeh Agipagna ɗura le aɓa shinduna. ²⁰Nina agh Manasseh wuh nongni akahyi, le a lingshi a leh. Amon, muni, ɗig murung a tuhkushi.²¹Amon ngha ni bogho woro mwoh pur ɓahri ngha ingni ni a nongmurung ngha; nongmurung bogho ɓahri a Urushelima. ²²Pagna gimashihra a dum Yahweh, ninga mama Manasseh tehri, woro pag ga. Amon ɗahrina a bin aminlim ma sherra ni Manasseh tehri gil agh, le gushi yang. ²³Ni nongshimuri njahli a dum Yahweh, ninga mama Manasseh tehri woro pag ga. Nina te kwa agh, Amon ɓuhri pag tengshihra.²⁴Aguro le kurkun yang muri le wol nlue a leh. ²⁵Keminiya aɓayong ni njeh ya wol nluo aɓeni kukun yang a muri Murung Amon, le a tig Josiyah, muni, murung a tuhkushi.

Chapter 34

¹Josiah nongmurung yang ngha ni bogho Tomɓitahro; nongmurung bogho woro-pur-lum a Jerusalem. ²Pag gi maɓorna anjih Yahweh, Ginya a njinjere le kahyi David, ni te keghe aghle a malih ko makattang agh. ³Ate a bogho ma tomɓitahro nongmurung le ya, yangha wa uwo muna ɗeshili, le log al Kulli le David, kahyi. A bogho ma lumpurɓahri, logshi tig Judah ni Jerusalem kpanana logha abin ma logna, Angung Asherah, ni ngbaligiri ma shengra agh ni angbaligiri ni a ɓag agh.⁴Ke aɓwa nwanyi adeshile le Baal ni dummi; le gagshi deshile ma logshi nlelle mama amur yang ngha ɓahri. Aɓuniyi angung Asherah ni a ngbaligiri ma sher'agh. A wagyi angbaligiri ni aɓag agh bururu le a meshiyi muye amuri akiliya le aɓeni ki ɗahri yang agh. ⁵A pinshi amuh le amallah le yang amuri adeshile ye. Njinjere nini, tig Judah ni Jerusalem kpanana.⁶Pag njamme a lahmagulla ni Manasseh, Ephraim, ni Simeon agh ha kenna Naphtali kwa, ni aɓambu ni kwa kagni yang agh. ⁷Wagyi deshile nzali, ɓuniyi angung Asherah ni angbaligiri pil tuɓu, le koriyi adeshile ma logshi lelle a njeh Israel kwa. Le nyera a Jerusalem.⁸Niɓeni ya abogho ma lum-pure tomɓitahro ma nongmurung le ni njummo ni Josiah wale lag njeh ni binɓangkulli kpanana agh, le tig Shaphan munabuna le Azaliah, Maaseiah, ɓabolnjeh lahmagulla, ni Joah nunabuna le Joahaz ɓanyongligiri, te giliyi liye Yahweh Kulli le. ⁹A wora bin Hilkiah, magulla mallah, le aka tig bolo ni a zuni a liye Kulli ya, nga aɓa-Levi, aɓalel akunkangna, ni kpaɓɓa logha a Manasseh ni Ephraim, ni anshile aɓa-Israel, ni Judah kwa ni Benjamin, ni bin aɓeni nongha a Jerusalem agh.¹⁰A tig bolo ye abin abuna ni ki shiniyi tumo ni abinɓangkulli Yahweh ya. Abuna ni nwah aɓeni pagtumo giliyi ni nyeshi binɓangkulli ya. ¹¹A nwah aɓawokangna ni aɓaɓagkangna te kura atahli ni a kashi ya ni angung gangra ni wolla ri kangna ni amurung Judah ɗagha juhri ya.¹²Ke abuna ye pagtuno ye ni njiteng. Aɓashiniyi bang le yang Jahath ni Obadiah, ɓa-levi, amunabuna le Merari; ni Zechariah ni Meshullam, logha ri amunabuna le Kahathites. Aɓɓah le aɓa-Levi ya , aɓeni kwa aɓa tuhngya maɓorna, shiniyi na aɓa-pagtumo. ¹³Aɓa-Levi shiniyi aɓeni ki gingni tumo zuni agi bagyigiri ya ni aɓeni kwa ki pagtumo a njere ya. Ɗeshili ya aɓa-levi ɓaɓɓah ni ki nyongligiri, amagulakuntumo, ni lel kunkangna.¹⁴Kunbang ni a pushi bolo ni a zuni a liye Yahweh ya, Hilkiah mallah kum giɓomteng gigilla le Yahweh ni a pah njibin Moses ya. ¹⁵Hilkiah nah yi Shaphan ɓanyongligiri, "Nkumna giɓomteng ma gigilla a liye Yahweh." Hilkiah zuni giɓomteng abin Shaphan. ¹⁶Shaphan tol giɓomteng ye kenni bin murung, le ye waɓɓi ɗeshili, ki nah, "A denna lo ngha ki pagtumo ninga mama pah yang ngha.¹⁷A pushina bolo ni kwa akumma aliye Yahweh ya le a peh a bih aɓashiniyi ɓapagtumo." ¹⁸Shaphan ɓanyongligiri nah yi murung, "Hilkiah mallah pah nang giɓomteng. "Le Shaphan billiyi murung ni. ¹⁹Gire pagha a kunbang ni murung ogni ateng ma gigilla agh, saniyi adagra le.²⁰K murung lag Hilkiah, Ahikam munabuna le Shaphan, Abdon munabuna le Micah, Shaphan ɓanyongligiri, ni Asaiah, denlah l, ki nah, ²¹"Woro ki ili Yahweh ɗengshe le a murang, ni aɓeni wa uwo a Israel ni Judah agh, atema ateng ma a giɓomteng ni a kumma. Ate gima gulla ni, yahlulla le Yahweh suɓna a mur sung. gugllo, atema akah sung ni teshikiri yang ri ateng ni a giɓomteng ate a billi agah kwa a nyongla ayeh agh."²²Nina'agh Hilkiah, ni aɓeni murung lagha, wora bin Huldah mahwaɓkunduna, mahle Shallum munabuna le Tokhath munabuna Hasrah, ɓabol bin tig agi'ishina (Ih ɗigha a Jerusalem a kasanjeh maɓahri), le a nahteng ri amuri agire.²⁴Nah yi yang, "gah bi Yahweh, Kulli ma Israel , waɓɓaː Nah yi ɓeni tashi yong abin nag agh, ²³Gah ni Yahweh waɓɓaː Shinna, Myang amuri zuni gikonina abah ni muri aɓeni nongha ayeh agh, anyommo ni kwa anyongla ayeh gib?omteng ni a billa a kundum murung Judah agh. ²⁵Agire ka paghaatema a ɗag nang ni logshi nlelle ari akulli bɓaɓɓah, ate a tig nang a yahlulla ari atumo bih yang. Nina'agh le, yahlulla lang ka suɓɓa abah, le ni limma agh."²⁶Keminiya murung Judah, ɓeni tashi yong ih ili Yahweh ya ga ihka pag agh, ini pag gah nga waɓɓi ya, "Yahweh, Kulli le Israel waɓɓa gahː Amuri ateng ni a og agh, ²⁷atema kunyahlo ngha fitong, le anongshina muro a kundum Kulli kunbang ni ogni ateng amuri bah agh ni aɓeni nongha bah agh, le atema a nignshina muro a dummang ni saniyi dagra lo ni ɓwah a dummang, Meng teya nteshina kirang ro-gah ni Yahweh waɓɓa- ²⁸shinna, Myang ngi kpaɓɓa aminkah yong. Nga kpaɓɓa a nkiliya a olollo, le anjioh ni ki shinna agikonina ni nga zuni amuri bah ni aɓeni nongha ayeh ya." Ke abuna ni tol kuntumo ye yeni bin murung.²⁹Le murung tashi aɓakuntumo a kpaɓɓa binmona aɓatenna ma Judah ni Jerusalem. ³⁰le murung wora aliye Yahweh, ni abuna ni kwa Judah ni aɓeni nongha a Jerusalem agh, ni amllah, aɓa-Levi, ni aɓwa kwa, logha muri amagulla kenna muri amakyena. Le billi a ogho le yang ateng ni giɓomteng ma ogrung ni kumma a liye Yahweh ya.³¹Ke murung tangha abah ni tig ogrung a kundum Yahweh, te ginya njum Yahweh, ni bol alagha le, agibilla le, awaɓɓa le, ni kunyahli kwa ni usulo le, shi teshikiri sung ari ateng ma ogrung ni nyonglo a giɓomteng agh. ³²Tigha aɓeni kwa akuma a Jerusalem ni Benjamin a tangha te ogrung. Ke aɓeni nongha a Jerusalem agh teshiri yang ri ogrung le Kulli, Kulli le akah yang.³³Josiah pushi agi jenna ni kwa a njeh mami aɓa Israel agh. Tig ɓeni kwa a Israel ya gushi ih Yahweh, Kulli le yang. Ate akara le kwa, ni keghe a ɗag kuratye Yahweh ya, Kulli le akah yang.

Chapter 35

¹Josiah bol pag Njibunno Ɗuhro te Yahweh a Jerusalem, le wolla amunanjuh Njibunno Ɗuhro a kara ma lum-pur-ihne a shienri ma kunduna. ²Le tigha amallah ni tengshi yang riyang ri pagtumo aliye Yahweh.³Le nah yi aɓa-Levi ni li aliyi aɓa-Israel kwa ab.eni a tigsa te Yahweh ya, "Ntig doroshi ma gerenteng a lah ni Solomon munabuna le David, murung ma Israel ɓagha. Ni wa ɗig gitolla a melyong ɗeshili ya. Niɓeni ya ngushi Yahweh Kulli le yong, le pagyi tumo aɓa-Israel le. ⁴Nkpaɓ muryong njiri akunvare le yong ni koriyo le yong, mbil anyonglo gibilla ni David, murung ma Israel, ni amama Solomon, munabuna le.⁵Stangha bin ma gerenteng, ntol bin tagha le yong ni koriyo le yong ah akunvare le amunater yong, aminkah aɓwa, le ntol bang le yong a koriyo le yong a ntiri akunvare le aɓa-Levi. ⁶Nwol munanjuh ma Njibunno Ɗuhro, tig mur yong sa, ih giliyi munanjuh ate amunater yong, ih pag pyerari teng le Yahweh nga pah a njibin Moses agh."⁷Josiah pah munanjuh gwehwor-ɓahri pur-lum ni amunambul aluwo ate gipahna ma Njibunno Ɗuhro te aɓwa ni kwa beh ya, le ye pah andah gweh woro-ɓahri pur lum-agah kwa ni ya antiri agile murung ni. ⁸Aɓa'agkunduna le pah nieh gipahna te aɓwa, amallah, ni aɓa-Levi. Hilkiah, Zechariah, ni Jehiel, amagulina ni amuri liye Kulli ya, pih amallah 2,600 agipahna ma Njibunno Ɗuhro ni andah woro-tongno-pur-lum. ⁹Ɗeshili ya Konaniah, ni Shemaiah ni Nethanel, munateri, ni Hashabiah, Jeiel, ni Jozabad, murung le aɓa-Levi, pah gipahna ma Njibunno Ɗuhro te aɓa-Levi ni andah woro-tongno-ɓahri-pur-lum.¹⁰Le a giliyi pagtumo, le amallah tangha bin tahgha le yang, ni aɓa-Levi njir koriyo le yang, ari agha ri lagha le murung. ¹¹A wolla munanjuh Njibunno Ɗuhro, le amallah meshiyi nkila ni a agha bih aɓa-Levi ya, le aɓa-Levi ɓuwa amunanjuh. ¹²A pushi gipahna ma pinshina, ate agaɓɓi ari koriyo le akunvare le aɓwa, te pah yang te Yahweh, ninga mama anyongli a giɓomteng le Moses. A pag njamme ari andah.¹³A ton amunanjuh ni giche billa ri agibilla. Ate le gipahna ni a tigsa, a lammi yang a nkori,- aminkori ni agi kaggiri, le a tolli yang ni kahari a kenni abin aɓwa. ¹⁴Le aya giliyi gipahna te muryang ni te amallah, atema amallah, aminkah yi Aaron, tumo pah gipahna ma pinshina ni murun ponna yang ha duhsungho, le aɓa-Levi giliyi gipahna ate muryang ni te muri amallah, aminkah yi Aaron.¹⁵Ke aɓatuhngya, aminkah yi Asaph, ngha tangha bang le yang, pyerari lagha le David, Asaph, Heman, ni Jeduthun ɓashinduna le murung, le aɓalelbang ngha kunjere ni kwa'agh. Ni alogle a ɗag tumo atema amunater yang aɓa-Levi giliyigiri ate muryang.¹⁶Nina'agh, ari kunbang ni pagtumo le Yahweh ngha ki pag ri ayeh binmurubang ma Njibunno Ɗuhro te pah gipahna ma pinshina amuri deshile ɗahra le Yahweh, ninga mama Murung Josiah lagha. ¹⁷Aɓa-Israel ni beh ya bol Njibunno Ɗuhro ari kunbang ye, le Njibunno Brodi ni Yeast nhya ri ya agh kara tomɓahri.¹⁸Ni aya pag binmurubang Njibunno Ɗuhro a Israel ninga mama agh logha ri kunbang le ɓawaɓkundunna Samuel, aghle mamona le amurung ma Israel pag Njibunno Ɗuhro ninga ɓuhro mama Josiah pagha, kpaɓna ni amallah, aɓa-Levi, ni aɓwa ni kwa Judah ni Israel n beh ya, ni aɓeni nongha a Jerusalem agh. ¹⁹Njibunno Ɗuhro a pag yi abogho ma lum-pure-tomɓitahro ma nong murung le Josiah.²⁰A njum agah kwa ni ya, ngha Josiah wale tigni Binɓangkulli yarata agh, Necho, murung Egypt, woro a wolrung ni Carchemish a kumuru Euphrates agh, le Josiah wora awolrung ni ari. ²¹Keminiya Necho tashi amangulina ri, ki nah, "Mang gire nga pag ni weh, murung Judah? Nyha ngi zu a ro agh nikyari ya, keminiya amuri lah ni ngi pag luah ri agh. Kulli wale lagha ihɓi kahra, nina'agh pura tele ingna tele Kulli, ɓeni nga ni mem ngha, ko ihka girnjah mo."²²Keminiya, Josiah shiɓɓi nyere ɗag yi. Le ɓoshi mburikushi ate ih wolrung ri. Ni teshikiri ari ateng le Necho ni pura a kun Kulli; le woro a wolrung a ɓajonglong ma Megiddo.²³Aɓantah tah Murung Josiah, le murung na yi denlah le, "Pusang bah, ate atigna ngah pye dudung." ²⁴Nina'agh denlah le pushi a ye nyeh-guwo-piri, le tighi a muri nyeh-guwo-piri maɓih. Le wori Jerusalem, beh ni ki wuh ngha. A lingshi ankiliya le akah yi. Judah ni Jerusalem kwa gon Josiah.²⁵Jeremiah gon Josiah; aɓatuhngya abuna ni amehna gon Josiah ha nikyari. Ke angya ni ke ɗigha a Israel; nshinna, le a nyongli yang ari angya goniyo.²⁶Ate ke agipagna mama kon Josiah agh, ni agimaɓorna le ni pag yarata agh ihni pag gah anyongla agigilla le Yahweh agh- ²⁷apagha le, logha kundunna kena malla le, a nyongli na yang a giɓomteng le amurung Judah ni Israel.

Chapter 36

¹Le abeni nje agh tol Yehowahaz muna Yosiya pi murung a Urishalima a tukushi teri. ²Yehowahaz ngha ni bogho wuramwoh pur taro ni billa ngha kunbangni apani murung ngha, nong murung shinyeri taro a Urshalima.³Murung Masar pushi a murung a Urshalima le tighi atene ih nwa ginje ma talenti dana wurtongno ni gifughna mabangna mwoh. ⁴Murung Masar pi Eliyakem muna ngi Yehowahaz murung a muri Yahuda ni Urishalima (Le ariyi luli Eliakim zuwa Yehoyakim) Le Necho tol Eliyakim munangi Yehowahaz zuni a Masar.⁵Yehoyakim ngha ni bogho wura mwoh pur tongno nibilla ngha nongni murung ngha. Le nong murung bogho lum purmwoh a Urishalima pag ga nibotiya agh ashina le Yahweh. ⁶Le Nebukanezzar, murung Babila zu kumi ni lua le kuri ni ngurinye nono wori a Babila. ⁷Nebukanezzar teya pona agiri babah ni a liye Yahweh wori Babila le ka tighi a lah murung le Babila.⁸Ashile agibabah le Yehoyakim ni agibiyene akum ni agh ni agipagna mama ni botiya shini a nyongline yang a gibomtenana le amurung Yahuda ni Israila. Le muni Yekoniya nong murung a tukushi.⁹Yekoniya ngha ni bogho tombitaro kunbangni kumni murung ngha; nong murung shinyeri taro ni kara lum a Urishalima. Pag ga nibotiya agh ashina le Yahweh. ¹⁰Ni kuntabiya murung Nebukanezzar tashi abuna a zu a boli a zuni Babila, ni agimabugha ni a liye Yahweh agh, le a pi muna ngi Zadakiya murung a muri Yahuda ni Urishalima.¹¹Zadakiya ngha ni bogho wuramwoh purmwoh kunbangni nongni murung agh, pag bogho lum purmwoh a murung a Urishalima. ¹²Pag ganibotiya agh ashina le Yahweh Kulli le. Ni nonshi muri adum Irmiya ba aguntumo le Kulli ya, beni wabteng ni pura kum Yahweh agh.¹³Zadakiya dashiya tol ,uri ri murung Nebukanezzar, beni tighi kanigira ni Kulli ih guhshi agh. Kemiya Zadakiya tengshi murit, tenshi kunye woro pilnzumiri Yahweh Kulli le aba Israila. ¹⁴Deshiya amagula le amala kwa na abwagh agi agha ninya, ni yangha a pag ginbene le abani niyeri Kulliya a nje agh, A bashi na baliye Yahweh ni tigsa a Urushalima agh.¹⁵Yahweh Kulli le aka yang tashi bang ni tenana ajibin abakuntumo le amuri amuri ate yangha nishin gienna amuri abaliya ni muri ba dig nghang ngha. ¹⁶Keminiya a jol aba kuntumo le Kulli a ten tenana le abunshi muri abakuntumo le Kulli, ha yelula le Yahweh logha muri abaliye ha gubung nya ka pashi agh.¹⁷Le Kulli zu eh yang ni murung le AbaKaldiya beni wol luo amuna abuna leyang ni gara buwo a bin Abba, na shin gienna le amuna abuna ko amunangallang, abagula ko aba nyong murung maposhina agh, Kulli payang kwa abih.¹⁸Agah a gilliyini liye Kulli agh kwa, magula ni makena, agikumna ni a liye Yahweh ni agikumna ni a liye murung agh ni ama kushiya woriyang kwa a Babila. ¹⁹A pishi liye Kulli, a nyaghi gibagna ni kangni Urrushalima, a pishi alamurung a piyi agimabungha ni yeh agh kwa.²⁰Murung pon abeni abbi garabilo agh kwa wori Babila. A pilla a gurole ni amuni ha kunbang murung le aba Farisa. ²¹Ga pag giri ate waba le Yahweh a kum Irmiya, ha sete nje mah ogboro usulo asaba le. Ogboro usulo asaba le a kumbang ni kwa a juriniya sete bogho wuramwoh purlum mala nina.²²Ni beniya a bogho makunduna le Sairus murung Farisa ate waba le Yahweh a kum Irmiya a pagri, Yahweh tengsh bongho le Sairus murung Farisa ha Hamma a nje le kwa, deshiya ye nyongli na. ²³"Gahni Sairus murung Farisa waba Yahweh Kulli ni akuliya pah nang murung a muri ngungja kwa. Tignang ih ken baghi lah a Urushalima ni a Yahuda agh. Beni kwa a tiri yong ba liye ni agh. Ih bi Yahweh Kulli layong ih dig niyong ih bi wori nje".

Ezra

Chapter 1

¹A yeh bogho ma kunduna le Cyrus, murung Persiya agh, Yahweh ɗungshi tenana le ni pura kun Irmiya agh. Logshi bongho le Cyrus, le gih Cyrus woro a ba kwa agh a njeh le. Ga ni pag ga a nyonglo ni waɓ ɓa; ²"Cyrus, murung Persiya, nah; Yahweh, Kulli le ɓakuli, pah nang anjeh ni kwa a ngunjah agh, le tol lang ih ɓi mɓaghi lah a Urushelima ni Judah agh.³Ɓeni kwa a ntiri aɓwale (Ih ɓi Kulli le ɗig nini) ih ɓi wora Urushelima, mama a Judah agh, lke ɓag lah ate Yahweh, Kulli le Israila, Kulli ni a Urushelima agh. ⁴Aɓayong ni a kwa njeh egh aɓɓa ki ɗigha a njeh ni a pih aɓayong ma sa agh ka zuni azurfa ni zinariya, ni agi tumo ni agi luwo, ɗeshili ni gipahna vor yahlung ate leh Kulli a Urushelima,"⁵Le amagula le kunvarre le akahwung ma Judah ni Banyamin, amalah ni aɓa Lawi, ni ɓeni kwa bongho le Kulli doghi le woro a ɓag leh Yahweh, mama a Urushelima agh, a logho. ⁶Aɓeni kahri yang ngha angnina tumo leyang ni azurfa, agi zinariya, agi maɓonna agiluwo, agi egnjiung, ni agipahna ɓor yahlung.⁷Cyrus murung Persiya ɗeshiliya pahna agitumo ni mami leh Yahweh ni Nebukadnezar ponno a Urushelima le tigha a leh akuli le ya. ⁸Cyrus, murung Persiya, tig yang a bih Mithredat ɓa bol gikunna, ɓeni bang yang le pih Sheshbazar, munamurung Judah.⁹Ga ni pag gogho leyang: akoro ma zinariya woro mwoh pur lum, akoro ma azurfa woro tongno lum, ¹⁰akoro magula ma zinariya woro mwoh pur lum, aminkoro ma azurfa 410, ni agitumo ɓaɓa woro tongno lum. ¹¹A yangha kwa 5,400 agi zinariya ni azurfa kwa. Sheshbazar zuni yang kwa ngha aɓeni wora a ɗigna guro a Babilon ngha nyenni a Urushelima.

Chapter 2

¹Aɓayong nini a kasa njeh ni a ponno wora guro le murung Nebokadnezar agh, aɓeni bollo wori Babilon ngha, aɓayong aɓeni nyerre billa ri lag magula le Urushelima ni a Judah agh. ²A zu ni Zerubbabel, Joshuwa, Nehemiya, Seraiya, Relaiya, Mordekai, Bilshan, Mispar, Bigvai, Rehun, Baanah. Ga ni pag ga a nyonglo abuna le aɓa Israila.³Aminkah Parosh agh: 2,172. ⁴Aminkah Shefatiyah agh: 372. ⁵Aminkah Arah agh: 775. ⁶Aminkah Pahath-Mowab agh, nji bin Jeshuwa ni Jowab agh: 2,812.⁷Aminkah Elam agh: 1,254. ⁸Aminkah Zattu agh: 945. ⁹Aminkah Zakkai ya: 760. ¹⁰Aminkah Bani ya: 642.¹¹Aminkah Bebai: 623. ¹²Aminkah Azgad agh:1,222. ¹³Aminkah Adonikam: 666. ¹⁴Aminkah Bigvai ya: 2,056.¹⁵Aminkah Adin agh: 454. ¹⁶Abuna le Ater, nji bin Hezekiya: woro ihne pur lum pure tonpur tahro. ¹⁷Aminkah Bezai ya: 323. ¹⁸Aminkah Jorah: 112.¹⁹Abuna le Hashum agh: 223. ²⁰Abuna le Gibbar agh: woro ihne pure lum pur tongno. ²¹Abuna le Baitalami ya: 123. ²²Abuna le Netofah agh: woro ɓahri pur lum pure topur mwoh.²³Abuna le Anathot agh: 128. ²⁴Abuna le Azmaveth agh: woro ɓahri pura muri ɓahri. ²⁵Abuna le Kiriyat Arim agh, Kefirah, ni Beyerot agh: 743. ²⁶Abuna le Ramah ni Geba agh: 621.²⁷Abuna le Mikmash agh: 122. ²⁸Abuna le Bethel ni Ai ya: 223. ²⁹Abuna le Nebo agh: woro ɓahri pur lum pura muri ɓahri. ³⁰Abuna le Magbish agh: 156.³¹Abuna le Elam mamona agh: 1,254. ³²Abuna le Harim agh: 320. ³³Abuna le Lod, Hadid, ni Ono agh: 725.³⁴Abuna le Jeriko agh: 345. ³⁵Abuna le Senayah: 3,630.³⁶Amalah: aminkah Jedaiyah ma ɓaleh Jeshuwa agh: 973. ³⁷Aminkah Immer agh: 1,052. ³⁸Aminkah Pashhur agh: 1,247. ³⁹Aminkah Harim agh: 1,017.⁴⁰Aɓa Lawi ya: aminkah Jeshuwa ni Kadmiyel, aminkah Hodeviya agh: woro tahro pur lum pur ihne. ⁴¹Aɓa tuh ngyah a bin ɓangKulli, aminkah Asaph: 128. ⁴²Aminkah aɓa lelkunjere: aminkah Shallum, Ater, Talmon, Akkub, Hatita, ni Shobai: kpaɓ kwa 139.⁴³Aɓeni a tigha a pagtumo a bin ɓangKulli ya: aminkah Ziha, Hashufa, Tabbahot, ⁴⁴Keros, Siaha, Padon, ⁴⁵Lebanah, Hagabah, Akkub, ⁴⁶Hagab, Shalmai, ni Hanan.⁴⁷Aminkah Giddel agh: Gahar, Reayah, ⁴⁸Rezin, Nekoda, Gazzam, ⁴⁹Uzza, Paseyah, Besai, ⁵⁰Asnah, Mewunim, ni Nefusim.⁵¹Aminkah Bakbuk: Hakufa, Harhur, ⁵²Bazlut, Mehida, Harsha, ⁵³Barkos, Sisera, Temah, ⁵⁴Neziyah, ni Hatifa.⁵⁵Aminkah aguro le Solomon: aminkah Sotai, Hassoferet, peruda, ⁵⁶Jaala, Darkon, Giddel, ⁵⁷Shefatiya, Hattil, Pokeret- Hazzebayim, ni Ami. ⁵⁸A yangha a kpaɓ kwa 392 aminkah aɓeni a tigha ɓi pagtumo a bin ɓangKulli ni aminkah aguro le Solomon.⁵⁹Aɓeni ɗag Tel Melah, Tel Harsha, Kerub, Addon, ni Immer- keminiya ni a gan ɗum biɓilla leyang pura ri Israila agh- ⁶⁰kpaɓni aminkah Delaiya, Tobiyah, ni Nekoda agh 652.⁶¹Ɗeshiliya, a ntiri aminkah malah agh: aminkah Hobaiya, Hakkoz, ni Barzillai (ɓeni tol ɓamah a ntiri amuna ngalang le Barzillai ma Gileyad le a gori nji ri lulli yang). ⁶²A alla gi nyonglina biɓilla leyang, keminiya ni a kum yang ngha, nina agh a pushina yang a ntiri amalah ih a nyha gerenteng ngha. ⁶³Nina agh magula bol njahli waɓi yang ih ɗigna ni a lih ɗahra ma gerenteng guɓung ngha sete malahni ni Urim ni Thummim ngha agha.⁶⁴Ngura yang kwa ngha 42,360, ⁶⁵ni a kpaɓa aguro leyang ni ansahri lah leyang ngha (amama ngha 7,337) ni abuna ni amenah ɓa tuhngyah a bin ɓangKulli (woro tongno ɓahri).⁶⁶Apiri leyang ngha: 736. Amuna piri leyang ngha: 245. ⁶⁷Aloggah leyang ngha: 435. Ambuljeng leyang ngha: 6,720.⁶⁸Ngha a kehni a leh Yahweh a Urushelima agh, amagula le akunvarre pah agipahna ɓor yahlung ate ɓag leh Kulli, ate nyenne a tuhle. ⁶⁹A pah ari pagha ni a gan ngha ate tumo egh: zinariya a pyeshe koro woro tongno lum lum topur mwoh pura muri woro tongno lum, azurfa ni a pyeshe koro woro tongno lum tongno, ni adagrah le malah woro tongno.⁷⁰Nina agh amalah ni aɓa Lawi, aɓayong, aɓa tuhngyah bin ɓangKulli ni aɓa lelkunjere, ni aɓeni a tigha ki pagtumo bin ɓangKulli ya ɗigha a lah magula leyang. Aɓayong le Israila kwa ngha a alah magula leyang.

Chapter 3

¹Shienri ma tonɓahrini a nzumo ni aminkah Israila nyenni a lah magula leyang, ngha ɓayong kpaɓni ninga ɓwa mwoh a Urushelima. ²Jeshuwa muna Jozadak ni amuna ngih amalah, ni Zerubbabel muna Sheltiya ni amuna ngih logho le ɓag deshile ɗahra le Kulli le Israila ate pah ɗahra pingsa ninga mam a nyonglini a gigilla le Musa ɓwale le Kulli ya.³Le a tehshi deshile ɗahre a muri kushi, ate a yang ngha a ɓang ngoɓong le aɓayong ni a njeh egh ya. A pah ɗahra pingsa bin Yahweh ni durubang ni kapolla. ⁴Ɗeshiliya a billa njibuno ma binɗigna ninga mama a nyongli ya le a pah ɗahra pingsa kyari kwa agh a nji ri gigilla, tumo ma kara ni kwa agh n'ngha a muri kara egh. ⁵Bil le nina agh, aɗahra pingsa kyari kwa agh ngha nghang, gipahna ate anshienri mapiyo, agipahna ate anjibuno ni Yahweh tig ga le a woro a tigsa agh, kpaɓni agipahna ɓor yahlung ni pura bin aɓeni peh bin Yahweh ya.⁶A ingna a pah ɗahra pingsa bin Yahweh a kara ma kunduna le shienri ma tonɓahri, ni pagha ni kwa ni sang a ye ɓag bin ɓangKulli ya. ⁷Nina agh a pahna azurfa a bin aɓa kashi atahli ni aɓa yeri tumo giliyi giri, le a pah gilihna, gi nuhna, ni murun bin aɓa Sidon ni Taya, nina agh ate aka zuni angung cedar a nji salang magula logha Lebanon kehna Joppa, ninga mama Cyrus , murung Persiya tigni a pag ga.⁸Le a yeh shienri ma ɓahri le bogho ma ɓahri ni nzum zu leyang a leh Kulli a Urushelima agh, Zerubbabel muna Sheltiya, Jeshuwa muna Jozadak, anshile amuna ngih yang amalah ni aɓa Lawi, ni aɓeni nerre a ɗigna guro zu a Urushelima agh ingna a pag tumo. A tigha aɓa Lawi aɓeni ni bogho woro mwoh woro bikuli ya ih ɓi a shin tumo ni a leh Yahweh ya. ⁹Jeshuwa ni amuni ni amuna tehri, ni Kadmiyel ni amuni (aɓeni aminkah Hodaviya ni ya), ni amuna Henadad ni amuna yang ni amuna tehyang- kwa leyang ngha aɓa Lawi ni- kpaɓa binmona ate shin tumo ni a leh Kulli ya.¹⁰Aɓa ɓag giri tig tinna kangna bin gushi Yahweh. Ga ka angni amalah ih ɓi a tangha a yeh dagrah ma saɓna leyang ni njemegula, ni aɓa Lawi, amuna Asaph, ate ɓongshi Yahweh ni nyinyang, ninga mama Dauda, murung woro lagni ya. ¹¹A tuhngyah ɓongsho ni pag makampa bin Yahweh, "Ini ɓa ɓor yahlung! Ogrung njiteng le ri Israila ɗigna ha ke kene." Aɓayong kwa logshi ghiyang ni nghi jollo ki ɓongshi Yahweh ate a tigna tinna bin ɓangKulli ye.¹²Keminiya dudug le amalah, aɓa Lawi, ni amagula le akunvarre, aɓayong ma yahyina le shinna lah ma kunduna, ngha a tigni tinna leh a njih yang ngha, ɓuah ɓororo. Keminiya aɓayong dudug magjollo pag binmurubang ate bang ɓor ne yang. ¹³Ate ga agh aɓayong ni gan yeri gih jollo binmurubang ni gih ɓuah le aɓayong, ate aɓayong ngha ki ɓuah ate pag binmurubang magula, ni gih ye ni a ogho a kukwo agh.

Chapter 4

¹Niɓeniya aɓa shiɓi muri Judah ni Banyamin ɓaɓa ogni ih aɓayong ni wora guro agh ngha niɓeni ki ɓag bin gushi Yahweh, Kulli le Israila. ²Nina agh a kum Zerubbabel ni amagula le akunvarre leyang. Anah yi yang, "Le ih ɓi shi ɓaghi ni yong, ate, ninga yong, Kulli leyong ni sa billa le sa ɗahri logha ri akara ngha Esarhadon, murung Persiya, zuni ni sung a ba agh."³Keminiya Zerubbabel, Jeshuwa, ni anshile amagula le akunvarre le akahyang nah, "Nyong ni ya, keminiya shi sung ni ɗigha ka ɓag leh Kulli lesung, ate shi sung shi ɓaghi ate Yahweh, Kulli le Israila, ninga mama murung Cyrus woro lagni ya."⁴Nina agh aɓayong ni njeh egh ya wolli ngiri aɓa Judah; a tigha aɓa Judiya ɓang ngoɓong ɓag giri. ⁵Ɗeshiliya a pih aɓa waɓ gipagna pahbung ate a juhri muri tumo egh. A pag ga a kunbang le Cyrus ni a yeh nongmurung le Dariyus murung Persiya. ⁶Le a toltinna nongmurung le Artazekzes, a nyongli atigteng a muri aɓa ɗigna Judah ni Urushelima.⁷A yeh akara le Artazekzes ni Bishlam, Mitredat, Tabeyel, ni aɓihyang nyonglih murung Artazekzes ma Persiya. A nyongli kuntumo egh ni kun Aram le a pilli. ⁸Rehun magula ɓaluwa ni shimshai ɓa nyongli giri nyongli njinjere ni kehna bin murung Artazekzes a muri Urushelima.⁹Le Rehun magula le ɓa luwa, Shimshai ɓa nyongli giri, ni aɓihyang, aɓieni ki tuh njuo agh ni aɓa pagtumo le gwannati, aɓa Persiya, abuna ni pura Uruk agh ni Babilon, ni abuna ni pura Susa (ini, aɓa Elam)- a nyongli kuntumo egh- ¹⁰le a kpaɓ yang ni aɓeni magula ni magushina Ashurbanipal ponno guro le tigha a tenne a ɗigha Samariya agh, kpaɗni anshile aɓeni a kasa njeh ni nzum ɓanghamuru agh.¹¹Nyonglo kuntumo ni a tutti ya ni ga, "Bin Artazekzes,aguro lo, abuna ni Kasa Njeh ni Nzum Ɓanghamuru agh, nyongli ga: ¹²Ih ɓi murung yere ih aɓa Yahuda ni pura bino agh zuna a musung a Urushelima ka ɓag lah magula ma tolmurung. A malla tumo garrung nghe le a ye gilla atuhtinne.¹³Niɓeniya ih ɓi murung yere ih ngha a ɓag lah magula ni ya le a mal garrung nghe ya, ni a uwa ye pah gullo, adaggah ko agi ɗanghina, le gire ka tig pinye ri bin tig gikunna le amurung.¹⁴Njiteng ngha ate shi lihna muah ɗolong ma lahmurung, ni ih ɓor yi sung ih shin ɓihya ri murung ngha. Ate muri ga ni ini paghi ke sa tutti ga ate ih shi waɓih murung ¹⁵ate a al agiɓomterng nyonglina le tehro le a yeri ih lah magula ma tolmurung ni mama ka tighi murung pinye ni akasa njehle. gire zuna ni agi gangshina bin amurung ni akasa njeh. Logho kikara agh ɗigna tuh tolmurung. Ate ga ni paghi ke a juhri lah magula egh. ¹⁶Shi sung ngha sa waɓih murung ih ngha lah magulani ni garrung le gil ri ngha, le guɓung nyha ye ka uwo ate muro a Kasa Njeh ni Nzum Ɓanghamuru agh."¹⁷Nina agh murung tahshi gipilla ri Rehum magula le ɓaluwa ni Shimshai ɓa nyongli giri ni aɓihyang a Samariya ni anshile aɓeni a Kasa Njeh ni Nzum Ɓanghamuru agh: "Ih ɓi ololo ɓig ni yong. ¹⁸Kuntumo ni ntahshi nghang ngha a pille le a billa nghang ni. ¹⁹Nina agh nwarw mpah gi billa le a al le a kumi kikara ih lah magula logshina muri ri amurung, le tolmuri ni logshinjuo pagna a yeh.²⁰Murung magula kwa nongna murung muri Urushelima le yang ngha ni ɗighamuribang a Kasa Njeh ni a Nzum Ɓanghamuru agh. Pah gullo, adaggah, ni agi ɗanghina agh a pahne yang ni. ²¹Niɓeniya, pahna gibilla ate abuna ni a ɗag tumo le ɓag lah magula nyha sete mpah gibilla. ²²Nlel muyong ke ih ɓi njangshi ga agh. Pallang ke nɗag tolmurung ni gullo le tig kpah ari ga lahmurung ka kum ma?²³Ngha a billi gi waɓna billa le murung Artazekzes a dum Rehum, Shimshai ɓa nyongli giri, ni aɓihyang ngha, a wor ni kara a Urushelima le a tigha a tenne aɓa Yahuda ɗag te ɓag giri. ²⁴Nina agh tumo ni a leh Kulli a Urushelima agh tangha njeh ha a yeh bogho ma ɓahri le nongmurung le Dariyus murung Persiya.

Chapter 5

¹Le Haggai ɓa agkuntumo ni Zekariya ɓa agkuntumo, aminkah Iddo, waɓkuntumo a ntiri lulli Kulli le Israila a bin aɓa Yahuda a Judah ni Urushelima. ²Zerbbabel muna Sheltiya ni Jeshuwa muna Jozadak logho le ingna a ɓag leh Kulli a Urushelima ni aɓa agkuntumo ni kurta yang ngha.³Le Tattenai magula bol njahli le Kasanjeh ni Nzum Ɓanghamuru agh, Shethar-Bozenai, ni aɓih zu le nah yi yang, "Yang pah yong gibilla ni ih ɓi mɓag lahni ni meshili agarrung?" ⁴Ɗeshiliya anah, "Mang pag lulli abuna ni ki ɓag giri ni ya?" ⁵Keminiya njih Kulli ngha a muri aɓa tenna le aɓa Yahuda le ɓa shiɓi muyang ni gan tehshi yang njahli ya. A yang ngha a lel kuntumo ih ɓi a tahsa bin Dariyus le ate le a nyenni ni yang a muri ga.⁶Ga ni pag nyonglo kuntumo le Tattenai, magula bol njahli ni a Kasanjeh ni Nzum Ɓanghamuru, ni Shethar-Bozenai ni aɓihni Kasanjeh ni Nzum Ɓanghamuru agh, mama a tahsa bin Dariyus murung ngha. ⁷A tahshi kuntumo, nyongli ga kehna bin murung Dariyus, "Ih ololo kwa ɓi ɗig mamo.⁸Ih ɓi murung yere ih shi kehna njinjeh Judah a leh Kulli magula. A wara a ɓaghi ni atahli magula ni angung a tigha a garrung le. Tumo ni ya a wara a paghi yarata le yang ngha ih kum wora dum a bihyang. ⁹Shi ihli aɓa tenna, "Yang pah yang gibilla ih ɓi a ɓag lahni ni agarrung ni?' ¹⁰Ɗeshiliya shi ihlina yang alulli yang ate sa tighi a yere; nina agh alulli abuna aɓeni a muri tumo egh ya a nyonglina yang.¹¹Ninga ni a pillih sung; anah, 'Shi sung ni aguro le mwoh ɓeni ini Kulli le ɓakuli ni ngunjah agh, le shi sung ngha ye sa ɓag lahni a woro a ɓagha abogho dudug ni ɗur ngha murung magula le Israila ɓagni le meshili ya.¹²Ngho te kwa agh, ngha akahsung tigni Kulli ma ɓakuli yehlula agh, pah yang a bih Nebokadnezah murung Babilon, ɓa Kaldiya, ɓeni ɓihyi lahni le ponna aɓayong wori Babilon ngha. ¹³Nina te kwa agh, a bogho ma kunduna ngha Cyrus ni murung Babilon ngha, Cyrus pahne sung gibilla ih ye shi ɓag leh Kulli.¹⁴Murung Cyrus ye nyenni agi zinariya ni azurfa mama mami leh Kulli ni Nebokadnezah pussa bin ɓangKulli a Urushelima zuni a bin ɓangkuli a Babilon. Nyenna ni yang bin ɓwa ni a gori Sheshbazah, ɓeni tigha magula bol njahli ya. ¹⁵Nah yi, "Ponna agi tumo ni. Woro ke tig yang a bin ɓangKulli a Urushelima. Ih ɓi leh Kulli ɓi ɓag ri be."¹⁶Le Sheshbazar zuni le tig tuhtinne ate leh Kulli a Urushelima; le a ɓahne, keminiya ni sang a meshiliya.¹⁷Niɓeniya poshina yahli murung le, ih ɓi a alli a lah bin tigha agi ma yahyina ni a Babilon ko gibilla ni pura bin Cyrus a pah ate ɓag leh Kulli a Urushelima. Le ih ɓi murung ih tahshi sung bang ni gi waɓna.

Chapter 6

¹Nina agh murung Dariyus pah gibilla, le a alliyi bang a lah bin tig agi ma yahyina, ba a tigha agikunna nghang ngha, a be a Babilon ngha. ²A lah magula le Ekbatana ni nji kasanjeh Mediya agh a kum giɓomteng; ga ni pag gi nyonglina:³A yeh bogho ma kunduna le murung Cyrus, Cyrus pahna gibilla a muri leh Kulli a Urushelima: Ih ɓi a ye ɓag leh be ate ɗahra, ih ɓi a tig tuhtinne, ih ɓi logho le bikuli be ɗig nonnobung woro tahro, le dahra le woro tahro, ⁴ni tangsa le atahli magula tahro ni tangsa le angung mapiyo, le ih ɓi ɓaleh n'nwah. ⁵Niɓeniya nyenni agi zinariya ni azurfa mama mami ɓaleh Kulli ni ya, mama Nebokadnezar ponna a bin ɓangKulli a Urushelima zuni Babilon ngha nyen ni yang a bin ɓangKulli a Urushelima. Nga tig yang a ɓaleh Kulli.'⁶Niɓeniya Tattenai, magula bol Njinjeh nzum Ɓanghamuru, Shethar- Bozenai, ni aɓihyang aɓeni Njinjeh nzum Ɓanghamuru, a pushi bihyang a be! ⁷Nɗag tumo leh Kulli ni muri. Magula bolnjeh ni aɓa tenna le ɓa Yahuda ka ɓag leh Kullini a be.⁸Myang ngi pah gibilla ih ɗigna nga pag ga ate aɓa tenna le ɓa Yahuda aɓeni ki ɓag leh Kulli ni ya: bollo a ntiri agi ɗanghina le murung ni nzum Ɓanghamuru a nwahni abuna ni ate ni a ɗag te pag tumo leyang ngha agh. ⁹Ga kwa a al ga- muna ndah, anjuh, ko muna njuh ate ɗahra gipingsa bin Kulli ni a kuli ya, nji giri, muah ɗolong, muru njingung, ko murun ari lagha le amalah a Urushelima- mpah aga- abinyang shiɓa nyha. ¹⁰Mpag ga ate a zuni ɗahra poshi yahlung bin Kulli ni a kuli ya ni jimmi ate usulo le murung ni amuni.¹¹Nwara mpah gibilla ih ɓeni kwa par gibilla ni ya, ɗigna a suhli ngung gangrah ni leh ya le a shuwe a gyerri ri. Le ɗigna a pil leh kiding ate ga. ¹²Ih ɓi Kulli ɓeni tig lulli ih ɓi ɗigha be ya, ɓi tig murung ko aɓayong aɓeni logshi bihyang ate shiɓi pag tumo ni gibilla ni ya, ko te ɓihyi leh Kulli ni a Urushelima agh. Mini, Dariyus, pahna gibilla ni. Ih ɓi a billi ni paghi yarata!"¹³Le ate gibilla ni Dariyus murung tahshinih, Tattenai, magula bolnjeh ni Njinjeh Nzum Ɓanghamuru agh, Shethar-Bozenai, ni aɓihyang, pagna ga kwa murung Dariyus tighi yang ngha. ¹⁴Nina agh aɓa tenna le aɓa Yahuda ɓag giri ni kunɓuhro a nji ri waɓkuntumo le Haggai ɓa agkuntumo ni Zekariya minkah iddo. A meshilina ɓag giri leyang pyerari gibilla le Kulli le Israila ni a nji ri gibilla le Cyrus, Dariyus, ni Artazekzes murung Persiya. ¹⁵A meshilina leh a yeh kara ma tahro le Adar, a yeh bogho ma topur mwoh ma nongmurung le Dariyus.¹⁶Aɓayong le aɓa Israila, amalah, aɓa Lawi, ni anshile aguro pag binmurubang ni tigsa ni a tigni leh Kulli ya. ¹⁷A pahna andah woro tongno, agamnjuh woro tongno, amuna njuh woro tongno ihne ate tig leh Kulli sa. Aboro mbul lumpur ɓahri ni a pah ate gipahna lag gimasihra ate Israila kwa, mwohni kwa agh ate muri kunburi le Israila. ¹⁸Ɗeshiliya a tigha amalah ni aɓa Lawi ih ɓi a pagtumo angnai ari yang ate tumo le Kulli a Urushelima, ni nga mama a nyonglini a giɓomtenana le Musa agh.¹⁹Nina agh aɓeni wora guro agh pag binmurubang a yeh kara ma lumpur ihne le shienri ma kunduna. ²⁰Amalah ni aɓa Lawi lagna ri yang. A yangha kwa gerenteng. Le a tuhnghih agi pahna ɗuhro bwoh ate muri aɓeni kwa a wori tumo guro agh, kpaɓni muyang.²¹Aɓa Israila ɓaɓa aɓeni lih nyamah ɗuhro agh a yangni a nyerra a tumo guro le koriyina muyang a ri agi ma dahɓi le aɓayong ni a njeh egh ya le a al Yahweh, Kulli le Israila. ²²Ni binmurubang ni a pagni Njibuno le Brodi ni njibongho nyha ri ya agh ma akara tonpur ɓahri, ate Yahweh zuni ni yang ni binmurubang ni pil yahli murung Assiriya ate tengshi abung ri tumo a leh, leh Kulli le Israila.

Chapter 7

¹Niɓeni a nzum ga agh, a kunbang nongmurung le Artazekzes murung Persiya agh, Ezra pura Babilon. Akahyi Ezra ni Sereiyah, Azariya, Hilkiya, ²Shallum, Zadok, Ahitub, ³Amariya, Azariya, Meraiyot, ⁴Zerahiya, Uzzi, Bukki, ⁵Abishuwa, Finehas, Eliyazar, ɓeni muna Haruna malah magula agh.⁶Ezra pura Babilon le ini ɓa yeri nyongli giri ni a gigilla le Musa ni Yahweh, Kulli le Israila, woro pah agh. Murung pahne ga kwa ihlibang teɓi ya ate bih Yahweh ngha nini. ⁷Ɓaɓa le aminkah Israila ni amalah, aɓa Lawi, aɓa tuhngyah ma bin ɓangKulli aɓa lelkunjere, ni aɓeni a tigha a pagtumo a bin ɓangKulli ya wora Urushelima a yeh bogho ma tonɓahri le murung Artazekzes.⁸Bil bang Urushelima a shienri ma tongno, le bogho ma tonɓahri le murung nghe. ⁹Ɗag Babilon a kara ma kunduna le shienri ma kunduna. A kara ma kunduna le shienri ma tongno ni billi bang a Urushelima, logha ri kunbang ni bih Kulli ngha nini ya. ¹⁰Ezra tigna yahli te alliyi gigilla le Yahweh, le paghi ni alliyih gigilla ni gibilla a Israila.¹¹Ga ni pag kuntumo gi nyonglina ni murung Artazekzes pih Ezra malah, ɓa nyongligiri, ɓa nyongligiri atenana le alagbang le Yahweh, ni agigilla ate Israila. ¹²Murung Artazekzes, kehna bin Ezra malah, ɓa nyongli gigilla le Kulli ni a ɓakuli ya: ¹³Myang ngi pah gibilla ih ɓeni kwa a ntiri aɓa Israila a njeh lang- kpaɓni amalah leyang ni aɓa Lawi- aɓeni alla ka wora Urushelima agh ih ɓi a wor ni weh.¹⁴Meng, murung, ni aɓa peng gi waɓna muri agiri, tahshina yong kwa ate al bang a muri ga kon Urushelima ni Judah billa ri gigilla le Kulli leyong, mama ini a bihyong ngha. ¹⁵Nga zuni azurfa ni zinariya ni murung ni aɓa pih muri gi waɓna pah nieh bin Kulli le Israila, ɓeni bin ɗigna le ngha a Urushelima agh. ¹⁶Mpah azinariya ni azurfa ni mkum mo a kasanjeh Babilon ngha, kpaɓni gipahna ɓor yahlung ni aɓayong ni amalah pah nieh ate ɓaleh Kulli a Urushelima agh.¹⁷Nina agh mpag tumo ni bollo egh nkura andah, agamnjuh ni amuna njuh, ni gipahna njigiri, agipahna nuhna. Nɗahri ni yang a muri deshile ɗahra ni a leh Kulli leyong a Urushelima agh. ¹⁸Mpag ni anshile azurfa ni zinariya ga kwa nshina ɓonna bin yong ni amuna tehyong, ate poshi yahli Kulli leyong.¹⁹Ntigha agi tumo ni a pahyong nieh a dumi ate tumo ma ɓaleh Kulli a Urushelima. ²⁰Ga te kwa ɗeshili a alla ate ɓaleh Kulli nga al agh, nweh a ntiri bin tigbollo ma lahmurung.²¹Meng, Artazekzes, pahna lagbang a bin aɓa tigbollo ni a Kasanjeh ni Nzum Ɓanghamuru, ih ga kwa Ezra malah, ɓa nyongli giri le gigilla le Kulli ni a kuli ya, ihli bang a bin yong a pihne kwa, ²²ha kehna woro tongno azurfa ma talents, ni muh njingiri akoro woro tongno, muru njingun aduh woro tongno, ni aduh murung woro tongno, ɗeshili ni muah ɗohlong ni logle a pyeshi ya agh. ²³Ga kwa pura ri gigilla le Kulli ni a kuli ya, mpaghi ni pahmurung ate leh. Ate palang ke yehlulla le ka zu a muri njeh le murung ni amuni?²⁴Shi sung ngha sa waɓih yang ih ɗighamuribang nyha ka tigha a pahgulo, ko adaggah ko giɗanghina a muri malah, ɓa Lawi, ɓa tuhngyah, ɓa lelkunjere, ko a muri aɓayong ni a tigh ki pagtumo a bin ɓangKulli ni aguro ni a leh Kulli ni ya.²⁵Ezra, ni yeriteng ni Kulli woro poh agh, aka tahriyi aɓa waɓnjuoh ni ava tuhnjuoh ate waɓih aɓayong ni kwa a Kasanjeh ni Nzum Ɓanghamuru agh, ni ari paghi aɓeni kwa yeri agigilla le Kulli leyong ngha tumo agh. Ɗigna ɗeshili nga aliyih aɓeni ni yeri gigilla leyong ngha agh. ²⁶A temuri ɓeni kwa ki shiɓi bil gigilla le Kulli leyong ni gigilla le murung ngha- ih ɓi a tuh njuoh a muri ni kara, gor le ma nluo ko piriya a njeh ko agha agikunna le ko ɗigna kuro.²⁷Mossoni ni Yaheh, Kulli le akahsung, ɓeni tigha aga kwa a yahli murung ate gushi leh Yahweh a Urushelima agh, ²⁸ni ɓeni ɗumna ogrung njitengle a binang a dum murung ngha, aɓa pih gi waɓna, ni amagula aɓa pagtumo. Bih Yahweh Kulli lang, tengshi nang, le mkpaɓna aɓayong ma gushina a ntiri Israila ih ɓi a wor ni meng.

Chapter 8

¹Aɓeni ni pag amagula le ɓa leh akahyang, le ga ni pag biɓilla le aɓeni ɗag Babilon ni meng a kunbang murung le Artazekzes. ²A ri aminkah Finehas agh, Gershom. A ri aminkah Ithamar agh, Daniyel. A ri biɗilla le Dauda agh, Hattush. ³A ri biɓilla le Shekaniya, ɓeni pura ntiri aminkah Parosh agh, Zechariya, nini ya abuna ni a bangha a biɓilla le ya 150.⁴A ri aminkah Pahat-Mowab agh, Eliyehonai muna Zerahiya le nini abuna woro tongno ɓahri. ⁵A ri aminkah Zattu agh, Ben Jahaziyel le nini ya abuna woro tongno tahro. ⁶A ri aminkah Adin agh, Ebed muna Jonathan nini ya a bangna abuna woro ɓahri pur lum. ⁷A ri aminkah Elam agh, Jeshaiya muna Athaliya le a nini ya a bangna abuna woro tongno tahro pur lum.⁸A ri aminkah Shephatiyah agh, Zebadiya muna Micheal ni abunani nini ya woro ihne. ⁹A ri aminkah Jowab agh, Obadiya muna Jehiyel ni abunani nini ya a bang yang 218. ¹⁰A ri aminkah Bani ya, Shelomit muna Josifiya ni abunani nini a bang ngha 160. ¹¹A ri aminkah Bebai ya, Zekariya muna Bebai ni abunani nini a bang ngha woro mwoh pure topur tahro.¹²A ri aminkah Azgad agh, Johanan muna Hakkatan ni abunani nini a bang ngha 110. ¹³Aɓeni aminkah Adonikam ni ya zu ni nzumo. Alulli yang ni ga: Elifalet, Jewul, ni Shemaiya ni abuna ni zu ni yang worotahro agh. ¹⁴A ri aminkah Bigvai agh, Uthai ni Zakkur ni abunani nini a bangha woro tahro pur lum agh.¹⁵Mkpaɓna aɓa gingbiri bil muru ni ki kah Ahava, le shi ɗamma be ma kara tahro. Mbilla aɓayong nghe ni amalah, keminiya a be ya ni ngan nkum ɓeni ɓa Lawi ni ya. ¹⁶Nina agh ntahshi Eliyazar, Ariyel, Shemaiya, Elnathan, Jarib, ni Elnathan ni Nathan, Zechariya, ni Meshullum- aɓeni amagula ni ya- le Joiyarib ni Elnathan- aɓeni aɓa aliyi ɓayong giri ni ya.¹⁷Mama kpah nghang ngha ntahshi yang bin Iddo, magula ni Kasifiya agh. Nwaɓne yang ga nwaɓih Iddo agh ni aɓwale ya, aɓa pagtumo ni a bin ɓangKulli ni ki ɗigha a Kasifiya agh, ini, ate tahshi sung bang ni aguro ate leh Kulli.¹⁸Nina agh a nji bih Kulli maɓonna agh, a tahshine sung bang ni ɓwa lulli ih Sherebiyah, ɓayong ma yeriteng. Ini minkah mahli muna Levi le Israila. Zu ni amuna buna ni amuna tehri lum pure tonbi tahro. ¹⁹Hashabiya zuna nini. Ɗeshiliya Jeshaiyah ngha nghang, mwoh a ntiri aminkah Merari, ni amuna tehri ni amuna yang, a yangha kwa abuna woro mwoh. ²⁰A ntiri aɓayongni a tigha ka pagtumo a bin ɓangKulli, aɓeni Dauda ni amagula aɓa pagtumo le pah ih ɓi a paghi aɓa Lawi tumo agh: 220, ɓeni kwa agh a goti ni lulli.²¹Le nwaɓah ih ɓi a gonno a Ɓanghanuru Ahava ate shi nongshi musung a njeh a kundum Kulli, ih shi al njere ma huwar ni pura bini ya a bin sung, ama kyenina lesung, ni agikunna lesung kwa. ²²Mpagna iriɓiyina ri ihli murung ate aɓa luwa ko aɓa kogpiri ih ɓi a lel sung ri aɓa shiɓi murung ni sa kum kwa agh a njere agh, ngha shi wara shi waɓih murung, 'Bih Kulli lesung ngha muri ɓeni kwa alli ate gi maɓonna agh, keminiya masso le yehlulla le ngha muri ɓeni kwa jangshi ya.' ²³Nina agh shi gonna ni al Kulli a muri ga, le ogna jimma lesung.²⁴Mama kpah nghang ngha ntariyina abuna lumpur ɓahri a ntiri aɓa tumo malah: Sherebiyah, Hashabiyah, ni amuna tehyang lum. ²⁵Mpyeshina ate muyang azurfa, zinariya, ni agitumo ni agi pahna ate leh Kulli ni murung, aɓa pih gi waɓna ni aɓa tumo, ni israila kwa woro pah nieh ya.²⁶Nina agh mpyeshine yang talent ma azurfa 650, agi tumo ma azurfa talent woro tongno, woro tongno talent ma zinariya, ²⁷akoro woro mwoh ma zinariya mama a kpaɓ yang kwa le egnjiung le kehna kilo tonpur tahro ni nshile ya, ni aminkoro ma tagulla ma gogrina ninga zinariya ma konna.²⁸Le nah yi yang, "A tigna yong sa bin Yahweh, ni agi tumoni ɗeshili, le a zinariya ni azurfa agipahna yahlung poshina ni bin Yahweh, Kulli le akahyong. ²⁹Nlel yang ni tig yang ha sete mpyeshi yang a dum aɓa tumo malah, aɓa Lawi, ni amagula le akunvarre le akah le Israila a Urushelima a kangna ni a leh Kulli ya." ³⁰Amalah ni aɓa Lawi agha le pyeshi azurfa, zinariya, ni agi tumo ate pon yang kehni Urushelima, a leh Kulli lesung.³¹Shi ɗag Ɓanghamuru Ahava a kara ma lumpur ɓahri le shienri ma kunduna ate wora Urushelima. Bih Kulli lesung ngha musung; lella sung a ri aɓa shiɓi murung ni aɓeni tolla ka nongsung a njinjere ya. ³²Nina agh shi ingnina Urushelima le shi ɗig nghang akara tahro.³³Le a yeh kara ma ihne ya azurfa, zinariya, ni agi tumo agh a pyeshi yang a leh Kulli lesung, a bih Meremoth muna Uraya malah. Nini ya Eliyazar muna Finehas, Jozabad muna Jeshuwa, ni Noadiya muna Binnui ɓa Lawi. ³⁴Dungro ni gogho le ga kwa agh a yerine. Dungro egh kwa agh a nyongline a kunbang nghe.³⁵Aɓeni ɗag tumo guro nyer agh, aɓayong ni a ponno a wori guro agh, pah ɗahra gipingsa bin Kulli le Israila; ademdah lum pur ɓahri ate Israila kwa, agamnjuh woro ihne pur lum pure topur mwoh, amuna njuh woro tahro pur lum pure tonɓahri, ni aboro mbul lum pur ɓahri ate ɗahra lag gimashihra. ³⁶Le a pah gibilla le murung a bin amagula ɓa tumo le murung ni amagula bolnjeh ni a Kasanjeh ni Nzum Ɓanghamuru agh, le a angni aɓayong ni leh Kulli.

Chapter 9

¹Ngha aga malli pag ri yang ngha, aɓa tumo zu kum mang le nah, "Aɓa Israila, amalah, ni aɓa Lawi ni koriyi muyang ri aɓayong ni anjeh ni agima nangna: aɓa Ka'anan, aɓa Hittiya, aɓa Feriziya, aɓa Yebushiya, aɓa Ammon, aɓa Mowab, aɓa Masar, ni Amoriya. ²Ate a tolla amuna ngalang ni amuna buna leyang, le a jallah aɓayong ma gerenteng ni aɓayong ni anjeh egh ya, le amagula ni aɓa tumo ni dum a gi shingri njiteng ni."³Ngha n'ogni ga agh, sahn dagrah lang ni dagrah magula lang, n'uɓyi nyommurang ni bnyom kunang, ni ɗigha njeh, irhrung ɓihyina. ⁴Aɓeni kwa koshiyo a ri atenana le Kulli le Israila a muri gi shingri njiteng le aɓeni a pon ngha kpaɓa binang ngha nɗigni a iriɓihyina ha ɗahra ma kapolla agh.⁵Keminiya a kunbang ma ɗahra ma kapolla agh nlogho a bin ɗigna nongshi murung a dagrah ma sahnina lang, le ngungha njahli nlogshi beng bin Yahweh Kulli lang. ⁶N'nah, "Kulli lang, Mpagna iriɓihyina a logshi kundum mang bino, ate agimashihra lesung ni ɓuhro a murang ni tengshihra lesung ni gulo kehna kuli ya.⁷Logha ri akara le akahsung ha zuni niɓeniya shi ɗigna a ngih tengshihra. A yeh gimashihra lesung ni, a pahni amurung lesung, ni amalah lesung a bih amurung le ngunjahni, a bin garabwoh, bin ɗigna guro, ni a bin ponno ni akundum iriɓihyina, ninga mama shi sung nghani ni kyari ya.⁸Ngho kwa agh a minkunbang fittong ngha, shin gi-enna le Yahweh Kulli lesung zuna a ɗagsung anshile aɓɓa le ni pahsung kusung tangha a bin ma gerenteng le. Ga ngha ate ih Kulli lesung ih tuh njihsung ate pahsung usulo fittong a ri tumo guro lesung. ⁹Ate shi sung ni aguro, keminiya Kulli lesung ni njangshi ni sung a tumo guro lesung ngha. Nina agh ɗumna ogrung njiteng le a bin sung a dum murung Persiya. Pahne sung masso mapiyo ate ɓag leh Kulli lesung ni logshi ba ɓihyi ya, le wara pahsung garrung ma ɗigna ololo a Judah ni Urushelima.¹⁰Kemini niɓeniya, Kulli lesung, mang sa waɓɓa a nzum ga? Shi jangshina alagbang lo, ¹¹alagha ni a woro a pih aguro lo aɓa agkuntumo, ngha a nah ni, "Njehni nga ingana nga ag ga njeh ma gerenteng ni ya. Ɓihyina ri a nji bin aɓayong ni a yeh ya ni agipagna ma nangna leyang. A ɗungshine logha kuni kehna ri mamona ni agi ma bara leyang. ¹²Nina niɓeniya, ka pah amuna ngalang a bin amuna buna leyang; ke ih ɓi ntol amuna ngalang ate amuna buna leyong, le ke ih ɓi n'al ololo leyang ni gi angna agh, nina agh ate nga ɗig ni masso ni lih gimaɓonna ni njeh egh ya, nina agh ate nga tigha amuna yong ka kumi a kunbang ni kwa agh."¹³Ngho kwa agh a nzum ga kwa zu a musung ate agipagna gimashihra lesung ni ngih tengshihra lesung- logho ngha a weh, kulli lesung bolla ga ka pyeri ni gimashihra lesung ni ɗagsung shi ɗigha anshile ni aɓɓa- ¹⁴ɗeshiliya sa ɓun alagbang lo ni jallayi anjuwula ni aɓa gima nangna ni? Ni awo pag yehlulla ni piriyi sung nina agh le anshile nyha, mwoh nyha ka aɓɓa?¹⁵Yahweh, Kulli le Israila, awo ni njiteng, ate shi uwona aɓeni aɓɓa ha zuni ni kyari. Shina! Shi sung ngha a dumo a tengshihra lesung, ate mama ɓwa nyha ka tangha dumo ate muri ga agh.

Chapter 10

¹Ngha Ezra jimni ni waɓkun ngha, kpah njahli a dum leh Kulli le ɓuah. Ngih buno kpaɓa le abuna le aɓa Israila, amenah, ni amuna kpaɓa bini, ate avayong ngha ki ɓuah dudug. ²Shekaniya muna Jehiyel le aminkah Elam nah yi Ezra, "Ni shi ɗum njiteng bin Kulli lesung ngha le shi tigna amah njeh ma sa lah a ntiri aɓayong ni njeh egh ya. Kemini ningo te kwa agh, nshile tig yahlung ngha nghang te Israila.³Nina niɓeniya ih ɓi shi tig ogrung ntiri sung ni Kulli lesung ate piriyi amenah kwa ni amuna yang a nji ri gi waɓna le MurungKulli ni agi waɓna le aɓeni ki koshiyo ate alagbang le Kulli lesung, le ih ɓi a paghi nji ri gigilla. ⁴Logho, ate ga ngha te muro ate pagha, le shi sung ngha ni weh. Tengshi ro le a pag ga."⁵Nina agh Ezra logho le tigha aɓa pagtumo malah, aɓa Lawi, ni Israila kwa ogrung ka pag tumo a njinjere ni. Nina agh a yangha kwa agh a tolla kaniyi giri. ⁶Le Ezra logho a leh Kulli le woro a kangna le Jehohanan muna Eliyashib. Ni lih brodi guɓung ko nuh muru guɓung ngha, ate yangha ih gonno a muri shingri njiteng le aɓeni woro a tumo guro agh.⁷Nina agh a tahshi kuntumo a Judah ni Urushelima a bin aɓayong ni kwa nyerra a tumo guro agh ih ɓi a kpaɓa a Urushelima. ⁸Ɓeni kwa ni zu a ntiri akara tahro pyerari gi waɓna ni pura bin aɓa pagtumo ni aɓa tenna a agh- ih ɗag agikunna le kwa, ni pushi a ntiri ngih kpaɓa le aɓayong aɓeni nyerra a tumo guro agh.⁹Nina agh abuna le Judah ni Banyamin kpaɓa a Urushelima a yeh kara tahro. Ngha a yeh shienri ma topur ihne ni a yeh kara ma woro mwoh le shienri ye. Aɓayong kwa ɗigha a dum minjah a leh Kulli, ki koshiyo ate tenana ni ni ate amurukuli. ¹⁰Ezra malah logho le nah, "A yong kanangiri yong ngha mpagna gi magshi njeh leyong. N'nɗigna ni amenah ma sa nina agh ate nga ɓuhri tengshira le Israila.¹¹Kemini niɓeniya nwaɓkun yong bin Yahweh, Kulli le akahyong, le mbil ɗengse le. Nkoriyi muyong ri aɓayong ni njeh ya ni a ri amenah kun ma sa."¹²Kpaɓa leyang kwa agha ni gihyong ɓororo, "Sa pag ninga mama a waɓ ɓa. ¹³Ngho te kwa agh, aɓayong ngha nghang dudug, le kunbang nyah le murukuli ni. Shi nyha ni masso tangha a nji bang ngha, le ga agh tumo ma kara mwoh ko ɓahri ni ya, ate shi pagna ngih gimashihra a teng ni.¹⁴Nina agh le ih ɓi aɓa tumo lesung tangha tuhkushi kpaɓe kwa. Le ih ɓi abuna aɓeni tigha amenah ma kun sa a yeh alah magula lesung ngha a zu a ri kunbang ni aɓa tenna le alah magula ni aɓa waɓnjuoh le alah magula ka pah yang ha sete ngih yehlulla le Kulli lesung ka ɗagni sung ngha." ¹⁵Jonathan muna Asahel ni Jahzeya muna Tikvah ni kurtye ga agh, ni Meshullam ni Shabbathai ɓa Lawi kuratye ga.¹⁶Nina agh aɓayong aɓeni nyerra a tumo guro agh pagna ga. Ezra malah tariyi abuna, amagula a lah ni kunvarre le akahyang ngha- a yangha kwa ri lulli yang, le a bil tuhkushi teng ngha a yeh kara ma kunduna le shienri ma lum. ¹⁷A ri kara ma kunduna le shienri ma kunduna agh a malla yeri abuna ni ɗigni amenah kun ma sa agh.¹⁸A ntiri aminkah amalah aɓeni ɗig ni amenah aɓayong ma sa agh. A ntir aminkah Jeshuwa muna Jozadak ni amuna tehri aɓa Maaseiyah, Eliyazar, Jarib, ni Gedaliya. ¹⁹Nina agh a tolla a piriyi amah yang ih ɓi a woro. Ate a yangha ni tengshira agh, a pahna njuh a ntiri ɓaluwo leyang ate tengshihra leyang.²⁰A ntiri aminkah Immer agh: Hanani ni Zebadiya. ²¹A ntiri aminkah Harim agh: Maaseiyah, Iliya, Shemaiyah, Jehiyel, ni Uzziyah. ²²A ntiri aminkah Pashhur agh: Eliyonai, Maaseiyah, Ishmail, Nethanal, Jozabad, ni elasah.²³A ntiri aminkah aɓa Lawi ya: Jozabad, Shimei, Kelaiyah- ini, Kelita, Pethahiya, Judah, ni Eliyazar. ²⁴A ntiri aɓa tuhngyah agh: Eliyashib. A ntiri aɓa lelkunjere ya: Shallum, Telem, ni Uri. ²⁵A ntiri anshile aɓa Israila agh- a ntiri aminkah Parosh agh: Ramiyah, Izziyah, Malkijah, Mijamin, Eleyazar, Malkijah, ni Benaiyah.²⁶A ntiri aminkah Elam agh: Mattaniyah, Zechariyah, Jehiyel, Abdi, Jeremoth, ni Iliya. ²⁷A ntiri aminkah Zattu agh: Eliyonai, Eliyashib, Mattaniyah, Jeremoth, Zabad, ni Aziza. ²⁸A ntiri aminkah Bebai ya: Jehohanan, Hananiyah, Zabbai, ni Athlai. ²⁹A ntiri aminkah Bani ya, Meshullam, Malluk, Adaiyah, Jashub, Sheyal, ni Jeremoth.³⁰Antiri aminkah Pahath- Mowab agh: Adna, Kelal, Benaiyah, Maaseiyah, Mattaniyah, Bezelel, Binnui ni Manasseh. ³¹A ntiri aminkah Harim agh: Eliyezer, Ishijah, Malkijah, Shemaiyah, Simeyon, ³²Banyamin, Malluk, ni Shemariyah.³³A ntiri aminkah Hashum agh: Mattenai, Mattattah, Zabad, Elifelet, Jeremai, Manasseh, ni Shimei. ³⁴A ntiri aminkah Bani ya: Maadai, Amram, Uyel, ³⁵Benaiyah, Bedeiyah, Keluhi, ³⁶Vaniyah, Meremoth, Eliyashib,³⁷Mattaniyah, Mattenai, ni Jaasu. ³⁸A ntiri aminkah Binnui ya: Shimei, ³⁹Shelemiyah, Nathan, Adaiyah, ⁴⁰Maknadebai, Shashei, Sharai,⁴¹Azarel, Shelemiyah, Shemariyah, ⁴²Shallum, Amariyah, ni Yusufu. ⁴³A ntiri aminkah Nebo agh: Jeyel, Mettithiya, Zabad, Zebina, Jaddai, Joyel, ni Benaiyah. ⁴⁴A yangha kwa ni ya a tolla amenah ma kun sa le a kumna amuna ni aɓaɓa leyang.

Nehemiah

Chapter 1

¹Atenana le Nehemiya muna Hakaliya: Niɓeniya gire pag giri a yeh shienri le Kislev, a yeh bogho ma woro mwoh, ngha myang a lah magula le Susa agh, ²ih mwoh a ntiri amuna tehrang, Hanani, ni abuna ɓaɓa ni pura Judah agh zu, le n'ihli yang ate muri aɓa Yahuda, anshile ni aɓɓah, aɓeni aɓɓa ri tumo guro agh, ni temuri Urushelima.³Anah nghang, "Aɓeni a kasa njeh aɓeni aɓɓa uwor a ri tumo guro agh ngha a gani magula ni iriɓihyina ate garrung le Urushelima a wamne a sokkoh, le akunjere le ya a tigna gishe ri yang."⁴A kunbang nghe ni n'ogni atenana ni ya, nɗigha njahli mɓuah, le ha ma akara dudug yahlang tang gan nang le ngonno ni jimmah bin Kulli ɓakuli. ⁵Le n'nah, "Kukushi, njimno, Yahweh, Kulli le ɓakuli, Kulli ɓeni gulo ni ɓorro, ɓeni ki tig ogrung ni tang anjiung le ri aɓeni ih agnjih yang ni bol alagbang le.⁶Ih ɓi njioh logshi ri le ih ɓi a tehshi kiro nina ate aka og jimmah le guro lo ni ngi jimni duh ni ɓakara a dumo ate aɓa Israila aguro lo. Myang ngi waɓ gimashihra le aɓa Israila mama shi pag wo agh. Kpaɓni meng ni leh tehrang pagna gimashihra. ⁷Shi pagna ga mashihra ni ya a ro, le ni shi bol alagbang, agigilla, ni agi billa ninga mama a lagni guro lo Musa agh.⁸Kukushi ɗengshi tenana ni a lagni guro lo Musa agh, 'Ngha ni pag ga njiteng ni ya agh, nga meshiyi yong a ntiri aɓayong, ⁹keminiya ngha n'nyerra binang le mbilla alagbang lang ni pag yang ngha, ko ke aɓwale yong ngha a meshiyina yang anjeh kukwo, nga kpaɓ yang be le nga zuni yang bogho a ba nworo ntollo nga tig lullang ka uwo nghang ngha.'¹⁰Niɓeniya a yangni aguro lo ni aɓwalo, aɓeni a assa ni ngih gulo lo ni bwoh ma dungrina. ¹¹Kukushi, njimno, MurungKulli, ih ɓi a tehshi kiro ri jimmah le guro lo ni a ri jimmah le aguro lo aɓeni pashi yahli yang ri gushi lulo agh. Niɓeniya pah dumposhina bin guro lo ni kyari, le a pih shin gi-enna a njih ɓeni." Myang ngi pagtumo le ɓa bolkorobang bin Murung.

Chapter 2

¹A yeh shienri ma Nisan, a yeh bogho ma woro mwoh le Artazekzes murung, tahriyi amuru njihngung, le ntol murunjih ngung nghe le mpih murung. Niɓeniya ni mpa pagni yehlula a dumi ya. ²Keminiya murung nah nghang, "Pallang ke kundumo ki ɗum yehlula? Ni a pur ɓa konno agh. Ga ka ɗig gikonna a yahlung. Le ngoɓong wollang dudug.³Nah yi murung, "Ih ɓi murung ɗig njah ha ke kene! Ni yellang ni ke kundumang ni ki ɗum yehlula agh? Lah magula, ba ni nkilliya le tehrang ngha, nongna ɓihya, le akunjere le ya gishe lih ne.⁴Le murung nah nghang, "Mang awo alla ih ɓi mpag ga?" Nina agh jimmah bin Kulli le ɓakuli. ⁵Mpil yi murung, "Ngha murung shinne ɓor yi ya, le ngha guro lo pagna gima ɓonna a njioh agh, a gan tuttang a Judah, a lah magula le nkilliya le tehrang, ate mɓaghi." ⁶Murung pil nghang (ni mahmurung ngha osso ɗigha kahri), "Ha ni yebbang ni aka ɗigni be le ni yebbang ni aka nyenni?" Murung pagna binmurubang ni tuttang ngha pahni kunbang ni ntol agh.⁷Le nah yi murung, "Ngha pashina yahli murung le, ih ɓi a peng kuntumo ate amagula bolnjeh ni a Kasanjeh ni Nzum Ɓanghamuru agh nina agh ate aka nɗura kasnjeh leyang ngha ngi ka Judah agh. ⁸Ih ɓi kuntumo ɗigha ate Asaph ɓa lel ɓalusung le murung, ate mama ih ka peng angung ngilli angung gangrah le akunjere le lah magula gyaɓ ni bin ɓamgKulli, ni ate garrung le lah magula egh, ni ate lah mama nga ɗig nghang ngha." Nina agh ate bung maɓonna le Kulli ni a murang ngha, murung pah nang aga n'al agh kwa.⁹Nzu a bin amagula bolnjeh ni a Kasanjeh ni Nzum Ɓanghamuru agh le mpah yang kuntumo le murung. Niɓeniya murung tuttina ni meng amagula le ɓaluwa ni aɓa kogpiri. ¹⁰Ngha Sanballat ɓa Horoni ni Tobiyah guro le ɓa Ammon ogni ga agh, bang ni botti yang ih ɓwa zuna ɓeni ki alla ka angni aɓa Israila agh.¹¹Nina agh nzu a Urushelima le myang be akara tahro. ¹²Nlogni duh, meng ni abuna fittong ni meng. Ni nwaɓih ɓung ga kulli lang tigha a yahlang ih ɓi mpagha ate Urushelima agh, Giluwo nyha nghang a beng sa, uwor mama mwoh ngi kog ga.¹³Mpur ni duh a nji ri Kunjere Ɓongrong, ki shin Tuhmuru le Agugbah ni a bin Kunjere Kidding, le mfashi garrung le Urushelima, mama wanghina njahli ya, ni akunjere ma angung ni gishe pingshiya. ¹⁴Le nwora ri Kunjere Le Sahghamuru ni ri Guguri le Murung. Bin ma ɓongrong bin giluwo ni kog wo ngi ɗuri ya.¹⁵Nina agh wor ni duh egh a nji ɓongrong le mfashi garrung nghe, le nyerre zu ingna nji ri Kunjere Ɓongrong. ¹⁶Nina agh nyenna. Amurung ni yeri ba wor nghangngha ko ga mpag ga, leni sang te nwaɓih aɓa Yahuda ni ye, ko amalah, ko aɓa gushina, ko amurung, ko anshile aɓayong ni pag tumo ye ya.¹⁷Nah yi yang, "Nshinna gigangshina ni shi sung ngha a yeh ya, pagha ni Urushelima nongni juhri ya le akunjere le ya a pingshina yang ni gishe. Nzu, ih ɓi ye shi ɓag garrung le Urushelima, nina agh ni shi uwa ye kum iriɓihyina agh." ¹⁸Nwaɓne yang ih bung maɓonna le Kulli lang ngha murang le ɗeshiliya a muri atenana le murung ni woro waɓ ɓang ngha. Anah, "Le ih ɓi logho ni ɓagha." Nina agh a tengshi abih ari yang ate tumo ma ɓonna egh.¹⁹Keminiya ngha Sanballat ɓa Horoni, ni Tobiyah guro le ɓa Ammon, ni Geshem ɓa Arabiya ogni teɓi ya, a jolla sung ni jen sung, le anah, "Mang nga pagha? Nga tol muyong ri murung le? ²⁰Le mpil yi yang, "Kulli le ɓakuli ka pahsung dumposhina. Shi sung ni aguro le, le sa logho sa ɓaghi. Keminiya nga nyha ni gikunna a yeh ya, kummurung nyha, le gi bolla biɓilla nyha a Urushelima agh."

Chapter 3

¹Le Eliyashib malah magula logho ni amuna tehri amalah, le a ɓag Kunjere le Anjuh. A tighi sa ni tigha akunjere a bin tangha leyang. A tighi sa ha ninga Gbibgrah le Woro tongno le ninga Gbingrah le Hananel. ²A kahri ya abuna le Jeriko pagna tumo, le a kahri yang ngha Zakkur muna Imri ni pag tumo.³Amuna Hassenaah ɓagna Kunjere le Njih. A gil yi angung gangrah, ni tighi akunkangna le, gi kuro le, ni angung gangrah le. ⁴Meremoth ye gilla nji kande ni kpah nghang ngha. Ini muna Uraya muna Hakkoz. Meshullam ni kpah nghang ngha gille. Ini muna Berekiyah muna Meshezabel. Kpah nghang kahri yang Zadok ni gilli. Ini muna Baana. ⁵Kpah nghang kahri yang ngha aɓa Tekoit gille, keminiya aɓa gushina leyang shiɓi pagtumo egh ninga mama aɓa shin tumo tigha a pag ga.⁶Joiyada muna Paseyah ni Meshulum muna Besodeiyah gilla Kunjere ma Yahyina. A gilla angungangrah temuri, ni tigha akunkangna le, agi kurri, ni agangrah le. ⁷Kpah nghang kahri yang ngha abuna le Gibeyon ni Mizpah- Melatiyah ɓa Gibeyon ni Jadon ɓa Meronothi- ngungmurung murung le ɓa bol Kasanjeh ni Nzum Ɓanghamuru agh.⁸Kpah nghang kahri yang ngha Uzziyel muna Harhaiyah, mwoh le ɓa tulzinariya, ye gille, le kpah nghang kahri ya Hananiyah, ɓa gil murun ma susunang ni. A ɓagna Urushelima ha kehna Garrung Magula. ⁹Kpah nghang kahri yang ngha Rafaiyah muna Hur ni gilli. Ini ih pag magula tumo muri kanda nguɓ njeh le Urushelima. ¹⁰Kpah nghang kahri yang ngha Jedidaiyah muna Harumaf gilla kahri leh. Kpah nghang kahri ya Hattush muna Hashabneiyah gille.¹¹Malkijah muna Harim ni Hasshub muna Pahath- Mowab gilla kanda mamona ni billa ri Gbingrah ma Pihna. ¹²Kpah nghang kahri yang ngha Shallum muna Hallohesh, magula tumo ni muri anda nguɓ njeh le Urushelima, a gille, a kpaɓni amuna ma ngalang le.¹³Hanun ni aɓa ɗigna a Zanoyah gille Kunjere Ɓongrong, A gille ni akunkangna le, gi kurri ni agangrah le. A gill nonnobung woro tongno lum ha kehna Kunjere Tiɓgiluwo.¹⁴Malkijah muna Rekab, magula tumo ni muri nguɓ njeh le Beth Hakkerem, gilla Kunjere le Tiɓgiri. Ɓagne ni tighi akunkangna le, gi kurre, ni agangrah le. ¹⁵Shallun muna Kol-Hozeh, magula tumo ni muri nguɓ njeh Mizpah agh, ye ɓagna Kunjere tuhmuru sahgna. Ɓagne, tig givulo muri ni akunkangna le, gi kurre, ni agangrah le. Ɗeshiliya ye ɓagna garrung le Gugugri le Shiloam ni kari ɓabang njungung le murung, ha ni njer suhlo ni pura lah magula le Dauda agh.¹⁶Nehemiya muna Azbuk, magula tumo muri kanda nguɓ njeh le Beth Zur, ye gilla ba logha ri nkilliya le Dauda, kehna ri guguri-gilla le ɓwa, le ha kehna leh agara abuna. ¹⁷A nzumi ya aɓa Lawi gilla, kpaɓni Rehum muna Bani le kpag nghang kahri ya, Hashabiyah, magula tumo ni muri kanda nguɓ njeh le Keilah, nguɓ njeh mami.¹⁸A nzumi ya amuna tehri gilla, kpaɓni Binnui muna Henadad, magula muri kanda nguɓ njeh le Keilah. ¹⁹Kpah nghang kahri ya, Ezeer muna Jeshuwa, magula tumo muri Mizpah, gilla nji bin maɓi ni ki shin bin tig giluwa a gbinna le garrung.²⁰A nzumi ya Baruk muna Zabbai ni kiki gilla bang maɓi, logha ri gbinna le garrung kehna ri kunkangna leh Eliyashib malah magula. ²¹A nzumi ya Meremoth muna Uriya muna Hakkoz gilla bang maɓi, logha ri kunkangna leh Eliyashib kehna ri malla le leh Eliyashib.²²Kpah nghang kahri ya amalah ni, abuna ni a aba kangni Urushelima agh, gille. ²³A nzum yang ngha Banyamin ni Hasshub gilla ba ki shin lah yang ngha. A nzum yang ngha Azariyah muna Maaseiyah muna Ananiyah gilla gyaɓ ni leh. ²⁴Nzumi ya Binnui muna Henadad gilla bang maɓi, logha ri leh Azariyah kehna ri gbinna le garrung.²⁵Palal muna Uzai gilla ba garrung gbin nghang ngha ni gbingrah ni logha kuli ri lah bikuli le murung a ɓaleh ɓalel murung. A nzumi ya Pediyah muna Parosh gille. ²⁶Niɓeniya aɓa pagtumo ni ki ɗigha Ophel gille ha a ba ki shin Kunjere muru agh a nji manjeh ni gbingrah ni a shin muri ya. ²⁷A nzumi ya aɓaTekoiti gilla bang maɓi mama ki shin gbingrah magula ni a shin muri ha garrung ma Ophel agh.²⁸Amalah gilla bikuli le Kunjere le Piri, mama kwa agh ki shin leh. ²⁹A nzum yang ngha Zadok muna Immer gilla nji bang ni ki shin leh ya. Le a nzumi ya Shemaiyah muna Shekaniyah, ɓalel kunjere ma nji manjeh, gille. ³⁰A nzumi ya Hananiyah muna Shelemiyah, ni Hanun- muna ma topur mwoh le Zalaph, gilla bang maɓi. A nzumi ya, Meshullam muna Berekiyah gilla ba ki shin kangna magula bin ɗigna.³¹A nzumi ya Malkijah, mwoh a ntiri aɓa gil zinariya gille kehna ri leh aɓa pagtumo bin ɓangKulli ni aɓa mag girini ki shin Kunjere Tolla agh ni kangna ɗigna ni bikuli ari gbinna agh. ³²Aɓa tulzinariya ni aɓa mag giri gilla ntiring le kangna ɗigna ni bikuli ya ni Kunjere le Anjuh.

Chapter 4

¹Niɓeniya ngha Sanballat ogni shisung ngha sa ɓag garrung, ɗungshini yehlulla, funno ni yehlulla, ni jolla aɓa Yahuda. ²A kundum amuna tehri ni aɓa tahluwa le Samariya, nah, "Mang sungho aɓa Yahuda ni ki pagha? A nyenni lah magula egh be ate muyang? A pah ɗahra? A mal tumo egh a kara mwoh? A nyenni atahli usulo mama a ɗamma ni adaɓi ni nzumo ni a pingshina yang ngha? ³Tobiyah ɓa Ammon ngha nini, le nah, "Ngha nkushe ni ma mwoh billa muri ga a ɓag ga, ka wanghi garrung tahli leyang njahli ya!"⁴Ogho, Kulli lesung, ate a jenna sung. Nyenni kun mashihra leyang a muyang le pah yang a pon yang a wori njeh guro. ⁵Ka vulliyi gima nangna leyang ngha le ke ih ɓi a ɓishili gimashihra leyang a muyang ngha, ate a tigna aɓa ɓag giri a pag yehlulla. ⁶Nina agh shi ɓagna garrung le garrung nghe ya a doghine binmona kena kanda logho le bikuli, ate aɓayong tolla a pagtumo.⁷Keminiya ngha Sanballat, Tobiyah, aɓa Arabiya, aɓa Ammon, ni aɓa Ashidot ogni ih tumo ye ɓag garrung ma Urushelima ngha ki wora dum ma, le ih aba kahgha a ri garrung nghe ya a girrihna yang, ngih yehlulla logho a yahli yang. ⁸A kpaɓkun binmona, le a zu a pag luwa muri Urushelima ni ate a tig juhro le. ⁹Keminiya shi jimma a bin Kulli lesung ni tig ɓa lelmurung ate lelyang duh ni kara ate dangkun leyang.¹⁰Le aɓa Judah nah, "Masso le aɓeni tol gitolle ya ngha ki kpah. Dahɓi ngha nghang dudug, le ni shi ye gan ɓag garrung nghe ya. ¹¹"Aɓa shiɓi musung nah, "Ni a yeri ko shini ya sete shi zu a ntiri yang ni wol nluo yang, le shi tehshi tumo ye njeh."¹²A kunbang ngho agh aɓa Yahuda aɓeni ɗigha kahri yang ngha pura nji ba kwa agh zu le waɓtenana ri sung mbende lum, ki lagsung a muri kurkun ni kpaɓa a musung ngha. ¹³Nina agh ntigha aɓayong a nji bang binjeh le garrung nji ba masso nyha nghang agh. Ntigna ɓalah ni kwa agh ni agarabwoh leyang, akunwohni antah. ¹⁴Le nshingbang, nlogho tangha, le nah yi aɓa gushina, ni amurung, ni anshile aɓayong, "Ke ih ɓi mɓang ngoɓong leyang ngha. Nɗengshini MurungKulli, ɓeni magula ni gusso ni ya. Mpag luwa ate aɓalah yong, amuna buna leyong, amuna ngalang leyong, amah yong, ni alah yong."¹⁵Gire pagha ngha aɓa shiɓi ogni ih shi ogna tele gil ri yang ngha, Kulli juhrina agil rung leyang, le shi nyera ri garrung, ɓeni kwa agh ri tumo le. ¹⁶Nina agh logha ri kunbang nghe anshile ɓaɓa le aguro lang pagtumo ri ye ɓag garrung, le anshile aɓaɓa leyang tol akunwo, atongho, antah, ni mel agiluwa, ngha amagula tangni a nzum aɓa Judah kwa¹⁷ni aɓayong ni ɓag giri. Aɓeni tol gi ma dungrina tol gitolla leyang a njinjere ni a bol giluwa leyang ni bung mwoh le bung mamona ni ki pagtumo. ¹⁸Ɓa pagtumo ni kwa agh gyer garabwoh le a girikahri, le ni ga ni a pagni tumo. Ɓeni ki tong njeme njuh agh tangha kahrang.¹⁹Nah yi aɓa gushina ni a bin aɓa pagtumo ni a bin anshile aɓayong kwa, "Tumo egh gulo ni dahra le kshi gaɓna ari sung ri garrung nghe, kukwo ri ari yang. ²⁰Ɗigna aka kahri kenna ba a og gih njemenjuh ngha nghang le mkpaɓa be. Kulli lesung ka pag luwa te musung."²¹Nina agh shi sung ngha sa pagtumo egh. Anshile aɓaɓa leyang ngha ki bol akunwo logni ni durubang ha kenna ri puro le amuna shienri. ²²Ɗeshiliya nye nah yi aɓayong a kunbang nghe, "Ih ɓi ɓeni kwa agh ni guro le ɓi nongha a Urushelima ni duh, nina ate aka ɗighi sung aɓa lelmurung ni duh le ɓa pagtumo ni ɓa kara." ²³Nina agh ko meng, ko amuna tehrang, ko aguro lang, ko abuna ni ki lelmuri bang aɓeni kura tyang, mwoh nyha a ntir sung ariyi dagrah le ya, le ɓeni kwa a ntiri sung ngha tol gibura, ko ngha ih ka a nuhmuru agh.

Chapter 5

¹Le aɓayong ni amah yang logshi ngih jollo ɓuah a muri aɓih yang aɓa Yahuda. ²Ate aɓaɓa ngha nghang aɓeni nah, "Kpaɓni amuna buna lesung ni amuna ngalang lesung ngha shi gogna. Nina agh le ih ɓi shi kum njigiri ate sa lih le sa ɗigni usulo." ³Ɗeshiliya aɓaɓa ngha nghang aɓeni nah, "Shi sung ngha sa pah aɓabili lesung, aɓabang njingung lesung, ni alahsung ate kum njigiri a kunbang yahlo."⁴Aɓaɓa osso nah, "Shi agna tagmah bollo ate nwah daggah le murung a muri aɓabili lesung ni aɓa bang njingung lesung. ⁵Ngho te niɓeniya nyamsung ni nkilla lesung ngha mwoh ni mami amunah tehsung, le amuina yang ngha ninga amuna sung. A tigna sung a tenne shi magha amuna buna lesung ni amuna ngalang lesung te ɗig aguro. Amuna ngalang lesung ɓaɓa agh a wara a ishina yang a guro. Keminiya shi nyha ni masso ni angni ni ya ate abuna ɓaɓa ni niɓeni pag tele aɓabang lesung ni aɓabang njingung lesung.⁶Mpagna yehlulla dudug ngha ogni ɓuah agh leyang ni atenana ni ya. ⁷Le nɗengsa a muri, le a njiteng ngha njimma aɓa gushina ni aɓa pagtumo. Nah yi yang, "Ɓeni kwa agh ngha ki agh ɓuhro, a bin muna tehri." Ngor ngih kpaɓa magula a muyang le ⁸n'nah yi yang, "A te musung ngha, shi sung ngha ni pyera ri ga shi gan agh, kura amuna tehsung ɓa Yahuda ni a aguro agh, aɓeni a maghi anjeh ya, keminiya yong ngha m'magha amuna tehyong ate a ye maghi sung ni! A bol ngung le ni a kum tenana ni a waɓ ɓa.⁹Ɗeshiliya n'nah, "Ga nga pag ga ni ɓottiya. Ni nga ginya a ɓang Kulli lesung ate ɓang sangha bin anjeh aɓa shiɓi musung ngha? ¹⁰Meng ni amuna tehrang ni aguro lang ngha ki pah yang tangma bollo ni njigiri. Keminiya ɗigna sa ɗag te ag ɓuhro a muri atangma ni. ¹¹Nyen ni yang aɓabang leyang ni kyari, aɓabang njingung leyang, kwago zaitun leyang, ni alah yang, ni ɓuhro le bollo, njigiri, muru njingung mapiyo, ni murun ni n'agha bin yang ngha.¹²Le anah, "Sa nyen ni yang ga shi agh bin yang ngha, le ni sa al guɓung bin yang ngha. Sa pag ninga mama a waɓ ɓa." Le ngora amalah, le ntig yang a kaniyi giri ninga mama a ogni ri yang ngha. ¹³Nkaɓna kara le dagrah lang le n'nah, "Nina agh ih ɓi Kulli kaɓ lah ni gikunna le abuna ɓeni kwa ni tig ogrung ni ya agh. Nina agh a kaɓi le ih ɗig bihɓotti." Kpaɓa le ɓayong kwa nah, "Ihɓiɗighana," le a ɓongshi Yahweh le aɓayong pag ninga mama a ogni ri yang ngha.¹⁴Nina agh logha ri kunbang ngho agh a tollang ih ɓi nɗig magula bolnjeh Judah, logha ri bogho ma woro mwoh ha kenna ri bogho ma woro mwoh pur lum pur ɓahri le Artazekzes murung, bogho lum pur ɓahri ko meng ko amuna tehrang lihna gilih ni tigha ate magula bolnjah ya. ¹⁵Keminiya amagula bolnjeh ni a dumang ngha tigna gitolla madungrina a muri aɓayong, le agha bihyang shekels woro ɓahri ma azurfa ate gilih ni nuh leyang ma kyari kwa agh. Ko aguro leyang ngha atelelah a muri aɓayong. Keminiya n'ni mpaghi nina agh ate ngoɓong le Kulli.¹⁶Ɗeshiliya ntangna muri pagtumo ri garrung, le ni shi kur njahli maɓi ya, ni aguro lang kwa kpaɓa be ate tumo. ¹⁷A ri deshile lang ngha aɓa Yahuda ni aɓa pagtumo, abuna 150, ni kpaɓni aɓeni pura anjeh ma sa zu a bin sung ngha.¹⁸Niɓeniya ga a gila gilih kyari kwa agh ndah mwoh ni, anjuh ma tahriyina topur mwoh, ni aminyah ɗeshili, le akara lum ni kwa agh ajah ambah ni kwa agh dudug, ngho te ya ate aga kwa agh ni n'al bollo gilihna le magula bolnjeh ya, ate mama tumo egh dungrina a muri aɓayong ni. ¹⁹Ɗengshi, Kulli lang, ate gi maɓonna ni, mpagnih aɓayong ni ya aga kwa.

Chapter 6

¹Niɓeniya ngha Sanballat, Tobiyah, ni Gershem ɓa Arabiyah ni anshile aɓa shiɓi musung ogni ih nɓagna garrung le anshile nji bangbung nyha kahgha wa uwo, ko ke ni sang ishi akunkangna a kunjere ya, ²Sanballat ni Geshem tahshibang binang ki nah, "Zu, ih ɓi shi lungro a yeh mwoh ntiri aminlah a katti le Ono." Keminiya a tolla yahli yang a wol luyang.³Ntahshi aɓa kuntumo bin yang, ki nah, "Myang ngi pagtumo magula, le ni nlogle ken ngha. Pallang ke tumo ka tangha njeh ngha nɗaghi le nzu a bin yong ngha?" ⁴A tutti nghang kuntumo ni mwoh mbende ihne, le mpil yi yang a njinjere mwoh a kunbang ni kwa agh.⁵Sanballat tahshi aguro le binang a njinjere ni mwoh agh mbende ma tongno, ni kuntumo nyonglina ni a logshiya a bih. ⁶A yeh ya a nyonglina, "A waɓne a ntiri anjeh, le Geshem waɓne ɗeshili, ih yong ni aɓa Yahuda ngha ki gil ri yong ka tolmurung, ate ini paghi ke nye nga ɓag garrung ye. A ri ga kuntumo ni ɗum ma, awo ngha a muri aka ɗig murung leyang.⁷Ɗeshiliya a tolla amalah ih ɓi a waɓ ga a muro a Urushelima, ki nah, 'Murung ngha nghang a Judah!' Yere a njiteng ih murung ka og akuntumo ni. Ngha nina agh zu, ih ɓi shi waɓtenana a muri ga a ri sung."⁸Le ntutti tenana bini ki nah, "Guɓung nyha pur ga a waɓ ɓa, ate yahlo agh a yerina awo ni kpeh. ⁹"Ate ga kwa a al agh ih ɓi shi ɓang ngoɓong, ni ɗengse, "Bih yang ka kpah a ri tumo egh, le tumo egh ni ki pagri ya." Kemini niɓeniya, Kulli, kukushi tengshi abeng.¹⁰Nken ne a leh Shemaiyah muna Delaiyah muna Mehetabel, ɓeni a tigha ɗigna a lah agh. Nah, "Le ih ɓi shi kpaɓa a leh Kulli, a yeh bin gushi Kulli, le ih ɓi shi girriyi akunkangna bin gushi Kulli, ate a yangha a zu te wol nluwo. A yangha a zu awol nluwo ni duh." ¹¹Mpilla, "Ɓwa ninga meng ka ɓang le? Ɓwa ninga meng ka wora bin gushi Kulli ate nina agh ate ashi usulo le? Ni ngi ka agh!"¹²Nyere ih Kulli ni tahshi ya, keminiya ih waɓna kuntumo a murang. Tobiyah ni Sanballat tolle nweh. ¹³A tolli ate a tig nghang ih ɓi ɓang ngoɓong, nina agh ate nga pag ga waɓ ɓa ni pag gimashihra, nina agh ate aka peng lullung ma nangna ate ih n'og iriɓihyina. ¹⁴Ɗengshini Tobiyah ni Sanballat, Kulli lang pyera ri agi pagna leyang. Ɗeshiliya ɗengshini ni mah agkuntumo Naodiyah ni anshile aɓa agkuntumo aɓeni ala ki tig nghang mɓang ngoɓong ngha.¹⁵Nina a mal tumo garrung a yeh kara ma woro mwoh pur tongno le shienri le Elul, nzum akara woro ɓahri pur lum pur ɓahri. ¹⁶Ngha aɓa shiɓi musung kwa ogni ya, ni anjeh ni kwa kangni sung ngha, ngoɓong wol yang ni iriɓihyina magula ni kpah a nji yang. Ate a yerina ih tumo egh ya pagri ni angna le Kulli.¹⁷A kunbang ni ya aɓa gushina le Judah tahshi akuntumo nyonglina dudug bin Tobiyah, le akuntumo nyonglina le Tobiyah zu a bin yang. ¹⁸Ate a gogna a Judah a yang aɓeni kaniyi giri le ngha muyang ngha, ate ini nkil Shekaniyah muna Arah. Muni ma buna tolla muna ma ngalang le Meshullam muna Berekiyah ɗig mahmi. ¹⁹Ɗeshiliya a waɓna tenana rang a muri agi maɓonna le, ni nyenni kuntumo atenana lang bini. Akuntumo nyonglina pura bin Tobiyah zu a binang ate peng ngoɓong.

Chapter 7

¹Ngha a malli ɓagni garrung le nworo tigha akunkangna le, le a wara a tolla aɓa lelkunjere ni aɓa tuhngyah ni aɓa Lawi ya, ²ntig Hanani muna tehrang magula a muri Urushelima, kpaɓni Hananiyah, ɓi tignjih ri garrung, ate ini ɓayong ma njiteng ni ɓang Kulli uwor aɓayonfg dudug.³Nah yi yang, "Ka logshi akunjere Urushelima agh sete kara ki tah. Ngha aɓa lelkunjere ngha ki lelli ya, nga girra akunjere ni tigha angung gangra. Tolla aɓa lelkunjere a ntiri aɓeni ɗigha Urushelima agh, aɓaɓa a ba bin tumo leyang ni ya, le aɓaɓa a akunkala leyang." ⁴Niɓeniya lah magula ye gula ni darra, keminiya aɓayong fittong ni a yeh, le alah nyha sang a ye a ɓag ga.⁵Kulli lang tigha a yahlang ih ɓi kpaɓa binmona aɓa gushina, aɓa pagtumo, ni aɓayong ih a bangyang nji ri ɓalah. Nkumna giɓomteng ma biɓilla le aɓeni nyer ni kunduna agh le kum ma alullung ni a nyonglo a yeh.⁶Aɓayongni ni ma kasanjeh aɓeni wora tumo guro le aɓeni wor agh mama Nebukadnezza murung Babilon ponno wori tumoguro agh. A nyera a Urushelima ni Judah, ɓeni kwa agh a lah magula le. ⁷A zu ni Zerubbabel, Jeshuwa, Nehemiyah, Azariyah, Raamiyah, Nahamani, Modekai, Bilshan, Misfereth, Bigvai, Nehum, ni Baanah. Gogho le abuna le aɓa Israila agh billa ninga.⁸Aminkah Parosh, 2,172. ⁹Aminkah Shefatiyah, 372. ¹⁰Aminkah Arah, 652.¹¹Aminkah Pahath-Mowab, nji ri aminkah Jeshuwa ni Jowab, 2,818. ¹²Aminkah Elam, 1,254. ¹³Aminkah Zattu, 845. ¹⁴Aminkah Zakkai, 760.¹⁵Aminkah Binnui, 648. ¹⁶Aminkah Bebai, 628. ¹⁷Aminkah Azgad, 2,322. ¹⁸Aminkah Adonikam, 667.¹⁹Aminkah Bigvai, 2,067. ²⁰Aminkah Adin, 655. ²¹Aminkah Ater, le Hezekiyah, 98. ²²Aminlah Hashum, 328.²³Aminkah Bezai, 324. ²⁴Aminkah Harif, 112. ²⁵Aminkah Gibeyon, 95. ²⁶Abuna ni pura Baithalami ni Nepofah, 188.²⁷Abuna ni pura a Anathot, 128. ²⁸Abuna le Beth Azmavet, 42. ²⁹Abuna le Kiriyat Jearim, Kefirah, Beyerot, 743. ³⁰Abuna le Ramah ni Geba, 621.³¹Abuna le Mikmash agh, 122. ³²Abuna le Bethel ni Ai ya, 123. ³³Abuna le nshile Nebo agh, 52. ³⁴Aɓayong le nshile Elam agh, 1,254.³⁵Abuna le Harim agh, 320. ³⁶Abuna le Jerko agh, 345. ³⁷Abuna le Lod, Hadid, ni Ono agh, 721. ³⁸Abuna le Senayah, 3,930.³⁹Amalah:Aminkah Jedaiyah (ma ɓaleh Jeshuwa) agh,973. ⁴⁰Aminkah Immer agh, 1,052. ⁴¹Aminkah Pashhur agh, 1,247. ⁴²Aminkah Harim agh, 1,017.⁴³Aɓa Lawi: Aminkah Jeshuwa, nji bin aminkah Kadmiyel a nji biɓilla le Hodaviyah agh, 74. ⁴⁴Aɓa tuhngyah: Aminkah Asaf, 148. ⁴⁵Aɓa lelkunjere le aminkahyi Shallum, aminkah Ater, aminkah Talmon, aminkah Akkub, aminkah Hatita, aminkah Shobai, 138.⁴⁶Aguro bin gushi Kullii: Aminkah Ziha agh, aminkah Hashufa, aminkah Tabbayot, ⁴⁷aminkah Keros, aminkah Siya, aminkah Padon, ⁴⁸aminkah Lebana, aminkah Hagaba, aminkah Shalmai, ⁴⁹aminkah Hanan, aminkah giddel, aminkah Gahar agh.⁵⁰Aminkah Reaiyah, aminkah Rezin, aminkah Nekoda, ⁵¹aminkah Gazzam, aminkah Uzza, aminkah Paseyah, ⁵²aminkah Besai, aminkah Meyunim, aminkah Nefusim.⁵³Aminka Bakbuk, aminkah Hakufa, aminkah Harhur, ⁵⁴aminkah Bazluth, aminkah Mehida, aminkah Harsha, ⁵⁵aminkah Barkos, aminkah Sisera, aminkah Temah, ⁵⁶aminkah Neziyah, aminkah Hatifa.⁵⁷Aminkah aguro le Solomon: aminkah Sotai, aminkah Soferet, aminkah Perida, ⁵⁸aminkah Jaala, aminkah Darkon, aminkah Giddel, ⁵⁹aminkah Shefatiyah, aminkah Hattil, aminkah Pokeret- Hazzebayim, aminkah Amon. ⁶⁰Aminkah aguro le bin gushi Kulli, ni aminkah aguro le Solomon, a yangha 392.⁶¹Aɓayong ni ni pag aɓeni pura Tel Melah, Tel Harsha, Kerub, Addon, ni Immer. Keminiya ni a gan ɗumo ih yang ko aɓaleh akah yang ngha aminkah yang pura Israila: ⁶²aminkah Delaiyah, aminkah Tobiyah, ni aminkah Nekoda, 642. ⁶³Aɓayong ngho aɓeni pura ntiri amalah agh: aminkah Habaiyah,, Hakkok, ni Barzillai (ɓeni tol ɓamah a ntiri amuna ngalang le Barzillai ma Gileyad

le a gor yang nji ri lulli yang).

⁶⁴A al la ate nyonglo leyang a ntiri aɓeni a nyonglo a nji bin aɓa lahyang, keminiya ni agan kum ma, nina agh a pushi muyang ri tumo le amalah ate a nyha gerenteng ngha. ⁶⁵Le magula bolnjeh nah yi yang ih ke ih ɓi a aghi yang a lih gilih le malah ni pura ri aɗahra sete malah logho ni Urim ni Thummim.⁶⁶Kpaɓa le ɓayong kwa a binmona agh ngha 42,360, ⁶⁷sa ni aguro mabuna ni aguro ma ngalang leyang, aɓeni ngha 7,337. A kumna aɓa tuhngyah abuna ni amenah 245.⁶⁸Apiri leyang ngha 736 a gogho, amuna piri leyang 245, ⁶⁹aloggah leyang, 435, ni ambuljeng leyang, 6,720.⁷⁰Ɓaɓa a ntiri amagula le ɓaleh akah pah agipahna ate tumo ye. Magula bolnjeh pah a bin tigbollo azinariya woro tongno lum, akoro 50, adagrah le amalah 530. ⁷¹Ɓaɓa le amagula le ɓaleh akah pahna a bin tigbollo ate tumo azinariya woro tongno lum woro mwoh, ni amina le zinariya 2,200. ⁷²Anshile aɓayong pahna azinariya woro tongno lum woro mwoh, ni amina le azurfa woro tongno lum ɓahri, ni adagrah le amalah woro tahro pura muri tonɓahri.⁷³Nina agh amalah, aɓa Lawi, aɓa lelkunjere, aɓa tuhngyah, aɓayong ɓaɓa, aguro bin gushi Kulli, ni Israila kwa ɗigha a alah magula leyang. A ri shienri ma tonɓahri ya aɓa Israila ɗigna alah magula leyang."

Chapter 8

¹Aɓayong kwa kpaɓa binmona ninga ɓwa mwoh a beng a dum Kunjere Muru. A nah yi Ezra ɓa nyongli giri ih ɓi zuni giɓomteng le gigilla le Musa, mama Yahweh woro lagni Israila agh. ²A kara ma kunduna le shienri ma tonɓahri, Ezra malah zuni gigilla a dum kpaɓa le aɓayong, kpaɓni abuna ni amenah, ni aɓeni kwa gan ogho ni yere ya. ³Tangha ih shin beng ni a dum Kunjere Muru agh, le bil gi ngonglina logni ni beri ha ntiri ɓakara, a dum abuna ni amenah, ni ɓeni kwa gan yeri ya, le aɓayong kwa teshi kiri yang yarata ri giɓomteng le gigilla.⁴Lie Ezra ɓa nyonglina a muri ngung ni a gilla logna bikuli mama aɓayong gilla ate ga agh. Aɓeni tangha kahri ya ni Mattithiya, Shema, Anaiyah, Uraiyah, Hilkiyah, ni Maaseiyah, a nji ma lih le ya; Pedaiyah, Mishayel, Malkijah, Hashum, Hashbaddanah, Zechariya, ni Meshullam ngha tangha nji ma kahtang le. ⁵Ezra logshi giɓomteng a njih aɓayong kwa, le ngha logshini ya aɓayong logho tangni njeh.⁶Ezra moshi Yahweh, Kulli magula, le aɓayong logshi bih yang bikuli le pilla, "Ihɓiɗighana! Ihɓiɗighana!" Le a gungha njahli le a gushi Yahweh ni kundum yang vulla njahli. ⁷Ɗeshiliya Jeshuwa, Bani, Sherebiyah, Jamin, Akkub Shabbethai, Hodiyah, Maaseiyah, Kelita, Azariya, Jozabad, Hanan, Pelaiyah- ɓa Lawi- Abngni aɓayong a yeri gigilla, ngha aɓayong uwo ni bin tangha leyang ngha. ⁸A billa a yeh giɓomteng nghe, A Gigilla ye mami Kulli, a tighi pur yarata ri pille ni ɗum tekushi nina agh aɓayong yeri bille.⁹Nehemiyah magula bolnjeh, ni Ezra malah ni nyongli giri, ni aɓa Lawi aɓeni ki pilli bin aɓayong ngha nah yi aɓayong kwa, "Kara ni ya ngha gerenteng bin Yahweh Kulli leyong. Ke ih ɓi ngonno ko ɓuah agh." Ate aɓayong kwa ɓuahna ngha a ogni atenana le gigillah agh. ¹⁰Le Nehemiyah nah ,yi yang, "Nworo, nlih ma nennah ni gi nuhna ma pinyem, le ntutti ɓaɓa bin ɓeni nyha ni guɓung ka gil a agh, ate karani ni kyari ya ngha gerenteng bin MurungKulli. Ke ih ɓi ngangshi yahli yong ngha, ate binmurubang le Yahweh ni pag masso lesung."¹¹Nina agh aɓa Lawi tigha aɓayong ih ɓi a bol gung, ki nah, "Hush! ate karani ya ngha gerenteng. Ke ih ɓi ngangshi ri yong ngha." ¹²Le aɓayong kwa wor woro leyang ka lih ni nuh ni gaɓ gilih ni pag binmurubang magula ate a yerina atenana a tigha a yere leyang ngha.¹³A yeh kara ma ɓahri ya amagula le aɓaleh akah le aɓayong kwa, amalah ni aɓa Lawi, zu a binmona bin Ezra ɓa nyongli giri ate kum yerigiri ri tenana le gigilla. ¹⁴A kumo a nyonglina a gigilla pagha ni Yahweh lagni a nji bin Musa ih aɓa Israila ih ɓi a ɗigha minlim a kunbang ma njibuno le shienri tonɓahri. ¹⁵Aka waɓih a yeh alah magula leyang kwa, ni a Urushelima, ki nah, "Mpuro nwora a njeh dingli, ni zuni abih ngung zaitun ni bngung zaitun ɓalusung, le a ri ngung murtil, ni ngung kahn, ni angung ma mbweh, ate gil minling.¹⁶Nina agh aɓayong puro le zuni ambuh ngung le gil yi kanangiri yang aminling, ɓeni kwa a muri kangna le, a ɓalah yang, a ɓalah le leh Kulli, a beng ni a dum Kunjere Muru agh, ni a bin kpaɓa a kunjere le Ifraimu agh. ¹⁷Kpaɓa le aɓayong ni kwa nyere a tumoguro agh gil minling le ɗig nghang. Ate logha ri akara le Joshuwa muna Nun zu a kara wo, aɓa Israila ni pag njibuno ni ya, nina agh binmurubang leyang gulla dudug.¹⁸Ɗeshiliya kara kara, logha ri kara ma kunduna kenna ri ma meshile, Ezra billa a ntiri giɓomteng le gigilla le Kulli. A pag njibuno egh ma akara tonɓahi le a yeh kara ma tonpur tahro agh kpaɓa ɓangKulli, ri pahmurungbin gibilla.

Chapter 9

¹Niɓeniya a yeh kara ma woro mwoh pur ihne le shienri ni mwoh agh aɓa Israila kpaɓa le ki gonnoy, le a yangha a mel adagrah sahnihna, le a soɓ tuɓu a muyang. ²Aminkah Israila koriyi ri yang kwa ri aɓayong ma sa. A tangha le a waɓ gimashihra leyang kanangiri yang ni agi ma nangna le akah yang.³A tangha a bang leyang, le a mwoh le ihne le kara ye a bil giɓomteng le gigilla le Yahweh Kulli leyang. Ate ma ihne maɓi le kara ye a yangha a waɓ gimashihra leyang le a yangha a gungha njahli a dum Yahweh Kulli leyang. ⁴Aɓa Lawi ya, Jeshuwa, Bani, Kadmiyel, Shebaniyah, Bunni, Sherebiyah, Bani, ni Kenani, tangha a muri kangna le a nahteng ni gyong ɓororo bin Yahweh Kulli leyang.⁵Le aɓa Lawi ya, Jeshuwa, ni Kadmiyel, Bani, Hashabneiyah, Sherebiyah, Hodiyah, Shebaniyah, ni Pethahiyah nah, "Nlogho ntangha le mɓongshi Yahweh Kulli leyong ha ke kene." "Ih ɓi a moshi lullung ma gushina lo, le ɓi a gushi a muri moshibang ni ɓongso ni kwa agh. ⁶A woni Yahweh. A woni ni muro mwoh. A gilla ɓakuli, ni ɓakuli mama dumi ya, kpaɓni aga kwa a yehyang ngha, ni ngunjah ni ga kwa a yeh ya, ni asalang magula ni aga kwa a yehyang ngha. A pahna yang kwa usulo, le amalaika kwa ki gusso.⁷A woni Yahweh, Kulli ɓeni tol Ibram agh, ni pushi a njeh Ur le aɓa Kaldiya agh, le pih lullung ni ih Ibrahim agh. ⁸A kumna yahli ngha ni njiteng a dumo, le tigna nini ogrung ih a pih aminkahyi njeh le aɓa Kan'anan, aɓa Hittiya, aɓa Amoriya, aɓa Perizziya, aɓa Yebushiya, ni aɓa Girgashiya. A bolla ogrung lo ate a woni ɗum njiteng.⁹A shina binkonna le akahsung a Masar le a ogna ɓuah leyang a giri Salangmagula le Kagli. ¹⁰A pahna giɗunna ni agi ngoɓong a muri Fir'auna, ni aguro le kwa, ni aɓayong ni kwa a njeh le ya, ate a yerina ih aɓa Masar pagna giri ni gushimurung aro. Keminiya a tigna lullung ate kanangiro mama tangha ha zu ni kyari ya.¹¹Le a gaɓna salang magula a dum yang, nina ate aka billa a ntiring salang magila a muri njahli ma yumna; le a soɓna aɓeni ki pir yang ngha a limma muru, ninga atahli a muru ma limna.¹²A billa ni yang ni gbingrah le nlagiri a kunbang ma ɓakara, le ni gbingrah le gishe ni kunbang ma duh ate poshibang a njere te muyang a billa. ¹³A muri Nkonno Sinai ya a suhla njeh le a nahteng ri yang a ɓakuli le a pahna gibilla ɗum njiteng ni gigilla njiteng, ni alagbang maɓonna.¹⁴A tigna yang a yeri kara usulo lo ma gereteng, ni pah yang alagbang ni agigilla lo a nji bin Musa guro lo. ¹⁵A pahna yang brodi ni puro a kuli ya ate yalo leyang, nu muru ni pura ri tahli ya ate njimuru leyang, le a nah yi yang ih ɓi a woro a ke ag njeh ni a kaniyi giri a pah yang ngha.¹⁶Keminiya a yang ni akahsung pag giri ni gushimurung, le a tengshi muyang ni shiɓi teshi kiri yang ri alagbang lo. ¹⁷A shiɓina teshi kiri yang, le ni a ɗengsa muri agi pah ngoɓong ni a pagha a ntiri yang ngha, keminiya a tengshi muyang, le a tol murung leyang a tol yi muyang magula ate a nyera a tumoguro leyang. Keminiya a woni Kulli ɓeni ɗungshi ni tol gimshihra, nieh ni shin gi-enna, tenghibang a pag yehlulla, ni ɗigna a agnjiung magula. Ni a puro a tele yang ngha.¹⁸Ko ngha a tul li muna ndahni ndolong ni nah, 'Ga ni pag Kulli leyong ɓeni pushi yong a njeh Masar agh,' le a pagna ɓihyilullung magula, ¹⁹a weh, a shin gi-enna lo, ni ɗag yang a ɓalusung ngha. Gbingrah le nlahgiri ate ih bil li yang a njere ya ni ɗag yang ni kunbang ma ɓakara agh, ke gbingrah le gisheni ni duh agh te poshibang njere ate a woro.²⁰Bongho lo maɓonna pahne yang gipagna, le manna lo ni ɗag kunyang ngha, le muru a pahyang ate njemuru leyang. ²¹Ma abogho woro ɓahri ni a pahni ate muyang a ɓalusung, le ni a shingra a guɓung ngha. Adagrah leyang ni sahniyi ya le akushi yang ni morih ya.²²A pahne yang anjeh ni aɓayong, a pah yang gbinah le njeh ni kwa agh. Le a agna njeh le Sihon murung Heshbon ni njeh le Og murung Bashan.²³A tigna amuna yang gogho ninga amuna shienri ɓakuli, le a zuna ni yang a njeh ni a waɓih akahyang a ingna a ag ga. ²⁴Nina agh aɓayong nghe woro le ag njeh egh le a ganna aɓa ɗigna njeh egh a dum yang, aɓa Kan'anan. A pahna yang a bih yang, kpaɓni amurung leyang ni aɓayong ni a njeh egh ya, ate mama Israila ka paghi yang ninga mama yahli yang tol agh.²⁵A bolla alah magula ma garrung ni njahli maɓonna, ni agha alah ni ɗungshi ni agi maɓonna agh, atuhmuru ni a woro a tumma, aɓabang njingung ni akwaggo ma zaitun, angung ma tol njiyang dudug. Nina agh a lih ni ɗimma le a nenneh le bang ɓor yi yang a yeh agi magula maɓonna lo.²⁶Le a ɗigha ni ogbang ngha ni tolmuyang ro. A ɓug gigilla lo a nzum yang. A wol nluo aɓa agkuntumo lo aɓeni lag yang ih ɓi a nyera bino agh, le a pagna ɓihyilullung magula. ²⁷Nina agh a pahna yang a bih aɓihyang ɓa shiɓi muyang, aɓeni tig yang a gan ngha. A kunbang ma gana leyang ngha, a ɓuah a bino, le a ogyang a kuli, le ate shin gi-enna magula lo agh a tutti yang ɓa ashibang ɓeni ashi yang a bih aɓa shiɓi muyang ngha.²⁸Keminiya a nzum usulo leyang ngha, a pag gimashihra ɗeshili a dumo, le a ɗagna yang a bih aɓa shiɓi muyang, nina agh aɓa shiɓi muyang nongmurung a muyang. Ngho te ya ngha a nyere ni ɓuah a bino, a ogna yang a kuli, le a kunbang dudug ate shin gi-enna lo a ashina yang. ²⁹A lagna yang ate a nyera ri gigilla lo. Ngho te ya a pagna giri ni tolmurung le ni a teshi kiri yang alagha lo agh. A pagna gimashihra a ri gibilla lo mama ki pah bin ɓeni kwa oghi yang bang ngha. A pahna tenne murung leyang ni shiɓi teshi kirung.³⁰Abogho dudug a gimna yahlo ri yang ni lag yang ni bongho lo a nji bin aɓa agkuntumo lo. Ngho te ya ni a teshi kiri yang ngha. Nina agh apahna yang a bih aɓayong ni a yeh anjeh egh ya. ³¹Keminiya a shin gi-enna lo magula agh ni a juhri yang kwa ko ɗag yang ngha, ate a woni Kulli ɓa pa nieh ni shin gi-enna.³²Ngha nina niɓeniya, Kulli lesung, a gulla, a woni magula kwa, ni Kulli maɓonna ɓeni tig ogrung le ni agnjiung njiteng- ka ɗag gana ni zu a musung, muri amurung lesung, muri amagula lesung, ni amalah lesung, ni aɓa agkuntumo, ni akahsung, ni aɓwalo kwa logha ri akara le murung le Assiriya zuni ni kyari kwa agh ɓi ɗig fittong bino agh. ³³A pagna yarata ari ga kwa zu a musung ngha, ate a pagna ni sung a njiteng, keminiya shi pagna ga gimashihra agh. ³⁴Amurung lesung, amagula lesung, amalah lesung, ni akahsung ni bol gigilla lo, ko tig muyang bin alagbang lo ko gigilla lo nji ri mama a lagni sung ngha.³⁵Ko a yeh njeh leyang, ngha a ogni ɓoro gima ɓonna magula lo a bin yang ngha, a gogho ni njahli maɓonna ni a tigha dum yang ngha, ni a gusso ko pilla ɗag agipagna gimashihra leyang ngha.³⁶Niɓeniya shi syng ni aguro a njehni a pih akahsung a ogɓoro le anjih ni agipahna maɓonna le, le shina, shi sung ni aguro a yeh! ³⁷Agissoro kumna le njahli lesung wara bin amurung ni a tigha a musung ate agimashihra lesung. A nongmurung a muri ngiri sung ni muri agiluwo lesung ninga mama yahli yang tol agh. Shi sung ngha a ngih gana magula.³⁸A temuri aga kwa ni ya, shi tigna ogrung ma tenna a nyonglo. A muri giɓomteng tig bung ngha alulli amagula lesung, aɓa Lawi, ni amalah."

Chapter 10

¹A muri gi nyonglina ni a tigbung muri ya a, Nehemiya, magula bol njeh, muna Hakaliyah ni Zedekiyah, ²Seraiyah, Azariya, Jeremiya, ³Pashhur, Amariyah, Malkijah,⁴Hattush, Shebaniyah, Malluk, ⁵Harim, Merimoth,, Oadiyah, ⁶Daniyel, Ginnethon, Baruk, ⁷Meshullam, Abijah, Mijamin, ⁸Maaziyah, Bilgai, Shemaiyah. Aɓeni ni pag amalah.⁹Aɓa Lawi ni: Jeshuwa muna Azaniyah, Binnui ma ɓaleh Henadad, Kadmiyel, ¹⁰ni aɓihyang aɓa Lawi, Shebaniyah, Hodiyah, Kelita, Pelaiyah, Hanan, ¹¹Mika, Rehob, Hashabiyah, ¹²Zakkur, Sherebiyah, Shebaniyah, ¹³Hodiyah, Bani, ni Beninu. ¹⁴Amagula le aɓayong ngha ni: Parosh, Pahath-Mowab, Elam, Zattu, Bani.¹⁵Bunni, Azgad, Bebai, ¹⁶Adonijah, Bigvai, Adin, ¹⁷Ater, Hezekiya, Azzur, ¹⁸Hodiyah, Hashum, Bezai, ¹⁹Harif, Anathoth, Nebai, ²⁰Magpiyash, Meshullam, Hezir, ²¹Meshezabel, Zadok, Jadduwa,²²Paletiyah, Hanan, Anaiyah, ²³Hosheya, Hananiyah, Hasshub, ²⁴Hallohesh, Pilha, Shobek, ²⁵Rehum. Hashabnah, Maseiyah, ²⁶Ahiyah, Hanan, Anan, ²⁷Malluk Harim, ni Baanah.²⁸A temuri anshile aɓayong, aɓeni amalah, aɓa Lawi, aɓa lelkunjere, aɓa pagtumo bin gushi Kulli, ni aɓeni kwa koriyi ri yang a ri anshile aɓayong ni njeh le pahna muyang bin gigilla le Kulli, kpaɓni amahyang, amuna yang, ni amuna ngalang leyang, aɓeni kwa ngha ni yerigir ni yeriteng ngha, ²⁹a kpaɓa binmona ni amuna tehyang, aɓa gushina, ni kur muyang ni nyommoh ni kaniyi giri a ginya a gigilla le Kulli, mama Musa guro le Kulli pah agh, le a bol ni billa alagbang le Yahweh MurungKulli lesung kwa, ni agibilla ni agi tangna le.³⁰Shi ogna ri sung ih ni sa pah amuna ngalang lesung a bin a bin aɓayong ni njeh ya ko tolla amuna ngalang leyang ate amuna buna lesung ngha. ³¹Ɗeshiliya shi ogna ri sung ih ngha aɓayong ni njeh ya zuni agiri ko ko njigiri ate magha a kara ma usulo, ni sa kura bin yang a kara usulo agh ko a yeh kara ma gerenteng maɓi ya. Abogho tonɓahri ni kwa agh sa ɗag aɓabang lesung ih ɓi a usulo, le sa tol atangma ni kwa agh.³²Shi agna alagbang ate pah shekel ma tahro a bogho ni kwa agh ate tumo le lah le Kulli lesung, ³³te zuni brodi ma kundum, ni ate njigiri gipahna ni pa agh, ɗahra pingsa a kara usulo, njibuno shienri mapiyo ni anjibuno ma tolla, ni ate gipahna ma gerenteng, ni ate ɗahra lag gimashihra a nwah ate muri Israila, ni ɗeshili ate atumo ni kwa a leh Kulli lesung ngha.³⁴Shi sung- amalah, aɓa Lawi, ni aɓayong- soɓ nasumbuh ate ɗahra wara. Nasumbuh egh ka tol ɓalah mama ka zuni wara a leh Kulli lesung a kunbang ni a tigha a yeh bogho ni kwa agh, ate pingsa muri deshile ɗahra le Yahweh Kulli lesung ngha, ninga mama a nyongli ni a gigilla agh. ³⁵Shi ogna ri sung sa zuni a leh Yahweh njingung kunduna ni a njahli lesung ngha, le bogho ni kwa njingung ma kunduna pura ri ngung ni kwa agh. ³⁶Aminɓala le amuna buna lesung, ni mami andah lesung-billa ri ga a nyonglo agigilla agh- ni aminɓala le anjuh lesung ni ambul lesung sa zuni a leh Kulli lesung, bin amalah aɓeni ki pagtumo a leh Kulli lesung ngha.³⁷Sa zuni ma kunduna le gi yogna lesung ni gipahna njigiri lesung, ni nji ngung ni kwa agh ni muru njingung mapiyo ni murun, bin amalah, a kangna tigha agiri le leh Kulli lesung. Sa zuni bin aɓa Lawi mwoh le lum a muri njahli lesung ate aɓa Lawi ki ag mwoh le lum a yeh alah kwa ba shi pagtumo nghang ngha. ³⁸Malah, minkah Haruna, ka ɗigni aɓa Lawi ngha a agni mwoh le lum ye ya. Ɗigna aɓa Lawi ka zuni lum le gipahna a leh Kulli lesung a kangna ni bin tigha agiri ni ya.³⁹Ate aɓa Israila ni aminkah Lawi ka zuni njigiri ɗanghina, muru njingun mapiyo, ni murun a kangna tigha agiri ba agi ma ɓatahra agh atigna yang le a ba amalah aɓeni ki pagtumo, ni aɓa lelkunjere, ni aɓa tuhngyah ɗig nghang ngha. Ni sa jangshini leh Kulli lesung ngha.

Chapter 11

¹Amagula le aɓayong ɗigha a Urushelima, le anshile aɓayong soɓ nasumbuh ate zuni mwoh le lum ih ɗigha a Urushelima, lah magula magerenteng, le anshile tonpur ihne uwo a anshile alah. ²Le aɓayong mossi aɓeni kwa pahmuyang ka ɗigha a Urushelima agh.³Aga ni pag amagula kasanjeh aɓeni ɗigha a Urushelima. Ningo te ya, a yeh alah le Judah agh ɓeni kwa agh ɗigha ri gikunna le, kpaɓni aɓa Israila ɓaɓa, amalah, aɓa Lawi, aguro bin ɓangKulli, ni aminkahyi aguro le Solomon. ⁴Aɓaɓa le aminkayi Judah ni aɓaɓa le aminkahyi Banyamin ni ɗigha a Urushelima. Aɓayong ni pura a Judah agh bolla: Athaiyah muna Uzziyah muna Zekariya muna Amariyah muna Shefatiyah muna Mahalalel, aminkah Perez.⁵Maaseiyah muna Baruch muna Kol- Hozeh muna Hazaiyah muna Adaiyah muna Joiarib muna Zekariya ngha nghang, aminkahyi Shelah. ⁶Aminkah Perez kwa aɓeni ɗigha Urushelima agh ngha 468. Aɓayong ɓa tengkurung ni yeri luwa ni.⁷Aɓeni ni pag aminkahyi Banyamin: Sallu muna Meshullam muna Joyed, muna Pedaiyah muna Kolaiyah muna Maaseiya muna Ithiyel muna Jeshaiyah, ⁸ni aɓeni kuratye ya, Gabbai ni Sallai, abuna, 928. ⁹Joyel muna Zikrini pag magula leyang, ni Judah muna Hassenuyah ni pag magula ni kpah nghang ngha a muri lah magula egh.¹⁰Logha ri amalah: Jedaiyah muna Joiyarib, Jakin, ¹¹Seraiyah muna Hilkiyah muna Meshullum muna Zadok muna Merairoth, muna Ahitub, magula tumo ma ɓaleh Kulli, ¹²ni aɓihyang ni pagtumo leh ya, abuna 822 ni, kpaɓni Adaiyah muna Jeroham muna Pelaliyah muna Amzi muna Zekariya muna Pashhur muna Malkijah.¹³Amuna tehri ni pag amuri akunvarre, abuna 242; ni Amashsai muna Azarel muna Ahzai muna Meshillemot muna Immer, ¹⁴ni amuna tehyang, agara luwa 128; magula leyang ni pag Zabdiyel muna Haggedolim.¹⁵Logha ri aɓa Lawi: Shemaiyah muna Hasshub muna Azrikam muna Hashabiyah muna Bunni, ¹⁶ni Shabbethai ni Jozabad, aɓeni pura ntiri amagula le aɓa Lawi le a yangni a muri tumo ni a njibang le leh Kulli ya.¹⁷Mattaniyah muna Mika muna Zabdi ngha nghang, minkah Asaph, ɓeni ki pag magula ni toltinna pag makampah a jimma agh, ni Bakbukiyah, ma ɓahri a ntiri amuna tehri, ni Abda muna Shammuwa muna Galal muna Jeduthun. ¹⁸Aɓa Lawi ni kwa a lah magula agh a bangha 284.¹⁹Aɓa lelkunjere ya: Akkub, Talmon, ni amuna tehyang, aɓeni ki lel akunjere ya, abuna 172 ni. ²⁰Anshile Israila ni mami amalah ni aɓa Lawi ngha a yeh alah le Judah kwa. Ɓeni kwa agh ɗigha muri gikunna giberre le. ²¹Aɓa pagtumo bin ɓangKulli ɗigha a Ofel, le Ziha ni Gishpa ni pag amagula leyang.²²Magula tumo kwa a muri aɓa Lawi ni Urushelima agh Uzzi ni muna Bani muna Hashabiyah muna Mattaniyah muna Mika, mami aminkahyi Asaph, aɓa tuhngyah ni muri tumo a leh Kulli ya. ²³A ɗigha ri alagha ni pura bin murung ngha le lagha ma tenna ngha a pah ate aɓa tuhgnyah ninga mama ɗigna a pagha kyari kwa agh. ²⁴Le Pethahiyah muna Meshezabel, minkah Zerah muna Judah, ngha giri kari murung a muri atenana ni kwa konna aɓayong ngha.²⁵A temuri aminlah ni aɓabang leyang ngha, ɓaɓa le aɓa JUdah ɗigha a Kiriyat Arba ni aminlah le, le a Dibon ni aminlah le, ni a Jekabzeyel ni aminlah le, ²⁶ni a Jeshuwa, Moladah, Beth Pelet, ²⁷Hazar Shawul, ni Beyersheba ni aminlah le.²⁸Aɓa Judah ɓaɓa ɗigha a Ziglag, Mekonah ni aminlah le, ²⁹En rimmon, Zorah, Jarmut, ³⁰Zanowah, Addullam ni aminlah le, ni a Lachish aɓabang le ni Azekah ni aminlah le. Nina agh a ɗamma logha Beyersheba kehna a njonglong le Hinnom.³¹Aminkah Banyamin ɗigha a Geba, Mikmash, Aija, Bethel ni aminlah le, ³²Anathoth, Nob, Ananiyah, ³³Hazor, Ramah, Gittayim, ³⁴Hadid, Zeboyim, Neballat, ³⁵Lod, Ono, ni Ge Harashim. ³⁶Aɓa Lawi ɓaɓa aɓeni ɗigha a Judah agh a pahna yang bin aɓa Banyamin.

Chapter 12

¹Amalah ni aɓa Lawi ni ga aɓeni ɗamma ni Zerubbabel muna Sheltiya le ni Jeshuwa: Seraiyah, Jeremiyah, Ezra, ³Amariyah, Malluk, Hattush, ²Shekaniyah, Rehum, Meremoth.⁴A yangni, Iddo, Ginnethon, Abijah, ⁵Mijamin, Moadiyah, Bilgah, ⁶Shemaiyah, ni Joiyarib, Jedaiyah, ⁷Sallu, Amonk, Hilkiyah, ni Jedaiyah. Aɓeni ni pagha amagula le amalah ni aɓihyang a yeh akara le Jeshuwa.⁸Aɓa Lawi ni Jeshuwa, Binnui, Kadmiyel, Sherebiyah, Judah, ni Mattaniyah, ɓeni pag magula ma ngyah ma makampah agh, kpaɓni aɓih. ⁹Bakbukiyah ni Unni, aɓihyang, tangha nji ba ki shin yang ngha a kunbang gushi Kulli.¹⁰Jeshuwa ni pag teh Joiyakim, Joiyakim ni pag teh Eliyashib, Eliyashib ni pag teh Joiyada, ¹¹Joiyada ni pag teh Jonathan, le Jonathan ni pag teh Jadduwa.¹²A yeh akara le Joiyakim agh aɓayongni ni pag amalah, amagula le aɓalah agh: Meraiyah ni pag magula Seraiyah, Hananiyah ni pag magula le Jeremiyah, ¹³Meshulla ni pag magula le Ezra, Jehohanan ni pag magula le Amariyah, ¹⁴Jonathan ni pag magula le Malluk, le Yusufu ni pag magula le Shebaniyah.¹⁵Adna ni pag magula le Harim, Helkai magula le Meremoth, ¹⁶Zechariya ni pag magula le Iddo, Meshullam ni pag magula le Ginnethony, le ¹⁷Zikri ni pag magula le Abijah; ¹⁸Shammuwa ni pag magula le Bilgah, Jehonathan ni pag magula le Shemaiyah, ¹⁹Mattenai ni pag magula le Joiyarib, Uzzi ni pag magula le Jedaiyah, ²⁰Kallai ni pag magula le Sallu, Eber ni pag magula le Amok, ²¹Hashabiyah ni pag magula le Hilkiyah, le Nethanel ni pag magula le Jedaiyah.²²A yeh akara le Eliyashib, aɓa Lawi Eliyashib, Joiyadah, Johanan, ni Jadduwa ni a nyonglo ɗigha a muri aɓalah, le amalah ni a nyonglo a kunbang nongmurung le Dariyus ɓa Persiya. ²³Aminkah Lawi, amuri aɓalah ni a nyonglo a giɓomteng le agipaghina ni ɗur agh ha zu a yeh akara le Johanan muna Eliyashib agh.²⁴Amagula le aɓa Lawi ya a yangni Hashabiyah, Sherebiyah, ni Jeshuwa muna Kadmiyel, kpaɓni aɓihyang, aɓeni tangha nji ba ki shinyang ngha ate pag makampah ni ɓongso, ki agha ngure ni ngure, billa ri pahmurung lagha le Dauda, ɓwa le Kulli. ²⁵Mattaniyah, Bakbukiyah, Obadiyah, Meshullam, Talmon, ni Akkub ni pag aɓa lelkunjere ni ki lel kangna tigha agiri ni kahri kunjere ya. ²⁶A pagna tumo a yeh akara le Joiyakim muna Jeshuwa muna Jozadak, a yeh akara le Nehemiyah magula bolnjeh ni Ezra malah ni ɓa nyongli giri.²⁷A kara ni a tigni garrung le Urshelima sa agh, aɓayong alla aɓa Lawi a ba kwa a ɗig nghang ngha, ate zuni yang a Urushelima a pag njibuno le tigsa egh ni binmurubang, ni pag makampah ni tuhngyah ni anyimyang, mollo, ngwangtah. ²⁸Kpaɓmurung le ɓa yuhngyah kpaɓa binmona puro a alah ni kangni Urushelima agh ni amama pura aminlah le Netofatiya agh.²⁹Ɗeshiliya a ye pura a Beth gilgal ni aɓabang le Geba ni Azmaveth, ate aɓa tuhngyah ɓagne muyang aminlah kangni Urushelima. ³⁰Amalah ni aɓa Lawi tigna muyang gerentengle a ye tigha aɓayong gerenteng, akunjere egh, ni garrung.³¹Le ntig amagula le Judah eɓɓa bikuli le garrung, le tigha aɓa tuhngyah ma gogna ɓahri aɓeni pag makampa agh. Mwoh wora nji ma lih a muri garrung a nji Kunjere Tiɓgiri.³²Hoshaiyah ni anshile kanda amagula le Judah kurata yang, ³³le a nzum yang ngha Azariyah, Ezra,Meshullam wor nghang, ³⁴Judah, Banyamin, Shemaiyah, Jeremiyah, ³⁵ni amuna amalah ɓaɓa ni njemegula, le Zekariya muna Jonathan muna Shemaiyah muna Mattaniyah muna Mikaiyah muna Zakkur muna Asaph.³⁶Ɗeshiliya aɓwa le Zekariya ngha nghang, Shemaiyah, Azarel, Milalai, Gilalai, Maai, Nethanel, Judah, Hanani, ni agi tuhngyah le Dauda ɓwa le Kulli. Ezra ɓa nyongli giri ngha a dum yang. ³⁷A kahri Kunjere muru ma Sagna agh a wor huwah a muri ɓalah bikuli le lah magula le Dauda, a nji ri bin garrung bikuli le lahmurung le Dauda, kena Kunjere Muru a nji manje.³⁸Aɓa tuhngyah mamona aɓeni pag makampa agh wora nji bang mamona. Nkurat yang a muri garrung egh ni anshile aɓayong, bikuli le Gbingrah le Oven, ki ka ri Dahra Garrung, ³⁹le a bikuli le Kunjere le Ifraimu, ni a nji ri Kunjere Mayahyina, le a nji bin Kunjere njih ni Gbingrah le Hananel ni Gbingrah le Worotongno, ki ka Kunjere le Njuh, le a tangha njeh a Kunjere le Ɓalelbnag.⁴⁰Nina agh aɓa tuhngyah aɓeni ki pag makampa agh tol bang leyang a leh Kulli, le n'osso tangha bang lang ni anshile aɓa pagtumo ɓaɓa ni meng. ⁴¹Le amalah tol bang leyang: Eliyakim, Maasiyah, Miniamin, Mikaiyah, Eliyonai, Zekariya, ni Hananiyah, ni aperipinye, ⁴²le ɗeshiliya Maaseiyah, Shemaiyah, Eliyahzar, Uzzi, Jehohanan, Malkijah, Elam, ni Ezer, le aɓa tuhngyah tigha a ogyang le Jezrahiyah ni pag magula leyang.⁴³A pahna ɗahra magula a kara wo, ni pag binmurubang, ate Kulli tigna yang a pag binmurubang magula. Ɗeshiliya amenah ni amuna pagna binmurubang. Nina agh binmurubang le Urushelima agh a ogne a duna kukwo.⁴⁴A yeh kara wo agh a tolla abuna ih ɓi a ɗigha muri akangna tigha agiri ater agi ɗahnghina, njingung makunduna, amwoh le lum, ih ɓi a kpaɓa a yeh kasa mama gigilla alla a pah ate amalah agh ni mama ate aɓa Lawi ya. Ɓeni kwa a tigne ih pagtumo ɓabilli ni kahri alah agh. Ate Judah pagna binmurubang ni amalah ni aɓa Lawi aɓeni ki tangha dum yang ngha. ⁴⁵A pagna tumo le Kulli leyang, ni tumo tigha gerenteng, le ini aɓa tuhngyah ni pag nina le aɓa lelkunjere, a ri bil lagha le Dauda ni muni Solomon.⁴⁶Ate kunbang dudug ni ɗur agh, a yeh akara le Dauda ni Asaph, a yangni amgula le aɓa tuhngyah, le a angyah ma ɓongso ngha nghang ni ma paghi Kulli makampa. ⁴⁷A yeh akara le Zerubbabel ni a yeh akara le Nehemiyah, Israila kwa pahna bang kyari kwa agh bin aɓa tuhngyah ni aɓa lelkunjere. A tigna abang nghe sa ni gerenteng mama ate aɓa Lawi ya, le aɓa Lawi tigna bang sa ate aminkah Haruna.

Chapter 13

¹A yeh kara wo agh a bil Giɓomteng le Musa a oghole ɓayong kwa. A kumo a nyonglina a yeh ih ɓa Ammon ko Mowab nyha ka zu a bin kpaɓa le Kulli ya, ha ke kene. ²Ga ngha ate ni a zu a bin aɓa Israila ni brodi ni muru agh, keminiya a tol Balaam ate ih ɓi nyom Israila. Ngho te ya, Kulli lesung pil nyommo egh ɗig mosso. ³A kunbang ni a ogni gigilla ninga agh, a koriyi muyang ri Israila ɓayong ma sa ni kwa agh.⁴Niɓeniya kedebang a tol Eliyashib ni malah a muri akangna tigha agiri a leh Kulli lesung ngha. Ɓwale Tobiyah ni. ⁵Eliyashib gil yi Tobiyah kangna tigha agiri magula, ba kikara a tigha njingiri gipahna, agi susunang, agi tumo, ni amwoh le lum le njigiri, muru njingung mapiyo, ni murun, nghang ngha, mama a lagha ka ɓagha ate aɓa Lawi, aɓa tuhngyah, aɓa lelkunjere, ni agi ɗahnghina ate amalah.⁶Keminiya a yeh akunbang ni kwa ni ya n'nyha a Urushelima agh. Ate a bogho ma woro mwoh pure lum pur ɓahri le Artazekzes murung Babila agh nwora bin murung. Nzum kunbang ngha n'ihli murung ate njere, ⁷ate nga nyera a Urushelima. Nyerina gimashihra ni Eliyashib pagha nji ri pih Tobiyah kangna tigha agiri a ɓalah le Kulli ya.⁸Ga agh gi lushi yong ni a binang le mpushi agi tumo ɓaleh Tobiyah a kangna tigha agiri. ⁹Nlagha ih ɓi a tig kangna tigha agiri ye gerenteng, le nyenni agi tumo ɓaleh Kulli a be, agipahna njigiri, ni agi susunang.¹⁰N'ogna ih abang le aɓa Lawi ya ni a pah yang ni ya, le a ɓangna a woro, ɓeni kwa agh a bang le, aɓa Lawi ni aɓa tuhngyah aɓeni pag tumo egh ya. ¹¹Nina agh nkuma aɓa pagtumo le n'nah, "Palla ng ke a ɗag ɓaleh kulli?" Mkpaɓ yang binmona le ntig yang a bin tumo leyang.¹²Le Judah kwa zuni mwoh le lum le njigiri, muru njingung mapiyo, ni murun a kangna tigha agiri. ¹³Ntol ɓa bol gikunna a muri kangna tigha agiri ye Shelemiyah malah ni Zadok ɓa nyongli giri, le a ntiri aɓa Lawi ya, Pedaiyah. Gyaɓ kahri yang ngha Hanan muna Zakkur muna Mattaniyah ni, ate a bangna yang ɓa njiteng. Atumo leyang ngha ini pag gaɓ ga zuni ya bin aɓihyang. ¹⁴Ɗengse, Kulli lang, muri ga, le ka ɓishili agi maɓonna ni mpagha ate lah agh Kulli lang ni tumo ni a paghi ya.¹⁵A yeh akara wo agh nshina a Judah aɓayong ki gam muru njingung a kara usulo le zu ni ɗamma le njigiri le a pon yang a muri ambulnjeng, ɗeshili ni muru njingung, njingung inabi, agorih, ni ajah agitolla ma dungrina ni kwa, mama a zuni a Urushelima a kara Usulo agh. Nlagna yang a muri mag gilih a kara wo.¹⁶Abuna ni pura Taya ki ɗigha a Urushelima agh zuna ni njih ni jah aga kwa agh, le a mag yang a kara Usulo a bin aɓa Judah ni a lah magula! ¹⁷Le nkuma aɓa gushina le Judah, "Gimashihra mag ga nga pag pagha ni ya, ɓihyi kara Usulo? ¹⁸Ateh yong ni pag ga agh? Kulli lesung ni zuni agimashihra a musung ni a muri lah magula ni ya? Niɓeniya nyong ngha nga zuni ɓuhro yehlulla muri Israila a ri ɓihyi kara Usulo."¹⁹A kunbang ni pinna ki bolli ya akunjere le Urushelima kedebang kara Usulo agh, ntigha ih ɓi agira akunkangna le ke ih a logshi ya se nzum kara Usulo. Ntigha aguro lang ɓaɓa a akunjere nina agh gitolla nyha aka ingni ni a kara Usulo agh. ²⁰Aɓa mag giri ki ɗamma a nzum Urushelima mbende mwoh ko ɓahri ni ajah gi magna ni kwa agh.²¹Keminiya nlagna yang, "Pallang ke nga ɗamma a nzum garrung? Ngha nye mpag nina le, nga mag beng ri yong!" Logha ri kunbang ngho agh ni a yeh zu a kara Usulo agh. ²²Le nlagha aɓa Lawi ih ɓi a tim muyang gerenteng, le a zu a lel akunjere, ate tig kara Usulo gerenteng. Ɗengshini meng ate ga ɗeshili, Kulli lang, le shin gi-enna lang ate bol ogrung lo ni awo ngha ni a rang ngha.²³A yeh akara wo agh shina aɓa Yahuda ni tigha amah Ashdod, Ammon, ni Mowab agh lah. ²⁴Anshile kande le amuna yang ngha a waɓ kun ashdod. Mwoh nyha nghang a ntiri yang yeri waɓ kun Judah agh, keminiya se kunburi le aɓayong mamo wo ni mwoh. m²⁵Nkumna yang, le nyom yang, ni nyimma aɓaɓa leyang ni uɓ nyongmuyang. Ntigna yang a kaniyi giri ni Kulli, ki nah, "Ni nga pah amuna ngalang leyang a bin amuna yang ngha, ko tolla amuna ngalang leyang ate muri amuna yong, ko ate kanangiri yong ngha. ²⁶Solomon murung le Israila ni pag gimashihra a muri tenana le amenah ni ya? A ntiri anjeh ya murung nyha ninga ini ya, le Kulli le agna nji, le Kulli le tigne murung muri Israila. Ngha ningo te kwa agh, amahmi aɓa kun ma sa agh tigne a pag gimashihra. ²⁷Sa tehshi kiri sung ri yong le pag ngih gimashihra ni kwa ni ya, ni pag njiteng nyha ri ya agh a ri Kulli lesung a nji bin tigha amenah aɓa kun sa?"²⁸Mwoh le amuna buna le Joiyada muna Eliyashib malah magula ni pag nkil bin Sanballat ɓa Horoni. Ngha nina agh ntighi ɓangha a dumang. ²⁹Ɗengshi ni yang, Kulli lang, ate a ɓihyi na tumo malah, ni ogrung ma malah ni aɓa Lawi.³⁰Nina agh nlagna yang ri ga kwa ma njeh ma sa agh, ni tigha atumo le amalah ni mami aɓa Lawi, ɓeni kwa agh a ri tumo le. ³¹Ntigha ate gipahna wara a akunbang ni a tig ga ni ate a njingung ma kunduna. Ɗengshi ni meng, Kulli lang, ate maɓonna.

Esther

Chapter 1

¹A yeh akara le Artazekzes (Artazekzes nini ɓeni nongmurung logha Indiya kenna kukwo ha Kush, a muri akasa njeh 127), ²a yeh akara wo agh Murung Artazekzes ɗigna a ngungmurung murung le a lah magula Susa.³A yeh bogho ma tahro ma nongmurung le ya, gil njibuno ate aɓa pagtumo ni aguro le. Aɓa luwa le Persiya ni Mediya, aɓa gushina, ni amagula bol akasa njehni a dumi ya. ⁴Ɗumna kumo le ɓoro le ɗighamuribang le ni gusso le ngihgulo le ma akara dudug, ha akara 180.⁵Ngha akara egh malli ya, murung gil njibuno ma akara tonɓahri. Ngha ate aɓayong ni kwa ɗigha a Susa lah ni a kangni ya, logha ri ngih magula kenna ri ma kyena. A paghi a ɓalah le ɓabang njingung le lahmurung. ⁶Ɓalah le ɓabang njingung nghe ya a gilliyi ne ni akanda gi gwergiri ma njinguri ma poshina ni ma bangna, ni nguri ma linen maɓonna ni lenghe, a gyerra ri anyeh ma azurfa logha ri gbingrah ma tahli ma sherrah. Angungmurung ngha nghang ma zinariya ni azurfa a muri bin ɗigna ni gil ni atahli ma sherra maɓonna shisa agh.⁷A pahna gi nuhna a minkoro ma zinariya. Minkoro ni kwa agh gilla le sa ni mbah le murung ngha nghang dudug ate ɓor ɓoro le murung. ⁸A pahna gi nuhna egh ate bol gi billa. "Tigha a tenne nyha," ate a njinjere nini murung tigni aɓa pagtumo a lahmurung le ih ɓi a pag ga ari ga ɓeni kwa agh ki al agh.⁹Ɗeshiliya, Mahmurung Vashiti gil njibuno ate amenah ni a lahmurung le Murung Artazekzes agh. ¹⁰A yeh kara ma tonɓahri ngha bang ngha ki ɓor yi murung ate murung njingung, waɓih Mehuman, Biztha, Harbona, Bigtha, Abagtha, Zethar, ni Karkas (aɓa pagtumo tonɓahri ni ki pagtumo a kunsdumi ya), ¹¹a zuni mahmurung Vashiti a dumi ni jenghe murung le. Al la ih ɗumi aɓayong ni aɓa pagtumo ɓor nsahri le, ate gipagna ɓor nsahri le.¹²Keminiya mahmurung Vashiti shiɓi zu ari tenana le murung mama aɓa pagtumo zunih ya. Le murung pag yehlulla; yahli velliye a yeh.¹³Nina agh murung waɓtenana ni abuna aɓeni a yerina yang ni yeriteng, aɓeni yeri kunbang nghe ( ate njer gipagna le murung ni ga ri aɓeni yeri gigilla ni tuhnjuo agh). ¹⁴Niɓeniya aɓeni a kahri gyaɓ agh ni Karshena, Shethar, Admatha, Tarshish, Meres, Marsena, ni Memukan, amuna murung Persiya ni Mediya. A yangha a kum ingna bin murung, le a yangha a bol a bin atumo magula a njeh egh. ¹⁵A billa ri gigilla, mang aka pahi Mahmurung Vashiti ate mama ni og lagha le Murung Artazekzes, mama aɓa pagtumo zunih ya?"¹⁶Memukan nah a kundum murung ni aɓa pagtumo, "Murung ni muri mwohni Mahmururng Vashiti paghi ga ni ɓoti

¹⁷Ate tenana le mahmurung amenah ka yeri kwa. Ih ka tig yang a bihya ri abura yang. Aka nah, 'Murung Artazekzes tigha ih ɓi a zunih Vashiti mahmurung, keminiya shiɓɓa.' ¹⁸Kedebang malla le kara ye agh amenah ma gushina le Persiya ni Mediya aɓeni og tenana gipagna le mahmurung ngha ka waɓ ga mwoh agh ari aɓa pagtumo le murung. Ɓihya ni yehlulla ka pag nghang.¹⁹Ngha poshina yahli murung ngha, ih murung tahshi gibilla ni pura bini ya, le ih ɓi a nyongli a gigilla le Persiya ni Mediya, mama ni ariyi ya agh, ih Vashiti ni logle zu a kundum murung ngha. Ih ɓi murung pah bangle ma mahmurung bin ɓwa sa ɓeni uwori ya. ²⁰Ngha a waɓni gibilla le murung a gullo njeh le kwa agh, amenah kwa ka gushi abura yang, logha ri magula kenna ri makyena."²¹Murung ni amuna murung le poshina yahli yang ri gi waɓna ni, le murung pag ninga mama Memukan pyerini ya. ²²Tahshi bang ni kuntumo nyonglina a bin akasa njeh le murung, kasa njeh ni kwa ari jah nyongli gire leyang, le a bin aɓayong ni kwa agh a kunburi leyang. Tigna ih ɓabura ni kwa agh ih ɓi ɗig telelah le a ɓaleh. Gibilla ni ya a peh a kunburi le aɓayong ni kwa a njeh egh ya.

Chapter 2

¹A nzum aga agh, ngha yeh;ulla le murung suhlini ya, ɗengshe a muri Vashiti ni ga woro pag ga. Ɗeshiliya Ɗengshe a muri gibilla ni woro waɓa a muri ya. ²Le basa adenah le murung ni ki paghi tumo agh nah, "Le ih ɓi alliyi murung bang ate bata nsahri ma ɓonna.³Le ih ɓi murung tol aɓa tignjiung a yeh akasa njeh le ɗighamuribang le, a kpaɓa binmona amuna ma ngalang bata ansahra ma ɓonna a ba a tig amenah nghang ngha a lah magula Shusha. Ih ɓi a tig yang a lelle le Hegai, ɓa pagtumo le murung, ɓeni a tigha ri amenah aght, le ih ɓi pah yang agi ɓihshina leyang. ⁴Le ih ɓi muna ma ngalang ni poshi yahli murung ngha ɓi ɗig mahmurung a tuhkushi Vashiti." Gi waana ni poshina yahli murung, le pagne nina.⁵Ɓa Yahuda ngha nghang a lah magula le Shusha, ɓeni lulli ih Modekai muna Jayir muna Shimei muna Kish, ɓeni ɓa Banyamin ni ya. ⁶A bolle a Urushelina a wori ni anshile aɓeni a bollo nini a wori ya Jehoiyashin, murung le Judah, ɓeni Nebokadnezzah murung Babilon ponno wori a guro agh.⁷Yangha ih konna temuri Hadassah, ini pag Esther, muna ma ngalang le majahle, ate mama ih nyha ni tehrung ko ngihyong ngha. Muna ngalang nghe ngha ni gilla ma ɓor nsahri le ɓonna a puro le. Ngha a tehri ni ngih wuhni ya, Modekai tolli ninga muna, ma ngiri ni ya.⁸Ngha murung tigni a pahni gibilla agh, amuna ngalang dudug ni a pusso a lah magula Shusha a zuni. A tig yang a lelmurung le Hegai. Esther te ya a tolle a kenni a lahmurung le a tighi a lelmurung le Hegai, ɓa shinmuri amenah ye. ⁹Muna ngalang nghe poshina yahli, le kumna ɓoro a bini. Ni sashibang ngha ma pih agi ɓihsa ni gilih le. Pih aguro ma ngalang tonɓahri a lahmurung nghe, le pushi ni aguro ma ngalang nghe tonɓahri a be keni bin maɓonna ni a leh amena agh.¹⁰Esther ni waɓih ɓung ɓeni aɓwale ni ya ko aɓayong le, ate Modekai lagne ke ih ɓi waɓ ɓa. ¹¹Kyari kwa agh Modekai ngha ki ka ni nyere a kun ɓaleh ni dabeng lah amenah agh, ate ih yeri gipagna le Esther, ni ga aka paghi ya.¹²Ngha kunbang zuni mama muna ngalang ki kwa agh ka ingna bin Murung Artazekzes- ngha wori ogni agibilla le amenah ma anshienri lumpur ɓahri ya, ate ini kunbang ɗigna gilliyi ɓor nsahri leyang nina: shienri topur mwoh ni murun mir ni topur ma murun susunang ni agi ɓihshina- ¹³ngha muna ngalang ingna bin murung ngha, ga kwa al agh a pihne a leh amenah, ate ih ɓi kehni a lahmurung.¹⁴Ni kapolla agh ih ka ingna, le ni beri ya ih ka nyerra a lah ma ɓahri le amenah, le a lelmurung le Shaashgaz, ɓa pagtumo le murung, ɓeni a muri ansahri lah agh. Ni ye uwa ye nyerra bin murung ngha sete ngha kumna poshi yahlung magula ri ya le gori ni lulli ya.¹⁵Niɓeniya ngha kunbang zuni ate Esther (muna ma ngalang le Abihail, mahjalle Modekai, ɓeni tolli ninga muna ma ngiri ya) ka ingna a bin murung ngha, ni ihlibang te guɓung ngha keminiya ga Hegai ɓa tumo le murung, ɓeni muri amenah agh waɓih ya. Niɓeniya Esther kumna ɓoro le aɓeni kwa shini ya. ¹⁶A kehna ni Esther a bin Murung Artazekzes a yeh lah nongmurung a shienri ma lum, mama ini pag shienri ma Tebeth, a yeh bogho ma tonɓahri ma nongmurung le.¹⁷Murung agna nji Esther uwor anshile amenah kwa, le kumna dumposhina ni ɓor yahlung le. Nina agh tig jenghe nongmurung a muri le tigne mahmurung a tuhkushi Vashiti. ¹⁸Murung gil nghi njibuno ate aɓa pagtumo le kwa ni aguro le, Njibuno le Esther," ni tol yi yang nwah daggah a kasa njeh egh. Ɗeshiliya pahna yang nieh ma ɓor yahlung nongmurung.¹⁹Niɓeniya ngha a ye kpaɓni bata ansahri mbende ma ɓahri ya, Modekai ngha ɗigha kunjere le murung. ²⁰Esther ni sang waɓih ɓung ate muri aɓwale ni aɓayong le ya, ninga mama Modekai lagni ya. Tang bil gi waɓna le Modekai, ninga mama woro pagha ngha gulli a bin ɓogho agh. ²¹A yeh akara wo agh ngha Modekai ngha ki ɗigni kunjere le murung ngha, aɓa pagtumo le murung ɓahri, Bigthana ni Teresh, ɓeni ki lel kunkangna agh, pag yehlulla le alla ka wol Murung Artazekzes.²²Ngha a waɓni tenana egh a bin Modekai ya, waɓih Mahmurung Esther, le Esther waɓih murung ni lulli Modekai. ²³A bil kushi kuntumo egh ni kum njiteng le, le abuna egh kwa agh a gyer yang ngung. Gipagna egh ya a nyongline, a kundum murung, a giɓomteng le agipagna le nongmurung le.

Chapter 3

¹A nzum aga agh, Murung Artazekzes ɓuhri Haman muna Hammedatha ɓa Agag, le tighi ngungmurung ma ɗighamuribang a muri aɓa pagtumo ni kwa nini ya. ²Aguro le murung kwa aɓeni a kunjere le murung ngha ki soɓ nkungni yang le gungha dum Haman, ninga mama murung woro tig yang a pag ga. Keminiya Modekai ni soɓ nkunni njahli ko gungha dumi ya.³Le aguro le murung ni a kunjere le murung nah yi Modekai, "Pallang ke a shiɓi bil lagha le murung?" ⁴A waɓtenana ri kara a nzum kara, keminiya shiɓi pahmuri ri ga a al agh. Nina agh a waɓteng ri Haman a shina ngha teng a muri Modekai ya ka ɗig nina, ate mama waɓne yang ih ini ɓa Yahuda.⁵Ngha Haman shinni ih Modekai ni soɓ nkunni njahli ni pih gulo a agh, Haman ɗungshi ni yehlulla. ⁶Ni agni teng ma wol nluo Modekai ni muri ya, ate aguro le murung waɓne a yang pagha aɓayong le Modekai. Haman alla ka girjah aɓa Yahuda kwa, aɓwa le Modekai, aɓeni a njeh le Artazekzes kwa agh.⁷A yeh shienri ma kunduna (mama ini pag shienri ma Nisan agh), a yeh bogho ma lumpur ɓahri le Murung Artazekzes, Pur- ini pag nasumbuh- a soɓi a dum Haman, ate tol kara ni shienri. A soɓ nasumbuh a ye ɓugtah yang ha ke kpah a shienri ma lumpur ɓahri (mama ini pag shienri ma Adar agh).⁸Le Haman nah yi Murung Artazekzes, "Aɓayong ɓaɓa ngha nghang meshiye a ntiri akasanjeh ni a ɗighamuribang lo agh. Agigilla leyang ngha sa ni amami a nshile aɓayong, le a nyha a bol gigilla le murung ngha, nina agh ni ɓotto ke murung ɗag yang ih a ɗigha. ⁹Poshina yahli murung le lagha ih a wol nluo yang, le nga pyeshi talent ma azurfa woro tongno lum lum nga pah a bih aɓeni a tigha muri agipagna le murung ngha, ate a tighi a bin tig gikunna le murung."¹⁰Le murung tol muna nyeh murung ni bih ya le pih Haman muna Hammedatha ɓa Agag, ɓa shiɓi muri aɓa Yahuda. ¹¹Murung nah yi Haman, "Nga shinni ih bollo egh nyenna boh ni aɓwa lo. A pag ga yahlo tol agh ni."¹²Le a gora aɓa nyongli giri le murung a yeh kara ma lumpur tahro le shienri ma kunduna, le gibilla ni bol ga kwa Haman woro lagni ya a nyongline ki ka bin amagula bol kasanjeh le murung, aɓayong ni kwa a yeh akasanjeh, a bin amagula le aɓayong shisa, a bin kasanjeh ni kwa agh a jah nyongli giri leyangy, le a bin aɓayong ni kwa a kunburi leyang. A nyongli ni lulli Murung Artazekzes le a par kunni muna nyeh le. ¹³Akuntumo nyonglina egh ya a peh a nji bih aɓa tol kuntumo a kenni a akasanjeh le murung kwa, ate meshiye, wol nluo, ni juhri aɓa Yahuda kwa, logha ri ma kyenna kenna ri magula, amuna ni amenah, a kara mwoh (mama ini pag shienri ma Adar)- le a ponna agikunnaleyang kwa.¹⁴Kuntumo gi nyonglina egh ya a pille gigilla a kasanjeh ni kwa agh. A tigne aɓayong kwa ih ɓi a yeri ate a gil riyang ate kara ni. ¹⁵Aɓa tol kuntumo woro le gaɓ yang ni kahra gi lagha le murung ni. Gibilla egh eshiliya a gaɓne a ntiri lah magula le Shusha. Murung ni Haman ɗigha njahli ka nuh giri, keminiya lah magula ngha ɓunglang.

Chapter 4

¹Ngha Modekai ogni tele ga kwa a pag ga, san dagrah le mel gima sahnina ni soɓ tuhɓu. Puro wora ntiring le lah magula, le ɓuah ɓororo dudug. ²Kene le kukwo agh kunjere le murung ni, ate mama ɓwa a aghi ih ɓi ɗur kunjere egh ni agima sahnina agh. ³A kasanjeh ni kwa agh, ba kwa lagbang ni gibilla le murung bilbang nghang ngha, ɓuah magula ngha nghang a ntiri aɓa Yahuda, ni gonno, ɓuah, ni danna. Dudug leyang nongha a gima sahnina ni tuhɓu.⁴Ngha amuna ngalang le Esther ni aguro le zuni le waɓih ya, mahmurung ngha a gani magula. Tahshibang ni dagrah ma saɓna a mel yi Modekai (ate mama ih pushi dagrah ma sahnina le), keminiya ni ag yang ngha. ⁵Le Esther gor Hathak, mwoh le aɓa pagtumo le murung ɓeni a tigha ki paghi tumo agh. Tighi ih ɓi kenna bin Modekai ih yeri ga pag giri ya ni ga pag tekushi ya.⁶Nina agh Hathak wora bin Modekai a bin ɗamma ntiri lah a dum kunjere le murung. ⁷Modekai waɓih ga kwa paghi ya, ni gogho azurfa ni Haman ogni ri a pyeshe le ih tigha a bin tig gikunna le murung ate ih ɓi a wol nluo aɓa Yahuda agh. ⁸Ɗeshiliya pahne gibilla ni a nyonglo a kuntumo a pah a Shusha ate wol nluo aɓa Yahuda agh. Pagna ga nina agh ate Hathak ka ɗumi Esther ni, le ate ih tighi ih ɓi yere ni pih lagha ma tenna ih ɓi kena bin murung le ih jim dumposhina, le ih ye jimma a temuri aɓayong le.⁹Nina agh Hathak woro ke waɓi Esther ga Modekai nah yi ya. ¹⁰Le Esther waɓtenana ri Hathak le tigh ih ɓi nyera bin Modekai. ¹¹Nah, "Aguro le murung kwa ni aɓayong ni a kasanjeh le ya yerina ih ngha ɓabura ko ɓamah ingna bin murung a ɓalah mama a yeh ni a gori ya le, gigilla nghan nghang mwoh: Ih ɗigna a wol nlue- sete ate ɓwa ɓeni murung logshi gara ma zinariya zu a dumi, nina agh le ih ka ɗigha. Ni a gor rang ih ɓi nzu a bin murung akara woromwoh pur lum ni ya." ¹²Nina agh Hathak waɓ kuntumo le Esther bin Modekai.¹³Modekai ye tahshi kuntumo bin Esther: "Ɗigna ka ɗengshi ninga ih a lahmurung ngha, aka aɓa uwora anshile aɓa Yahuda kwa agh. ¹⁴A bol gung a kunbang ni le, aɓɓa ni assa ka logho a bin ma sa ate aɓa Yahuda, keminiya a weh ni ɓaleh tehro ka wuh. Yang yere ko a zuna lahmurung ni ate kunbang ni niga agh?"¹⁵Le Esther tahshi kuntumo bin Modekai, ¹⁶"Woro, kpaɓa aɓa Yahuda aɓeni ɗigha Shusha agh kwa bin mona, le ngonna a temurang. Ke ih ɓi nlih ko n'nuh agh ma akara tahro, duh ni kara. Amuna ngalang ma kyena lang ni meng ka gonno a njinjere ni mwoh agh. Le nga ka bin murung, ko ke gigilla ni agne ya, le nga wuh le, ih ɓi nwuh." ¹⁷Modekai woro ke pag ga kwa Esther tighi ih ɓi pag ga.

Chapter 5

¹A nzum akara tahro agh, Esther mel dagrah murung le woro ke tangha a ɓalah le lahmurung, a kundum leh murung. Murung ngha ɗigha muri ngungmurung murung le a lahmurung, ki shin njere ingna a leh. ²Ngha murung shinni mahmurung Esther tangha a ɓalah agh, kum dumposhina a njih murung. Logshi gara zinariya ni a bih ya. Nina agh Esther zu le dog titye gara egh.³Le murung nah yi, "Mang awo alla, Mahmurung Esther? Mang ki pag jimma lo? Ko kanda njeh lang ni, a poh ni." ⁴Esther nah, "Poshina yahli murung le, ih ɓi murung ni Haman zu ni kyari a bin lih gilih ni nga gilla ni kyari ate muri ya."⁵Le murung nah, "Nzuni Haman ni kahra, ih pag ga Esther nah agh." Nina agh murung ni Haman woro a lih gilih ni Esther gil agh. ⁶Ngha a pahni muru njingung a bin lih gilih ya, murung nah yi Esther, "Mang pag gi waɓna lo? Aka poh ni. Mang ki pag jimma lo? Ko kanda njeh lang ni, a poh ne."⁷Esther pilla, "Gi waɓna lang ni jimma lang ngha ini ga, ⁸ngha kumna dumposhina a njih murung ngha le ngha poshina yahli murung ih peng gi waɓna lang ni gushi jimma lang, ih murung ni Haman zu a lih gilih ni nga gilla te muyang kaberi ya le nga pil ihla le murung."⁹Haman pur kare bang ɓor ni pag binmurubang a yahli. Keminiya ngha Haman shinni Modekai a kunjere le murung ngha, ih Modekai ni logho ko koshiya dumi ate ngoɓong ngha. Ɗungshi ni yehlulla ri Modekai. ¹⁰Ningo te kwa agh, Haman bol muri le wora leh. Tahshibang ri aɓih le a kpaɓa bin mona, ni Zeresh mahmi. ¹¹Haman banghi yang ngih gula kumo le, dudug le gogho le amuna buna le, ɓuhri gulo mama murung gushini ya, ni pagha wori bikuli aɓa pagtumo kwa ni aguro le murung ngha.¹²Haman nah, "Mahmurung Esther ni gor ɓwa sa agh keminiya se meng ih ɓi nzu lih gilih ni gil agh ni murung. Ko kaberi ma ɗeshiliya ye gor rang ni murung. ¹³Keminiya ga kwa ni ya guɓung ni binang ha ngha shin Modekai ɓa Yahuda ni ki ɗigha a kunjere le murung ngha."¹⁴Le Zeresh mahmi nah yi Haman ni aɓih kwa, "Ih ɓi a gil bin gyerbang mama logho le bikuli nonnobung woro ɓahri pur lum ngha. Ni beri ih waɓtenana ri murung ate ih ɓi a gyer Modekai ri. Le wor ni murung ni binmurubang a lih gilih." Ga poshi yahli Haman le tigha a gil bin gyer bang nghe.

Chapter 6

¹Duh wo agh mrurung ni gan nongtullo agh. Tigha aguro le ih ɓi a zuni giɓomteng nyonglina le agipagna le nongmurung le, a billi ɓororo a bin murung. ²A kumo a nyongla be ih Modekai waɓne Bigthana ni Teresh, ɓahri a ntiri aɓa pagtumo le murung aɓeni ki lelnjere ingna agh, ngha pagha ka wol nluo Murung Artazekzes. ³Murung ihli bang, "Gusso magula mang a pih Modekai ate pagna ga?" Le basadeng ɓeni paghi murung tumo agh nah, "Guɓung nyha a paghi ya."⁴Murung nah, "Yang a ɓalah wo?" Niɓeniya Haman wara ingna a ɓalah ma njibang le leh murung ate waɓih a muri gyer Modekai a ri ngung gyerbang ni woro gil agh. ⁵Guro le murung nah yi, "Haman ngha tangha a ɓalah." Murung nah, "Ih ɓi ingna." ⁶Ngha Haman ingni ni ya, murung nah yi, "Mang aka paghi ɓwa ɓeni yahli murung possa ri gushi ya?" Niɓeniya Haman nah a yahli, "Yang yahli murung ki piossa ri gushi uwor rang?"⁷Haman nah yi murung, "Ate ɓwa ɓeni yahli murung possa ri gushi ya, ⁸ih ɓi a zuni dagrah murung, dagrah murung mama murung wara mel agh, ni piri ni murung wara eɓɓah ni mama a kurre giɗuna nongmurung a muri ya. ⁹Le ih ɓi dagrah murung ni piri ye agh a pih mwoh a ntiri aɓa pagtumo le murung ɓeni a gushi ya. Ih ɓi a mel yi ɓwa ɓeni yahli murung poshina a gushiya, le ih ɓi agduna a muri piri a billa anjere ni a lah magula. Ih ɓi a waɓah, 'Ga ni pag ga a paghi ɓeni mwoh yahli murung possa ri gushi ya!"¹⁰Le murung nah yi Haman, "Kahra, tol dagrah murung ni piri, ninga mama a waɓ ɓa, a pag ga ate Modekai ɓa Yahuda ɓeni ki ɗigha a kunjere le murung ngha. Ka kpah ko a tenana mwoh ri ga a waɓ ɓa." ¹¹Le Haman tol dagrah murung ni piri. Mel yi Modekai dagrah le billi mo ka muri piri a ntiri anjere ni lah magula egh ya. Waɓɓah a dumi, "Ga ni aka paghi ɓwa ɓeni yahli murung possa ri pih gulo agh"¹²Modekai nyerra a kunjere le murung. Keminiya Haman kahra wora leh, ki gonno, ni vulliyi muri. ¹³Haman waɓih Zeresh mahmi ni aɓih kwa ga kwa kumi ya. Le abuna le aɓeni a yerina yang ni yeriteng leyang, ni Zeresh mahmi, nah yi, "Ngha Modekai, dum ɓeni a kpah nghang ngha, ɓa Yahuda ni, ni awo gan kuni ya, keminiya ni njiteng aka kpah a dumi." ¹⁴Ngha a yangha a uwo a nahteng nini ya, aɓa pagtumo le murung bilbang. A kahra ate zuni Haman a lih gilih ni Esther gil agh.

Chapter 7

¹Nina agh murung ni Haman woro a lih gilih ni Mahmurung Esther. ²A yeh kara ma ɓahri, a kunbang ni a ɗamma a nuhni muru njingung ngha, murung nah yi Esther, "Mang pag gi waɓna lo, Mahmurung Esther? Aka poh ne. Mang pag jimma lo? Ha ko kanda njeh lang ni aka poh ne."³Le Mahmurung Esther pilla, "Ngha kumna dumposhina a njioh agh, murung, le ngha poshina yahlo agh, le ih ɓi a nyen ni nghang usulo lang be-ga ni pag gi waɓna lang, le njimna ga ɗeshili ate aɓwa lang. ⁴Ate a magna sung, meng ni aɓwa lang, a juhri sung, a wol nluosung, ni meshiyi sung. Ngha a magna sung mwoh a tumo guro, aguro abuna ni aguro amenah, ke nga bol gung, ate ke gi gangshina nyha ate ga ni ka ɗum gangshi murung." ⁵Le Murung Artazekzes nah yi Esther Mahmurung, "Yang ɓeh? Yebbang ni a kum ɓeh nghang ɓeni ɗungshi yahli ni jah ga agh?"⁶Esther nah, "Ɓa shiɓi murung, Haman ni ni ɓayong mashihra!" Le Haman koshiya dum murung ni mahmurung te ngoɓong. ⁷Murung logho a nuh muru njingung ni yehlulla a bin lih gilih le wora ɓabang angung ma lahmurung, keminiya Haman ɗigha ka jimma ate usulo le a bin Mahmurung Esther. Wara shin juhro ni murung woro tollo a muri ya.⁸Le murung ɗag ɓabang angung ma lahmurung nyera a ba a ɗamma a nuh muru njingung nghang ngha. Haman wara kpah a muri bin ɗina ba Esther pag nghang ngha. Murung nah, "Aka wol mahmurung a kundumang a lyang le?" Ngha murung pushini gi waɓna ni kuni waɓ ninga agh, aguro ma vulliyi kundum Haman.⁹Le Harbona, mwoh le aɓeni ki paghi murung tumo agh, nah, "Bin gyerbang ngha kahri leh Haman logho le bikuli ya nonnobung woro ɓahri pur lum ni. Gil li ate Modekai, ɓeni waɓteng ate ashi murung ngha." Murung nah, "Ngyeri ri." ¹⁰Nina agh a gyer Haman ngha a ba gilla ate Modekai ya. Le yehlulla le murung nongha njahli.

Chapter 8

¹A yeh kare Murung Artazekzes pih Mahmurung Esther agikunna le Haman, ɓa shiɓi muri aɓa Yahuda, le Modekai ingna a pagtumo a kundum murung, ate mama Esther waɓne murung ɓwalung ni ntiri yang ni Modekai ya. ²Murung pushi muna nyeh murung le, mama agha a bih Haman ngha, pih Modekai. Esther tolla Modekai ih ɓi ɗigha alah le Haman.³Le Esther waɓtenana ɗeshili ri murung. Nongho vul kundumi njahli le ɓuah ngha ih jimni ih ɓi teshi gimashihra le Haman ɓa Agag ni kur agh a njeh, a njinjere ni woro kuriyo a muri aɓa Yahuda agh. ⁴Le murung loghshi gara murung bin Esther, logho le tangha dum murung.⁵Nah, "Ngha poshina yahli murung ngha, le ngha kumna dumposhina a nji ya, ngha murung shini gire pagna a dumi, le ngha ɓonna a nji le, ih ɓi a nyongli gibilla te ariyi kuntumo gi nyonglina le Haman muna Hammedatha ɓa Agag, kuntumo ni nyonglo ih juhri aɓa Yahuda ni kwa a kasanjeh le murung ngha. ⁶Ate ni yellang ni nga gan shinni juhro ka kpah muri aɓwa lang? Ni yellang ni nga gimni yahlang shina aɓwalang ka juhro?"⁷Murung Artazekzes nah yi Mahmurung Esther ni Modekai ɓa Yahuda, "Shina, mpahne Esther leh Haman, le a gyerra Haman ri ngung gyerbang, ate yangha ih ka wol nluo aɓa Yahuda. ⁸Nyongli gibilla maɓi ate aɓa Yahuda ni lulli murung le a tig bung ni muna nyeh le murung. Ate gibilla ni a woro ka nyonglo ni lulli murung le a tigna bung ni muna nyeh le murung ni logle a ariyi ya."⁹Le a gora aɓa nyongli giri le murung a kunbang ngho, a yeh shienri ma tahro, mama a yeh shienri ma Sivan ngha, a kara ma woro mwoh pur tahro le shienri ye. A nyonglina gibilla ni bol ga kwa Modekai ki lagni konna aɓa Yahuda agh. A nyongli kena bin amagula bol akasa njeh, amagula bol njeh ni aɓa pagtumo ni a kasanjeh ni a kumo logha Indiya kena Kush agh, akasanjeh127, bin kasanjeh ni kwa agh a nyongli a jah nyonglo leyang, le a bin aɓayong ni kwa agh a yeh kunburi leyang, ni a bin aɓa Yahuda a jah nyongli giri leyang ni kunburi leyang.¹⁰Modekai nyonglo ni lulli Murung Artazekzes ni par muna nyeh le murung muri. Tahshi aɓa kuntumo ni ki kogpiri ya ni kuntumo nyonglina egh, apiriluwa mama a pagni tumo le murung ngha, ma lishina uwor bang a lahmurung. ¹¹Murung pahne aɓa Yahuda aɓeni a lah magula ni kwa agh njere ih ɓi a kpaɓa bin mona le a tangha ate ashi usulo leyang: A meshiyi, a wol nluo, ni juhri aɓa luwa ni kwa pura bin aɓayong ko a kasanjeh zu yi yang ni luwa agh, amuna ni amenah kpaɓ kwa, ko ate pon agikunna leyang. ¹²Ga agh ih ka pag tumo a yeh akasanjeh le Artazekzes kwa, a yeh kara ma lumpur tahro le shienri ma lumpur ɓahri, mama ini pag shienri ma Adar agh.¹³Nyonglo le gibilla egh ya a pahne ninga gigilla a kasanjeh ni kwa agh le a ɗumi aɓayong ni kwa. Aɓa Yahuda ka gil ri yang a kara wo ate nwah tangma muri aɓa shiɓi muyang. ¹⁴Nina agh aɓa kuntumo kog apiri lahmurung ni ate pagtumo le murung ngha. A wor ni kahra tenghibang nyha. Gibilla le murung ɗeshiliya a pahne pura lahmurung a Shusha.¹⁵Le Modekai ɗag kundum murung a dagrah murung ma jargina ni ma poshina, ni ngih jenghe ma zinariya ni dagrah magula ma lenghe le linen maɓonna, le lah magula Shusha magjollo ni pag binmurubang. ¹⁶Aɓa Yahuda kumna poshibang, ni ɓoro le bang, ni binmurubang ni gusso. ¹⁷A kasanjeh ni lah magula ni kwa agh, ba kwa tenana le murung ni gibilla le bilbang ngha nghang, ɓoro bang ni binmurubang ngha nghang a ntiri aɓa Yahuda, njibuno ni kara usulo.Dudug a ntiri aɓayong shisa ni a njeh egh ya pilla aɓa Yahuda, ate mama ngoɓong le aɓa Yahuda kpahna ri yang.

Chapter 9

¹Niɓeniya a yeh shienri ma lumpur ɓahri, mama ini pag shienri Adar agh, a yeh kara ma lumpur tahro, ngha a pagni gigilla ni gibilla le murung ngha, a yeh kara ni aɓa shiɓi muri aɓa Yahuda tig yahli yang ka kumni gulo muyang ngha, a ariyi ne. ²Aɓa Yahuda kumna gulo a muri aɓeni shiɓi muyang ngha. Aɓa Yahuda kpaɓa a alah magula leyang a kasanjeh le Artazekzes kwa, ate a mag bihyang muri aɓeni alla ka zuni juhro a muyang ngha. Ɓwa nyha mwoh gan tangha dum yang ngha, ate ngoɓong leyang kpahna muri aɓayong kwa.³Aɓa pagtumo ni kwa a akasanjeh ya, amagula bol akasanjeh, amagula bolnjeh, aɓa gingni tumo le murung, angni aɓa Yahuda ate ngoɓong le Modekai kpah ri yang. ⁴Ate Modekai ya magula ni a leh murung, le yeri meshiyina a yeh akasanjeh kwa, ate ɓwani ih Modekai ya ngha ki kum gulo. ⁵Aɓa Yahuda kpar aɓa shiɓi muyang ni garabwoh, ki wol nluo ni juhri yang, le a paghi ninga mama poshini yahli yang ngha a bin aɓeni shiɓi muyang ngha.⁶A lah garrung magula le Shusha ni muri ya aɓa Yahuda wolla nluo ni juhri abuna woro tongno tongno. ⁷A wolla nluo Farshandatha, Dalfon, Asfatha, ⁸Foratha, Adaliya, Aridatha, ⁹Farmashta, Arisayi, Aridaiyi, Vaizatha; ¹⁰a wolla mluo amuna buna le Haman muna Hammedatha, ɓa shiɓi muri aɓa Yahudda. Keminiya ni a tol giponna agh.¹¹A karawo agh gogho le aɓeni a wol nluo yang a lah ma garrung le Shusha agh, a waɓna kuntumo bin murung. ¹²Murung nah yi Mahmurung Esther, "Aɓa Yahuda wolla nluo abuna woro tongno tongno a lah garrung le Shusha, kpaɓni amuna buna le Haman lum. Le mang a pagha a nshile akasanjeh le murung? Niɓeniya mang pag giwaɓna lo? A poh ni. Mang pag jimma lo? A poh ni."¹³Esther nah, "Ngha ih poshi yahli murung ngha, le ih ɓi a pih aɓa Yahuda ni Shusha agh njere ih ɓi a pag gibilla ni kaberi ɓeshili, le ih ɓi a gyer ngiri amuna buna le Haman a ri angung gyerbang." ¹⁴Nina agh murung lagha ih ga agh ih ɓi pagri. A pah gibilla a Shusha, le a gyer amuna buna le Haman lum.¹⁵Aɓa Yahuda aɓeni a Shusha agh kpaɓa bin mona a kara ma lumpur ihne le shienri ma Adar, le a ɓuhri wol nluo abuna woro tongno tahro a Shusha, keminiya ni a tig bihyang ri giponna agh. ¹⁶Anshile aɓa Yahuda aɓeni a yeh akasanjeh le murung ngha kpaɓ muyang binmona tangha ate ashi usulo leyang, le a kumna aɓɓa a bih aɓeni shiɓi muyang ngha ni wol nluo aɓeni shiɓi muyang ngha woro tongno lum lum tonɓahri pura muri woro tongno lum tongno, keminiya ni a tig bihyang muri agi maɓonna le aɓeni a wol nluo yang ngha.¹⁷Ga pagri a kara ma lumpur tahro le shienri ma Adar. A yeh kara ma lumpur ihne agh a usulo ni tighi kara njibuno ni binmurubang. ¹⁸Keminiya aɓa Yahuda aɓeni a Shusha agh kpaɓa binmona a yeh kara ma lumpur tahro ni ma lumpur ihne. A yeh kara ma lumpur tongno agh a usulo ni tighi kara njibuno ni binmurubang. ¹⁹Ini nga paghi ke aɓeni aminlah agh, aɓeni gilla alah yang a aminlah agh, tigna kara ma lumpur ihne le shienri ma Adar agh kara ma binmurubang ni njibuno, le kare ni pag mama a tahshini ari yang gilihna ma nieh ya.²⁰Modekai nyonli aga le tahshi kuntumo nyonglina bin aɓa Yahuda kwa aɓeni ki ɗigha a yeh akasanjeh le Murung Artazekzes kwa agh, gyaɓ ni kukwo, ²¹ih tig yang ih ɓi a bol kara ma lumpur ihne ni ma lumpur tahro le shienri ma Adar le bogho ni kwa agh. ²²Aga ni pag akara ngha aɓa Yahuda kumni aɓɓa a bih aɓa shiɓi muyang ngha, le shienri ye ni gani leyang pilli binmurubang, le gonno pilli kara njibuno. Aka pil yang akara lih gilih ni binmurubang, ni ma tutti agipahna ma gilih bin ari yang, ni agipahna bin aɓa enna.²³Nina agh aɓa Yahuda tang pag ga a ingna a pag ga, ga Modekai nyongli yang ngha. ²⁴A kunbang ngho agh Haman muna Hammedatha ɓa Agag, ɓa shiɓi muri aɓa Yahuda kwa agh, wara kurkun a muri aɓa Yahuda ate ih juhri yang, le ɓug Pur (ini pag, soɓ nasunbuh), ate gangsa ni juhri yang. ²⁵Keminiya ngha teng nghe zuni dum murung ngha, pahna lagha nji ri kuntump nyonglina ih gilrung mashihra ni Haman kpaɓa a muri aɓa Yahuda agh ih ɓi nyera a muri kanangiri, le a ini ni amuni ya a gyer yang ri ngung gyer bang.²⁶Ngha nina agh a gora akara ni Purim, a nzum lulli Pur. Ate muri ga kwa a nyonglo a kuntumo nyinglina ni ya, ni ga kwa a woro a shina le ye kum yang ngha, ²⁷aɓa Yahuda agna gipagna mapiyo ni tumo. Gipagna ni ka ɗigha te muyang, aminkah yang, ni ɓeni kwa kpaɓmuri ni yang ngha, Ih ka ɗigha ih a pag binmurubang akara ni ɓahri ni ya a bogho ni kwa agh. A pag binmurubang njibuno a njinjere maɓi le a kunbang ni mwoh agh bogho ni kwa agh. ²⁸Akara ni ya aka ɗengshi yang ni pag njibuno egh a njah ni kwa agh, ɓalah ni kwa agh, kasanjeh ni kwa agh, ni lah magula ni kwa agh. Akara ma Purim ni ki kpah a ntiri aɓa Yahuda agh, le aɗengshe leyang ke ih ɓi mal agh ate aminkah yang.²⁹Mahmurung Esther muna ma ngalang le Abihail ni Modekai ɓa Yahuda nyonglo ni ɗighamuribang kwa le ɗumna kuntumo nyonglina ma ɓahri ni a muri Purim.³⁰A tuttina akuntumo bin aɓa Yahuda ni kwa a yeh akasanjeh 127 ni a ɗighanuribang le Artazekzes agh, jimmih aɓa Yahuda ɗigna ololo ni njiteng. ³¹A kuntumo nyongkina ni ya ɗuma akara le Purim a yeh akunbang leyang, ninga mama Modekai ni Mahmurung Esther tigni aɓa Yahuda agh. Aɓa Yahuda agna gi tigna ni ate muyang ni aminkah yang, ninga mama a agni akunbang ma gonno ni ɓuayi ya. ³²Lagha le Esther ɗumna agibilla ngha ri Purim, le a nyongline a giɓomteng nghe.

Chapter 10

¹Le Murung Artazekzes tig daggah a njeh ni a muri alah kunsalang ni nongha kunsalang magula agh. ²Agikunna le gulo le kwa ni masso, kpaɓni gi nyonglina le gulo le Modekai ɓeni murung logshi ya, a nyonglina yang a giɓomteng le agipagna le nongmurung le amurung le Mediya ni Persiya.³Modekai ɓa Yahuda ni pag ma ɓahri a gulo kpah tye murung Murung Artazekzes. Ini ɓayong magula a ntiri aɓa Yahuda ni ɗum dumposhina a nji bin amuna tehri aɓa Yahuda, ate alla gi ɗigna maɓonna le aɓwa le ni waɓtenana ate kum ololo le aɓwa le kwa.

Job

Chapter 1

¹Ɓwah ngha nghang a nje Uz lulli ih Job; yangha gerenteng, ɓayong mabwagh ni ɓeni ki bangkulli ya, ih nya ni pag gimashira agh. ²A ɓil yi amunabuna tomɓari ni amunangalang taro. ³Yangha ni anju worotongno lum tomɓari, aloganha worotongno lum taro, asashina ndah worotongno tongno, ni mbuljeng worotongno tongno ni aɓapagtummo dudug. Ini pag ɓeni wor aɓayong ma njinakuli kwa agh.⁴Muna buna ni kwa ni kara ni piya Ih pagyi njibuno a liye. Aka tashi bang a gora amingalung le yang kwa taro aligiri anugiri niyang. ⁵Akara njibuno mal le, Ayuba ki tashiyang bang a zu le ih ka tigyang sa. Ih ka logni beri sub ih pah dara pishina le muna ni kwa agh. Te yangha ih na "Golle amuna pagna gimashira ni sang Kulli a yeyang". Ayuba ngha ki pagga kunbangni kwa agh.⁶Le kara ngha nghang kunbang ni amuna Kulli zuni a dumuyang a dum Yahweh agh, Satan oso zuni yang. ⁷Yahweh wabi Satan "Apuye ka zu?" Le Satan pila wabi Yahweh le na "Npura ghala a ngunga, pura kene ni nyere a muri" ⁸Yahweh waɓi Satan" A tigne Ayuba guro lang murung le? Ate bwah nya mwoh ninga ini a ngungjah agh ba garenteng, bayong mabwagh, ba bang Kulli, Ih nya ih pag gimashira agh"⁹Le Satan piyi Yahweh le na, "Ayuba ki bang Kulli ningho tekushi nya le ? ¹⁰Na vangiri a kangnini, akangni liye, akangni ga kumma akanda bakwa agh le ? a moshina ga pag ni bi ya na agiluole meshiye a njeye kwa. ¹¹Keminiya non buwo nibeni a dog ga kwa pag mamiya ashina ngha ni nyomo a kudumoa agh" ¹²Yahweh wabi Satan"Shina gakwa yangha niya ngha abuo, kanagiri ni mwoh na nonghi buo agh" le Satan magmuri dum Yahweh woro.¹³Ayangha nghang a kara ngha nghang, amuna buna na amuna ngalang le ngha ki ligiri ki nu muru inabi a liye nyeyang magula. ¹⁴Ba kuntumo zu abin Ayuba le waɓi,"A dennda ngha kijuggiri abuhjeng ngha te ki leleh a kariyang. ¹⁵Le abasabiya zu sobariyang ponyang wori aguro agh a wara akoriyang ni garabuo mini mwoh n'abba nzu agh dumo ni"¹⁶Yangha muri nateng le mabi ye zu le wabi "Gishe le Kulli sula a Kulli le pishi aju na aguro kwa. Mini mwoh n'abba nzu agh dumo ni." ¹⁷Yangha muri nateng le mabi ye zu le wabi "Abasabiya koriyi taro, zuyi aba ngolba ni lua le ponyang wori. A guro teya a wol luoyang ni garabuo mini mwoh n'abba nzu agh dumo."¹⁸Yangha muri nateng le mabi ye zu le wabi "Amuna abunalo na amuna ngalanglo ngha muri ligiri ni nu muru inabi a liye nyeyang magula. ¹⁹Ghu matenna logha lusung zu nyaghi kanna kwa ine. Ma sulo a muri amuna ghe le a wu kwa. Mini mwoh n'abba nzu agh duma"²⁰Le Ayuba logho saniyi dagra le, nwa muri, vula nje ni kundumi gushi Kulli. ²¹Na "Ni tesalang ini puri yeh ngiyang ni tesalang ni deshi ngha nyengni bogwa. Yahweh ni piye Yahweh deshi ye toli wori. Ih bah moshi luli Yahweh." ²²Ni ga kwaniya, Ayuba ni pag gimashira agh. Ni deshi tighi Kulli temashira agh.

Chapter 2

¹Le ngha ni ɓa kara ngha amuna Kulli zuni a ɗum muyang a dum Yahweh ya. Setan osso zu ni yang ate ɗum muri a dum Yahweh. ²Yahweh nah yi Setan, "Yebang ni a pur nghang?" Le Setan pil yi Yahweh le nah, "Mpura a gangla a ngunjah, ngi ka ni nyerre a muri."³Yahweh nah yi Setan, "A shinna guro lang Ayuba? Ate mama ɓwa nyah ninga ini a ngunjah agh, ma gerenteng ni ma ɓonna, ɓwa mwoh nyha ɓang Kulli ni ɓang pag gimashihra. Yang ngha ih bol muri, ko ke ɓoshi nang a muri, ate juhri tekushi nyha."⁴Setan pil yi Yahweh le nah, "Nguɓnirung ate nguɓngirung, nijteng ngha; ɓwa ka pah ga kwa yang ngha ni ya ate usulo le. ⁵Keminiya keni boh niɓeni le a dog amuh ni nyamma le, a shina ngha ni nyommo a njioh a agh." ⁶Yahweh na yi Setan, "Shina, yang ngha a boh, usulo le ni mwoh ɗigha aka ɗagha."⁷Le Setan ɗag kundum Yahweh woro. Nyim Ayuba ni amori ma konbang logho a ɓakushi kena a muri. ⁸Ayuba tol kagla kinye te wahyini ngiri ni, le ɗigha njahli a ɓatuɓu.⁹Le mahmi nah yi, "A wa uwo a bolmuro? Nyom Kulli le a wuh." ¹⁰Keminiya nah yi, "A nahteng ninga ɓamah ma nangna. Shi agna gimaɓonna bin Kulli le ni shi ag mashihra agh?" Ayuba ni pag gimashihra ni ngotokuni ya.¹¹Niɓeniya ngha aɓih Ayuba tahro ogni gimashihra ni kwa kpah muri ni ya, ɓeni kwa agh pura bangle zu: Elifaz ɓa Teman, Bildad ɓa Shuhi, ni Zofar ɓa Naaman. A tig kunbang ni a zuni a gono nini ni pashi yahli ya.¹²Ngha a logshina njih yang a dunna agh, ni yeri ya. A logshi gihyang a ɓuah; ɓeni kwa agh sahniyi dagra le ni soɓ tuɓu gung ni ɓa muri. ¹³Le a ɗigha njahli ma akara tonɓahri ni aduh tonɓahri. Ɓwa mwoh nyha waɓ tenana ri ya, ate a shina gana le gogna.

Chapter 3

¹A njum gah agh, Ayuba logshi kunni ke nyom kara ɓilla le. ²Ih nah, ³ɗeh ih kara ni a ɓillang ngha ɓi jurro, ke duh ni nah, 'A kumna yong munabun.'⁴ɗeh ihɓi kara ye ih bolpinna! Ke ihɓi Kulli ganshiri amuri ya, ko poshibang ih tuhbang amuri ya. ⁵ɗeh ihɓi pinna ni milim luoh ibɓi aghi ate miyang ngha. ɗeh ihiɓ nlagiri nongha amuri; ɗeh agah pag kara pingha njiteng ngha ih pag ngoɓong.⁶Ke duh teya, ɗeh pinna matenana ihɓi bolli. ɗeh ihɓi pag binmurubang a ntiri akara bogho ; ni zu a gowo le ashienri ya. ⁷Nshinna, ɗeh duh ih tankoɓi; ke ihɓi gihyong binmurubang ih zu a yeh agh.⁸Aɓeni nyom kara agh ɗeh ɓah a nyommi, aɓeni nyeri pagha ni alogshi ni Leviathan agh. ⁹ɗeh amunashienri ma kara bang tuniya ihɓi pinna. ɗeh kara ye ihɓi shin poshibang, keminiya ni akumma; alle ɗeh ka nshin ngongo nji tuh le bang ngha, ¹⁰Atema na gir akunkangna le yeh ngih yang ngha, atema ni songri gigangshina a nji yong ngha.¹¹Mag paghi ke ni wuh ngha puri a yeh ngih yang ngha? Mag paghi ke ni jurro ngha ɓil lang ngha? Mag pahi ke nkuni ginsang? ¹²Mag paghi ke kihre agha ate ma ih nuh yi?¹³Ate niɓeniya ke miyang nongha njahli jeyi. Miyang nongha ngi usulo ni ¹⁴amurung ni aɓagilteng ni ngunnjah, ɓeni ɓag ankiliya ate muryang nga niɓeni aɓiyina.¹⁵Ko miyang nongha njahli ni amunamurung ɓeni kanna ni gifungna mayinyilling, ɓeni ɗungshi alah yang ni gifungna maposhina. ¹⁶Ko ke miyang ninsa abillang ngha, ninga muna ni ninsang shin poshibang ngha agh.¹⁷Beh ya aɓatemashihra tangna agigangshina; beh ya meshe ngha ni usulo. ¹⁸Beh ya aɓeni-akurwa nga a usulo binmona; ni a og gih aɓa lella aguro. ¹⁹Aɓayong makyena ni amagula kwa ngha beh; ke guro ngha sagli abih telelah le beh.²⁰Mang paghi ke aka pih ɓagana poshibang? Mang paghi ke aka pih ɓa yahlulla usulo, ²¹te ɓeni yom luoh kikara ke ih nyha zu ngha nghang; te ɓeni tughibang ate teɓi wor te gimaɓona ni asogri ya? ²²Mang pagh ke pih ɓabinmurubang poshibang dudung ni ollo ngha kum nkiliya agh?²³Mang paghi ke aka pih ɓa songra agipagna le poshibang, ɓeni Kulli wale gilɓeya? ²⁴Ate gitiya lang ki pagha atekushi lihgiri; ke nuyikun lang ki soɓɓo ninga muru.²⁵Ate agah ngi ɓangha zuna amurang; gah ngi ɓang ngoɓong egh ya zuna a rang. ²⁶Nyha ni pyem agh, nyha ni polo agh, ni nyha ni usulo agh; agiganshina zuna teɓi

Chapter 4

¹Le Eliyafaz ɓa Teman pilla le nah, ²ngha ɓwa alla ka waɓteng ro le, awo pashi yahlo a oghi ya, Keminiya yang shiɓi waɓtenana? ³Shina, a ɗumne aɓayong dudug njere; a tengshina abung ma wuhyina.⁴Atenana lo angnina ɓeni ki kpah agh, a wara a tengshi nkungnung ni wuhyiya. ⁵Kemini niɓeniya, gangsa zuna bino, le iro malla; dog no, le awo ngha ni gangsa. ⁶Ngoɓong lo ni pag tengshirung lang, le njere maɓonna lo ini pag tig yahlung lo.⁷Ɗengsa muri ga, kukushi: Yang pa juhro ngha ih nyha ni tengshihra a agh? Ko aɓayong ma gerenteng ngha a tuhna yang? ⁸Billa ri ga nworo nshin ngha, aɓeni ɓig gima nangna ni jam gigangshina agh ko kori kara. ⁹Nji ri usulo le Kulli ya a juhrina; ari logho le yehlulla le ya a wuhna.¹⁰Aggishi le yim, gih le yim ma funna, mihli amuna yim- a ɓunna yang. ¹¹Yim ma yahyina juhro ate ni kum nyamma agh; amuna yim meshihna ba kwa agh.¹²Niɓeniya teng ngha nghang a zuni binang nyengreng, le kirang ogna yalla a muri. ¹³Le ɗengse zu nghang a njiloro ni duh, ngha ngih njitulo kpah muri ɓayong ngha.¹⁴Ngha ni dug ngha ngoɓong ni koshiyo kpahni rang ngha, le amuh lang kwa jigrah. ¹⁵Le bongho ɗuro a kundumang, le nyong ngirang logho tangha.¹⁶Bongho egh tang njeh yi, keminiya ni gan yeri ga ih pur agh. Ɓaghe ngha a njiyang; bang polla, le n'og gih ni ki nah, ¹⁷"Ɓwa ni ki wuh agh ka gan ɗigha yarata ka uwor Kulli, Ɓwa ka gan ɗig gerenten uwor ɓeni gilli ya?¹⁸Shina, ngha Kulli ni tig agha ri guro le ya; ngha tighi amalaika tele boɓɓo agh, ¹⁹ɓuhro njiteng nghe ni yellang ri aɓeni ɗigha a kangna soɓɓong, aɓeni tuhtinna yang a kikiri, ɓeni a ɗengre ninga yahla agh²⁰A ntiring le beri ni kapolla a juhrina yang; a juhro ha ke kene ɓwa nyha yeri yang ngha. ²¹A gungri leyang ni uɓɓo a ntiri yang? A wuhna; a wuh yeriteng nyha.

Chapter 5

¹Gor bang niɓeni; ɓwa ngha nghang mwoh ka pil wo? Bin ma gerenteng ma yeni mwoh aka pil nghang. ²Ate yehlulla ngha ki wol nluo ɓayong ma nangna; kiki tigna nluo le ɓangha. ³Nshina ɓayong ma nangna kunɓoro, keminiya ni kara agh nyomna leh.⁴Amuni nyha ngha kukwo ni ɗigna ololo; a parihna yang a kunjere lahmagula. Ɓwa nyha ka ashi yang ngha. ⁵Aɓa yalo lihna gissoro leyang ni a pon ngha; a tolli ma a ntiri ajuweh. Ɓa og yole ki hala ate agikunna leyang.⁶Ate gana nyha ki puro a njisallang ngha; ko ke gi gangshina ka sahgha a njahli ya. ⁷Ngho te ya, ɓayong mashinshin ngha a ɓilli ate gi gangshina, ninga mama nyihɓa logho- ki wora nji bikuli.⁸Keminiya ate murang ngha, nga nyera bin Kulli kanangiri; a bini ni nga pah gigangshina lang ngha- ⁹ini ɓeni ih pag gima gula ni ga ganbang a alla agh, agi maɓonna ni a bang nghang ngha. ¹⁰Ih pah muru a ngunjah, ni tutti muru a ɓabang.¹¹Ih pag ga ate ih tigha aɓeni binjeh ya a bikuli; ih logsa aɓeni ki gon ih kani bin ma ololo. ¹²Yangha ih ɓun gilrung le aɓa yeriteng, nina agh ate abih yang ni ki kum ɓoro agh. ¹³Yangha ih tam aɓa yeriteng a yeh gipagna yeri giri leyang; Gilrung le aɓa ariyikun ngha ki kari kena a malla.¹⁴A lungri ni pinna ni ɓakara, le aɓeni ni yeri ya agh ɓakara ngha ninga duh. ¹⁵Keminiya ashina aɓa enna a ri garabwoh ni a kun yang ni aɓa alla a bih agara ɓayong. ¹⁶Nina agh ɓa enna ngha ni tigyahlung, le shiɓi ɗum njiteng gumna kuni.¹⁷Shina, Mossoni ni ɓwa ɓeni Kulli gilli ya; ngha nina, ka jen gilla le Magula kwa. ¹⁸Ate yang ngha ih tig pinye le ih ɓaɓih; yang ngha ih tig njipinye le ih ɓishi ni bih. ¹⁹Ih asso a yeh agi gangshina topurmwoh; a njiteng, a gigangsa tonɓahri, gimashihra nyha ka dogho agh.²⁰A yalo agh ih ashi kun yong ri nluo, ni a bih garabwoh a luwa. ²¹A songri yong a ri konbang le lessung; le ni nga ɓang ngoɓong le juhro ngha zu agh. ²²Nga ol juhro- ni yalo, le ni nga ɓang ngoɓong le nyamshira le ngunjah agh.²³Ate nga ogri yong ni atahli ni a ɓabang leyong, ni anyam lusung ma ɓabang ka ɗig ololo ni yong. ²⁴Nga yere ih agungri leyong ngha bin ma polla; nga ka a ɓa lohnjuh leyong le ni nga ɓoshi guɓung. ²⁵Nye nga yere ih njigiri leyong ka gulo, ih aminkah yong ka ɗig ninga lusung ni a njahli ya.²⁶Aka wora nkilla lo a ɗiungso le bogho, ninga vare garagweh ni gulo a kunbang le ya. ²⁷Shina, shi billa tenana ni; ngha ninga; nteshikiri yong ri, le nyeri ate kanangiri yong."

Chapter 6

¹Le Ayuba pilla le nah, ²"Oh, ngha a logle a pyeshi binkonna lang ngha; ngha agi mashihra lang kwa a soɓ yang a gi pyeshi giri! ³Ate niɓeniya ih dungro ih uwor njisallang le sallang magula. Ini nga paghi ke a tenana lang ngha tariyi ya nyha.⁴Ate amunih le Magula kwa ngha a ngirang, bongho lang nuhna tunnang nghe; agi pah ngoɓong le Kulli wara tangshi a ri yang a murang. ⁵Ih mbuljeng lusung ka ɓuah ate ngoɓong ngha kum lusung ngha? Ko ndah ɗigɗiya ka nogho ni yalo ngha yangha ni lusung ngha? ⁶Ga ni ɓor momo a agh a logle a lih muaɗolong nyha? ko gi ɓor momo ngha nghang a bin ma poshina le nkih?⁷Nshiɓina dog yang; a yangha ninga gilih ma jenna a binang. ⁸Oh, ih ke nga kum jimma lang; oh, ih Kulli ka peng ga ngi al agh; ⁹ih poshi yahli Kulli le ih gograng mbende mwoh, le ih tig ɓongri bih le kasang a ri usulo ni!¹⁰Ih ɓi ga ɗig pashi yahlung lang- ko ngha myang ni binkonna ni nyha ki ashi ya agh; ih ni gor atenana le ma Gerenteng Mwoh. ¹¹Mang ki pag masso lang, ih ke nga tang tigyong? Mang ki malla lang, ke nga nong usulo lang?¹²Ih masso lang ngha masso le tahli ni? Ko ngirang ngha a gilli ni Taguwa? ¹³Njiteng ni ya ih nyha ni angnang a rang ngha, le ih yeriteng ngha a pushi ne rang?¹⁴A bin ɓeni ki wuhdana agh, ih aɓih ɓi ɓumi njiteng; ko a bin ɓeni ɗag tele ɓang Magula kwa agh. ¹⁵Keminiya amuna ngyang pagna giri ni yiri binang ninga min ɓanghamuru ɓalusung, ninga min guguri ni ɗuro ni kena bangbung ngha agh, ¹⁶mama pinna ate muru njitahli vuliyina yang, le ate mansuri ni vulo kanangiri a yeh yang ngha. ¹⁷Ngha a yangli ya, a ɓoro; ngha bang pihn ya, a yangla a ba a woni nghang ngha.¹⁸Aloggha ni tangsa ih a gingbiri ya a njere leyang ngha kenghe ate muru; a gangla a njeh ma nangna le a wuh. ¹⁹Aloggha ni tangsa pura Tema agh shina bang be, ngha aɓih yang ni pura Sheba agh tigni yong be ya. ²⁰Gire kpahsihna yang ate a tolla ni a kum muru. A kena be, keminiya a tigna yang a iriɓiyina.²¹Niɓeniya aɓoh agh guɓung ni a binang ngha; a shina pagha lang gi ngoɓong le a ɓangna ngoɓong. ²²Ih nwaɓno, 'Peng guɓung' ko 'Peng lihkun a ntir gikunna lo' ²³ko, Assang a bih ɓa shiɓi murang' ko, 'Nwahkunang a bih ɓa parrang'?²⁴Alliyi nghang, le nga bol gung; tig nghang ih ɓi nyeri ba mɓor nghang ngha. ²⁵Konno ye ni yellang atenana ma ɓonna! Keminiya sagshirung lo agh, ni yellang ni a njiteng ngha a sagna nghang?²⁶A gilla ro a pura tele tenana lang, a wo paghi tenana le ɓwa ni ki pilpira- ninga gung? ²⁷A njiteng ngha, a soɓna nasumbuh ate minbawori, ni ariyi ɓwoh ninga ɓa maggiri.²⁸Ngha nina, niɓeniya,kukushi shinang, ate a njiteng ngha ni ngi pag yiri a kundumo agh. ²⁹Njim no, ɗag ta waɓ ga, ate ɓuah lang ngha yarata. ³⁰Ih gimashihra ngha a lessang? Ih kunang ni logle tariyi agi juhri bang ngha?

Chapter 7

¹Bwa nya ni tumo makonna a ngunja agh? Akalle nya ningha akalle beni atolo a tumo ngoshe agh? ²Ningha mama guro ki alli minling makapolla agh, ningha mama batumo ngoshe ki tighni nji te ngoso tumo le agh. ³Nina agh shinyeri duddu a panang tumo ma-nangna; a panang aduh mayong biyina.⁴Kunbangni n'nongni nje agh, n'wabi murang "Niyebangni ngilogni le niyebangni bang ki kori? ma tang mindila akala ha bang kwara. ⁵Agoso ni mal ngirang njipiye vulinayang njipiye ni girangha yumoh le kulo ki bwa mure.⁶Akalang kara wor gi sobnjinguri, a woro tigyong nya. ⁷Denshe Kulli dignalang ningha pon usolo, njang ni wa shin gimabwagh agh.⁸Nji Kulli ni kishinang agh ni wa shinangha nji Kulli ki diyarang keminiya nya uwa nja agh. ⁹Ningha mama nlagiri nyalibang le boriya ini beni wa njimanjaliya nina ni waye pur agh. ¹⁰Ni wa ye nyera liye agh deshiya bang le ni wa yeriya.¹¹Nina agh ningi gum kunang agh. Ngha wateng a yalunlulla ngha wab ga kikonan a yang ngha, ngha dum bwa agh lang ni yalung biyina. ¹²Mini nyam muru ka tigha a lelang?¹³Kunbangni nani "Ngha usulo a ginongho langha agh, le gidina ki ashi bwagha lang le. ¹⁴Le aka lesang nji luoro ni agi magngobong a shin njung. ¹⁵Ha ngi tol kur murang a ngung ni wuh a muri digni njung.¹⁶Npushi yalang, iran mala ni digna, ndaghang tekushi digni njung nya nghang agh. ¹⁷Bwah ni mang abino ka wo gushi le? mang pagiri ka wo shin gipangna le? ¹⁸Awongha ashini beri kwa agh, awongha aperi kunbang kwa agh.¹⁹Ha niyebang ni ih digni adumo, tol njo rang a dumo nadanghang ni murang ha kubang ni ngha kumo ngha meltara agh? ²⁰Ko npagna gimashira le mang iso nghang awai beni ashina abwah agh? palang ka a tinghang njung ha ngipiyo gitolla?²¹Mang pagiri kena langhang gimashira langha le atongha ga nipotiya agh? Ate ni beni agh ngha nongha anjali, a ka ahang keminiya nya a nja agh.

Chapter 8

¹Le Bildad ɓa-Shuhite agha ni nah, ²"Niyellang ni aka woro waɓ ni agah? Niyellang ni ateng ni akuno agh ka ɗigni guh matenna? ³Ke Kulli ngha ki kenshi njuoh le? ke ɓakwa ngha ki kenshi anjiteng?⁴Amuno pag gimashihra ari, shi yerina gah, ate ih pah yang abih aɓa gimashihra. ⁵Keminiya bolla a alla Kulli ni yarata ni al borore ɓakwa.⁶Ngha awo ngha gerenteng ni njiteng, fakat le ihka logho atemuro ni nyeso abin tangha lo. ⁷ke kunduna lo ngha fitong kukolong, ɗeshiya meshilikun pagha lo pag magulo.⁸Kukushi illi aɓi-billa makunduna, ni pah muryong ari gah akah alliyi ya.. ⁹(A ɓil sung kana ni shi yeri gumu agh atema kara lesung a ngunnjah milim ni). ¹⁰Ni alliyi yong ni waɓɓi yong ngha? Na waɓ teng akunyahli yang ngha?¹¹Ke papyrus ka gulo ngha bang ni lipɓah agh ke lusung nalongna ka gulo ngha muru nyha agh? ¹²Ngha ayangha awa uwo bubutu ni sang akor njahli ya, A nyummo keɗebang ashilla angung.¹³Nina'agh ɗeshiya anjinjere aɓeni janshi ni Kull ya; ɗengshe le aɓeni nyha ni Kulli ya ang ka jurro. ¹⁴Tigyong le ka gaɓɓa, le pah njiteng le ka nongha njeh ni gah liye lilara. ¹⁵Ih egha ri liye, keminiya ni taɓɓi ya, bolli yarata, keminiya ni tangha.¹⁶A njikara agh yangha bubutu, ke suwale wora bangha bang egh kwa. ¹⁷Amilli ngha mara amuri atahli mama aɗamma; a shin bang te bang maɓonna a ntira atahli ¹⁸Keminiya ngha ɓeni ki girjahme abin tangha le, le beh ka siɓɓi ki nah, 'ni nye shinno agh.'¹⁹Shinna, gah ni binmurubang le nja, a gipagna le aɓiye; a ngung ɓaɓɓa ka lenghe a njere nijsallang ni mwoh agh abah. ²⁰Shinna, Kulli ni ki siɓɓi ɓeni ni kwar agh; alle ih bol bih aɓa pag gimashihra agh.²¹Ni sang ɗungshi kunno ni ollo, ngotto kuno ni Jollo. ²²A ɓeni siɓɓo agh a yiriɓiyina ka melyang; gunri le aɓa gimashihra ni owa."

Chapter 9

¹Le Job aghanah, ²Ah Jiteng gah nyehre ini ninah, keminiya ihpahniyelang ke ɓuwah ka kunjinteng ah bin kulli? ³Ngha agha ih sakshiriyan ni kulli, Ni aghi Muwoh ah tirin wouro touno him tehɓiha.⁴Kulliya ɓah yehreni ah kunyion ni ritengna ahri gipahna; yang lohwole tengshi muhri rih kulli kimo lih? ⁵Behni ka tushihi Nkohno, ɓungyah yehriyani waɓɓih ɓungha Ngha yiye luhlari yamgha ⁶Behni Jihri gumja bin tanghale ni tig gunjouhri Ngha ki jihrra.⁷Kullini muwohni nahyi kahra keɓih taha, nite teha, ini yeshi vuhlihi a muhna siheri ⁸Behni ini nimuhri nounshi ɓah kuli gili gyanahle muhru muhri sahlan, ⁹Behni gill Bear, orion, ɓahpleiades, bin kpabbahle a muhna siheriji chanbah.¹⁰Yngha pagha ahgihma guhlina mama ɓung yah ka wawi billyah, na gihgohboung mama na wahwi ɓangha. ¹¹Sinna, wohri meng, ni teh Nsinoha, ɗuhran wohro keminiyani yehriha. ¹²Ngha tol gihri wohriya, yang ka teshi Nje? Yang ka nahyi, mang ah woh pagle?¹³Kullini ki Yehshi yahhulahle ha, ɓah angni Rahab guhho tehyieh. ¹⁴Siy angni singra gah gi aghiha, ga tol teng te ginni ni? ¹⁵Digya myangni Njitengnih gi aghiha, Ngah jinmi ih ogmuhran rih Njohlang.¹⁶Digha gohbangle yongha ahgna nigih pah Njitengniha yongha ocmehlang. ¹⁷Ateh ɓungnang ni sakha, Nji piyemduk-duk te kushi yah. ¹⁸Ni ɗaghahang- ih yeshi usulolang keminiyah ɗungsanni hanhsah.¹⁹ɗigha a Njijenle Ntengnale, tanghaje, Yangha ɗuward Ngha a Njijenle Juhwohle, Yngka wahyikuhri? ²⁰Ininah myangni Njiteng, kuhnanni ka Kuhrang, ni desnelang ɓehni yahni Njitenghani, tenanalang ɗunna kuhman kuhran ɓah pagh gimasira.²¹Ih digna ba gimmasira, keminiya ni yeh bol muhrangha, nɓihna giyahlang. ²²Ni ɗung ariha, mama pahyi ke nahni mesinang ɓahyou ma gimasira na ɓah gimasira ba muwoh a. ²³Ngha Ahgah ni bohtiha wohlang, johlan ah behnini yehri guhawaha. ²⁴Ah pahna Nsunja ah ɓihah ɓahyon masirah, kulli vuhlihi kundin aɓah wanjohle, Ngha ni pagninale, le ini yangnoh?²⁵Kalulang wahra ɓahtshina ni mehre, kahlan bangna wohro, Ah sinna gimma ɓuwah Nyah ba kwah. ²⁶Ah kahrina wohro ni fgah gisasa ni kuli ya ni mehrehni kahra ni gah kuhuki kahra za toh gihri.²⁷Na nigih janshi ni ah gi wannalangle le, guh toll gahna kunduman gah ɗinni bi murbang. ²⁸Ga ɗigni ngohboung kwah arih yieh pihnanlang ate nyahra na tollang mihni ɓah pag gimasiraha. ²⁹Na ogha ha, teh mangile, mangki paghi ke ih wohko guh?³⁰Nlack muhran ni gah muhru Njitahli ni gil beng lackri ni gamang. . ³¹Kulli ka kahri yan a kohro, ni vmameng gilshina ah pihrini nimeng.³²Ate kulliha ɓuwahniha, ni ga meng ni gi agwoh, mama Nja junni a kundim johha. ³³Njoh yah trinsun ah behnu ka pah ni ah musungha.³⁴Ba wamjo yah uwoh behni ka tou gahrale kulli muhrangha, behni ka ɓishili ate pen gohboungha. ³⁵Le ga na terigni bang gohboungleha, keminiya, ni gah nibehni Nigi pahyiha.

Chapter 10

¹Irang malla ri usulo lang; nga waɓ ɓuah lang sagli; nga waɓtenana a yehlulla le minlim mang. ²Nga nah yi Kulli, 'Ka juhrang ningo agh; ɗumang tekushi tig nghang teng. ³Ɓonna a bino ih ɓi a parrang, a jen tumo le aboh ngha a muhrini ollo a muri gi ɗengshina le ɓa gimashihra agh?⁴Awo ngha ni njiung le ngirung? Awo shinbang ninga shinbang ɓayong? ⁵Akara lo ngha ninga akara le ɓayong mashinshin ko abogho lo ngha ninga abogho le aɓayong, ⁶ih ke ihlibang te gima nangna lang ni al gimashihra lang, ⁷ko ke a yerina ih nyha ni gimashihra agh le ɓwa nyha logle assang a boh agh?⁸Aboh ni gillang ni ɓag nghang kwa kangna, ngho kwa agh awo ngha awo juhrang. ⁹Ɗengse, njim no, ih a ɓag nang ninga soɓong; aka nyenni meng a tuɓu ɗeshili?¹⁰Ni a soɓ ɓang koh ninga kira agh ni ɓaɓɓang ninga murun ngha? ¹¹A mella nghang nguɓu ni ngirung le a sorrang binmona ni muh ni nkiɓi ya.¹²A pah nang usulo ni ogrung njiteng; agnjiung lo billa ni bongho lang. ¹³Ngho te ya aga kwa ni ya a songrina yang a yahlo- nyerina ni ga ni awo ɗengse: ¹⁴ih ngha pag gimshihra agh, aka yeri; ni awo ɗag nghang ri gima nangna lang ngha.¹⁵Ngha mpagna gimashihra agh, gi-ennani ni meng; le ko ngha mpagna giri gerenteng le, ni ngan logshi murang, ngha myang nɗungshi ni iriɓiyina- shin binkonna lang! ¹⁶Ngha logshina murang ngha, aka allang ninga yim; le ɗeshiliya aka ɗum muro ri agipagna pah ngoɓong le gulo a murang.¹⁷A zuna ni aɓa waɓkun mapiyo a murang ni ɓuhri yehlulla lo a murang; a zuna nghang ni luwa ni aɓaluwa mapiyo.¹⁸Le pallang, ke a pussang a yong? n'alla ke nwuhna le njiung nyha pa woro shinang ngha. ¹⁹Le ih ɓi mpag ninga ni mpa nɗig ga agh; ke a wara a tollang a yong a keni nkilliya.²⁰Akara lang nyha fittong ngha? Le tangha njeh, le ɗag nghang ni murang, nina agh ate nga kum usulo fittong ²¹kedebang ih nɗag ba nworo le nyere nyha, a njeh ma pinna ni ma minlim le nluo, ²²njeh egh ni ih ngha ninga pinna le ɓapinna, njeh egh ni mami minlim le nluo ni ya, lagha nyha, a ba poshibang ngha ninga ɓapinna agh.'"

Chapter 11

¹Le Zohar ba Naamathite aha na, ²Naten dudu pila yang in poshi so le? ³Hosomurong ke peh ka balgo le? Ololo ni po erinina le?⁴Kulli nah, jalen gerenteng, ba ja gerenteng a bin yong. ⁵Keminiya Kulli ka wakuni a ro. ⁶Le e dumo tumoh babinah, yariten kini bari. Kulli edi giri fito a bino, te gimashira loh.⁷A yara Kulli ni gipahna le ah, a lo le a yeri gipahna le kwah? ⁸Eh ah ni ga sabba baKulli, man a pa'ah? Limma ni ga Sheol man a pah? ⁹Nono le wara gojah, dahra le wara teku ni solo.¹⁰Digha looh ken le, yang ka gani, na a kwabba le yang kashiba? ¹¹Yara a ba yeri, shi gimashira le yerine. ¹²A bayalonn mashira ni yeri gi pah na le ah, yanigah bojah ni pah le ni pu bayong.¹³Eh boh yen'oh in tel Kulli a kun yaloyong ni biyon bari. ¹⁴Ke pah gimashira ni biyong ah, e dahi ke ba pa gimashira e tiyah gungri.¹⁵Le gi loshi muyong a kuli, ni wane shi yeribinah ah, gobon yan wa oh ah. ¹⁶Hi pah murobang, yeliyong ka posho ni ga ma muro ki ba'ah. ¹⁷Don poshina ni mumuribang bakara ni gi paa ko ni pinah in dini ga beri.¹⁸In tiyong mwoh, in ki din yarter gi usolo ma yapera. ¹⁹In gi noah a jah, gi usolo, gobon yan wa oha. Lupanah le yong ki ahniyong.²⁰A ba je mashira le yong ka kwaah bin volo yang, na a ko bi usolo ahg.

Chapter 12

¹Le Ayuba pilla ni nah, ²"keshiteng nyha nyong ni aɓayong; yeriteng ka wuh ni yong. ³Keminiya miyang ni yerigiri ninga mamoh; ni kyeshiya a ro agh. Inininale, yang ni yeriya anjah giɓaɓa agh?⁴Mini gumu agh ate ɓeng ɓamurikala ka ollang-Meng, mini ɓeni gi gor Kulli ni ɓeni ki pil yi aghǃ Mini, ɓa gereteng nyha gimashihra agh- mini ɗig gi ollo. ⁵Ari ɗengshe ɓwa ɓeni ngi ɗiglyem, ɗumɓiyina ate ɓiyiɓoro; ih ɗengshe njere ni ki zuni ɓiyiɓoro ari aɓeni kushi yang ki shengri ya. ⁶Gúnri le aminyiɓɓi ngha ki lihɗum, ni aɓeni lushi yeh Kulli ogh ololo; Abih yang ni ki pag kulli leyang.⁷Keminiya illi anyamma ɓalusung, le aka alliyo giri; illa anya ni akuli ya, le aka waɓɓi yong. ⁸Alle ih nahteng a ngunnjah, le ika alliyo giri; a njih ni sallang ngha waɓɓi yong.⁹Nyamma ɓalusung manyenni antiri amama ni yere ih bih Yahweh ni pag agh? ¹⁰Abih ni usulo le agi usulo kwa wusulo le aɓayong kwa.¹¹Kirung ni ki mum teng ninga mama koro ki mum ni gilih ya? ¹²Ni aɓa bongho ki yeriteng; ni gowo le akará ki yerigiri.¹³Ni Kulli ni yeriteng ni ritenna; yangha ni agila ni yerigiri. ¹⁴Shinna, ih wam giri njahli, le na gan ɓanghe ɗeshili ya; ngha a gir ɓwa, beh ya na pangshi ya. ¹⁵Shina, ngha bol amuru agh, a nyummo; ngha maghi yang bung, ke vul ngunnjahli.¹⁶Nini ya ritennani ni yeriteng; aɓayong ni asoriya ni aɓa'soribang a yangha kwa a ɗighamuribang. ¹⁷Ih billa aɓagilbang ni ɓakushi yang akukuwo ni yalungpinna; mpilla aɓatunjuoh gimanangna. ¹⁸Ih pushi ogrung le amurung; ih mari gikura aɓug yang.¹⁹Ih billa amallah ni ɓakushi yang akukuwo ni yalungpinna ni sulla aɓa-ritenna. ²⁰Ih pushi tenana le aɓeni a aghni yangha ni tol yerigiri le aɓatenna. ²¹Ih suɓ ɗumɓiyina amuri a amunamurung ni pagshi ngurigula le aɓa ritenna.²²Ih ɗumma limma le a gah pinna ni zuni pinna shihra a poshibang. ²³Ih tigha aɓayong ritenna, ɗeshiliya ni girjah yang; ih ɓúra aɓayong, nini'agh ni billa yang ninga aguro.²⁴Ih tol yerigiri le aɓatenna le aɓayong ni ngunnjah agh; pil yang agangla aɓalusung ba njinyere nyha ngha nghang. ²⁵A moghibang a pinna poshibang nyha; tigh yang a gangla ninga ɓeni ɓariya.

Chapter 13

¹Shina, jen shine kwa, kira oh ne in yare gire. ²Ha a yere, in yere neh, mini ba bon na ah, abin noah.³Hi naten a bin murong Kulli, Kulli ka oh ah. ⁴Keminiya si yeri ni a bayong, saten mananah a kunyo. ⁵Eh din ololo, ine si pah yerigiri.⁶Eh otelang, in jima ni kunyong. ⁷Ke pa ga yang girenten a bin Kulli ah, eh bonshi yarta. ⁸Ke pa kon bare ah, ke wa jo le Kulli ah.⁹Hi panah le yong ki poshiyo? gi pa yere abin nah, ni ga ma gi pahi a mwahle? ¹⁰Laiyong ga poro eh pah kun bare ah.¹¹Bongho le ki pa yong goboh, gi pahna gi yere amuyang. ¹²Denshen le ma ngohteng ka pi lubo ga ka ashiyong ki pih sobon.¹³In de ololo, mini gi naten ga ki pah, eh pa siri. ¹⁴Ha kwah gi pah, in bola yang a baeh. ¹⁵Eh wolan le, yang pera, usolo ma gi ai jere ni ka posha abin ah.¹⁶In ni pa jere le asha len, beni yan gi ban Kulli ni ka jo a kerari ah. ¹⁷Kulli ka oh telan in wabaah, boahala ka jo a bini.¹⁸Shina, in gila lan a jare gi ah mura, in yara ni gi kwa'ah. ¹⁹Yang shi wa jo ni a court le? ah jole gi mawoh, le gi boko ma ki wo'oh.²⁰Kulli pa ah giri bari, ni loee volo a kundo yong ah. ²¹Da te para ni bo a ran, ka a lesan ni gobon ah. ²²Horan ki ah gi natel a ro le a ah.²³Gi mashira lan eliya? Doma gimashira ne pah. ²⁴Ka avvnah domo a bin na, in di ba woron lo ah. ²⁵A wawe pa bogiri in jiri le? Ko pa son ma yonah le?²⁶A yongli gimashira a muran, a ti ah deshi gipahna la, ni muna lan. ²⁷A bil gosa ba kwa ingi ah, ni ba kwa pah ah. ²⁸In pila bayong manana ni ga dara ni a gigiri li ah.

Chapter 14

¹Ɓwa ɓeni ɓamah ɓil agh, ɗigha ma akara fittong le ngha ɗungshi ni gi gangshina. ²Sahgha a njahli ninga possogiri le a kori a ɓug ko; ɓangha ninga minlim le ih nyha ih sashibang ngha. ³A shina mwoh a ntiri aga? A zuni meng a tuhnjuoh ni weh?⁴Yang ka gan tig ga nyha kpanana agh ih ɓi ɗig kpanana? ⁵Ɓwa nyha mwoh agh. Akara le ɓwa agh a tigna yang. A gogho le ashienri le ngha bino; A tigneh njangni ni logle ɗur a agh. ⁶Tol njioh a riate ih ka usulo, nina agh ate ih ogɓoro bang le kara le ninga ɓwani a tollo ngha ih gan paghi nina agh.⁷Tignjiung ngha nghang ri ngung; ngha a kore njeh ya, logle sahg ɗeshili, nina agh gare ni shuwa agh ni ki ɓor agh. ⁸Ko ke milli ka gulo ka yahgha a njahli le dundule ka wuh a njeh, ⁹ngho te ya nghaog muru agh, ih shuwa le ih pushi bih ninga ngung.¹⁰Keminiya ɓwa wuh; sungho; njiteng ngha, ɓwa ɗag te usulo, le yang ngha yebbang? ¹¹Ninga muru ki malla a guguri, le ninga ɓanghamuru yummo, ¹²nina agh aɓayong nongha njeh le ni log ɗeshiliya. Ha ɓakuli nyha ye uwo agh, ni a log ga ko a logshi yang a njitulo leyang ngha.¹³oh ih a songrang a nluo ari agi gangshina, le a gorrang sa ha sete yehlulla lo ɗuro, ih aka tig nghang kunbang ate nɗigha be le a ɗengshi ni meng! ¹⁴Ngha ɓwa wuh agh, ih ya ka ɗigni usulo ɗeshili? Kunbang ma tumo lang kwa a be ya nga lelbang ha sete a ɗag nghang ih nzu.¹⁵Aka gor bang, le nga agho. Aka pagni alla ate tumo le boh. ¹⁶Aka bangha ni konna te atolkusung lang; ni awo bang agipagna mashihra lang ngha. ¹⁷A vulliyi gimashihra lang a kukwa lo; aka vulliyi agi ma nangna lang.¹⁸Keminiya ko ankonno kpah le meshiye guɓung ni ya; ko atahli shisa bin ɗigha leyang; ¹⁹amuru lih ya atahli; wammamuru lag akikiri le njahli. Ninga ni, a juhrini tigyong le ɓwa.²⁰Ha ke kene a ganakuni, le wuhna; a ariyi kundumi ni tutti ih ɓi wuh. ²¹Ngha amuni ya a gushina yang ngha, ni yeri ya; le ngha a sulina yang njahli ya, ni shini ya. ²²Konno le ngiri ni ih ogho, le ih ɓuah kanangiri.

Chapter 15

¹Le Elifaz bateman pila le na, ²Digna ke ba njitena pil ni yeriteng manangna le dima ni ghu tebang? ³Digna ke ngha denshi ni tema murenya nghang ngha ko ni waba atengni ni ki pag mabwagh ngha nghang?⁴Ini nina a bunshi na pih Kulli gulo; Awo ngha agiji bayong zuwa dumi zu jimi. ⁵Ate gimashira lo ni ki pushi teng kuno; a tola awo ngha ni lesung pag nsong. ⁶Kuno ki puwo ro, mameniya; ini nina ngoto kuno ni ki wakun amuro.⁷Awoni babura ni abil niduna agh? A zuni wai nidingna kaba adingli? ⁸A ogna ga Kulli tolo ka pag agh? Awoni njitenna mala muro mwoh? ⁹Manga ayere ke ni shi yeriya le? yeriteng lo ni mang ke nishi oso kumma?¹⁰Sungha ni aba nbuh a muyang na abagula mayayina ni payi toro magula kukwo agh. ¹¹Agima le Kulli pag nawo fitong, atenana ni wabo yenure agh?¹²Mangpagiri ke yoh tolo wori sa ? palang ka awo tayi njo? ¹³Ate aka muona ri Kulli le a pushi atenana akuno? ¹⁴Bwah ni mang ke ka pag kpanana? Beni bamah bilya niyang ke ki pag bayong mabwagh?¹⁵Shina Kulli nima agni aba bongho ma gerenteng leya; inina baKulli ma agh nya kpanana a njiya. ¹⁶Kani beni ni yong mabara ni vurbang ni kpanana bwa ni ki nu gimashira ningha nu muru agh.¹⁷Ngha dumo; teshi kiro rang, ngha wabo aga njiyang shingha, ¹⁸Aga abayong manjiteng ogha abin a teyang ngha. Aga aka akayang ni songiri yangha.¹⁹Akayang mama a payang nje ni agh, birih nya ina a tiriyang ngha. ²⁰Bayong mashira agh yangha agh gani aghkalle kwa, abogho ni aponghi ba pariyi bang ih nu agh. ²¹Ih og agileshibang akiri, ngha yangha a gikunna agh, ba zuribang ka sulo amuri.²²Ni tigye aka puro a pina agh; a tigna garabuwo ngha ki lelli ka wol lueh. ²³Ghala gibang duddu ate burodi ih waba'Ke kyele?' yara ih ma kara pina zuna. ²⁴Binkonna ni ganni ini pi ngobong; a kapaba muri ningha murung ni giri te lua agh.²⁵Ate tane Kulli bi, ye loshiyi murung Kulli muri. ²⁶Bayong mashira ninya logneh Kulli ni tenshi meli ni tongho.²⁷Ga agh njitenni, ni murung ni vuliyi kundumi ni murung ni tangha buni, ²⁸Ye digna lah magulina ni bun nya ngha nghang nialah ni babura nya aye nibeniya agh mama ka dig akiding agh.²⁹Ni ih dig ni kumo agh; gikuna le ni dig nja agh, ga yangha niya ni ki meshiya nje agh. ³⁰Ni pura atiri pina agh, gishe ka yunshi a muni, ni usulo ni pura kun Kulli agh ini wori.³¹Ke ih tig ye ari agimanangna agh, ih soriyini muri agh; Ate agimanangna ni nwa ni. ³²Ih ka pag agh kaba kunbang le ka zu ih wu; bi ngung inabi le ni pin agh. ³³Ih ka puk bongri nji ngung njingung inabi ko ningha ngung zaitun ih ka sob pose ko ningha ngung zaitun.³⁴Ate nguri abeni nya ki bang Kulli ya ka tang nkobi. Gishe ka pishe tara libung layang. ³⁵A tolla muna libang aka bil gimashira, bunnya ngha ni muna yiri.

Chapter 16

¹Le Ayuba pilla le nah, ²"Nwara n'ogha ajah aga kikara; nyong ni aɓa pashi yahlung ma pa gani. ³Malla le atenana ma nangna ngha nghang? Mang ki gangshi yong ke nga pil nghang ninga?⁴Ɗeshiliya nga waɓ tenana ninga mami yong, ngha nyong ngha a bin tangha lang ngha, nga agha ni kpaɓa atenana a muyong ni jigri murang ri yong a jollo. ⁵Nga tengshingiri yong ni kunang, ni jigra le kunang ka zuni yong agna!⁶Ngha waɓ tenana agh, gana lang ni ashi ya; mbol kunang ri waɓ tenana le, ni yellang ni angni nang? ⁷Kemini niɓeniya, Kulli, a tignang irang malla; a juhrina aɓa lyang kwa. ⁸A tignang nyummo, mama kanangiri ya waɓkun ni a murang ngha; nyonno le ngirang logna nghang, le ɗumna a kundumang.⁹Kulli pil lang a yehlulla le ni tig nghang gani; nunna milih a yehlulla; ɓa shiɓi murang tigna njih rang ninga ih sahnang ntiring ngha. ¹⁰Aɓayong tuhna kun yang ɓugha ri arang; a yimnang a tehkyang ni jollang; a kpaɓna binmona a murang.¹¹Kulli pahnang a bih aɓayong ni yeri Kulli ya agh, ni ɓug nghang a bih aɓayong mashihra. ¹²Myang a ɗigna ololo, le ɓunnang ntiring. A njiteng, ngha, bollang mellang le wammang kushikushi; ninga ih nonghang pa agh.¹³Aɓa tahntah le kangnang lungro; Kulli kagna nji gberre lang le ni ɗag nghang ngha; soɓna tiɓang a njahli. ¹⁴Wammang ɗeshili ninga garrung; ɓangha rang ninga garaluwa ni pa agh.¹⁵Nwara nsor teshili dagra a ngirang; nwara nshuwa njeme lang a njeh. ¹⁶Kundumang bangna ni ɓuah; pinna ma tenna ni a ngotonjiang, ¹⁷ngha te ya, ni mpag gi monno agh, le jimma lang ngha gerenteng.¹⁸Njahli, ka vulliyi nkilla lang ngha; le ke ih ɓi ɓuh lang kum bin usulo agh. ¹⁹Ko, niɓeni, shina, ɓa waɓkunang ngha a ɓakuli; ɓeni ki tangha ate murang ngha yangha a bikuli.²⁰Aɓeng ki jol lang, keminiyanjiang soɓna njimerung bin Kulli. ²¹Njimna ih ɓa waɓkun lang ni a ɓakuli ya ih sagshirung ate ɓeni ni Kulli ninga ɓwa ki pagni ni ɓih ɓa ɗigna agh! ²²Ate ngha abogho fittong ɗuri ya, nga woro a bang ba ni nwa nyer a agh.

Chapter 17

¹Bongho lang ɓunna, le akara lang ɗura; nkiliya gilla ri ate murang. ²Njiteng ngha aɓa jolbang ngha ni meng; ɗigna njiang ka shin tig yehlulla. ³Pah murung niɓeni, a ɗig tangha ate murang kanangiro; yang nghang sa ɓeni ka angnang ngha?⁴Ate muro, Kulli, a tigna yahli yang kukwo a yerigiri; ngha nina agh, ni awo gushi yang a murang ngha. ⁵Ɓeni shiɓi ɓih ate ngosse ya, njih amuni ka ɓihya.⁶Keminiya tig nang mpil gi waɓ kunshege le ɓayong; a taɓtara a kundumang. ⁷Njiang ɗeshiliya ngha ki gungho ate yahlung gana; angirang kwa ngha syal ninga aminlim. ⁸Aɓayong ma gerenteng ngha tahɓi ka kpah ri yang ari ga; ɓeni nyha ni tengshihra a agh ka pag yehlulla ri aɓeni nyha ki ɓang Kulli a agh.⁹Ɓayong ma gerenteng ka tangha ri njinjere le; ɓeni te bih kpanana agh ka gulo a masso kena a masso. ¹⁰Keminiya ate muyong kwa agh, nzu niɓeni; ni ngi kum ɓa yeriteng a ntiri yong ngha.¹¹Akara lang ɗura; a ɗengse lang meshihna, le nina ni agha le yahlang. ¹²Aɓayong ni ya ɓa jolbang ni, ariyi duh zu a kara; poshibang ngha zu a kahri pinna.¹³Ngha lah ni mwoh ntig yalang temuri ya ini pag ba anluo pag nghang; le ngha ɓug ginongna lang a pinna agh; ¹⁴le ngha nah yi tuhli, 'Awo ni a pag tehrang,' le a ri angosso, 'Awo ni a pag ngyang ko mingalang,' ¹⁵le nji yebbang ni tigyong lang pag nghang? A te muri tigyong lang, yang ka gan shini?¹⁶Ih tigyong lang ka wor ni meng kena a kunjere le anluo ngha shi suhlo a kikkiri ya?"

Chapter 18

¹Bildad bah Shuihi ahgah nahyi yang, ²Ni yebbang ni ngah dah teng son nguri ni wayiteng? Denshe ni zummogah shi nanang teng.³A teng mang keh ngah pishung nigah a ngah, nyongali ngih shi sung ni ngah agizenna. ⁴Keh ngah a nulah ni muroh a yanlula'ah

, a dah ngunjah a teh murole, A shishih tali teh a bing dinnaleh.

⁵Ai poshibang ley bah yung mashira lashiy gishebe lehya, ishinri tubang. ⁶Poshibang ni a bing dinna leyah i bohpina, tubang ni muriyah i bwarari.⁷Ngiyah leh ni masole yah i asha, gah tolayaliya'a i kwahshi. ⁸Gihya leh kah kani moh a yeh yarey. I giah a muriya varey.⁹Nguriy ka boli a muri giah, a gire ka bolliyi. ¹⁰A sonrineh gih bohbang ah gung jeh, a tiney ngurih a jehleh. ¹¹Lesai ki mayiy ngobboh a bah kwa'ah, in ni kanni bi giah leh.¹²Yaloh ka oh masoh leh, sangiri ngah kih lehli ka shin teh puraleh. ¹³Gah bolli ngungirih yah i len njalleh nloh, ilih ngun girih.¹⁴A bin dinnah leyah benni tiyaliriya a toli, a keni a bin murum bah mang ngobong. ¹⁵Gah maminiyah kah diyah leey? A wayyih nkala gishe a bin ndinnah leh.¹⁶Sabbah ley yah, i sula njeh, ngoshi biya i nyummah bi Kulli. ¹⁷Denshai leh yah ibora njeh, ni dah luhli a bang gah.¹⁸Poshibang leh yah ah piriyih ibiy wara pina, ah toli, ah pussah ngun njah. ¹⁹I kah borah munni, nah min kayi nah a bah ley, bwa yah ka diyah a bin dinna ley yah. ²⁰A muwih ni njim maKulli yah, a oh gipanna ni kummiyah nah abwayon ni njimma njeh yah ah koshi oh aten muriy.²¹Gaah inni ka kung abah sangiri, ni yah ki shin gih an na'ah, in ni ka kum ma benni ni yeri Kulli ya gah.

Chapter 19

¹Le Ayuba pilla le nah, ²"Ha ni yebbang ni a tig nang a gani ni wolngirang ni atenana?³Mbende lum ni ya sang nang; ni a pag iriɓiyina ih a pag na nghang giri ni mono. ⁴Ngha njiteng ni ih mɓwara agh, ɓoro lang ɗigna ga konang ngha.⁵Ngha a njiteng aka gushi muro uwor rang ngha le pagtumo ni gana lang a murang, ⁶le aka yere ih Kulli pagna nghang ga ni ɓottiya agh ni bolang a nguri le.⁷Shina, mɓuah na, "Ɓayong ka wol nluyang!" keminiya ni kum angna agh. Ngora bang ate angna, keminiya ɗumnjiteng nyha. ⁸Vangna njinjere lang nina agh ni nlogle ɗur agh, le tigna pinna a njerkusung lang. ⁹Agna gusso lang, ni tol jenghe ni a murang ngha.¹⁰Wara ɓunni nghang njahli a nji ba kwa agh, le nwara nworo; uɓna tigyong lang ninga ngung. ¹¹Logshina yehlulla le ɗeshili a murang; pil lang ninga mwoh a ntiri aɓa shiɓi. ¹²Aɓa pagluwa le kpaɓna murang. A kangni na gungri lang ni gilri yang ate a log nghang ni luwa.¹³Tigna amuna ngyang kukwo ni meng; aɓeng kwa agh a pushina yang a binang. ¹⁴Aɓwalang ɗag nang; aɓeng ma kahrang jangshina ni meng.¹⁵Aɓeni pa ɗigha a lyang ninga abiri ya ni aguro lang mangalang ngha pil lang ninga ɓayong ma sa; mini biri a shina leyang. ¹⁶Ngora guro lang, keminiya ni pil nghang ngha ko ke n'alla kumɓoro le ni kunanag.¹⁷Usulo lang ma agh ngha ki pih mahmang yehlulla; mini gi shiɓina a bin aɓayong ni ngyang ɓil agh. ¹⁸Ko amuna makyena ma agh jen nang; ngha nlogho nga nahteng ngha, a sanghang. ¹⁹Aɓeng ni kwa nyeriya a ɗag nang; a ɓayong aɓeni agnji yang ngha pilla nghang nzum yang.²⁰Muh lang kpangna ri nguɓ ngirang ni a ri nyam mang; n'aɓɓa a nji ri nguɓu le mihlang. ²¹Shin gi-enna lang, shin gi-enna lang, a ɓeng, ate mama bih Kulli dog nang. ²²Pallang ke nga pir rang ninga mama Kulli pagni ya? Ga gan ɓimma ni nyam mang?²³Oh, ih ke atenana lang ngha a nyonglina yang! Oh, ih ke a ishina yang a giɓomteng! ²⁴Oh, ih ke ni gi nyongli giri ma ndolong ni gi sher giri ni a nyonglini a muri tahli ha ke kene!²⁵Keminiya a temurang ngha, nyerina ni Ɓa Assang ngha ni usulo, le ni nzumo agh ih ka tangha a muri ngunjah; ²⁶a nzum nguɓ ngirang, ngirung ni, ɓihyina, le a yam ngirang nga shin Kulli. ²⁷Nga shini ni njiang- a meng, le ɓwa sa ni ya. Yahlang ɓug nang ko.²⁸Ngha a nah, 'Ni yellang ni pahni gani! Tina gana le ngha a ri,' ²⁹le ɓang ngoɓong le garabwoh, ate yehlulla ki zuni fungso le garabwoh, nina agh ate a yere ih tuhnjuoh ngha nghang."

Chapter 20

¹Le Zofar ɓa Naamanpilla le nah, ²"Ɗengse lang tig nang a pilla ni kahra ate gangsa ni rang ngha. ³N'og sahghani ni gussang ngha agh, keminiya bongho ni ri yerigiri pil nghang.⁴Ni a yeri ga logha ri njah le akah agh, ngha Kulli tigni ɓwa a ngunjah agh: ⁵ganbang le ɓayong mashihra agh ngha ndul, le binmurubang le ɓeni nyha ki ɓangKulli ya agh ki malla a kunbang fittong?⁶Ngho te ya saɓa le kena a ɓakuli, le muri dogna ɓa nlagiri, ⁷ngho te kwa agh jah ɓeni ih juhro ha ke kene ninga tiɓih; aɓeni shini ya ka nah, 'Yang nghe?'⁸Ih ka logho ih wor ninga loro le ni a kumi ya; njiteng ngha, aka piri ninga njiloro le duh. ⁹Njiung ni shini ya ni wa ye ɓuhri shini ya; bang le ni wa ye shini.¹⁰Amuni ka pontuɓu bin aɓa enna; bih ka nyenni gikunna le ka pah. ¹¹Amuh le ngha ɗungshi ni masso le basadeng, keminiya ih nong nini a kikiri.¹²Ko ke gimashihra ɓonna a kuni, ko ke songri a tina leshi, ¹³ko ke bolli be le ni ɗaghi wor agh keminiya bolli a kuni- ¹⁴nuh ni a bume ya pilla lullo; ih ɗig tunnang le ɓamma a yeh.¹⁵Mella akumo, keminiya ih ka nyenni yang koh ɗeshili; Kulli ka pushi yang a yeh. ¹⁶Ih ka nuh tunnang le ɓamma; leshi ɓamma ka wol nlue.¹⁷Ni ih og ɓoro le aguguri ya, ngih ɓuah le nyih ni murun ngha. ¹⁸Ih nyenni njingung le gana le ih pah le ni logle melli ya; ni ih og ɓoro le gikunna le ni kumma a nji bin magha ni kuro agh. ¹⁹Ate mama pariyina ni jangshi aɓa enna; ni monno ni agni alahni ni ɓag ga agh.²⁰Ate ni woro yeri ɗimma a yeh ya, ni logle ashi ga ih poshi yahli ri ya. ²¹Guɓung nyha mwoh uwo ni lih ya agh; ngha nina agh gikunna le ni ki ɗig njah agh. ²²A ɗungso le gogho le ih ingna a gana; bih ɓeni kwa gan ngha ka zu a muri.²³Ngha yang ngha ih ka ɗungshi yeh ya, Kulli ka tutti ngih funno yehlulla a muri; Kulli ka soɓihne a muri ngha ih lih gilih ya. ²⁴Ko ke ɓogho ka ɓanghi giburra ndolong nghe, ntah ma tagulla ka tye. ²⁵Pushi a ɓa nzumi, le bin ma teɓna ni ka puro a kunyahli. Gi ngoɓong zuna muri.²⁶Duh ma pinna ngha a tigha ate agikunna le; gung ni ya gishe ni ka lih; ih ka lih ga uwo a gungri le ya. ²⁷Ɓakuli ka ɗum gimashihra le, le ngunjah ka logho a muri ninga waɓkun.²⁸Gikunna ma ɓaleh ka meshiye; dumposhina le ka logho ka woro a kara yehlulla le Kulli. ²⁹Ga ni pag ngosse le ɓayong mashihra a bin Kulli, giberre gigilla ate muri a nji bin Kulli."

Chapter 21

¹Le Ayuba pilla le nah, ²"Nteshi kiri yong yarata ri tenana lang, le ga ih ɓi ɗig pashiyahlung ni nga peng ngha. ³Nɗig ni meng, le nga osso nga waɓteng; nzumi ni nwaɓna teng ngha, njol lang.⁴A temurang ngha,- ɓuah lang ngha bin ɓwa? Ni yellang ni nga gimni yahlang? ⁵Shin nang le ngoɓong bollo, le a gum kuno. ⁶Ngha nɗengshini gana lang ngha, ngoɓong wol lang, le koshiyo bol lang.⁷Pallang ke aɓayong mashihra ki ɗigha, ki yahgha, ki gulo yararta? ⁸A shinna amuna yang a kahri yang, le aminkah yi yang gulo a njiyang. ⁹Alah yang polla ngoɓong nyha; ko fungso le Kulli a muyang ngha.¹⁰Ademndah leyang ki lelle; a nyha a shingra a pag nina agh; andah leyang ki ɓil muna le nyha ki sohyi muna agh. ¹¹A tutti amuna ma kyena leyang a dalla, le amuna tahngwang. ¹²A tuhngyah ri kun ngwangtah ni mollo ni binmurubang ri ɓuah le dindwara.¹³A lihna akra leyang a kumɓoro, le a woro a nluo ololo. ¹⁴A nah yi Kulli, 'Ɗag bin sung ate shi nyha sa alla sa yeri anjinjere lo agh. ¹⁵Mang ki pag Magula kwa, ih ke sa gushi? Ɓuhri mang sa kumo ngha sa jimma bini ya?'¹⁶Nshina, kunɓuhro ngha nghang a bih yang? Nyha ni ga nga pag ni gi waɓna le aɓayong mashihra agh. ¹⁷Ni yellang ni kashindah le aɓayong mashihra ki limni teɓi teɓi? ko agi gangshina ki zuni a muyang? Ni yellang ni ih pagni ngha Kulli a yehlulla le gaɓni gana a muyang? ¹⁸Ni yellang ni gung ni pon yang wori ninga lusungɓah ko nkwahgiri ni gungmuru ki wori ya?¹⁹A nah, 'Kulli ki tig gimashihra le ɓwa a muri ate muri amuni.' Ih ɓi nweh kanangiri, nina agh ate ih yeri. ²⁰Ih ɓi nji shin juhro le, le ih ɓi nuh yehlulla le Magula kwa. ²¹Ate mang kona teɓi a muri aɓaleh a nzumo ngha akara le ya a kashine ya?²²Ɓwa ngha nghang logle aliyi Kulli yerigiri, logni ih waɓni njuoh le aɓeni ma a bikuli ya? ²³Ɓwa mwoh wuh a ɗungso masso le, ngha bang polli ya a ololo. ²⁴Ngiri ngha ɗungso ni kira, ni murun le muh le liɓna.²⁵Ɓwa maɓi wuh ni yahlung konna, ɓeni ni pa mom guɓung maɓonna a agh. ²⁶A nongha njahli a kikiri ga mwoh agh; angosso lihna yang kwa.²⁷Shina, nyerina ɗengshe lo, ni anjinjere lo ate pag gi mona rang. ²⁸Ate a nah, 'Nji yebbang ni niɓeni leh muna murung? Gungri mama ɓayong mashihra ɗig nghang kana agh nghe?'²⁹Ni pa a ihli aɓa gingbiri ya? Ni a yere gi ɗunna ni a logle a waɓ ɓa, ³⁰ih ɓayong mashihra agh a tigne a ri kara le gi gangshina, ih le a bolle a wori a kara le yehlulla agh?³¹Yang ka juhri njinjere le ɓayong mashihra a nji? Yang ka nweh ate ga woro pag ga? ³²Ngho te kwa agh a ɓilli ki ka a nkiliya; abuna ka lel nkiliya egh. ³³A kpaɓa le nlagiri ma ɓa njonglong ka ɓoro a bini; aɓayong kwa ka pir titye, aɓayong ni gogho a dumi ya.³⁴Ni yellang ni nga pashini yahlang ni teng ma nangna, logha ri pil tenana agh guɓung nyha keminiya kun yiri?"

Chapter 22

¹Le Elifaz ɓa Teman pilla le nah, ²"Ɓwa logle ɗig gimaɓonna bin Kulli? Ɓa yeriteng logle ɗig gimaɓonna a bini? ³Ih gi poshi yahlung ni a bin Magula Kwa ngha a wo ngha gerenteng ngha? Ih ɓuhro ni bini ngha a tigha anjinjere lo gerenteng ngha?⁴Ih ate pah gusso 4lo ni a bini ke sahgho ni tollo keni bin tuhnjuoh? ⁵Ih gimshihra lo ni gul agh? Ih malla nyha ri agimashihra lo agh?⁶Ate a alla tangha te tangma a bin muna ngwoh tekushi nyha, ni pushi gikurra a ri ɓa tessallang. ⁷Ni a pah muru bin aɓeni iri yang mal agh ih ɓi a nuh agh; a bolla brodi ni a pih aɓayong ni ki og yahlo agh ⁸ko ke, ɓwa magula kumna ngunjah, ko ke a woni, ɓa gushina, ɗigha a yeh.⁹A tutti na amaberre ni ɓongri bung; a pahra abih aminbawori. ¹⁰Ngha nina agh, a tamna giri kangno kwa, le ni sashibang ngha ɓang gana kpahna ro. ¹¹Pinna ngha nghang, nina agh ni a logle a shinbang ngha; muru ma gogna mello.¹²Ih Kulli ni a bidongkuli le ɓakuli ya? Shin bidongkuli le amuna shienri, bidongkuli ye ni yellang! ¹³A nah, 'Mang Kulli yere? Ih logle waɓnjuo a pinna ma tenna? ¹⁴Anlagiri ma tenna ngha ki gberri, nina agh ih le ni ih shin sung ngha; yangha ih ginya a bin ma gihra a ɓakuli.'¹⁵Aka bol njere ma yahyina ni aɓayong mashihra bil nghang ngha- ¹⁶aɓeni a iɓ yang kedebang kunbang leyang, aɓeni tinna yang wara lagha ninga ɓanghamuru, ¹⁷aɓeni nah yi Kulli, 'Ɗag bin sung'; aɓeni nah, 'Mang magula kwa ka pag yi sung?'¹⁸Ngho te ya ɗungshina alah yang ni agi maɓonna; gi gil la le aɓayong mashihra ngha kukwo ni meng. ¹⁹Aɓayong ma gerenteng shinna bin tangha leyang le a pagna binmurubang; aɓeni nyha ni tengshihra a agh ol yang. ²⁰A nah, 'Njiteng ngha aɓeni loghi sung a kashina yang a ɓug ko; gishe lihna agi kunna leyang.'²¹Niɓeniya n'ogri yong ni Kulli le nɗig ololo nini; a njinjere wo agh, gimaɓonna ka zu yi yong. ²²Jimna yong, n'ag gibilla ni pura kuni ya; ntigha atenana le a yahli yong.²³Ngha nyera bin Magula kwa agh, ngha ntig ga nyha gerenteng ngha kukwo ni agungri yong ngha, a ye a gil yong be. ²⁴Ntigha agikunna leyong njeh a kikiri, zinariya le Ofir a ntiri atahli le ɓa njonglong, ²⁵le Magula kwa ka ɗig gikumo leyong, azurfa maɓonna a bin yong.²⁶Ate le nga kum poshi yahlung a ri Magula kwa; nga logshi kundum yong bin Kulli. ²⁷Nga pah jimma leyong a bini, le ih ka og yong; nga pah akaniyi giri leyong a bini. ²⁸Ɗeshiliya nga waɓ ga kwa agh, le ih ka tang nina ate muyong; poshibang ka tuhbang a muri njerekusung leyong.²⁹Kulli ki nongshi aɓa gushimurung njeh, ni ashi ɓeni ki nongsh muyang njeh ya. ³⁰Ih ka ashi ko ɓeni ma ni tengshihra agh; ɓeni ih ka assa a nji bin kunwar le abih ya."

Chapter 23

¹Ayuba pilla le nah, ²"Ko ni kyari ɓuah lang ngha tolmurung ni; beng ngha dungrina ate immah lang.³Oh ih ke nyerina ba nga kumi nghang ngha! Oh, ih ke nga zu a bini? ⁴Nga tangshi a jimma lang a dumi ni ɗungshi kunang ni sagshirung. ⁵Nga alliya ri atenana ni ika pil nghang ngha le nga yeri ga ih waɓ ɓang ngha.⁶Ih ka sagshi ri rang a ngihgulo le gulo le? Nyha nina agh, ih ka teshi kiri rang. ⁷Be ya ɓayong magerenteng ka gan sagshirung nini. A njinjere nini nga kumni murang ha ke kene a ri waɓnjuo lang.⁸Shina, kene nji manjeh, keminiya ih nyha a be ya, ni nji makuli, keminiya ni ngan kumi ya. ⁹Nkena nji eɓɓe, ba ih pagtumo nghang ngha, keminiya ni ngan shini ya, le kena a nji gangrah, ba songri ri nghang ngha nina agh ni ngi gan shini ya.¹⁰Keminiya yerina njere ni ntol agh; ngha mom nang ngha, nga pur ninga zinariya. ¹¹Kusang bolla yarata ri tolkusung le; mbolla njinjere le, le kenghe nyha. ¹²Ni nyerre nɗag alagbang le kuni ya; ntigna atenana le kuni uwor ɓonno gilih lang.¹³Keminiya ini jah ɓwa, yang ka gan pilli? Ga tol agh, ini pag ga. ¹⁴Ate pagna tumo ni gigilla le a murang; ɓaɓa ngha nghang dudug ninga yang.¹⁵Ngha nina agh, ngoɓong wol lang a kundumi; ngha ɗengshini mo agh, myang ngi ɓang ngoɓong le. ¹⁶Ate Kulli gilla yahlang nyha ni tengkurung ngha; Magula kwa wara tig nghang ngoɓong. ¹⁷Ni a zuni meng a malla le a nji ri pinna agh, ate mama duh ma tenna ni vulliyi dum kpahna le kundumang ngha.

Chapter 24

¹Mang pag yi ke magula kwa ni tig kunbang te waɓih aɓa gimashihra njuoh agh? Mang pag yi ke aɓayong ni ni njiteng ngha ni shina akara le njuoh egh zu agh?²Aɓayong mashihra ngha nghang aɓeni ki shishi agi ɗum njang; aɓayong mashihra ngha nghang aɓeni ki ponna agiluwo a tenne le a tigha a bin lella amami yang. ³A yangha a iɓɓa ambuljeng le aɓeni nyha ni tehrung ngha agh; a yangha a tolla ndah ɗigɗiya le mahbere tangma. ⁴A yangha tigha aɓeni ki al agh a tenne ih ɓi a ɗag njere; aɓa enna ni kwa a ngunjah agh ki songri muyang ri yang.⁵Nshina, aɓa enna ni puro ki woro a tumo leyang ninga ambuljeng lusung ni a ɓalusung ngha, a lelmuyang ri gilihna leyang; gor le Arabah ka pah yang gilih ate amuna yang. ⁶A ponno a ɓabang ni mami yang ni ya agh; a ponno a ɓabang njingung le ɓayong mashihra. ⁷A nong ni tessalang ni duh kwa gi mella rung nyha; a nyha gi vulliyi rung a tahɓi ya.⁸A yangha a liɓɓah ni muru nkonno; a nongha kushi tahli magula ate a nyha ni binɗigna agh. ⁹A agha aminbawori a kun kira, le a ag tangma a muri aɓa enna. ¹⁰Keminiya aɓa enna ki gangla ni tessalang gikura nyha; ko ke a wor ni yalo, a tol nkunli gweh ni pag mami anshile ya.¹¹Aɓa enna ki gammurun a yeh garrung le aɓayong mashihra; a yangha a gammuru njingung a bang le aɓayong mashihra, keminiya yang kanangiri yang ngha yolle wol yang ngha. ¹²A ntiri lah magula agh immah le aɓeni ki wuh agh ni aɓeni ni pinye ya ki ɓuah ate angna. Keminiya Kulli ni bol ɓwa mwoh ate pagna ga ni ɓottiya agh.¹³Ɓaɓa le aɓayong mashihra ni tolmuyang a muri poshibang; ni a yeri anjinjere le, ke a ɗigha a njerkusung le ya. ¹⁴Kedebang tuhle bang ɓa wolnluo logna le wolnluo ɓa-enna ni ɓa alla; ni duh agh yangha ninga manyiɓi.¹⁵Ɗeshiliya, njih ɓa pag njah ki lelle ate ih pinna bollo; ih nah, 'Njiung nyha ka shinang ngha.' Ariyi kundumi. ¹⁶A yeh pinna agh a tumtuhli a yeh alah; keminiya a gir muyang kanangiri yang ni ɓakara; guɓung nyha kon yang ri poshibang ngha. ¹⁷Ate kwa leyang ngha, pinna ma tenna ngha ni beri ; ate a yangni aɓihyong ni agi ngoɓong le pinna ma tenna agh.¹⁸A ɗur ni mere, nina te kwa agh, ninga fufu ni muri amuru agh ni, bang leyang a njahli ya nyomne; ɓwa nyha mwoh ki ka a pagtumo a ɓabang njingung leyang ngha. ¹⁹Ninga tanghamuru ni pihn ki yanglini mansuhri ki pil muru agh, nina agh Ɓanluo ki tolli aɓeni pagna gimashihra agh.²⁰Yong ni ɓilli ya ka jangshi nimo;angosso ni ka ogɓoro lih; ni a wa ɗengshini mo agh; a njinjere ni, a ɓun ɓayong mashihra ninga ngung. ²¹Aɓayong mashihra ki lih ankoɓɓi ɓeni ni ɓilla amuna a agh; ih nyha ih paghi mahbere gimaɓonna agh.²²Ngho te ya Kulli ki nonna amagula nji ri gulo le; logho le ni tengshi a ri ɗigna le ya. ²³Kulli pahne ga ih alla ate ɗigna ololo agh, le a angnine, keminiya anjih ngha anjinjere le.²⁴Aɓayong ni ya a gushina yang, ɗeshili, a yeh minkunbang, aka woro; a njiteng ngha, aka suhli yang njahli; le aka kpaɓ yang ninga anshile kwa; aka kashi yang ninga muri akiri gweh. ²⁵Ngha nyha nina a agh, yang ka ɗumo ih mini ɓa yiri; yang logle tig gi waɓna lang ni ken guɓung ngha?"

Chapter 25

¹Le Bildad ɓa Shuhi pilla le nah, ²"Ɗighamuribang ni ngoɓong ngha nini; yang ngha ih lagha a bang le ni bikuli le ɓakuli ya. ³Malla le bangha le aɓa tahluwa le ngha nghang? A muri yang poshibang le ni tuhbang nghang ngha?⁴Ni yellang ni ɓwa ka ɗigni ni njiteng a bin Kulli? Ni yellang ni ɓeni a ɓilla nji bin ɓamah agh ka ɗigni kunwar, ni kum agha bini? ⁵Shina, ko shienri nyha ni tuhbang bini ya; amuna nyha gerenteng a nji ya. ⁶Ɓuhro egh ni yellang ni ɓwa, ɓeni ngosso- muna ɓwa, ɓeni ngosso ni ya!"

Chapter 26

¹Ngha Ayuba pilla le nah, ²"Niyellang ih aghni ni ɓeni nyha ni ɗighamuribang! Niyellang ni ih ashi ni bung ni nyha ni yirungtenna aghǃ ³Niyellang ih algila ni ɓeni nyha ni yeriteng ni waɓteng ri yeriteng maɓonnaǃ ⁴Ni agha le yang ni anah ni a teng ni yeriteng? Bongho le yang pura ro?⁵Ke aluoh teya ayangha tigyang a koshiyo, aɓeni binnjeh le amuru ni aɓeni kwa nongha ni yang.⁶Sheol ngha ni tesallang aɗung Kulli; gumu nyha vulliyi girjahbang ari ya.⁷Ih goshi amuru a nlangiri matenna, keminiya ke anlangiri ya ni a tuhyi binnjeh le ya. ⁸Vulliyi muri shienri le ɓug nlangiri le amuri.⁹Nyongli na njang makangnina amuri amuru ninga njang ni ntiri poshibang ni pinna agh. ¹⁰Ke ngɓatahli bikuli ngha ki koshiyo le ngoɓong bolyang ngha fung ngha.¹¹Tig sallang olollo ni ɗighamuribang le; ni yerigiri le meshiyi Rahab. ¹²Njiri usulo le ni pag bakuli kwar; bih ni kag yuoh.¹³¹⁴Shinna, agah ni keminiy agbara ni njinjere le; niyellang min yahliteng sungha shi oghiǃ Yang logle yerigiri sagha le ɗighamuribang le?" Shinni, gah ni keminya ke girjera anjinjere le; Ni yellang ni ogso makyena le! Yang gi yerigiri ni sagha le irritenna le?"

Chapter 27

¹Ayuba tangna a nahteng le, le nah, ²"A njiteng ni ɗigna le Kulli kwa, ɓeni tol ɗumnjiteng lang, Magula kwa, ɓeni tig usulo lang ke lul agh, ³ngha usulo lang wa uwo ni rang ngha, le usulo ni pura bin Kulli ya ni a lullang, ga ni nga pagha.⁴Ngotto kunang ni ki waɓ gimashihra agh, ko lessang ka waɓ yiri ya; ⁵ni ngi waɓa ih a wo ngha yarata agh, sete nwuh, ni ngi shiɓi bolmurung lang ngha.⁶Mbolla ɗumnjiteng lang kukotro le ni ngi ɗaghi ih wor agh; ɗengse lang ni ki tig nghang teng a kunbang ɗigna lang kwa. ⁷Ih ɓi ɓa shiɓi murang ɓi ɗig ninga ɓayong mashihra, le ih ɓi ɓeni kwa log nghang ngha ɓi ɗig ninga ɓeni nyha gerenteng ngha agh.⁸Ate mang ki pag tigyong le ɓeni nyha ki ɓangKulli ya agh ngha Kulli pushi, ngha Kulli tol usulo le ya? ⁹Kulli ka og ɓuah le ngha gi gangshina zu a muri ya? ¹⁰Ih binmurubang le kanangiri a Magula kwa ni gor lulli Kulli a kunbang ni kwa agh?¹¹Nga aliyi yo giri a muri bih Kulli; ni ngi songri ɗiengse le Magula kwa agh. ¹²Nshina, nyong ngha kwa agh nshinna ga ni njih yong ; pallang ke mpilla nyong ngha kwa agi ma nangna?¹³Ga ni pag bang le ɓayong mashihra ni Kulli, giberre le ɓa parbang ni ih ka agha bin Magula kwa ni; ¹⁴ngha amuni ɓuhri ya, ngha ate le garabwoh; aminkahyi ni ki kum gilih ni ka pyeri yang ngha.¹⁵Aɓeni aɓɓa a lingshi yang nji bin binkonna, le amahberre leyang ni ki ɓuah nluo yang ngha. ¹⁶Ko ke ɓayong mashihra ɗamna azurfa ninga kikiri, le ɗamna adagrah ninga soɓɓong, ¹⁷logle ɗam adagrah, keminiya aɓa gerenteng ka melli ri yang, le aɓayong ni nyha ni tengshihra a agh ka gaɓ azurfa egh a ntiri yang.¹⁸Gilla leh ninga ninnara, ninga duli kangna ni aɓa lelbang gil agh. ¹⁹Nongha njahli a alla ma kumo, keminiya ni bol paghi nina agh; logshi njih, le ga kwa agh wara.²⁰Agi ngoɓong ɗuri ninga amuru; gungmuru tolli wori ni duh. ²¹Gung tehbang tolli wori, le woro; ganghih pushi a bang le.²²Soɓmuri a ri le ni tangha njeh ya; pagha ih ɓangha a bih. ²³Wol ɓabih a ri ni songshi ni pura bini ya.

Chapter 28

¹Fakat- bang ngha nghang bin tum gifungna maposhina, bah a kóshi gifungna mayinyiling agh ngha. ²Ndollo agh akumi a njahli; gifungna mabangna agh a yangli ari tahli.³Ɓwa tighi pinna njang le alliyi har bin ma sanna ke tahli abin pinna ma pinna. ⁴Ih wam bang te logshi njere a kukuwo ni bah aɓayong nongha ngha bah kushi ɓeni kwa'agh zangshi ya. Ih gere kukuwo ni aɓayong; ih wulo kenne ni nyere.⁵Ate ngunnjahli, brodi pura ayeh, ih pilliya abinjeh ninga ni gishe. ⁶A tahli le ni a kum Sapphire nghang, le kikiri le ni ni gifungna mayinyiling.⁷Minyah ni ki bolgiri ni yeri njinjere ni ki ka ri'agh, ke kpitiri nya ki shini ya. ⁸Anyamma ballusung ni ki logshi muryang ngha nya ginya za njinjere ya, ko ke yim mafunna ki bolla beh ya.⁹Ɓwa mag bih ri tahli matenna; ih velliyi ankonno ni amili yang. ¹⁰Kora anjinjere antiri atahli, njih shiniyi agimabonna ni kwa yarata abeh ya. ¹¹Kuriyi amin ɓanghamuru ate ke muru bang ngha; gah vulla abeh ya apushi nji poshibang.¹²Yebangni a kum yeriteng nghang? Yebang ni pag bi yeritenana? ¹³Ɓwa ni yeri kúre ya; ke aka kumi a njeh le aɓa usulo agh. ¹⁴Amuru malimna a binnjeh le ngunnjahli nah, 'Nya a yang ngha'; ke sallang nah, 'ih nya a binang ngha.'¹⁵Na kumi ari gifungna mayinyiling agh; ke gifungna maposhina ki ɗungro ka ɗur kúre ya. ¹⁶Ni a gan pag kúre ni gifungna mayinyiling ma Ophir agh, ni agi maboriyina ma onyx ko Sapphire agh. ¹⁷Gifungna mayinyiling ni crystal ni gane pyera ri kúre agh; ni a logle ariyi ni ajilang ma gifungna mayinyiling.¹⁸Ni kenne ke awaɓtelle gilli coral ko jasper agh; Nina'agh, kúro le yeriteng wara rubies. ¹⁹Ke topaz ma Cush ni pyeri ni ya; ke aka pag kúre ri gifungna mayinyiling mabonna.²⁰Logha yebang, le, yeriteng zuni? Yebang ni ki pah bing yeritenana? ²¹Asongri na yeriteng a njih aɓa usulo kwa ni asongra ri aminya ni akulli ya. ²²Girjabang ni nluoh nah, 'Shi ogna teng ningho ogh amuri ni kiri sung agh.'²³Kulli yerina njinjere ni ri'ag; yeri na beh. ²⁴Ate yangha ih shin kenna malla le ngunnjah ni shing agah kwa binje re abakulli ya. ²⁵Ini pag masso le guh ni kuro amuru njiri pyeshe.²⁶Pagha agi awaɓɓa ate murukuli ni a tigha anjinjere le sagha. ²⁷Le shin yeriteng ni nahteng egh; ini tigh, ninale, ni shingiri. ²⁸Ari aɓayong ih nah, 'Shin, ni ngoɓɓong le Magula nga ni pag yeriteng; te kegha ri gimashira ni yertenana."

Chapter 29

¹Ayuba nyera a nahteng ni nah, ²"Oho, ke miyang ninga mama pa wonini ya ashienri ɗur agh ngha Kulli ki konni te murang agh, ³Ngha kashidah le ki poshinibang a murang ngha, ni ngha ngi ginni apinna njiri poshibang le.⁴Oho, ke miyang ninga mama akaráni ngi logni ya ngha ɓiyong lang ni Kulli ngha a gúnri lang, ⁵Ngha Ɓa-ɗighamuribang nya sang ni mengha, ni amunang ngha kangna, ⁶Ngha njinjere lang ngha a vulliyo ni murun, le tahli ngha ngi soɓ bang ɓangha le murunǃ⁷Ngha mpuro nwara kunjere lahmagula agh, ngha ɗigha abin ɗigna lang murinjere,, ⁸Ngha adena shinnang ngha a tangjak a peng gulo, ni aɓatenna logho tangha ate murang.⁹Ke amunamurung ɗag te nahteng ngha nzu agh; aka tig bih yang a akun yang. ¹⁰Ke agih aɓayong ni ni gulo ngha ki bolguh ke a leshi yang kpangna bikuli le aɓakun yang.¹¹Ate njummo ni akiri yang oghang ngha, le ayangha aka mossang; ni njummo anjih yang shinang ngha, le aka waɓkun amurang ni agha ni meng ¹²Atema ih ashina mwoh ni ɓa enna ni'agh ngha ɓuwa'agh, aɓeni mwoh nyha terrung ngha ih nyha ni ɓeni mwoh ki aghni nyha. ¹³Moshibang le ɓeni ki log juro agh zuna rang; ih tig yahli mamɓere ih tuh ngya binmurubang.¹⁴Ih ishina gerenteng, le ishi ngha ɗagra; njiteng lang ngha ninga ɗagra masanna ni nvulle. ¹⁵Mini njung le aɓa-njiwaghina; mini kusung aɓa-kusung. ¹⁶Mini terrung le aɓa-gienna; nga tuhyiteng ri njuoh alle mami ɓeni ni nyeri ya agh.¹⁷Mɓugna garakung aɓa gimashihra; mpushi ɓeni giri bol’agh a ntira a millung. ¹⁸Le ih nah, 'nga wuh andah lang; nga ɓuri akará lang niniga nji sallang. ¹⁹Amillang meshiyina kyena ri amuru, ke tirima nongha abih ngung ni duh kwa.²⁰Kará ni kwa'agh gulo ni rang ngha ngha bibutu, ke kará ni kwa'agh ntah le masso lang ngha mapiyo ni abeng. ²¹Abuna ki teshikiri yang rang; a lellang; aɗig jiyeyi ate ogh agilla lang. ²²Njummo atenana lang le pag ni'agh, na nya nahteng ngha; tenana lang kpa ninga muru amuryang.²³Kará ni kwa'agh alellang ninga aɓa lel murukuli; a logshi kunyang gerere ten uh atenana lang, ninga mama pa apaghi tumuru agh. ²⁴Ih olla riyang ngha ni aɗeshiya agh; na shiɓɓi poshibang le kundumang ngha.²⁵Ih tariyi njere le yang le ɗig ninga murung le yang; I nong ninga murung a ntiri aɓaluah, ninga ɓeni ki gimma aɓa ɓuwa'agh.

Chapter 30

¹Niɓeniya aɓeni fitong ni meng ngha nyha ni gumu ngha keminiya jol lang–amin abuna ni a teryang ke shiɓɓina ɗag yang a pag tumo anjiri aminlara le a giluwo lang. ²Ininina,, tenne bung le ater yang, ni pallang ni ihka agni nang-abuna ni yirungtenna gulo bogho le yang ɓiyina? ³A nyomna a enna ni yahlo; a hala njahli makotturo a pinna ɓalusung ni ɓambú.⁴A tuyi mbúhayo ni mbugiri; ni milli ngungbang gilihna le yang ni ⁵A piriyi na yang antira aɓayong aɓeni maghi yang jollo ta yang ninga tiye manyiɓɓi ya. ⁶Niɓeniya a yangha nongha ɓanjollong ɓanghmuru, a tuhli njahli ni ma atahli.⁷Ntiri ɓalusung a ɓuwa'agh ninga amburijeng ni kpaɓɓa binmona a tinna ndah. ⁸Aɗigna amuna manangna, ininina, amuna Aɓayong ni nyha ni lulling nghang nghaǃ a pira yang njeh ni abatagiri.⁹Keniniya niɓeniya mpilla gi tuh ngya le yang maoyikunbang; nɗigna gi waɓna le yang. ¹⁰A jen nang ni tangha kukuwo ni meng; na ɗagte tayitarra kundumang ngha. ¹¹Ate kulli panshina nguri ntah lang ni maghagiri rang, a ɓeni jen nang ngha ki tol muryang kundumang.¹²Anjiri bengmalih ni logho lke sagbang; a pusan aɓúkuwo. Aɗama rang a kangna ninga ɗigli ¹³A meshiyi njinjere lang; a tutah tegula a rang, abuna ni nyha ni ɓeni ka bol yang njum ngha.¹⁴A logha rang ninga aɓaluah anji tesho ma ni ngarung lahmagula agh; a ntiri girjah a hala a pura rang. ¹⁵Awolrung ngha ngi pilla murang; aɓungna gulo lang kuwo ninga njiri guh; gikumna rang ki wori ninga nlagiri.¹⁶Niɓeniya osulo lang ngha sogli ko rang; kará gana dudung magna bih rang. ¹⁷Ni ɗuh le amuh ni rang ngha ngi suwa ngha; ke koniyó ni ki shengha nghang nyha ki usuli ya.¹⁸Gulo ritenna le Kulli aghna ɗagra lang; mara rang ninga melɗagra rang. ¹⁹Ɓug nang a puporo; mpilla ninga kikiri ni tuɓú.²⁰Ɓuwa'agh ro, Kulli, keminiya na agh ngha nghang; ih tang ni kusang, a Shinnang ni gowo. ²¹A ariyina apilla ɓayong mashihra rang; ni ritenna le buoh a pah nang gani.²²A logshi nang kuli a guh ni tighi ate ihɓi tolling bih; a ɓug ngha njummo ni ɗum a guh. ²³Ate ma nyerina aka kani meng a luoh, a ri lah ni a tigha ate aɓa usulo kwa'agh.²⁴Nana'agh, ke ɓwa ki pigri bih ate aɓah a aghni ngah kpa agh? Ke ɓwa ni a gani yak i gor bang aɓah aghni? ²⁵Ni ɓuwa ate muri ɓeni ngha kará manangna agh? Ke ni pag yahlulla ate ɓa enna agh? ²⁶Ngha miyang ngi tig yàng ate gimaɓonna, le mashira zuna; ngha miyang ngi lelmuri poshibang, le pinna zuna tukushi.²⁷Kunyah lang ngha ki gangshiri ni ushiliya; kará maghi ri zuna murang. ²⁸Nwara a gangla ninga ɓeni ɗigha a pinna, keminiiya te kará ni nya; miyang ntangha abin kpaɓɓa ni ɓuwa ate a aghna. ²⁹Mini munaterra anvashi, aɓih andaw.³⁰Nguɓ ngirang pinna-pinna ni kpa rang; amuh lang pína ni yigra. ³¹Ninale mpilla giwolla ɗig ngya ɓuwa'agh, dunduwarang lang ate tuhngya le ɓeni ki ɓuwayi ya.

Chapter 31

¹Ntighna ogrung ni anjiyang; niyellang ni ngha shinni nsari ni og yole? ²Ate mag ki pag mami kulli ni akuli ya, giɓere abin ɓakwa ni a kuli ya?³Miyang ngi ɗengshi pah gimashihra agh mami aɓeni nyha gereteng ngha, ke teshihra agh ate aɓeni gi paggiri ninga aɓayong mashihra. ⁴Ke Kulli nyha ki shin njinjere lang ni bang ginya lang ngha?⁵Ngha ke gingna a njiteng ngha, Ngha Kusang Karina te soriyi bang, ⁶Ɗeh aɓa pyerang a gipyerigiri ih Kulli ɓi shin njiteng lang.⁷Ngha kusang kegna njinjere, ate kunyahllang pira tiye njang, ngha pye digna beng, ⁸Le ihɓi jamgiri, ɗeh ɓwa sa ih lih, ɗeh a uɓ gah jamma.⁹Ngha Kunyahllang sorrang ari ɓahma, Ngha nonghna ngi lel ɓeng ɓamurikalah a kunkal le, ¹⁰Le ɗeh mahmang ihɓi goyi ɓwa masa njigiri, le ɗeh aɓaɓɓa a gungha njeh.¹¹Ate ngha ka ɗig tegula gimashihra, ih ka ɗig gimashihra ih ɓatunjuoh ihɓi fungso. ¹²Ngha ma agh gishe ni ka lih ha nonno kenna Abaddon, Ini ihka pinshi gisoro lang kwa ha milli.¹³Ngha ngi shiɓɓi jimma te njuoh abin guro mabuna lang ko guro mangallang ngha asakshi riyang rang ngha, ¹⁴Le mang ngha pagha ngha Kulli logho ki tigha teng? Ngha zu ih za tunjuoh, niyellani ngha, pilliyi ni? ¹⁵Ke ɓeni gillang a yong ngha ni pag yang ɗeshiliya? Ke ɓeni mmoh agh bang sung kwa a yong ngha?¹⁶Ngha nshiɓine ɓa enna ɗengshele yang, ko ate tigna njih amahɓere ih bolpinna a ɓuwa, ¹⁷Ko ngha nlih gilih ngoshi nnuh ni murang ni aghi aɓeni nyha ni terrung a lih ɗeshili- ¹⁸Atema aɓa dengla ngha aminbawori gul ni meng ninga ni terrung, miyang ngi billa ngih, mahɓere, a yeh ngih yang.¹⁹Ngha nshinna ɓeni kwa juriya ate ih nyha ni ɗagra agh, ko ate ih nshinna ɓa enna nyha ɗagra; ²⁰Ngha kunyahli ni mossang atema na pinshi ni nyong njuh, ²¹Ngha logshi ɓeng ari aminbawori atema ih nshinna aghna akunjere lahmagula, le a zuni njuoh a rangǃ²²Ngha ih pag agah, le ɗeh ngorang ihɓi kpa ri ngori buwo, ɗeh beng ihɓi bunno akore. ²³Ate girjah mashihra pura bin Kulli; atema gulole, ni logle pagha gowo agh.²⁴Ngha ngi pag gifungna mayinyilling ɗig ɗengshe lang, ni ke nahyi gifungna mayinyilling makóshina, 'A wonni a pag ɓeni tigyahlang ri'; ²⁵Ngha pag binmurubang atema gikumnai lang gula, atema beng kumna a gikumna lang dudung, le zuni njuoh ari meng.²⁶Ngha nshinna kará ngha ih tuhbang, ko shienri ki ginya gulole, ²⁷Ni ngha kunyahlang ngha sorbang asongro, ninale kunnang nuh beng a guso yang- ²⁸Ninale gah ka pag gimashihra ni ɓatunjuoh ka fungshi ya, ate miyang ngi gorteng ri Kulli ni akuli ya.²⁹Ngha pagna binmurubang a girjah le ɓeni kwa ki shiɓɓang ngha ko kin pagha makampah ngha gimashihra wor murang ngha, le zuni njuoh a murangǃ ³⁰Ininina, ni logle ɗag kunnang te gimashihra ari illi bang ate usulo le ni nyommo.³¹Ngha a ɓeni a liyang gúnri lang ni pa nah, 'yang ka kum ɓeni ni ɗimma ni gilih le Ayuba agh?' ³²(alle abiri ma ni pa nongha amurinjere, atema kará ni kwa'agh miyang ngi logshi abiri kunnjere lang), ɗigha nyha nina agh le, le ngha zuni njuoh a murangǃ³³Ngha, ninga aɓayongmashing, ih songrina gimashihra lang njiri songri temanshihra a yang ³⁴(atema miyang gi ɓangn ngoɓong gowole ɓayong, atema ɗungɓiyina le aɓwalung pah nang ngoɓong, nina’agh miyang ngi bolguh ni nyha ngi pura njibang ngha)-.³⁵Oho, ngha miyang ni ɓwani ka ogha nghaǃ nshina tigɓug lang ngha; ɗeh ɓakwa ih aghangǃ ngha miyang ni bollo ni ɓashiɓɓang nyonglo a murang nghaǃ ³⁶Fakat nga tolli a ngorang a beng; ngha kuri murang ninga nvullemurung. ³⁷Miyang ngi ɗummi agipagna ma ginya lang; ninga munamurung ni tuhye'agh ngha wora abini.³⁸Ngha njeh lang ɓuwa na pah arang, ni kpaɓɓa waɓ ɓuwa'agh, ³⁹Ngha nlihna gisoro ni wangha agh ko tigna atele a aɓa wuh. ⁴⁰Le ɗeh juye ihɓi gulo atukushi kikaya ni alusung tekushi njiɗiglang." Ke tenanale Ayuba malla.

Chapter 32

¹Niɓehniha aɓuhnani tahroni a teshi aghi Job, ate ini ɓah njiteng ahjiyan. ²Le yahlulale Elihu muhna Barakel ɓah, Buzite loho, ma billahle Ram, yanghani gihehna;sin gi ehnale Job³Yahlulale Elihu yeh lowohri abihni tahroni ngha ate na kun gi wannan ari Job ah, Digha a yangha a wah siɓi Job. ⁴Niɓehniya Elihu ngha ki leh natengle Job ate a sihle aɓuhna guhla wohri. ⁵Pangni yellang, ngha Elihu sinni gi pillah nyah kuna a ɓuhnani tahro nigha, yahlulale yehmuhri lowoh.⁶Le Elihu muhna Barakel ɓah Buzite waɓɓah ni nah, mihni bisan deng weha a yahyina. Ini pahyi ke yehra juhmo niɓang ngonbong wahɓi yong denselang. ⁷Nnah, sahɓahle ni ka waɓɓah;gouhole bouho ka ahlihi yehri gihi.⁸Keminiya bouhole buwah ha; usuloni mahsula pih yehri gihri. ⁹Ni dig aɓahyon ma guhlina ni pag aɓah yehritengha, nyahle a ɓehni bouhole yang gouhoni yehri njoha, ¹⁰Nghani nale myangi waɓɓi yon yehrelan.¹¹Sina, nleh ngi og tehnanahle you; nteshin kihran ngi oho sagshiriyon ngha ngi allitenanaha. ¹²Ini ni nah, nmak kihran ri yon, keminiya, sina, guhmuyah buwah mwoh ka ganshi Job nyahle ɓehni ka agtehnanale ha.¹³Nsinbang yantah ke nnatengha, nji kunnan yehri gihri! Kullini ka gan Job, ɓuwah ni ki wahwiha. ¹⁴Mami Job a ni dun tehnanale a ɓuhnangha, ni gi pih! tehnanale yonha.¹⁵Ah ɓuhnani tahroni na yehri ga a waɓɓaha na yah wabte guhmuhari Job ha, Ayahni ga ahja waɓɓah. ¹⁶Nga lehyang ate na wa gihri ba, ate a tangna na wate guhmuha, na pih tehnana ha ɓuhri a.¹⁷Nyah, meng dishi ngi aghi yon nji ɓunang nyeh gi waɓɓi yan yehrelan. ¹⁸Myangni dungsole tehnanalan bouhoni gihranha mohsinan. ¹⁹Sina kun yiangha ki lowah yian ni ga lowohle mbah, mama yah ni bin puhrole guha, ni gah ma piyoh nguh mbah, mama ki logha.²⁰Gi nateng ate ngah dig mapiyo, ga lohsi losan ni agha. ²¹Ni gih dung agjungha; nyahle ndung pah guhlo sisah arih buwah. Nyara ni yehri njere pah guhloni sisah arih buwah. ²²Nyara yehri njere pah a guhloni ha; Ngha pahni nahle ɓehni pusang ka kahri wohri meng.

Chapter 33

¹Niɓeni nina agh, Ayuba, njimno, og gi waɓna lang; teshikiro ri atenana lang kwa. ²Shina niɓeni, nwara nlogshina kunang; lessang wara waɓa a kunang. ³Atenana lang pura a yahlung ni yarata agh; ngotto kunang waɓ yerigiri ma gerenteng.⁴Bongho le Kulli ni gillang; usulo le Magula kwa pah nang usulo. ⁵A gani le, pil nghang ni; tigha atenana lo yarata a dumang le a logho a tangha.⁶Shina, myang ninga weh a njih Kulli; ɗeshiliya a gillang ni soɓɓong. ⁷Shina, gi ngoɓong lang ni ki tighoh ngoɓong ngha; ke ga ki kang nghang ngha ka dungro a muro agh.⁸A njiteng ngha a waɓne a ogho lang; n'ogna gih le tenana lo ki nah, ⁹'Myang gerenteng le gimashihra nyha; nyha ni tengshihra agh, le gimashihra nyha a rang ngha.¹⁰Shina, Kulli alla njinjere te log nghang ; Pil lang ninga ɓa shiɓi muri. ¹¹Tigna kusang a kuro; njih ngha ri anjerkusung lang.' ¹²Shina, a yeh ga agh ni a paghi yarata agh- nga pil wo ni, ate Kulli ya gula uwor ɓwa.¹³Pallang ke sahniyi ri ro? Ni waɓ guɓung a ntiri agi pagna le. ¹⁴Ate Kulli waɓna tenana mbende mwoh- eh, mbende ɓahri, ko ke ɓwa ni yeri ya. ¹⁵A loro, a njiloro le duh, ngha ngih njintullo kpah muri ɓwa agh, a gettiyi njintullo a muri ala-¹⁶le Kulli logshi kiri aɓayong, le pah yang ngoɓong ni lagha, ¹⁷ate ih tig ɓwa ih ɓi ariyi gipagna le, ni pushi gushimurung ri ɓwa. ¹⁸Kulli tigna usulo le ɓwa ri kpah a tuhli, usulo le ri ɗuro kena a nluo.¹⁹A fungshina ɓwa ɗeshili ni kono a muri ala, ni nonni rung a yeh amuh le, ²⁰nina agh usulo le shi ɓi gilihna, le minlimi shiɓi agilihna maɓonna.²¹Ngiri ya a pingshine nina agh ih ke a logle a shini ya; amuh le, mbende mwoh ni a shini ya, niɓeniya pura beng. ²²A pagha agh, minlimi zuna gyaɓ ni tuhli, usulo le bin aɓeni alla ka juhri ya.²³Keminiya malaika ngha nghang ɓeni ka ingna ntiring ate muri ya, mwoh a ntiri worotongno lum, te waɓih ɓwa ga pag yarata agh ate muri ya, ²⁴ka ɗumɓoro bini le nah, 'Ashi ɓeni a ri wora njeh a tuhli; nwara nkum nwahkun ate muri.'²⁵Le ngiri ka nyere ɓuɓolag uwor mami basadeng; a nyenane ri akara ni ih ogni ri basadeng ngha. ²⁶Ih jimma bin Kulli , le Kulli ka ɗum ɓor yahlung ri, nina agh ate ih shin kundum Kulli ni binmurubang. Kulli ka nyeni ɓeh ɗumgerenteng le.²⁷Le ɓogho agh ih tuhngyah a kundum amshile aɓayong ni nah, 'Mpagna gimashihra ni ɗag ga mama maɓonna agh, keminiya ni a fungshi gimashira lang ngha. ²⁸Kulli wara ashi minlim mang a ri woro njeh a tuhli; usulo lang ka tangha shin poshibang.'²⁹Shina,Kulli pagha aga kwa ni ya ni ɓwa, mbende ɓahri, eh, ko kunbang ma tahro, ³⁰ate tig minlimi a woro a tuhli, nina agh, ate a tuhnjih ni poshibang le usulo.³¹Teshikiro, Ayuba, le teshikiro rang; bol gung le nga waɓteng. ³²A wo ngha ni guɓung a waɓa, pil nghang; waɓtenana, ate ntolla nga ɗumo njiteng. ³³Nyha nina agh le, teshikiro rang, ih bang polla muro, le nga alliyi wo yeriteng."

Chapter 34

¹Ɓuhro muri ya, Elihu tangha a waɓtenana: ²"Teshikiro ri atenana lang, a weh ɓa yeriteng; og nghang, a yong aɓeni ni yerigiri ya. ³Ate kirung ngha ki mom atenana ninga mama kun ki momni gilihna agh.⁴Le ih ɓi shi tol yi kanangiri sung ga ngha yarata agh; le ih ɓi shi shina a ntir sung ga ɓor agh. ⁵Ate Ayuba nah, ' Myang gerenteng, keminiya Kulli tolla nghang yarata lang. ⁶Nyha ate yarata lang ngha, a tig nghang ninga ɓa yiri. Njipinye lang nyha ki ɓil agh ko ke nyha ni gimashihra agh.'⁷Ɓwa mang ninga Ayuba, ɓeni nuhna jollo ninga muru agh, ⁸ɓeni gingna a ntiri aɓih yong aɓeni ki pag agi mashihra agh, ni aɓeni ki gingni aɓayong mahihra agh? ⁹Ate nah na, 'Ih ɓoro ye nyha a bin ɓwa agh ngha ih tol poshiyahlung ri pag ga Kulli ki al agh.'¹⁰Nina agh nteshikiri yong rang, a yong abuna ɓa yerigiri: ih ɓi ɗig kukwo ni Kulli ih ini ih pag gimashihra; ih ɓi ɗig kukwo ni Magula kwa ih ini ika pag gimashihra. ¹¹Ate yang ngha ih nwah tumo le ɓwa; ih tig ɓeni kwa agh ki zu a ri ngosse le anjinjere le. ¹²A pagha agh, Kulli nyha ki pag gimashihra agh ke Magula kwa ka kenghi ɗum njiteng ngha.¹³Yang tighi a magula a muri ngunjah? Ɓeni tig ngunjah kwa a bih ya? ¹⁴Ih ngha pa tigna aɗengshe le ate kanangiri, ni ih ngha pa kpaɓna kwa a bini bongho le ni usulo le, ¹⁵le aɓayong kwa ka wuh a binmona; ɓwa ma shinshin ka nyera kikiri ɗeshili.¹⁶Ngha niɓeniya a wo ngha ni yerigiri ya, teshikiro ri ga; teshikiro ri gih le tenana lang. ¹⁷Ih ɓwa ɓeni shiɓi ɗumnjiteng ngha ih nongmurung? Aka nah Kulli ni pag yarata agh, ɓeni ini gerenteng ni gulo agh?¹⁸Kulli, ɓeni nah yi murung, 'A wo ni gima nangna' ko nah yi ɓa gushina, 'A wo ni ɓayong mashihra'? ¹⁹Kulli, ɓeni nyha ki ɗum agnjiung ri amagula a agh le ih nyha ih yeri ɓakumo a muri ɓa enna agh, ate a yangha kwa agh atumo le abih ni. ²⁰A kunbang fittong a wuh; ni ntiri duh agh aɓayong ki koshiyo le wuh; agara aɓayong ngha a tol yang, keminiya nyha a nji bih ɓwa agh.²¹Ate njih Kulli ngha a muri anjinjere le ɓwa.; yang ngha ih shin atolkushi kwa. ²²Pinna nyha nghang ngha le limma minlim egh nyha ba aɓeni pag gimashihra agh logle vul nghang kanangiri yang ngha. ²³Ate Kulli ni alla ih ɓuhri shinni ɓwa agh; tekushi ye nyha mama ɓwa ka kani dumi a tuhnjuoh agh.²⁴Ɓunna agara abuna kushikushi ate anjinjere ni alla ɓuhri biltekushi nyha nghang ngha; tigna aɓaɓa a bang leyang. ²⁵A njinjere ni yerina agi pagna leyang; pushi yang ni duh, le pariyi yang.²⁶A beng a njih anshile, wol nluo yang ate agi mashihra leyang ninga aɓa tengshihra ²⁷ate a pilla nzum yang ri pirtye ni shiɓi agni anjinjere le. ²⁸A njinjere ni ya, a tigna ɓuah le aɓa enna zu bini; ogna ɓuah le aɓayong ni a pariyi ya.²⁹Ngha ɗigha bang polla muri ya, yang ka nah ni pag yarata agh? ngha songri kundumi ya, yang logle shini? Ih nongmurung muri anjeh ni aɓayong mwoh, ³⁰nina agh ɓeni ni yeri Kulli ya agh ni ki nongmurung ngha, ate mama ɓwa nyha ka ɗigha ka tamma aɓayong ngha.³¹A nah ih ɓwa nah yi Kulli, 'Njiteng ngha myang ni tengshihra, keminiya ni nwa ye pag gi ɓihyi bang ɗeshiliya; ³²alliyi nghang ga ni nlogle nshin ngha agh; mpagna gimashihra, keminiya ni nwa ye paghi ɗeshiliya.' ³³Ngha ri ɗengse lo ih ɗigna ih Kulli fungshi ɓogho? Ate a shiɓina ga! Ɗigna aka tollo, mini nyha. Nina agh waɓ ga ih a yeri ya.³⁴Abuna ɓa yerigiri ka nah nghang- a pagha agh, ɓa yeriteng ni kwa og nghang ngha ka nah, ³⁵'Ayuba waɓna teng nyha a yerigiri ya; atenana le ya yeriteng nyha a yeh ya.'³⁶Ngha a tigna Ayuba a mommo a yeh ɓuhri tenana fittong muri ɓuah le ate nahteng ninga ɓayong mashihra. ³⁷Ate ɓuhrina tolmurung ri gimashihra le; wol bih a jollo a ntiri sung; ɗamna atenana a muri Kulli."

Chapter 35

¹Ɓuhro muri ya Elihu tangha, ki nah, ²"A dengse ih ga ngha nieh ngha a waɓ ni ya, 'myang yarata a dum Kulli'? ³Ate a ihlina bang, 'Mang pag tumo le binang?' le 'Ih ɓor nghang ngha mpagna gimashihra agh?'⁴Nga pil wo ni, a weh kpaɓni aɓwo. ⁵Logshi njioh a ɓakuli le a shini; shin ɓakuli, mama saɓna uworo agh.⁶Ngha a pagna gimashihra agh, mang pag pinye ni a tighi Kulli ya? Ngha agimashihra lo gogna agh, mang a pag yi? ⁷Ngha a wo ngha gerenteng ngha, mang a logle a pih? Mang ih ka agha boh? ⁸Gimashihra lo ka kon ɓwa, ninga mama a wo ni ɓwa agh, le gima gerenteng lo ka angni muna ɓayong.⁹Ate agi pagna dudug ma par bang, aɓayong ɓuah ; a gor bang ate angna ni pura bin agara abuna agh. ¹⁰Keminiya ɓwa nyha mwoh nah, 'Yebbang ni Kulli ɓeni gillang ngha pag nghang, ɓeni ki pah angyah ni duh agh, ¹¹ɓeni ki aliyi sung agiri dudug uwor mama ih aliyi anyam lusung le ngunjah agh, le ɓeni gil sung ni yeriteng uwor mami aminya ɓakuli ya?'¹²Be ni a ɓuah nghang, keminiya Kulli ni pil yi yang ni ya ate gushimurung le aɓa gimashihra. ¹³Kulli ni ki og ɓuah ma nangna agh; Magula kwa agh ni ki teshi kiri ri ya. ¹⁴Ni yellang ni ih pil li wo ngha a nah ih ni a shini ya agh, ih gi alla lo ngha a dumi, le a wo ngha awo lelli!¹⁵Niɓeniya a nah ih yehlulla le nyha ki fungshi, le ih nyha ko fittong ih yeri gimashihra agh. ¹⁶Nina agh Ayuba logshina kuni waɓ gima nangna; ih ɓujri bishili teng nyha a yere le ya."

Chapter 36

¹Elihu woro wo nah, ²Ngin yahlo a rang ma kunbang fitong, le ngha ɗummi yong agiri ate miyang fitong ngha waɓɓa agbere le Kulli. ³Nga kun yerigiri aɗuna kukuwo; nga aghni njiteng mami ɓa gillang ni.⁴Ate ininina le, atenana lang ni ki ɗig yiriya; ɓeni gulo a yerigiri ngha ni weh. ⁵Shinna, Kulli ni gulo, ni paghe kwa ɓwa nyha; yangha ni gulo ni yirungtenna mayerigiri.⁶Ih nyha ih gilbin usulo le aɓayong mashihra keminiya pah njiteng ri a ɓeni ki gana agh. ⁷Ih nyha ih tol nji ri aɓayong maɓwa agh keminiya tig yang amuri ngungmurung ni amurung ha kikene, ayangha logshi yang kuli.⁸Ngha ayangha anguri kuro ni kpangha anguri gana, ⁹le ih ɗummi yang gipagna le yang, ni gimashihra le logshi muryang.¹⁰ɗeshiliya ih logshi kiri yang ri og agiwaɓna, ni alagha yang adag gimashihra le yang. ¹¹ɗigha a oghi ni gushi le, a kara le yang kwa ka ɗigha ni mosso, bogho le yang antiri ɓorro. ¹²ɗeshiliya, ɗigha, ni a ogha ngha, aka jurro njiri garabuwo; aka wuh tema niya yerigiri ya.¹³A ɓeni ni yeri Kulli ya agh yahlulla ni atigha ayahli yang; A nyha aɓuwa'agh te aghna agh ngha Kulli kuri yang ngha. ¹⁴A wuh abasa adena; Usulo le yang ki malla antira aɓa pagnja matenna.¹⁵Kulli ashi aɓeni gikonina ari agikonina le yang; ih logshi kiri yang ari gana le yang. ¹⁶Ininina, tola ih ka pushi yong agana keni abin magula ni nyha ni konno agh ni bah ihka tig deshile lo ni agilih na ka ɗungshi mi amurun ngha.¹⁷Keminiya ih ɗungshi na kashinjuoh amura aɓa temashihra; Kashinjuoh ni njiteng bolla lo. ¹⁸Ke ihɓi aɗag yahlulla lo ih tig yo jolbang, ko nwasa magula ihɓi pillo giribang ngha.¹⁹Ke agikumna lo logle puso, ate na awa ɗigha ganshi ro agh, ke amasso yirungtenna lo logle aghno? ²⁰Ke I ogɓorro le duh agh, te pag gimashihra ri ariyong, ngha abolla aɓwa a bang ieyang. ²¹Ih ɗiglyem ate ke ihɓi mpilla gimashihra atema a pyeshi no ni gana atele a ɗigjak ni gimashihra agh.²²Shinna, agushi na Kulli aɗigmuribang le, ɓa-alliyigiri yang ninga ini? ²³ɓeni ni giwaɓna ri amuri njjnjere le? ɓeni pah ki nahyi, 'apagna njiteng ni ya agh?' ²⁴ɗengshe a ɓongshi agipagna le, mama aɓayong tuh agh.²⁵Aɓayong kwa shinna agipagna ye, keminiya a shinna agipagne aduna kukuwo ni ngowo. ²⁶Shinna, Kulli ya magula ni, keminiya shi nyha ni yeri yarata agh' gowo le bogho le ya na gan banghi ya.²⁷Ate ih ɗakli muru ni ki ɗa'agh ngha ih sushiyo ninga murukuli ari logha, ²⁸Mama nlagiri soɓɓa njahli ni ɗa'agh, dudung amuri aɓa-pinna. ²⁹Ininina, yang gan yeri meshiye le nlagiri ni sakgha le muru a bin ɗigna le?³⁰Shinna, meshiyi poshibang le kangna ni vuliyi milli sallang. ³¹Ri njinjere ni ih kashini anjuoh ri aɓayong ni pah gilihna le ni gowo.³²Ih ɗungshi abih ni poshibang keɗebang ih laghi ihɓi wol Yonglo le. ³³Sakgha le ki lagha a guh, ke ninnale andah ka oghi ih zu.

Chapter 37

¹A pagha agh, yahlang koshiyina ri ga; shishina bin ɗigna le. ²Ogho, oh, og jollo le gih, jollo ni ki puro a kuni ya. ³Pushi a binjeh le ɓakuli, le ih pushi poshibang kena a malla le ngunjah.⁴Jollo le gih ki pir tye; gih le gi murung le ni ih sagni; ih nyha ih bol poshibang ngha a ogna gih ya. ⁵Kulli sagna ni gih gi magtaɓi; yangha ih pagha agi magulani ni shi logle shi yeri ya agh. ⁶Ate yangha nah yi mansuri, 'Kpah a ngunjah; le a ri murukuli nyah, 'Tengshiro.'⁷Yangha ih teshi bih ɓwa ni kwa agh a ri pag tumo, nina agh ih aɓayong aɓeni gil agh ka shina agipagna magula le. ⁸Le anyamshihra wora vulo le ɗigha a gunang leyang. ⁹Gungmuru logho a bin ɗigna le a nji gangrah le tahɓi pura ri gung ni meshiya nji eɓɓe ya.¹⁰Nji ri usulo le Kulli ni murunjitahli ki kumni ri; nongho le muru ki gbangla ninga ndolong. ¹¹A pagha agh, ih dungri nlagiri ni tirma; ih meshiyi poshibang le a nji bin anlagiri.¹²Ih piliyi anlagiri kangna a nji ri billa le, nina agh ate a pag ga kwa ih lagni yang a muri nguɓnjahli ya. ¹³Tigha aga kwa ni ya a pagha; bin ɓaɓa ih pagha ate gilbang, bin ɓaɓa ate njahli le, le bin ɓaɓa agh ninga agipagna le ogrung njiteng le.¹⁴Ntenshi kiri yong ri ga, Ayuba; tangha njeh le a ɗengse a muri agi magtahɓi le Kulli. ¹⁵A yerina pagha ni Kulli tigni anlagiri ni tig poshibang kura ri tuhbang a yeh yang ngha?¹⁶A yerina nongho le anlagiri, agipagna magtahɓi le Kulli, ɓeni ngha yarata kwa a yerigiri ya? ¹⁷A yerina ni yellang ni adagrah ma saɓna lo pihn ngha njahli wa uwo ate gung ki pura nji gangrah?¹⁸A logle a nongshi ɓakuli ninga mama ih pag ga- ɓakuli, mama tenne le ninga ndolong ni a soɓ ɓa? ¹⁹Aliyi sung ga sa waɓih ya, ate ni sa yeri tangshi asagshirung lesung ngha ate pinna le yahli sung. ²⁰Ih a waɓih ih shi sung ngha sa alla sa waɓtenana ri? Ih ɓwa ki alla ih ɓi a melli?²¹Niɓeniya, aɓayong ni logle shin kara ngha ih tah a kuli ni nzumo ni gung ɗuhri le anlagiri gangna agh. ²²A nji eɓɓe ni zinariya gi ɓor shina pur nghang- Kulli murung gi ɓangha.²³A temuri Magula kwa agh, ni shi logle shi kumi ya! Yangha ni gih gusso a gulo, ih nyha ih par ɗum njiteng ni ɗungso gerenteng le ya. ²⁴Ngha nina agh, aɓayong ki ɓanghi. Ih nyha ih teshikiri ri aɓeni ki shina a yangha ni yeriteng a ɗengse leyang ngha."

Chapter 38

¹Le Yahweh gor Ayuba a ntiri ngih gungmuru ma funna le nah, ²"Yang ga ɓeni ki zuni pinna ate gil ri a nji ri atenana ni yerigiri nyha nghang ngha? ³Niɓeniya kur ɓunno ninga ɓabura ate nga ihlo a'ihlibang, le ɗigna aka pil nghang.⁴Nji yebbang ni a woni nghang ngha nongshini atina ngunjah? Waɓ ɓang, ngha a wo ngha ni yerigiri. ⁵Yang ɗum apyeshe le? Waɓ ɓang , ngha a yerine ya. Yang nong sahna ma pyeshe a muri?⁶A muri mang a nongshini tinne? Yang nongshi agbingrah le ⁷ngha amuna shienri lelberi kpaɓa tuhngyah le amuna Kulli kwa magjollo ate binmurubang?⁸Yang girkun sallang magula ni kunkangna ngha wamma, ninga puro a yong ngha- ⁹ngha ngilli anlagiri vuliyo le, ni ngih pinna ma tenna ni ih mahri ya?¹⁰Ih kunbang nghe ni tigni njang lang ate sallang, le ngha ntigni angung gangrah ni akunkangna, ¹¹le ngha nah yi, 'A logle a zu ha ba, keminiya ɗuro nyha; ba ni nga tig njang ri gulo le velliyemuru.'¹²A wara a pah gipagna bin beri, ko tig durbang ɓi yeri bang le, ¹³nina agh ih ate ika bol malla le ngunjah ni jigri ate pushi aɓa gimashihra a yeh?¹⁴Ngunjah ariyi na a puro ninga soɓɓong ni a para ni gi tigbung ngha;Aga kwa a muri ya ka pur kunwar ninga minkanda gikurra ni akar agh. ¹⁵A bin aɓayong mashihra agh a tolla poshibang; dumbung logshina leyang ngha a ɓunne.¹⁶A kena pa bin murusagna le sallang magula? A gingna pa a binjeh le bin ma limna? ¹⁷A ɗumnoh kunjere le nluo pa? A shinna kunjere le minlim le nluo? ¹⁸A yerina ngunjah a nonno le? Waɓ ɓang ngha a yeri ne kwa agh.¹⁹Yebbang ni ki pag njinjere bin usulo le poshibang- ninga ate pinna agh, yebbang ni ki pag bang le? ²⁰A logle a billi poshibang ni pinna a keni bin tumo leyang? A logle a al yi yang njinjere alah yang ate muyang? ²¹Piliyi yahlung nyha a yerine, ate a ɓillo a kunbang nghe; bangha le akara gogna!²²A ingnina a kangna tigha agiri ate mansuri, ko a shina akangna tig muru njitahli, ²³aga agh ntig yang ate akunbang le gigangshina, ate akara le luwa? ²⁴Mang ki pag njerkusung le ba a kuriyi poshibang ngha a gaɓ yang ngha agh ko a ba a meshiyi gung ni pura manjeh a muri ngunjah agh?²⁵Yang gil anjere ate awamma le murukuli, ko yang gil njerkusung ate sahgha le muru, ²⁶te tighi ih nyah a muri njahli ba ɓwa nyha nghang ngha, ni a muri ɓalusung, a ba ɓwa mwoh nyha nghang ngha, ²⁷ate ɗingshi ba a ɗagha le ɓihyina agh, le ate tig njeh egh ih ɓi pushi lusung?²⁸Ih murukuli ngha ni tehrung ko yang pag teh soɓo le tirma? ²⁹A ntiri ɓa yeh ni murunjitahli ki pur nghang? Yang ɓil tahɓi ma poshina ni puro a kuli ya? ³⁰Amuru songri ri yang le pil ninga tahli; muri limma ɗigna gbangla.³¹A logle a kur nyeh ni bol amuna shienri binmona a kpaɓa le amuna shienri? ³²A logle a billi kpaɓa le amuna shienri a puro a kunbang ni pag ga? A logle a lel akpaɓa le amuna shienri magula ni ama kyenina? ³³A yerina aga ki gingni ɓakuli ya? A logle a tig gibilli ɓakuli a muri ngunjah?³⁴A logle a logshi gih yo ih kene a nlagiri, nina agh ate gogho le murukuli ka soɓa a muro? ³⁵A logle a tutti kuro le poshibang ih a puro, ih le a nah wo, 'Shi sung ngha ba'?³⁶Yang tig yeriteng a yeh anlagiri ko pah yerigiri bin ɗaghamuru? ³⁷Yang logle bang anlagiri a ri yere? Yang logle nyahshi muru ni nguɓu le ɓakuli ya ³⁸ngha kikiri logho dudug le anlagiri kpangha binmona?³⁹A logle a al yi ngih yim gilih ko ɗingshi yolle le amuna yim ⁴⁰ngha a yang ngha a vulo a gunang ni bin ɗigna leyang a nong ga a bol agh?⁴¹Yang ki pih agahlah ga a bol agh ngha amuna yang ki ɓuah ni bin Kulli le ki gettiye ate gilih nyha a agh?

Chapter 39

¹A yerina a kunbang ma nyeni ambul lusung ni a nkonno agh ki ɓilli amuna yang? A logle a shina ngha njah ki ɓilli amuna yang? ²A logle a bang ngha anshienri ni a pagha ke a tolli muna agh? A yerina kunbang ni ngha a ɓilli ama kyenina leyang ngha?³A bamma njahli le a ɓil amuna yang, le a meshili konnomuna leyang. ⁴Amuna gulo ni masso a bang a beng; a woro le ni a nyera bin yang ngha.⁵Yang pushi mbulnjeng lusung nieh? Yang pangshi kuro le ma yeri mere, ⁶mama leh ngha ngilla a Arabah, leh a njeh muahɗolong ngha?⁷Ollo a keshi ajollo ni a lahmagula agh; ih nyha ih og jollo le ɓeni ki kog yang ngha. ⁸Ih gangla a muri ankonno bin gilih le; be ya ih al lusung ma langsamuru ate lih.⁹Ih bang ko ɓor yi ndah lusung ate pagho tumo? Ih ka agni ɗigha a luwo lo? ¹⁰A logle a pag tumo ni anguri a bolli ndah lusung a tereh? Ih sahniyi ɓa njonglong ninga mama ih piri tyo agh?¹¹Aka agni mo ate yang ngha ni masso magula? Aka ɗaghi tumo lo ih ɓi pagha? ¹²Awo lella ri ih ɓi zuni wo njigiri lo lah, ih kpaɓo njigiri ate bin tangsa wolgiri?¹³Akpatiri ndau ki wollo ni gusso, keminiya a nyha ni agnjiung le amuna yang ngha? ¹⁴Ate yang ngha ih ɗag nkih le a njahli, ni ɗag yang a dandi ri yang a kikiri; ¹⁵jangshina ih kusung logle par yang ko nyamlusung logle pariyi yang.¹⁶Yang ngha pag gi guguru ni ama kyenina le ninga a mami ni ya agh; ih nyha ih ɓang ngoɓong ih gana le ka wora gung ngha, ¹⁷ate Kulli gittine yeriteng le ni pih yerigiri fittong ngha. ¹⁸Ngha ih ɓang ngihmere ya , ih ollo ma kyeshi bang a ri piri ni ɓa kog yi.¹⁹A pahne piri masso le? a yerina melli ni nongho le nyongmelli? ²⁰A tigne pah ih tah ninga mankwarun? Ɓuah le ma murung ngha gi ngoɓong ni.²¹Sahn kushi njahli a gulo ni binmurubang ri masso le; ɓang mere ika a lungri ni giburra. ²²Jol ngoɓong le ni wolngiri ya; ih nyha ih pil nzumi ya ri garabwoh agh. ²³Ɓama ki meshiya girikahri, kpaɓni tuhbang le kunwoh.²⁴Ih gir njeh ni yehlulla ni funno; a ri ɓuah le njemnjuh, ni logle tang ngha binmona agh. ²⁵Kunbang ni kwa njemnjuh vuah ni ya, nah, 'Aha!' Ih og ɗum luwa a duna kukwo- ngih sahgha jollo le amagula ɓaluwa ni jollo le aɓaluwa.²⁶Nji ri yeriteng lo ni ih kpitiri ki logni kuli, ih sahri akpatire ate nji gangrah?²⁷Ih a ri lagha lo ni ngbang ki logni le gil ndah le a bikuli? ²⁸Ih ɗigha a muri ankonno ma saɓna le ih gil leh a bidongkuli le ankonno, bin mama kangni ya.²⁹Logha be ya ih alliyi ga ih bol agh; njih ki shin yang a duna kukwo. ³⁰A ma kyena le osso ki nuh nkilla; ba anluo ɓayong pag nghang ngha, be ni woni nghang."

Chapter 40

¹Yahweh tangha a waɓtenana ri Ayuba; nah, ²"Ih ɓwa ni kwa tollo ka sagshirung ngha alla ka gil Magula kwa? Ɓeni ki sagshiri ni Kulli ya, ih ɓi pilla."³Le Ayuba pil yi Yahweh le nah, ⁴"Shina, mini guɓung ngha; ni yellang ni nga pil wo? Ngumna kunang ni beng. ⁵Nwaɓtenana mbende mwoh, le ni ngi pil agh; a pagha agh, mbende ɓahri, keminiya ni ngi ɓuhri wora duna agh."⁶Le Yahweh pil yi Ayuba a ntiri ngih gung funno le nah, ⁷"Niɓeniya kur ɓuno ninga ɓabura, ate nga ihlo a'ihlibang, le ɗigna aka pil nghang ni.⁸A logle a nah ih ni pag ga yarata agh? Aka nah ni mpag ga yarata le aka ɗumo ih a wo ni yarata? ⁹A wo ngha ni dumbung ninga Kulli, le a logle a sagha ni gihyo ninga mami?¹⁰Niɓeniya mel yi kanangiro gusso ni bolmurung; gil ro a gusso ni ma murung. ¹¹Ɗum yehlulla lo ih kangno; shin ɓeni kwa ni gushimurung ngha le a suhli njahli.¹²Shin ɓeni kwa ni gushimurung ngha le a suhli njahli; pariyi aɓayong mashihra a ba tang nghang ngha. ¹³Lingshi yang a njahli binmona, vuliyi kundum yang a bin songro. ¹⁴Le ih be ni nga yere a muro ih bwoh malih logle asso.¹⁵Shina niɓeni, njura, mama ngila ngha ngil lo agh- ih lih lusung ninga demndah. ¹⁶Shina niɓeni, masso le ngha a ɓunni, le gulo le ngha ri yeh.¹⁷Gilla ngile ninga seda; a nyanbeli kpaɓna ri binmona. ¹⁸Amuh le ngha ninga gitulla ni tagulla; akushi ngha ninga agara ndolong.¹⁹Ini pag murung le aga Kulli gil agh. Kulli ni mwoh, ɓeni gili ya, logle gankuni. ²⁰Ate adingli ngha ki pih gilih, anyamlusung ma ɓabang ngha ki dalla kahri. ²¹Ih nongha tinna ngung magula a bin ɗigna a yeh akagli, a yeh ami muna ngung.²²Angung magula ye vuliyi ni minlim leyang; angung willo ngha kwa kangni. ²³Shina, ɓanghamuru wamma dingli le, ih nyha ih koshihya; yangha ni tengkurung, ko ke Urdu ɗungso bolli a kuni. ²⁴Ɓwa ngha nghang logle bolli ni ngallung, ko shuwe a lulli osso ni gi tamgiri?

Chapter 41

¹Ah kangni Levia ni gih bol ngjile? nyahle a nohni ni nkohmoh le ? ²Ah tig guhri a luhli, Nyahle a ɓuh nili kahla kushi ni gahlum? ³I jilino duk-duk buhnole? I wahteng mah ohlolo rowle?⁴I juhni ohrun buhno, ate a tolli i dig denla buhno kunbang mahlale yah? ⁵Ah dalni nih nigah mami muhyahle? Ah kuhri ate a muhna angahlan denlaloh? ⁶Kpabhale a ɓah bol ngji sohne nda boh? Ah gah bi tihrin a magihri?⁷Ah dunshi gulɓuh muhnile nyahle kun muhni bol nglile ni kuwoh? ⁸Tighɓuhwoh a muhri nde muwoh, ahya denshini luhwa ni na wahye pagha. ⁹Shina, kumole puhbohle ɓuwahha dinna yihrini; bung yah a tuhla nje ka nauha nje ni yehriha?¹⁰Nyah ka wahni pag kunyion tangha Muhra Leviathan yanghawoh, Le, ihni tangha kudumang? ¹¹Yang acduna pen gihri mama nɓi weha ga kuwa a bijehle bahKulliha mameng ni. ¹²Nihgi pollha ga, kun Leviathan kushiha, Nyahle muhri rih tengnale Nyahle muhri gihla ngihri.¹³Yang ka pushi larson ma guhlale? Yang ka wahivisuwa giri kyahri gihri? ¹⁴Yang ka lowshi kunkanna kundunule mama mihli sohrina a ɓih ma pah gouho bong? ¹⁵Ah bag nji juhni ni a nguhri danshirun, Ah kuhrihi ba muwoha ni gah ɓahdi asohriya a rujan.¹⁶Bahni muwoha ngha kahra maɓih mama guhniki inna tihri yangha. ¹⁷Ah sohrina riyan; ah kpahna ba muwoha, mama gulmiya ka gahyangha. ¹⁸Tehsehle ngha pushi nlehle a luhli; Bah nji ngha ni ga ɓah nji poshibangle tuhle bang,¹⁹Gihleha ki puhra a kuhni, lihle gihle ngha wolli ka meshibang. ²⁰Nlehle ngha wohro puhra a luhli niga muhruni ki ɓahyi a kohri gihleha mama pihha. ²¹Usulole ngha niga nkahlan gihle ni ki lowehi nlehleha; Gihle wohro puhra a kuhni.²²Mehli tengna, ah ɓah gan tah ngwangha duhmi. ²³Kahriya nyan ngihri nkɓinina ba muwoha; ah yengna gihri, Na wahni pushiyanha. ²⁴Kunyieh tengne nigah tahli inini nah, tengnig a tahli gougihri makehna.²⁵Ngha losinni muhri Kuliya, ah Kulli ngunni a gihliya ɓang ngoubong ate sahle a yehni njunyang. Kohnele gahrabouho, Nyah ki pagyi guluwah ²⁶ke kuworha, a muhni, nyahle gihpurah mapihyan-pihyan.- ²⁷Densini iron ni gimanannah, nah bronze ni gah a gun ma dunna.²⁸Muhni yah ki tighi i ɓangha, bihniha tahli ni ga ntangso ni duhno abihni, ²⁹Gahra ɓangalah bihniah ni gah duhnoni bini ohlari kuworh ngha ogkahre ya. ³⁰Gasuhla bihjeha kohli nari ni ga kun kuwori; Nong nguh yiebjehle niga gituhyi giri wohro tuhyi nje.³¹Yangha tung luma muhru ni gah muhru ki ɓahha a kohri, Yangha tig sahlan ki yehni ga nkohri murunga. ³²Yangha tig poshibang njumi ngha worha ɓuhwah ka tol nigah njimurungma galyiri.³³Ah ngunja bungyah pehrininiha, ɓehni ka digha ni ɓang njoubongha. ³⁴Sinna gukuwah nugagi gushi murunya ini pag murung muhmale a ɓah ɓonghiri.

Chapter 42

¹Le Ayuba pil yi Yahweh le nah, ²"Yerina ni a logle a pag ga kwa agh, ih tekushi lo nyha ka tangha njeh ya. ³Yang ga ɓeni nyha ni yeri gi songrina ɗengse?' A njiteng, nwara nwaɓa aga ni nyeri ya agh, agi ma dungrina ih ɓi nyere, mama ni nyeri guɓung muri ya.⁴A nah na nghang, 'Teshikiro, niɓeni, le nga waɓteng; nga ihlo agiri, le aka waɓang ni.' ⁵Nwara n'ogho a muro a nji ri ogho le kirang, kemini niɓeniya njiang shinno. ⁶Nina agh nkeshina murang; mponna tuɓu a kikiri ni ɓatuɓu."⁷Gire pagha ih ni nzumo waɓni atenana ni bin Ayuba agh, Yahweh nah yi Elifaz ɓa Teman, "Yehlulla lang logna a muro ni muri aɓoh ɓahri, ate ni a waɓtenana murang ga yarata agh, ninga mama guro lang Ayuba woro pag ga. ⁸Niɓeni nina agh, tolla ademndah tonɓahri ni agamnjuh tonɓahri ate muro, wora bin guro lang Ayuba, le a pah ɗahra pingsa ate kanangiro.Guro lang Ayuba ka jimma te muro, le nga og jimma le, nina agh le ni ngi fungso muri yiri lo. Ni a waɓ ga ngha yarata a murang ngha, ninga mama guro lang Ayuba woro pag ga." ⁹Nina agh Elifaz ɓa Teman, Bildad ɓa Shuhi, ni Zofar ɓa Naaman woro ke pag ninga mama Yahweh woro lagni yang ngha, le Yahweh og jimma le Ayuba.¹⁰Ngha Ayuba jimni ate aɓih ya, Yahweh nyenni iritenna ni kumo le. Yahweh pahne mbende ɓahri ɓuhro gikunna le ni pa kikara agh. ¹¹Le amuna ngih Ayuba ni amingali, ni aɓeni kwa yeri kikara agh zu a bini ni lih gilih nini a leh. A ɗumi shin gi-enna ni pashi yahli a muri agi gangshina ni Yahweh zuni a muri ya, le ɓeni kwa agh ntir yang ngha pih kanda azurfa ni muna nyeh ma zinariya.¹²Yahweh moshi meshile mal usulo le Ayuba uwor makunduna; yangha ni anjuh worotongno lum lumpur ihne, aloggha worotongno lum topurmwoh, andah ɗigɗiya worotongno lum, ni ambuljeng ma ngalang worotongno lum. ¹³Ɗeshiliya kumna amuna buna tonɓahri ni amuna ngalang tahro. ¹⁴Gor lulli muni ma ngalang ma kunduna Jemimah, ma ɓahri Keziyah, ni ma tahro Keren- Hapuk.¹⁵A njeh egh kwa agh amenah nyha a kumo ɓora ansahra ninga amuna ngalang le Ayuba agh. Tehyang pah yang giberre kpaɓni aminbura yang. ¹⁶A nzum ga agh Ayuba ɗigna abogho 140; shinna amuna buna le ni amuna buna le amuni, ha kena njah ma ihne. ¹⁷Le Ayuba wuh, a yahgha ni ɗungshini akara.

Psalms

Chapter 1

¹Mosoni niɓeni nya ki agtele ɓayong mashira agh, ko ki kpanjere ni bapag gimashira agh, ko diya ba abajolbang damangha. ²Keminiya binmurubang le agh ngha a gigilla le Yahweh, muri gigilla eh ni ih denshe duh ni kira.³Ih dig ningha ngung ni apana jun bangha muru agh. Ngha ki tolo ni kunbang leya. Anbuye nya ki hammiya; ga te kwa ih pag agh gire ka buro (ka moro)⁴Aɓayong mashira nya nina agh keminiya a yangha ningha nkwah giri ni guh kipono kiworiya. ⁵Ninah agh aɓayong mashira ni ki tanghi njo agh ko aba pag gimashira a bin kpaba le aɓayong mabwagh agh.⁶Ate Yahweh agna njinjere le aɓayong mabwugh. Keminiya njinjere le aɓayong mashira ki juro.

Chapter 2

¹Ate mang ka anje ki toliyi muyang, ate mang ka aɓayong ki kuriyi teng niyeh? ²A murung ni a ngungnjah agh kpaba tangha kushi mona ni abadiya muribang kpakuyang ri shibi muri Yahweh ni shibi muri Almasihu aworo nah, ³"Deshi tuyi ga akurisungha shi sob nyeh leyang ko"⁴Beni diya aKulliya ka jen shinyang murung Kulli ka jol yang. ⁵Le ih ka wabi yang a yalunlula le ih ka kariyiyang ni naniyang ni funo.⁶Kana ngirang agh wara ntesh murung lang a muri Zion nkono magerenteng lang. ⁷Ngha ham gigilla le Yahweh. Nah nghang "Awoni munang! Ah kara niya ndigna tero.⁸Jimang ngha le ngha puwo aje dudduh ni abin mala le ngunjah ih dig mamoh. ⁹Aka wolyang ni gara gitulla; Ningha duh sobong aka wanghi yang kikasag.¹⁰Nina agh niɓeniya nyong ni amurung agh nyeriteng nariya nyong ni abawan njo ni ngungnjaniya. ¹¹Ngushi Yahweh ni ngobong le npag mumurbang ni koshiyo.¹²N'ag munanyanina agh le yeh ki gani ki yong le ngha wu njere ni yelula le pi ni agh akunbang fitong. Moso ni na aɓeni al vulo a bini agh.

Chapter 3

¹Yahweh, Niyellang ni gowo le aɓa shiɓɓang! Dudung logna rang. ²Dudung waɓna amurang, "Assa nyha ate muri abin Kulli ya." Selah³Keminiya weh ya, Yahweh, awani tongho ni kangni meng ngha, gulo lang, ni ɓeni logshi murang bikuli. ⁴Yanghang ih logshi gih yang abin Yahweh, le pilngha anjiri nkonno ma gerenteng. Selah⁵Miyang nongha njahli ngi nongtuhli; ate Yahweh nga ki ngba rang. ⁶Nya ngi ɓang ngoɓong gowo le aɓayong ni tig muryang rang a nji bah kwa agh.⁷Hala njahli, Yahweh! assang, Kulli lang! Ate aka nyima aɓ shiɓɓang kwa akun yang; aka ɓuniyi amilla aɓayong mashihra. ⁸Asshibang ki pura bing Yahweh. ɗeh a mosso lo ihɓi ɗigha amura aɓayong. Selah

Chapter 4

¹Ag nghang ngha ngoro agh, Kullini ma gerenteng lang; abuwa land agh, peng bang ngha agbenghang agh. Shin gienna lang le a og jimma lang.²Yong gaɓayong, ih woro ka yebang nghang pilla gullo lang a giyiriɓiyi na agh? Ih ka ka yebang ngha gimanangna ka ɓoyi yong agh le ngha pilli ni ayiri agh? ³Keminiya ih yeri na ih Yahweh tarina aɓeni ki ɓonghi Kulli agh tigha muri Yahweh ka og nghang ngha ngori ya.⁴Koshiyo a ngoɓong, keminiya ke pag gimashihra! Bolli a yahlo a muri alla lo abolguh. Selah ⁵pah gipahna ma gerenteng ni tig yahlo ri Yahweh.⁶Dudung nah, "yang ka ɗummi sung gah kwa'agh?" Yahweh, logshi poshibang ma kundumo ari sung. ⁷A pahne kunhalang binmubang wora mama anshille ngha njigiri ni mbah mapiyo le yang pagha. ⁸A olollo ni nga nongni njahli nga wuh, ate muro kunkolong, Yahweh, peg assa ni ɗig pyem.

Chapter 5

¹Teshi kiro rang Yahweh, Denshi n bwa'agh lang. ²Og gih gobang lang murung lang ni Kulli lang, Ate jimma lang ki ka abino. ³Yahweh, niɓeni og buwa lang, niberi le ngha juni giganshina lang abino le ngha lel waɓa lo.⁴Jitengha awoni Kulli ni bang nya ki bogho ri mashira agh, Abayong mashiri ni log le zu abino agh. ⁵Ba gushi murung ni log le tangha dumo agh. A shibina abayong mabara. ⁶Aka gir jama aba pag yiri. Yahweh shibina aba bol nkila ni ba sorbang.⁷Keminiya ih meng ngha, atema gulo le ogrung matigyahlung, ningi zu a liyo agh; ni pahgulo ngha gungha njeh njiri binɓangkulli magerenteng. ⁸Oh Magula, billi meng a njteng lo atele aɓashiɓang; gil njere lo swap akundum mang.⁹Ate jiteng nya akunyangha, Bayaliyang agh bara bayong ni. Nkulli meyang agh nkiliya mama nongha riya ni. A jolbang ni leshiyang. ¹⁰Ih bi njo lo ih kuryang, Kulli ga ih bi gipagna le yang ih dig kpa layang. Pushiyang a njibang ate gogho gimashira le yang. Ate a shibina muro¹¹Keminiya de aɓeni kwa al vula ro agh a pag bimurubang. De kunbang ni kwa agh aloshibang ni bimurubang ate a tangna muyang. De bang ih boyi yang ro, aɓeni agnji lulo agh. ¹²Ate aka moshi abagimabwagh Yahweh; Aka kangniyang ni boro ningha tongho.

Chapter 6

¹Yahweh, ke a fungna a yahlula lo agh ke te wolang ate lulo le yahlo agh. ²Shin gienna lang, Yahweh ate nyani; masso agh; pag nghang nɗig kukoturo, ate amuh ngira ngha ki kushiyo.³Ɗengshi gha giri gagshira Yahlang. Keminiya weh, Yahweh-gah ka woro ka malla nya le? ⁴Nyere, Yahwehǃ asang. Asang ate ogrung manjiteng loǃ ⁵Ate a logha ɗengshe te muro nya. A njimanjeh gha yang ka pagho makampa?⁶Yerang malla nigha nɓwa dudung ih lih kala lang ni njimeung; ih liɓ ngungmurung lang ni njimerung. ⁷Shinbang le anjang asa abih ɓwa; na shinbang kenne ninga mama pagha ate aɓeng manjuoh ni kwa agh⁸Nwaro ih ɗangha, nyangha kwa aɓa paggiri mashihra; ate Yahweh ogna ɓwa lang. ⁹Yahweh ogna njibang lang ate a asang; Yahweh agna njibang lang. ¹⁰A ɓeng ɓanjuoh kwa ka og yeribina le giri ka gangshiyang dudung. Aka pih ni njung yang le min bang fitong, le apayang yeribang.

Chapter 7

¹Yahweh Kulli lang, nvulla a bino! Assang ri aɓeni kwa ki pirrang nga, le assang. ²Nyha nina agh le, aka sahnih nghang a ntiring ninga yim, tuh nghang lushilushi le ɓwa nyha sa ka gan zuni meng a aɓɓa agh.³Yahweh Kulli lang , ngha nworo mpagna ga agh, le ɗum njiteng nyha a beng ngha- ⁴ngha nwara mpaghi ɓeni ngha a ɗigna ololo ni meng gimashihra agh, ko tighi ɓa shiɓi murang pinye tekushi nyha nghang ngha-⁵le ih ɓi ɓa shiɓi murang al usulo lang ni kum mang; leih ɓi par usulo lang a njahli ni nongshi gusso lang a tuɓu. Selah⁶Logho, Yahweh, a yehlulla lo; logho tangha a ri funno le aɓa shiɓi murang; logho ate murang le a ɗum njiteng gigilla lo ni a woro a lagni ate muyang ngha. ⁷Aɓayong kpaɓna kwa kangno; tol bin tangha lo ɗeshili a muyang.⁸Yahweh, tuhyi anjeh njoh; ɗum njiteng lang, Yahweh, ate mini ma gerenteng le tengshihra nyha rang ngha. Magula Kwa. ⁹Ih ɓi gipagna mashihra le ɓayong mashihra ih zu a malla le, keminya tigha aɓayong ma gerenteng, Kulli ma njiteng, a weh ɓeni ki shin yahlung ni ɗengse ya.¹⁰Ntongho lang ngha pura bin Kulli, ɓeni mwoh ki ashi ɓeni ni njiteng a yahli ya. ¹¹Kulli ya ɓa tuhnjoh njiteng ni, kyari kwa agh Kulli ngha ki fungshi aɓa gimashihra.¹²Ngha ɓwa ni pontuɓu a agh, Kulli ka koglikun garabwoh le ni gil ntah le ate luwa. ¹³Gilla ri ih pagtumo ni giburra ma tunnang a muri; gilla kun munni le pag nlelleh.¹⁴Ɗengshi ni ɓeni ɗungshina ni gimashihra agh, ɓeni tolla njere juhri giri, ɓeni ki ɓil yiri mashihra agh. ¹⁵Tumna tuhli ni waghih le kpah a yeh tuhli ni tum ma. ¹⁶Njere juhri le nyenna a muri, ate mohno le nyenna a muri kanangiri.¹⁷Nga pag makampa bin Yahweh ate njiteng le; Nga tuhngyah ɓongshi lulli Yahweh Magula Kwa.

Chapter 8

¹Yahweh MurungKulli lesung, gullo le lullo a ngunjah kwa ngha ni yellang, a weh ɓeni a ɗum gusso lo a kuli bikuli ya. ²A kun amuna ni aminbangna ni a tigni ɓongso ate muri aɓa shiɓi muro, Nina agh ate aka gumkun ɓa shiɓi murung ni ɓa nwahtangma.³Ngha nlogshi njiang a ɓakuli lo agh, tumo le amuna bwoh, shienri ni amuna shienri, mama a tigha a bang leyang ngha. ⁴Ɓoro le ɓayong ma shimshin ih mang ke ɗengshi ni yang, ko ɓwa ke a teshi kiro ri yang? ⁵Ngho kwa agh a gillla yang a binjeh le amalaika le a tigne yang gullo ni gusso.⁶A tingne hi nongmurung a muri atumo abwoh; a tigna ga kwa agh a kushi: ⁷anjuh kwa ni andah, ni anyamshira ni a ɓalusung ngha, ⁸aminyah ni a ɓakuli ya, ni anjih ma sallang, ga kwa ki lammuru a sallang ngha.⁹Yahweh MurungKulli lesung, gusso le lullo ni yellang a ngunjah kwa!

Chapter 9

¹Nga paghi Yahweh makampa ni yahlang kwa: nga waɓteng muri agipagna magula lo kwa. ²Nga pag binmurubang le bang ka ɓor nghang ro; nga tuhngyah ɓongso ri lullo, Magula Kwa!³Ngha aɓa Shiɓi pilli ya, a engkushi yang le a juhro a dumo. ⁴Ate a tangna ate njiteng lang; a ɗigna muri ngungmurung murung lo, ɓa tuhnjoh ma njiteng.⁵A sagne anjeh; a juhri ɓayong mashihra; a ɓishilina lulli yang ha ke kene. ⁶Ɓa shiɓi murung wangha ɓurruru ngha a agni lah magula leyang ngha. Ɗengse ate muyang kwa juhrina.⁷Keminiya Yahweh ɗigna ha ke kene; tigna nongmurung le ate njiteng. ⁸Ih waɓih ngunjah njoh ni njiteng yarata, le ih ka pah tuhnjoh ate anjeh ni njiteng yarata.⁹Ɗeshiliya Yahweh ni ka pag vulo aɓeni a pariyi ya, bin vulo a kunbang ma gigangshina. ¹⁰Aɓeni yeri lullo agh pahna njiteng ro, ate weh, Yahweh, ni a ɗagha aɓeni pah njiteng ro.¹¹Tuhngyah ɓongso bin Yahweh, ɓeni ki nongmurung a Sihiyona agh; waɓih anjeh agipagna le. ¹²Ate Kulli ɓeni ki nwahtangma soɓ nkilla njeh ya ɗengshina; ni jangshi ni ɓuah le aɓeni a pahriyi ya.¹³Shin gi-enna lang, Yahweh; shin ganna lang bin aɓeni shiɓang ngha, a weh ɓeni ka gan ag nghang a kunjere le nluo. ¹⁴Oh, ate nga waɓ ɓongso lo kwa. A kunjere le muna ngalang le Sihiyona, nga pag binmurubang a ashibang lo!¹⁵Anjeh ɓulla a tulli ni a woro a tum ma; akushi yang kpangna a nguri ni songriya. ¹⁶Yahweh kanangiri ya tigna a yeri; pahna tuhnjoh; a tamna ɓa gimashihra ari agipagna le. Selah¹⁷Aɓayong mashihra pilla nzum yang le a tuttina yang a nluo, anjehni kwa jangshi ni Kulli ya. ¹⁸Ate aɓeni ki alla kyari kwa agh ni a jangshi ni yang ngha, ko tigyahlung le aɓeni a pahriyi ya ka wora gung ngha.¹⁹Logho, Yahweh; ka ɗag ɓwa ih ɓi ganno agh; ih ɓi a waɓi anjeh njoh a kundumo. ²⁰Pah yang ngoɓong, Yahweh; ih ɓi anjeh yere ih a yang aɓayong mashimshin. Selah

Chapter 10

¹Pallang, Yahweh, a tangna kukwo? Pallang ke songri ro a kunbang ma gigangshina? ²A tele tolmurung leyang, aɓayong mashihra pirra aɓeni a pahriyi ya; keminiya kukushi ih ɓi aɓa gimashihra ih kpah a tahma ni a giliyi ya. ³Ate ɓayong mashihra wolla kikili ri gi alla le ma limna; moshina ɓa shiggiri le sangna Yahweh.⁴Aɓa gimashihra a gushimurung le kundumi ya ni al Kulli ya. Ɗengse le kwa agh ih Kulli nyha. ⁵Kumna bin vulo a kunbang ni kwa agh, keminiya gigilla njiteng lo ngha a bikuli ni mo; yangha ih jolla aɓa shiɓi muri.⁶Nah a yahli, "Ni ngi kpah agh; a yeh anjah kwa ni ngi lungri ni ɓa shiɓi murung ngha." ⁷Kuni ɗungshina ni ayommo ni yiri ni parbang; a tina leshi ya yiri ni gimashihra ni.⁸Nonghi a kahri minlah; a binma songrina ni ih wol nluo aɓeni nyha ni tengshihra a agh; nji ki shinbang te aɓeni nyha ni ɓa angna a agh. ⁹Vulo ih langshi kuni ninga yim ni a waragiri ya; nongho ni lelle ih bol ɓeni a par agh. Bol ɓeni a par agh ngha soɓni nguri le ya. ¹⁰Ih gogro ni wol ɓeni kpah a bih ya; a kpah anguri ma tenna le.¹¹Nah a yahli, "Kulli jangshina; vulla kundumi; ni ih gan shini ya." ¹²Logho, Yahweh! Logshi boh, Kulli! Ka jangshi aɓeni a par agh.¹³Mang pag yi ke ɓayong mashihra shiɓi Kulli le nah a yahli , "Ni a wo bollang te ga mpag ga"? ¹⁴A wara a yere, ate kunbang ni kwa agh a wo ngha a shin ɓeni ki tig gigangshina ni gi enna. Aɓayong ni nyha ni ɓa angna agh tig yahli yang ro; ashi aminbawori.¹⁵Ɓum bih ɓayong mashihra ni ɓa gimashihra. Tighi ih ɓi bang agipagna mashihra le, mama tollo ih ni a wo yeri ya agh. ¹⁶Yahweh ni murung ha ke kene; piriyi na anjeh a njahli le.¹⁷Yahweh, a ogna agi alla le aɓeni a par agh; a tengshina yahli yang, a teshina kiro ri jimma leyang. ¹⁸A wo tanghih aminbawori ni aɓeni a pariyi ya nina agh ate ɓwa nyha a ngunjah ka tig ngoɓong ɗeshiliya.

Chapter 100

¹Nmagjollo binmurubang bin Yahweh, ngunjah kwa. ²Ngushi Yahweh ni binmurubang; nzu a dumi ni ngyah binmurubang.³Nyere ih Yahweh ya Kulli ni; gilla sung, le shi sung ni amami. Shi sung ni aɓayong le ni anjuh le bin lelle le.⁴N'ingna akunjere le ni pag makampa le ɓaleh ni ɓongso. Mpag yi makampa ni moshi lulli. ⁵Ate Yahweh ɓonna; ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene le njiteng le ngha ntiri anjah kwa.

Chapter 101

¹Nga tuhngyah le ogrung njiteng ni ɗum yarata; a bino, Yahweh, nga tuhngyah ɓongso.²Nga tigmurang ri njinjere le bolmurung. Oh, ni yebbang ni aka zuni binang? Nga ginya a bolmurung le yahlung a ɓa lyang. ³Ni ngi tig pag ga ni ɓottiya agh a dumang ngha; nshiɓina gimashihra ma nangna; ni ih kpah ngha rang ngha.⁴Yahlung ni nyha ni njiteng ngha agh ka ɗag nghang; ni pah murung bin gimashihra agh. ⁵Nga girjah ɓeni kwa songro ki ɓihyi bih ɓa ɗigna agh. Ni ngi agni ɓeni ki pir njiung ni yahlung gusso murung ngha. ⁶Nga shinbang bin aɓa njiteng ni a njeh ya ih ɓi a ɗigha kahrang. Aɓeni ki ginya a njinjere bolmurung ngha ka pag nghang tumo.⁷Aɓa soriyi bang ni ki ɗigha a lyang ngha; ni a agha aɓa yiri a njiang ngha. ⁸Beri ni beri nga girjah aɓa gimashihra ni a njeh ya; nga pushi aɓeni kwa gipagna leyang mashihra ni ya a lah magula le Yahweh.

Chapter 102

¹Og jimma lang, Yahweh; og ɓua lang a bino. ²Ka songri kundumo a rang a kunbang le gigangshina agh. Teshi kiro rang. Ngha gor bang bino agh, pil nghang ni kahra.³Ate akara lang ngha ki ɗur ninga nlelleh, le amuh lang lih ninga gishe. ⁴Yahlang gogrina, le myang ninga lusung ni woro nyinli ya. Njangshi lih gilih ni kwa agh.⁵Ni tang immah lang teɓi, mpilla siyal. ⁶Myang ninga minyakunmuru le ɓalusung; mpilla ninga ihhim ni juhri ya.⁷N'nongna ni njiang ninga minya ni ni muri ya, ni murang a bidongkuli le kangna. ⁸Aɓa shiɓi murang sangnang a kara kwa; aɓeni ki jollang ngha pagna tumo ni lullang ri nyommoh.⁹Lihna tuhɓu ninga brodi le mkpaɓna gi nuh lang ni njimerung. ¹⁰A temuri funno yehlulla lo, a fah nang bikuli a wolla njahli.¹¹Akara lang ngha ninga minlim ni ki ɓishili ya, le nyinlina ninga lusung. ¹²Keminiya a weh, Yahweh, ɗigha ha ke kene, ni yerro ngha a temuri anjah kwa.¹³Aka logho le a shin gi-enna le Sihiyona. Niɓeniya kunbang ma shin gi-enna le ni; kunbang ni tig ga zuna. ¹⁴Ate aguro lo bolla atahli le ni shin gi-enna a temuri kikiri juhro le. ¹⁵Aɓayong ka gushi lullo, Yahweh, ni amurung le ngunjah kwa ka gushi gullo lo. ¹⁶Yahweh ye ka ɓag Sihiyona le ih ka pilla nyere a gusso le.¹⁷A kunbang ngho agh, ih ka ag jimma aɓeni nyha lah a agh; ni ih shiɓi jimma leyang ngha. ¹⁸Ga a nyongli ate anjah ni ki zu agh, ni ih aɓayong ni ni sang a gil a agh ka ɓongshi Yahweh.¹⁹Ate yangha a bikuli ma gerenteng shina nzali; le a ɓakuli ya Yahweh shinna ngunjah, ²⁰ate og immah le aɓeni a kur agh, ni mag yi aɓeni a tigha a girja yang a nluo agh bung.²¹Le abuna ka waɓ lulli Yahweh a Sihiyona ni ɓongso le a Urushelima ²²ngha aɓayong ni aɗighamuribang kpaɓa binmona ate gushi lulli Yahweh.²³Wara tol masso lang a ntiring le usulo lang. Wara ashi akara lang. ²⁴N'nah, "Kulli lang ka tollang a ntiring le usulo agh, A wo ngha ba a ntiri anjah kwa.²⁵A kunbang le akah a tigna ngunjah; aɓakuliya atumo le aboh ni. ²⁶Aka juhro, keminiya weh ya a wo ngha a uwo; a yangha kwa a yahgha ninga adagrah magula; ninga agi kura, aka pushi yang, le aka ɓor ro. ²⁷Keminiya a woni mwoh, le abogho lo nyha ni malla le ya.²⁸Amuna aguro lo agh ka ɗigha, le aminkah yang ka ɗogha a kundumo."

Chapter 103

¹Nga pah ɓongso bin Yahweh ni usulo lang kwa, ga kwa a rang ngha, nga pah ɓongso ri lulli ma gerenteng. ²Nga pih Yahweh ɓongso ni usulo lang kwa, le nga ɗengshini agipagna le maɓonna kwa.³Tolla agimashihra leyong kwa; pahne yong iritenna ri akonno. ⁴Ashina usulo leyong ri tuhli; tigna yong ni ogrung njiteng le ni agipagna shin gi-enna. ⁵Ɗingshina usulo leyong ni agi maɓonna nina agh ih amakyena leyong ka kum masso ninga ngbang.⁶Yahweh pagna ga yarata agh ni pagha agipagna ma njiteng a temuri aɓeni kwa a pariyi ya. ⁷Tigna Musa yeri anjinjere le, agipagna le bin aminkah Israila. ⁸Yahweh ngha ni shin gi-enna ni pah nieh; ih nyha ni kahra yehlulla agh le yang ngha ni agnjiung ma njiteng.⁹Ni ih fungso ha ke kene ya; ni ih pag yehlulla kna njimanjeh ya. ¹⁰Ni ih pag yi sung ninga mama pera ri agimashihra lesung ngha ko nwah sung ate ga gimashihra lesung al agh.¹¹Ate aɓakuli ngha bikuli a muri ngunjah, nin agh gullo ni ni ogrung njiteng ri aɓeni ki gushi ya. ¹²Ninga saɓah le tehbang ri makuli, ini nina saɓah le gimashihra lesung ni pushi ya ni bin sung. ¹³Ninga mama tehrung ki shinni gi-enna muri amunih ya, nina ni Yahweh shinni gi-enna a muri aɓeni ki gushi ya.¹⁴Ate yerina pagha ni a gilli sung ngha; yerina ih shi sung ni kikiri. ¹⁵A temuri ɓwa agh, akara le ngha ninga lusung; ih tah ninga posso giri ni a bang ngha. ¹⁶Gung ɓua billa muri, le a ɓorro, le ɓwa nyha logle waah ba gul nghang ngha.¹⁷Keminiya ogrung njiteng le Yahweh ya logha ri malla le nyha kena ri malla le nyha a muri aɓeni ki gushi ya. Gerenteng le kena bin aminkahyi. ¹⁸Bolla ogrung le ni ɗengshini bil alagbang le. ¹⁹Yahweh tigna ngungmurung murung le a kuli, le ɗighamuribang le nongmurung muri ɓeni kwa agh.²⁰Mpih Yahweh ɓongso, a yong amalaika le, a yong amagula aɓeni ni masso ni bil tenana le ya, ni og gih le tenana le ya. ²¹Mpih Yahweh ɓongso, a yong aɓa luwa le kwa, aguro le aɓeni ki pag ga yahli tol agh. ²²Mpih Yahweh ɓongso, a yong aga gil agh, a yeh aba kwa nongmurung nghang ngha. Nga paghi Yahweh makampa ni usulo lang kwa.

Chapter 104

¹Mpahne Yahweh ɓongso ni usulo lang kwa, Yahweh Kulli, a woni magula; a vulliyina ro ni gi maɓonna ni ma murung. ²A vulliyina ro ni poshibang ninga dagrah; a nongshina aɓakuli ninga kanda gwergiri a gungri. ³A nongshina binɗigna lo a muri anlagiri; a plla anlagiri anye gwoh piri lo; a ginya a muri akpatri gung.⁴Tigna agung aɓa kuntumo le, aleshi gishe ni aguro le. ⁵Nongshina tinna ngunjah, nina agh ni ih shishi ya ha ke kene malle nyha.⁶A vulliyina ngunjah ni muru ninga dagrah; muru vulliyina ankonno. ⁷A ri sagha lo agh amuru nyenni nzum yang; a ri saghamuru a kahri ginya.⁸Ankonno logho le aɓanjonglong suhlo a ba a tigha te muyang ngha. ⁹A tigna njang ate muyang le ih ni a ɗuri ya; ni a vulliyi ngunjah ɗeshiliya.¹⁰Tigna amuru ma saghanjahli ɓangha billa aɓa njonglong; amin ɓanghamuru bangha billa ntiri ankonno. ¹¹A pih agi usulo kwa muru, ambuljeng lusung ate njemuri leyang. ¹²A kun ɓanghamuru agh aminya gilla andah leyang; a tuhngyah a muri a bih angung.¹³Ih pih ankonno muru ni pura bin ɗigna le muru ɓakuli. ¹⁴Tigna alusung gulo a temuri andah ni agissoro ate ɓwa ih ɗiya, nina agh ɓwa ka pushi gilih a njahli. ¹⁵Gilla muru njingung ate bang ih ɓor yi ɓwa, murun ih tig kundumi ɓwa ih tuhbang, ni gilihna ate ih bol usulo le.¹⁶Angung ni Yahweh pushi ya kum murukuli dudug; Angung seda le Lebanon ni panniya. ¹⁷A muri ni aminya gilla andah leyang nghang. Aminya maguliyina ki gil lah yang a muri Sypress. ¹⁸Ambullusung ki ɗigha a muri ankonno; bikuli le ankonno agh bin vullo le anyamlusung makyena.¹⁹Tigna shienri ih ɓi ɗum akunbang; kara yerina kunbang ingna le. ²⁰A tigna pinna le duh ngha anyamlusung ni kwa a ɓangung puro.²¹Amuna yim aggishi ate nyamma leyang ni al gilihna leyang bin Kulli. ²²A nyere a ke nongha njeh a gunnang leyang, ngha kara ki tah agh.²³A minkunbang fittong ngha, aɓayong woro a pag tumo leyang ha ni kapolla. ²⁴Yahweh, shiyang ni ni shisa le atumo lo! Ni yeriteng ni a gilli yang kwa; ngunjah ɗungshina ni atumo lo.²⁵A bogho agh salang magula, limma ni dahra, kpaɓa agi usulo dudug, makyena ni magula kwa. ²⁶Agissasa muru ki ginya a muri, ni nyamshihra ngha a be, a kpaɓ dallah a salang magula.²⁷Aga kwa ni ya ki shino a tigyahlung ih a pah yang gilihna leyang a perre le kunbang. ²⁸Ngha a pah yang ngha le a kpaɓa; ngha a logshi boh agh, a ɗim na.²⁹Ngha a songri kundumo agh, a ganah; ngha a tol usulo leyang ngha, a wuh ni nyera a kikiri. ³⁰Ngha a tutti bongho lo agh, a gilla yang, le a ye tengshi nguɓnjahli.³¹Ih ɓi gusso le Yahweh ɗigha ha ke kene; ih Yahweh og ɓoro le ga gil agh. ³²Shina ngunjah, le ih jigrah; ih dogna ankonno, le a pushi nlelle.³³Nga tuhngyah bin Yahweh a usulo lang kwa; nga tuhngyah ɓongso bin Kulli lang a kunbang usulo lang kwa. ³⁴Ih ɓi ɗengse lang ih ɓor yi; nga pag binmurubang a ri Yahweh.³⁵Ih ɓi aɓa gimashihra ɓorrah ngunjah, le ɓayong mashihra ni wa ye uwo agh. Nga pih Yahweh ɓongso ni usulo lang kwa. Pih Yahweh ɓongso.

Chapter 105

¹Ngor lulli Yahweh, mpag yi makampa; ntigha ih ɓi a yeri agipagna le a ntiri aɓayong. ²Ntuhyi ngyah, ngyah ɓongso; nwaɓ tenana le agi pah ngoɓong le. ³Ngushi muyong ri lulli ma gerenteng; ih ɓi yahli aɓeni al Yahweh ya ih pag binmurubang.⁴N'al Yahweh ni masso le; n'al kundumi teɓi teɓi. ⁵Ɗengshini agi pah ngoɓong le ni woro pag ga, agi magtahɓi ni agigilla ni pura kuni ya, a yong aminkah Ibrahim guro le, ⁶a yong aɓayong le Yakubu, ma tolla le mwoh.⁷Ini pag Yahweh, Kulli lesung. Agigilla le ngha a muri ngunjah kwa. ⁸Tigna ogrung le a yahlung ha kek kene, tenana ni lagni a temuri anjah worotongno lum ma.⁹Ɗengshina ni ogrung le ni a kur ni Ibrahim agh le kaninyi giri le bin Ishaku. ¹⁰Ga ni pag ga ye tangha muri bin Yakubu ih gigilla le a bin Israila ninga ogrung ma ha ke kene. ¹¹Nah, "Nga poh njeh Kan'ana i ɗig giberre mamo."¹²Waɓna ga kunbang ni a wa uwo ni fittong ngha, nina fittong, le a yangni abiri a njeh egh ya. ¹³A wora njeh njeh le a ri ɗighamuribang kena ri ɗighamuribang.¹⁴Ni ɗag ɓung par yang ngha; sagneh amurung a te muyang. ¹⁵Nah, "Ke ih ɓi ndog ama tolla lang, le ke ih ɓi ntighi aɓa agkuntumo lang ganni ya."¹⁶Tuttina yalo a muri njeh egh; ni ɗagte pah brodi. ¹⁷Tuttina ɓwa a dum yang; a magna Yusufu ninga guro.¹⁸A kura kushi ni nguri gitulla; a melliya ndolong ni a tig yi, ¹⁹ha sete ga waɓ ɓa zu pag ga. Tenana le Yahweh momne.²⁰Murung tutti aguro le ih ɓi a mag yi bung, murung le aɓayong magne bung. ²¹Tigne a muri ɓaleh ninga murung muri agikunna le, ²²ih lagha amuna murung ninga mama yahli tol agh ni alliyi yang yeriteng le aɓa tenna. ²³Le Israila zuna Masar, ni Yakubu ɗigha ma kunbang a njeh Ham.²⁴Yahweh tigna aɓayong le a ɓuhro, ni tig yang ni masso uwor aɓa shiɓi muyang. ²⁵Tigna aɓa shiɓi muyang shiɓi aɓayong le, a pariyi aguro le. ²⁶Tuttina Musa, guro le, ni Haruna ɓeni tol agh. ²⁷A pagna agi ɗunna a ntiri a ɓa Masar, agi pah ngoɓong le a njeh Ham.²⁸Tuttina ɓapinna ni tig njeh egh bol pinna, le ni a tol muyang ri alagha le ya. ²⁹Pilla muru leyang nkilla le wolla anjih leyang. ³⁰Njeh leyang ɗungshi ni aɗollong, ha ɓa kangna le murung leyang.³¹Waɓ tenana, le ɓunno le anguih ni aminkunwa zuna a njeh leyang kwa. ³²Pilla muru leyang ɗig murunjitahli, ni gishe a njeh egh kwa. ³³Juhrina angung inabi ni angung gorih leyang. Ɓunniyi na angung leyang a njeh egh kwa.³⁴Waɓna tenana, le akukkoro puro, akukkoro dudug. ³⁵Akukkoro egh lihna ga kwa ni mbweh a njeh egh ya. A lihna agissoro ni kwa a njahli ya. ³⁶Wolla nluo minɓalla ni kwa a njeh egh ya, anjingung makunduna le masso leyang kwa.³⁷Pushina aɓa Israila ni azurfa ni zinariya; mwoh nyha a ntiri akunburi le engkushi yang a njere ya. ³⁸Masar pagna binmurubang ngha wori ya, ate aɓa Masar ɓangna ngoɓong leyang. ³⁹Nongshina nlagiri ate vulliyi kara ni tig gishe ih ɓi poshibang ni duh.⁴⁰Aɓa Israila ihli na bang te gilihna, le zuni yang amunanya le ɗingshi yang ni brodi ni puro a kuli ya. ⁴¹Sagshina tahli, le muru puro a yeh; ɓangha a ɓalusung ninga ɓanghamuru. ⁴²Ate ɗengshina ni ogrung ma gerenteng ni pag yi Ibrahim ngha.⁴³Billa ni aɓayong le ni binmurubang, ama tariyina le ni jollo gankunbang. ⁴⁴Pahne yang anjeh le aɓayong; a agna a bol gi maɓonna le ganna le aɓayong ⁴⁵nina agh ate aka bol agibilla le ni agigilla le. Mpih Yahweh ɓongso.

Chapter 106

¹Mpih Yahweh ɓongso. Mpih Yahweh ɓongso, ate ini ya ɓonna, ate ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene. ²Yang logle bangha agipagna maguliyina le Yahweh ko waɓ ɓongso ni kwa perari agipagna le ya?³Mossoni ni aɓeni ki pag ga maɓonna ni ya, aɓeni agipagna leyang ngha yarata agh. ⁴Ɗengse, Yahweh, ni kunbang ni aka ɗumi aɓayong ɓoro agh; angnang ngha a ashi yang ngha. ⁵Le nga shin kumɓuhro le ama tariyina lo, binmurubang a ogɓoro bang le aɓayong lo gusso a ri giberre lo.⁶Shi pagna gimashihra ninga akahsung; shi pagna ga ni ɓottiya agh, le shi pagna gimashihra. ⁷Akahsung ni tig muyang ri agipagna pah ngoɓong lo a Masar agh; a purra tele agipagna dudug le ogrung njiteng lo; a tolla muyang a bin salang magula, Salang magula le Kagli.⁸Ngho te kwa agh, Ashina yang a temuri lulli nina agh ate ih ɗum gullo le. ⁹Sagne Salang magula le Kagli, le nyummo. Le billa ni yang a ntiri alimma, ninga mama a ntiri ɓalusung ngha.¹⁰Ashina yang a bih aɓeni shiɓi yang ngha, ni ashi yang a bih ɓa shiɓi murung. ¹¹Keminiya amure mella aɓa shiɓi muyang; le mwoh leyang nyha aɓ agh. ¹²Le a pah njiteng ni atenana le, ni tuh ngyah ɓongso le.¹³Keminiya a kahri jangshi ni agipagna le; ni a lel agibilla le ya. ¹⁴A sagshi ri yang ri Kulli a ɓalusung ate a yangha a alla aga yahli yang to agh. ¹⁵Nina agh pahne yang ga a jimmah, eminiya tutti konno mashihra a muyang .¹⁶A pagna kiki ri Musa ni Haruna malah ma gerenteng a bin ɗamma leyang. ¹⁷Njahli logshi kuni mel Dathan ni lingshi Abiram ni aɓaleh. ¹⁸Gishe puro lih aɓayong mashihra leyang.¹⁹A gilla muna ndah a Horeb ni gushi minlim gitulla. ²⁰A ariyina gusso le Kulli ate minlim le ndah ni ki lih lusung ngha. ²¹A jangshina ni Kulli ɓa Ashi yang, ɓeni pagna agi magula a Masar agh.²²Pagna agi magtahɓi a njeh Ham ni agipagna pah ngoɓong a Salang magula le Kagli. ²³Nina agh nah, ih ka girjah yang- ngha Musa ni, ma tolla le mwoh ni, tangha te tolmurung leyang a dumi ya, ariyina yehlulla le a ri girjah yang.²⁴Le a jen njeh maɓonna egh; ni a pah njiteng ni ogrung le ya, ²⁵keminiya a vungri teng a gungri leyang, le ni a ogy yi Yahweh bang ngha.²⁶Ngha nina agh logshina bih kaniyi yang giri ih ih ka ɗag yang a wuh a ɓalusung, ²⁷meshiyi aminkah yang a ntiri aɓayong, ni meshiyi yang a yeh anjeh ma sa.²⁸A gushina Baal a Peyor ni lih ɗahra ni a pih anluo agh. ²⁹A tigna Yahweh a pag yehlulla ri agipagna leyang, le binkonna kpah a ntiri yang.³⁰Le Finehas tangha le ingna ntiri yang, le binkonna egh pariyi ya. ³¹A bangne ni ih gipagna ma gerenteng ni bin anjah kwa ha ke kene.³²A pahne Yahweh yehlulla a bin amuru Meribah, le musa ganna ate myang. ³³A tigna bongho le a yehlulla, le pushi ga ni ɗengshi ya agh waɓ ɓa. ³⁴Ni a girjah aɓayong nghe ninga mama Yahweh woro lagni yang ngha, ³⁵keminiya a kpaɓna ni aɓayong nghe le a aliyi agipagna leyang, ³⁶ni gushi afillang leyang, ga ɗighi yang gi tamna agh.³⁷A ɗahrina ni amuna buna leyang ni amuna ngalang leyang a bin agi matenna. ³⁸A soɓ nkilla le aɓeni nyha ni tengshira a agh, ankilla le amuna yang mama a ɗahrih agillang le Kan'ana agh, a ɓihyina njeh egh ni nkilla. ³⁹A ɓihyina muyang nji ri agipagna leyang; a pagha leyang ninga amanjah.⁴⁰Nina agh Yahweh pagna yehlulla ni aɓayong le, le shiɓi giberre le. ⁴¹Pahna yang a bih aɓeni shiɓina yang ngha nongmurung muyang.⁴²Aɓa shiɓi muyang parina yang, le a zuna ni yang a tumoguro a njeh leyang. ⁴³Akunbang dudug zuna zu angni yang, keminiya a tolla muyang nji ri ɗengse leyang ni nyera njeh nji ri gi mashihra leyang.⁴⁴Ngho na kwa agh, tigna muri ri gigangshina leyang ngha ogyang a ɓua ate anga agh. ⁴⁵Ɗengshi ni ogrung le ni yang le ariyi yahli ate agnjiung ma tenna le. ⁴⁶Tigna aɓa bol yang shin gi-enna leyang.⁴⁷Ashi sung, Yahweh, Kulli lesung. Kpaɓ sung a ntiri aɓayong nina agh ate sa pag makampa ri lullo ma gerenteng ni gusso a ɓongso lo. ⁴⁸Ih ɓi Yahweh, Kulli le Israila, ɓi kum ɓongso malla le nyha ke kene. Aɓayong kwa nah, "Ihɓiɗighana." Mpih Yahweh ɓongso.

Chapter 107

¹Mpah makampa a bin Yahweh, ate ini ya ɓonna, le ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene. ²Ih ɓi ama ashina le Yahweh ɓi logshi kun yang, aɓeni assa a bih ɓa shiɓi murung ngha. ³Kpaɓna yang kwa pusso anjeh ma sa, pura nji tehbang ni nji makuli, le pura nji eɓɓe ni nji gangrah.⁴A gangla a ɓalusung a muri njere ɓalusung le ni a kum lah magula ni a ɗigha a yeh ya. ⁵Ate yahlo ngha ki wol yang ni njimuru, a pagna tele nluo ate iri malla. ⁶Le a gor lulli Yahweh a gigangshina leyang, le ashina yang a yeh gigangshina. ⁷Billa ni yang a njinjere ma huwar nina agh ate aka wora lah magula a ɗig nghang.⁸Oh ih ke aɓayong ka ɓongshi Yahweh ate ogrung njiteng le ni ate agi ma magtahɓi ni woro pag yi aɓayong ngha! ⁹Ate ɗingshina njimuru le aɓeni ki al agh, ni agi tolla yahlung le aɓeni ki og yahlo pahne yang agi maɓonna. ¹⁰Aɓaɓa ɗigha a pinna le a minlim le nluo, aɓeni a kurro a binkonna ni anguri gitulla agh.¹¹Ga ngha ate a tolla muyang ri tenana le Kulli ni shiɓi gibilla le Magula Kwa. ¹²Nongshina yahli yang njahli a nji ri gani; a kpahna agana le ɓwa nyha ka angni yang ngha. ¹³Le a gorra Yahweh a yeh gigangshina leyang, le ashina yang a yeh le ashina yang a ganna leyang.¹⁴Pushina yang a pinna le pangshina kurro leyang. ¹⁵Oh ih ke aɓayong ka ɓongshi Yahweh ate ogrung njiteng le ni agi magtahɓi le ni woro pag yi ɓayong ngha! ¹⁶Ate ɓunnih na akunjere ma tagulla ni kashiyi angung gangrah ma ndollong.¹⁷A pagna gi ɓahngha ri anjinjere tolmurung leyang ni gana a temuri agi mashihra leyang. ¹⁸Minlim yang shiɓina agilihna kwa, le a zuna kahri kunjere le nluo. ¹⁹Le a gorra Yahweh a yeh gigangshina leyang, le ashina yang a yeh gana leyang.²⁰Tuttina tenana le, le pahna yang iritenna, ni ashi yang a yeh tuhlini mama a tam yang ngha. ²¹Oh ih ke aɓayong ka ɓongshi Yahweh ate ogrung njiteng le ni ate agi ma magtahɓi ni woro pag yi aɓayong ngha! ²²Ih ɓi a pah ɗahra ma makampa ni waɓ agipagna le ni jollo binmurubang.²³Aɓaɓa ginya muri salangmagula a gissasamuru ni pagha agi magha-kuro a njeh ma sa. ²⁴Ashinna agipagna le Yahweh ni agi pah ngoɓong le muri slang magula.²⁵Ate lagna le gungmuru logha a salang magula. ²⁶A kena bikuli; a woro a limma njeh. A'usulo leyang nyangla ri gigangshina. ²⁷A gindilla ni enniyeh ninga aɓa ɓahrah le ni a yeri ga a pag ga.²⁸Le a gorra Yahweh a yeh gigangshina leyang, le ashina yang a yeh gana leyang. ²⁹Pariyina gungmure njahli, le velliyemuru tangha njahli. ³⁰Le a pag binmurubang ate salang magula pariyina, le zuna ni yang a kunsalang ba a tol agh.³¹Oh ih ke aɓayong ka ɓongshi Yahweh ate ogrung njiteng le ni agi magtahɓi le ni woro pag yi ɓayong ngha! ³²Ih ɓi a gushih a kpaɓɓa le aɓayong ni ɓongshi a kpaɓɓa le aɓa tenna.³³Pilla ɓanghamuru ɓalusung, sahghamuru njahli pil njahli ma yunna, ³⁴ni njahli ni ki ɓishi giri ya pil njahli ni nyha ki ɓishi guɓung ngha a temuri gimashihra le aɓayong le. ³⁵Pilla ɓalusung muru ni nongna ngha ni pil njahli ma yunna sahmuru njahli.³⁶Zuna ni aɓa og yalo, le a ɓag lah magula te ɗig nghang. ³⁷A jamma aɓabang ni pannah aɓabang njingung ni ɓilla a pongissoro dudug agh. ³⁸Moshi yang nina agh le a gogho keminang. Ni ɗagha agiluwo leyang assa a ri gogho leyang ngha.³⁹A yangha a assa ni nyera njeh a ri pariya, gigangshina, ni gana. ⁴⁰Zuni ɓihya a muri amagula ni tig yang a gangla a ɓalusung, a ba anjinjere nyha nghang ngha.⁴¹Keminiya lella aɓa al angna a ri binkonna ni kona te ɓaleh ninga anjuh. ⁴²Aɓa yahlung kunwar ka shini ni pag binmurubang, le aɓa gimashihra ka gumkun yang. ⁴³Ɓeni kwa ngha ni yeriteng ngha ih ɓi yeri aga ni ɗengsa muri agipagna le ogrung njiteng le Yahweh.

Chapter 108

¹Ntigna yahlang, Kulli! Nga tuhngyah, eh, nga tuhngyah ɓongso ni gusso lang kwa. ²Logho, mollo ni ngwangntah; nga logni durubang.³Nga pag makampa a bino, Yahweh, a ntiri aɓayong; nga tuh wo ngyah a ntiri aɓayong. ⁴Ate ogrung njiteng lo gulla a bikuli le aɓakuli; ni agi njiteng lo ki bilbang a kuli.⁵A gusso, Kulli, a muri a aɓakuli, le gulo lo ih gushi ri a muri ngunjah. ⁶Nina agh ate a ashi aɓeni a agnji yang ngha, ashi sung ni boh malih le a ag nghang.⁷Kulli waɓna a gerenteng le; "Bang ka ɓor nghang; nga koriyi Shechem ni gaɓ ɓa njonglong le Sukkot. ⁸Gileyad agh mameng ni, le Manasseh ya mameng ni; Ifraimu ɗeshiliya nvule-gbar murung lang ni; Judah agh gara murung lang ni.⁹Mowab agh koro lag giri lang ni; a muri Edom ni nga ɓug kura lang nghang; nga ɓwakana lihluwa ate Filistiya. ¹⁰Yang ka zuni meng a lah magula ma kangni na? Yang ka bollang ka kahni Edom?"¹¹Kulli, ni a shiɓi sung ngha? Ni a kena a luwa ni aɓa tuh-luwa lesung ngha. ¹²Pah sung angna a ri ɓa shiɓi murung, ate angna le ɓwa agh ngha gung. ¹³Sa ganbang ni angna le Kulli; ih ka pariyi aɓa shii musung a nzali.

Chapter 109

¹Kulli ɓeni mɓongshi ya, ka bolgung ngha. ²Ate aɓa gimashihra ni soriyi bang logna nghang; a waɓna yiri a murang. ³A kangnin nang ni waɓ agi shiɓi murung, sa log nghang tekushi nyha.⁴A nyenni ngang tigteng a temuri agnjiung lang, keminiya njimna ate muyang. ⁵A nwah gosso maɓonna lang ni gimashihra, ni shiɓang a temuri agnjiung lang.⁶Tig ɓayong mashihra a muri jah ɓa shiɓi murung ninga aɓa shiɓi murung ni; tig ɓa tigteng ih tangha a bung malih le. ⁷Ngha a waɓih njuo agh, ih ɓi a kumi ni tengshira; ih ɓi a shin jimma le gimashihra ni.⁸Ih ɓi akara le ɓi ɗig fittong; ih ɓwa maɓi ih tol bang le. ⁹Ih ɓi amuni a ɗig mbawori, le mahmi ih ɓi ɗig mahberre. ¹⁰Ih ɓi amuni ih gangla ni jim giri, ki al gilihna a kukwo ni lah yang ni juhri ya.¹¹Ih ɓi aɓeni tangma leyang muri ya ɓi ag ga kwa pag mami ya; ih ɓi abiri pon gikumna gana le. ¹²Ke ih ɓi ɓwa ih ɗum kumɓoro bini ya; ke ih ɓi ɓwa ih ɗum shin gi- enna muri amuni ni nyha ni tehrung ngha. ¹³Ih ɓi a kahshi aminkahyi; ih vi a gogri lulli yang a njah ni ki zu agh.¹⁴Ih ɓi a ɗengshi agi mashihra le akahyi a dum Yahweh; ke ih ɓi a jangshi gimashihra le ngih ya. ¹⁵Ih ɓi agi mashihra leyang kyari kwa agh ɓi ɗigha dum Yahweh; le ih ɓi kashi ɗengse leyang a ngunjah. ¹⁶Ih ɓi Yahweh pag ga, ate ɓogho ni pa gangshi ri ih ɗum ogrung njiteng ngha, keminiya yangha gangshi aɓeni a par agh, aɓa al angna, ni aɓeni yahli yang tuhna ka wuh agh.¹⁷Yangha ih agnjih nyommo; ih ɓ ɗi nyerra muri. Ih shiɓina mosso; ih ɓi ɗig kukwo ni mo. ¹⁸Ih mel yi kanangiri nyommo ninga dagrah magula, le nyommo ingna ngiri ninga muru, ninga murung a yeh amuh le.¹⁹Ih ɓi anyommo le ɓi ɗig ninga adagrah ni melle vulliyi ngiri ya, ninga nguri kurbung ni ih kuro kyari kwa agh. ²⁰Ih ɓi ga ih ɗig ngosse le aɓa tig nghang teng ni pura bin Yahweh ya, mami aɓeni ki waɓ agi mashihra a murang ngha.²¹Yahweh MurungKulli lang, ɗummang ɓoro lo a temuri lullo. Ate ogrung gigilla lo agh ɓonna, assang. ²²Ate a parrang le ngi al angna, yahlang kumna pinye a rang. ²³Myang ngi ɓishila ninga minlim le kapolla; Myang ngi jigra ninga kukoro.²⁴Ankungnangwuhyina ri gono; girrang pilla siyal le murun nyha ri ya. ²⁵Mpilla gi jollo a bin aɓa tig nghang teng; ngha a shinnang ngha, a wuhli muyang.²⁶Angnang, Yahweh Kulli lang; assang nji ri ogrung njiteng lo. ²⁷Ih ɓi a yere ih ga agh boh ni, ih weh, Yahweh, wara pag ga.²⁸A yombang, keminiya a mosso; ngha a logni wolrung ngha, ih ɓi a tig yang a iriɓihyina, keminiya ih ɓi guro lo ih pag binmurubang. ²⁹Ih ɓi aɓa shiɓang ih ɓi vuliyi ri yang ni iriɓihyina; ih ɓi a mel iriɓihyina leyang ninga dagrah magula.³⁰Nga pag makampa ma gula a bin Yahweh ni kunang; nga ɓongshi a ntiri buno ɓayong. ³¹Ate ih tangha nji bung malih le ɓeni ki al angna agh, ate ashi ri aɓeni tuhne njuo nluo agh.

Chapter 11

¹Vullo a ɓin Yahweh, ni yellang ni aka nah nghang, "Bangha ninga minya, a wora nkonno"? ²Ate shina, ɓa gimashira gilla antah leyang a ɓugna amunih leyang a ntah aka tah aɓa yahlung kpanana a pinna.³Ate atinne juhrina, mang aɓa njateng ka pagha? ⁴Yahweh ngha a bin gushi ma gerenteng, anjih ki shinbang, anjih ngha ki fashi amuna ɓayong ma shinshim.⁵Yahweh ngha ki fashi ɓayong ma njiteng ni ɓayong mashira kwa, keminiya yangha ih shibi aɓeni ki pag gi mahno agh. ⁶Ih ka soɓih aɓa gimashihra akalang gishe ni gishe ma poshina; gung ma pinna ni aka pag ga aka kumo a ntiri minkoro le ya! ⁷Ata Yahweh ya ɓa njiteng ni, le yangha ih agrijih dum njiteng, aɓa yahlung kpanana ka shin kundumi.

Chapter 110

¹Gi waɓna le Yahweh a bin magula lang: "Ɗigha beng malih sete ntigha aɓa shiɓi muro ngnungmurung tig kuso."²Yahweh ka bol gara murung le masso pushi a Sihiyona; nongmurung a ntiri aɓa shiɓi muro. ³Aɓayong lo ka kuratyo a dagrah magula ma gerenteng a agha le yang a kara gullo lo; logha ri yahli durubang amuna ka pagha bino ninga tirima.⁴Yahweh kaniyina giri le ni ih ariyi yahli ya: "A woni ha ke kene, ninga mami Melkizedek."⁵Murung Kulli ngha a boh malih, ih ka wol nluo amurung a kara yehlulla le. ⁶Ih ka waɓih aɓayong njuo; ih ɗungshi nzaliluwa ni anluo; ih ka wol nluo amagula ni anjeh dudug agh.⁷Ih ka nuhmuru le aguguri ni a gata njere ya, le ih ka logshi muri kuli a nzum lihluwa.

Chapter 111

¹Mpih Yahweh ɓongso. Nga pah yi Yahweh makampa ni yahlang kwa a yeh kpaɓa le aɓa yahlung-ɓonna , a kpaɓa leyang. ²Atumo le Yahweh ya a gulla, aɓeni ki alli ya nongna alli. ³Tumo le ya ma murung ni ni gi gushina, le njiteng le ya ɗigna he ke kene.⁴Ih pag agi magtahɓi ni aka ɗengshi ya; Yahweh ngha ni pahɓoro ni shin gi-enna. ⁵Ih pah gilih a bin aɓa kuratye ni njiteng. Ih ka ɗengshini ogrung le a kunbang ni kwa. ⁶Ɗumna agullo le atumo le a bin aɓayong le a ri pah yang giberre le aɓayong.⁷Atumo le abih ya a aghani ni njiteng; agibilla le kwa agh ngha ni tangha yarata. ⁸A tigna yang ha ke kene, a billi a njiteng ni yarata. ⁹Tuttina assa le bin aɓayong le; tigna ogrung le ha ke kene; gerenteng ni maɓonna ni lulli.¹⁰A gushi Yahweh ya ini pag tinna yeriteng; aɓeni ki bil gigilla le ya ngha ni yerigiri. Ɓongso le ɗigna ha ke kene.

Chapter 112

¹Pih Yahweh ɓongso. Mosso ni ni ɓeni ki ɓang Yahweh, ɓeni poshibang le ngha ri agigilla le ya. ²Aminkahyi ka gullo a ngunjah; aminkahyi ɓaɓang Kulli ya ka kum mosso.³Gikunna ni kumo agh ngha a leh; gerenteng le ɗigha ha ke kene. ⁴Poshibang tuhbang a pinna a temuri ɓa ɓang Kulli; yang ngha nieh, shin gi-enna, ni njiteng. ⁵Ih ka ging yarata a temuri ɓwa ɓeni pag giri ni nieh ni pah tangma bolo, ɓeni ki pag giri le a njiteng.⁶Ate ni ih shishi ya; a ɗengshi ni ɓayong ma gerenteng ha ke kene. ⁷Ih nyha ih ɓang kuntumo mashihra agh; yang ngha ni tengkurung, pah njiteng ri Yahweh.⁸Yahli ngha a ololo, ngoɓong nyha, sete shin gankun bang a muri aɓa shiɓi. ⁹Ih pah nieh a bin aɓa enna, gerenteng ɗigna ha ke kene; ni gullo ni a gushini njeme le.¹⁰Ɓayong mashihra ka shin ga ni pag yehlulla; ih sheg milih a funno le ih ka nyangla; gi alla le aɓayong mashihra ka juhro.

Chapter 113

¹Pih Yahweh ɓongso. Mɓongshi, a yong aguro le Yahweh; mɓongshi lulli Yahweh. ²Mosso ɓi ɗigha ri lulli Yahweh, logni ɓeni ha ke kene.³Logha ri puro le kara kena a suhlo le, lulli Yahweh ni ka kum ɓongso. ⁴A gushina Yahweh a muri aɓayong kwa, le gusso le kena bikuli le ɓakuli.⁵Yang ninga Yahweh Kulli lesung, ɓeni ni gi ɗigna le bikuli, ⁶ɓeni nongshina muri njeh a ɓakuli ni a ngunjah agh?⁷Ih logshi aɓa enna a dahɓi ni pushi aɓa alla a yeh adingli tuhɓu, ⁸nina agh ate ih tig yang ni amuna murung, ni amuna murung le aɓayong.⁹Ih pah lah a bin nkoɓɓih, ih tig yi ih ɗig ngih amuna ni bang ɓor yi ya. Mpih Yahweh ɓongso!

Chapter 114

¹Ngha Israila ɗagni Masar agh, leh Yakubu a bin aɓayong aɓayong ni ki waɓ kunburi ma sa agh, ²Judah pilla bin ma gerenteng le, ɗighamuribang le Israila.³Salang magula shinna le ɓangha; Urdu nyenna ni nzuni. ⁴Ankonno tah ninga agamnjuh, adingli ninga anjuh.⁵Pallang ke a ɓangha salang magula? Urdu, pallang ke a nyenni nzumo? ⁶Ankonno, pallang ke a tah ninga agamnjuh? A yong amindingli, pallang ke a tah ninga amuna njuh? ⁷Ngunjah koshiyo, a dum MurungKulli, a kundum Kulli le Yakubu.⁸Pilla tahli pil guguri le muru, tahli ma tenna pilla muru ma sagha njahli.

Chapter 115

¹A bin sung ngha, Yahweh, a bin sung ngha Yahweh, keminiya zuni gusso ri lullo, a temuri ogrung njiteng lo ni a temuri ɗum gi njiteng lo. ²Pallang ke aɓayong ka nah, "Kulli le yang nghe?"³Kulli lesung ngha a kuli; ih pag ga poshi yahli ya. ⁴Aggillang le aɓayong ngha a zinariya ni azurfa ni, tumo le abih aɓayong ni.⁵Aggillang ngho ngha ni akun, keminiya ni a waɓteng ni ya; a yangha anjiung, keminiya ni a shibang ni ya; ⁶a yangha ni akirrung, keminiya ni a ogne ya; a yangha ni alullung, keminiya ni a ɗungshi giri ni ya.⁷Aggillang ngha ni abung, keminiya a nyha a dog guɓung ngha, a yangha ni kusung, keminiya a nyha a gingne ya; ke a nahteng ni kunyang ngha. ⁸Aɓeni gil yang ngha, n'ngha ninga yang, ini ɗeshili ɓeni kwa ki pah njiteng ri yang ngha.⁹Israila pah njiteng ri Yahweh; ini ih pag angna lo ni ntongho lo. ¹⁰Leh Haruna, pah njiteng ri Yahweh; ini ih pag angna lo ni ntingho lo. ¹¹Nyongni aɓeni nga gushi Yahweh ya, mpah njiteng a ri; ini ih pag angna leyong ni ntongho leyong.¹²Yahweh yerina sung le *ih moshi sung; ih ka moshi ɓaleh Israila; ih ka moshi ɓaleh Haruna. ¹³Ih ka moshi aɓeni gushi ya, kpaɓni makyena ni magula. ¹⁴Ih Yahweh ɓuhri gogho leyong dudug, mamo ni mami aminkah wo'.¹⁵Ih ɓi Yahweh moshi weh, ɓeni gil ɓakuli ni njahli ya. ¹⁶Aɓakuli ya mami Yahweh ni; keminiya ngunjah agh pahne ɓayong ni.¹⁷Anluo nyha ki ɓongshi Yahweh ya, ke ɓwa ɓeni woro a tuhli bang pol agh; ¹⁸Keminiya sa ɓongshi Yahweh, niɓeni ni ha ke kene. Mpih Yahweh ɓongso!

Chapter 116

¹N'agnji Yahweh ate ogna gih yang ni jimma lang ate shin gi-enna. ²Ate teshina kiri rang, nga gor lulli a kunbang ɗigna lang kwa.³Nguri le nluo kangni nang, le agi tahma le nkilliya pura nghang; n'ogna konno ni gana. ⁴Le ngora lulli Yahweh; "Njim no, yahweh, ashi usulo lang."⁵Yahweh ngha ni pahɓoro ni njiteng; Kulli lesung ngha ni shin gi- enna. ⁶Yahweh angni aɓeni nyha ni angna a agh; a suhli nang njahli, le ashi nang.⁷Minlimang logle nyera bin usulo le, ate Yahweh pagna nghang gi maɓonna. ⁸Ate a ashina usulo lang ri nluo. Njiang ri njimerung, ni kusang ri emmih.⁹Nga gushi Yahweh a njeh le aɓa usulo. ¹⁰Mpahna njiteng a ri, ko ke n'nah, "Nkumna binkonna magula." ¹¹A yeh gangsa lang ngha n'nah, "Aɓayong kwa agh ɓa yiri ni."¹²Ni yellang ni nga nwah ni Yahweh ate akunɓoro le kwa a binang? ¹³Nga logshi minkoro- le ashibang, ni gor lulli Yahweh. ¹⁴Nga pag akaniyi gir lang bin Yahweh a kundum aɓayong le kwa. ¹⁵Gi maɓonna a kundum Yahweh ya ini pag wuh le aɓayong ma njiteng le.¹⁶Yahweh, a pagha agh mini guro lo; mini guro lo, muna ma guro lo; a tolla nghang akuro. ¹⁷Nga pah ɗahra pag makampa le nga gor lulli Yahweh.¹⁸Nga pag akaniyi giri lang bin Yahweh a kundum aɓayong le, ¹⁹a ɓalah le leh Yahweh, a ntiring yong, Urushelima. Pih Yahweh ɓongso!

Chapter 117

¹Mɓongshi Yahweh, a yong aɓayong kwa; ngushi, a yong aɓayong kwa. ²Ate ogrung njiteng ya magula ni bin sung, le agi njiteng le Yahweh ɗigna ha ke kene. Mpih Yahweh ɓongso!

Chapter 118

¹Mpag makampa bin Yahweh, ate ini ya ɓonna, ogrung njiteng le ya ɗigna ha ke kene. ²Ih ɓi Israila nah, "Ogrung njiteng ɗigna ha ke kene."³ɓ Ih ɓi ɓaleh le Haruna ih nah, "Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene." ⁴Ih ɓi aɓa pahmurung kuratye Yahweh a nah, "Ogrung njiteng le ɓi ɗigha ha ke kene."⁵A gigangshina lang ngorra Yahweh; Yahweh ag nghang le a tig nghang a bang maɓonna. ⁶Yahweh ngha a binang; ni ngi ɓang ngoɓong; mang ɓwa logle pag nghang? ⁷Yahweh ngha a nji binang ini ɓa angnang, nga shina aɓa shiɓang a yeh gankun yang.⁸Ɓonna ih ɓwa ih tig bin ɗigna le ri Yahweh a muri tigyahlung ri ɓwa. ⁹Ɓonna ih ɓwa ih tig bin vullo ri Yahweh a muri tig pah njiteng ri amuna murung.¹⁰Aɓayong kwa kangni nang; ni lulli Yahweh ni meshiyi ni yang. ¹¹A kangni nang; eh, a kangni nang; ni lulli Yahweh ni meshiyi ni yang. ¹²A kangni nang ninga angung; a meshiye ni kahra ninga gishe a yeh ajuweh; ni lulli Yahweh ni meshiyi ni yang.¹³"A log nghang ni luwa a wol lang, keminya Yahweh angni nang. ¹⁴Yahweh ni pag masso lang ni binmurubang, le ini pag ɓeni mwoh assang ngha."¹⁵Binmurubang jollo le lihluwa agh a ogne a agungri le aɓa gerenteng; bung malih le Yahweh gannakun bang. ¹⁶A gushina bung malih le Yahweh; bung malih le Yahweh gannakun bang.¹⁷Ni ngi wuh agh, keminiya nga ɗigha ni waɓ ga Yahweh woro pag ga. ¹⁸Yahweh fungshi nang dudug, keminiya ni pih yang a bin nluo agh.¹⁹Logshi nghang kunjere le gerenteng; nga ingna a yeh le nga pag makampa bin Yahweh. ²⁰Kunjere le Yahweh ini ga; aɓa gerenteng ki ingna ri. ²¹Nga pag makampa a bino, ate a agna nghang, le a ɗig ashibang lang.²²Tahli ni aɓa ɓag giri shiɓi ya pilla ɗig gbingrah. ²³Gipagna le Yahweh ni ga, le gi magtahɓi ni a njih sung.²⁴A yeh kara ni ni Yahweh pagni giri; sa pag binmurubang ni og ɓoro le. ²⁵Shi jimno, Yahweh, kukushi pah sung gankun bang! Shi jimno, Yahweh, kukushi pah sung kumɓoro!²⁶Mosso ni ni ɓeni ki zu a ntiri lulli Yahweh ya; sa ɓongso a ɓaleh Yahweh. ²⁷Yahweh ya Kulli ni, le pahne sung poshibang; kurra ɗahra ni nguri a ri njeme bin deshile ɗahra. ²⁸A woni Kulli lang, le nga pag makampa a bino; a woni Kulli lang; nga gusso.²⁹Oh, mpih Yahweh makampa, ate ini ya ɓonna, ate ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.

Chapter 119

¹Mossoni ni aɓeni anjinjere leyang ngha gerenteng ngha, ɓeni ki ginya a yeh gigilla le Yahweh ya. ²Mosso ni yang aɓeni ki bol alagbang le ya, aɓeni ki alli ni yahli yang kwa agh.³A nyha a pag ga ni ɓottiya agh; a ginya anjinjere le. ⁴A tigna sung ih ɓi shi billa alagbang lo nina agh ate sa tig musung ri bil yang yarata.⁵Oh, ih ke nga tang kukotro ri bil agigilla lo! ⁶Le ke ni a tig nghang a iriɓihyina agh ngha nɗengshi ni alagbang lo kwa agh.⁷Nga pah makampa a bino ni yahlung ma kunwar ngha nyerini gigilla gerenteng lo agh. ⁸Nga bil agibilla lo; ka ɗag nghang ni murang ngha⁹Ni yellang ni ɓayong makyena ka tigni njinjere le gerenteng? ¹⁰A ri ogbang ri tenana lo. Ni yahlang kwa nga allo. Ka ɗag nghang nken ngha ri alagbang lo agh.¹⁰¹Mpushina kussang ari njinjere gimashihra kwa nina agh ate nga bil tenana lo. ¹⁰²Ni mpilla nji bin ma sa a ni agigilla gerenteng lo agh, ate a wara a lag nghang.¹⁰³Ɓoro le atenana lo ngha ni yellang a momoh lang, eh, ɓoro a kun uwor nyih! ¹⁰⁴A ri agibilla lo ni nkumni yeriteng; ngha nina agh nshiɓina njinjere ma yiri ni kwa agh.¹⁰⁵Tenana lo agh kashindah ni a kussang le poshibang ni a njinjere lang. ¹⁰⁶Nwara kaniyi giri le ntangna a muri, ih nga bil gigilla gerenteng lo.¹⁰⁷Myang ni binkonna; tig nghang ni usulo, Yahweh, ninga mama a ogni ro a ri tenana lo agh. ¹⁰⁸Kukushi Yahweh, ag gipahna ɓor yahlung le kunnang, le a alliyi nghang gigilla gerenteng lo.¹⁰⁹Usulo lang kyari kwa agh ngha a beng, ngho te ya ni njangshi ni gigilla lo agh. ¹¹⁰Ɓayong mashihra tigna gi tammah ate murang, keminiya ni nken ngha ri agibilla lo agh.¹¹Mbolla atenana lo a yahlang ate ke ih ɓi mpag wo gimashihra agh. ¹²Mossoni ni weh Yahweh; alliyi nghang agigilla lo.¹¹¹N'agna gigilla ogrung lo ni pag giberre lang ha ke kene, ate a yang ni a pag binmurubang le yahlang. ¹¹²Ntigna yahlang a ri bil agigilla lo ha ke kene a kun malle.¹¹³Nshiɓina aɓayong ni ni yahlung ɓahri ya, keminiya n'agna nji gigilla lo. ¹¹⁴A woni bin vulo lang ni ntongho lang; ntigna yahlang ri tenana lo.¹¹⁵Shisa binang ɓa pag gimashihra, nina agh ate nga bil alagbang le Kulli lang. ¹¹⁶Bollang a nji ri tenana lo ate nga ɗig ga le ni ngi og iriɓihyina le tig yong lang ngha.¹¹⁷Agnang le nga ɗig ololo; nga ɗengsa muri agigilla lo kyari kwa agh. ¹¹⁸Ashiɓina aɓeni kwa ken ngha ri agigilla lo agh, ate soriyi bang leyang ngha a gung.¹¹⁹A pushina aɓayong mashihra ni kwa a ngunjah agh ninga dahɓi; ngha nina agh n'agna nji alagha lo. ¹²⁰Ngurang ki koshihyo ate ngoɓong lo, le myang ngi ɓang ngoɓong le gigilla gerenteng lo.¹²¹Ngi pag ga njiteng ni ni yarata agh; ka ɗag nghang a bih aɓa parrang ngha. ¹²²Tig guro lo a ɗigna maɓonna; ka ɗag ɓa gushimurung ih ɓi parrang ngha.¹²³Nlella ashibang lo ni tenana ma gerenteng lo ha irrang malla a lelli. ¹²⁴Ɗumih guro lo ogrung njiteng lo, le a alliyi agigilla lo.¹²⁵Mini guro lo,; peng yerigiri nina agh ate nga yeri alagha njiteng lo. ¹²⁶Kunbang ni mama pagha ke Yahweh log ga, ate aɓayong ɓunna gigilla lo.¹²⁷A njiteng ngha n'agna nji alagbang lo uwor zinariya, uwor zinariya maɓonna. ¹²⁸Ngha nina agh myang ngi ginya ri agibilla lo yarata, le myang ngi shiɓi njinjere yiri ni kwa agh.¹²⁹Alagha lo agh a ɓonna yarata, ini nga pag yi ke ngi bil yang. ¹³⁰Pangsa le atenana lo ki pah poshibang; ih pah yeriteng bin ɓeni ni a alliyih ya agh.¹³Ni kunnang ni nwaɓni gigilla gerenteng ni ɗum mang kwa agh. ¹⁴Mpagna binmurubang a ri njinjere le ogrung gigilla lo uwor akumo kwa.¹³¹Nlogshina kunang mɓugha ri, ate ngi al alagbang lo. ¹³²Pilla binang le a shin gi- enna lang, ninga mama awo pag yi aɓeni ki agnjih lullo agh.¹³³Billi atolkusung lang a nji ri tenana lo; ka ɗag ɓayong mashihra ih ɓi nongmurung a murang ngha. ¹³⁴Assang a ri pariya le ɓayong nina agh ate nga ginya ri agibilla lo.¹³⁵Ɗag kundumo ih ɓi poshibang bin guro lo, le a alliyi nghang agigilla lo. ¹³⁶Myang ngi soɓ njimerung ate aɓayong shiɓina bil gigilla lo.¹³⁷A woni gerenteng, Yahweh, le agigilla lo agh pagna yarata. ¹³⁸A wara a pah alagbang lo ma gerenteng ni njiteng.¹³⁹Kiki juhri nang a te aɓa shiɓang jangshina ni tenana lo. ¹⁴⁰A momna tenana lo yarata, le guro lo ogna ɓoro le.¹⁴¹Mini guɓung ngha le a keshi nang, ngo kwa agh ni njangshini agibilla lo agh. ¹⁴²Ɗum njiteng lo agh ha ke kene ɗum njiteng ni, le gigilla lo agh ma njiteng ni.¹⁴³Ko ke gigangshina ni gani kum nang, alagbang lo ni wa uwo poshibang lang. ¹⁴⁴Ogrung njiteng lo agh ngha gerenteng ha ke kene; peng yerigiri ate ih ɓi nɗigha.¹⁴⁵Mɓua na ni yahlang kwa, "Ag nghang, Yahweh, nga bol agigilla lo. ¹⁴⁶Ngor ro; assang, le nga bil alagbang njiteng lo."¹⁴⁷Nlogni dudurbang le mɓua ate angna. Ntigna yahlang ri atenana lo. ¹⁴⁸Njiang ngha logshi ri ni duh kwa ate nga ɗengsa muri tenana lo.¹⁴⁹Og gih lang a ri ogrung njiteng lo; tig nghang ni usulo Yahweh, ninga mama a ogni ro a yeh ogrung njiteng lo agh. ¹⁵⁰Aɓeni ki peng gani ya ngha ki zu a kahrang gyaɓ, keminiya a yangha kukwo ni gigilla lo.¹⁵Nga ɗengsa muri alagbang lo ni pah murang a ri anjinjere lo. ¹⁶Mposhina lang ngha a ri agigilla lo. Ni ngi jangshi ni tenana lo agh.¹⁵¹A wo ngha gyaɓ, Yahweh, le agigilla lo kwa agh a ma njiteng ni. ¹⁵²Kunbang agh kikara n'alliyina giri ri anjiteng lagha ni a woro a tigha ha ke kene agh.¹⁵³Shinna abin konna lang le a angnang, ate ni njangshi ni gigilla lo agh. ¹⁵⁴Jimmah a temurang; tig nghang ni usulo a ri tenana lo.¹⁵⁵Ashibang ngha kukwo ni ɓa gimashihra, ate ni a agnji agigilla lo agh. ¹⁵⁶Shin gi- enna lo agh a pagha magula ni, Yahweh; tig nghang ni usulo, ninga mama a wo pagni kyari kwa agh.¹⁵⁷Aɓa tig nghang ganni ni aɓa shiɓi murang ngha a gogna, ngho kwa agh ni nken ngha ri ogrung gigilla lo agh. ¹⁵⁸Ngha nshina aɓeni nyha ki pag gi njiteng nghang ngha, gire ki lushi yahlang ate ni a bol tenana lo agh.¹⁵⁹Shin pagha ni n'agnia nji a agibilla lo agh; tig nghang ni usulo Yahweh, ninga mama a tanghamuri a nji ri ogrung njiteng lo agh. ¹⁶⁰Tekushi tenana lo agh njiteng ni; mama kwa a ntiri agigilla gerenteng lo agh tangna ha ke kene.¹⁶¹Amuna murung tigna nghang gani tekushi nyha, keminiya yahlang tangna yarata ri tenana lo. ¹⁶²Bang ɓonna nghang a ri tenana lo ninga ɓeni kum gi ponna dudug agh.¹⁶³Nshiɓina ni jen gi yiri, keminiya n'agna nji gigilla lo. ¹⁶⁴Nga ɓongso a kara mbende tonpur ɓahri ate gigilla njiteng lo.¹⁶⁵Aɓeni agnjih gigilla lo agh, a yang ngha ni ololo magula; guɓung nyha ka tig yang a kpah agh. ¹⁶⁶Ntigna yahlang ate assa leyong, Yahweh myang ngi bol alagbang lo.¹⁶⁷Mbilla alagha lo yarata, le n'agna nji yang dudug. ¹⁶⁸Mbolla agibilla lo ni alagha lo, ate a yerina ga kwa ngo pag ga.¹⁶⁹Teshi kiro ri ɓua lang ate angna, Yahweh; peng yerigiri i yeh tenana lo. ¹⁷⁰Ih ɓi jimma lang ih zu a dumo; angnang a ri tenana lo.¹⁷Ɗum ɓoro lo bin guro lo nina agh ate nga vigha ni bol tenana lo. ¹⁸Logshi njiang ate nga shin agi magtahɓi ni a gigilla lo agh.¹⁷¹Ih ɓi ngoto kunang, ate a alliyina ngha gigilla lo. ¹⁷²Ih ɓi lessang ih tuhngyah a muri tenana lo, ate alagbang lo kwa ngha yarata.¹⁷³Ih ɓi boh ih angnang, ate ntolla agibilla lo. ¹⁷⁴N'alla ashibang lo, Yahweh, le gigilla lo agh poshi yahlung lang ni.¹⁷⁵Le ih ɓi nɗigha ni ɓongso, le ih ɓi gigilla gerenteng lo ih ɓi angnang. ¹⁷⁶Nwara ngangla ninga njuh ni ɓor agh;al guro lo, ate ni njangshini alagbang lo agh.¹⁹Mini ɓa kunburi sa a njeh egh; ka songri alagbang lo a rang ngha. ²⁰Agi-tolla yahlang ki gan nang a ri alla nga yeri algbang gerenteng lo a kunbang ni kwa agh.²¹A sagne ɓa gushimurung, ɓeni a nyomma, ɓeni ɗag alagbang lo agh. ²²Assang ri gi iriɓihyina ni ollo, ate n'ogna alagha lo.²³Ko ke amurung kura kunyang ni waɓteng nzumang, guro lo ki ɗengsa muri agigilla lo. ²⁴Alagha lo agh a gi poshi yahlang ni, le a yangni a pag ɓa peng gi waɓna.²⁵Usulo lang kpang ri kikiri! Peng usulo a nji ri tenana lo. ²⁶Nwaɓnoh anjinjere lang, le agna nang; alliyi nghang agigilla lo.²⁷Tig nghang ih ɓi nyeri anjinjere le gibilla lo, nina agh ate nga ɗengsa muri agi alliyina lo ma magtahɓi. ²⁸Gana mel lang! peng iritenna a nji ri tenana lo.²⁹Pussang a njinjere le soriyibang; alliyi nghang gigilla lo a ɓoro. ³⁰Nwara tol njinjere le njiteng; a kunbang ni kwa agh myang ngi tig gigilla gerenteng lo a dummang.³¹Mkpangna ri ogrung gigilla lo; ka ɗag nghang ih ɓ'og iriɓihyina agh. ³²Nga billa njinjere le alagbang lo, ate a dahra yahlang ih ɓi mpaghi.³³Alliyi nghang Yahweh, njinjere le gigilla lo, le nga bol yang kene a malla. ³⁴Peng yerigiri, le nga bol gigilla lo; nga billi ni yahlang kwa.³⁵Lel lang a ri njinjere le alagbang lo, ate mposhina yahlang a ginya ri. ³⁶Tig yahlang a ri ogrung gigilla lo ni pussang ri gi ɓuhri bang ni nyha gerenteng ngha agh.³⁷Pil njiang a ri shina agi ma nangna; nyeni nghang a ri njinjere lo. ³⁸Pag yi guro lo tenana ni a pih aɓeni ki gusso agh.³⁹Tol iriɓihyina ni ngi ɓang ngha, ate tuhnjuo lo agh ngha yarata. ⁴⁰Shina, nlella agibilla lo; nyeni nghang masso a ri gerenteng lo.⁴¹Peng agnjiung lo ni nyha ki kpah a agh- ashibang lo a nji ri tenana lo; ⁴²le nga pil yi ɓeni jol lang ngha< ate mpahna njiteng ri tenana lo.⁴³Ka tol tenana njiteng a kunnang ngha, ate tigyahlung lang ngha a ri ogrung njiteng lo. ⁴⁴Nga bil gigillalo teɓi teɓi, ha ke kene malle nyha.⁴⁵Nga ginya a ololo, ate n'alla agibilla lo. ⁴⁶Nga waɓ tele alagha njiteng lo a dum amurung le ni ngi og iriɓihyina agh.⁴⁷Poshi yahlang ngha ri alagbang lo, mama ngi agnji dudug agh. ⁴⁸Nga logshi beng ri alagbang lo, mama ngi agnji dudug agh; nga ɗengsa muri agigilla lo.⁴⁹Ɗengshini tenana lo bin guro ate a pah nang tig yahlung. ⁵⁰Ga ni pag pashi yahlung lang: ih tenana lo tig nang ni usulo.⁵¹Aɓa gushimurung jen nang, ngho te ya ni nken ngha ri agigilla lo agh. ⁵²Nɗengshina a muri agigilla njiteng lo ni logha njah le akah agh, Yahweh, le pashina yahlang.⁵³Nɗunshina ni yehlulla mashihra ate ɓayong mashihra ni shiɓi gigilla lo agh. ⁵⁴Agibilla lo ɗigna ngyah lang a lah ma njeh biri lang.⁵⁵Ɗengshina a muri lullo ni duh, Yahweh, le mbolla gigilla lo. ⁵⁶Ga ni pag gipagna lang ate myang ngi bil alagbang lo.⁵⁷Yahweh ni pag bang lang; ntolla nga bil atenana lo. ⁵⁸A njiteng ngha njimna ɓoro lo ni yahlang kwa; shin gi- enna lang a ri tenana lang.⁵⁹Ntigna njiang a ri anjinjere lang ni nyenni kusang bin alagbang lo ma njiteng. ⁶⁰Nkahrina le ni tenghibang ri bol alagbang lo agh.⁶¹Nguri le aɓayong mashihra bollang; ni jangshini agigilla lo agh. ⁶²Ni ntiring duh agh nga logho ate pag wo makampa a temuri ogrung njiteng lo.⁶³Mini ɓihyong bin aɓeni ki gusso agh, bin aɓeni kwa ki bil agibilla lo agh. ⁶⁴Yahweh, ngunjah ɗungshina ni ogrung njiteng lo; alliyi nghang agigilla lo.⁶⁵A pagne guro lo gi maɓonna, yahweh, a nji ri tenana lo. ⁶⁶Alliyi nghang yeriteng ni yerigiri maɓonna, ate mpahna njiteng ri alagbang lo.⁶⁷Nɗagna njinjere kedebang nkum gani, kemini niɓeniya mbilla atenana lo. ⁶⁸A weh ya a ɓonna, le a woni ɓeni ki pag gimaɓonna agh; alliyi nghang agigilla lo.⁶⁹Aɓa gushimurung waɓna yiri a murang, keminiya mbolla gibilla lo ni yahlang kwa. ⁷⁰A tengshina yahli yang, keminiya poshina yahlang ri gigilla lo.⁷¹Ɓonna nghang ih ɓi ngana ate ih n'alliyi agigilla lo. ⁷²Agibilla ni pura kuno agh ɓonna uwor zinariya ni azurfa worotongno alum.⁷³Aboh gil lang ni nyonglang; peng yerigiri nina agh ate nga alliyi alagbang lo. ⁷⁴Aɓeni gusso agh ka pag binmurubang ngha a shinang kumna tigyahlung ri tenana lo agh.⁷⁵Nyerina Yahweh, ih agigilla lo agh a yangha yarata, le a muri njiteng ni a tigna nghang gana. ⁷⁶Ih ɓi ogrung njiteng lo ih pashi yahlang, a nji bin tenana lo bin guro lo.⁷⁷Ɗum mang shi gi- enna ate nga ɗigha, ate poshi yahlung lang ngha gigilla lo ni. ⁷⁸Ih ɓi a tigha aɓa gushimurung a iriɓihyina, ate a ɓihyina lullang; keminiya nga ɗengshini muri agibilla lo.⁷⁹Ih ɓi aɓeni ki gusso agh a nyera binang, aɓeni yeri alagha ma njiteng lo agh. ⁸⁰Ih ɓi yahlang ih ɗig gerenteng ni gushi agigilla lo nina agh ate ni tig nghang a iriɓihyina agh.⁸¹Mpagna tele nluo ate ngi alla ih ɓi a assang! Tigyahlung a ri tenana lo. ⁸²Anjiang lella tenana lo; ni yebbang ni aka pashini yahlang?⁸³Ate mpilla ninga duh muru njingung a yeh nlelle; ni jangshini agigilla lo agh. ⁸⁴Ha ni yebbang ni guro lo ka gimni yahli ni ga; ni yebbang ni aka waɓnih aɓa tig nghang gani njuo?⁸⁵Aɓa gushimurung tumna tuhli a temurang, a shiɓi gigilla lo. ⁸⁶Alagbang lo kwa agh a tangna; aɓayong ngho tigna nghang gani ningo nieh; angnang.⁸⁷Fittong ni shingra ke a tigna malla lang a ngunjah ni. ⁸⁸A nji bin agnjiung lo, a tignang ni usulo, nina agh ate nga bil alagha njiteng ni pura kuno agh.⁸⁹Yahweh, atenana lo tangna ha ke kene; tenana lo agh a tigne a ɓakuli. ⁹⁰Njiteng lo ngha a ri anjah kwa; a tigna ngunjah, le ɗigna.⁹¹Aga kwa agh ɗigna ha zu ni kyari, ninga mama a waɓɓah agigilla gerenteng lo agh, ate aga kwa agh a yang ni aguro lo. ⁹²Ngha gigilla lo ni poshi yahlang ngha agh, ke nwara njuhro a yeh gana lang.⁹³Ni ngi jangshini agibilla lo agh, ate a nji bin yang ni a tigni usulo lang. ⁹⁴Mini mamoh; assang, ate n'alla agibilla lo.⁹⁵Ɓayong mashihra tolla ka gir jamang, keminiya nga al yere le alagha njiteng lo. ⁹⁶Agi maɓonna yarata ni kwa shin ngha, ngha ni malla le; keminiya alagha lo agh dahra malle nyha.⁹⁷Oh ni yellang ni n'agni nji gigilla lo! gi ɗengse lang ni a yeh kara kwa. ⁹⁸Alagbang lo tig nang mɓuhri yeriteng uwor aɓa shiɓi murang, ate alagbang lo ngha binang kyari kwa agh.⁹⁹Nyha ni yerigiri uwor aɓa alliyi nghang giri ya, ate ɗengshina a muri ogrung gigilla. ¹⁰⁰Nyerina uwor aɓeni tenne uwor rang ngha; ag ngha ate mbolla agibilla lo.

Chapter 12

¹Angna Yahweh, ate ama njiteng meshiyina; aɓeni ni bol muyang ngha ɓwara a ntiri amuna ɓayong.²Beni kwa agh ki waɓih ɓih ɓa digna yiri, Beni kwa agh ki waɓteng ni lesung jolbang ni yahlung ɓahra. ³Yahweh pushi aɓa lesung jolbang, lesung ni kwa agh ki waɓa agi ma gula. ⁴Aɓayongni ni pag aɓeni nah,"Ni kunsung nahteng ngha, yang ka dig magula a musung?"⁵Ate mohna ri aɓa enna, ate ɓuah agh le aɓa alla, nga logho," Yahweh nah, "Nga pah digna ololo ate aɓeni ki alli ya"⁶Atenana le Yahweh ya atenana ma gerenteng ni, ninga azurfa ni adangla gishe a njahli, a lagha mbende tonɓahri. ⁷Awo ni Yahweh! a tigna yang. A bolla aɓa ɓangKulli ari njah mashira ni, ni ha ke kene. ⁸Aɓa gimashira ki ginya nji ba kwa agh ngha a gushi gimashira a ntiri amuna ɓayong ma shinshim ngha.

Chapter 120

¹A gigangshina lang ngha ngorra Yahweh, le agna nghang. ²Ashi usulo lang Yahweh, a ri aɓeni ki pag yiri ni ngoto kunyang ni soriyi bang ni leshi yan ngha.³Ni yellang ni ih ka fungshini yong, le ɓuhro mang ih paghi yong, a yong aɓa lessung yiri? ⁴Ih ka fungshi yong ni amunih le garaluwa ni a wolkuni a nkalang gishe ya.⁵Gi-enna lang ate nɗigna a Meshak ma kunbang fittong; nɗigna kanah a ntiri agungri le Kedar. ⁶Ate kunbang kikara agh nɗigna ni aɓayong ni shiɓi ɗigna ololo agh. ⁷Myang ate ɗigna ololo, keminiya kunbang ni kwa nwaɓni teɓi, a all luwa.

Chapter 121

¹Nga logshi njiang bin ankonno. Nji yebbang angna lang ka pur nghang? ²Angna lang ka pura bin Yahweh, ɓeni gil ɓakuli ni ngunjah agh.³Ni ih ɗag kuso ki shengri ya; ini ɓeni ki lello agh ni ih gettiyi njitullo agh. ⁴Shina, ɓeni ki lel Israila ih nyha ih gettiyi njitullo ko nongtullo.⁵Yahweh ni pag ɓa lello; Yahweh ni pag minlim a boh malih. ⁶Kara ni ki pingso ni ɓakara, ke shienri ni duh agh.⁷Yahweh ka lello a ri gi tig pihnye, le ih ka lel usulo lo. ⁸Yahweh ka lello a yeh ga kwa a wo pag ga logni niɓeni ha ke kene.

Chapter 122

¹Mpagna binmurubang ngh a nahna nghang, "Ih ɓi shi kah a ɓaleh Yahweh." ²Urushelima, shi sung ngha shi tangni kushi sung a akunjere lo! ³Urushelima, lah magula ni a ɓagha yarata agh!⁴Akunburi wora Urushelima- akunburi le Yahweh- ninga waɓkun a temuri Israila, a pag makampa ri lulli Yahweh. ⁵A tigna angungmurung waɓnjuo leyang, angungmurung murung le leh Dauda.⁶Njimma ate ololo le Urushelima! "Ih ɓi aɓeni agnjih Urushelima agh ih kumɓuhro. ⁷Ih ɓi ololo ɗigha a yeh agarrung ni gwerro agh, le ih ɓi a kum ololo a yeh lah magula ma kangnina."⁸A temuri amuna ngyang ni aɓeng nga nah, "Ih ɓi ololo ih ɗigha a yoh." ⁹A temuri ɓaleh Yahweh le Kulli lesung, nga al gi maɓonna a temuro.

Chapter 123

¹Gi logshi njiang a bino, a weh ɓeni ɗigha a ngumurung murung a kuli ya. ²Shina, ninga mama njih guro ki shin ni bih telelah leyang ngha, ninga mama njih guro ma ngalang ki shin ni bih ngih lah leyang ngha, ini nina njih sung ki shinni Yahweh Kulli lesung sete shin gi- enna lesung.³Yahweh shin gi- enna lesung, shin gi- enna lesung, ate shi ɗungshina ni nongshinurung njeh. ⁴Shi uwara ɗungso le jollo le gussomurung ni sanngha le ɓa gushimurung.

Chapter 124

¹"Ngha Yahweh nyha ni sung ngha agh," ih Israila ɓi nah, ²"Ngha ke Yahweh ni ni sung ngha agh, ngha aɓayong logni sung ni luwa agh, ³le ke a mella sung ni usulo ngha yehlulla leyang logni a musung ngha.⁴Ke muru ponna sung wori; ke muru ma veliyina mella sung. ⁵Le ke funno le muru ponna sung."⁶Mosso ni ni Yahweh, ɓeni ni ɗag yang ih ɓi a numsung ni amilih yang ngha agh. ⁷Shi aɓna ninga minya a ri gitamgiri le ɓa bolli; gitamgiri ɓunna, le shi aɓna.⁸Angna lesung ngha a ri lulli Yahweh, ɓeni gil ɓakuli ni njahli ya.

Chapter 125

¹Aɓeni pah njiteng ri Yahweh ya ngha ninga Nkonno Sihiyona, ih nyha ih shishi ya, ih ɗigha ha ke kene. ²Ninga mama ankonno egh kangnini Urushelima agh, ini nina Yahweh kangnini aɓayong le logho niɓeni ha ke kene. ³Ɗigna ih aɓa gimashihra ni ki nongmurung a ba tig yi aɓa gerenteng ngha. Nyha nina agh le aɓa gerenteng logle pag ga ni ɓotti ya agh.⁴Pag maɓonna, Yahweh, a bin aɓeni ki pag gimaɓonna agh ni bin aɓeni yahli yang kunwar agh. ⁵Keminiya a bin aɓeni pil muyang sa a ri pag agi anjinjere mashihra agh, Yahweh ka billi yang ka wori ni aɓeni gipagna leyang ngha mashihra ni ya. Ih ɓi ololo ɗigha muri Israila.

Chapter 126

¹Shi sung ngha ninga aɓeni ki lorih

²Le akunsung ɗungshina ni ollo le aleshi sung ni jollo binmurubang. Le a nah yi aɓayong, "Yahweh pagne yang agi maguliyi na." ³Yahweh pagna agi maguliyina ate musung; Shi sung ngha ni binmurubang magula!⁴Yahweh, nyenni sung, ninga amin ɓanghamuruni a Negev agh. ⁵Aɓeni jammah ni njimerung ngha ka ponno a jollo binmurubang. ⁶Ini ɓeni tol njijammah ka jammah, woro ɓua agh, ka nyerre ni jollo binmurubang, ih nyenni akungli gweh a bih.

Chapter 127

¹Sete Yahweh ɓag lah, a ɓaghi a gung, sete Yahweh lel lahmagula, nyha nina agh le tumo le aɓa lelli ngha gung. ²Ngha a gung ɓwa puro ni durubang, le nyera lah ni duh, ko ate lih brodi le gana tumo le, ate Yahweh ki pih aɓeni agnji yang ngha a nongni ntullo agh.³Shina, amuna agh giberre ni pura bin Yahweh ya ni, le gipahna ni nieh pura bini. ⁴Ninga amunih a bih garaluwa, ini nina amuna a bin ɓayong ma kyena. ⁵Mosso egh ni yellang a bin ɓeni kum yang dudug agh. Ni a tighi a iriɓihyina agh ngha lungri ni aɓa shiɓi muri a kunjere agh.

Chapter 128

¹Mossoni ni ɓeni kwa gushi Yahweh ya, ɓeni ginya anjinjere le ya. ²Ih og ɓoro le tumo ni pag ni bih ya; aka mosso le a kunɓuhro.³Mahmo ka ɗig ninga ngung ni ki ɓil njih ya a liyo; amuno ka ɗig ninga ngung zetun ngha a ɗigha a kangno agh. ⁴Eh, a paghe ya, a moshi ɓeni ki gushi Yahweh ya. ⁵Ih ɓi Yahweh mosso a Sihiyona; ih ɓi a shin kumɓuhro le Urushelima a yeh akara usulo lo kwa. ⁶Ih ɓi a ɗigha a shina aminkahwo. Ih ɓi ololo ɗigha muri Urushelima.

Chapter 129

¹"Mbende shiyangni ke logho lang ngha a zuna nghangni luwa. ²"Mbende shiyangni ke logho lang ngha a zuna nghangni luwa. Ngho kwa agh ni a lih nghang ni luwa agh. ³A saniyina ɓa nzumang ninga ɓa ɗigɗiya ni jugbang ngha.⁴Yahweh ngha gerenteng; wara tuh anguri le aɓa gimashihra." ⁵Ih ɓi a tig yang kwa a iriɓihyina, aɓeni ki shiɓi Sihiyona.⁶Ih ɓi a ɗig ninga lusung ni a muri kangna ki nyinla kedebang ih gul agh, ⁷ih nyha ih ɗungshi bih ɓa pongissoro ko kikil ɓeni kuhri binmona agh. ⁸Ke ih ɓi aɓeni ki ɗur agh nah, "Ih ɓi mosso le Yahweh ɓi ɗigha muro; shi moshino a ntiri lulli Yahweh."

Chapter 13

¹Ha ni yebbang ni aka jangshi nang Yahweh? Ha ni yeɓɓang ni aka songrini kundumo a rang? ²Ha ni yeɓɓang ni nga gimni yahlang a gana ni a yahlang ngha kyari kwa agh? Ha ni yeɓɓang ni aɓa shiɓi murang ka kumni dumposhina a murang?³Shinang le a og nghang Yahweh Kulli lang! pih njiang poshibang, ko nga wuh. ⁴Ka dagha aɓa shiɓi murang ih ɓi a nah, "Gan na kuni, "Ate ɓa shiɓang ni ki nah,"Ganna ɓa shiɓang ngha", nyha nina agh aɓa shiɓi murang ka pag binmurubang ngha mkpah agh.⁵Keminiya agna ni ogrung njiteng lo; yahlang pagna binmurubang a ashibang lo. ⁶Nga tuhyi Yahweh ngajah ate pagna nghang gima ɓona.

Chapter 130

¹A yeh tuhli mɓuana a bino, Yahweh. ²MurungKulli, og gih yang; teshi kiro a ri jimma lang ate shin gi-enna.³Ngha a weh Yahweh, ka bang gimashihra agh, MurungKulli yang logle tangha? ⁴Keminiya tol gimashihra ngha nghang a ro, ate a gusso.⁵Nlella Yahweh, minlimang lello, le a ri tenana lo ni tigyahlang ngha. ⁶Minlimang lella murungKulli uwor ɓa lelgiri ni ki lel beri ya.⁷Israila, tigyahlo ri Yahweh. Yahweh ya ɓa shin gi-enna, le a bini ya ashibang magula ni. ⁸Ini ih ka ashi Israila a ri agi mashihra le kwa.

Chapter 131

¹Yahweh ni ngushi murang ko njiang ko njiang pilpira agh. Ni tigyang ri agi gangshina lang ko gangshi murang ni aga ka gannang a pag ga.²A paghe ya ntangna jeyi le bang polla muri minlimang ninga muna ni ngih tuh agh, minlimang a rang ngha ninga muna ni a tuh agh. ³Israila tigyahlo ri Yahweh niɓeni ni ha ke kene.

Chapter 132

¹Yahweh, a temuri Dauda ɗengshi ni abinkonna lang. ²Ɗengshi ni pagha ni Dauda kaniyi ni Yahweh giri ya, pagha ni kaniyi ni giri bin Magula Mwoh le Yakubu.³Nah, "Ni ngi ingna a gungri le ɓa lyang ko nongna muri alla lang ngha, ⁴ni ngi pih njiang njitullo ko usuli ngongho njiang ngha ⁵sete mɓag bang ate Yahweh, tahra ate Magula Mwoh le Yakubu."⁶Shinna, shi ogna teɓi a Ifrathah; shi kumne a ɓabang le Jayar agh. ⁷Sa ka a tahra le Kulli; sa gungha kushi sa gushi. ⁸Logho Yahweh, kena bin usulo lo, a weh ni doroshi le masso lo!⁹Ih ɓi amalah lo a vulliyi ri yang ni bolmurung; ih ɓi ama njiteng lo ɓi magjollo binmurubang. ¹⁰A temuri guro lo Dauda, ka pil nzumo ri murung lo ni a ɗahri ya.¹¹Yahweh kaniyine Dauda giri, Kaniyi giri ni tangna ariya nyha nghang ngha: "Nga tig mwoh a ntiri aminkah wo a muri ngungmurung murung lo. ¹²Ngha amuno bol ogrung lang ngha ni alagbang lang ni nga aliyi yang, amuna yang ngha, le amuna yang ka ɗigha muri ngungmurung murung lo ha ke kene."¹³Njiteng ngha Yahweh tolla Sihiyona, tolle yahli ih ɗig ngungmurung le. ¹⁴"Ba ni pag bin usulo lang ha ke kene. Nga ɗigha ba, ate ntolle yahlang.¹⁵Nga moshi yang ni agilih dudug. Nga ɗingshi aɓa enna leyang ni brodi. ¹⁶Nga vuliyi amalah le ni ashibang, ama njiteng le ya ka magjollo ɓororo ate binmurubang.¹⁷A be ya njeme ka pur nghang a temuri Dauda ni tig kashindah a temuri ma ɗahrina mwoh lang. ¹⁸Nga vuliyi aɓa shiɓi muri ni iriɓihyina, keminiya a muri ya jenghe ka poshibang."

Chapter 133

¹Shinna, ɓorreh ni yellang le poshi yahlung nghe ni yellang ngha amuna tehrung kpaɓa ɗigha binmona agh!²Ngha ninga murun maɓonna ni a soɓah a muri Haruna ɓanngha suhla nyongkuni ya, le suhla mel dagrah magula le ya. ³Ngha ninga tirma le Hermon mama ki soɓah muri nkonno Sihiyona agh. Ate a be ni tigni mosso - usulo ha ke kene.

Chapter 134

¹Zu, pih Yahweh kumɓoro, yong aɓapag tumo le Yahweh kwa, yong ni ngi pagtumo ni duh a liye Yahweh agh. ²Logshi buwo a pih Yahweh kumɓoro.³Le Yahweh ih pah yong kumɓoro logho a Zion, ɓeni gil ɓakuli ni ngunjah agh.

Chapter 135

¹Pih Yahweh ɓongso! Ɓongshi lulli Yahweh. Ɓongshi, yong ɓa pagtumo le Yahweh. ²Yong ni ntangha a liye Yahweh agh, a aɓalah leh le Kulli lesung.³Mpih Yahweh, ate ini ya ɓonna; ntuh ngyah ɓongso ri lulli, ate gi poshi yahlung ni a pag yi nina. ⁴Ate Yahweh tolla Yakubu ate kanangiri, Israila ninga gikunna mami.⁵Nyerina ni Yahweh gulla, ih MurunKulli lesung ngha a muri anshile akuli kwa. ⁶Ga kwa Yahweh tolla yahli ya, ih pag yi a kuli, a ngunjah, a ɓa muru ni a yeh alimma le salang magula.⁷Zuna ni nlagiri pura kukwo, ih tig tuhbang kpaɓni murukuli le ih pushi gung a bin tigha le.⁸Wolla nluo aminɓalla le Masar, mami ɓayong kpaɓni agiluwo. ⁹Tuttina giɗunna ni gi pah ngoɓong a ntiri yong, Masar, a muri Fir'auna ni aguro le kwa.¹⁰Kehna ni luwa muri anjeh dudug ni wol nluo amurung maguliya, ¹¹Sihon murung le aɓa Amori ni Og murung Bashan ni anshile anjehmurung le Kan'ana.¹²Pahne sung njeh leyang giberre, giberre bin Israila aɓayong le. ¹³Lullo Yahweh, ɓi ɗigha ha ke kene, lullo ni a yerine ya Yahwe, ih ɗigh ha ke kene a ntiri anjah kwa. ¹⁴Ate Yahweh ngha ki lella aɓayong le, le yangha ni shin gi- enna a muri aguro le.¹⁵Agillang le aɓayong ngha a azurfa ni zinariya ni, tumo bih aɓayong. ¹⁶Agillang ngho ngha ni kun, keminiya ni a nahteng ngha; a yangha ni njiung, keminiya ni a shinbang ngha; ¹⁷a yangha ni akirrung, keminiya ni a ogbang ni ya, ke usulo ka pagha a kunyang ngha. ¹⁸Aɓeni gil yang ngha, n'ngha ninga yang, ini ɓeni pah njiteng ri yang ngha nina.¹⁹Aminkah Israila, nmoshi Yahweh; aminkah Haruna , nmoshi Yahweh. ²⁰Aminkah Lawi, nmoshi Yahweh; nyongni aɓeni ki gushi Yahweh ya, nmoshi Yahweh. ²¹Mossoni ni Yahweh a Sihiyona, a yong aɓeni ɗigha Urushelima agh. Mpih Yahweh ɓongso.

Chapter 136

¹Mpag yi Yahweh makampa, ate ini ya ɓonna. (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ³Mpag makampa bin Kulli le akuli. (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ²Mpag makampa bin MurungKulli le amagula; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)⁴a bini ɓeni mwoh pagha agi pah ngoɓong magulina; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ⁵a bin ɓeni nji ri yeriteng le ni gilli aɓakuli; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)⁶a bin ɓeni nongshina ngunjah a muri amuru agh; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ⁷a bin ɓeni gil poshibang ngha. (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)⁸a bin ɓeni pih kara ih pag tumo ni ɓakara agh, (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ⁹shienri ni amuna shienri pag tumo ni duh agh; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)¹⁰a bin ɓeni wolnluo minɓalla le Masar agh (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ¹¹ni pushi Israila a ntiri yang (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ¹²ni bung ma masso ni logshi dumbung; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)¹³a bin ɓeni salang magula le Kagli ya (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ¹⁴le tigna Israila billa a ɓa ntiring le (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ¹⁵Keminiya ɓugna Fir'auna ni aɓa tahluwa le a Salang magula le Kagli; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)¹⁶a bin ɓeni billa ni aɓayong le a ntiring ɓalusung ngha (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ¹⁷a bin ɓeni wolnluo amurung maguliyina agh (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)¹⁸a bin ɓeni wolnluo murung magula (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ¹⁹Sihon murung le aɓa Ammon agh (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ²⁰ni Og murung le Bashan; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)²¹a bin ɓeni pahne yang njeh giberre ya, (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ²²giberre bin Israila guro le (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ²³a bin ɓeni ɗengshina ni sung le angnina sung a nongshi murung lesung; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)²⁴a bin ɓeni ashi sung a bih aɓa shiɓi musung ngha, (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ²⁵a bin ɓeni pah gilihna bin agi usulo kwa agh (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.) ²⁶mpag makampa a bin Kulli le ɓakuli; (Ogrung njiteng le ɗigna ha ke kene.)

Chapter 137

¹A kun sallang Babilon ni ɗigha njahli le shi ɓua ngha shi ɗengshini ni Sihiyona agh. ²A be a muri angung kahn ni shi gyerra agwang ntah lesung nghang.³A be ya aɓa bolsung alla angyah a bin sung, le aɓeni ki jolsung ngha alla binmurubang bin sung, ki nah, "Ntuh yi sung ngyah le Sihiyona mwoh." ⁴Pallang ke sa tuh ngyah le Yahweh a njeh ma sa?⁵Ngha njangshi ni ɗengshi ni weh ya, Urushelima, ih ɓi beng malih ih jangshi tumobung lang. ⁶Ih ɓi lessang kpangha a kunnang ngha ni nye ɗengshi weh ya agh, ngha ni ntol urushelima uwor gi poshi yahlang magula ni kwa agh.⁷Ɗengshe Yahweh, ga Edom pagha a kareni Urushelima kpahni ya. A nah, "Nyanghi njahli, nyanghi njahli kena tinne."⁸Muna ma ngalang le Babila, aka girjah mo ni ih sashibang ngha- ih ɓi a moshi ɓeh, ɓeni kwa nwoh ga a pag yi sung ngha. ⁹Ih ɓi ɓeh kum mosso, ɓeni kwa tolla amakyena leyong le nyim yang ri tahli ya.

Chapter 138

¹Ate nga pag wo makampa ni yahlang kwa; nga tuhngyah ɓongso a dum akuli. ²Nga gungha njahli ki shin bin gusso ma gerenteng ni pih lullo makampa ate ogrung njiteng lo ni njitenna lo. Atigna tenana lo ni lullo ɓoro uwor ga kwa agh.³A kare ya ngorro, a agna nghang; a tignang ntengkurung ni tengshi minlimang. ⁴Amurung le ngunjah kwa ka pag wo makampa, Yahweh, ate aka ogha atenana ye a kuno.⁵A pagha agh, a tuhngyah muri agipagna le Yahweh, ate gulloni gusso le Yahweh. ⁶Ate Yahweh ngha a kuli, ngho kwa agh yangha ih konna te aɓa nongshimurung, keminiya aɓa gushi murung ngha kukwo ni mo.⁷Ko ginya a ntiring le agi gangshina le, aka tig usulo lang; aka kani boh a muri yehlulla le aɓa shiɓi murang, le boh malih ka assang. ⁸Yahweh ngha ni meng kenna a malle; Yahweh, ogrung njiterng ɗigna ha ke kene. Ka ɗag atumo le boh agh.

Chapter 139

¹Yahweh a fashinang, le ayeri nang. ²A yerina kunbang ni ngi digni njahli ni kunbang ni ngi logni ya; a yerina ɗengse lang logha kukwo.³A shinna njere lang ni nongho lang njeh; a yerina agipagna lang. ⁴Ate kedebang tenana ka pura a lessang ngha, a yerine kwa, Yahweh. ⁵Dumang ni nzumang kwa a kangni nang ni tig boh a murang. ⁶Jah yerigiri ni ya ni nlogle yeri ya; ngha bikuli dudug; le ni nlogle mbilbang ri ya.⁷Nji yebbang ni nga vulla ri bongho lo nghang? Nji yebbang ni nga logha kuli nga wor nghang? ⁸N'eɓɓeh aɓakuli le, a wo ngha be; ngil binnongho lang a nkilliya le, shinna, a wo ngha be.⁹Nlogni kpatrang ni durubang le ɗur salang magula a bang kukwo, ¹⁰a ma agh boh ka gingni meng, boh malih ka bollang.¹¹Ngha nah, "Njiteng ngha ih pinna vulliyi nghang, le poshibang ni ka pil duh a binang," ¹²ko ngih pinna ni ɗig pinna a bino agh. Duh ka tuhbang ninga kara, ate duh ni kara agh giri mwoh ni a bino.¹³A gilla aga a rang ngha; a gil lang a yeh ngyang. ¹⁴Nga ɓongso ate gilla lang ngha gi ɓangha ni magtahɓi ni. Atumo lo agh agi magtahɓi ni. Minlimang yerina ga yarata.¹⁵Amuh lang ni songri ri yang bino agh ngha a gil lang ni murang ngha, ngha a kpaɓna gi gilla lang ngha a yeh alimma le njahli ya. ¹⁶A shin nang a yong; a nyonglina akara ni kwa a tig nghang ngha a giɓomteng kedebang makunda pag ri.¹⁷Ni yellang ni ɓoro le aɗengse lo binang, Kulli! Gogho le ni yellang! ¹⁸Mpagha nga banghi, gogho leyang uwara njisalang. Ngha nlog ga, myang nwa uwo ni weh.¹⁹Kulli, ngha aka wolnlue aɓayong mashihra agh; nɗag binang, a weh ɓa soɓ nkilla. ²⁰A tolmuyang ro ni pag gi soriyi bang; aɓa shiɓi murung lo ki waɓ yiri.²¹Yahweh, ih ni shiɓi aɓeni shiɓo agh? ni jenna aɓeni tolmuyang a ro agh? ²²Nshiɓina yang kwa; a pilla aɓa shiɓi murung lang.²³Kulli, fah sang, le a yeri yahlang, mohmang le a yeri ɗengse lang. ²⁴Shini ko njinjere mashihra ngha nghang a rang, le a billi meng a njinjere ni malla le nyha ngha agh.

Chapter 14

¹Bayonma nagna waɓa jiɓa yee, Kulli nya, A yagha a pag gima shira ni aghaleyang, bwa ya moh pag gimabonna la.²Yahweh shin iye ni baKulli a murah muna ni pere ka shina ngha ɓwa gha ghang ni dense ka shimbang te muri ya. ³A ping juyang kwah. A yagha kwa'a a dig ba igri bwah ya mwoh pag gima ɓwa'ga ya, ya mwohiwa.⁴Nah yeri tengha, a aɓenni ginyang wu'u wa aɓeni ki liya beyong nigha ma a sheni brodi ya, keminiya aɓeni ya ki gor Yahweh ya.⁵Aka jiɓi ni gri koshina ate Kulli gha ki ging na ɓah pahjiteng kwah. ⁶A agha awo tigha a ɓah eng, temamah Yahweh ni ɓah banghi yang luwa.⁷Oh, ate ashinɓang juna biya Israila i suna a sihiyona ngha Yahweh tenna a muni a tumo guro, le Yakubu ko og binmurubang a Israila yaliyang ka posso.

Chapter 140

¹Yahweh assang a ri ɓayyong mashihra; bollang pusso a ri a mohno. ²A kurra gimashihra a yahli yang; a tig luwa kyari kwa agh. ³Aleshi yang ki tig pinye ninga ɓammah; tunnang le gwaffun a ngoto kun yang. Selah⁴Yahweh bollang a ri bih ɓa gimashihra, assang ri ɓa mohno ɓeni gilla ka tuttang ih ɓi kpah ri tolkusung ngha. ⁵Aɓa gushimurung tigna gi tammah ate murang; a soɓna nguri; a tigna gi tammah a temurang. Selah⁶Nah yi Yahweh, " A woni Kulli lang; tig kiro ri gih le ajimma lang." ⁷Yahweh MurungKulli lang, a wo ngha ni gulo ka gan ashibang ngha; ntongho murung lang a kara luwa. ⁸Yahweh, ka pih ɓa gimashihra ga tolla yahli ya; ka ɗag kurkun mashihra leyang ih lih ya. Selah⁹Aɓeni kangnang ngha logna nghang; ih ɓi ga a kuri ngoto kunyang ngha ih vul yang. ¹⁰Ih ɓi kallang gishe ih kpah a muyang; soɓ yang a gishe, a tinna tuhli, ba ni a gan logshi muyang nghang ngha ɗeshili. ¹¹Ke ih ɓi aɓayong ɓa kun ɗig ololo a ngunjah ni ya; ih ɓi gimashihra ih pir ɓayong mashihra ate wol nlue.¹²Nyerina ni Yahweh ka waɓnjuo ni ka ɓa binkonna, le ih pah njiteng a bin ɓa al angna. ¹³Njiteng ngha aɓayong ma gerenteng ka pag makampa ri lullo; aɓeni yahli yang kunwar agh ka ɗigha kundumo.

Chapter 141

¹Yahweh, myang ngi ɓua a bino; zu ni kahra a binang. Tig kiro ri gih yang ngha ngor bang bino agh. ²Ih ɓi jimma lang ɗig ninga gi ma susunang a dumo; ih ɓi beng ni nlogshi ya ih ɗig ninga ɗahra ma kapolla.³Lel kun nang, Yahweh; lel angoto kun nang. ⁴Ka ɗag yahlang ih ɓi tol gimashihra ko ishi murung a pag gimashihra ni aɓeni gipagna leyang ngha mashihra ni ya. Ke ih ɓi nlih gi sorbang leyang ngha⁵Ih ɓi ɓa gerenteng ih nyim mang; ih ɗig kumɓoro a binang. Ih ɓi gillang; ih ka ɗig ninga murung ni a soɓoh a murang ngha; ke ih ɓi murang ih shiɓi aghi ya. Keminiya jimma lang kareni kwa agh ngha a muri gipagna mashihra leyang. ⁶Aɓa waɓnjuo leyang ngha a tutti yang a bidongkuli le nkonno a kpah; a ogho ih atenana lang ngha a ɓonna ogho. ⁷Le aka nah, "Ninga mama ɓwa ki jugni njahli ni wanghih ya, ini nina amuh lesung meshiyini a kun nkiliya."⁸Njiteng ngha njiang ngha a muro, Yahweh, MurungKulli; a bino ni nvul nghang. ka ɗag minlimang lelle nyha nghang ngha. ⁹Lellang ri gi tamgiri ni tigha a temurang ngha, a ri gi tamma le aɓeni gipagna leyang ngha mashihra ni ya. ¹⁰Ih ɓi ɓa gimshihra ih kpah a nguri ngha le ih ɓi n'aɓɓa.

Chapter 142

¹Ni gih yang ni ngori bang bin Yahweh; ni gih yang ni njimni ate kumɓoro le Yahweh. ²Nwaɓna ɓua lang a dumi; nwaɓi agi gangshina lang.³Ngha bongho ni rang ngha ni tengkurung ngha agh, a yerina njinjere lang ngha. A songrina gi tamgiri a temurang a njinjere ni ngi ging nghang ngha. ⁴Nshinbang nji malih lang le nshina ɓwa nyha mwoh konna te murang ngha. Aɓɓa nyha nghang ngha ate murang; ɓwa nyha konna te usulo lang ngha. ⁵Ngorra bang bino, Yahweh; nah, "A woni bin vulo lang, ni tangha lang a njeh le aɓa usulo.⁶Teshi kiro ri ɓua lang, ate a suhli nang najhli; assang a ri aɓa tig nghang gani, ate a yangha ni masso uwor rang. ⁷Pushi minlimang a bin kuro nina agh ate nga pag makampa ri lullo. Aɓa gerenteng ka kpaɓa ka kangnang ate a pagna nghang gi maɓonna."

Chapter 143

¹Og jimma lang, Yahweh; pah kiro ri ɓua lang. A temuri njiteng lo ni gerenteng, ag nghang! ²Ka ingna a waɓnjuo ni guro lo agh, ate ɓwa mwoh nyha gerenteng a njioh agh.³Ɓa shiɓi murung alla minlimang; pah rang ha njahli; tig nang nɗigha a pinna ninga aɓeni woro wuh kunbang kikara agh. ⁴Ngirang wuhna a bongho; pah nang ngoɓong a yahlang.⁵Nɗengshina ni akara ni ɗur agh; mbilla yahlang a muri agipagna lo, shinna agi magula ni a woro pag ga. ⁶Nlogshina beng a bino; minlimang kang allo a ɓalusung. Selah⁷Ag nghang ni kahra, Yahweh, ate bongho lang ngha ki wuh. Ka songri kundumo a rang ngha, ko nga pil ninga ɓeni woro a tuhli ya. ⁸Le ih ɓi n'og ogrung njiteng lo ni beri, ate mpahna njiteng a ro. Ɗumang njinjere ni nga ging nghang ngha, ate nlogshina minlimang a bino.⁹Assang a bin aɓa shiɓi murang, Yahweh; ɓangha nzu a bino ate vulo. ¹⁰Alliyi nghang ih ɓi mpag ga yahlo tol agh, ate a woni Kulli lang. Ih ɓi Bongho maɓonna ɓi gingni meng a njeh le aɓa yahlung kunwar.¹¹Yahweh, a temuri lullo, tig nghang ni usulo; a gerenteng lo agh pussang a yeh gigangshina. ¹²A ri ogrung njiteng lo agh, pushi aɓa shiɓi murang le a girjah aɓa shiɓi usulo lang kwa, ate mini guro lo.

Chapter 144

¹Mossoni ni Yahweh, nkonno lang, ɓeni alliyi beng ate luwa agh ni amuna beng ate pag luwa. ²A woni ogrung njiteng lang ni lah ma kangnina lang, gbingrah ma saɓna lang ni ɓeni mwoh assang ngha, ntongho lang ni ɓeni mwoh a bini ni nvul nghang ngha, ɓeni mwoh pah aɓayong a beng ngha.³Yahweh, ɓwa ni mang ke a yeri ko muna ɓayong ih ke a ɗengse a muri? ⁴Ɓwa ngha ninga usulo; akara le ngha ninga minlim ni ki ɗur agh.⁵Yahweh, a gaɓna ɓakuli le a suhla njeh; a dogha ankonno le a pushi nlelle. ⁶Tutti tuhbang le nyihɓa le a meshiyi aɓa shiɓi murang; tah amunih lo le a piriyi yang a nyere a gindilla.⁷Keni boh ni puro a kuli bikuli ya; assang a ntiri amuru dudug, a ri bih ɓayong ma sa. ⁸Akunyang ki waɓ yiri, le bih yang malih ya agi yiri ni.⁹Nga tuh wo ngya mapiyo, Kulli; mollo ni ni aguri lum agh, nga tuh wo ngyah ɓongso, ¹⁰ɓeni pah ashibang le binmurung ngh, ɓeni ashi Dauda guro lo a ri garabwoh mashihra agh. ¹¹Assang ni pussang a bih aɓayong ma sa. Akunyang ki waɓ yiri, le bih yang malih agi ma yiri ni.¹²Ih ɓi amuna buna lesung ɓi ɗig ninga agissoro mama gulo ɗungshi ya le amuna ma ngalang lesung sherreh le gbinna agbingrah, a giliya ninga ma lah murung. ¹³Ih akangna tigha agiri lesung ɓi ɗungso ni jah giɗigna kwa, le ih ɓi anjuh lesung ih ɓilla aworotongno alum le aworotongno lum alum a ɓabang lesung.¹⁴Le andah ɗigɗiya lesung ka kumma akyenina dudug. Ɓwa mwoh nyha ka ɓun agarrung lesung ngha; ɓangha ɗag njeh nyha le kpah ɓua nyha a muri anjinjere lesung ngha. ¹⁵Mosso ni ni aɓayong ni kum jah amosso ni ya; binmurubang ni ni aɓayong aɓeni Kulli leyang ngha Yahweh ni ya.

Chapter 145

¹Nga gusso, Kulli lang, Murung; nga moshi lullo ha ke kene le malle nyha. ²Kareni kwa agh nga mosso; nga ɓongshi lullo ha ke kene le malle nyha. ³Yahweh ya gula le ɓongso le ka gulo; gulo le ya ma alla ni ya.⁴Njah mwoh ka ɓongshi agipagna lo ha kena ri mama kpah nghang ngha ni waɓ agipagna lo magulih na. ⁵Nga ɗengsa muri agimurung le gusso lo ni agiapgna ma magtahɓi.⁶Aka waɓte gulo le agipagna ma magtahɓi lo, le nga waɓtele gullo lo. ⁷Aka waɓtele agi mavonna lo, le aka magjollo binmurubang a muri agi gerenteng lo.⁸Yahweh ngha ni pahɓoro ni shin gi-enna, tenghibang a pag yehlulla ni gulo a ri agnjiung ma tenna. ⁹Yahweh ɓonna a bin ɓeni kwa agh; ɗum shin gi-enna le ngha muri atumo le kwa.¹⁰Atumo lo kwa ka pag wo makampa, Yahweh; ama njiteng lo ka mosso. ¹¹A waɓtele gusso le ɗighamuribang lo, le aka waɓtele gullo lo. ¹²A waɓtele agipagna magula le Kulli a bin ɓayong ni agi gushina maɓonna le ɗighamuribang le.¹³Ɗighamuribang lo agh malla le nyha, le ɗumgullo le ɗigna a ntiri anjah kwa.¹⁴Yahweh ki taɓɓah aɓeni kwa ki kpah agh le ih logshi aɓeni kwa neng ngha. ¹⁵Anjiung kwa ki lella ro; a wo pahyang gilih leyang perari kunbang. ¹⁶A logshina boh ni ɗingshi gi tolla yahlung le ga kwa ni usulo agh.¹⁷Yahweh ngha ni gerenteng a yeh anjinjere le ni njiteng a yehn agipagna le kwa. ¹⁸Yahweh ngha gyaɓ ni aɓeni gorih ya, a bin aɓeni gorih a njiteng ngha. ¹⁹Ih pah gi yahlung-tolla le aɓeni ki gushi ya; ih og ɓua leyang le ashi yang.²⁰Yahweh ki lel aɓeni ki agnji ya. Keminiya ih girjah aɓa gimashihra kwa. ²¹Kunnang ka waɓ ɓongso le Yahweh; ih ɓi aɓayong moshi lulli ma gerenteng ha ke kene malle nyha.

Chapter 146

¹Pih Yahweh ɓongso. Ɓongshi Yahweh, minlim mang. ²Mpahna ɓongso bin Yahweh ni usulo lang kwa; nga tuhngyah ɓongso bin Kulli lang a kunbang ɗigna lang kwa.³Ka tig yahlo ri amuna murung ko ɓayong ngha, ri aɓeni ashibang nyha nghang ngha. ⁴Ngha usulo le ɓwa tangha njeh ya, ih nyera a njahli; a kare ya ga tolla yahli ya malla.⁵Mosso ni ni ɓeni ngha ni Kulli le Yakubu ɓa angna le ya, ɓeni tig yahlung le ngha ri Yahweh Kulli le ya. ⁶Yahweh gilla ɓakuli ni ngunjah, salangmagula, ni aga kwa a yahli yang ngha; ih shin pah njiteng ha ke kene.⁷A pagna njiteng a temuri ɓeni a par agh ni pah gilihna bin ɓa ogyalo. Yahweh magne ɓeni a kur agh bung; ⁸Yahweh logshina njih ma njiungwaghina; Yahweh logshina aɓeni kpah njahli; Yahweh ki agnji aɓayong ma gerenteng.⁹Yahweh lella ɓayong ma sa a njeh egh; yangha ih angni aminbawori ni amahberre, yangha ih shiɓi ɓa gimashihra. ¹⁰Yahweh nongna murung ha ke kene, Kulli leyong, Sihiyona, a temuri anjah kwa. Mpih Yahweh ɓongso.

Chapter 147

¹Pih Yahweh ɓongso, ate ɓonna a tuhngyah ɓongso a bin Kulli lesung; gi poshi yahlung ni, le ɓongso ye ɓonna.²Yahweh ye ɓagna Urushelima; ih kpaɓna binmona aɓayong le Israila ni meshiye ya. ³Ih pih aɓa yahlung uɓna iritenna ni mahri pinye leyang.⁴Ih bangha amuna shienri; ih pah yang lullung a yangha kwa. ⁵Magula ni MurungKulli lesung ni gi maɓonna a gullo le; yerigiri le ya ni a logle a pyeri ya.⁶Yahweh ngha ki angni ɓeni a par agh; ih suhli ɓayong mashihra ha njahli. ⁷Tuhngyah bin Yahweh ni pag makampa; tuhngyah ɓongso bin Kulli lesung ni ngwangntah.⁸Vulliyina ɓakuli ni nlagiri ni tig murukuli a temuri ngunjah, ki tigha alusung ki gullo a muri ankonno. ⁹Ih pah gilihna bin agiluwo ni binmuna gangla ngha ɓua agh.¹⁰Ih nyha ih kum poshi yahlung a ri masso le piri ya; ih nyha Ih kum poshi yahlung tenne le akushi ɓwa agh. ¹¹Yahweh ki poshi yahli ri ɓeni ki gushi ya, ɓeni tigyahli ri ogrung njiteng le ya.¹²Ɓongshi Yahweh, Urushelima; ɓongshi Kulli lo, Sihiyona. ¹³Ate ini tengshi angung gangrah le akunjere lo; moshina amuna yong a ntiri yong. ¹⁴Zuni ɓuhro a yeh anjang leyong; ɗingshina yong ni kikaya maɓonna.¹⁵Tutti na alagbang le a ngunjah; lagha le ɓangna liliɓih. ¹⁶Tigna mansuhri ninga njinguri; meshiyina tahɓi ninga tuhɓu.¹⁷Ih pah murunjitahli ninga gi ɓonni yo; yang logle tanghih tahɓi ni tutti ya? ¹⁸Tutti lagha le a nyangli yang; tigna gung ih ɓi ɓuah le muru ih ɓi ɓangha.¹⁹Waɓna tenana le bin Yakubu, agigilla le ni gi waɓna billa le bin Israila. ²⁰Ni pag ga ni ɓayong ma sa agh, le a temuri gi waɓna billa le ya, ni a yeri yang ngha. Pih Yahweh ɓongso. ate ih ɓonna ih ɓi a tuhngyah ɓongso bin Kulli lesung;

Chapter 148

¹Pih Yahweh ɓongso. Ɓongshi Yahweh, a yong ni a ɓakuli ya, a yong ni a bikuli. ²Ɓongshi, a yong amalaika le kwa, mɓongshi, a yong aɓa luwa le kwa.³Mɓongshi, kara ni shienri; mɓongshi, a yong kwa amuna shienri ni ki poshibang ngha. ⁴Mɓongshi, ɓakuli bikuli ni a yong amuru ni a kuli ya.⁵Ih ɓi a ɓongshi lulli Yahweh, ate tigna, le a gilla yang. ⁶Ɗeshiliya tigna yang ha ke kene malle nyha; pahna gibilla mama ni ki ariyi ya agh.⁷Mɓongshi a ngunjah, a yong anyam ɓamuru magula ni amama kwa a ngih alimma le sallang magula agh, ⁸gishe ni muru njitahli, mansuhri ni anlagiri, agungmuru ki ɗungshi tenana le.⁹Mɓongshi, ankonno ni adingli kwa, anjingung ni aseda kwa, ¹⁰Anyam lusung ni agiluwo kwa, agi usulo ni ki sunghi ya ni aminya ni ni akpatrung ngha.¹¹Mɓongshi Yahweh, a yong amurung le ngunjah ni aɓayong kwa, a yong amuna murung, ni a yong aɓa waɓnjuo ngunjah, ¹²kpaɓni basa adennah ni ansahra, aɓagula ni amuna.¹³Ih ɓi a yangha kwa a ɓongshi lulli Yahweh, ate lulli ni mwoh ni gusso le gusso le billa bang a ngunjah ni aɓakuli. ¹⁴Wara logshi njeme le aɓayong le a temuri ɓongso ni pura bin ama njiteng le ya, aɓayong le Israila, aɓayong ni gyaɓ ni mo agh. Mpih Yahweh ɓongso.

Chapter 149

¹Pih Yahweh ɓongso! Tuhngyah mapiyo a bin Yahweh; tuhngyah ɓongso le a kpaɓa le ama njiteng.²Ih ɓi Israila pag binmurubang ri ɓeni mwoh gil yang ngha; ih ɓi aɓayong le Sihiyona ih pag binmurubang a ri murung leyang. ³Ih ɓi a ɓongshi lulli ni tah ngwang; ih ɓi a ɓongshi ni kyaglah ni ngwangntah.⁴Ate Yahweh ngha ki poshi yahli a ri aɓayong le; ih gushi aɓa nongshi muyang njahli ni ashibang; ⁵Ih ɓi ama njiteng le ih pag binmurubang a gusso ni; ih ɓi a tuhngyah ate binmurubang a muri a alla leyang.⁶Ih ɓi ɓongso le Kulli ih ɗigha a kun ni garabwoh ma kunɓahri a bih yang ⁷ate nwah ngossomurung a muri aɓayong ni agipagna fungshibang a muri aɓayong.⁸A kur amurung leyang ni anguri gitulla le amagula leyang ni binkuro ma ndolong. ⁹Aka pag tuhnjuoh ni a woro a nyongli ya. Ga ka ɗig gusso a temuri ama njiteng le kwa. Pih Yahweh ɓongso.

Chapter 15

¹Yahweh, ɓeni ka tagha abin dahra loh, benni ka diya bin ma gerenteng. ²Aɓeni ki gya kwar, ki pagima mwah ki wanjiteng kunyali.³Njih wa kun shira'a, ni ɓiyi luli bwa'a ni sang ɓiba murikala'a.⁴Ni jeng bwa ni ji ya, keminiya i pah gullo a biyah ɓeni ki ɓang Yahweh ya i wan jiteng a gipangna ma shira, ni yenni ga waɓɓah. ⁵Ni ɓuri giri a muri tagma bollo ni agha ni agbollo i wan joh yiri a muri ɓah jiteng gha. Benni pag gireya ni ɓang gobong gha.

Chapter 150

¹Pih Yahweh ɓongso! Ɓongshi Kulli a binma gerenteng le; ɓongshi a gullo le aɓakuli. ²Ɓongshi a remuri agipagna magulina le; ɓongshi ate uwara agullo kwa.³Ɓonghi ni tong njeme; ɓongshi ni akyaglah ni ngwangntah. ⁴Ɓongshi ni kukyag ni ngwang; ɓongshi ni agi ngwang ma anguri ni ama ndundwara. ⁵Ɓongshi ni jollo le anyingyang; ɓongshi ni ngih jollo le anyingyang.⁶Ih ɓi ga kwa ni usulo agh ih ɓongshi Yahweh! Pih Yahweh ɓongso!

Chapter 16

¹Asang, Kulli ate in ponna tuɓu a bino. ²In nayi Yahweh a woni, Kullilang, gima ɓonna langha guɓun niya, ngha bino. ³Ngha a ɓayong ma gerengteng ni nguja gha a ɓah jiteng ni bomurung, yalang poshina riyang.⁴Giganshina leyang ki ɓuro, aɓeni ki soghate Kulli ma ɓi sa, Nigi dahri Kulli leyang ni killa ko luliyang ki pura kunnangha.⁵Yahweh a woni in tollo a yalang ki koro lang. A ballang meshina. ⁶A perina gang jang ni pak mamengha abin ma ɓonna, jiteng gi byere mabonna mamenni.⁷Ngha ɓonshi Yahweh, ni wabang jitengha, ko ni duh yalangha ki waɓang. ⁸Ngha tig Yahweh a karang a kubang in kwalah, ate nighi shisa a bimah li ya.⁹Nina agh kunyalang poshina, kereni kwa'a mung gi shin gakwa'ah gerenteng. ¹⁰Ate nawoh agha gi ingna a Kuliya nawa daghang abah pa jitenglo gi shing kphalowa.¹¹A alinaghang digna gunja a dagna bin murubang loh, poshibang igha boro ma lee kekene.

Chapter 17

¹Teshi kiro jima ate ganjoh, Yahweh, og ɓwalang a agnang, teshi kiro ni jima ni ki pura kunangha nigi soriyowa. ²De pushimurung lang bi zuwa dumo, De pushimurunglang i zuwa dumo, De joh i shing ga ɓowa.³Teh a billa yalang teh a juna binand ni du'u, aka laghang na kun gimashira in binangha, kunang nigi pa gipana, mashira'a.⁴Ni gipagnah le ɓayong, ini ate tenana ni pura kunangha ate in bolla murang ei jiyereni ni ɓotiya'a. ⁵Gyanlangha a jijetlo; kusang ni shishiya.⁶Ngoro a og gordang, Kulli; teshi kiro rang a og tenana gi wabɓah. ⁷Dumang njiteng a njere ma ɓwah, a woni a asang a buwo ma lee, a ɓiya ban nujei sung.⁸Lellang ningha lel njioh ni a shingha, vullighang a milling loh. ⁹A nji a ɓayong ma shira Aɓeni ki teng muyang a binangha ɓeni ni actelangha ngha kannan intiring. ¹⁰Anya a shin giengle beyongha, kuyang watteng ni gushimurung.¹¹A kangnang ntring, Ate tig njiyang rang a ɓughang nje. ¹²A yangha nigha yim ni ki funo ko bolgri ya ningha muna yim ni ki bagha ka vula piya gri ya.¹³Logho Yahweh, A terih kuyang, A soyang ko a dung Aɓeni ki allang a dung a shira ni gi bura loh. ¹⁴Asang a biyang ni buloh, Yahweh, a biya Aɓeni guhnja Aɓeni ni gikunna ngha gunjani ni muyang. Payang gani ni a tiya temuyangha, tigha a munayang i periyang, i gani layang i asa a kuma mikawun.¹⁵A binangha ngha shin kundumo ni njiteng ngha dima, ngha nlogho ni binmurubang a bino.

Chapter 18

¹Yang tolo Yahweh tenkurung lang.²Yahweh ni talilang bin tabalang, ɓeni zuni yang abin aba agh; ini Kulli lang, tali lang, nkun aba abini. Ini tongho lang, njeme abalang ni ba gbarang. ³Ngha gor Yahweh ɓeni pere ka abonshiya; le ngha abbi aba shibi murang.⁴Nguri nluo kuriyi nang, bangha le muru manangna gana kunang. ⁵Nguri nluo kuriyi nang, gitamna le nluo bollang.⁶A gani langha ngor Yahweh. Ngor Kulli lang ih angnang. Ogna goro lang a kangna banghi. Bua lang te a angnang bila bang bini bilabang a kiri.⁷Le ngungjah jigra koshiyo; tina ankunno deshiya jigra. Le koshiyo ate ye Kulli lulla. ⁸Nlelle uba a luli le leshi gishe pura akuni. Goti gishe ri nkalang.⁹Lushi baKulli le sula nje. Ni pina magula akushe. ¹⁰Diya muri cherub le logho, woro a kpetiri nguh.¹¹pag pina dig gumri kangni ni nlagiri nyashi muru akuli. ¹²Muru njitali ni nkalangishi kpa ni nyiba le muru a dumi.¹³Yahweh shagha aKuli. Nghi ɓeni worbang ni gulo kwa agh loshi bang. ¹⁴Ta munile meshiyi aba shibi muri. Njikogiri muru duddu meshiyang.¹⁵Le nji muru puro le tina ngung nja nong gerenteng ni funo le Yahweh passateng ni kura tiye mami aba Yahuda ni ma septuagint malni a jum jolo agh muru njitali ni nkalang gishe a ri usulo ni pura alulo agh.¹⁶Sula aKulli zu bolang puso a muru malimna. ¹⁷Assan abi abashibinmurang ni woran ni tenkurung ngha, ni aɓeni ni agjang ngha agh ate a worang ni tengkurang duddu.¹⁸A zu nghang a kara ni miya a gani agh. Keminiya Yahweh ni agnang. ¹⁹Pusang agani manghang bung; assang ate bang boneh arang. Ate ɓeni ngha kpanana.²⁰Yahweh nwanan ate gimabwagh lang yangha ih mosan ate ben ngha kpanana. ²¹Ate nbola njinjere le Yahweh ni deshi dak Kullilang gbikpak agh.²²Ate agilla mabona le ngha dumang teya nbola gigilla le kwa nin kenshirang agh. ²³Miya kpanana a dumi, nin deshi agh npayi gimashira agh. ²⁴Nina agh Yahweh moshi nang ate gibonalang, ate ben ngha kpanana a shinale.²⁵Beni ni njiteng ngha a dumi njitenglo ari ɓeni yarata agh aka dumi awo ngha yarata. ²⁶Ari ɓeni garenteng. Keminiya ɓeni ni gimashira agh ngha waɓi njuo.²⁷Ate a ashina aɓeni ni gani. Agh keminiya a gungshi aba gulomurun na ɓeni ki lushi jiyang gha. ²⁸Ate a pana poshibang ari kashi ndah lang; Yahweh Kullilang poshina nghang bang a pina lang. ²⁹Ate ni wai ninga bangni nga duri ga dumang ngha; Ni Kulli lang ga ta ga duri muri gibangna.³⁰Ate Kulli ya njinjere le yarata! tele Yahweh agh ngha garenteng! ini pag tongho le aɓeni al vulo abini agh. ³¹Ate yang pag Kulli sete Yahweh? Yang pag tali stet Kulli le sung? ³²Kulli ni tig maso rang ningha ngurigulla, ɓeni tig agh abayong ma buagh a njijere le agh.³³Pag kusang liliki ningha ngaya ni tinghang a muri dingli. ³⁴Aliyi beng pag lua ni dumbeng te non nta ma gifungna.³⁵A panang tongho ma ashibanglo. Buwa mali angninang. Ni dum bona lo panghang ngulo. ³⁶A panang bang ma dara a kusang ate ke kusang senriya.³⁷Npira aba shibi murang le nbolyang, nin npil njang njumangha sete jamyang mala. ³⁸Ndemri yang sete na gang logho agh; a somna a kusang. Ate a angninang ni gang logho agh; a somna a kusang. ³⁹Ate a angninang ni maso pag lua. Aɓeni log nghang agh a tigna yang a bem.⁴⁰A pah nan njum mel. Abashibi murang, ngangna kun aɓeni ni agnjang agh. ⁴¹A gorbang a agniyang keminiya bong nya ashiyang agh; A gor Yahweh keminiya ni aghi yang agh. ⁴²Nwolyang lulushi ningha kikiri a guh. Nsoyang ko ningha puporo a agata njere.⁴³A ashinang ri njuo ni ɓayong, A tingha murung a muri anjali; Aɓeni nin yeriya agh dig aguro lang. ⁴⁴Agama oghang le a peng gulo, A tig abiri guwa dumang. ⁴⁵Abiri zu ni koshiwo abin digna leyang.⁴⁶Yahweh ngha ninjung; Abonshi tali lang. De Kulli ba asang a gushi. ⁴⁷Ini pag Kulli ni ki agkunang agh. Ini gana a nje a beng.⁴⁸A magnanghang bung ri aba shibi murang, ininina a loshinang amuri. Abeni loghang agh, a shinang abin abuna mafunna. ⁴⁹Nina agh ngi pahwo makampa, Yahweh, a tiri aɓeni ni nje agh kwa; ngha tu ngiya bonshi lulo.⁵⁰Kulli pah ne murung le gang kunbang yangha ih dumi ɓeni dariya ogrung ma gula abin Dauda ni aminkayi kene.

Chapter 19

¹Ɓakuli waɓna gusso le Kulli, le bikuli ɗumna tumo le abih! ²Kara a nzum kara tenana ki soɓri; duh a nzum duh ɗumna yerigiri. ³Gi waɓna ko atenana ma waɓna nyha; agih yang ngha ni a oghi ya.⁴Ngho te ya atenana leyang wara a ngunjah kwa, ni gi waɓna leyang kena a malla le ngunjah. Tigna tahra le ate kara a ntiri yang. ⁵Kara ngha ninga buramah ki puro a kangna ɗigna le, le ninga ɓayong ma masso ɓeni bang ɓor yi ngha ɓangni mere le ya. ⁶Kara logha gibang mwoh le ɗur ɓakuli kena ri mamona; guɓung nyha aɓɓa ri pihn le ya.⁷Gigilla le Yahweh ngha tangha yarata, ih pah iritenna le minlim; waɓkun le Yahweh ya ngha ih tangha, ih pagha aɓa nongshimurung yeriteng. ⁸Agibilla le Yahweh ya ngha yarata, ki tig yahlung pag binmurubang; lagbang le Yahweh ya ngha gerenteng, ki zuni poshibang a ri njiung.⁹Ɓang ngoɓong le Yahweh ya ngha gerenteng, ki ɗigha ha ke kene; Agigilla maɓonna le Yahweh ya a njiteng ni le angha kwa yarata! ¹⁰A yang ngha ni egnjiung dudug uwor zinariya; a ɓoro uwor nyih ni muru nyih ni ki suhriyo ri hagtille ya.¹¹Eh, a nji bin yang ni a lagni guro lo; a oghi yang bang ngha ngosse magula ngha nghang. ¹²Yang logle yeri ba ɓor nghang ngha kwa? Lag nghang ri tengshihra ma songrina lang.¹³Bol guro ɗeshili ri pag gimashihra gushimurung; ke ih ɓi nongmurung a murang ngha. Le nga tangha yarata, le nga ɗigha tengshihra nyha a ri agimashihra dudug. ¹⁴Ih ɓi atenana le kunang ni ɗengse le yahlang ih kum agha a kundumo, Yahweh, nkonno lang ni ɓa assang.

Chapter 20

¹Ih ɓi Yahweh angni weh a yeh kara gana lo; ih ɓi lulli Kulli le Yakubu lello ²le tuttiwo angna ni pura bin ma gerenteng ate angna ni pura Sihiyona agh.³Ih ɓi ɗengshi niagipahna lo ni ag aɗahra pingsa lo. Selah ⁴Ih ɓi poh ga yahlo ki al agh ni ɗungshi aɗengse lo kwa.⁵Le sa pag binmurubang a ri dumposhina lo, ni a yeh lulli Kulli lesung, sa logshi kandagiri. Ih ɓi Yahweh poh ajimma lo kwa. ⁶Niɓeniya nyerina ih Yahweh ka ashi ma danglina le mwoh; ih ka oghi a ɓakuli le ma gerenteng ni masso ashibang le bung ma lih le.⁷Ɓayong ɓaɓa ki pah njiteng ri nyeh-gwoh piri le ɓaɓa ri apiri, keminiya shi pahna njiteng ni lulli Yahweh Kulli lesung. ⁸Aka zuni yang njahli le a kpah, keminiya sa logho ni tangha suwap!⁹Yahweh, ashi murung; angni sung ngha shi gor bang.

Chapter 21

¹Murung pagna binmurubang a yeh masso lo, Yahweh! Ni yellang ni pagni ngih binmurubang a ashibang lo ni pag ga! ²A pahne gi alla le yahli le ni a shiɓih ihla le ngoto kuni ya. Selah³Ate a zunanih yi amosso kumo; a tigneh a muri jenghe ma zinariya maɓonna. ⁴Ihli no ate usulo; a pahne ni; a pahne saɓa le akara le ha ke kene.⁵Gusso gula ate ganbang lo; a tigna a muri gimaɓonna ni ma murung. ⁶Ate a pahne mosso ni nyha ki mal a agh; a tigne bangɓoyi ni binmurubang le kundumo.⁷Ate murung pahna njiteng ni Yahweh; a nji bin ogrung njiteng le Murung Magula kwa ni ih shishi ya. ⁸Bwoh ka bol aɓa shiɓi muro kwa; bwoh malih ka bolla aɓeni shiɓo agh.⁹A kunbang ma yehlulla lo, aka pingshi yang ninga a ɓa nkalang gishe. Yahweh ka pingshi yang a yehlulla le, le gishe ye ka lih yang kwa. ¹⁰Aka juhri amuna yang a ngunjah ni aminkah yang a ntiri aɓayong ma shimshin.¹¹Ate a tolla gimashihra a yahli yang a muro; a ɗengshina kurkun mama ni a kumni dumposhina a agh! ¹²Ate aka pil yang; ala non ntah lo a dum yang.¹³Ih ɓi a gusso, Yahweh, a yeh masso lo; sa tuhngyah ni ɓongshi gulo lo.

Chapter 22

¹Kulli lang, Kulli lang, kepalang ka abunghang ko, Kepalang ka tang kukuwo abin asang zag ni kun ɓwa agh lang? ²Kulli lang nbwa ni bakara, keminiya na pinghang agh, ni duh agh ninibol ngu agh.³Nin ngowo kwa agh awongha gerenteng; a dig ningha murung ni bonshi bang le aba Israila. ⁴Akasung tig yeyang ro; A tig yeyang ro le a ashiyang. ⁵A bwanawo a ashinayang, a tig yaliyang ro na te a kpa agh.⁶Keminiya mini ngoso mini ɓwa agh, gimanangna le ɓayong mashishingni ni gijenne le abwagh. ⁷Aɓeni kwa shinangha a dumang, a jolang, wuli nghang muyang. ⁸A na "Tigyali ri Yahweh de Yahweh abi ashi. De ih bi ashi ate bang ngha ki boyi ri"⁹Ate awani a pusa ayong, A tig ngha ih tig yalang ro ngha miya kun kira ngiyang agh. ¹⁰A pano meng le miya a yong a wani Kulli lang. Le miya sang nwa uwoh a yali ngiyang!¹¹Kabi a dig kukuwo ni meng agh ate giganshin ngha giyab; Bwah nya mwoh ka agnibang. ¹²A sassashina ndah kangni nang. A sasshina ndah matenna ma bashan kangni nang. ¹³A loshi nghang kuyang gagshaka ningha yim ki imma ri ga bol agh.¹⁴Ngha a sobang ko ningha muru, a muh ngirang kwa nugtili na. Kunyalang ningha miyang; Ih nyangla a yalang. ¹⁵Iritena lang yumna ningha kanda nkori (Kinyeh)a(Ndoshi kinyeh); Lesang kpangna a kunang maKulli. A ɓugnang a kikiri le nluo.¹⁶Ate aminlara kangni nang, Aɓa pag gimashira lunrinang a kagna ɓabeng ni ɓakusang. ¹⁷Nlog le nbangha amuh ngirang kwa. A loshi njiyang ashinang gbanghu.¹⁸A gaba adagra lang a njiyang. A gorkung ari agi kura lang. ¹⁹Ka dig kukuwo agh, Yahweh; Kukushi kara a aghnang iri tenna lang!²⁰Ashi usulolang ri garabuo, mala ngirang a kaglabi aminlara lusung. ²¹Asang a kun yim, asang a njeme ndah lusung.²²Nga ham lullo a bin amuna ngyang; A tirin bin kpaɓa, ngha ɓongso. ²³A yong ni aɓeni ki ɓang ngoɓong le Yahweh ya, ɓongshi! Nyong ngha kwa aminkah Yakubu, ngushi! Ntang ni ngoɓong le, a yong aminkah Israila kwa.²⁴Ate ni keshi ko pura tele gana le aɓa gigangshina agh; Yahweh ni songri kundumi a bini ya; ngha ɓa gigangshina ɓua yi, ogne. ²⁵Ɓongso lang ka pagh ate muro a ngih kpaɓa; nga ɗungshi kaniyi giri lang a dum aɓeni ki ɓanghi ya.²⁶Aɓeni a pariyi ya ka lih le ka ɗimma; aɓeni ki al Yahweh ya ka ɓongshi. Ih ɓi yahlo ɗigha ha ke kene. ²⁷Aɓayong ni ngunjah kwa agh ka ɗengse le ka nyera bin Yahweh; ɓaleh anjeh kwa ka gungha a dumo.²⁸Ate ɗighamuribang le Yahweh ni; ini ih nongmurung a muri anjeh. ²⁹Aɓa dumposhina ni kwa a ngunjah agh ka pag njibuno le ka gushi; aɓayong ni kwa ki suhlo a tuɓu agh ka gungha dumi, aɓayongni ni ki gan tig usulo leyang kanangiri yang ni usulo agh.³⁰Njah ni ki zu agh ka paghi tumo; a waɓih njah mama ki pah nghang ngha tele MurungKulli. ³¹A zu le a waɓ tele ɗum njiteng le; a waɓi a bin aɓayongni ni sang a ɓil a agh ga woro pag ga

Chapter 23

¹Yahweh ni pag ɓa lellang, ni ngi shingri guɓung ngha. ²Tignang nongha njahli a bin maɓonna; ih billi meng a kahri muru ni nyha ki ɓang nghang ngha.³Nyenna nghang ni usulo lang; ih billi meng a njinjere mama yarata agh a temuri lulli.⁴Ko ke ngi ginya a pinna ɓa njonglong, ni ngi ɓang ngoɓong le pinye ya, ate awo ngha binang; gara lo ngha ki pashi yahlang.⁵Gilla nghang gilih a dum aɓa shiɓi murang; ɗahrina murang ni murun; minkoro lang ɗungshin ki ɓunkoh.⁶Njiteng ngha gimaɓonna ni ogrung njiteng le ka pir tyang a yeh akara usuo lang kwa; le nga ɗigha a leh Yahweh a gogho akara lang kwa!

Chapter 24

¹²Ngunjah agh mami Yahweh ni, ni ɗungso le, ngunjeh, ni aɓeni kwa ɗigha a yeh ya. ²Ate ini tigtinne a muri asallang magula ni tighi muri aɓanghamuru.³Yang ka eɓɓeh a nkonno le Yahweh? Yang ka tangha a bin ma gerenteng le? ⁴Ɓeni abih ngha kpanana le yahli gerenteng ngha; Ɓeni ni logshi bih ri gima yiri ya agh, le ni kaniyi giri ate ih soriyi bang ngha agh.⁵Ih ka ag mosso le bin Yahweh ni gimaɓonna pura bin Kulli ma ashibang le. ⁶Jah njah le aɓeni ki alli ya, aɓeni ki al kundum Kulli le Yakubu agh. Selah⁷Nlogshi amuyong, yong akunjere; ih ɓi a logshi yang, akunjere ni malle nyha nghang agh, nina agh ate gusso le Murung ka zu a yeh! ⁸Yang ki pag Murung ma gushina? Yahweh, ma masso ni gulo kwa; Yahwe, magula a luwa kwa.⁹Nlogshi amuyong, yong akunjere; ih ɓi a logshi yang, akunjere ni malle nyha nghang agh, nina agh ate gusso le Murung ka zu a yeh! ¹⁰Yang ki pag Murung ma gushina? Yahweh, magula le ɓaluwa. ini pag Murung le gusso. Selah.

Chapter 25

¹Ah buhno, Yahweh ga lowshin usuloha! ²Kullilang, npahna njiteng buhno. Ka aghang nog yiluri binaha, Ka agh i ah ɓehni shibi nji yangha bin muhwban ah muhrangha. ³Bung yah ka tig yiehro ko ka ogyihri bihnaha; Ah ɓehni ki nahlulung tehkusiyah ah og yihri bihng!⁴Duhmang ntijerendo, Yahweh alliyi nghang nji jere loh. ⁵Gingni meng a nji jere moɓonna ni alliha ni ate a wohni Kulli ma ashinbang; Myang i dense arow kehreni kwah.⁶Gohrang ni dense, Yahweh gi pangnaloh ki kahkaraha a yangha ha; Ah yangha diyan kunbang ni kwah. ⁷Ka denshi ni ah muhri gimashira ma muhna laugha nyale gohran ni yiong ndense gihma buwaho, Yahweh.⁸Yahweh bogha kehreni kwah, nghani nahle alline sun njerenle a bah paggimashira. ⁹Ih, billiyah behni bolmuyah ha ah njiejreleh ni alliyang anjengleh.¹⁰Njengle Yahweh bohla muhri agjung nji pah njiteng ahri a baliyonni tig gi ohri nale ni kahnihi laghele. ¹¹Ahteh gushi luhlo Yahweh laghang gimashira lang, guhla nyah fiton ha.¹²Yang pag ɓehni ni bang Yahweh ha? murung Kulli ka duhmi njerehni ka tolha. ¹³Usulole ka wohni mah buwah; Yehdung na ah mihkahyi ka toll gihbehre ni njehye.¹⁴Bihyonden ni Yahweh ha nghab ni ah ɓehni gushiha; ni dung gi othrinale binyan. ¹⁵Njughangha kahreni kwah bin Yahweh ih ashin kusang ri ndahbo. ¹⁶Pillah nji buhnan ni oh murang; myang ni murung ni gahna fitonha.¹⁷Gi ganshingle yiang gowna idahra, pushsan a gahnanlang, ¹⁸Bill gahnalan ninuh gahnehe sin gahnalan ni ehnanlan langhan gimashira lan. ¹⁹Sin abah sibih njuyan, ah gohnah, ah sibihnang ni sibah ma tengnah.²⁰Leh lan a assauri yan, ka agha n'og ribihnaha, nvuhlarow. ²¹Le mahlalang ni bohran ih bi bohlan, ntingna kumohlan bihno.²²Assan ah Israila, Kulli njiba gahnale yan puhhan kuwah.

Chapter 26

¹Waɓ ɓang njoh, Yahweh, nginha yartah, npahna njiteng ri Yahweh ngoubong nyah gi ocha. ²Sihniya, Yahweh, ni momang; peshi lina ɓah yiang ni denselang kunujian! ³Ohrunlo mamuwah ngha dum njiyan, nginna wuri njitenglo.⁴Ni kpa kungnia ɓahton mah nannaha nyahle a ɓah kpamuhribangha. ⁵Nsiɓihna a ɓah pag gimashira, niyeh digna ɓahyon maciraha.⁶Nghagben dig muhni ɓahyon macira ha, myangi ka bin gunribang Kullilo, Yahweh. ⁷Ke gatuh ngiya ni mehlan bi Kuli njiya ma ɓongsohni ma pang ngoubong. ⁸Yahweh, nagha na njun liyoh ba a dighahan ba a bah bongsho digha ha.⁹Ka gahang kowha ari aɓah pag gimashira ha, nyale nkillalan bin aɓah sohn nkilla low. ¹⁰Ah bung ma ini aɓah pag gimashira, ni ɓung, mahli ma ini dun ci ni gun kun.¹¹Keminiya mamenha, ngah gyah tihrin bolmurun, sin gi ehnalan ah assan. ¹²Ah kussangha tansha ni sisiha, atihrin ɓuhno ɓahyon bongshi Yahweh.

Chapter 27

¹Yahweh ni poshibanglan ni ɓah assan, Yang gah ɓangle? Yahweh ni bin vul usulolan yang ga bangha?²Ngha a ɓah pag gimashira longni rangha ate a ceh yamanglanha,a ɓah siɓih njiya ka enkushiya,ka kpah. ³Digha kpaɓɓahle a ɓah kuhyion kanninan, kunyian ni ki ɓang ngoubong ha, Digha luwah lowaran, ngah dig-dig nalang ohlolo.⁴Gihri mwoh ini ihlini Yahweh, ini yehgi sinban tiɓih, ini i digha a liyeh Yahweh kena kunbang usulolang. Nsin ɓohrole Yahweh ni al densele a bin bang Kulli.⁵Juwah kahra gansirun ngah vuhlah a kahle; bin vulohle gunrile itigha bi Kulile nkohno. ⁶Le muhran ka lowa Kuli muhri aɓah siɓih njiyan kan nimeng kuwa, Le gah pah gi pinshina mah binmurunbangle a gunri ngha tuh ngiya bin Yahweh!⁷Oghang, Yahweh mehlang ngha ɓuwahoha! Assan, ni aghan! ⁸Kuniyian wannan teng a muhrow, "Alduhni! "N'allah duhmo, Yahweh!⁹Ka songri kundumo rawgha, ka yehshi yahlulalo arih denlaloha! Ah wohni ɓah annan; ka ɓungha kowha nyahle ah siɓangha, Kulli ma assibanglan! ¹⁰Digha ngha tehran ni gyan siɓangha, Yahweh ka isan yieh.¹¹Ah lihang njeloh, Yahweh! aghan duhna ri njere ate aɓah siɓih njiyan. ¹²Ka pahyan njere aɓah siɓih njiyangha, Ah ɓah sin njun pag jihri a lohang ni ganshin.¹³Mang ki pag gihri ni meng nghan ni pah njiteng ga sin gima ɓuwahle Yahweh ah njeni digha ha? ¹⁴Lel Yahweh; tangi gan, leh kunyio tehno! Lel Yahweh.

Chapter 28

¹Aɓuhno, Yahweh, nɓuwayiyo; Tahlilan, ka dagha ba, ngha na pihli rangha; Ngah kuwon aɓehni juhla nje a tuhliha. ²Ogɓuwah jimalang ngha goroh ah an ni nangha, ngha loshihni ben Kuli wohra nji bin mah ɓuwahlo.³Ka suhang a ɓuwa tihrin apag gimashira ha, Abehni densele yangha gimashira, ni abehni nateng ohlolon aɓah muhri kahla, densele yangha gimashira ni ah kunyaliyan. ⁴Dah yan gah pagha dungha ni waha yangah gimashira le yan duhha a biyang ni tig yan a wah ngode. ⁵Ate na yehri gi pahnale Yahweh ya nyahle tumoh bung, i ɓuhniyan njeh niyeh losihyan biyeha.⁶Mossoh le Yahweh ate ogna ɓawaha jimalang! ⁷Yahweh ni apag ri tehnalan ni tohomglan yiang, pahna, njiteng ahri, yeh anninang kunjian pahna bin muhrunbang nyanh titong ha, yehga bongshi ni tuhngiya. ⁸Yahweh ni pag tehnele a ɓuwahle, ini pag bin assibangle aɓehni ɓangha a ɓihsiyan mwoha.⁹Assih a ɓwahlo ni mossi gih ɓehre loh. Dig ɓah leyang ni tolliyan wohri kunbangni makha.

Chapter 29

¹Mpih Yahweh, a yong amuna Kulli, mpih Yahweh gusso ni masso! ²Mpih Yahweh gusso ni perre ke lulli kum ma. Ngungha dum Yahweh a ɓoro le gerenteng le!³Gih Yahweh ya a ogne a muri amuru; Kulli le gusso sahgna, Yahweh sahgna a muri amuru dudug. ⁴Gih Yahweh ngha ni gulo; gih Yahweh ya ma murung ni. ⁵Gih Yahweh yang ngha ih ɓun ceda; Yahweh ɓunna ceda ma Lebanon lushilushi.⁶Tigna Lebanon tah ninga muna ndah ni Siriyon ninga muna demndah. ⁷Gih Yahweh ngha ki pushi leshi gishe. ⁸Gih Yahweh ki jigrih ɓalusung; Yahweh jigrihna ɓalusung le Kadesh.⁹Gih Yahweh tigna ngung oak pigra ni gang ɓa ngung kpanana. Ɓeni kwa bin gushi ya nah, "Gusso!" ¹⁰Yahweh ɗig ninga murung a muri wammamuru; Yahweh ɗigna ninga murung ha ke kene.¹¹Yahweh pahna masso bin aɓwale; Yahweh mashi aɓwale ni ololo.

Chapter 30

¹Ngha guhso, Yahweh, ate a loshina Kuli na dag a ɓah siɓi njun pag bin muhrunbang a muhrangha. ²Yahweh Kullilang, nbawah gohrow a annang, a wohni ɓilisililan. ³Yahweh, ahjuna ni usulolang bin aɓehni wuha, ah tigna tirin aɓehni aɓɓah ani aɓehni ki wohra tuhliya.⁴Ntuh ngiya ɓongsi Yahweh, nyongni aɓah pah njitengle; Npah guhlo ngha ndenshini gehretengle. ⁵Yahlulale ngha ni aɓehni; keminiyah agjungle ma kunban dignani. Buwah njuhwa ni duh, keminiya bin muhrubang juhni ɓehri.⁶Nounhole kuniyiangni nah, "Ni gih cohsiha. ⁷Yahweh, ari agjunglo ini a tinnan dig ngouno ma duhrina; Keminiya ngha a songri kundumo, nganshina ran. ⁸Nɓuwahna ngourow, Yahweh, ni kun agjun bin murung Kulliyang!⁹Mang ɓuhriyan guhnuha a nkilla ngha Nnouha nje a nKulliya? Kihkiri an ka bongsole? I wahni gahwoh njiteng niyelodeh? ¹⁰Oghan, Yahweh, ni ohmuhran! Yahweh, dig ɓah annang.¹¹Ah pillah gounorlan wohra tahro giwang, Ah pushinang dagra yion pina yehra dagra ma yion poshina. ¹²Ngha ni ɓehniya ɓongsolan ka tuho ngiya bongsoh ni gi polha; Yahweh Kullilan, gi pahwo makanpah wohra kunbangni gi makha.

Chapter 31

¹Yahweh, aro, ihni vul nghang ke aɗaghi apeng yiriɓina. Asang adig garenteng loh. ²Og nghang; asang ni karra ɗig nkono ma vulo lang, ba miyang ni maso ma asang agh.³Ate awoni awo pag nkono bing vulo lang; ini paghi ke ate lulo, bil le adumang njinjere. ⁴Pusang a nguri ni asobo a songro arang agh, ate awoni apag bing vulo lang.⁵Ihni tig minlimang a aɓwo; aka pusang, Yahweh; Kulli ni atig yong muri agh. ⁶Ihg njen a aɓeni pih gihlang ma nangna gulo agh, keminiya ihg tig na yallang amuri Yahweh. ⁷Dumang ka poso le nga pag binmurbang a ogrung ma njiteng, ate ashina kuno lang; a yerri na gah ki gangshina yalang agh.⁸Na abolang aka pah a bih abanjo lang agh. A teshi na kusang aba dar agh. ⁹Shing gih ena lang, Yahweh, ate gah ki ganghi yalang agh; yiri anjang mala abih ɓwa ena yalang ni ngirang.¹⁰Ate diya nja lang agh yiri mala ni ɓwaa ni bongho lang ma lih agh. Maso lang ni keng aga ate gih ma keshe lang le amuh ngira ngha ki ɓiya. ¹¹Ate muri abeng manjo, ihg pila gih jene; pagha lang pih abeng ba muri kalla gih yiri ɓina, ngha aɓeni yerang agh payang ngobong. Abeni shinang agata njere agh bangha arang.¹²A zangshina ni meng ninga ɓeni wu agh ɓeni bung nya wa jengsa teh muri agh. Miyang ninga nkeri ni wam agh. ¹³Ate ihg og na yaliteng le aɓeni duduk agh, tenana ma pah ngobong ni ju ajibang kwa ngha akuri ni agiri amurang agh. Akurina aka wol nluwang.¹⁴Keminiya ihg tigna yalang amuro, Yahweh, igh na, "Awoni awo pag Kulli lang? ¹⁵Gogho diya lang ngha abwo. Asang apusang a abih abeng ba wanjo ni aɓeni puro diya tyang ki pirang agh. ¹⁶Pag kundumo ih poshibang ari dengla lo, asang aye ogrung ma njiteng lo.¹⁷Ke adaghi ih apeng yiriɓina agh, Yahweh, ate ngorabang aro! Deh ihba pih bayong mashira yiriɓina! Deh ihba dig jye anjimaje. ¹⁸Deh kung ma pag yiri ni pura tongha ki nateng ni loshi murung ni zengbang agh ihbi bolgung.¹⁹Shing gogho gihmabona ni tighi aɓayong ni po gulo agh, mama a paghi aɓayong manshini kwa agh! ²⁰Aye minlim ma bawoni ngha agh, ini a songriyang agh ari gah aɓwa kuriyi agh. A songriyang aminlim ari yombang le lesung.²¹Amoshina Yahweh, ate duna nghang orgrung manjiteng ngha niyang lah magula ni akangni ni luwa agh. ²²Ke ngha teh a ngobong la nna na, "Njo nya ki shinang agh", ngha teh agambarg a o ɓwaa igng ate a angnang.²³Ntol Yahweh ni yalung moh, nyongha kwa abayahing manjiteng. Yahweh ngha ki ashi ɓeni yali moh agh, keminiya ngha ih nwa ɓenni loshi muri tya Kulli agh. ²⁴Tang dwal le ih yalo ih pag mabuna, nyong ni aɓeni kwa tig yaliyong aye Yahweh ate angnibang agh.

Chapter 32

¹Amoshina ɓwa ni apilnjum ari gah ni pag yarata agh agh, ɓeni a vul gimashira le agh. ²Amoshina ɓeni Yahweh ni ye bang gah pagha ni ɓoti agh agh le soriyibang nya a minlim agh agh.³Bang ni kwa ndig ni jyeyi agh, a muh ngirang agh ki ɓiya ngha miyang ngi ihma ni ɓeri ki ka kapola. ⁴Ate du ni ɓakora bwo ngha dungro amurang. Masolang ki asa ninga yunmo le bahbogho.⁵Le njung ag gimashira ni pag agh a binoj ni teh nyeng songri agah npagha ni ɓoti agh agh a bino agh. Ihgna, "Nga pushi a gihjene mama ihg pag agh abing Yahweh," Le aka pilnjumo ari konbang le gihmashira lang. ⁶Ate gah le a ɓeni kwa ki soghatyo ni yalliyang moh agh ka jimo a bang ni kwa giri gongshi ni yang duduk agh. Bang ni kwa muru ghe ni ki bilbang byang agh.⁷Awoni a pag bing vulo lang; aka lehmurang agah ki gangshibang agh. Aka kangnang ni angya ma lih luwa. ⁸Nga wabo le nga aliyi gho njinyere ni aka bolo aworo agh. Nga bilo ni tenana ni njang amuro.⁹Ke ihba dig ninga piri ko mburje, mama nya ni yeriteng agh, ni nguri ni a isa kuni agh ihni a pilini gya le yang ihba wara ba atolo ihba wo agh agh. ¹⁰Bayong mashira agh yagha ni bwa ena duduk, keminiya agrung magerenteng le Yahweh ka kangni ɓeni tig yalli abini agh.¹¹Deh yalo ih poso ari Yahweh, le apag bihmurbang, awe ɓeni yalo moh agh; ihg magjolo ni bihmurbang, yang ni aɓeni kwa ni yalung maɓona agh.

Chapter 33

¹Deh yalo ih poso a yeh Yahweh, awe ɓeni yalo kwar agh, gah ɓoro ke a paghi ɓeni pag gile kwar agh ɓongso ni. ²Paghi Yahweh makampa ni ngwang tah; tu ghi ngya ɓongso ni ngwantah mama ni njuri lum agh. ³Tu ghi ngya mapiyo; woli ni yereghe le a magjolo ni posoyong.⁴Ate tenana le Yahweh ngha kwar; le kwa ngha nijiteng. ⁵Yalli tola pag gerenteng ni njiteng. Njunjah ni dungso ni ogrung ma njiteng le Yahweh. ⁶Ni tenana le Yahweh ni baKulli pag ni, le amunasheri kwa agh olso ma kunni ni pagni yang.⁷Dan amuri ni a abangamuru magulina na agh ting ninga Kulligiri; pona abanghamuru magulina tigha abah. ⁸Leh ngunja kwa ihba bon-ngobong le Yahweh; leh aɓayong ni mal njunjah agh kwa agh ihba tangha ni ngobong le. ⁹Ate nateng, le apag gireh; pa tigha, le gireh tangha ba atighi kpakung le anje magulina, ariyi agah aɓayong tigha ka pag agh.¹⁰Agah Yahweh tigha pag agh atengna mala nya; agah tigha ka pagha ayalli agh amuri aminka ki ka aminka. ¹¹Amoshina nje magula ni kwa ¹²Yahweh ni ki pag Kulli le agh, aɓayong ni tariya tigha aɓeni ki pag gih bere le agh.¹³Yahweh ki shimbang pura Kulli; yongho ih shing ɓayong kwa. ¹⁴Longha ba dig ngha agh, shimbang nje amuri aɓeni kwa dya ngunja agh. ¹⁵Ihni ɓeni monli yalli yang kwa agh yongho ih shing gah apag agh.¹⁶Murung nya gogho le abataluwa le ni ashi agh, tene maso le bataluwa ni ashi agh. ¹⁷Piri agh tig lih luwa mayiri ni; ni tene maso le kwa; ni ih ashibang agh.¹⁸Shina, nji Yahweh ngha muri aɓeni bang ngobongle agh, amuri ogrung manjiteng le agh. ¹⁹Ate ihbi pushiyang a nlo le ihbi tig yang ni njung ngha yalo kpa agh.²⁰Shi lehbang teh Yahweh; ihni ih pag ba aggnisung ni tongho le sung. ²¹Yalli sung ngha ki poso a ini; ate shi tigna yalli sung aye luli ni gerenteng agha.²²Deh ih ogrung manjiteng lo, Yahweh, ihbi dig ni ɓung ngha shi tig ni yalli sung amuro agh.

Chapter 34

¹Bang ni kwa agh ɓongshi Yahweh, ɓongshi ka diya kunang bang ni kwa agh.²Nga ɓongshi Yahweh! Ɗeh aɓeni apariyi agh ogho le yalli yang poso. ³Bongshi Yahweh ni meng, deh shi kpaba shi loshi lulli biKulli.⁴Ihg al Yahweh le aghang, le peng lihluwa amuri agobong lang. ⁵Aɓeni tol njiyang tya ri agh ayangha aposhibang, le yiri ɓina nya a akundungyang agh. ⁶Beni aparpara ni agh ɓwa le Yahweh oghi le ashi a aga ki gongshi agh.⁷⁸⁹Ɗenglah le Yahweh bola lah kangni aɓeni ki baghi agh le ih ashi yang.¹⁰Kara baɓa le amuna yim nya ni ihlihna gha le yalo wolyang, Keminiya aɓeni al Yahweh gha gimaɓona ni gang kunyang agh. ¹¹Ihg ju, amunang, ihg oghang. Nga aliyi yong ɓan ngobong le Yahweh.¹²Bwa mayeni ki og boro dya ngunja le tig ye teh ih pag akara duɗuk agh, ate ih shing gih maɓona? ¹³Le ke lehso kwab gihmashira agh le ke ngotokuno ih wab yiri agh. ¹⁴Pila dag gihmashira le pag gimaɓona. Al ololo le soghatye.¹⁵Anji Yahweh ngha muri abunjiteng le akiri pila ajiba ɓwa leyang panghang agh. ¹⁶Kundung Yahweh pila dag abeni ki pag gihmahshira agh, ihbi kashi dengsa ate muyang agunja. ¹⁷Abanjiteng ɓwa le Yahweh ogho le ashiyang abih agah ki gangshiyang agh.¹⁸Yahweh ngha gyab ni aɓeni ni kum gah a al agh agh, le ih ashi aɓeni gangsa gog ne minlim yang agha. ¹⁹Agah ki ganshi aɓeni yaliyang moh agh gog na, keminiya Yahweh ka pushi yang ayeh yang kwa. ²⁰Ihni ih bol amuh ngiriyang, moh leyang ni ki ɓung ngha.²¹Gihmashira ka wol nlo aɓayong mashira. Ashibi tenana le aɓeni bol tenena le abanjiteng yalli yang agh. ²²Yahweh ngha ki ashi adenglah le. Bung nya bangha ju vula bini ke ashibi agh.

Chapter 35

¹Yahweh, pag tumo ari aɓeni ki pagtumo arang agh, wohrung ni aɓeni ki wohrung arang agh. ²Fa tongho makena lo ni tongho magula lo, log ni kuso le ah angnang. ³Pag tumo ni kwoh ni kohgiri ma luwa lo ari aɓeni ki prang agh, nayi yalang, "Mini ngi pag ba aso".⁴Deh aɓeni tolo kig gir jamang agh ihbi kum yiriɓina ni ashi gullo. Deh aɓeni gilina njere kumang bang agh ihba pir yang a yenni le a payang yiribina. ⁵Ɗeh ihba ɗig ninga nfungli giri adum guh; ngha denglah le Yahweh piriyang aworo agh. ⁶Ɗeh ihbi njinjere le yang ihbi ɗig ni pina ni shengre, ngha denglah le Yahweh piriyand aworo agh.⁷A song nguri ate murang tehkushi nya; a tung tuli ate gir jamang te kushi nya. ⁸Deh ih gir nja ihbi pura dunyang ke ayer teɓi. Ɗeh nguri ni a sob agh ihbi bol yang. Ɗeh ihbi a kpa ayeh, kena gir janyang.⁹Keminiya yallang ka poso a Yahweh le nga pag bingmurbang a ashibang le. ¹⁰A muh ni ngirang kwa agh ka na, "Yahweh, yang ninga weh, yang ki ashi aɓeni a par agh a bih aɓeni; logho ka ihbih yang giri agh?".¹¹Aɓeni ki wa gah ashin agh ma yiri longna ki kushi yang; a tighang njo ma yeri. ¹²A nwa nang ni gimashira ate gihmaɓona. Myang ngi ɓwa ena.¹³Meng teh agh, a tol kono le, teshiligiri giri ininisa; ngono ate muyang, le jim Kulli lang nyera yallang. ¹⁴Ba kwa nwonghang agh miyang a ɓwa ena ninga ate munaterang; ngun ghena nje a ɓwa nlo ninga ate ngyang.¹⁵Keminiya ihg eng kusang le, apag binmurbang le kpaba bah moh agh; a kpaba bah moh agh arang, le apag na gah ni ihg tolo aka pag agh agh. ¹⁶A saninghang tengha nje nya. Ayangha kwa a olang na peng gulo agh; a sheg miliyang arang a yalula le yang.¹⁷Kulli, ihni aworo shin yang mala nya le? Ashi yallang ahbi luwa ma girjabang le yang, dya lang agunja ni moh agh abih ayim ghe. ¹⁸Le nga pagho makampa aɓah ɓayong kpabang ɗuduk agh; ihg nga ɓongso antiri aɓayong.¹⁹Ke ihba dagha aɓeeng bahjo ih yalli yang ih poso a murang agh, ke aɗag yang ihba pag agihmashira ni a kuriyi agh. ²⁰Ate a nya a wateng ma ɗig ololo agh, keminiya ayangha gillyi tenana, ma sohriyibong amuri aɓeni ɗig ololo a njeh le sung agh.²¹A loshi akunya gerere amurang; a na,"Aha, Aha, anji sung shina greh" ²²Yahweh, a shina greh, ka abolguh agh; Kulli, ke a ɗig kukuloni meng agh. ²³Loshi muro ni muro le a logha njitulo atangha murang; Kulli lang ni telang, tangha ate muri tenana lang.²⁴Tangha murang, Yahweh Kulli lang, ate muri njiteng lo; Ke aɗag yang yalli yang poso ate murang agh. ²⁵Ke aɗag yang ana ayalli yang, "Aha, shi kuna gah shi al agh" Ke aɗag yang ihba na," Shi shengne shi mala" ²⁶Deh ihba tig yang a yiri ɓina le ɗeh ihba pushi tye aɓeni loshi muyang ate murang agh ihba og yiriɓina ni ashi gullo.²⁷Deh aɓeni tola yalliyang ihbi telang ihbi ɓor agh ih yalli yang poso ni bihmurbang; ɗeh ihba woro na tebi-tebi, "Ihba ɓongshi Yahweh, ɓeni kunɓoro le denglah le ɓoyi agh! ²⁸Le nga wa tele pag kwar lo ni ɓongso logha ɓeri kika kapola.

Chapter 36

¹Bayon mashira nateng muri gihmashira le pura a lima bayalli, bang ngobong le Kulli nya a onji agh. ²Ate giliyi muri tenana, ih dengse ih na aja yeri gihmashira le agh le ashibi agh.³Atenana ni akuni agh mashira ni yiri ni; ni ih al njinyere yeriteng ni pag gihmaɓona agh. ⁴Nnon kwa a kala le, ih dengse pagha ni ih pag ni gimashira agh; ih nya ih shibi gihmashira agh.⁵Ogrung ma njiteng lo, Yahweh, bilabang a Kulli; njiteng lo bilabang a nlahgiri. ⁶Njiteng lo ngha ningha ankono le Kulli; awan njo lo ngha ninga limma magula. Yahweh, awoni ashi ɓayong manshini ni agihloh kwa.⁷Ogrung lo ma njiteng ɓobang duduk, Kulli. ɓayong manshini vuloamilim kihkaɓo. ⁸A lih gihi ayeh agihlina ni dama alyo agh; a dog yang anuhgiri pura abanghamuru nina bingmurbang lo. ⁹Abino ni tumuru dya -ngunja panghang, aposhibang lo ihni shi shini.¹⁰Meshi ogrung ma njiteng lo abing aɓeni yero agh, tangha muribang lo abing aɓeni yalliyang kwar agh. Ke a dag kushi ɓeni ki loshi muri agh ihbi ju gyap ni meng agh. ¹¹Ke a dag bih ɓayong mashira tutang wori agh. ¹²Anji bogho ini aɓeni pag ni mashira kpa nghang; a tuti na yang nyali le na wawi log ni kushiyang bngha.

Chapter 37

¹Keh ihba aganshimuro ate muri abapag gihmashira agh; ke apap kaja le aba pag gihmashira agh. ²Ate ni ih o agh aka yumo ninga lusung le aka aka ham ma ninga lusung ma nlangsa muru.³Tig yallo ari Yahweh le pag gihmaɓona; al bang aɗingghang le a lelala gihlwo ni njiteng. ⁴Le ih Yahweh ih pag gihbona lo, le ihka pwo agah kwa yallo tol agh.⁵Pih Yahweh anjinjere lo, tig yallo ari, le ihka pag tumo ate muro. ⁶Ihka dum njiteng lo ninga poshibang le bahkara ni pag kwar lo ninga kara amurung.⁷Tang jyei aɗum Yahweh le alelari ololo. Ke apag yalula ngha ɓwa pag tumo le ni ih pag agh yarata agh, le wale ih guriyi gihmashira ayalli.⁸Ke apag yalula a gangshi muro agh. Ke ih gangso agh. Gah agh ih juni gangshibang ten. ⁹Aka kashi aba pag gihmashira aɓugko, keminiya aɓeni ki lel Yahweh agh aka tol ɓere nje ghe. ¹⁰Nih ih o agh bapag gihmashira ka ɓoro; aka shimbang aba tanghang agh, keminiya wara.¹¹Keminiya aɓeni suli muyang nje agh aka tol ɓere nje ghe le kumo le yang ni duduk agh ka boyiyang. ¹²Beni ni yallung mashira agh kuriyi, agiri ayalli amuri ɓeni yalli gerenteng agh le sheg mili ayalula ari. ¹³Kulli oli, ate shina kara le ngha ki ju.¹⁴Beni ni yallung mashira agh pushi agarabwo le le non anta le ika ɓug ɓeni aparanje agh ni ɓeni ki al agh, ate ihbi wol nlo aɓeni dya gerenteng agh. ¹⁵Agarabwo le yang ka kagaminduh yaliyang, le antah leyang ka ɓuniyo.¹⁶Fitong le ɓeni yalli gerenteng agh wara duduk le aɓayong ni duduk ni yallung mashira agh. ¹⁷Ate agihɓura le aɓeni ni yallung mashira agh aka ɓuniyi, keminiya, Yahweh ngha ki agni aɓeni yalliyang gereteng agh.¹⁸Yahweh ngha ki lel muri aɓeni na atighi yang njo agh agh, le gih kunna le yang ka dya mala nya. Nih a og yereɓena agh ngha bang mashira kapa agh. ¹⁹Ngha yalo kpa agh, aka kum gihlina ni ka periyang agh.²⁰Keminiya a girnja abapag gihmashira. Aɓayong ma njo le Yahweh ka dig ninga gah atolo ni gulo abing lele le agihlwo agh; aka lih yang le aɓoro a nleleh. ²¹Ba pag gihmashira ag tangma le nya ih nwa agh, keminiya ɓah pag gerenteng agh yangha ni angnibang ni pah.²²Aɓeni Kulli moshi agh aka tol bere nje ghe. Aɓeni nahli agh aka kashiyang aɓugko. ²³Yahweh ni ki pag toliyi kushi ɓwa ki tangha, ɓeni pagha le ɗig gih ɓongso a shina le Yahweh agh. ²⁴Ke eng kushi ma, ni ih kpa nje agh, ate Yahweh ngha ki ɓoli ni ɓih.²⁵Myang kana ni muna le niɓeyini agh nyanina; ni myeɗi nshin ba aɓug ɓeni yalli gerenteng ko nghang agna ko amuni kih jinghi ɓang ate brodi agh. ²⁶Bang ni kwa agh yangha ih ɓoboro ni pah tangma, amuni agh moshibang ni. ²⁷Pil njumo ari gihmashira le a pag gah ɓo agh; le gubung nya ka kumo agh mala nya.²⁸Ate Yahweh pag njiteng ayalli le ni teh ih ɗag aɓeni ki pag gerenteng agh. Le a ashinayang mala nya, keminiya aka kashi aminkayi bapag gihmashira aɓug ko. ²⁹Ba pag gerenteng ka tol bere nje ghe le ka ɗya mala nya. ³⁰Kung ba ɗig gerenteng ih wab gih yeribang le ɓuri pag gerenteng.³¹Tigha le Kulli ngha ayalli, akushi ni ki shengri agh. ³²Beni ki pag gihmashira agh peg bapag gerenteng le al njere wol nluwe. ³³Yahweh ni ki ɗaghi aɓih bapag gimashira agha ko shiɓi tele ngha awaɓi njo agh.³⁴Lehbang ari Yahweh le abol njinjere le, le ihka loso nje ghe pag ma mo. Aka shini ngha bang pagha akashi abapag gihmashira aɓug ko agh.³⁵Ihg nshina bapag gihmashira ni ɓeni ngobong kariyi agh gagha ninga ngun ma muru nlongsa muru anje le akayi. ³⁶Keminiya nyeng nyere nje ngi wor deshi le, ih nya ɓye agha. Nshingbang teh muri, keminiya nin kuni agha.³⁷Fashi ɓeni pih muri gulo agh; le tig nyong long ari ɓeni pag gile gerenteng agh; ba ɗig ololo agh gihmaɓona agh ki ju adumi. ³⁸A gir nja le aba pag katanni; agh akashine aɓugko.³⁹Ashibang le bapag gerenteng agh pura bing Yahweh; ihni ih pag bing vulo le yang ngha bang ma gangshiba ju agh. ⁴⁰Yahweh ni ki agniyang le ki ashiyang. Ihni ih ashiyang abih aɓayong mashira le ashiyang ate aja vula abini.

Chapter 38

¹²Yahweh, ke a velarang a yallula lo agh; ke a gil pagha lang a funo lo agh, Ate amuni lo oshi na rang, le bwo parang nje³Ngirang nya dwalagh ate yallula lo; amuh ngirang nya kukotro age ate gimashira lang. ⁴Ate agah nin pag yarata agh agh pangna nghang dukduk, a digna gih dungrina arang.⁵⁶Anjipye lang ɓuri na ni kuno le ki dumo ate gihɓangha le agihmashira lang. ⁶Ihg kogrina le apeng yiribina kara ni kwa agh; ngi gangla ngi ɓwa nlo ni beri kena kapola.⁷Ate ameng agh, ndugshina ni pisa; nyamang ngirang nya kukotro agh. ⁸Ngrang ni ye og gubung agh le awaghinang kwa; Ihg ihma ate kombang ni a yallang agh.⁹Kulli, ayeribnalagah yang tola a lima le yallang agh, le songri a ihmalang ar o agh. ¹⁰minduh bayang ngha ki wolo, maso lang ki asa, ni poso le njang, maɓye ma nya wa o ni meng agh.¹¹Aɓeng ni ɓeng bagya pih njuyang rang ate pagha lang, a beng bamuri kala tang kukwo ni meng. ¹²Aɓeni tolo ka girjamang agh sona nguri ate bolang. Aɓeni tolo ka kumang bang agh kunshira ni awaba le tenana ma sohriyibang akunyang ni beri ki ka kapolla.¹³Keminiya meng, myang ni nga ma kiri giriyina le ni n'og guɓung ngha; myang ni nga ɓa lesung taɓna ɓeni ni waɓ guɓung ngha agh. ¹⁴Myang ni nga ɓwa ni nyha ki og ga agh le nyha ni gi pilla a agh.¹⁵Njiteng ngha nga lello, Yahweh; aka ogho, MurungKulli Kulli lang. ¹⁶Ngi waɓ ga nina agh ate aɓa shiɓi murang ni ki pag binmurubang murang ngha. Ngha kusang shengri ya, aka pag nghang gimashihra.¹⁷Ate myang nga engkusang, le tangna a yeh gani. ¹⁸Nwaɓna tengshihra lang; myang ni gangsa a muri gimashihra lang.¹⁹Keminiya aɓa shiɓi murang ngha dudug; aɓeni ki shiɓang ningo nieh ya gogna. ²⁰A nwiyang ni gimashihra ate gimaɓonna; a tig nghang tenana a tene keminiya myang ngi pir ga gima ɓonna ni ya.²¹Ka ɗag nghang ngha, Yahweh; Kulli lang, ka tangha kukwo ni meng ngha. ²²Zu ni kara a angnang, MurungKulli, ashibang lang.

Chapter 39

¹Igh tolle, "Ngha tariyi gah nga wab agh ate ke ihg pag gihmashira ni lessang agh. Nga ishi nguri kunang ngha myang adum ɓayong mashira agh;²Mbolaguh; ihg shibina nateng wale tehmaɓona ni, te bing kona lang ye ɓuro, ³Yalang pag gburu; ngha ihg ndenshine amuri agah agh, pihsang ninga gihshe. Le nnateng ni njumo.⁴"Yahweh panghang ihbi nyeri malale dya ngunjah lang ni saɓa le akara lang. Dumang fitong le abogho lang. ⁵Shimbang, apangna akara lang ninga duhra le beng, le bang lang angunja nya ninga guhbung adumo agh. Ferkat ɓeni kwa agh ihni gor uslo moh.⁶Fakat ɓeni kwa agh ih gangla ninka minlim. Fakat ɓeni kwa agh ki kara ateh ih dam gihkumo ke ngha teh na yeri yang ka agyi agh. ⁷Nibyeniya, Kulli, vmang ngi lebang teɓi le? Awoni awo pag ɓeni ntig yallang muro gha tal.⁸Asang abih agihmashira lang; ke a pangha ih dig gih olo le aɓayong ni nihyeriteng agh. ⁹Mbolaguh le ningi loshi kunang agh, ate awoni apaghi.¹⁰Dag teh tigghang pyeh; wolbang lo ni bung waranghang bang. ¹¹Bang ni kwa a gihli pagha le aɓwa ate agihmashira agh, alih agah boyiyang agh ninga gihihkara; fakat aɓayong kwa ayangni gubung agh keminiya nlelemuru ni.¹²Og jimbang lang, Yahweh, mag kiro og ɓwalang ate angnibang; ke adig mahkirina ari ajimerung lang agh! Ate myang ninga ɓiri abino, ɓeni jol ni ju ninga mama kahnghang pag ni agh. ¹³Pil ni shimbang lo amurang ate ihbi ihg muriolo deshi njum le ihg wuh.

Chapter 40

¹Nlebang jeyi ari Yahweh; mag kiro rang le a og ɓwa lang. ²Pusang atuli ma pa ngobong, a soɓong ni ki bolyi kusang agh; Le teshi kusang a muri talli le pag toliyi akusang bol nje.³Tingna ngya mapiyo a kunang, ɓongsihi Kulli le sung. Aɓwa duduk ka shing gireh le ka pih gulo le ka tig yalli yang aye Yahweh. ⁴Amoshi na ɓeni kwa tig Yahweh ni pag ɓeni tig yalli ari agto le ni gushi aɓeni ki loshi muyang ni aɓeni pil njunyang ari ate ayiri agh agh.⁵Agogna, Yahweh Kulli lang, a sangiri niama apag agh, ke agah adengsa te musung agh nan wawi bang yang agh; Ihg pushiyang nwaba le nwab teleyang le, agho a wo gah aka bang agh. ⁶Dahra nigihpa ini boti abino agh; Keminiya aloshi na akirang; ni a albang ate dahra ma pisa ni gihpa ate gihmashira agh.⁷Le ihg na, "Shina, njun na; anyonglina lulang agihbomteng ma gih tig tenana ghe. ⁸Ihg ngho ih bongha ihbing pag gah tig agh, Kulli lang.Agihgilla lo ngha ayallang. ⁹"Igh npura igh wa tenana maɓona lo ni ju amuri pag gerenteng lo a kpaba le ɓayong magula; Yahweh, ayerina ih kunang ni dag pag gah agh.¹⁰Nih nsongri gerenteng lo a yallang agh; ihg npura ihg wab pag njiteng ni ashibang lo; nih nsongri orgrung ma gerenteng ni pag giri kwar lo akpaba magula agh. ¹¹Ke agitang pagha lo ma ashibang agh, Yahweh; deh orgrung ma gerenteng ni ma pag kwar ihba a bolang.¹²Agih gangshibang ni na wawi bang agh agh kangni nang; agab ning pag yarata agh agh ju kunang paghi nya wa shing gubung agh, agho a wor njimurung ni a murang agh; le yallang wol ngirang. ¹³Deh yallo ih poso aranging; Yahweh, ih asang; ka ara ju angnang, Yahweh.¹⁴Deh aɓeni kolla ki al gir nja lang agh ihba og yiri ɓina le ih dunyang ih kpa.Deh ihbi a pil duyang le a ashiyang gulo, aɓeni pag gah ki konang ngha ki ɓoyiyang agh. ¹⁵Deh aɓeni kina nghang ih; "Aba aha"agh; ih yibibana le yang ih pag yang ajeng muyang!"¹⁶Keminiya deh aɓeni kwa alo agh ihba pag bimurbang le yalli yang poso aro; deh ɓeni kwa tol ashibang lo yalli agh ihbi woro na atebi-tebi, "Deh nji ɓongshi Yahweh" ¹⁷Myang a ena ni ala; Kulli ngha ki dengsa teh murang teh. Awoni apag baangnang le aju aji asang; ke alehbang agh, Kulli lang.

Chapter 41

¹Mosso ni ɓeni bieyi yali a bin ɓeni shinriya, a kara Yahweh ka ashi. ²Yahweh ka deyi in digjah, a i ka mosso a gunja, Yahweh nigi in digjah, yeshi a muri a bah shiɓiya. ³Yahweh ka angni a ɓin og ganni, A' ka dig gi nogho le ɓa kono abin gi nogho le ɓa dual.⁴Ke ninah Yahweh, shin gani lang, apeg maso girung ate in pagna gimashira a bino. ⁵A bah shibang wanna teng na shira a murang ana i wu'u ni yebang ke luli ka ɓoro. ⁶Nga aɓeni ni ang jiyangha juh ate shinang, a nah gima nangna, kunyali shingrina ni muri, ngha magni muri a binanghi, ke waɓi ɓayong tenaneh.⁷A ɓeni kwa shiɓangha kpabah ki nah lulang, A dense ate ga ka kumang bangha. ⁸Le anah, kono ma shiraa bolle agah kurighi nibeniya ate nongna je, niwa log deshiya. ⁹Nna miɓeng ni gyap ni mengha, ɓe inangha, ɓenni shiye buro di lagha, ini tagha ki wateng nimeng.¹⁰Keminiya Yahweh shin gi enalang a logsang ate in wayang. ¹¹Nibeniya in yara ate a juna ni poshibang a binang, ate a bah shibi njyang nighi dengse temurangha. ¹²A binangha, A angninang a gipangna lang a tigang a kundumo kikara.¹³Aweh Yahweh, Kulli le abah Israila, a bonsoh har malale gunja, ibidiyana, ibidiyana.

Chapter 42

¹Ninga njah ki koshiyi ate aɓanghamuru, ini nina ngi og njemuru ate muro, Kulli. ²Ngi al Kulli, ate Kulli ma usulo, ni yebbang ni nga zuni ni pura dumo Kulli?³Njimerung ni pag gilihna lang duh ni kara, ngha aɓa shiɓi murang ki nah nghang, "Kulli lo nghe?" ⁴Nɗengshina aga ngha ngi soɓni minlimang ngha: pagha ni nwori ni buno ɓayong le kena ni yang a leh Kulli ni gih ma binmurubang ni ɓongso, ngih buno ki pag njibuno.⁵Mang pag yi ke a gungha njahli, minlimang? Mang pag yi ke a gangshiro a rang? Tigyong ri Kulli, ate nga ɓongshi ɗeshili ɓeni ini pag ashibang lang. ⁶Kulli lang, minlimang ngha ni gangsa a rang, ngha nina agh nɗengshina ni weh a njeh le Urdu, a ri ankonno ma saɓna le Nkonno Hermon, le a ri dingli le Mizar.⁷Gor bang ma limna kene a lima le amuru ɓa nkonno lo; aveliye muru lo kwa ni awammamuru lo billa murang. ⁸Ngho kwa agh Yahweh ka tig njiteng ogrung le ni ɓakara; ni duh agh ngyah le ka ɗig ni meng, jimma a bin Kulli le usulo lang.⁹Nga nah yi Kulli, nkonno lang, "Pallang ke a jangsang? Pallang ke nworo ngi gono ate pariya le ɓa shiɓi murang?" ¹⁰Ninga ni garabwoh a muh lang, aɓa shiɓang sagna nghang, ngha kunbang ni kwa agh a nah nghang, "Kulli lo nghe?"¹¹Minlimang, palang ke a gungha njahli? Pallang ke a gangshiro a rang? Tigyong ri Kulli, ate nye nga ɓongshi ɓeni ini pag ashibang lang ni Kulli lang.

Chapter 43

¹Gabang njo murung Kulli, njinno a muri a ɓayong ni ni wanjiteng gha. Asang a bi abah sonrigibang na ɓah jo yiri. ²Ate a woni Kulli ma ashibang, Temang ke a shiɓang? Temang ke gi woro gi gono ate aɓa shiɓan ngha ki alang.³Oh, tashi poshibang ni jiteng lo a dumang jere. A dumang jere lo a dinglih ma gerenteng ni bin dinalo. ⁴Le nga kena bin dara le Kulli, bin Kulli ni binmurubang ngha ɓonso ni gi pangna lang, Kulli, Kulli lang.⁵Palang ke a gugha je, kuntalang, palang ke yalo ki lularang? Dense lang bin Kulli, ate ngha ɓonso.

Chapter 44

¹Shi ongna ni kirisung Kulli le a tesung waɓ, sung i tumomang a pagha a karaleyang, a karama yayina. ²A pushi gunja ni buwoh, keminiya a jannah a ɓayong, a gushina a ɓayong, keminiya a jannah a ɓayong, gushina a ɓayong keminiya a meshina a ɓayong jibang a nje lo.³Ate na girja ɓayong ni gi buragha, niteh a tolg gi ɓurah nika ashiyangha, keminiya bwoh ma lee, ni gibura lo, ni poshibang ni kundumowa, ate a agninayang. ⁴Kulli a woni murung lang, waɓa a liluwa ate Jacob.⁵Ni ikoloni shi ganni a ɓisung ɓah luwa ate a wagha a tirisung ngha shi ganna a ɓeni loghi sungha. ⁶Keminiya ni pah jiteng ni intalangha, ke garabwoh ni ka assangha.⁷Keminiya a ashinasung, a pana abah shibisung iribiyina. ⁸Sa ɓonshi lulo kereni kwa'a, sa payo makampah, sa gushiluloh.⁹Keminiya nibyeniya a shiɓinasung, a pasung yiribiyina, na logha a ging na abah kurung lesungha. ¹⁰A dagsu ashi yara a biya aɓisung ma njo a pon gi kunna lesung. ¹¹A dagsung nigha a gilow na kashigiya. A meshina sung a ngunja.¹²A magha a ɓayong nye, na ɓuri gi kunna a gipagna gha. ¹³A ɓisung bah muri kalla, ki olsung ate muro a dung a ɓayong. ¹⁴A dagsung a sagsung a ngunja. A jigri muyang a dung a ɓayong.¹⁵Kara duduk na pasung gullowa, a paggi yiri biyina a kun dumang. ¹⁶Keminiya kana le ɓeni tighan teng, saghang ate a shibimurang ni a tagha. ¹⁷A zuwa ɓisung kwa ni shi janshiya a pangna yiri ni kaniyalo.¹⁸Kunyalo ni pilya, gyalo ni bil gejeya. ¹⁹Harnibyeni na ɓunisung a bin dala a vulisung ni miling le nloh. ²⁰Ngha shi janshina ni luli Kulli lesung ko shimeshiye a ɓung- le kullima sa. ²¹Ke Kulli ni shin gireya'a ate yara ga a vula kunyalowa. ²²Nghateye ate muro a wollasung kwa kikara shi digniga a guloni a tumiyang bwo wa.²³Logah palang ke a noutulo, Kulli? Logho ka shiɓinsung kwa'ah. ²⁴Palang ke a songri kundumo, ni a janshi ni ganilesung ni myre lesung?²⁵Ate shi ingnina a kikiri, ngirisung bara a kunyalisung. ²⁶Logo a angnisung ate muri kaniyalo ngha gerenteng.

Chapter 45

¹Kunyahlang ngha ki ɓunkoh a muri teng maɓonna; Atenana ni kpaɓa a muri murung ngha nga billi ɓororo; lessang ni pag gi nyongli giri le ɓeni gil ri ka nyongli giri ya. ²A pagne yarata uwor amuna ɓayong; a pahne ngotokuno nieh; ngha nina agh shi yerina ih Kulli moshino ha ke kene.³Kur garabwoh lo ɓunno, gara ɓabura, a gusso lo ni ma murung lo. ⁴A gi maurung lo agh kog wo ni ganluwa ate agni bang, nongshimurung, ni gi gerenteng; boh malih ka aliyi wo agi ngoɓong.⁵Amunih lo teɓna; aɓayong kpahna a kuso; amunih lo ngha a yahli aɓa shiɓimuri murung. ⁶Ngungmurung murung lo agh ngha ha ke kene le malle nyha, gara ma njiteng lo agh ini pag gara ma ɗighamuribang lo. ⁷A agna njih gi gerenteng ni shiɓi gimashihra; ngha nina agh Kulli awo ni Kulli, ɗahri no ni murung le binmurubang uwor aɓoh kwa.⁸Adagrah magula lo ngha ni susunang le mir, alo, ni kassiya; agi ngwang ni lahmurung ngha tigno a pag binmurubang. ⁹Muna ma ngalang le murung ngha a ntiri amenah ma gushina; a boh mahli ya mamurung ngha tang nghang mel dagrah ma zinariya le Ofir.¹⁰Teshikiro, muna ngalang, shini ni pah kiro yarata; jangshi ni aɓwalo ni ɓaleh tehro. ¹¹A njinjere nini murung ka alli ɗigna ni weh ate ɓor nsahri lo; ini telelah lo; gushi.¹²Muna ngalang le Taya ka pagha be ni gipahna; aɓa kumo a ntiri aɓayong ka jimmo ate kumɓoro. ¹³Amuna ngalang ma lahmurung ngha ni agusso; agi mella le ya a tumoni ni zinariya.¹⁴A keni mo bin murung a dagrah ma nyonglina; bata nsahri, aih ka kuratye, a juni mo bino. ¹⁵A zuni yang ni binmurubang; aka ingna a ɓa lahmurung.¹⁶A tuhkushi atehro agh amuno ka ɗig nghang, aɓeni aka tigha amuna murung a ngunjah kwa agh. ¹⁷Nga tig lullo ih ɓi a ɗengshi a yeh anjah kwa; ngha nina agh aɓayong ka pag wo makampa ha ke kene malle nyha.

Chapter 46

¹Kulli ni pag bin vulo ni masso lesung, angna mama a kunbang le gigangshina agh. ²Ngha nina agh ni sa ɓang ngoɓong ngha, ko ke ngunjah ariyi le, ko ke anonno ki jigra a ntiri asallang magula, ³ko ke amuru ki pag mabuna ni funno, ni ko ke ankonno ki koshiyo a moro leyang. Selah⁴Ɓanghamuru ngha nghang mama aguguri le ki tig lah magula le Kulli pag binmurubang, bin ma gerenteng ba Kulli Magula Kwa ki ɗig nghang ngha. ⁵Kulli ngha a ntiring le, ni ih shishi ya; Kulli ka angni, le ih pag yi ni durubang.⁶Anjeh funno ni aɗighamuribang jigrina,; logshina gih, le ngunjah nyanglina. ⁷Yahweh magula luwa ngha ni sung; Kulli le Yakubu ini pag bin vulo le sung. Selah⁸Nzu, nshina agi pagna le Yahweh, ɓeni tig gi pah ngoɓong a ngunjah agh. ⁹Ih tig aluwa ki tangha njeh ha malla le ngunjah; ih ɓun ntah ni koriyi kunwoh lushilushi; ih pingshi atongho.¹⁰Bol gung ni yere ih mini Kulli; nga gusso a ntiri anjeh; nga gusso a ngunjah. ¹¹Yahweh magula luwa ngha ni sung; Kulli le Yakubi ni pag bin vulo lesung. Selah

Chapter 47

¹Nwol bihyong, a yong aɓayong kwa; nmag jollo bin Kulli ni gih ma pag njibuno. ²Ate Yahweh Magula Kwa agh gi pah ngoɓong ni; ini Murung magula a muri ngunjah kwa.³Tigna sung a gankun aɓayong ni binsung ngha ni njeh a kushi sung. ⁴Tariyina giberre ate musung, gushimurung le Yakubu ɓeni agna njih ya. Selah ⁵Kulli wara ni jollo, Yahweh ni gih le njemenjuh.⁶Ntuhngyah ɓongso a bin Kulli, ntungyah ɓongso; ntuhngyah ɓongso bin Murung lesung, ntuhngyah ɓongso. ⁷Ate Kulli ya Murung ni a muri ngunjah kwa; ntuhngyah ɓongso ni yerigiri.⁸Kulli nongnamurung a muri anjeh; Kulli ngha ki ɗigha a muri ngungmurung murung le. ⁹Amuna murung le aɓayong kpaɓna binmona a bin aɓayong le Kulli le Ibrahim; date antongho ma ngunjah kwa agh mami Kulli ni, yang ngha gusso magula.

Chapter 48

¹Yahweh ya gulla le ɓongso le ka gulo, a lahmagula le Kulli lesung ni a muri nkonno ma gerenteng ngha. ²Logho le bikuli ɓor shina, binmurubang le ngunjah kwa, Nkonno Sihiyona ni, a nji eɓɓe, lahmagula le Murung magula. ³Kulli tigna muri a yeri a yeh alahmaurung le bin vulo.⁴Ate, shina, amurung kpaɓna muyang; a ke ɗuri kushimona. ⁵A shine, le gire mag yi yang tahɓi; ngiri yang wuhna, le a kahri woro. ⁶Koshiyo bolla yang be, konne ngha ninga ɓamah ni ka ɓilmuna agh.⁷Ni gung ma tehbang ni a wamni agissasa muru le Tarshish. ⁸Ninga ngha shi ogni ya, nina agh shi shinna a lahmagula le Yahweh le magula luwa, a yeh lahmagula le Kulli lesung; Kulli ka tighi ha ke kene. Selah⁹Shi ɗengshina a muri ogrung njiteng lo, Kulli, a ntiring le bin gusso. ¹⁰Ninga mama lullo ni, Kulli ya, nina ni ɓongso lo keni tina ngunjah; boh mahli ɗungshina ni ɗum njiteng.¹¹Ih ɓi Nkonno Sihiyona pag binmurubang, ih ɓi bang ɓor yi amuna ngalang le Judah ate gigilla njiteng lo.¹²Ginya kangni Nkonno Sihiyona, ginya kangni lungro; bangha agbingrah, ¹³fahshi agarrung le yarata, le a shin alahmurung le nina agh ate aka waɓih njah ni ki zu agh ni.¹⁴Ate Kulli ni ya Kulli lesung ni ha ke kene malle nyha; ini ih lelsung ha kena nluo.

Chapter 49

¹N'og ga, yong aɓayong kwa; nteshikirung, a yong kwa aɓa ɗigna ngunjah, ²kpaɓni ma kyena ni ma gula, ɓa kumo ni ɓa enna.³Kunang ka waɓ yeriteng le ɗengshe le yahlang ka ɗig ma yerigiri. ⁴Nga tig kirang ri nguliteng; nga ingna a waɓ nguliteng ni ngwangtah. ⁵Pallang ke nga ɓang ngoɓong le akara mashihra, ngha agi ma nangna kangni nang a dingli ɓa kusang?⁶Pallang ke nga ɓang ngoɓong le aɓeni pah njiteng a ri gikunna leyang ngha ni wol kikil yang a muri bangh le akumo le yang ngha? ⁷Njiteng ih ɓwa nyha logle ashi muna ngih ko pih Kulli nwahkun ate muri, ⁸Ate assa le usulo le ɓwa agh konna dudug, le ɓwa nyha logle nwah tangma ga a musung ngha.⁹Ɓwa nyha mwoh ka ɗigha ha ke kene nina agh ate ni ih shin tuhli ya. ¹⁰Ate ih ka shin ɗumo. Ɓa yeriteng wuh; ɓayong ma ɓangha ni ɓayong ma nangna nina ki wuh le ɗag gikunna leyang nzumo bin anshile.¹¹Ih ɗengse leyang kukwo agh ih aɓa lah yang ka ɗigha ha ke kene, nI ba a ɗig nghang ngha, bin anjah kwa. A gor anjahli leyang ni alulli yang.¹²Keminiya ɓwa, kumna gikunna, le ni ɗig ni usulo agh; yang ngha ninga nyamlusung ni wuh agh. ¹³Ga, anjinjere leyang ngha, gi ɓangha leyang ni, ngho kwa agh a nzum ngha, aɓwa agna ni agi waɓna leyang. Selah¹⁴Ninga njuh a tolla yang ate ɓanluo, le nluo ka ɗig lelgiri leyang. Aɓa yahlung ɓonna ka nongmurung a muyang ni beri, le angiri yang ka juhro a ɓa nluo, le bang nyha ate muyang a ɗig nghang ngha. ¹⁵Keminiya Kulli ka ashi usulo lang a ri gulo le ɓa nluo; ih ka ag nghang. Selah¹⁶Ka ɓang ngoɓong ngha ɓwa ɗig ɓakumo agh, le gusso le ɓaleh ɓuhro agh, ¹⁷Ate ngha wuh agh ni ih tol guɓung bih ya; gusso le ni ki wora njeh a nzumi ya.¹⁸Moshina minlimi ngha uwoni ni usulo- le ɓeh ɓongso ngha a ɗigha te kanangiro agh- ¹⁹ih wora bin anjah le atehri le ni uwa ye shin poshibang ɗeshiliya. ²⁰Ɓeni ni gikunna le yerigiri nyha nghang agh yangha ninga giluwo ni juhri ya.

Chapter 50

¹Magula Mwoh, Kulli, Yahweh, wara waɓ tenana ni gor ngunjah logha ri puro le kara ni ingna le. ²A Sihiyona, gima ɓonna yarata, Kulli tuhna bang.³Kulli lesung zu le ni ɗig ololo agh; gishe lih a dumi, ni ngih gungmuru ni kangni. ⁴Gora ɓakuli bikuli ni a ngunjah nina agh ate ih waɓih aɓayong njuoh: ⁵Kpaɓa am njiteng lang binmona a binang, aɓeni tigna ogrung ni meng a ri ɗahra agh."⁶Aɓakuli ka waɓ agi njiteng le, ate Kulli kanangiri ya ini ɓa waɓnjuo. Selah⁷"Ogho, aɓayong lang, le nga waɓtenana, Israila, le nga waɓkun a muyong. Mini Kulli, Kulli leyong. ⁸Ni ngi sahghi yong ate aɗahra leyong ngha; agipahna ma pingsa leyong a dumang kunbang ni kwa agh.⁹Ni ngi tol demndah a lah yong ko borombul a yeh luwo leyong ngha. ¹⁰Ate nyamlusung ni kwa agh mameng ni, ni andah ni a muri ankonno worotongno lum ma. ¹¹Nyerina aminyah ni kwa a nkonno agh, ni ayamshihra ni a bang ngha amameng ni.¹²Ngha ngi og yalo agh, ni ngi waɓih yong ngha; ate ngunjeh ya mameng ni, ni ga kwa a yeh ya. ¹³Nga lih ngiri ademndah ko nuh nkilla le ambul?¹⁴Mpih Kulli ɗahra ma pag makampa, ni pah akaniyi giri leyong bin Magula Kwa. ¹⁵Ngor rang a kara le gi gangsa; nga ashi yong, le nga gussang."¹⁶Keminiya a bin aɓa gimashihra agh Kulli nah, "Mang nga pag ni waɓah alagbang lang, ke ih mbol ogrung lang a kun yong, ¹⁷ngha te ya nshiɓina alagha ni ɓugha atenana lang ko?¹⁸Ngha a shin manyiɓih ya, a agna ni mo; a kpaɓna muro ni aɓa pag njah. ¹⁹A pahna muro ri gimashihra, le lesso waɓna sohriyi yo. ²⁰A ɗigha le a waɓ tenana a muri muna ngwoh; a ɓihyi na lulli muna ni gwoh ɓil agh.²¹A pagna aga kwa, keminiya mbol la gung, a ɗengse ih mini ɓwa ninga weh. Keminiya nga sagho ni tigho teng,a kundumo, aga kwa a pag ga. ²²Pih ga shina maɓonna, a yong ni aɓeni jangshi ni Kulli ya, nyha nina agh le nga sahno lushilushi, le ɓwa nyha mwoh ka zu a angno agh!²³Ɓeni mwoh pah ɗahra le makampa ɓongsang ngha, ni bin ɓeni kwa gilla njere billa le a pagha maɓonna agh ini nga ɗumi ashibang le Kulli."

Chapter 51

¹Shin gi-enna lang, Kulli, ate ogrung njiteng lo; ate temuri adudug le agipagna shin gi-enna lo, ɓishili agi mashihra lang. ²Lang nghang yarata ri gi ma nangna lang ni gogri gimashihra lang.³Ate nyerina agi mashihra lang, le gimashihra lang ngha dumang kyari kwa agh. ⁴A ro, weh mwoh, mpagno gimashihra ni pag ga mashihra ni ya a dumo; a wo ngha kunwar ngha a nahteng ngha; a wo ngha gerenteng ngha waɓnjuoh agh.⁵Shina, a ɓillang a gimashihra; a kunbang ni ngyang kum nang a yahli ya, myang a gimashihra. ⁶Shina, a alla gi njiteng a ngirung; ni alliyi nghang yeriteng a bin ma songrina a yeh.⁷Tig nghang kunwar ni mbuhgiri, le nga ɗig kunwar, lag nghang, le nga posso nga uwor mansuhri. ⁸Tig nghang ih ɓi bang ɓor nghang ni binmurubang nina agh ate amuh lang ni a ɓunnih ya ka pag binmurubang. ⁹Songri kundumo ri agimashihra lang le gogri agi ma nangna lang kwa.¹⁰Gilla a rang yahlung ma kunwar, Kulli, le nyeni nghang bongho ma yarata rang. ¹¹Ka piri nghang a kundumo agh, le ka tol Bongho ma gerenteng lo a binang ngha.¹²Nyen ni nghang binmurubang le ashibang lo, ni tig nghang ni bongho ma agha. ¹³Le nga alliyi ɓa pag gimashihra a njinjere lo, le aɓa pag gimashihra ka ariya ka nyera bino.¹⁴Tol nghang gimashihra lang ate soɓ nkilla, le nga mag jollo binmurubang ate agi njiteng lo. ¹⁵MurungKulli, logshi ngoto kunang, kunang ka waɓ ɓongso lo. ¹⁶Ate a nyha a poshi yahlo ri ɗahra, ko nga peh; a nyha ni poshi yahlung ri aɗahra pingsa agh.¹⁷Aɗahra ni Kulli agni ya ini pag suhli murung ni al pontuɓu. A weh, Kulli, ni ki jen yahlung ni shina shingrah le ya. ¹⁸Pag yi Sihiyona gima ɓonna a posso le yahlo; ye ɓag garrung le Urushelima. ¹⁹Le aka poshi yahlo a ɗahra ma gi gerenteng, a ɗahra pingsa, ni gipahna pingsa kwa; le aɓayong lesung ka pah andah a muri deshile ɗahra lo.

Chapter 52

¹Mang pag yi ke a gushimuro ri gangshibang, a weh gara ɓwa? Ogrung njiteng le Kulli zuna kyari kwa agh. ²Lesso gilla ɓihyi giri ninga nkommo ma teɓna, ki pag tumo soriyi bang.³A agnji gimashihra uwor maɓonna le yiri a muri waɓ gi njiteng. Selah⁴A agna nji atenana ni ki lih anshile ya, a weh lessung sohriyi bang. ⁵Njiteng ngha Kulli ka juhro ha ke kene; ih ka tollo le ih pusso a yeh gungri lo ni uɓɓoh a njeh le aɓa usulo. Selah⁶Ɗeshiliya ɓa gerenteng ka shini ni ngoɓong; aka olli le aka nah, ⁷"Nshina, ɓeni ni pag ɓwa ni shiɓi pil Kulli bin vulo le ya, keminiya agna ni gogho le gikunna le, le yang ngha ni masso ngha juhri ni anshile ya."⁸Keminiya a temurang, myang ni nga ngung zaitun a leh Kulli; nga agni ogrung njiteng le Kulli ke kene malla le nyha. ⁹Nga pag wo makampa ha ke kene ate ga a woro a pag ga. Nga lel lullo, ate ɓonna, a kundum aɓeni ni njiteng ngha.

Chapter 53

¹Ɓangha nah a yahli, "Ih Kulli nyha." A ɓihyi na ni pag gi jenna mashihra; ɓwa mwoh nyha ki pag gi maɓonna agh. ²Kulli shinbang a kuli a muri amuna ɓayong ate shinako ɓwa ngha nghang yerigiri, ɓeni ki alli ya. ³A pilla nzum yang kwa. A kpaɓna kwa a ɓihya. Ɓwa nyha mwoh ɓeni ki pag gi maɓonna agh,ko mwoh nyha.⁴Ih aɓeni ki pag ga mashihra ni ya a nyha ni yerigir ya- aɓeni ki lih aɓayong lang ninga brodi ni a lih ya le ni a gor lulli Kulli ya? ⁵A yangha be, a ngih ngoɓong, ba guɓung nyha ka tig yang a ɓang ngoɓong ngha; ate Kulli ka meshiyi amuh le aɓeni ɗamma a muro agh; a tigna yang a iriɓihyina, ate Kulli shiɓi na yang.⁶Oh, rih ashibang le Israila ka puro a Sihiyona! Ngha Kulli pushi aɓayong le ba a pon yang nghang ngha a nyenni ya, le bang ka ɓor yi Yakubu le Israila ka pag binmurubang!

Chapter 54

¹Assang, Kulli, a nji ri lullo, le waɓ ɓang njuoh a gulo lo. ²Og jimma lang, Kulli; tig kiro ri atenana le kunang. ³Ate abiri logshina muyang a murang, le aɓayong mashihra alla usulo lang; ni a tig Kulli a dum yang ngha. Selah⁴Shina, Kulli ni pag ɓa angnang; MurungKulli ni pag ɓeni bollang ngha. ⁵Ih ka nwah aɓa shihɓi murung ni gimashihra; a yrh njiteng lo agh, juhri yang!⁶Nga pah ɗahra bino ni gipahna yahlung agna; nga pag makampa ri lullo, Yahweh, ate ɓonna. ⁷Ate ashinang a ri gigangsa ni kwa agh; njiang shina gankun aɓa shiɓi murung lang.

Chapter 55

¹Tig kiro ri jimma lang, Kulli; le ka songri ro ri jimma lang ngha. ²Teshi muro rang le a pil nghang; yahlang ni nongha njeh a ri agi gangshina lang ngha ³ate gih le ɓa shiɓi murang, ate pariyi ya le ɓayong mashihra; ate a zuna ni gigangshina a murang, a yang ngha a mohna rang ni gimashihra ni yehlulla.⁴Yahlang 7koshihna rang, le ngoɓong le nluo kpahna murang. ⁵Ngoɓong ni koshihyo zuna murang, lle gi ɓangna vuliyi nang.⁶Nah, "Oh, ngha ke myang ni kpatrung ninga kulla agh! Le ke nlogna kuli nworo le ih nkum usulo. ⁷Shina, ke nga wora duna kukwo; Nga ɗigha a ɓalusung. Selah⁸Nga kara a kena bin ɗigna a ri ngih gungmuru ni gung nyamuru." ⁹MurungKulli, juhri yang, le a koriyi leshi yang; ate nshina mohno ni nuhnghi rung a lah magula.¹⁰Duh ni ɓakara kwa a gangla ri agarrung le; gimashihra ni agi gangshina ni a ntiri le. ¹¹Gimashihra ni a ntiring le; parbang ni soriyi bang ni ɗag anjinjere leyang ngha.¹²Ate ɓa shiɓi murang ni sag nghang ngha, ke nga gan bolli ya; ko ɓeni shiɓang le logshi bih rang ngha, ke nga vula ri ya. ¹³Keminiya a wo ni, ɓeni pyeri ni meng ngha, ɓeni shi sung ngha nini ni ɓeng ma gyaɓ. ¹⁴Shi kumna kpaɓmurung binmona ma ɓonna, shi ginya a leh Kulli a buno.¹⁵Ih ɓi nluo zu a muyang a soriyi yo; a wora njeh a nluo ni usulo, ate gimashihra agh be ni a ɗig nghang, be a ntiri yang.¹⁶A temurang ngha, nga gor Kulli, le Yahweh ka assang. ¹⁷Ni kapolla, beri, ni ɓakara mɓuah yi ni imah; ih ka og gih yang. ¹⁸A ololo ih ashi usulo lang ri luwa ni a murang ngha, ate aɓeni ki wolrung ni meng ngha a gogna.¹⁹Kulli, ɓeni mwoh ki nongmurung malla le nyha nghang ngha, ka og yang ni pah yang iriɓihyina. Selah A nyha a ariyi ya, le ni a ɓang ngoɓong le Kulli ya.²⁰Ɓeng logshina bih a muri aɓeni ki ɗig ololo nini ya; ni pih ogrung leyang ni a tig ga gulo agh. ²¹Kuni ngha ɓelele ninga murun, keminiya a yahli ya mohno ni; atenana le ngha ololo ninga murun, ngho kwa agh a njiteng ngha garabwoh ni a pushiya ni.²²Tig gitolla lo a muri Yahweh, le ih ka bollo; ni ih ɗag ɓwa ma gerenteng ki kpah agh. ²³Keminiya a weh, Kulli, ka zuni ɓayong mashihra a tuhli le juhro; aɓa soɓ nkilla ni aɓa soriyibang ni ki ɗigha kanda le nonno abogho le anshile ya, keminiya agha lang ngha a ro.

Chapter 56

¹Shin gi-enna lang, Kulli, ate abuna ngha log nghang ni luwa! Saɓa le kara kwa aɓeni ki wol rung rang ngha pah rang. ²Aɓa shiɓi murang nghang kara kwa; ate aɓayong ngha nghang dudug ki wolrung rang.³Ngha ngoɓong ki wollang ngha, nga tig agha lang ro. ⁴Ri Kulli, ɓeni ngi ɓongshi tenana le ya- bin Kulli ni ntig agha lang ngha; ni ngi ɓang ngoɓong ngha; mang ɓwa logle pag nghang?⁵Ni kara kwa a ariyi atenana lang; ɗendse le yang kwa ngha a murang ate gimashihra. ⁶A kpaɓna muyang binmona, a songri muyang, le a tignjih yang ri atolkusung lang, ninga pagha ni a lelli usulo lang ngha.⁷Ka ɗag yang ih ɓi a pag yi gima nangna agh. Suhli aɓayong nghe njahli a yehlulla lo, Kulli. ⁸A bangna agangla lang ni tig njimerung lang a yeh minduh lo; a nyha a gi ɓomteng lo agh?⁹Le aɓa shiɓi murang ka pilla njum yang a kara ni ngoro aagh; ga yerina,, ih Kulli ngha ate murang. ¹⁰A ri Kulli ɓeni tenana le ni ngi ɓongshi ya, ri Yahweh- ɓeni tenana le ni ngi ɓongshi ya, ri ¹¹Kulli ni ntig agha lang ngha, ni ngi ɓang ngoɓong ngha. Mang ɓwa logle pag nghang?¹²Tumo ma ɗungshi akaniyi giri lang bino agh ngha murang, Kulli; nga pah gipahna ma makampa bino. ¹³Ate a ashina usulo lang a ri nluo; a bolla kusung a ri emmih, nina agh ih ate nga ginya a dum Kulli a poshibang le ɗigna.

Chapter 57

¹Shin gi-enna rang, Kulli, shin gi-enna rang, ate ntolla bin vulo a ro sete agi gangshina ni ɗuro. Nɗigna a tinna akpatiro ate gwere sete juhro ni malla.²Nga ɓuah a bin Kulli Muru Magula kwa, bin Kulli, ɓeni pagha agiri kwa ate murang ngha. ³Ih tutti angna ka puro a ɓakuli ka assang, sagneh aɓeni ki pirrang kikiri ya. Selah Kulli ka tutti nghang agnjiung le ma tenna ni gi njiteng le.⁴Usulo lang ngha a ntiri ayim; myang a ntiri aɓeni gilla ri yang ka lih nghang ngha. myang ntiri aɓayong aɓeni millih yang ngha akunwohni ni amunih, le leshi yang ngha agarabwoh ma teɓna ni. ⁵Kum gusso, Kulli, a muri aɓa kuli; ih ɓi gusso lo ɓi ɗigha muri ngujah.⁶A soɓna nguri ate akussang; a gunghi nang njahli. A tumna tuhli a dumang. A yang kanangiri yang ngha a kpahna a ntiring ɓa yeh! Selah⁷Ntigna yahlang, Kulli, ntigna yahlang; nga tuh ngyah, eh, nga tuh ngyah ɓongso. ⁸Logho, gusso lang! Logho, molo ni ngwang ntah! Bga logni durubang!⁹Nga pah makampa a bino, MurungKulli, a ntir aɓayong; nga tuh ngyah ɓongso a ntiri anjeh. ¹⁰Ate agnjiung lo ni nyha ki kpah a agh magula ni, ih bilbang a ɓakuli; le gi njiteng lo kena a nlagiri. ¹¹Kum gusso, Kulli, a muri aɓakuli, ih ɓi gusso lo kum ɓongso a muri ngunjah.

Chapter 58

¹A yong aɓa nongmurung nga waɓ njiteng ? Nga waɓnjuoh yarata, yong aɓayong? ²Oh oh, nga pag gimashihra a yahli yong; nga gaɓ mohno a njeh kwa ni bih yong.³Aɓayong mashihra ki wor sa ko ngha a yangngha a yong ngha; a wor sa logha ri ɓilla, a waɓ yiri. ⁴Atunnang leyang ngha ninga tunnang le ayoh; a yangha ninga ɓamma ma kirigirih na ni logshi kiri, ⁵ni teshi kiri ri gih le ɓeni ki soriyi ya, ko ni yellang ni a yerini sor yang.⁶Meshiye le milih yang a kunyang, Kulli; ngih milih amuna yim, Yahweh. ⁷Ih ɓi a nyangla ninga muru ni ɓangha wor agh; ngha a tah amunih leyang, ih ɓi a ɗig ninga a nyha ni ba a kah nghang ngha. ⁸Ih ɓi a nyangla nninga ngih ntonglong ni wuh agh, ninga minbangna ni a ɓilla ni shin poshibang le kara agh.⁹Kedebang ankorih lonka og juweh ki ɓilla, ih ka tol yang ni bokoboko, ajuweh ma langsamuru ni ajuweh ni ki pihn ya a pyere. ¹⁰Ɓayong ma gerenteng ka pag binmurubang ngha shin nwah tangma le; ih ka lag kushi Kulli a yeh nkilla le aɓayong mashihra, ¹¹nina agh ih aɓayong ka nah, "Njiteng ngha, nwah ngha nghang ate ɓayong ma gerenteng; njiteng ngha Kulli ngha ngha ɓeni ki waɓih ngunjah njuo agh."

Chapter 59

¹Assang a bih aɓa shiɓi murang, Kulli lang; tig nghang a muri njinjere magula a ri aɓeni logshi muyang a murang ngha. ²Tig nghang ololo a ri aɓeni gi pagna leyang ngha mashihra ni ya, le assang a bih aɓa soɓnkilla.³Ate, shina, a nongho a lelle a tol usulo lang. Aɓayong ma funna kpaɓ muyang binmona a murang, keminiya nyha ate tengshihra lang ko gimashihra lang ngha, Yahweh. ⁴Ate a gilla ri yang a ɓangha rang a muri gimashihra ni nyha ne ya agh; logho angnang le a shina.⁵A weh, Yahweh Kulli le ɓaluwa, Kulli le Israila, logho le fungshi anjeh kwa; a shin gi-enna le ɓa pag gimashihra agh. Selah⁶A nyer ni kapolla, a langshi ninga aminnahra le a ganglah kangi lahmagula. ⁷Shina, a langshi kunyang; agarabwoh ni a ngoto kunyang, ate a nah, "Yang og sung?"⁸Keminiya a weh, Yahweh, olla yang, a jolla anjeh kwa. ⁹Kulli, masso lang, nga teshi kirang a bino; a woni gbingrah lang ma saɓna.¹⁰Kulli lang ka kum mang ni ogrung njiteng le; Kulli ka ɗag nghang ih ɓi nshin gi alla lang a muri a ɓa shiɓi murang. ¹¹Ka wol nluo yang ngha, ko aɓwalang ka jangsa. Meshiyi yang a nji bin gulo lo ni tig yang a kpah, MurungKulli lang tongho lesung.¹²Ate agimashihra le kunyang ni atenana le ngoto kunyang, ih ɓi a bol yang a gulo murung leyang, ni ate anyommo ni yiri ni a waɓ ɓa. ¹³Juhri yang ri yehlulla lo, juhri yang nina agh ni a wa ye uwo agh; ih ɓi a yere ih Kulli nongna murung a Yakubu ni kena tinna ngunjah. Selah¹⁴A nyer ni kapolla, a langshi ninga aminnahra le a ganglah kangni lahmagula. ¹⁵A gangla a al gilih le ni a kum ma le a nyashi teng ninga aminlara.¹⁶Keminiya nga tuh ngyah a muri masso lo, le ni beri ya nga ɓongshi agnjiung ma tenna lo! Ate a ɗigna gbingrah ma saɓna lang ni bin vulo a yeh kara ma gi gangshina. ¹⁷A bino, masso lang, nga tuh ngyah ɓongso; ate Kulli ni gbingrah ma saɓna lang, Kulli le ogrung njiteng.

Chapter 60

¹Kulli a shiɓi na sung; a ɓunna tangha lesung; a pagna yehlulla ni sung; nyeni sung a tenne lesung ɗeshili.²A tigna njahli jigrah; le a sanne ntiring; pih sagsa le iritenna, ate yangha ih jigrah. ³A tigna aɓwalo shin gima gan bang; a tigna sung shi muru nji ngung le enniye.⁴Ate aɓeni ki gusso agh, a tigna kandagiri ate a ɗumo a muri aɓeni tol ntah agh. Selah ⁵Nina agh aɓeni a agnjih yang ngha a ashi yang, ashi sung ni bung malih lo ni pil yi sung.⁶Kulli waɓna tenana a yeh gerenteng le, "Nga pag binmurubang; nga gaɓ Shechem ni pah a ntiri Njonglong Sukkoth. ⁷Gileyad agh mameng ni, le Manasseh agh mameng ni; Ifraimu ɗeshiliya nvule koro lang ni; Judah ni garamurung lang.⁸Mowab agh koro laggiri lang ni; a muri Edom ni nga soɓ kurah lang nghang; nga magjollo ganluwa ate Filistiya." ⁹Yang ka zuni meng a yeh lahmagula ma tenna? Yangka tollang ka kani Edom?¹⁰Keminiya a weh, Kulli, ni a shiɓi sung ngha? A nyha awo ka a luwa ni aɓa tahluwa lesung ngha. ¹¹Pah sung angna a muri a ɓa shiɓi sung, ate angna le ɓwa agh n'ngha gung. ¹²Ni agna le Kulli ya sa ganluwa; ih ka pariyi aɓa shiɓi sung.

Chapter 61

¹Og ɓuah lang, Kulli; ag jimma lang. ²Logha ri tinna ngunjah ini nga gorro ngha yahlang ki wuh danna; keni meng bin nkonno ni saɓah uwor rang ngha. ³Ate a ɗigna bin vulo ate murang, gbingrah ma tenna bin ɓa shiɓi murang.⁴Ih ɓi nɗigha a tahra lo ha ke kene! Ih ɓi ntig bin vulo lang a tinna minlim le akpatiro. Selah ⁵Ate a weh, Kulli, wara og akaniyi giri lang, a pah nang giberre le aɓeni gushi lullo agh.⁶Aka non usulo le murung; bogho le ka ɗig ninga mami anjah dudug. ⁷Ih nongmurung a dum Kulli ha ke kene; tig agnjiung ma tangha lo ni njiteng ih ɓi a lel lang.⁸Nga tuh ngyah ɓongso ri lullo ha ke kene nina agh ate nga pag akaniyi giri lang kyari kwa agh.

Chapter 62

¹Ate Kulli ni mwoh nga lelle a pollo; ashibang lang ki pura bini. ²Ini mwoh nkonno lang ni ashibang; ini gbingrah ma saɓna; ni ngi shishi ya.³Ha ni yebbang, nyongha kwa nga loghi ɓwa ni luwa, ih ate nga wolnluo, ninga garrung ni enghih ya ko kwago ma jigrina. ⁴A ihli mwoh ate a suhli moh njahli ri bin ma gushina le; a agnji waɓ yiri; a moshi nia kun yang, keminiya a yahli yang ngha a nyommi. Selah⁵Kulli ni mwoh ngi lelle ni polo lang; ate tigyahlung lang ngha a muri. ⁶Ini mwoh nkonno lang ni ashibang lang; ini ih pag gbingrah ma saɓna lang; ni ngi shishi ya.⁷Ni Kulli ni ashibang lang ni gusso lang; nkonno le masso lang ni bin vulo lang ngha a bin Kulli. ⁸Tigyahlo a bini kunbang ni kwa agh, yong aɓayong; nwaɓ yahli yong a dumi; Kulli ni pag bin vulo ate musung. Selah⁹Njiteng ngha aɓeni nyha ni tangha maɓonna a agh gung ni, le aɓeni ni bin tangha bikuli ya a yiri ni, ni a kum dungro agh ngha a pyeshi yang ngha, a kpaɓ yang kwa le ni a ken guɓung ngha. ¹⁰Ka agni pariyi bang ko iɓgiri ya; le ka tig yahlo ri kumo ma nangna agh, ate ni a bil njih yang ngha. ka tig yahlo a muyang ngha.¹¹Kulli waɓna teng mbende mwoh, ma ɓahri n'ogna ga: gulo agh mami Kulli ni. ¹²Ɗeshiliya bino ogrung njiteng pag nghang, MurungKulli, ate a wo ngha a wo nwah ɓeni kwa agh ngosso ga woro pag ga.

Chapter 63

¹Kulli, a wo ni Kulli lang! myang ngi allo ni njiteng, minlimang ogna yolo, le ngirang ngha ki allo, a njeh ma nyumna ni iri malla ba muru nyha nghang ngha. ²Nina agh ngi tig njiang ro a bin ma gerenteng, ate shin gulo lo ni gusso lo.³Ate ogrung njietang lo uwora usulo, ngoto kunang kaɓongso. ⁴Nina agh nga mosso ngha uwo a usuli ya; nga logshi beng a ri lullo.⁵Ih ka ɗig ninga ngha nlihna gilih ni murun; ni ngoto kun binmurubang ni kunang ka ɓongshi no, ⁶ngha nɗengshini weh a muri alla lang le nɗengsa muro ni duh kwa.⁷Ate a wo ni angna lang, le a minlim le kpatitro ngi pag binmurubang. ⁸Mkpang na ro; boh malih taɓ nang.⁹Keminiya aɓeni alla ka juhri usulo lang ngha ka wora tinna nguɓ njeh le ngunjah; ¹⁰a pah yang a bin aɓeni bih yang ki pag tumo ni garabwoh agh, le aka pil gilih le aminlara.¹¹Keminiya murung ka pag binmurubang ri Kulli; ɓeni kwa kaniyi giri nimo agh ka gushi muyang ri, keminiya kun aɓeni waɓ yiri ya ka tangha njeh.

Chapter 64

¹Og gih yang, Kulli, teshikiro ri ɓuah lang; bol usulo lang a ri ngoɓong le aɓa shiɓi murang. ²Song rang a ri kurkun le aɓa gimashihra ni a songri ya, a ri mohno le aɓeni gi pagna leyang ngha gimashihra ni ya.³Akoglina aleshi yang ninga agarabwoh; a pyeshina amunih leyang, atenana ma lulla, ⁴nina agh le a bin songro leyang a tah ɓeni nyha ni tengshihra a agh; le a tahne ni ɓang ngoɓong guɓung ngha.⁵A tengshina a ri yang a kurkun yang pag gimashihra; a ihli a ri yang yengreh ate soɓ nguri; a nah, "Yang ka shin sung?" ⁶A kpahna pag ga ni ɓottiya agh; "Shi malla," a nah, "kurkun maɓonna." Aɗengse ni ayahli ɓwa agh limna.⁷Keminiya Kulli ka tah yang; ni kahra a kum pinye ri munih le. ⁸A tig yang a engkushi yang, gan aleshi yang ngha muyang ngha; ɓeni kwa shin yang ngha wuhli muyang. ⁹Aɓayong kwa ka ɓang ngoɓong ni waɓ agipagna le Kulli. Aka ɗengsa a muri ga woro pag ga ni yeriteng.¹⁰Aɓa gerenteng ka pag binmurubang ni Yahweh ni vulo a bini; aɓayong ma kunwar a yahlung ka gushi muyang a ri.

Chapter 65

¹Ate weh, Kulli ngha a Sihiyona, ɓongso le sung lellabang; akaniyi giri lesung ngha sa paghi a bino. ²A weh ɓeni ki og jimma agh, bino ni agirung kwa ki zu nghang. ³Agimashihra ki gankusung; a te agi mashihra lesung ngha, a tol yi sung ni.⁴Mosso ni ni ɓwa ɓeni a tollo aka zuni kahro gyaɓ nina agh ate ih ka ɗigha a ɓa liyo. Sa ɗimma ni agi maɓonna le ɓaliyo, bin gusso ma gerenteng.⁵A gi ma gerenteng aka og nghang nji ri pag agipagna mag taɓi, Kulli le ashibang lesung; a woni a pag tigyahlung le tinna ngunjah kwa ni aɓeni kukwo a ɗuro le salang magula agh.⁶Ate a wo ni a gil ankonno kukotro, a weh ɓeni a kura ro ni masso agh. ⁷A wo ni a gum kun funno le salang magula, funno le veliye leyang ni mohno le aɓayong.⁸Aɓeni ɗigha a muri ngunjah agh ɓangna ngoɓong le giɗunna le agipagna lo; a tigna nji tehbang ni nji makuli pag binmurubang. ⁹A zu a angni ngunjah; a pah ne muru; a tigne ɓuhro; a ɓanghamuru le Kulli ɗungshi ni muru; a pahne ɓwa njigiri ngha a gilli ngunjah agh.¹⁰A pahna muru dudug ri asahna ɗiya; a nongshina asahna ɗiya; a tigna yang bururu ni murukuli; a moshina ga sagha a ntiri yang ngha. ¹¹A tigna pahna bogho egh ni agi maɓonna, le anyeh-gwoh piri lo ngha ki ɓunko ni gogho. ¹²A bin lelgiri ni a ɓalusung ki suhro ni tirma, le adingli kura ri yang ni binmurubang.¹³Bin lelgiri ɗungshina ni agiluwa; a ɓa njonglong vuliyi na ni anjigiri, a magna jollo ma binmurubang ni tuhngyah.

Chapter 66

¹Nmagjollo ɓororo bin Kulli, ngunjah kwa; ²ntuhngyah gusso le lulli; tig ɓongso le gusso.³Nah yi Kulli, "Agipagna lo agh ni yellang ni agi ngoɓong ni! A nji ri ngih gulo lo ni aɓa shiɓo ka pahni muyang bino. ⁴Ngunjah kwa ka gusso ni tuhngyah bino; a tuhngyah ɓongso lullo. Selah⁵Zu le a shin atumo le Kulli; ini gi ngoɓong a tumo le binamuna ɓayong. ⁶Tigna salang magula pil njahli ma yunna; a billa ntiring ɓa ɓanghamuru ni kushih yang; be ni a pag binmurubang ngha a ri. ⁷Ih nongmrung ha ke kene a ri gulo le; nji ngha ki fashih a njeh; ke ih ɓi aɓa tolmurung gushi muyang ngha. Selah⁸Pah mosso bin Kulli, a yong aɓayong, ih ɓi a og jollo ɓongshi. ⁹Tigna sung a ntiri aɓa usulo, le ni ɗag kushi sung ɓi shengri ya.¹⁰A temuro, Kulli, a momna sun; a momna sung ninga mommo le azurfa. ¹¹A zuna ni sung a yeh nguri; a tigne sung gima dungrina a nzum sung. ¹²A tigha aɓwa pariyi sung a musung; shi billa ntiri gisheh ni muru, keminiya a zuna ni sung a bin ma pol la.¹³Nga zu a liyo ni gipahna pingsa; nga nwah akaniyi giri lang ¹⁴mama ngoto kunang tol agh le kunang waɓtenana ngha myang a gigangshina agh. ¹⁵Nga pah ɓahra pingsa le giluwo ma nennah ni ɗumo ma sunsunang le Anjuh; nga pah andah ni ambul.¹⁶Nzu le n'og nghang, a yong kwa aɓeni ki ɓang Kulli ya, le nga waɓ ga pag nghang ate minlimang ngha. ¹⁷Mɓuah na ni kunang a bini, le lessang ɓongshine. ¹⁸Ngha nshina gimashihra a yahlang ngha, ke MurungKulli ni ki teshikiri rang ngha.¹⁹Kemini ni njiteng Kulli ognang; teshina kiri ri gih jimma lang. ²⁰Mossoni ni Kulli, ɓeni ni pil nzumi ri jimma lang ko ogrung njiteng le rang ngha agh.

Chapter 67

¹Ih ɓi Kulli shin gi-enna lesung le ih moshi sung le ih tig kundumi ɓi tuhbang ri sung Selah ²nina agh ate anjinjere lo agh a yeri yang a ngunjah, le ashibang lo antiri anjeh.³Ih ɓi aɓayong ɓongso, Kulli; ih ɓi aɓayong kwa ɓi ɓongso. ⁴Oh, ih bang ɓor yi anjeh kwa ni tuhngyah ate binmurubang, ate a waɓih aɓayong njuoh ni njiteng ni nongmurung muri anjeh. Selah⁵Ih ɓi aɓayong ɓongso, Kulli; le ih ɓi aɓayong kwa ɓongso. ⁶Njahli pushina agi billa le ni Kulli, Kulli lesung, wara moshi sung.⁷Kulli moshina sung, le tinna ngunjah kwa ɓi gushi.

Chapter 68

¹Ih ɓi Kulli logho; le ih ɓi aɓshiɓi muri meshiye; le ih ɓi aɓeni osso shiɓi ya a ɓangha a dumi. ²Ninga mama nlelle ki logni ya; ninga miyang ki yangla a dum gishe ya, nina agh ih ɓi aɓayong mashihra ih ɓi juhro a kundum Kulli. ³Keminiya ih ɓi ɓayong ma gerenteng ɓi pag binmurubang; ih ɓi bang ɓor yi yang a kundum Kulli; le ih ɓi bang ɓor yi yang ni binmurubang.⁴Ntuhngyah a bin Kulli! Ntuhngyah ɓongso ri lulli! Mɓongshi ɓeni mwoh kogna a ntiri kahti le ɓa Njonglong Ɓanghamuru Urdu agh! Yah ni ki pag lulli! Mpag binmurubang a dumi! ⁵Tehrung le aminbawohri, ɓa waɓnjuoh le amaberre, ih Kulli ngha a binma gerenteng ba ih ɗig nghang ngha. ⁶Kulli pahne aɓa liyong bin aɓeni nyha ne ka ɗigni yang ngha agh; pushina aɓeni a kur agh ni tuhngyah; keminiya aɓa tolmurung ɗigna a njrh ma yumna.⁷Kulli, ngha a puro a ɗura dum aɓayong lo agh, ngha a gingni a ntiri ɓalusung ngha, Selah ⁸ngunjah jigrah; ɓakuli osso sogli murukuli a kundum Kulli, a kundum Kulli ngha zuni a Sinai ya, a kundum Kulli, Kulli le Israila.⁹A weh, Kulli, tuttina murukuli dudug; a tengshina giberre lo ngha ih meshih ni ya. ¹⁰Aɓayong lo ɗigna a yeh; a weh, Kulli, a pahna gi maɓonna lo bin aɓa enna.¹¹MurungKulli pahna tenana, le aɓeni hammi ya agara aɓaluwa ni. ¹²Amurung le aɓa tahluwa ɓangha, a ɓangha, le amenah ni ki lelbang lah agh gaɓ ɓa agi ponnah; ¹³akpatri gugwun agh a vulliyina yang ni azurfa, ambweh ni zinariya ma tuhbang. Ngho kwa agh ɓaɓa leyong aɓayong nognha njahli a luwo njuh.¹⁴Magula kwa meshihyi amurung be, ngha ninga ih mansuhri ni a muri Nkonno Zalmon. ¹⁵Ngih nkonno magula ini pag dingli njeh le Bashan; nkonno ma saɓna ini pag dingli njeh le Bashan. ¹⁶Pallang ke a shinbang ni kiki, a weh dingli njeh, a ri nkonno mama Kulli tolla ba ih ɗig nghang ngha? A pagha agh, Yahweh ka ɗigha a yeh ha ke kene.¹⁷Anyeh-gwoh piri le Kulli ngha worotongno lum lum ɓahri, aworotongno lum muri aworotongno lum; MurungKulli ngha a ntiri yang a bin ma gerenteng, ninga mama a Sinai ya. ¹⁸A eɓna a bikuli; a ponna aɓeni a bol agh a wori; a agna gipahna nieh a ntiri aɓayong, ko a ntiri aɓa tolmurung, nina agh ih Yah, Kulli, ka ɗigha be.¹⁹Mossoni ni MurungKulli, ɓeni ki tol agi ma dungrina lesung, Kulli ɓeni ini pag ashibang lesung ngha. Selah ²⁰Kulli lesung ngha ini Kulli ɓeni ki ashibang ngha; Yahweh MurungKulli ini pag ɓeni mwoh gan ashi sung a nluo agh. ²¹Keminiya Kulli ka wam muri aɓa shiɓi muri, nji ri njimurung ma saɓna le aɓeni ki ginya a gimashihra agh.²²MurungKulli nah, "Nga pusso a Bashan nga nyeni aɓa shiɓi murung lang,; nga pushi yang a limma le salalng magula nga nyen ni, ²³nina agh ate aka gogri aɓa shiɓi murung lo, ishi kusso a nkilla, le nina agh le leshih aminlara lo ka kum mami yang ri aɓa shiɓi muro."²⁴A shinna atangsa lo, Kulli, tangsa le Kulli lang, Murung lang, a ingna bin ma gerenteng. ²⁵Aɓa tuhngyah wor sang ni duna, aɓa wol garaya kpah tah yang, le a ntiring ngha ansahra ni ni ɓang wula ni ya ni ki dalli nkiyang.²⁶Moshi Kulli a yeh akpaɓa; ɓongshi Yahweh, a weh ɓeni pura ri Israila agh. ²⁷Banyamin ngha nghang, kunburi ma kyena, ki nongmurung muyang, le amagula le Judah ni ngih gogho leyang, amagula le Zebulun ni amagula le Naftali.²⁸Kulli lo, Israila, wara waɓ masso lo; ɗumi h sung gulo lo, Kulli, ninga mama a ɗum kikara agh. ²⁹Ɗum gulo lo bin sung a bin gusso a Urushelima, ba amurung ki zunih wo gusso agh.³⁰Saghi nyamshihra a yeh kagli, a muri ɓayong, ademndah ma gogna ni amuna ndah.Pah yang iriɓihyina le a tig yang a zuni wo azurfa; meshiyi aɓayong aɓeni agna nji pag luwa agh. ³¹Amuna murung ka pura Masar; Kush ka kahri pirih bih bin Kulli.³²Tuhngyah bin Kulli, yong aɗighamuribang le ngunjah. Selah Tuhngyah ɓongso a bin MurungKulli, ³³bin ɓeni ki eɓɓa muri ɓakuli le aɓakuli ya, ngha ɗigha logha ri njah le akah agh; shina, logshina gih ni gulo.³⁴Masso agh mami Kulli ni; gi murung le ngha a muri Israila, le masso le ngha a ɓakuli. ³⁵Kulli, a wo ni gi ngoɓong a bin ma gerenteng lo; Kulli le Israila- ini ih pah masso ni gulo bin aɓayong le. Mossoni ni Kulli.

Chapter 69

¹Assang, Kulli; ate amuru tigna usulo lang a ²Nmɓulla a pupporo ma limna, ba bin tangha nyha; nwara nzu a muru ma limna, ba ɓunno muru egh billa murang ngha.³Irrang malla ri ɓuah lang; mellang myumna; njiang ni shibang ngha, ngha ngi lelli Kulli lang ngha. ⁴Aɓeni ki shiɓang tekushi nyha nghang ngha a uwora anyong murang; aɓeni ka pussang ngha, a ɗigna aɓa shiɓi murang ate tekushi ma yiri, a gula; ga ni iɓ a agh, nga nyen ni.⁵Kulli, a yerina gi ɓangha lang, le agimashihra lang bni songri ri a bino agh. ⁶Ke ih ɓi aɓeni tigyong ro agh ɓi nuh iriɓihyina ate murang ngha, MurungKulli Yahweh le aɓa luwa; ke ih ɓi aɓeni ki allo agh a zuni yang gusso nyha ate murang, Kulli le Israila.⁷Nkumna fungso ate muro; iriɓihyina vuliyi na kundum mang. ⁸Mpilla biri a bin amuna tehrang, ɓayong ma sa a bin amuna ngyang. ⁹Ate kiki le liyo mel lang, le fungso le aɓeni fungso agh kpahna murang.¹⁰Ngha ɓuah ni gon ngha, ɗigna nga gim yahlang ri gima nangna. ¹¹Ngha nmel teshili giri ya, mpilla gi ollo bin yang. ¹²Aɓeni ɗigha a kunjere lahmagula waɓtenana a murang; mini ngyah le aɓa ɓahra.¹³Keminiya a temurang ngha, jimma lang ngha a bino, Yahweh, a kunbang ni aka aghi ya; pil nghang a agha le ashibang lo. ¹⁴Pussang a yeh pupporo, le ka ɗag nghang ih mɓul agh; ih ɓi a pussang a bin aɓeni ki shiɓi murang ngha ni assang a muru ma limna. ¹⁵Ka ɗag ɓunnomuru mellang ngha, ko bin ma limna ɓi ɓoshi murang ngha. Ka ɗag tuhli ih girkuni a murang ngha.¹⁶Pil nghang, Yahweh, ate ogrung njiteng lo agh ɓonna; ate shin gi- enna a murang ngha gogna, pilla binang. ¹⁷Ka songri kundumo a ri guro lo agh, ate myang a gana; pil nghang ni kahra.¹⁸Zu a binang le a assang. Ate aɓa shiɓi murang ngha, nwah murang. ¹⁹A yerina fungso lang, gi iriɓihyina lang, ni shiɓi gusso lang, aɓa shiɓi murang ngha kwa a dumang.²⁰Fungso ushina yahlang; nɗungshina ni dungro; shinna bang te ɓeni ka shin gi-enna lang, keminiya ɓwa nyha. ²¹A peng tunnang ate gilihna lang; a peng muru njingung ma hangna a og njimuru lang.²²Ih ɓi deshile ni dum yang ngha ɓi pil gi tambang; ngha a ɗengshini ih a yang ngha bang ma polla agh, le ih ɓi pil gi tambang. ²³Ih ɓi njih yang bol pinna nina agh le ni a logle a shinbang ngha; ni tig aɓun yang jigrah kyari kwa agh.²⁴Ɗum yehlulla lo a muyang, le a ɗag funno yehlulla lo ih mel yang. ²⁵Le ih ɓi bin ɗigna leyang ih ɗigha ɓwa nyha; ke ih ɓi bung ɗigha a gungri leyang ngha.²⁶Ate a tigne ɓeni a fungshi ya gani. A ɓuhri bang konno le aɓeni a tighi yang pinye ya. ²⁷A tighih yang teng a pag gimashihra nzum gimashihra; ka ɗag yang a zu a gangluwa ma gerenteng lo agh.²⁸Ih ɓi a ɓishili yang a Giɓomteng le Usulo le ke a nyongli yang kpaɓni aɓa gerenteng ngha. ²⁹Keminiya mini ɓa enna le a konno; Ih ɓi ashibang, Kulli, tig nghang a bikuli.³⁰Nga ɓongshi lulli Kulli ni ngyah le nga gushi ni pag makampah. ³¹Gire ni ka poshiyahli Yahweh uwor ndah ko demndahni ni anjeme ni adumkusung.³²Aɓa nongshimurung shinne le pagna binmurubang; a yong aɓeni ki al Kulli ya, ih ɓi yahli yong ɗigha. ³³Ate Yahweh ki og aɓa alla le ni jen ama kura le ya.³⁴Ih ɓi ɓakuli ni njahli ɓongshi, asalng magula ni aga ki ginya a yeh ya. ³⁵Ate Kulli ka ashi Sihiyona ni ye ɓag lahmagula le Judah; aɓayong ka ɗigha be ni bolli giumna. ³⁶Aminkah aguro le ka tolli giberre; le aɓeni ki agnji ya ka ɗigha be.

Chapter 70

¹Assang Kulli! Yahweh, zu ni kara le a angnang. ²Ɗagha aɓeni alla ka tol usulo lang ngha ih ɓi og iriɓbihyina ni sulla njahli; le ih ɓi a pilla le a zu gusso nyha, aɓeni ɓang ki ɓoyi yang ri gana lang ngha. ³Le ih ɓo a pilla ate iriɓihyina leyang, aɓeni nah,"Daboi, daɓoi."⁴Le ih ɓi aɓeni allo agh pag binmurubang ni poshi yahlung a ro. Le ih ɓi aɓeni agnji ashiɓang lo kyari kwa agh ɓi nah, "Ih ɓi a ɓongshi Kulli. ⁵Keminiya mini ɓa-enna ni ɓa alla; awo ni angna lang le ashinang' Yahweh, ka tenghibang ngha.

Chapter 71

¹A ro, Yahweh, ni vul nghang; ke ih ɓa a ɗag nghang nuh iriihyina agh. ²Assang ni tig nghang bin ma ololo a gerenteng lo; tig kiro rang le a assang. ³Ɗig nkonno binang ate vulo a ba nga ka nghang kyari kwa agh; a pahna lagha ih assang,ate a wo ni nkonno lang ni lah ma kangni na lang.⁴Assang Kulli lang, a bih aɓayong mashihra, a bih aɓeni nyha gerenteng nghang ngha ni ni ɓa gimashihra. ⁵Ate a wo ni a pag tigyong lang, MurungKulli Yahweh. N'agna ni weh ke logho lang muna ma kyena agh.⁶A nji bino nkumna taɓa nghang logha a yong; a wo ni ini ɓeni pussang a yeh gyang ngha; ɓongso lang kunbang ni kwa agh ka pagha a muri. ⁷Mini gi mag tahɓi bin aɓayong dududg; a wo ni bin vulo lang magula.⁸Kunang ka ɗungso ni ɓongso lo, kara kwa ni guso lo. ⁹Ka ɓug nghang ko a kunbang ma yahyina lang ngha; ka ɗag nghang ngha masso lang shiɓi ya.¹⁰Ate aɓa shiɓi murang ngha waɓteng a murang; aɓeni ki al usulo lang ngha, ngha ki kurkun yang binmona. ¹¹A nah, "Kulli ɗag ne; mpiri le mbolli, ate ɓwa nyha ka ashi ya."¹²Kulli, ka ɗig kukwo ni meng ngha; kahra ate ag nang. ¹³Ih ɓi a tig yang a iriɓihyina ni juhri aɓeni ngha ki funno a ri usulo lang ngha; ih ɓi a vuliyi yang ni fungso ni shingri gusso, aɓeni alla ka konang ngha.¹⁴Keminiya nga tig yahlang ro a kunbang ni kwa agh ni ɓongso teɓi teɓi. ¹⁵Kunang ka waɓ teng a muri gi ma gerenteng lo ni ashibang lo a kara kwa, ko ke ni ngi gan yeri ya. ¹⁶Nga zu ni a ngih gipagna ma gula le MurungKulli Yahweh; nga bang agi ma gerenteng lo, mamo mwoh.¹⁷Kulli, a alliyina nghang logho lang basadeng; ke niɓeniya ngi waɓah agi magtahɓi lo. ¹⁸A pagha agh, ko nyahyi le ni mbuh a murang, Kulli, ka ɗag nghang ngha, ninga mama ngi waɓni masso lo bin njah mama ki zu agh, gulo lo bin ɓeni kwa ka zu agh.¹⁹Agi gerenteng lo ɗeshiliya, Kulli, ngha bikuli dudug; a weh ya a pagna agi magula, Kulli, yang ninga weh? ²⁰A weh ɓeni tig nghang a shina agana dudug agh ka nyen ni sung be ni pushi sung ɗeshili a limma le njahli.²¹Le ih a ɓuhri gussang; pil ɗeshili le a pashi yahlang. ²²Ɗeshiliya nga pag makampa a bino ni ngwangntah ate gi agna lo, Kulli lang; bino ni nga tuhngyah ɓongso nghang ni ngwangntah, Magerenteng Mwoh le Israila.²³Ngoto kunang ka magjollo ate binmurubnag ngha ntuhngyah ɓongso agh- ko minlimang, mama a ashi ya. ²⁴Ɗeshiliya lessang ka nahteng a muri agi gerenteng lo a saɓa le kara kwa; ate a tigna yang a iriɓihyina ni ɓorrro, aɓeni ki al konno lang ngha.

Chapter 72

¹Pih murung gigilla njiteng lo, Kulli, njiteng lo bin muna murung. ²Le ih ɓi waɓih aɓayong lo njuoh ni njiteng le aɓa enna lo ni ɗum njiteng. ³Ih ɓi ankonno lo pah ololo ate aɓayong; ih ɓi adingli pushi njiteng.⁴Ih ɓi a waɓih aɓa enna le aɓayong lo; ih ɓi a ashi amuna aɓa alla ni ɓunna aɓa parbang. ⁵Ih ɓi a gusso ngha kara uwo agh, le ni kunbang ɗigna le shienri a yeh anjah kwa.⁶Ih ɓi zu a njeh ninga murukuli a muri amuna lusung, ninga ɗahgha le muri ni ki liɓ njahli ya. ⁷Ih ɓi ɓa gerenteng kumɓuro a yeh akara le, le ih ɓi ɗigna ololo dudug ɓi pag nghang ha malla le shienri.⁸Ih ɓi kum ɗighamuribang logha salang magula kena salang magula, ni logha ri ɓanghamuru kena ri tina ngunjah. ⁹Ih ɓi aɓayong ni ɗigha a ɓalusung ngha a gungha dumi; ih ɓi aɓa shiɓi muri langshi kikiri. ¹⁰Ih ɓi amurung le Tarshish ni a mami akunsalang pah gulo; ih ɓi amurung le Sheba ni Seba pah agipahna.¹¹A pagha agh, ih ɓi amurung kwa ih kpah dumi; ih ɓi anjeh kwa ɓi pag yi tumo. ¹²Ate yangha ih angni ɓa alla ɓeni ɓuah yi ni ɓa enna ɓeni nyha ni ɓa angna maɓi ya.¹³Yangha ni shin gi-enna ri aɓa enna ni aɓa alla, le ih ashi usulo le aɓayong ni ki al agh. ¹⁴Ashina usulo leyang ri ɓa parbang ni ɓayong mashihra, le ankilla leyang ngha gi maɓonna ni a nji.¹⁵Ih ɓi ɗigha! Ih ɓi a pah zinariya le Sheba a bini. Ih ɓi aɓayong a kunbang ni kwa agh ih jimma ate muri; Kulli ɓi moshimo kunbang ni kwa agh. ¹⁶Ih ɓi gogho le njigiri ɓi pagha a njeh; a muri ankonno ih ɓi agissoro leyang jigra. Ih ɓi njih ih pag ninga Lebanon; ih ɓi aɓayong kumɓuro a lah magula ninga lusung ni a bang ngha.¹⁷Ih ɓi lulli ɗigha ha ke kene; ih ɓi lulli tangha ninga ɗigna le kara; ih ɓi aɓayong kum mosso ri; ih ɓi anjeh ih gorih mosso.¹⁸Ih ɓi Yahweh Kulli, Kulli le Israila, ih kum mosso, ɓeni ini mwoh pagha agi magtahɓi ya. ¹⁹Ih ɓi lulli ma gushina ih kum mosso ha ke kene, le ih ɓi ngunjah kwa ɓi ɗungso ni gusso le. Ihɓiɗiyana le Ihɓiɗiyana. ²⁰Ajimma le Dauda muna Jesse ya a malla.

Chapter 73

¹Njiteng ngha Kulli ɓonna a bin Israila, aɓayongni ni yahlung ma gerenteng ngha. ²Keminiya a temurang ngha, fittong ke kussang ki shengreh a rang ³ate mpagna kiki ri aɓa gushimurung ngha shinni yang a kumɓuro le aɓa gimashihra agh.⁴Ate a nyha konno agh se nluo leyang, keminiya a yangha ni masso ni lih ɗimma. ⁵A nyha a gangsa ninga anshile aɓayong ngha; a nyha ni bin konna ninga anshile aɓayong ngha.⁶Gushimurung ɗigne yang ninga njilang mellung a mel yang;mohno vuliyi na yang ninga dagrah magula. ⁷A ri jah njiung waghina ni gimashihra ki zuni; ɗengse le gimashihra ni ki ɗura a yahli yang.⁸A jolbang ni waɓ gimashihra; a gushimurung leyang ngha a yang ngha pih aɓeni a pariyi ya ngoɓong. ⁹A tigna kunyang a muri ɓakuli, ni aleshi yang ki ginya a ngunjah.¹⁰Ngha nina agh aɓayong le pilla ri yang le amuru ma gogna nyummo. ¹¹A nah, "Ni yellang ni Kulli yerini? Ih yerigiri ngha ri Magula Kwa?" ¹²Yeri ga: aɓeni ni ya aɓayong mashihra ni; a nongshina yahli yang njahli, a pilla aɓa kumo.¹³Njiteng ni ngha a gung ih nlella yahlang ni lag beng a ga tengshihra nyha nghang agh. ¹⁴Ate ni kara kwa myang ngi kum binkonna ni fungso beri ni kwa agh. ¹⁵Ngha nwara nah, "Nga waɓna aga," le ke nmagna njah le amuno ni.¹⁶Ko ke n'alla nga yeri aga, tenna dudug a binang. ¹⁷Le nworo a bin ma gerenteng le nzu nyeri ga aka ingna a yeh ya.¹⁸Njiteng ngha tig yang a bin ma shengrina; a soɓ yang njahli a juhro. ¹⁹Ni yellang ni a pilli ɓalusung a min kunbang fittong! A zuna a malla le ni meshili agi pah ngoɓong. ²⁰A yang ngha ninga loro ni ni nzumo ni ɓwa logni njitullo agh; MurungKulli, ngha a log ga, aka keshi minlimi.²¹Ate yahlang gan nang, le n'ogna pinye ngha nghang a yeh. ²²Nɗigna a pinna le ni nyeri muri guɓung ngha; myang ninga ɓangha giluwoni ni yeri ga dumi ya agh.²³Ngho kwa agh myang ni weh; a bolla beng ma lih. ²⁴A billa ni meng ni agi waɓna lo le nzumi ya ag nghang a gusso lo.²⁵Yang myang ni a ɓakuli keminiya a weh? Ɓwa nyha mwoh a ngunjah ih ngi al agh keminiya weh. ²⁶Ngirang ni yahlang ngha ki yahgha, keminiya Kulli ni pag masso le yahlang ni bang lang ha ke kene.²⁷Aɓeni kukwo ni weh xya ka juhro; aka wol yang kwa a aɓeni nyha ni njiteng a bino a agh. ²⁸Keminiya a temurang ngha, ga kwa ngi alla nga pag ga ini ih kum Kulli. Nwara tig MurungKulli Yahweh bin vulo lang. Nga waɓɓah agi pagna lo.

Chapter 74

¹Kulli, pallang ke a shiɓi sung ha ke kene? Pallang ke yehlulla lo ki veliye a muri anjuh lo ni a luwo agh? ²Ɗengshi aɓayong lo, aɓeni a kuro a njah le akah agh, kunburi mama a ashi ya ih ɓi a ɗig giberre lo agh, ni Nkonno Sihiyona, ba a ɗig nghang ngha.³Zu shin juhro ni mala le nyha nghang ngha, ni ɓihyi agiri ni aɓa shiɓi murung pagha a bin ma gerenteng ngha. ⁴Aɓa shiɓi muro agnagishi a ntiring le bang lo ni a tol agh; a tigna kanda giri luwa leyang. ⁵A korina agi nyonglo ninga ɓa ngung. ⁶A wolla ni ɓunna agi nyonglina; a ɓun yang ni agi kog giri.⁷A tigneh bin gusso gishe, a nyanghi njeh; a ɓihyina bin ɗigna le lullo. ⁸A nah a yahli yang, "Sa juhri yang kwa." A pingshina a bin kpaɓa kwa mami Kulli a njeh egh.⁹Ni ye shi ɓuhri shin agiɗunna; ɓa agkuntumo nyha ye uwo agh, le ɓwa mwoh nyha a ntiri sung yeri ni yebbang ni ga ka mali ya. ¹⁰Ha ni yebbang, Kulli, ih ɓa shiɓi bang ka sang no? Ih ɓa shiɓi bang ka ɓihyi lullo ha ke kene? ¹¹Pallang ke bang polla muro, boh malih? Pushi boh malih a yeh dagrah lo le a juhri yang.¹²Ngho kwa agh Kulli ni pag murung lang logha ri kunbang le akah, ki zuni ashibang le a muri ngunjah. ¹³A gaɓna salang magula nji ri masso lo; a wamna amuri anyamshihra ni a muru agh.¹⁴A wanghina amuri amurung; a lihna ni yang aɓeni ki ɗigha a ɓalusung ngha. ¹⁵A tumna amuru ma sagna ni a minɓangha muru; a tigna ɓanghamuru yum mo.¹⁶Kara agh mamo ni, le duh agh mamo ni ɗeshili; a tigna poshibang ni kara a bang leyang. ¹⁷A wara a tigha anjang le ngunjah; a tigna biyang ni ɓa bogho.¹⁸Ɗengshini pagha ni ɓa shiɓi murung suɓno asangha agh, Yahweh, le ih aɓangngha aɓayong ki ɓihyini lullo agh. ¹⁹Ka pah usulo le kuhla lo a bin nyamshihra agh. Ka jangshini usulo le aɓeni a para ha ke kene ya.²⁰Ɗengsh ni ogrung lo, ate pinna le akasanjahli ɗungshina bang ni mohno. ²¹Ka ɗag ɓeni a par agh pilla a iriɓihyina agh; ih ɓi ɓa enna ni ɓeni a par agh ɓongshi lullo.²²Logho, Kulli; tangha temuro ni aɓwalo; ɗengse paghani aɓangngha ki olli sung kara kwa agh. ²³Ka jangshini gih le aɓa shiɓoh ko aggishi aɓeni tangha a jenno agh.

Chapter 75

¹Shi pahna makampa a bino, Kulli; shi pagna makampa, ate lullo ngha gyaɓ; aƊ ɗ ɓ ɓayong waɓ tele agi pah ngoɓong lo. ²A kunbang ni a tig ga nga waɓ njuoh yarata. ³Ko ke ngunjah ni aɓayong ni kwa ɗigha a yeh ya koshiyo ni ngoɓong, ntigna agbingrah le ngunjah tangha. Selah⁴Nah yi aɓa gushimurung, "Ke ngushi muyong ngha," le a ri aɓayong mashihra, ⁵"Ke ih ɓi nlogshi njeme leyong ngha. Ke ih ɓi nlogshi njeme leyong a bikuli ya; ke ih ɓi nahteng ni mel ma gushimurung ngha." ⁶Gushibang nyha a nji tehbang ko pura nji makuli, le ko ih puro a ɓalusung ngha.⁷Keminiya Kulli ni pag ɓa waɓnjuoh; Ih suhla njeh ni logsa kuli. ⁸Ate Yahweh bolla a bih minkoro le muru njingung ni ki log ga, mama a kpaɓni gi shih ya, le a soɓ ko. Njiteng ngha aɓa gimashihra ni kwa a ngunjah agh ka nuh yi kena suhro ma nzumo.⁹Keminiya nga tang waɓ ga a woro a pag ga. Nga tuhngyah ɓongso bin Kulli le Yakubu. ¹⁰Nah, "Nga kashiyi anjeme le aɓa gimashihra, keminiya anjeme le aɓa gerenteng ngha a logshi."

Chapter 76

¹Kulli tigna ih ɓi a yeri a Judah; lulli gulla a Israila. ²Tahra le ngha a Salem; bin ɗigna le ngha a Sihiyona. ³A be ni ɓun munnih le ntah, ntongho, garabwoh, ni anshile agi luwa nghang. Selah⁴A tuhna bang gerenteng ni ma murung ngha a wo suhlini muri ankonno agh, ba a wol nluo aɓeni kunkun yang ngha. ⁵A ponna aɓa teng yahlung; a nongna ntullo. Angna nyha yi agaraluwa agh.⁶A ri fungso lo, Kulli le Yakubu, ɓa kog nyeh-gwoh piri ni piri nongna ntullo. ⁷A weh, eh a weh, a ɓang ngoɓong lo; yang ka tangha a dumo ngha a pag yehlulla agh?⁸A ɓakuli a tigha a og tuhnjuoh lo; ngoɓong wolla ngunjah le bol gung ⁹ngha weh, Kulli, logho ate tuhnjuo ni ashi aɓeni a para a ngunjah agh. Selah¹⁰Njiteng ngha tuhnjuoh lo ma yehlulla a muri ɓayong ngha ka zuni wo ɓongso; a kura ro ni nshile yehlulla lo.¹¹Nkaniyi giri bin Yahweh Kulli leyong ni bol yang. Ih ɓi aɓeni kwa kangni ya ih zunih pahgulo ɓeni a ɓang ngoɓong le ya. ¹²Kashina bongho le amuna murung; amurung le ngunjah ɓang na ngoɓong le.

Chapter 77

¹Nga gorbang ni gih yang bin Kulli; ngora bang ni gih yang a bin Kulli, le Kulli ka tig kiri rang.²A yeh kara le gigangshina lang n'alla MurungKulli, ni duh agh nlogshina beng, le iriyang ni ki mal agh. Minlimang shiɓina og gima. ³Ngha ngi ɓua ni ya nɗengshina ni Kulli; nɗengshina a muri ngha ngi wuhni dahna agh. Selah⁴A bolla njiang ni ngan gumi ya; gigangshina dudug ni ngan waɓi ya. ⁵Nɗengshina ni akara ma yahyina, a muri abogho ni ɗur agh.⁶Ɗ A kunbang ma duh agh ɗengshina ni ngyah ni kana ntuh agh. Nɗengshine yarata le n'alla nga yeri ga pag giri ya. ⁷Ih MurungKulli ka shiɓang ha ke kene? Ih ni uwa ye ɗumang dumposhina agh ha ke kene?⁸Ih ogrung njiteng le wara ha ke kene? Ih waɓa le kpahna ko ha ke kene? ⁹Kulli jangshina shin gi-enna le? Yehlulla le gira shi gi-enna le? Selah¹⁰Nah, "Gigangshina lang ni ga; ariya le bung malih le Magula Kwa a rang."¹¹Keminiya nga ɗengshini agipagna le Yahweh; nga ɗengshini agipah ngoɓong le ni kikara ɗur agh. ¹²Nga bil yahlang ri agipagna ni bil yang.¹³Njinjere lo, Kulli, ngha gerenteng; mang ki pag kuli ke a pyeshi ni Kulli magula lesung? ¹⁴A wo ni Kulli ni ki pag agi ngoɓong ngha; a ɗumna masso lo a ntiri aɓayong. ¹⁵A pahne aɓayong lo gankunbang a nji ri ngih gulo lo- aminkah Yakubu ni Yusufu. Selah¹⁶Amuru shin no, Kulli; amuru shin no, le ngoɓong wolla yang; alimmah le koshiyoh. ¹⁷Anlagiri soɓna murukuli; anlagiri ɓakuli logshi na gih yang; amunih logna gangla.¹⁸Sahgah le ngih yo agh a ogne a gung; ih poshina bang a ngunjah; njahli jigra ni nyingha. ¹⁹Njer kusung lo billa a ntiring sallang magula ni njere lo billa a ntiri amuru ma veliyi na, keminiya, keminiya nyonglo le kuso agh ni a shini ya. ²⁰A billa ni aɓayong lo ninga agiluwo a nji bih Musa ni Haruna.

Chapter 78

¹Og alliyi giri lang, aɓayong lang, nteshi kiri ri atenana le kunang. ²Nga logshi kunang a ngulli tenana; nga tuhgnyah a muri agi songrina ni ɗur agh.³Aga ni shi woro shi ogho ni alliyi ya, aga akah sung alliyi waɓih sung ngha. ⁴Ni sa songri ri aminkah yang ngha. Sa waɓih njah ni ki zu agh a muri agi pyeri ɓongso le Yahweh, masso le, ni agi magtahɓi le ni woro pag ga.⁵Ate tigna gigilla ogrung a Yakubu ni tol gigilla a Israila. Lagna akahsung ih aka alliyi amuna yang ni. ⁶Tigna ga ih nina agh njah ni ka zu agh ka yeri gigilla le, amuna ni ni sang a ɓil a agh

⁷Le aka tig yahli yang ri Kulli le ni a jangshi agipagna le ya keminiya a bol alagbang le. ⁸Le ni a ɗig ninga akahyang ngha, aɓeni njah ma tengmurung ni tolmurung, njahni yahli yang nyha yarata a agh, aɓieni abongho leyang ni pah muyang ni ɗum njiteng bin Kulli ya agh.⁹Aɓa Ifraimu kura ri yang ni antah, keminiya a pil nzum yang a kara luwa. ¹⁰Ni a bol ogrung ni Kulli ya, le a shiɓina bil gigilla. ¹¹A jangshina ni agipagna le, agi magtahɓi ni woro ɗumi yang ngha.¹²A jangshina agi pah ngoɓong ni pagha a njih atehyang a njeh Masar agh, a njeh Zowan. ¹³A gaɓna salang magula ni billi yang a ɗuri; tigna muru tangha ningha agarrung. ¹⁴A ɓakara agh billa ni yang ni nlagiri le ni duh kwa agh ni poshibang le gishe.¹⁵Wamna tahli a ɓalusung,ni pah yang muru ma gogna, dudug ni ka ɗungshi salang magula agh. ¹⁶Tigna guguri puro a nkonno ni tig mure ɓangha ninga ɓanghamuru.¹⁷Keminiya a tangha a pag gimashihra ri, a tolmuyang kwa a muri Magula Kwa a ɓalusung. ¹⁸A sagshiri yang ri Kulli a yahli yang nji ri ihli ate gilihna ni ka pyeri yolle leyang ngha.¹⁹A waɓtenana a muri Kulli; a nah, "Kulli logle tig gilihna a dum sung a ɓalusung ni? ²⁰Nshina, ngha nyimni tahli ya, muru puro le aguguri ɓunno. Keminiya logle pah brodi ɗeshili? Ih gan pah nyamma ate aɓayong?"²¹Ngha Yahweh ogni ga agh, pagna yehlulla; nina agh yehlulla le logho a muri Yakubu, le yehlulla le logha ri Israila, ²²ate ni a pah njiteng ri Kulli ni agni ashibang le ya.²³Ngho te ya tigna ɓakuli bikuli le logshi akunkangna le ɓakuli. ²⁴Nyashina manna ate ih ɓi a lih, le pah yang njigiri ni puro a kuli ya. ²⁵Aɓayong lihna brodi le amalaika. Tutti yang gilihna dudug.²⁶Tigna gung tehbang ɓi ɓuah a kuli, le a nji ri gulo le a billa ni gung nji gangrah. ²⁷Nyashina nyamma a muyang ni kikiri, aminyah dudug ninga njisalang le salang magula. ²⁸A kpah a ntiring ɗamma leyang, kwa kangni agungri leyang.²⁹Nina agh a lih a ɗimma. Pahna yang ga a al agh. ³⁰Keminiya ha ni ɓeni ni a ɗimma; a gilihna leyang ngha wa uwo a akunyang.³¹Le yehlulla le Kulli wol yang ni wol nluo aɓa masso leyang. Suhli na basa adenah le Israila a njahli. ³²Ngho te kwa agh, a tangha a pag gimashihra ni shiɓi pah njiteng ni agi magtahɓi le ya.³³Ngha nina agh Kulli ashina akara leyang; abogho leyang ɗungshi ni agi ngoɓong. ³⁴Kunbang ni kwa Kulli wolli nluo yang ngha, le a ingna a alli, ni nyere, le a alli a njiteng.³⁵A ɗengse ih Kulli ni pag nkonno leyang le Kulli Magula Kwa ni pag ɓa ashi yang. ³⁶Keminiya a jolli ni kunyang ni paghi yiri ni atenana leyang. ³⁷Ate ni a tig ayahli yang a ri yarata agh, le ni a bol njiteng ri ogrung le ya.³⁸Ngho kwa agh, ni shi gi-enna, tol leyang gimashihra le ni juhri yang ngha. Eh, akunbang dudug agh bolla yehlulla le, le ni pil funno le ya.³⁹Ɗengshina ih a gil yang a girung, gung ni ki ɗuro le nyha ki nyer a agh. ⁴⁰Ha ni yebbang ni a tolli muyang ri a ɓalusung ni kon yahli ni njeh ni nyha ki ɓil guɓung ngha ngha! ⁴¹Ɗeshili ya a sagshina ri yang ri Kulli ni pag yi Ma Gerenteng mwoh le Israila gimashihra.⁴²Ni a ɗengshi ni gulo le ya, pagha ni ashini yang a bih shiɓi murung ⁴³ngha ɗumni agi pah ngoɓong le a Masar ni agi magtahɓi a nji njeh Zowan ngha.⁴⁴Pilla aɓanghamuru le aɓa Masar nkilla nina agh ate ke a gan nuh muru le aguguri leyang ngha. ⁴⁵Tutti abuno le angih ni num yang ngha ni aɗolong ni juhri yang ngha. ⁴⁶Pahne amankwarung agissoro leyang ni tumo leyang bin akukoro.⁴⁷Juhrina angung leyang ni angung sikamo leyang ni muru njitahli. ⁴⁸Nyahshina muru njitahli a muri andah leyang ni asagha muru a muri agiluwo leyang. ⁴⁹Funno le yehlulla le soɓna a muyang. Tuttina yehlulla, funno, ni gana ninga amalaika ɓeni zuni juhro agh.⁵⁰Gangna njinjere ate yehlulla le; ni ashi yang ri nluo agh keminiya pah yang a yeh binkonna. ⁵¹Wolla nluo aminɓalla a Masar, aminɓalla ma masso leyang a yeh agungri le Ham.⁵²Pushina aɓayong le ninga anjuh ni billi yang a ntiring ɓalusung ninga anjuh. ⁵³Billa ni yang ololo le ngoɓong nyha, keminiya salang magula ponna aɓa shiɓi muyang.⁵⁴Le zuni yang a njang le njeh ma gerenteng le, a bin nkonno ni agni bih malih ya. ⁵⁵Piriyina aɓayong ni a dum yang ngha ni pah yang giberre leyang. Tigna akunvarre le Israila a yeh agungri leyang.⁵⁶Ngho kwa agh a sagshi ri yang ni tolmuyang ri Kulli Magula Kwa le ni a bol alagha le ma njiteng ngha. ⁵⁷Ni a bol njiteng ngha le a pagna gi ɓungshi murung ninga akahyang; ni a logle a tigyahlung ri yang ngha ninga ntah ma ɓunna.⁵⁸Ate a tigne a pag yehlulla ni abin gillang leyang ni logshi yehlulla kiki ri agillang leyang. ⁵⁹Ngha Kulli ogni ga agh, pagna yehlulla ni shiɓi Israila kwa.⁶⁰Ɗagna bin ma gerenteng le Shiloh, gungri ba ih ɗig nghang a ntiri aɓayong ngha. ⁶¹Ɗagna ih ɓi a bol masso le ni pah gusso le a bih aɓa shiɓi murung.⁶²Pahna aɓayong le garabwoh, ni pag yehlulla ri giberre le. ⁶³Gishe lihna basa adenah leyang, le bata ansahra leyang nyha ni angyah njiwula agh.⁶⁴Amalah leyang kpahna a nji ri garabwoh, le amaberre le yang ni gan ɓuah agh. ⁶⁵Le MurungKulli 9logshi yang ninga a ri njitullo, ninga garaluwa ni magjollo ate muru njingung ngha. ⁶⁶Pirih na aɓa shiɓi muri; tigna tang a iriɓihyina ma ha ke kene.⁶⁷Shiɓina gungri le Yusufu, le ni tol kunburi le Ifraimu agh. ⁶⁸Tolla kunburi le Judah ni Nkonno Sihiyona ni agnji ya. ⁶⁹Ɓagna bin ma gerenteng le ninga aɓakuli, ninga ngunjah ni ih a tigha ha ke kene ya.⁷⁰A tolla Dauda, guro le, le a tolli a ri luwonjuh. ⁷¹Tolli ri pirtye amuna njuh ni ama kyena leyang, le zuni mo ih ɗig lelgiri le Yakubu, aɓayong le, ni Israila, giberre le. ⁷²Dauda lella yang ni bol yahlung le, ni bil yang ni yere le abih.

Chapter 79

¹Kulli, aɓayong ma sa zuna a yeh giberre lo; a ɓihyina bin gusso ma gerenteng; a pilla Urushelima bin ɗam dahɓi. ²A pahna nluo ngiri aguro lo gilihna bin aminya ma ɓakuli, ngiri ama njiteng lo a bin anyamlusung le ngunjah. ³A soɓna nkilla leyang ninga muru kangni Urushelima, le ɓwa mwoh nyha ka lingfshi yang ngha.⁴Shi pilla gi jenna a bin aɓinsung ɓa ɗigna, ki olsung ni gi jollo bin aɓeni kangni sung. ⁵Ha ni yebbang, Yahweh? Aka ɗigni yehlulla ha ke kene? Ha ni yebbang ni yehlulla kiki lo ka pihn ni ninga gishe?⁶Soɓ yehlulla lo a muri aɓayong ni ni yero a agh ni a muri aɗighamuribang ni nyha ki gor lullo a agh. ⁷Ate lihna Yakubu ni ɓihyi aminlah le.⁸Ka bol gimashihra le akahyi sung a msung ngha; ih ɓi agipagna shin gi-enna a binsung, ate ni shi tengkurung ngha. ⁹Angni sung, Kulli le ashibang lesung, ate temuri gusso le lullo; ashi sung ni tolyi sung gimashihra lesung ate temuri lullo.¹⁰Pallang ke aɓayong nah, "Kulli leysng nghe?" Ih ɓi nkilla le aguro lo ni a soɓ ɓa ɓi nwah ri a muri aɓayong a nji sung. ¹¹Ih ɓi ɓuah le aɓeni a kur agh ɓi zu a dumo; ni bgih gulo lo tigha amuna anluo ni usulo.¹²Nwah anjeh aɓinsung ɓa ɗigna a belyang mbende tonɓahri ɓuhro muri jenne mama a olli sung ngha, MurungKulli. ¹³Nina agh sung aɓayong lo ni anjuh ma ɓa luwo lo ka pagho makampa ha ke kene. Sa waɓ aɓongso lo bin anjah kwa.

Chapter 80

¹Pah kiro, lelgiri le Israila, a weh ɓeni billi Yusufu ninga anjuh agh; a weh ɓeni ɗigha bikuli le cheribim agh, tuhbang a musung! ²A nji Ifraimu ni Banyamin ni Manasseh, nyighi gulo lo; zu ni ashisung. ³Kulli, nyeni sung, tig kundumo ɓi tuhbang a musung, le sa aɓɓa.⁴Yahweh Kulli le ɓa luwa, ha ni yebbang ni a pagni yehlulla ri aɓayong lo ngha a jimmo agh? ⁵A lihna ni yang ni brodi le njimerung ni pah yang njimerung dudug ih ɓi a nuh. ⁶A tigna sung gi sagshirung ate aɓihsung ɓa ɗigna, le aɓa shiɓi musung olla ma jolbang a musung a ntiri yang.⁷Kulli le ɓaluwa, nyeni sung be; tig kundmo ih ɓi tuhbang a musung, le sa aɓɓa. ⁸A pushina angung a Masar; a piriyi na aɓayong ni le a pahn yang.⁹A gilliyi na njahli a temuri; ishina milih ɗungshi njeh egh. ¹⁰A vulihna ankonno ni aminlim yang, ceda le Kulli nji ri abih. ¹¹Tuttih na abih kukwo ha salang magula ni avagha le kena Ɓanghamuru Yuferitus.¹²Pallang ke wanghih agarrung le nina agh aɓeni kwa ki ɗura njinjere ya tuh njih? ¹³Anyamlara ni puro a ɓalusung ngha ɓihyi ne ni anyamlusung ki lih.¹⁴Pil nzumo, Kulli le ɓa luwa; shinbang njahli le a yeri ni kona te ngung lo. ¹⁵Ga ni pag millung ni boh malih pan ngha, muna ni a tengshe ate kanangiro agh. ¹⁶A korihne njahli ni pingshi; a juhrina ate pingsa lo.¹⁷Ih ɓi boh ɗigha muri ɓayong le bung malih lo, a muri muna ɓayong ni a tengshiri ate kanangiro agh. ¹⁸Le ni sa pil nzum sung a ro agh; nyenni sung a be, le sa gor lullo.¹⁹Yahweh Kulli le ɓaluwa, nyeshi sung a be; tig kundumo ih ɓi tuhbang a musung, le sa aɓɓa.

Chapter 81

¹Nmagjollo ni binmurubang bin Kulli le masso lesung; nmagjollo ate binmurubang bin Kulli le Yakubu. ²Ntuh ngyah ni kpyalah, ngwang ntah ni mollo. ³Ntong njemnjuh a kara ma shienri mapiyo, a muri kara ma ɗungshina le shienri, ngha kara njibuno lesung log agh.⁴Ate gigilla ni a temuri Israila, waɓa ni nji bin Kulli le Yakubu. ⁵Pahne ih gi billa ni a Yusufu ngha lognih njeh Masar, ba n'og gih ni ni nyeri ya agh.⁶"Mpushina gitolla ni a gogreh ya; bih ngha ɓongri a bol gwoh. ⁷A yeh gangsa lo agh a gora bang, le n'angni no; N'agna wo a ri saghamuru le nlagiri ma pinna. Nmom no a bin muru le Meribah. Selah⁸Nteshi kiri yong, aɓayong lang, ate nlagno, Israila, ngha aka teshi kiro a rang ngha! ⁹Ɗigna ni nga bol kuli ma sa a ntiri yong ngha; ɗigna ni nga gushi kuli ma sa agh. ¹⁰Mini Yahweh Kulli leyong, ɓeni pushi yong a njeh Masar agh. Nlogshi kunyong yarata, le nga ɗungshi.¹¹Keminiya aɓayong lang ni teshi kiri yang rang ngha; Israila ni og nghang ngha. ¹²Nina agh mpah na yang a njinjere tengmurung leyang ate a bil ga a kur agh.¹³Oh, ih ke aɓayong lang ka teshi kiri yang rang; oh, ih ke aɓayong lang ka ginya a njinjere lang. ¹⁴Le nga gankun aɓa shiɓi muyang ni kahra le pil beng a muri aɓa par yang.¹⁵Ih ɓi aɓeni shiɓi Yahweh nyeni ngoɓong a dumi! Ih ɓi a pah yang iriɓihyina ha ke kene. ¹⁶Nga lishi Israila ni nji lusung maɓonna; nga ɗingshi yong ni nyih ni puro ankonno agh."

Chapter 82

¹Kulli tangha a bin kpaɓa ma gerenteng; a ntiring akuli ni pagh tuhnjuo le. ²Ha ni yebbang ni a waɓni njuo njiteng nyha le a ɗum agmurung bin aɓayong mashihra? Selah³Pah njiteng a bin aɓa enna ni aminbawori; bol kunmurung le aɓa binkonna ni aɓa al angna. ⁴Ashi aɓa enna ni aɓa al angna; pushi yang a bih ɓayong mashihra.⁵Ni a yere ko a yeri ya; a gangla a kangna a pinna; atigtinna le ngunjah kwa wanghi na.⁶Nnah, "A wo ni akuli, le nyong ngha kwa amuna Magula Kwa. ⁷Ngho te kwa agh aka wuh ninga aɓayong ni kpah ninga mwoh le amuna murung."⁸Logho, Kulli, waɓih ngunjah njuoh, ate a wo ngha ni giberre a ntiri aɓayong kwa.

Chapter 83

¹Kulli, ka bol gung ngha! Ka puro a tele sung ngha le ka nyinghi ya, Kulli. ²Shina, aɓa shiɓi muro ngha ki mohno, le aɓeni ki shiɓoh agh logshina amuyang.³A kurkun yang a muri aɓayong lo ni kurkun binmona a muri aɓeni a lel agh. ⁴A wara a nah, "Nzu shi girja yang a ɗigha ninga njeh. Le ni a wa ye ɗengshi ni lulli Israila agh." ⁵A kpaɓ muyang a njinjere mwoh; a alla aɓih yang a muro-⁶agungri le Edom ni aɓa Ishmail, Mowab, ni aɓa Hagri, ⁷Bibilos, Ammon, Amalek; ni Filistiya ɗeshili ni aɓa ɗigna Taya.⁸Assyriya kpaɓna ni yang ɗeshili; a pilla dumbung a temuri aminkah Lot. Selah⁹Pag yi yang ninga mama a pag yi Midiya agh, ninga mama a pag yi Sisera ni a ri Jabin a Ɓanghamuru Kishon ngha. ¹⁰A juhro a Endor ni pil ninga tiɓgiri a njahli.¹¹Pag yi aɓa nongmurung leyang ninga Oreb ni Zib, ni amuna murung leyang kwa ninga Zebah ni Zalmuna. ¹²A nah, "Ih ɓi shi tollo ate musung njeh le Kulli."¹³Kulli lang, tig yang ninga kikiri gung nyamuru, ninga nkwah a dum gung, ¹⁴ninga gishe ni ki pingshi ɓa ngung, le ninga leshi gishe ni a tigha a muri nkonno agh. ¹⁵Pir yang ni gung ma tenna lo, ni pah yang ngoɓong ni gumgmuru lo.¹⁶Ɗungshi kundum yang ni iriɓihyina nina agh ate aka al lullo. ¹⁷Ih ɓi a tig yang a iriɓihyina ni ngoɓong ha ke kene. Ih ɓi a juhro a iriɓihyina.¹⁸Le a yere ih a wo ni mwoh, ɓeni lullo ih Yahweh, Magula Kwa a muri ngunjah.

Chapter 84

¹Ɓoro le ba a ɗig nghang ngha ni yellang, Yahweh le ɓa luwa! ²Nlella ate ɓaleh Yahweh; yolle lang tig nang irrang malla. Yahlang ni ɗigna lang kwa magjollo binmurubang bin Kulli ma usulo.³Ko aminyah kumne muyang andah ni lah ate kanangiri yang ba ih soɓa amuna yang nghang a kahri bin ɗahri wo nghang ngha, Yahweh le ɓa luwa, Murung lang, ni Kulli lang. ⁴Mossoni ni aɓeni ɗigha a liyo agh, a tang ɓongso teɓi. Selah⁵Mosso ni ɓwa ɓeni mosso le ngha a ro agh, ɓeni a yahli ya njere magula ni ki ka a Sihiyona agh. ⁶Ngha a billi a ntiri ɓa Njonglong le Njimerung ngha a bilbang a ba ni saghamuru pag nghang ngha. Amuru ma kunduna ki vuliyi ni mosso.⁷A logha ri masso kena ri masso; ɓeni kwa a ntiri yang ngha tangha dum Kulli a Sihiyona. ⁸Yahweh Kulli le ɓa luwa, og jimma lang; tig kiro, Kulli le Yakubu! Selah ⁹Kulli, lel ntongho lesung; ɗum konna te aɓa tarihna lo. ¹⁰Ate kara mwoh a ɓa liyo agh uwara worotongno lum a bin ma sa. Nga alla ih ɓi nɗig ɓa lelkunjere a leh Kulli lang, ke ɗigha a ntiri agungri le aɓayong mashihra.¹¹Ate Yahweh Kulli ni kara lesung ni ntongho; Yahweh ka pah sung nieh ni gusso. Ih nyha ih bol gimaɓona a pih aɓeni ki ginya a bolmurung ngha. ¹²Yahweh le ɓa luwa, mossoni ni ɓeni pah njiteng ro agh.

Chapter 85

¹Yahweh, a ɗumna ɓoro lo bin njeh lo; a nyenna ni gi ɗigna le Yakubu. ²A tolla gimashihra le aɓayong lo; a vulliyina agimashihra leyang. Selah³A wara a tol yehlulla lo kwa; a ɗagna yehlulla lo ma funna, ⁴Nyenni sung, Kulli le ashibang lesung, ɗag gigangshina lo ri sung ih- ɓi woro. ⁵A pag yehlulla ri sung ha ke kene? A wa uwo ni yehlulla a yeh anjah ni ki zu agh kwa?⁶Ni a wo pah sung iritenna ɗeshili ya? Le aɓayong lo ka pag binmurubang a ro. ⁷Ɗumi sung ogrung njiteng lo; pah sung ashibang lo.⁸Nga teshi kirang ri ga Yahweh Kulli ki waɓ ɓa, ate ih ka tig ololo le ni aɓayong le, ama njiteng le. Ngho kwa agh ɗigna ni a pil ɗeshili ri anjinjere gi ɓangha. ⁹Njiteng ngha ashibang le ngha kahri aɓeni ki ɓanghi ya; le gusso ka ɗigha njeh lesung.¹⁰Agnjiung ma tangna ni njiteng kpaɓna binmona; gerenteng ni ololo kpahna ri ari yang. ¹¹Agni bang sagna a njahli, le gerenteng shina njahli.¹²Eh, Yahweh ka pah amosso le maɓonna, le njeh lesung ka pushi gissoro yarata. ¹³Gerenteng ka wora dumi ni gil njere a temuri atolkusun le.

Chapter 86

¹Teshi kiro, Yahweh, le a pil ngang, ate mini ɓa enna ni ɓa alla. ²Lel lang, ate myang ni njiteng; Kulli lang, ashi guro lo ɓeni pahna njiteng ro agh.³Shin gi- enna lang, MurungKulli, ate ngora bang bino a kara kwa. ⁴Tig guro lo ih pag binmurubang, ate bino ni, MurungKulli, ng pah minlimang nghang.⁵A weh, MurungKulli, a ɓonna, ni gil rung te tol gimashihra, ki tangha a agnjung ma ɓonna bin aɓeni kwa ɓuah wo agh. ⁶Tig kiro, Yahweh, ri jimma lang; og gih jimma lang. ⁷A yeh kara gigangshina lang ngwa ro, ate aka pil nghang.⁸Ɓwa nyha nghang mwoh a pyeshi ni weh a ntiri akuli ya, MurungKulli. Agipagna nyha nghang ninga agipagna lo agh. ⁹Aɓayong ni kwa a gil agh ka zu a gungha dumo, MurungKulli. A gushi lullo.¹⁰Ate a gulla ni pag agi magtahɓi; A wo ni mwoh Kulli. ¹¹Alliyi nghang anjinjere lo, Yahweh. Le nga ginya a njiteng lo. Kpaɓ yahlang te ih pih lullo gusso. ¹²MurungKulli, Kulli lang, nga ɓongso ni yahlang kwa; nga gushi lullo ha ke kene.¹³Ate ogrung njiteng lo gulla a binang; a ashina usulo lang ri limma le nkilliya. Aɓa gushimurung logna nghang. ¹⁴Kulli, kpaɓ murung le aɓa mohno ki al usulo lang. Ni a shino ninga guɓung ngha.¹⁵Keminiya a weh, MurungKulli, ɓa shin gi- enna ni Kulli ma pah nieh, tenghibang ri pag yehlulla, ni ɗigha a agnjiung le maɓonna ni njiteng. ¹⁶Pilla nji binang le a shin gi- enna lang; pah masso lo bin guro lo; ashi muna guro ma ngalang lo. ¹⁷Ɗumang gi ɗunna le kumɓoro lo. Le aɓeni ki shiɓang ngha ka shini le ka pag iriɓihyina ate muro, Yahweh, a angni nang ni gim yahlang.

Chapter 87

¹Lah magula ni tigtinne ya tangna a muri nkonno ma gerenteng; ²Yahweh agna njih akunjere le Sihiyona uwor agungri le Yakubu kwa. ³Agi ma gushina ni a waɓa a muri, lahmagula le Kulli. Selah⁴"Ngora Rahab ni Babila bin aɓa kura tyang. Nshina, Filistiya ngha nghang, ni Taya, kpaɓ ni Kush- ka nah, 'Mama mwoh ni ya a ɓilli be,'"⁵A muri Sihiyona agh ih waɓ ri, "Ɓeni kwa a ntiri a mama agh a ɓilli a yeh; le Magula Kwa kanangiri ka tighi." ⁶Yahweh nyonglo a giɓomteng ɓangha le aɓayong, "Ɓeni ya a ɓilli a bog go." Selah⁷Nina ɗeshili ya aɓa tuhngyah ni aɓa tahngwang ka nah kushi mona, "Anjinjere mosso lang kwa ngha a ro."

Chapter 88

¹Yahweh, Kulli le ashi bang lang, mɓua a dumo duh ni kara. ²Teshi kiro ri jimma lang; tigmuro ri ɓua lang.³Ate nɗungshina ni agi gangshina, le usulo lang kena a nkilliya. ⁴Aɓwa pag nghang giri ninga aɓeni wora njeh a tuhli ya; mini ɓwa ni nyha ni masso a agh.⁵Myang ningnang a ntiri anluo; myang ninga nluo ni ɓeni nongho a nkilliya agh, a muri ɓeni ni a ɓuhri gangshi ro a agh ate a pushina yang ri gulo lo. ⁶A tig nang a tinna binje le tuhli, a yeh oinna ni a bin ma limna.⁷Ngih yehlulla lo suhli na ni gulo a murang, ni avelliye muru lo wamna a murang. Selah⁸Ate muro, ɓeng ɓag nang, a tig nang gi shiɓina a bin yang. A tig nang a kuro le ni gan aɓɓa agh.⁹Anjiyang wuhyi na a ri gana; A kara kwa ngwara bang bino, Yahweh; nsahrina abeng a bino. ¹⁰Ih a pag agi ngoɓong ate anluo? Ih aɓeni wuh agh ka logho ka ɓongso? Selah¹¹Ih a waɓ te ogrung njiteng lo a nkilliya, njiteng a bin anluo? ¹²Ih agipagna magtahɓi lo agh a yeri yang a pinna, ko gi gerenteng lo a bin ma jangshina?¹³Keminiya mɓua- na a bino, Yahweh; ni beri ya ɓua lang ngha ki zu dumo. ¹⁴Yahweh, palang ke a shiɓang? Palang ke a songri kundumo a rang?¹⁵Kunbang ni kwa agh myang ni binkonna le myang a kun nluo logho lang basadeng. Nganna a ri agi pah ngoɓong lo; ngirang wuhna. ¹⁶Funno yehlulla lo ɗura a murang, le agipagna pah ngoɓong lo juhri nang.¹⁷A kangnang ninga muru a kara kwa; a tangna a kangni nang kwa. ¹⁸A pushina ɓihyong ni ɓeng ni kwa agh a rang. Ɓeng kunkolong ngha pinna ni.

Chapter 89

¹Nga tuhngyah ate agipagna ogrung njiteng le Yahweh ha ke kene. Nga waɓ gi njiteng lo a bin njah ni ki zu agh. ²Ate nwaɓna, "A tigna ogrung njiteng ha ke kene; gi njiteng lo agh a wara a tighi a ɓakuli."³A nah, "Nwara tig ogrung ni ɓeni mwoh ntol agh, nwara kaniyi giri bin gur lang Dauda; ⁴'Nga tigha aminkah wo ha ke kene, le nga tig ngungmurung murung le a yeh anjah kwa.'" Selah⁵Aɓakuli ɓongshina agi magtahɓI lo, Yahweh; gi njiteng lo agh a ɓongshine a kpaɓa le ama gerenteng. ⁶Ate yang a ɓakuli a logle a pyere ni weh Yahweh? Yang a ntiri amuna akuli ninga Yahweh?⁷Ini Kulli ɓeni a gusso dudug a kpaɓa le ama gerenteng ni maɓonna a ntiri aɓeni kwa kangni ya. ⁸Yahweh Kulli le ɓa luwa, yang ni masso ninga Yahweh? Gi njiteng lo kangni no.⁹A wo nongmurung muri salang magula ma funna; ngha avelliye muru log le, a woni a pari njahli. ¹⁰A gogrina Rahab ninga ɓeni a wolla nlue ya. A meshihna aɓa shiɓi muro ni dumbung ma tenna.¹¹Aɓakuli ya mamo ni, ni ngunjah ɗeshili. A gilla ngunjah ni aga kwa a yeh ya. ¹²A gilla nji eɓɓ ni nji gangrah. Tabor ni Hermon pag binmurubang a ri lullo.¹³A wo ngha ni ngih gara dumbung ni bung ma tenna, le boh malih ngha bikuli. ¹⁴Gerenteng ni njiteng ni pag tinna ngungmurung murung lo. Agnjiung lo ma tenna ni ɗum njiteng zuna a dumo.¹⁵Mosso ni ni aɓayong ni yeri gih binmurubang ngha! Yahweh, a ginya a poshibang le kundumo. ¹⁶Bang ki ɓor yi yang a ri lullo a kara kwa, le a yeh ɗum njiteng lo a gusso.¹⁷A woni usso le masso leyang, le a nji bin kumɓoro lo agh a gushina njeme lesung. ¹⁸Ate ntongho lesung ngha mami Yahweh ni; murung lesung ngha mami ma Gerenteng Mwoh le Israila ni.¹⁹Kunbang ma saɓna ni ɗur agh a waɓna tenana a njiloro a ri ama njiteng lo; a nah, "Ntigna jenghe a muri garaluwa mwoh." Nlogshi na mwoh ma tolla lang a ntir aɓayong. ²⁰Ntolla Dauda guro lang; ni murun ma gerenteng ni nɗahri ni. ²¹Beng ka taɓi; dumbeng ka tengshih ri. ²²Ɓa shiɓi murung nyha ka sorih ya; muna gimashihra nyha ka pari ya. ²³Nga gogri aɓa shiɓi muri a dumi; nga wol nluo ɓeni shiɓi ya.²⁴Njiteng lang ni ogrung njiteng lang ka gingni ni; a nji ri lullang ni aka gushini njeme le. ²⁵Nga tig bih a muri salang magula ni bih malih a muri aɓanghamuru. ²⁶Ih ka gor bang binang, 'A woni tehrang, Kulli lang, ni nkonno le ashibang lang.'²⁷Ɗeshiliya nga tighi ninga munang minɓalla, ma gushina uwor bang le amurung ngunjah. ²⁸Nga keni ogrung njiteng lang a bini ha ke kene; le ogrung lang nini ya ka tangha. ²⁹Nga tigha aminkahyi ka ɗigha ha ke kene le ngungmurung murung le ninga ɗigna le ɓakuli bikuli.³⁰Ngha amuni ɗag gigilla lang le ni ginya a yeh alagbang lang, ³¹ngha a ɓun gibilla lang le ni a bol alagbang ngha agh, ³²le nga fungshi tolmurung le yang ni gatagiri ndolong le agimashihra leyang ni nyimma.³³Keminiya ni ngi tol agnjiung ma ɓonna lang a ri ya ko ni ɗum njiteng ri ogrung lang ngha. ³⁴Ni ngi ɓun ogrung lang ko ariyi atenana le ngoto kunang ngha.³⁵Mbende mwoh ni ga kwa kaniyi ya nji ri gerenteng lang ngha- ni ngi paghi Dauda yiri ya: ³⁶ha ke kene aminkah yi ka tangha le ngungmurung murung le ninga kunbang ɗigha le kara a dumang. ³⁷Nga tighi ha ke kene ninga shienri, njiteng waɓkun a ɓakuli." Selah³⁸Keminiya a shiɓina ni shiɓi; a pagna yehlulla ni murung ni a ɗahri ya. ³⁹A ɓunna ogrung ni guro lo. A ɓugna jenghe le a kikiri. ⁴⁰A wanghina agarrung le. A ɓihyina alah ma kangni na le.⁴¹Aɓeni kwa ki ɗur agh agna giri beng. Pilla ɗig gi sangha le aɓih ɓa ɗigna. ⁴²A logshina bung malih le aɓa shiɓi muri; a tigna aɓa shiɓi muri kwa pag binmurubang. ⁴³A pilla nji kun garabwoh le, le ni a tighi tang yarata ngha a luwa agh.⁴⁴A zuna ni gi maɓonna le a malla; a suhlina ngungmurung murung le a njahli. ⁴⁵A ashina akara ɗigna le basadeng. A vulliyi ne ni iriɓihyina. Selah⁴⁶Ha ni yebbang ni, Yahweh? Ih aka songri ro ha ke kene? Ha ni yebbang ni yehlulla lo ka pihni ninga gishe? ⁴⁷Oh, ɓengse a muri kunbang lang ni ngulung ngha, le mang a gung a gilla ni amuna ɓayong! ⁴⁸Yang ka ɗigha le ni ki wuh agh, ko ashi usulo le a bih nkilliya? Selah⁴⁹MurungKulli, agipagna ogrung njiteng lo ni kana agh nghe, ngha a kaniyi Dauda giri a njitena lo agh? ⁵⁰Ɗengse ni, MurungKulli, jollo ni a magha a muri aguro lo ni pagha ni mbolli a yahlang asangha ni pura bin aɓayong ngha. ⁵¹Aɓa shiɓi muro sangna kun, Yahweh; a jolla atolkusung mama a tol agh.⁵²Mosso ni ni Yahweh ha kek kene. Iɓiɗighana ni Iɓiɗighana.

Chapter 90

¹MurungKulli, a ɗigna bin vulo a yeh anjah kwa. ²Kedebang a gil ankonno ko a gil njahli ni ngunjah, logha malla le nyha kena a malla le nyha, a wo ni Kulli.³A nyena ni ɓwa a kikiri, le a nah, "Nyere, a weh minkah ɓayong." ⁴Ate abogho worotongno lum ngha a njioh ninga nyinno ngha ɗura agh, le ninga lelle le duh mwoh.⁵A gangna yang a wori ninga ni wammamuru le a nongna ntulo; ni beri ya a yangha ninga alusung ni saghi ya. ⁶Ni beri ya a tahna yarata le a gulo; ni kapolla agh ih nyingla le nyummo.⁷Njiteng ngha, yehlulla lo lihna sung, le a funno lo agh ngoɓong wolla sung. ⁸A tigna agi mashihra lesung a dumo, gimashihra songrina lesung a poshibang kundumo.⁹A usulo lesung ki ɗura tina yehlulla lo; abogho lesung ki kahri ɗuro ninga eshigogrung. ¹⁰Abogho lesung woro ɓahri pur lum ni ko woro ihne ngha shi kumna iritenna agh; keminiya ko abogho maɓonna lesung a ɗungso ni gigangshina ni gana. Eh a ɗur ni kahra, le shi logha kuli shi woro.¹¹Yang yeri gulo le yehlulla lo, ni funno lo ni peri ni ɓang ngoɓong lo agh? ¹²Nina agh alliyi sung ih ɓi shinari usulo sung nina agh ate sa kum yahlung le yeriteng. ¹³Pilla, Yahweh! Ha ni yebbang ni ih ka ɗigni? Shin gi- enna le aguro lo.¹⁴Ɗingshi sung ni beri ni ogrung njiteng lo nina agh ate bang ka ɓor yi sung ni pag binmurubang a yeh akara lesung. ¹⁵Tig sung ih shi pag binmurubang perari akara ni a tigni sung binkonna agh, ni abogho ni shi kumni agi gangshina agh. ¹⁶Ih ɓi aguro lo ih shi tumo lo, le ih amuna sung shingi murung lo.¹⁷Ih ɓi kunɓoro le MurungKulli Kulli lesung ɓi ɗig mami sung; Moshi tumo le abihsung; a pagha agh, moshi tumo le abihsung.

Chapter 91

¹Ɓeni ɗigha a lelle le Murung Kulli ya ka ɗigha a minlim le Magula Kwa. ²Nga nah yi Yahweh, "Ini pag bin vulo lang ni lah ma kangnina lang, Kulli lang, ɓeni ngi pah njiteng ri ya."³Ate ih asso a ri gi tamna le aɓa alla ni a ri konno ma juhri bang. ⁴Ih ka vulliyo ni akpatre, le a tinna akpatre ni aka kum bin vulo nghang. Njiteng le ya ini pag tongho ni konnate bang.⁵Ni a wo ɓang ngoɓong le gi pah ngoɓong ni duh, ko munih ni ki gangla ni ɓakara agh, ⁶ko binkonna ni ki kpah ri bang a pinna agh ko juhro ni ki kpah ri ɓayong ni ɓakara agh. ⁷Worotongno lum logle kpah a nji boh ma kattang le worotongno lum lum a boh malih, keminiya ni ih bilbang bino agh.⁸Aka fashi le a shin fungso le aɓayong mashihra. ⁹Ate Yahweh ni pag bin vullo lang! Tig MurungKulli magula kwa bin vullo lo¹⁰Gimashihra nyha ka ganno agh; binkonna nyha ka zu a kahri gungri lo agh. ¹¹Ate ih igha amalaika le a muro, ih ɓi a lello a yeh anjinjere lo kwa.¹²A bollo bikuli ni bih yang nina agh ate ke a nyim kuso muri tahli ya. ¹³Aka para ayim ni aɓamma a kuso; aka ginya a muri amuna yim ni ayuoh.¹⁴Ate poshi yahli ngha a rang, nga ashi. nga lelli ate ɗumna yeri na lullang. ¹⁵Ngha gor bang binang ngha, nga aghi. Nga gingni ni a gigangsa; nga pih ganbang le ih ka gussang. ¹⁶Nga ɗingshi ni nonno le akara le, ni ɗumi ashibang lang.

Chapter 92

¹Gi maɓonna ni a pih yah Yahweh makampa ni tuhngyah ɓongshi lulli, Magula MurungKulli, ²a waɓ te ogrung njiteng lo ni beri ni gi njiteng lo duh ni kwa agh, ³ni garraya ni ngure lum ma ni ngwang ntah ma imma.⁴A temuro agh, Yahweh, tig nang a pag binmurubang a ntiri agipagna lo. Nga tuhngyah ate bang ɓonna nghang temuri agipagna le aboh. ⁵Ni yellang ni gulo le agipagna lo, Yahweh! aɗengse le limna dudug.⁶Ɓayong mashihra ni yeri ya, ko ɓayong ma nangna ni yeri ya: ⁷Ngha ɓayong mashihra logho ninga lusung, le ngha aɓeni kwa gipagna leyang ngha mashihra ki tuhyi ri yang ngha, a uwo ate juhra ni malla le nyha nghang ngha⁸Keminiya a weh, Yahweh, ka nongmurung ha ke kene. ⁹A pagha agh, shina aɓa shiɓi murung lo. A ka juhro! Aɓeni kwa agipagna leyang ngha mashihra ni ya aka meshiyi yang.¹⁰A logshina njeme lang ninga njeme le ndah lusung; a ɗahri nang ni murun mapiyo. ¹¹Njyang shina kpah le aɓa shiɓi murang; kirang ogna gana le aɓeng mashihra.¹²Aɓa gerenteng ka tah ninga ngung nkah; aka gul ninga ceda le Lebanon. ¹³A panna yang a leh Yahweh; a tah a ɓaleh Kulli lesung.¹⁴A yangha a ɓil njih ko ngha a yahyi ya; a yang ngha a tah yarata, ¹⁵a waɓah ih Yahweh ya njiteng ni. Ini nkonno lang, le ga njiteng ni ya agh nyha ri ya.

Chapter 93

¹Yahweh ki nongmurung; Mella dagrah ma murung; Yahweh mella ni kur ri ni masso. A tigna ngunjah yarata; ni ih shishi ya. ²Ngungmurung murung lo ɗigna logha ri kunbang le akah; a wo ngha nghang malla le nyha.³Asalang magula logna, Yahweh; a logshina a gih yang; avelliye le asalang magula ni jollo. ⁴A muri ɓunniyo le avelliye,, magula ɓa kashi salang magula, Yahweh ni a bikuli ya ini magula.⁵Alagbang lo agh a ma njiteng ni; gerenteng ni pag ɓoro le liyo, Yahweh, a nonno kunbang le akara lo.

Chapter 94

¹Yahweh, Kulli ɓeni ki nwahkun ngha, Kulli ɓeni ki nwahkun ngh, poshibang a musung. ²Logho, waɓih ngunjah njou, pih aɓa gushimurung ga perra ri yang ngha.³Ha ni yebbang ni aɓa gimashihra, Yahweh, ha ni yebbang ni aɓa gimashihra ka pagni binmurubang? ⁴A yang ngha a soɓ atenana gushimurung leyang; aɓeni kwa gipagna leyang ngha mashihra gusso le murung.⁵A parih ya aɓayong lo, Yahweh; a tigna giberre lo a gana. ⁶A wolla nluo mahbere ni aɓayong ma sa ni ɗigha njeh leyang ngha, ni wol nluo aminbawori. ⁷A nah, "Yahweh nyha ki shinbang ngha; Kulli le Yakubu ni yeri te ɓi ya."⁸Nteshi kiri yong, a yong aɓayong ma nangna! a yong aɓahnghah, ni yebbang ni nga kumni yerigiri? ⁹Ini ɓeni gil kirrung ngha, ih nyha ih og ga? Ini ɓeni gil njiung ngha, ih nyha ih shinbang ngha?¹⁰Ini ɓeni ki fungshi aɓayong ngha, ni ih gilbang ngha? Ini ih pag ɓeni ki pah yerigiri bin ɓwa agh. ¹¹Yahweh yerina aɗengse le aɓayong, ih gung ni.¹²Mossoni ni ɓeni Yahweh ki ɗumi gipagna agh, ɓeni a alliyi a yeh gigilla lo agh. ¹³A pahne usulo a kunbang ma gigangshina ha sete a tumna tuhli a temuri aɓa gimashihra.¹⁴Ate Yahweh ni ki ɗag aɓayong le ko ɗag giberre le ya. ¹⁵Ate tuhnjuo le ka pag ni gerenteng; le aɓeni kwa yahli yang ngha kunwar agh ka pirtye. ¹⁶Yang ka logho ka tang nghang a muri aɓa pag gimashihra? Yang ka logho ka tang nghang a muri aɓeni gipagna leyang ngha mashihra ni ya?¹⁷Yahweh ɗrigna angna lang, ke wuhna susuh nongha ba bang polla nghng ngha. ¹⁸Ngha nah ni, "Kusang ngha ki shengre," Ogrung njiteng lo, Yahweh, tig nang. ¹⁹Ngha aga ngi konna teɓi ya ogona, gimyahlung lo poshina minlimang.²⁰Ih ngungmurung le juhro logle kpaɓmurung ni weh, ɓeni mwoh tig gigangsa a nji bin gigilla? ²¹A kpaɓna kunyang binmona a tol usulo le aɓa gerenteng ni waɓah ih nkilla le aɓeni tengshira nyha ri yang ngha agh gimashihra.²²Keminiya Yahweh ɗigna gbingrah lang, le Kulli lang ɗigna nkonno bin vulo lang. ²³Ih ka zuni a muyang agimashihra leyang ni bol yang a yeh gimashihra leyang. Yahweh, Kulli lesung ka pushi yang.

Chapter 95

¹Oh nzu, ih ɓi shi tuhyi Yahweh ngyah; ih ɓi shi magjollo binmurubang a bin nkonno le ashibang lesung. ²Ih ɓi shi kena kundumi ni pag makampa; Ih ɓi shi magjollo binmurubang a bini ni angyah ɓongso. ³Ate Yahweh ya Kulli magula ni le murung magula ni uwor akuli kwa.⁴A bih ya alimma le ngunjah ni; logho kuli le ankonno agh mami ni. ⁵Salang magula agh mami ni, ate ini gilli, le abih ni gil yang a njahli ma yunna.⁶Oh nzu, ih ɓi shi gushi ni gungha njeh; ih ɓi shi gungho ni nkungnung a dum Yahweh, ɓa gilsung: ⁷Ate ini Kulli lesung, le shi sung ni aɓayong le bin lelgiri le ni anjuh a bih. Ni kyari - oh, ih ke a og gih!⁸Ke ih ntengshi yahli yong ngha, ninga mama a Meribah agh, ko mama a kara ma Massah a ɓalusung ngha, ⁹ba akahyong mohmang nghang ngha; a tig nghang a mohmo, ko ke a shina agipagna lang.¹⁰Abogho woro ɓahri mpagna yehlulla ni njah wo le n'nah, 'Aɓayong ni ya yahli yang wara sa; ni a yeri anjinjere lang ngha.' ¹¹Ngha nina agh kaniyina giri a yehlulla lang ih ni a ingna a bin usulo agh."

Chapter 96

¹Oh, ntuh yi Yahweh nyah mapiyo; ntuh yi Yahweh ngyah, ngunjah kwa. ²Ntuh yi Yahweh ngyah, nmoshi lulli; nham ashibang le kara a nzum kara.³Nwaɓ gusso le a ntiri aɓayong, agipagna le ma magtahɓi a ntiri aɓayong kwa. ⁴Ate Yahweh ya gula le ɓongso le ka gulo. Ini a ɓang ngoɓong le uwor anshile akuli kwa.⁵Ate akuli le aɓayong kwa agh agillang ni, keminiya Yahweh ni ini gil aɓakuli. ⁶Gi maɓonna ni ma murung ni a kundumi. Masso ni ɓor shina ni a bin ma gerenteng le.⁷Mpah a bin Yahweh, a yong akunvarre le aɓayong, mpah a bin Yahweh ate gusso le ni masso. ⁸Mpih Yahweh gusso ni peri ni lulli ya. Nzuni gipahna le nzu a ɓaleh.⁹Ngungha njeh a bin Yahweh a ɓoro le gerenteng; koshiyo a dumi, ngunjah kwa. ¹⁰Waɓah a ntiri aɓayong, "Yahweh nongna murung." Ngunjah ɗeshili ya a tigne; ni ih nyinghi ya. Ih waɓih aɓayong njuo yarata.¹¹Ih ɓi aɓakuli pag binmurubang, le ih bang ɓor yi ngunjah. ih ɓi salang magula ih pag mabuna ni aga ɗungshi ɓayeh ya a magjollo ni binmurubang. ¹²Ih ɓi aɓabang ni aga kwa a yeh ya a pag binmurubang. Ih ɓi angung ni a ɓangung a magjollo te binmurubang a ¹³dum Yahweh, ate yangha ih zu. Yangha ih zu te waɓih ngunjah njuo. Ih waɓih ngunjah njuo ni gerenteng ni aɓayong ni njiteng le.

Chapter 97

¹Yahweh nongmurung, ih bang ɓi ɓor yi ngunjah; ih ɓi akunsalang pag binmurubang. ²Nlagiri ni pinna kangni ne. Gerenteng ni njiteng ni pag tinna ngungmurung murung le.³Gishe ki wora dumi ni lih aɓa shiɓi muri nji ba kwa agh. ⁴Poshibang le ntuhna bang ngunjah; ngunjah shine le koshihyo. ⁵Ankonno yangla ninga miyang a dum Yahweh, MurungKulli le ngunjah kwa.⁶Aɓakuli waɓna njiteng le, le aɓayong kwa shina gusso le. ⁷Aɓeni kwa ki gushi minlim ma sherrah agh ka og iriɓihyina, aɓeni ki wol kikil yang ri gillang ma nangna agh- gungha dumi, a yong kwa akuli! ⁸Sihiyona ogna ni pag binmurubang, le alah le Judah pagna binmurubang a temuri gigilla njiteng lo, Yahweh.⁹A temuro, Yahweh, ni magula kwa a muri ngunjah. A gushino kukwo a muri akuli kwa. ¹⁰A yong aɓeni agnji Yahweh ya, nshiɓi gimashihra! Ih lelmuri ama njiteng le, ni pushi yang a bih aɓa gimashihra. ¹¹Jamna poshibang a temuri aɓa gerenteng ni binmurubang a temuri aɓeni ni ayahlung njiteng ngha.¹²Mpag binmurubang ri Yahweh, ɓa gerenteng; ni pag yi makampa ngha nɗengshi ni gerenteng le.

Chapter 98

¹Oh, ntuhngyah mapiyo a bin Yahweh, ate pagna agi magtahɓi; bih malih ni dumbih ma gerenteng pahne gankun bang. ²Yahweh tigna a yeri ashibang le; ɗumna njiteng le a bin aɓayong kwa a beng.³Ɗengshina ni agnjiung maɓonna le ni njiteng a temuri leh Israila; tinna ngunjah kwa ka shin ganbang le Kulli lesung. ⁴Magjollo ate binmurubang a bin Yahweh, ngunjah kwa; Nmag kun yong a ngyah, ntuhngyah ate binmurubang, ni tuhngyah ɓongso.⁵Ntuhngyah ɓongso a bin Yahweh ni ngwangtah, ni ngwangtah ni ngyah maɓonna. ⁶Ni mjemegula ni gih njeme, nmagjollo binmurubang a dum Murung, Yahweh.⁷Ih ɓi salang magula magjollo ni ga kwa a yeh ya, ngunjah ni aɓeni ɗigha a yeh ya!. ⁸Ih ɓi aɓanghamuru wol bih yang, le ih ɓi ankonno magjollo ate binmurubang. ⁹Yahweh ngha ki zu ate waɓih ngunjah njuo; ih waɓih ngunjah njuo ni gerenteng le aɓayong yarata.

Chapter 99

¹Yahweh nongmurung; ih ɓi aɓayong koshihyo. Ɗigna murung le ngha a bikuli le cherubim; ngunjah jigra. ²Yahweh ya magula ni a Sihiyona; a gushine a muri aɓayong kwa. ³Ih ɓi a ɓongshi gulo lo ni ɓoro lullo; yangha gerengteng.⁴Murung ngha ni masso, le agna ji njiteng. A tigna pagha yarata; a pagna gi gerenteng ni njiteng a Yakubu. ⁵Ɓongshi Yahweh Kulli lesung ni gushi a bin gi tigkushi. Yangha gerenteng.⁶Musa ni Haruna ngha a ntiri amalah, le Samaila ngha a ntiri aɓeni ki gor lullang ngha. A gorra Yahweh, le agne yang. ⁷Nahteng ri yang a ntiri gbingrah le nlagiri. Bolla alagbang njiteng le ni agigilla ni pah yang ngha.⁸A pille yang, Yahweh Kulli lesung. A woni Kulli ma tol gimashihra a bin yang, keminiya ni ɓa nwah agipagna gimashihra leyang. ⁹Mɓongshi Yahweh Kulli lesung, ni gushi a dingli ma gerenteng le, ate Yahweh Kulli lesung ngha gerenteng.

Proverbs

Chapter 1

¹Ngulitenana le Solomon muna David murung le aɓa Israel. ²Angulitenana ni ya a mama ka aliyi njitenna ni a pag agh, ni aliyi atenana ma tuh njiung ngha, ³ngha aka agni gi waɓna a njinjere maɓona, ni pag gimaɓona, tuhnjuo maɓona, ni tangha a njiteng.⁴Angulitenana ni ɗeshili ya ihka pih ɓeni ni yeriteng ngha agh yeri teng, ni pih amuna ni log agh yerigiri ni yeri gipangna. ⁵Ihɓi aɓa njitenna teshikiri yang ni kum ɓuro a aliyi giri leyang, ɗeshili ya, ih aɓa tangha a njiteng, ⁶kum yeriteng, ni yeri anguliteng, a kumburiteng na atenana le aɓayeriteng ni a anjingli.⁷Ɓang Yahweh ni pag makunduna le yerigiri - aɓahngha ni ag ni yeriteng ni agiwaɓna ya. ⁸Munang, og giwaɓna le tero ɗeshili ya ka ɗag alagbang le ngwo agh; ⁹aka gil paghalo ihka ɗig ninga agi gilrung ni aka mara muro ni gyera mello agh.¹⁰Munang, ngha aɓa pag gimashira alla ka nuhmuro a gimashira agh leyang ngha, ka agha a kura tahyang ngha. ¹¹Ngha a nah, “Kura tahsung, ihɓi shi nongho te lel nkila le, ih shi vulo shi loghi aɓa njiteng ni logho ni tekushi nghang agh;¹²Ihɓi shi mel yang ni usulo, ninga nkiliya ki mel aɓeni kukotro agh, ye shi pag yang ninga aɓa wora tuli ya; ¹³sa ɗumshi alahsung ni agi nieh ni shi pon ngha. ¹⁴Zu, kpabmuro ri sung, le sa gaɓa agi nyiɓi ni weh”¹⁵Munang, ka ongshi ni yang a njijere wo agh; ka agha ih kuso dog ba a gin nghang ngha; ¹⁶Kushi yang ki ɓangha, ki ka a gimashira ɗeshiliya a kahra soɓ nkila koh. ¹⁷Ate gimanangna ni a soɓ nguri a nji aminya.¹⁸Aɓayong ni ya nkila le yang ni a nongho a lelle ake nongbang ate nkila le yang. ¹⁹Ini njere le ɓeni kwa kum ɓuhro a njinjere mashihra agh; ɓuhro a njinjere mashihra ngha ki tol usulo le aɓeni tanghari ki pag agh.²⁰Yeriteng ki ɓua ni jola a njegula, logshi gih a dahbeng; ²¹a muri njegula agh ih ɓua, le a nkunjere ntiri lah agh ih waɓ agi waɓna le, ²²Ha ni yebang, yong aɓa singri yeriteng, nga agni ni singri yeriteng? Ha ni yebangni, a yong aɓa jol bang, nga pagni bin murubang, yong aɓayong manangna, nga shiɓi ni yeriteng?²³Npila ri gila ningiliyang ngha; nga soɓiyong bongho lang; nga tigha ih nyeri tenana lang. ²⁴nguarabang, le nshiɓi teshi kiriyong; nonna beng, keminiya ɓwa nyha og agh. ²⁵Keminiya nshiɓina aga kwa nwaɓiyong ngha ɗeshiliya ni n’ag ni gila ni ngiliyong ngha.²⁶Nga olla ri gi juribang le yong, nga jol yong ngha giri kpah muyong ngha ²⁷ngha agi ngoɓong leyong ni ninga gungmuru ni gimashira gang yong ninga gung matenna agh, ngha gimashira ni ganni kunyong ngha.²⁸Le aka gorang, le ni gi pil yi yang ngha; aka allang ni tengshirung, keminiya na kumang ngha. ²⁹Ate a shiɓi yerigiri ɗeshiliya ni a tol ɓang Yahweh ya, ³⁰ni a bil ga nwaɓi yang ngha, ɗeshiliya a jen agila lang ni ngiliyang ngha kwa.³¹Aka lih ngoso njinjere leyang, ɗeshiliyi ni ngoso gipagna leyang ni aka ɗungshini yang ³²Ate aɓa shingri yeriteng ki wuh ate a shiɓina njitenna, ɗeshiliya kumo le aɓayong ma nangna agh aka juri yang. ³³Keminiya ɓeni kwa ognghang agh ih ka ɗig kukotro ɗeshiliya ika nong ni usulo, ngoɓong juhro nyha”

Chapter 2

¹Munang, ngha aka ag atenana lang ni tig a lagɓang lang a bino agh, ²a teshi kiro ri yeriteng le a ya bol yerigiri a yahlo.³ngha a tangha a nongshi muro ri yerigiri, a logshi gihyo ate al yeriteng, ⁴ngha a alli ninga al a silva agh, a alli ninga mama a alli gikuna ni a songriya: ⁵Le aka yeri ɓang Yahweh ni kum yeri. Kulli.⁶Ate Yahweh ngha ki pah yeriteng: a kuni ni yeriteng ni yerigiri pur ngha. ⁷Tig yeriteng ma yarata ate ɓa pah njiteng; aɓa tangha muribang ni a bin aɓa njiteng; ⁸Ɓa tangha muribang a njijere le aɓa njuo ni tangha muri aɓeni gerenteng ngha.⁹Le aka yeri giɓonna, njuo, ni tol ɓayong kwa mwoh, ni njere maɓonna ni kwa agh. ¹⁰Le yeriteng ka ɗigha kunyahlo, ɗeshiliya yerigiri ka ɓoyi usulo lo¹¹Yeriteng ka lel muro; yerigiri ka lello. ¹²Aka asso a njinjere mashihra, abin aɓeni ki waɓ atenana mashihra agh, ¹³aɓeni ɗag anjinjere maɓonna ye ginya a njinjere le pinna agh.¹⁴A pag mashihra le bang ɓoyi yang, ni binmurubang, ni a pag gimashira. ¹⁵A bol anjinjere mashira, ni paghi yiri ate songri agimashira le yang.¹⁶Yeriteng ni pag gimaɓonna ka asso a bin pag njah, a bin ɓamah ma pag gimashira ni tenana ma jol bang le. ¹⁷Ɗag, ongshi ni aɓih ni a log niyang ngha ni jangshi ogrung le Kulli le.¹⁸Ate leh ngha ki sulo ki ka a nluo, anjinjere le ka ka ni we a bin a ɓeni a nkiliya, agh. ¹⁹Aɓeni kwa kena bini ya ni ki nyer ɗeshiliya, ɗeshiliya ni a ka a anjinjere ma usulo agh.²⁰Nina agh aka ginya a njinjere le aɓayong ma bonna ni bil njinjere le aɓa pag gimabonna. ²¹Ate, aɓa pag gimaɓonna ka ɗigha a nje ye, ni aɓa bol riyang ka ɗigha a yeh. ²²Keminiya aka shiɓa aɓa pag gimashira ɗingna a nje ye, ɗeshiliya aka pushi aɓa shingri pah njiteng a ri.

Chapter 3

¹Munang, ka jangshi ni aliyigiri lang ngha, ɗeshiliya bol alagbang lang a yahlo, ²ate saɓale a kara ni abogho usulo, a ka ɓuhri yo ololo.³Ka agha agjiung ni njiteng ɗagwo agh, kuryang bin mona a mello; yongliyang a muri giyongligiri le kunyahlo. ⁴Le aka kum dumposhina ni lulung maɓonna a dung Kulli ni ɓayong.⁵Pah njiteng ri Yahweh ni yahlo kwa ɗeshiliya ka tig yahlo ri yerigiri lo agh. ⁶a anjinjere lo kwa, waɓtel le, ih ka tig anjinjere lo yarata.⁷Ka shin muro ninga ɓayeriteng ngha; ɓang Yahweh le a pil njumo ri gimashira. ⁸Ih ka ɗig iritenna ari nyamngiro ni gilla a muhngiro.⁹Gushi Yahweh ni gikuna lo ni makunduna le gisoro lo, ¹⁰.le abah lo ka ɗungso, ɗeshiliya agi soɓ agi nuhlo ka ɗungso ka ɓunkok ni mba mapiyo.¹¹Munang, ka jen aliyigiri le Yahweh ya, ɗeshiliya ka shiɓi sagha le ya. ¹²Ate Yahweh ka saghi aɓeni agnji yang ngha, ninga mama terung ki pag ni muni ni bang ɓoyi ri ya.¹³Mosso ni abin ɓeni kum yeriteng ngha; ih ye kum yerigiri. ¹⁴Ɓuro ni a kumo ri yeriteng ngha uwor ga silva ka puwo teɓi ya, ɗeshiliya puro ni a muriya uwora gold.¹⁵Yeriteng uwora jiwel ɗeshiliya guɓung nyha aka alla aka piyera ri ya. ¹⁶Yangha ni saɓa le akara a bihmali; a bih ma katang ngha gi, kuna ni gusso.¹⁷Anjinjere le ya anjinjere ma ɓonna ni, ɗeshiliya anjinjere le ya ololo ni.. ¹⁸Ini ngung ma usulo abin abeni kumi ya; aɓeni kumi ya a yangha ni binmurubang a yahli yang.¹⁹Ari yeriteng ni Yahweh tingni gunjah, ni yerigiri ni ini gilli aɓa Kuli. ²⁰Ni yerele ni, alimma logshi kuni, le a nlagiri soɓ tirima.²¹Munang ke a agha aga ɗag njioh agh: lel muro ri yeriteng ma ɓonna ni ɗigna maɓonna. ²²Aka ɗig usulo ari minlim lo ni njilang ma nieh ni aka kura melo agh.²³Le aka bil njinjere lo kukoturo, ɗeshiliya na wo engkuso agh; ²⁴A nongha nje le, ni awo og ngoɓong ngha, a nongha nje le, njintulo lo ka ɓoro.²⁵Ka ɓang ngoɓong gi pah ngoɓong ni zu le ɓayong mashihra agh, ngha zu agh, ²⁶ate Yahweh ka ɗigha kahro, ɗeshiliya ihka tig kuso ke kpah a nguri ya.²⁷Ka gita aɓayong ɓorna a paghi yang gimaɓonna agh, ngha a kunbang ni ngha a gulo lo aka paghi ya. ²⁸Ka nahyi ɓohɓamurikala, “Woro anyere ɗeshili ya, le kabari le nga peh ya,” ngha a wangha ni bolo ye ya.²⁹Ka pag njinjereni aka pangni yi ɓohɓamurikala gimashira ɓeni ɗig ololo ni weh ya. ³⁰Ka a sagshirung ni ɓwa tekushi nyha nghang agh, ngha ni pag ga ka kumo bang ngha.³¹Ka pag kikil ri ɓa gimashihra agh ko a tol mwoh a ntirin agipangna le ya. ³²Ate ɓayong ma vurbang ngha gi jeneni a bin Yahweh, keminiya ɓayong ma ɓonna agh zuniyi ni agha.³³Nyonbang le Yahweh ya ngha a muri leh ɓayong mashihra, keminiya mosso ni a leh aɓa pag gimaɓonna. ³⁴Ih jolla aɓa jolbang, keminiya pah nieh a bin aɓeni nongshi muyang ngha.³⁵Aɓa yeriteng ka kum gusso, keminiya aɓayong manangna agh aka logshi yang kuli a iriɓiyina le yang.

Chapter 4

¹Nteshi amunang ari waɓale terung, nshina ate nga yeri ga pag yerigiri ya. ²Aliyigiri maɓonna ngi pahyong; ke nɗag aliyigiri lang.³Ngha mini muna tarung ngha muna ma mwoh le ngiyang ngha, ⁴aliyi ngha giri ye nah nghang, “Ih yahlo bol tenana lang; bol lagbang lang aka aɓɓa.⁵Kun yeriteng ni yerigiri; ka jangshi ya, ɗeshiliya ka shiɓi tenana ni pura kunang agh nghang; ⁶Ka ɗag yeri teng ngha le ika le l muro,ag ne le ika asso.⁷Yeriteng ni ga or bang kwa agh, nina agh kum yeriteng, ɗeshiliya a ɓoshi ga kwa a wangha ni ya ate kum yerigiri. ⁸Gushi yeriteng le ika logso; ika guso ngha a aghi ya. ⁹Ika tiyo gigushi bang a muro; Ika puwo janghe ma ɓonsari.”¹⁰Teshi kiro, munang, a ag tenana lang, le aka kum bogho dudug a usulo lo. ¹¹Ngi aliyi yo giri ate njinjere yeriteng; miyang ngi kani we a njinjere maɓonna ¹²ngha a gingham, ɓung ngha ka kaso a njinjere lo agh, ɗeshiliya a ɓang le, na awo eng kuso agh.¹³Bol aliyigiri, ka agha ih wor agh, tanghari, ate ini usulo lo. ¹⁴Ka bil njinjere le aɓa gimashihra agh, ɗeshiliya ka bil njinjere le aɓeni ki pag gimashihra agh. ¹⁵Kengshi, ka ingna a ye agh, ɗagyang a ɓol njinjere ma sah.¹⁶Ate nag an nongntulo agh, se te a pag gimashihra, ɗeshiliya na nongntulo agh se te a tig ɓwa eng kushi. ¹⁷Ate burodi ma gimashihra ina a lih ni nuh mba pag gimashihra.¹⁸keminiya njinjere ɓayo ma ɓonna agh ngha ninga gishe makunduna ki tuh bang ngha; ih tuh bang teɓi-teɓi se te bang tuh. ¹⁹.Njinjere ɓa pag gimashihra agh ngha ninga pina-na yeri ya a eng kushiyang.²⁰Munang, tangha ri tenana lang; teshi kiro ri agi wanna lang. ²¹Ka agha a ɗag njiyo agh: bol yang a yahlo.²²Ate a tenana lang ngha usulo ni a bin aɓeni kumi ya, ɗeshiliya kukoturo, a ngiriyang kwa. ²³Bol yahlo a leli oga kwa agh; ate bini ni usulo pur ngha.²⁴Ɗag tenana mashihra ni tenana ma juribang kukoh. ²⁵Ih njiyo shin dung, ɗeshiliya a shin dumo.²⁶Gil njinjere ate kuso; ate agipangna lo ka ɗigha. ²⁷Ka kenghe a nji bung ma li ko ma katang tol kuso ri gimashihra.

Chapter 5

¹Ka kenghe a nji bung ma li ko ma katang tol kuso ri gimashihra. ²ate aka aliyi bol muro, ɗeshili ngoto kuno ka bol yerigiri.³Ate kun amanjah agh ih soɓo ni murun, ⁴Keminiya a male ya lulo ningo ngoso-ngung, ki kashi giri ninga garabwo ma teɓna.⁵A kushi ki sulo a nluo; aginya le kika jinjere nkiliya. ⁶Ni yeri njinjere usulo agh. Gipangna nyha ki tangha ba mwoh agh; ni yeri ba ih ka ngha agh.⁷Niɓiyeni ya, munang teshi kiro rang, ka ɗag te teshi kiro ri a tenana ni kunang ngha. ⁸Ih ginya lo pag kukoh ni mo, ɗeshiliya ka zu gyab ni kunkala leh ya.⁹Njinjere ni awo ɓug gulo lo a bin a nshile ya ko a bogho usulo le abin aɓayong mashihra agh.. ¹⁰aɓa kunburi ma sa ni ki lih ari maso ngiro agh; tumole niki ingna a liya abiri ya.¹¹A mallo le usulo, lo agh a ku imam ngha yam ngiro ni ngiro wara ɗagwo agh. ¹²aka nah, “Pagha nshibi ni aliyigiri ɗeshiliya yah lang shiɓi gila agh!¹³Nin teshi kirang ri aɓa ɗumang giri ya. ¹⁴Fitong ni wa uwo ke njuri na a ntiri gimashihra, a ntiri kpaɓa le aɓayong.”¹⁵Nuh muru a bang lo ɗeshiliya nuh muru ni ki ɓang ngba a tumuru lo. ¹⁶Pangna ke tumuru lo ɓuno a ba kwa agh, ɗeshiliya tumuru lo ɓangha a bin kpaɓah? ¹⁷Ihɓi a ɗigha ate muro mwoh nyha tele a biri nyongha ni yang ngha.¹⁸Ih ba muru le ki pur ngha agh ih kum mosso ɗeshiliya a pag binmurubang ari ɓamoh logho lo; ¹⁹ate ini mbama makunyahlung ɗeshiliya ninga nsong mangalang ma ɓor shina. Ihɓi kire piyeri kunbang ni kwa agh; ihɓi a ɓara ni koshiya ri ate agha le kunbang ni kwa agh,²⁰Ate mang weh, munang, aka koshiya ri manjah? Mang paghi ke aka kpa ri kira manjah? ²¹Yahweh ngha ki shin ga kwa ɓwa pag agh ɗeshiliya ih shin njinjere le ni kwa tol agh.²²Ɓayong mashihra agh ika kur muri ni gimashihra le; nguri gimashihra le ka kuri gingang. ²³Ika wuh ate ni kum aliyigiri ya. Wara juro ate giɓangha le.

Chapter 6

¹Munang, ngha a tig bolo lo sah ate tangha muri tangma ni ɓwo ɓamurikala ag agh, ngha a agh waɓa ni kuno ate tangha muri ɓeni ni a yeri ya agh, ²le a sonneh muro nguri ni ga a waɓɓah ɗeshiliya a bollo ni tenana ni pura kuno agha.³Ngha a bolo a ri tenana lo agh, munang, pag ga le a ashi muro, ngha a wara a kpa abi ɓwo ɓamurikala agh, kene ke nongshi muro nje a jim ɓwo ɓamurikala,⁴Ka pih muro njintulo agh ɗeshili ya ke nijiyo ih getiyi ya. ⁵Ashi muro ninga mɓama a bi ɓa tah ayama lusung, ningha minya abi ɓe bol aminya.⁶Shin nkwa, weh ɓandongho, a shin gipangna le, le a yeriteng. ⁷Ih nyha ni magula, ko magula ni duniya ko murung ngha. ⁸ni ngoho te kwa agh al gilina le ni ɓa bogho, ɗeshinya ni kunbang tol gi soro agh gilbi ga ika lih ya.⁹Ni yebang aka nongni, ɓayong ma bonna? Ni yebong ni aka logni njintulo? ¹⁰"Njintulo mafitong, getiyintulo mafitong, kur bung binmona ate usulo"- ¹¹Le ena lo ka zu ningha manyiɓi, ɗeshiliya aga awo al agh ka ɗig ningha a ɓa tahlua ni gilri ya.¹²Ɓayong mananagna -ɓayong mashihra-ki gingni tenana mashihra ni kuni ya, ¹³ki kaɓi njih ki nahteng ni kushi ni tah bih.¹⁴Al pah gimashihra ni ɗengse mashihra a yahli, kunbang ni kwa agh ih logshi salala. ¹⁵Nina agh pag gi mashihra le ka kpa muri a kunbang fitong; a kunbang fitong ni ika kun ɓuniyiyo mama iritenna nyha a agh.¹⁶Agiri ngha nghang tobmurmwho mama Yahweh shiɓi ih, tompurɓariya gi mbeyina ni a biniː¹⁷Njih ɓa tol murung, kung ni pag yiri ya, abung ni sob nkila le aɓeni nyha ni gimashihra a agh, ¹⁸yong ni ɗenhshi gimashihra agh, kusung ni ɓang ni kara ate pag gimashihra, ¹⁹ɓa waɓkung ni pag yiri ni ɓa jam mouono a ntira amuna giyong ngha.²⁰Munang, bol lagbang le tero ɗeshiliya ka ɗag aliyigiri le ngo agh. ²¹Kuryang gingang a kunyahlo, geryang a mello²²Awo ging le, aka ɗuma njere; nongha nje le, aka lel muro ɗesshiliya alo le aka aliyiya giri. ²³Ate alagbang ngha akashinɗah ni ɗeshiliya aliyigire ya tuhbang, agilbang ni zu a giwaɓna agh a njinjere ma usulo ni.²⁴Ihka asso abi ɓama mashihra, a bin tenana ma gɓu-gɓug ni pura kun ɓama mashihra agh. ²⁵Ka tol te pang njah a yahlo ate ɓonsari le ya, ɗeshiliya ka agha nuhmuro ni ngila nji ya.²⁶Kuro makara nja agh nghoso burodi ni, keminiya mah le ɓwa sa a ih al juri usulo maɓonna. ²⁷Ɓwa log le gan tol gishe a kikili ni ih pingshi dagra le ya?²⁸Ɓwa log le gan ginya a muri nkalang gishe ni ih pinshi ya? ²⁹Ini ni nah ni ɓeni ingna a njimuri male ɓi ɓa murikala agh, ɓeni doyi ya, ni wor ningoho niye ya.³⁰Ni a jen manyiɓi ngha iɓgiri ate ika ɗimshi muri ngha oa yalo agh. ³¹Ni ngowo te ya a bolli le, ika nwah nbende tompurɓahra a muri ga iɓɓa; ih ka pah ga kwa ennjiung a leh ya.³²Ɓeni pang njah ri ɓamah agh ih nyha ni yeriteng ngha; ɓeni paghi ya juri na muri. ³³A njipinye ni iriɓiyina ɓoro ke kumo, ɗeshiliya gi iriɓiyina le ni ki songri ya.³⁴Ate kikil tig ɓwa pag yalilula; ni ih shin gi-enna a kunbang ni ih nwahni ni ga a paggi ya. ³⁵Ni ih agha ni ga aka pih ate ngoso ga a paghi ya, ɗeshiliya ni a niel ni a pih ya, ko mpih gi nieh dudug.

Chapter 7

¹Munang, bol atenana lang a ya tig a lagbang lang a bino. ²Bol alaglang lang ah aɓɓa, ɗeshiliya bol aliyigiri lang ninga nkuli njiyo. ³Kuryang a amunaɓwo; yongli yang amuri yongh giri a kun yahlo.⁴Nahyi njiteng, "A woni mingalang", ɗeshiliya gor yerigiri muna tero, ⁵Ate a kengshi ro bin mahnja, abin ɓamah mashihra ngha pag tenana le gɓu-ɓug agh.⁶A kun igna le gung liyang ngah nworo shin bin eɓe. ⁷Nshin aɓa shingri yeriteng, le shinna a ntrira amunaɗenna, bisadeng nyha ni yeriteng ngha agh.⁸Ɓasaɗengho ya bolla njergula gyah ni gɓinra leh, le kena nji leh. ⁹Ni kara vahm, ni kara polla, ni kunbang duh ni pina.¹⁰Ɓeni ɓamah kumi ngha, melngiri ri ninga ma karanja, ni kunyahlang teng njiung. ¹¹Ma tolmurung ni ni teng murung, kushi nyha ki ɗgha lah agh. ¹²Niɓiyeni ya a muri anjinre magula, ni bin kuro ni magha, ɗeshiliya ni gɓingra ni kwa agh, ih vulo ni lellang.¹³Ma bolli le kpa ri, ni kundung ma tenna nah yi, ¹⁴Mpagna dunposhina ma ololo lang nikiyari, nɗunshi na ga yah lang tol agh, ¹⁵Nina agh mpuro ate nkumo ni koshiyi shin kunɗumo le nkunno.¹⁶ngilla muri alla lang ni kanɗagiri ma yinyinli ma masar. ¹⁷Nsoɓso murun Myrrh, ni ales ni krifa. ¹⁸Zu, ih shi nuh agnjiung maɗungshina se te bangkwara; shi pih musung gimaɓanna ni agjiung¹⁹Ate ɓatelelah lang ngha ih nyha a leh ya; gingna biri ma kukoh. ²⁰Tolla luru bolo a ɓih; ih ka zuwa lah a kara ɗungso le shiyeri" ²¹Ni boro kuni ma nuh muri, ni gɓu-gɓug le nkotokuni gankuni.²²Ɓiyeni ma kuratiye ninga nsari ndah ki ka bin tumɓwo, ɗeshiliya ninga ɓangha ni a pih ganni ni nye kurbang ngha. ²³ha muni kag kunyahli yangha ninga minya ni ki saniyari ki ka a nguri ya te usulo leya.²⁴Niɓiyeniya amunang, nteshi kriyong rang n'og atenana ni pura kunang ngha. ²⁵Ke ih yahliyang nyere ari agipangna le ya; ke nɓoro nkene a anjinjere le ya²⁶Tingna a ɓayong dudug kpah kpipasa; aɓeni wolnluo yang ngha gongna. ²⁷Liye ngha njinjere nkiliya; amama kika a pina kangna nluo agh.

Chapter 8

¹Njiteng nyha ki gorɓang ngha? Yerigiri ni logshi gih ngha? ²A muri nkono, a kari njinjere aɓa anjinjere koriyi nghang agh njitena tolla ɓin tangha le. ³A akunkala ingna a lah magula agh a kunjere ingna a lah a lah magula agh, yangh ih logshi gih.⁴Nyongni, aɓayong ni ngoro gihyang ngha ate amuna ɓayong. ⁵Yong aɓeni ni yeriteng ngha agh n'nliyi yeriteng; ni yongni aɓangha ngha, ɗing na ngakun yong ma yerigiri.⁶Nteshikiri yong, ate nga waɓɓa agi magula, ɗeshili ya ngha nlogshi kunang agha nga ɗuni agi ma ɓonna. ⁷Ate kunang ka weɓ ga a ag ni ya, ɗeshiliya gimashihra agh gi shiɓani a ngoto kunang.⁸Atenana ni pura kunang kwa agha ma njiteng ni; ni yang ngha guman nyha' kenghi ko songri ya. ⁹A yangha abeng abin ɓa yeri teng atenan lang ngha a yangha yara tah aɓin abeni al yere ya.¹⁰Ag aliyi gilang or azurfa; kun yere or zinariya ma a tollo warɓong ngha. ¹¹Ate njitenna or ra lu'u lu'ai gumung nyha aka kpahi ni ni ya.¹²Meng, njitenna, nɗing ni yeriteng, ɗeshili ya nkun yere ni pag gi njiteng. ¹³Ɓang Yahweh ya, shiɓi gimashihra ni. Nshiɓi tolmurburi ni hunhoro, njinjere mashihra, ni kunburi mashihra. Nshiɓina yang.¹⁴Mini al gil teng ni njitenna ma ɓonna; Mini yeri gi pangna; maso ngirung ngha mamen ni. ¹⁵Njibinang ni amurung ki nongni murung, ɗeshiliya aɓa waɓ njuo ki pag ni agigilla ni kashi njuo. ¹⁶Nji binang ni aɓa nongmurung ki nongni murung, amagula ma gilgiri, ɗeshiliya aɓeni kwa ki kashi njuo ni njiteng ngha.¹⁷Myang ngi agnji aɓeni ki agnjiyang ngha, ni aɓeni ɗig muyang ki alang ngha, ngha ki kunmang. ¹⁸Binang ni ni kumo ni gulo, gi kunna ma ɗig njah ni pag gima ɓonna.¹⁹Gikuma lang or ra zinnariya, ai or ra zinariya maɓonna, aga ngi kumngha or ra azurfa ma ɓonna. ²⁰Nji ginya a njinjere maɓona a ntiri a njinjere ma njuo. ²¹A malle ya, ih ntig abeni ki ag njiyang ngha a kun gibiyere gikuna; nga ɗunshi yang bin tig gikuna le yong.²²Yahweh gilang ni kunduna, makunda na le aga pag kikara agh. ²³Anjah ni kikara agh ini a pushinang-ni kunduna, ari tina ngungjih.²⁴Kede bang ngha ina alima muru, a ɓilang-kede bang a ɓangha muru ni ni muru agh. ²⁵Keɗebang a tigha ankono magula ɗeshili ni aɗingliya, a ɓillang.²⁶A ɓillang keɗebang Yahweh gil ngunjah ko a bang, ko ma kikiri makunduna ni a ngunjah agh. ²⁷Miyang ngha pushi ni aɓakuliya, ngha gil li kangna amuri lima nje ya.²⁸Myang ngha, ngha pushi ni anlagiri abiKuli ɗeshiliya ngha aBangha muru ma limna ɗig gingang ngha. ²⁹Miyang ngha, ngha tingni amuru magula bin tangha le yang ngha, ate ke amuru meshiye ɗur ɓa a tig yang ngha, ɗeshiliya ngha tig ni tina ajali ma yunna na agh.³⁰Miyang a giri-kahri ɓa yeri pag tumo; mini pashi yahlung le kara ni kwa agh, ni binmurubang kunbangni kwa a kundumi. ³¹Ngi pag binmurubang a njah le kwa deshiliya binmurubang lang ngha, ngha a ngiya le ɓayong.³²Niɓiyeni ya, amunang, nteshi kiriyong rang, ate aɓeni bol njinjere lang ngha aka mossi yan. ³³Nteshi aliyigilang le nɗigha aɓa yeriteng; ke nshiɓi ya. ³⁴Ɓeni teshi kiri yang ngha, aka mossi ih ka wo lelbang kara ni kwa agh a akun kala lang, ih lelbang a kari an gung akunkala lang.³⁵Ate ɓeni kwa kumong ngha, kunna usulo, ɗeshiliya ika kun dungposhina le Yahweh. ³⁶Keminiya ɓeni shiɓi ya, juri na usulo le; aɓeni kwa shiɓang ngha nluo ni a ag ni

Chapter 9

¹Njitena gilla liye; kangna agi gɓarbang ari tahli. ²Tuhyina agi luo le bwa, jalla mba le, ye gilla muri ɗeshili lih gilina le.³Tashi na anshari lah le; gorbang a ntiri lah ma gula. ⁴Yang ɓa yeriteng in ya? ih kengha ɓaǃ" I nahteng ri ɓeni ni yeriteng ngha.⁵"Zu, a lih gilina lang, a ya nuh mba mɓah ni njaliya ya. ⁶Ɗag gipang na shingriteng lo a le aɓɓa; ginya a njinjere ma yeriteng.⁷Ɓeni kwa funshi ɓajolbang ngha ka alle muri iriɓiyina, ɗeshiliya ɓenite kwa saghi ɓayong mashihra agh sangkung. ⁸Ka gil ɓajolbang ngha, ko ika shiɓo; gil ɓa yeriteng, le ika ag njiyo. ⁹Pih ɓa yeriteng, le ikaa ɗig ɓayeriteng yaratah; aliyi ɓa pag gimaɓona, le ika ɓuhriyi aliyi gile.¹⁰Ɓang Yahweh agh magtiye njitena ni, ni yeriteng yerigiri le ɓa mwoh kunkolong. ¹¹Ate njibinang ni akara lo ka ɓuri ni, le aka ɓuri yo a bogho ma usulo lo. ¹²A yeriteng le, a yeriteng te kana ngiro, ɗeshiliya a jolbang le kanangiro agh a tolli."¹³Ɓamah manangna agh ni yeri ya; ni a aliyigiri ya ɗeshiliya ni yerigumung ngha. ¹⁴Ɗigha a kun kalah liye, a muri ngunmurung abin ennjiung ni a ntiri lah agh. ¹⁵Ih gora aɓayong ki wara njinjere ya, aɓayong ki worworo le yang ɓwar agh.¹⁶"Ih beni ni yeriteng ngha ih pila ba" nahyi aɓeni nyha ni murung ngha agh. ¹⁷"Amuru ma iɓna agh a yangha piyehm, ɗeshiliya burodi ma songrina agh ngha mumurag". ¹⁸Keminiya ni yere ih a nluo ngha nghang agh, ih abiri le ngha a nkiliya ma limna agh.

Chapter 10

¹Angulliteng le Solomon. Muna ma yeriteng tig teri pag binmurubang keminiya muna manangna ki zuni yahlung ɓiyina a bin ngih. ²Gikumna ni ah kpaɓɓa a njere mashihra agh nyha kip ah ɓuro agh, keminiya pag ga yarata agh ki ashibang bih nluoh. ³Yahweh ni ki ɗag yahli ɓa pag njiteng ni yahlo agh, keminiya gangshi agi agjung le ɓa gimashihra.⁴Ɓwa ma sugna ka tig ɓwa a enna, keminiya bih ɓa pag giri ɗikiki ɓuri kummo. ⁵Muna ma yeriteng kpaɓ njigiri ni kuntaɓi, keminiya gi iriɓina ni a bin ni ki nongtulo a kunbang tolgisoro⁶Mosso ni puro a bin kulli agh ngha a muri ɓa pag njiteng, keminiya kun ɓa gimashihra vulliyi velle. ⁷Ɓa pag njiteng tig aɓeni ɗengshi ni ya yahli yang psso, keminiya lulli ɓa gimashihra ka ɗum koh.⁸Yahlung yeriteng ag gibilla, keminiya ɓayong manangna ma nahyiteng ka zu a juhro. ⁹Ɓeni ginya a njiteng agh ginya a aɓɓa, keminiya ɓeni tig njere le ɗig manangna agh a kummi.¹⁰Ɓeni kaɓi njung agh ka tig yahlung ɓiyina, keminiya ɓayong manangna ma nahyiteng ka zu a juhro. ¹¹Kun ɓa pag njiteng agh tuhmuro usulo ni, keminiya kun ɓa gimashihra ki vulliyi velle.¹²Shiɓi muribang ka lagshi akunɓwayina, keminiya agnjung ka vulliyi agimashihra kwa. ¹³Ah kum yeriteng a kun ɓa yerigiri, keminiya gara agh mami njum ɓayong manangna ni.¹⁴Ɓayeriteng songri yerigiri, keminiya kun ɓwa manangna ka zuni juhribang gyaɓ. ¹⁵Gikumna le ɓakummo agh lah magulla ma kangnina le ni, enna le ɓa enna agh juhro le ni.¹⁶Nwah le ɓa pag njiteng ki ka a usulo, nwah le ɓa gimashihra ki ka ni yang a gimashihra

¹⁷Njere kenne a usulo ngha nghang abih ɓeni ki bil giri ikiki agh, keminiya shiɓɓi gilla agh ah tighi ih ɓoro.¹⁸Ɓeni kwa songri shiɓi bang ngha, ngha ni ngotokun yiri, ɓeni te kwa meshiyi ɓihyi lullung agh bayong manangna ni. ¹⁹Atenana ngha nghang dudung le, ni ah shingri gimashihra agh, keminiya ɓeni ki tignjung ri aga ih waɓɓa, ɓa yeriteng ni.²⁰Leshi ɓa pag njiteng agh gifugna ma poshina ma gerenteng ni, yahli ɓa gimashihra ni enjung agh. ²¹Ngotokun ɓa pag njiteng ngha ki moshi bayong dudung, keminiya aɓayong manangna wuh ate shingri yeriteng le yang.²²Mosso le Yahweh zuni gikumna, ni ye ɓuri gikonna ari ya. ²³Gimashihra agh dalla ni ɓayong manangna ki dal agh ni, keminiya yeriteng giyahlung poshina ni abin ɓa yerigiri.²⁴Ngoɓɓong le ɓa gimashihra ka zun a worri, keminiya aka pih aɓa pag njiteng agnjung le yang. ²⁵Aɓa gimashihra ngha ninga gungmuru ni ki ɗur agh, le ah nuha, keminiya ɓa pag njiteng agh magtyegiri ma ha kikenne ni.²⁶Ninga murun nji ngung a millung ni nlelle a njung, ini ɓasugho nina abin aɓeni tashi ya. ²⁷Ɓang Yahweh, ngha ki non ɗigna-usulo, keminiya abongho le aɓa gimashihra ka pag ndul.²⁸Tigyahlung le aɓayong manjiteng agh gi binmurubang le yang ni, keminiya a girjah tigyahlung le aɓa gimashihra. ²⁹Njere le Yahweh agh gibolla matenna le aɓa njiteng ni, keminiya juhro ni abin aɓeni ki paghi giri a njere gimashihra agh. ³⁰Ni ah sulli ɓa pag njiteng pa agh, keminiya ɓa gimashihra ni wa ðigha a nje agh.³¹A kun ɓa pag njiteng ni njigung ma yeriteng ki pur nghang, keminiya a kashi leshi ɓa gimashihra koh. ³²Ngotokun ɓa pag njiteng yerina ga ka ɓuri agnjung agh, keminiya kun ɓa gimashihra, ah yerina ga agh gimashihra ni ya.

Chapter 11

¹Gipyerigiri mayiri gigilla ni abin Yahweh, keminiya yahli ki posso ari ɗungso ma yarata. ²Tolmurung zu le, le pah iriɓina ka zu, keminiya bolrung ka zuni yeriteng.³Gipagna manjiteng le aɓa pag njiteng ka woro ɗumi yang njere, keminiya anjere manangna le ɑɓa gimashihra ka juhri yang. ⁴Gikumna niki ennjung a kara ma yahlung pinyina agh, keminiya pag ga yarata ka asso a kun nluoh.⁵Gipagna ma yarata le ɓeni ni a logle a tigteng agh a ka kpah ate gimashihra leyang. ⁶Gipagna ma yarata le ɓa njiteng ka tig yang a aɓɓa, keminiya aɓa yiri ka bollo a nguri agnjung le yang.⁷Ɓayong mashihra wuh le, tigyahlun le juhro le tigyahlung ni ari terrung le agh ni zu gumu agh. ⁸A asshi ɓa pag njiteng ari giganshina, le ihka sullo amuri ɓa gimashihra a ngosomuri.⁹Ni kunni ni nyha ki ɓangkulli ya agh ka juhri ni ɓiɓamurikalla, keminiya a njere yerigiri ni a tigni aɓa pag njiteng a aɓɓa. ¹⁰Ngha aɓa pag njiteng mosso agh, lahmagulla ka pag binmurubang; ngha ɓa gimashihra juhri ya, jollo ma binmurubang ngha nghang. ¹¹A nji amosso le ɓa pag njiteng ni lahmagula ka kumni gullo; a kun ɓagimashihra ni lahmagula;a ka kpani koh.¹²Ɓwa ni ngha ni jenne ari ɓi aghnyha ni ɗengle agh, keminiya ɓwa ni ni yerigiri ya ka bol kunni. ¹³Ɓeni kwa ki gahla ki ɓiyilullung agh ka ɓushiyi agi songrina, keminiya ɓeni a agna ni a bongho agh ka bol tenana a vuliyo egh.¹⁴Ɓa lagbang nyha nghang agh, nje magulla ka kpa, keminiya lihmurung ki zu a njibin aɓa lagbang dudung.¹⁵Ɓeni kwa tagha muri tangma atemuri biri ya ka kum yahlung ɓiyina, keminiya ɓeni yahlishiɓɓi pah kaniya a jah ogrung ogh agh ka aɓɓa. ¹⁶Ɓamah ma nieh ka kum gusso, keminiya ɓayong ma yahlulla ki bollo ate gikumna.¹⁷Ɓa shingienna ka kummi muri ɓuro, keminiya ɓa yahlungpinna ka kon muri. ¹⁸Ɓagimashihra pagyiri ate kum nwah le keminiya ɓeni jam ga yarata agh ka kor nwah ma njiteng.¹⁹Ɓa njiteng ni pag ga yarata ka ɗigni-usulo, keminiya ɓeni ki al gimashihra agh ka wuh. ²⁰Aɓa yahlung mashihra agh gigilla abin Yahweh, keminiya yahli ki posso ari aɓeni ni ah logle a tighi yangteng agh ah.²¹Yere ih njiteng ni-ɓagimashihra ni ki woro ni ah fungshi ya, keminiya ah ka tig aminkah aɓa pag njiteng a aɓɓa. ²²Ninga munanyeh gifugna ma yinyiling ni a kun lulli ɓishiligiri-lah, agh, ni ɓamah ma ɓor nsari yahlung agha nyha.²³Agi agnjung le aɓayong manjiteng ka pil ɓoro, keminiya aɓa gimashihra ka tigyahli yang ate yahlung konna. ²⁴Ɓeni ki meshiyi ya ngha nghang –ihka kpaɓ ha dudung; maɓi ki bol ga manjiteng ni ya-ihka zu a enna.²⁵Ɓa bor ɓoro ka kum ɓro, ni ɓeni pih aɓaɓa muru agh ka kummi muri muru. ²⁶Aɓayong nyom ɓeni shiɓɓi mag njigiri ya, keminiya pah ɓoro ka ɗig jenghe amuri ɓeni ki maghi ya.²⁷Ɓeni ki aloro liye agh ngha ki osso ki al dumposhina, keminiya ɓeni ki al gimashihra agh ka kummi. ²⁸Aɓeni yahli yang ɗigha ari agikumna leyang agh ka kppah, keminiya ninga mbugiri egh, aɓayong ma pag njiteng ka kum ɓuro.²⁹Ɓeni zuni gigangshina a muri liye agh ka kum gibere gung, ni ɓayong manangna ka pil ɓapagtumo le ɓa yahlung yeriteng.³⁰Njitengung le ɓa pag njiteng agh ngung ɗigna-usulo, keminiya velle ka tol ɗigna-usulo. Inininaǃ ³¹Aka pih ɓa njiteng nwah le a ngunnjah; ke mami ɓaggimashihara ni ɓa temshihra dudung niyellang.

Chapter 12

¹Ɓeni kwa agnjih fungso agh agnanjih yeriteng, keminkiya ɓeni yahlishiɓɓi gilla agh, ɓayong manangna ni. ²Yahweh ki pah agnjung abin ɓwa maɓorna, keminiya shiɓɓi ɓwa ni ki pyeri agipagna mashihra agh.³Ɓwa ni ki kumɗigna a njiri gimashihra agh, keminiya ɓayong ma pag njiteng ni ki uɓri ya. ⁴Ɓamah maɓorna agh jenghe le ɓuri ni, keminiya ɓamah ni ki zu ni iriɓiyina agh nyha ninga konno ni ki ɗumshi muh le agh.⁵Aga ɓa pag njiteng kurro ih pag agh maɓorna ni, keminiya tenana le aɓa gimashihra agh giyiri ni. ⁶Atenana le aɓayong mashihra agh ga vullo ki lelbang ate soɓnkilli ni, keminiya atenana le ɓayong ma yarata agh ki ashi yang.⁷Ah yangha a sulli ɓayong mashihra le a wuhna, keminiya liye ɓayong ma njiteng agh ka tangha. ⁸A ɓongshi ɓwa ate bol ngotokun ni, keminiya kunyahlung mashihra agh ah jenni.⁹Ɓorna orr yi ɓayong ni ni gul agh ah le ngha ni ɓapagtumo le ke ɓeni gushi muri keminiya nyha ni gilihna agh. ¹⁰Ɓayong ma pag njiteng gangshi yahli ate aga yahli gilusung le tol agh, keminiya ko shingienna le ɓagimashihra agh gimashihra ni.¹¹Ɓeni pagtumo a bang le agh kum gilihna keminang, keminiya ɓeni kwa ki ɓangha atye agi pagna manangna agh nyha niyellang agh. ¹²Yahli ɓayong mashihra ngha ki tol gikumna le ɓagimashihra, keminiya mihlingung le βa pag njteng ka ɗignjah.¹³Ah bol ɓayong mashihra ni pag gimashihra le ngotokun ni, keminiya ɓa pag njiteng ka aɓɓa abih gigangshina. ¹⁴Ari ga ki puro atenana le agh ni ɓwa ki ɗungshini ni agiri maɓorna, ninga mama tumo bih ki nwah ni ya.¹⁵Njere le ɓayong manangna ngha yarata a njih, keminiya ɓa yeriteng ngha ki og tenanan le ɓayong. ¹⁶Ɓayong manangna ɗum yahlulla le a biye, keminiya ɓeni tolnjih ari sangkun agh ngha ni yeriteng.¹⁷Ɓeni waɓ njiteng agh ngha ki waɓ ga yarata agh, keminiya ɓawaɓkun mayiri, ki soriyi bang. ¹⁸Tenana le ɓeni ki waɓkunshihra agh ngha ninga sua le garabuwo, keminiya leshi ɓa yeriteng ka zuni kum yirungtenna.¹⁹Ngotokun manjiteng ka ɗigha ha kikenne, keminiya lesung ma pag yiri agh kunbang fitong ni ²⁰Soriyi bangngha nghang a yahli aɓeni kur te pag gimashihra agh, keminiya binmurubang ka zu abin aɓeni nahteng ate ɗigna-olollo agh.²¹Gimashihra nyha ki zu amuri ɓa pag njiteng agh, keminiya aɓa gimashihra ɗungshi ni yahlung koniyina. ²²Ngotokun ma pag yiri agh gigilla ni abin Yahweh, keminiya aɓeni ɗigha a njiteng agh yahlu poshina le ni.²³Ɓayong ma yarata songri yeriteng le, keminiya kunyahli ɓayong manangna magjollo manangna. ²⁴Bih ɓayong ma ɗikiki ka nongmurung, keminya ɓayong ma sughna agh a tighi a tumo ma yahlung shiɓɓina.²⁵Koshiyirung a kunuahli ɓwa ka ɗungro ari, keminiya tenana maɓorna ka poshi yahli. ²⁶Ɓa njiteng agh ɓa ɗum njere le ɓih ni, keminiya njere le ɓagimashihra ka ɓorshi yang.²⁷Ɓayong ma sughna ni ki ton ga tah alla agh, keminiya ɓa ɗikiki ka kum gikumna ma tolnjung. ²⁸Ah ɓeni ginya a njere ma yarata aghkum ɗigna usulo, ni a njere egh agh nluoh nyha.

Chapter 13

¹Munabuna ma yeriteng ka og ga teri nah ih pag agh, keminiya muna maɓiyina ni ki og shage agh. ²Ari ga pura akunni ya ɓwa ka ogɓoro agi maɓorna, keminiya og yol giri le ɓa soriyibang agh gi mohno ni.³Ɓeni bol kunni ya gbara ɗigna-usulo le, keminiya ɓeni logshi ngotokunni gerere ya ka jugri muri. ⁴Og yol giri le ɓa sugho agh ni agnjung keminiya ni kum guɓung agh, keminiya og yol giri le ɓa ɗikiki ka ɗim kikir.⁵Yahli ɓa pag njiteng shiɓi atenana ma soriyibang, keminiya ɓagimashihra tig muri gi jenne, ih pag ga irriɓina ni ya. ⁶Pag njiteng ki lelmuri aɓeni ni agh gan tighi yang teng ngha agh a njere leyang, keminiya pag gimashihra ki ɓiyi aɓeni pag gimashihra agh.⁷Ɓwa ngha nghang ki pih muri gikumna, keminiya nyha ni guɓung ko fitong agh, ni ɓwa ngha nghang te ki pah ga kwa agh, ngha teya yangha ni gikumna dudung. ⁸Nwa murung le ɗigna-usulo le ɓakumo agh gikumna le ni, keminiya ɓa‘enna nyha ki og ih ah logho ari ya.⁹Tuhbang le ɓa pag njiteng ngha ki pag binmurubang, keminiya ah ka lingshi gituhbang le aɓagimashihra. ¹⁰Tolmurung ngha kunɓuwayina ni mwoh ih zuni, keminiya aɓeni te ki og tenana maɓorna agh yeriteng ngha nghang.¹¹Gikumna ngha ki ashi koh ngha gimangna ngha nghang dudung agh, keminiya ɓeni kikum bolo a njere pagtumo ni bih agh ka tih bolo le ka gullo. ¹²Ngha ah nyeshi tigyahlung agh, ih ɓun kunyahlung, keminiya yahlungtigna ma ɗungshina agh ngung ɗigna-usulo ni.¹³Ɓeni kwa ki jen ga ah nah a pagha ki zuni juribang amuri, keminiya ɓeni te ki biltenana le gibilla agh ah ka pih ngoshe. ¹⁴Aliyigiri le ɓa yeriteng agh tuh ɗigna-usulo ni, ki pillo a ɗag agi nluoh.¹⁵Tignjung maɓorna ki lihmurung agnjung, keminiya njere le ɓa soriyibang agh gikumkun. ¹⁶Ɓayong ma yarata paggiri puro ari yeriteng a kur-tenana kwa agh, keminiya ɓayong manangna ɗum gimanangna le a beng.¹⁷Ɓakuntumo mashihra kpa a giganshina, keminiya ɓakuntumo ma pah njiteng zuni pah yirungtenna. ¹⁸Aɓeni ni tignjih ari ga ah nah ah pah agh ah ka kum enna ni yirungtenna, keminiya pahgullo ka zu yi ɓeni ki aliya ari gilbang agh.¹⁹Tigyahlung nu ɗungshi ya ngha piem ari yual giri, keminiya pilnjum ari gimashihra agh gigilla ni abin aɓayong manangna. ²⁰Ging ni aɓayong ma yeriteng le aka yeriteng, keminiya bol ɓiyong ni aɓayong manangna ka zuni gikonrung.²¹Gikumkun ka ɓangha tiye aɓa gimashihra, keminiya ah ka pih aɓayong manjiteng ngoshe ni ɓoro. ²²Aɓayong maɓorna ka ɗighi aminkah yi gibere, keminiya gikumna le ɓagimashihra agh ah kpaɓɓa ah tighi ɓa pag njiteng ni.²³Ɓabang le ɓa‘enna ni ni ah dig ni andah agh ah logle pushi gilihna dudung, keminiya ah ganghi koh ni shingri njuoh njiteng. ²⁴Ɓeni nyha ki pagtumo ni batagiri ya agh yahli ki shoɓɓi muni mabuna, keminiya ɓeni agnjih muni mabuna agh ngha liye ni aliyi ga ih pag agh.²⁵Ɓa pag njteng lih sete ɗimni yual giri le, keminiya bum ɓagimashihra ngha ni yahlo kunbang ni kwa agh.

Chapter 14

¹Ɓamah ma yeriteng gil liye, keminiya ɓamah manangna saniyi nzali ni bih. ²Ɓeni ki ginya yarata ki ɓang Yahweh, keminioya ɓeni nyha ni pag njiteng a njere le ya ki jenni.³A kum ɓayong manangna ni gora ki zu nghang ate ɓanjum mi , keminiya angotokun aɓa pag njiteng ka tig yang. ⁴Ɓa andah nyha nghang ngha agh, duh-gilihna le ogilusung ngha kpanana, keminiya gosoro dudung ki zu ari yirungtenna le ndah ɗigɗiya.⁵Ɓawaɓkun ma pah njiteng nyha ki pag yiri agh, keminiya ɓawaɓkun mayiri ushili ayiri. ⁶Ɓajolbang al yeriteng le nyha, keminiya yeriteng ki zu pipal abin abin ɓeni ki yerigiri ya.⁷Woro ɗag ɓayong manangna, ate ni a kum yeriteng angotokun ni ya. ⁸Yeriteng le ɓa yarata agh ih yeri njere le, keminiya gimanangna le aɓayong manangna agh soriyi bang ni.⁹Ɓayong manangna ki jolbang ngha ah ðahri pah ate gimashihra agh, keminiya a ntiri aɓa pag yarata agh agnjung gaɓ ri. ¹⁰Kunyahlung yerina lullo le, biri nyha te ka kum gaɓ binmurubang le ya.¹¹Ah ka wamghi liye aɓayong mashihra, keminiya gungri le ɓa pag yarata ka gullo. ¹²Njere ngha nghang a shinna le ɓwa agh ngha yarata, keminiya malla le agh kenibang a nluoh ni mwoh.¹³Kunyahlung ka gan ollo keminiya ngha kunyahlung mapye agh ihka wamghi bongho. ¹⁴Aɓeni pah njiteng nyha a kunyahli yang agh ah ka kum ga pyere ari anjere le agh, keminiya ɓayong maɓorna ka ga mami ni ya.¹⁵Ɓa yahlung pilliyina ki agni ga kwa agh, ¹⁶Ɓa yereteng ki ɓangha ye ki pilnjum mi ari gimashihra, keminiya ɓayong manangna piriyi laghang ni njungtenna.¹⁷Ɓa kari pag yahlulla ki pag agi manangna, ni ɓeni ki kur pag gimashihra agh ah shiɓinne. ¹⁸Ɓa yahlung ariyina tol gibere pag gimanangna, keminiya ɓayong ma pag yarata ah tighi yang jenghe yeriteng a mur yang.¹⁹Aɓa gimashihra ka gungho a dum aɓayong maɓorna le aɓagimashihra gungha nzali a kunnjere le ɓa pag njiteng. ²⁰Ɓa enna ah shiɓɓi ha ni aɓi ma ginya, keminiya aɓakumo ngha ni aɓayong dudung.²¹Ɓeni ki ɗum jenne ari ɓihɓamurikalla agh ngha ki pag gimashihra, keminiya ɓeni ki ɗum agnjung ari aɓa enna agh kumna ɓoro. ²²Aɓeni ki kur pag gimashihra agh nyha ki ɓor njere agh? Keminiya aɓeni kur pag gimaɓorna agh ka kum agnjung ma ɗignjah ni pah njiteng.²³Ari pagtumo ni yirungtenna ni ɓuro ki zu nghang, keminiya nahteng ni mwoh le, ih kahnibang a enna. ²⁴Jenghe aɓa pag njiteng agh gikumna le yang ni, keminiya gimanangna le aɓayong manangna ngha ki zu ni ya yang ɓuro gimanangna.²⁵Ɓawaɓkun ma nkteng ki ashi aɗigna-usulo, keminiya ɓeni ushili ayiri koh agjh ki zu ni ɓungshi murung.²⁶A ɓang Yahweh agh njiteng tenna matenna ngha nghang; ih ɗig binvulo le amuni. ²⁷Ɓang Yahweh agh tuh ɗigna-usulo ni, ate ɓwa ka pil njum mi ari agipagna ma nluoh.²⁸Gusso le murung agh a kum mi a gullo gogho le aɓayong le, keminiya ɓayong nyha le munamurung jugri na. ²⁹Ɓayong ma pashi yahlung ngha ni yerigiri magulla, keminiya ɓa pag yahlulla ni kahra ngha ki gushi gimanangna.³⁰Kunyahlung ma nongshina agh ɗigna-usulo le ngirung ni, keminiya kikki ɗungshi amuh. ³¹Ɓeni ki pariyi aɓa enna agh ngha ki sang ɓeni gilliya, keminiya ɓeni ɗum agnjung ari aɓa al agh ngha ki gushi.³²Ah sullina ɓayong mashihra nzali ari agipagna ma gimashihra le, keminiya ɓa pag njiteng ngha ni binvullo ha a nluoh. ³³Yeriteng ki usulo a kunyahli ɓa yerigiri, keminiya ha a ntiri aɓayong manangna agh ɗag muri ah yere.³⁴Pag ga yarata agh ngha ki gushi njemurung, keminiya gimashihra agh gi yirung ɓiyina ni abin ɓayong ni kwa‘agh. ³⁵Dumposhina le murung ngha ri ɓa pagtumo ni ki paggiri yarata agh, keminiya yahlulla le agh mami ɓeni ki pag agi yirung ɓiyina ni.

Chapter 15

¹Pilteng ma ɗikiki ngha ki tig yahlulla ki pilnjum mi, keminiya tenana kunshihra ngha ki logshi yahlulla. ²Leshi aɓayong ma yeriteng ngha ki ɓuri yeriteng, keminkiya kun aɓayong manangna ngha ki soɓ gimanangna koh.³Njih Yahweh ngha ba kwa‘agh, ki lelmuribang amuri gimashihra ni ma ɓorna. ⁴Lesung ma pah yirung tenna agh ngung ma ɗigna-usulo ni, keminiya lesung ma soriyibang ngha ki wamghi bongho.⁵Ɓayong manangna ngha ni jenga teri nah ih pag agh, keminiya ɓeni aliyigiri ari gilbang agh ngha yarata. ⁶A liye ɓa pag njiteng agh gikumna magulla ngha nghang, keminiya kumo le ɓayong mashihra agh ngha ih pah gani.⁷Leshi aɓa yeriteng ki meshiyi yerigiri, keminiya nyha nina ri ɓayong ma nangna agh. ⁸Ɗahra le ɓayong mashihra agh gigilla ni abin Yahweh, keminiya jimma le ɓayong ma yarata agh poshiyahlung le ni.⁹Njere le ɓayong mashihra agh gigilla ni abin yahweh, keminiya jimma le ɓeni ki al ga yarata agh ini pag poshi yahlung le. ¹⁰Fungshibang matenna ngha ki lel ɓeni kwa ɗag njere egh agh, ni ɓeni yahli ki shiɓɓi gilla agh ka wuh.¹¹Sheol ni wamghibang agh ah logshi ne a dum Yahweh; ke gowo niyellang a kunyahlung le amunabuna le ɓayong mashinshin? ¹²Yahli ɓajolbang ni tol ɓeni ki gilli ya; ni ihka abin ɓa yeriteng agh.¹³Kunyahlung ma binmurubang ki tig kundum ni binmurubang, keminiya a njibin kunyahlung ni ni pinye ya bongho ɓunni. ¹⁴Kunyahlung ma yarata ki al yerigiri, keminiya kun ɓahngha ki lih ni gi manangna.¹⁵Akara le aɓeni kumkun yang agh ngha ni kenniyi bang, keminkiya kunyahlung ma binmurubang ngha ni njibunno lihgiri ni nyha ki mal agh ah. ¹⁶Ɓorna orro fitong ni ɓang Yahweh ke gikumna magulla ni agigangshina ari.¹⁷Ɓorna orro gilihna ni mbusongho bah agnjung ngha nghang agh ke munandah ma lishina ni ah pah ni shiɓɓi murung agh. ¹⁸Ɓa yahlulla ki logshi mwono, keminiya ɓeni yahlung nyha ni kahra agh ah ka nongshi mwono a nzali.¹⁹Njere le ɓa sungho ngha ninga bang ni ni ɗamma juye agh, keminiya njere le ɓa pag yarata agh njere-gulla ni ah gil agh ni. ²⁰Muna ma yeriteng zuni binmurubang abin terri, keminiya ɓayong manangna ki jen ngih.²¹Gimanangna ki poshiyahli ɓeni ɓayong ma ngeleng ni ya agh, keminiya ɓeni ngha ni yerigiri ya ki ginya a njere ma huwar. ²²Ga ah kurro ah pag agh ngha nyha ki pag nina‘agh a bah pah tenana nyha nghang agh, keminiya ni aɓa pah tenana kemina ah ka kum dumposhina.²³Ɓwa ka kum binmurubang ngha pah pilteng maɓorna agh; tenana ni pyere ni kunbang le agh ɓor niyellangǃ ²⁴Njere ɗigna-usulo kikahni bang ,akuli abin aɓayong ma yarata, ate ah pil njum yang a njimanjahli agh.²⁵Yahweh saniyi liye ɓa tolmurung a nzali, keminiya lemuri agille amahbere. ²⁶Aɗengshe le ɓagimashihra agh agigilla ni abin Yahweh, keminkiya atenana ma poshiyahlung ngha gereteng.²⁷Ɓeni kumɓuro mami njiteng nyha ari ya agh ki zuni gigangshina ari aɓa liye, keminiya ɓeni yahli shiɓɓi pahbung ma sorkun agh ka ɗignjah. ²⁸Kunyahli ɓayong ma pag njiteng ki pilliya kedebang ih pilteng, keminiya kun ɓayong mashihra ki soɓ agimashihra le kwa koh.²⁹Yahweh ngha dunna ari ɓayong mashihra, keminiya ih og jimma le ɓayong ma pag njiteng. ³⁰Tuhbang le njung ki zuni binmurubang abin kunyahlung ni kuntumo maɓorna agh yirungtenna ni abin ngirung.³¹Kirung ni ki og sagha ma pah ɗigna-usulo agh ka ɗigha a ntiri aɓayong ma yeriteng. ³²Ɓeni ki shiɓɓi ɗungso agh ki jen muri, keminiya ɓeni ki og gilla agh ka ɓuhri ni yerigiri.³³Ɓang yahweh ki aliyigiri a yeriteng, ni bolmurung ki zu kedebang pah gullo.

Chapter 16

¹Agiyalung kurrah mami ɓwa ni, keminiya pilteng ni ngotokun ni ya zu abin Yahweh. ²A njere le ɓwa kwa‘agh ngha gerenteng a shinna le, keminiya Yahweh ki pyeri bongho.³Pih Yahweh atumo lo le aga a kuro aka pag agh ka kum lihmurung. ⁴Yahweh gilla ga kwa‘agh atekushi, ha ni ɓagimashihra ate kara gigangshina.⁵Kunyahlung ni kwa‘agh a gushi ya gigilla ni abin Yahweh, keminiya yere ih ga agh njiteng ni, ni ah woro fungso nyha agh ah. ⁶A nji agnjung ma ɗignjah ni pah njiteng ni ah nwah ni gimashihra, ni njibin ɓang Yahweh ni ɓayong ki pilli njum yang ari gimashihra.⁷Anjere le ɓwa ɓor yi Yahweh le, ih tig ha ɓashiɓɓi muri ɓwa egh ki ɗig ɗigna-ololo ni ni. ⁸Ɓorna orro fitong ni ga yarata agh, ke tumo magulla ni shingri pag gi njiteng.⁹A yahli ni ɓwa ki kurri le, keminiya Yahweh ni ki billi atukushi. ¹⁰Ah tangha muri teng ma yarata ngha ngotokun murung; ke kunni ih sogli tuhnjuoh-manjiteng agh.¹¹Agipyeshigiri manjiteng Zu abin Yahweh; agipyeshi ɗungro le giri kwa a lugri agh tumo le ni. ¹²Pag gimashihra agh gigilla abin amurung, ate ngungmurung-murung ka ɗigha a njere pag ga yarata agh.¹³Angotokun manjiteng agh giposhi yahlung le murung ni, ni yahli ye tolla ɓeh ki waɓ atenana ma yarata agh. ¹⁴Yahlulla le murung agh ɓakuntumo le nluoh ni, keminkiya ɓwa ma yeriteng ka tangha ate pariyi yahlulla le nzali.¹⁵A tuhbnag le kundum murung agh ɗigna-usulo ni, ni agnjung le ngha ninga nlagiri ni ki zuni muru-kuli ma timuru agh. ¹⁶Ɓoro orbang niyellang ih ah kum yeriteng orr gifugna mayiyilling. Ah tol yerigiri orr gifugna maposhina.¹⁷Njere-gulla le ɓa yarata pil-njum mi ari gimashihraa; ɓeni ki lelmuri njere le agh ki tig ɗigna-usulo. ¹⁸Gushimurung zu kedebang juhribang, ni bongho ma gushi muri kedebang kpa nzali.¹⁹Ɓoro orbang ih a ɗig ni bongho ma bolri a ntiri ɓayong ɓa‘enna ke a gaɓ giponna ni ɓayong ma tolmuryang. ²⁰Ɓeni kwa ki bilyahlung ari ga ah aliyi ya ka kum ga ɓor agh, ni ɓeni tigyahlung ari Yahweh agh ka kum mosso.²¹Ɓeni ni yeriteng a kunyahli agh ah gori ih yerigiri,ni piem le waɓtenana ki ɓuri gan bang giri. ²²Yerigiri ya tuh ɗigna-usulo ni a bin ɓeni ngha ne agh, keminiya ga ah nah ah pag agh mami aɓayong manangna agh gimanangna ni.²³Kunyahli ɓa yeriteng ki pah yerigiri abin kunni le ɓuri angotokun ni nongho ari bang. ²⁴Atenana ma poshi yahlung agh hatila njih ni-piem abin minlim ni pah yirungtenna ari amuh.²⁵Njere ngha nghang yarata a shinna le ɓwa, keminiya malla le agh njere kenne a nluoh ni. ²⁶Og yual giri le ɓa pagtumo ki paghi tumo; og yahlo le ki toghi ih woro pagha.²⁷Ɓayong manangna ki tumtulli ah kpa nghang, ni waɓ tenana le agh ngha ninga gishe malihna. ²⁸Ɓayong mashihra ki logshi kunɓwayina, ni nahlullung ate koriyi muri aɓih yong ni gyaɓ agh.²⁹Ɓwa ma tig kunɓwayina ki paghi ɓiɓamurikalla yiri le billi ni a njere ni ni ɓor agh ah. ³⁰Ɓeni kaɓi njung agh ngha ki kur agimashihra; aɓeni gum angotokun agh ka zuni gimashihra ih pagha.³¹Mbuh-nyongmurung agh jenghe pah gusso ni; ah ɓuri ne a ɗigna njere ma yarata. ³²Ɓorna orro ih ke a kohri yahlulla agh ke a ɗig gum ɓatahluah, ni ɓeni ki nongmurung amuri bongho le agh ngha ni yirungtenna orr ɓeni lihluah amuri lahmagulla agh.³³Ah nuh nlayi a bel, keminiya tangha muri tenana agh ngha abin Yahweh.

Chapter 17

¹Ɓorna orro a kum bangpolla ni fah brodi manyumnna ke lah ni ɗungshi ni njibunnolihgiri ni ni sallala agh. ²Ɓapagtumo ma yeriteng ka nongmurung amuri munabuna ni ki pag agi irriɓina agh, le ih kum gaɓa le gibere ninga mwoh le amunateri.³Nkori tongiri ya ma gifugna maposhina ni, ni tuhnkalagishe agh ma gifugna mayinyilling ni, keminiya Yahweh ki mom kunyahlung. ⁴Ɓa pag gimashihra tignjih ari angotokun mashihra; ɓa pag yiri ki tig kiri ari lesung ma juhribang.⁵Ɓeni kwa ki jol ɓa‘enna agh ngha ki sang ɓeni gilli ya, ni ɓeni ki pag binmurubang ari giganshina agh ni ki woro ni ah fungshi ya agh. ⁶Aminkah agh jenghe le aɓeni yayiya ni, ni aɓaɓilla zuni pah gullo abin amuna yang.⁷Waɓtenana ma yarata ni ɓor ni ɓayong manangna agh; fitong dudung ni angotokun ma pagyiri pyere ari muna murung. ⁸Pah lihbung ngha ninga tahli gipilliyi murung abin ɓeni peh agh; bah kwa pil nghang ngha, ih lihmurung.⁹Ɓeni kwa ki ɓanghi gimashihra ih al agnjung, keminiya ɓeni ki bishilli tenana agh ka piriyi abig gyaɓ ni ni agh. ¹⁰Sagha ki ingni ri ɓwa ni ni yerigiri ya kikir orr ingna ni wollo worotongno ni ki ingni ri ɓayong manangna agh.¹¹Velle ni mwoh ɓa temashihra ki alla, ini paghi ke a tashi yini ni ɓakuntumo mafunna. ¹²Ɓorna orro a kum (bear) ah iɓ amuni ya ke a kum ɓayong manangna a gimanangna le.¹³Ngha ɓwa nyeshi gimashihra a mburikushi gimaɓorna agh, gimashihra ni wa ɗag liye agh. ¹⁴Kpa pagha le kunɓuwayina ngha ninga ɓeni ɓunmuru bah kwa‘agh, ininina le woro ɗag kunɓuwayina egh kedebang log pagha.¹⁵Ɓeni waɓnjuoh maghi ɓagimashihra ɓuwa agh ni ɓeni waɓnjuoh kur ɓa njiteng agh, kwa agh gigilla ni abin Yahweh. ¹⁶Mang paghi ke ɓayong manangna pah bollo ate aliyi yeriteng ngha ih nyha ngeleng agh ah?¹⁷Ɓiyong ngha ni agnjung kunbang ni kwa agh ni ah ɓil munaterung ate akunbang gigangshina. ¹⁸Ɓwa ni nyha ngeleng agh ah ki pag a ogrung ma kurbang le ka ɗig ɓatangha muri atangma le ɓiɓamurikalla.¹⁹Ɓeni kwa yahli kitol kunɓwayina agh yahli ki tol pag gimashihra; ɓeni kwa gushi kunkangna le agh ki al jugribang. ²⁰Ɓeni ni kunyahlung manangna agh guɓung nyha ih kumo ih ɓorna agh; ɓeni ni lesung mashihra agh ka kpa a gikonyong.²¹Ɓeni kwa ɓaɓil ɓayong manangna ni ya ka zuni yi muri yahlung konniyina, ni ter ɓayong manangna nyha ni binmurubang agh. ²²Kunyahlung ma binmurubang agh ɓuri maɓorna ni, keminiya bongho ma waghina ki nyumshi amuh.²³Ɓayong mashihra ki ag pahlihkun masongrina ate ih ariyi njere le tuhjuoh njiteng. ²⁴Ɓeni ngha ni yerigiri ya tig kundum mi a njibin yeriteng, keminiya njih ɓayong manangna ngha ri amalla le ngunnjah.²⁵Munabuna manangna agh yahlungɓiyina ni abin terri ni lullo yahlung abin ɓamah ni ɓilli ya. ²⁶Ɗeshiliya, ni pah ɓoro ke ah fungshi ɓa pag njiteng agh; ko ke ih ɓoro ah wol ɓabolri ate ɗigna maɓorna leyang.²⁷Ɓeni ni yeriteng agh ki pagtumo ni atenana fitong, ni ɓeni ni bongho ma polla agh, ngha ni yerigiri. ²⁸Ko ɓayong manangna ma agh ah ɗengshe yangha ni yeriteng ngha bolguh agh; ngha bolkunni ya, ah tollo ih yerina teng.

Chapter 18

¹Ɓeni ɗig ni muri ya ki al gi agnjung le, ih mwono ni yeriteng ma yarata ni kwa agh. ²Ɓayong manangna ni kum poshiyahlung a yerigiri ya, keminiya a ɗum ga a yahli agh ni mwoh.³Ɓayong mashihra zu le, jenbang zu ni ni – kpaɓni irriɓina ni pah-irriɓina. ⁴Atenana ma kun ɓwa agh limma a muru; tuh yeriteng agh guguri ni ki ɓang agh ni.⁵Ni ɓoro ke waɓkun yiri ari ɓayong mashihra agh, ke a shiɓɓi yi ɓayong ma njiteng tuhnjuoh njiteng agh. ⁶Ngotokun ɓayong manangna zu ni yi kunɓuwayina, le kunni ki gor wollo.⁷Kun ɓayong manangna agh juhro le ni, le juhri muri ni kunni. ⁸Atenana le kahrikun agh ngha ninga fahnuh maɓorna, ah ingna nzali a yeh ma tehnkahri le ngirung.⁹Ɗeshiliya ɓeni mbondo ni a tumo le agh munater ɓeni ki juhri bang orrbang kwa agh ni. ¹⁰Lulli Yahweh agh dongtengha matenna ni; ɓayong ma pag njiteng ɓangha kenna bin aɓɓa.¹¹Gikumna le ɓakumo agh ini ki pag lahmagulla ma vangna le, a ɗengshe le agh ngha ninga ngarung mama logho a kuli agh. ¹²Kedebang kpah le agh kunyahli ɓwa ngha ni tolmurung, keminiya bolrung zu kedebang pah gullo.¹³Ɓeni ki pilteng kedebang ki og agh-gimanangna na le ni ni irriɓina. ¹⁴Bongho le ɓwa ka gimyahlung ri konno, keminiya yang ka gan gimyahlung bongho ni wanghi ya?¹⁵Kunyahli ɓa yerigiri ki al yeriteng ni ogho le ɓa yeriteng alli koh. ¹⁶Gipahna le ɓwa ka logshi yi njere le ka zuni a dum aɓayong magulla.¹⁷Makundunna jim tenana njuoh le ka ɗig ninga yangha ni njiteng agh sete ɓeni ah waɓnjuoh ni ni ya zu alliyi. ¹⁸Nuh nlayi ngha ki ingna ntiri mwono, le gaɓ aɓayong ni nyha ki ogriyang ngha agh.¹⁹Munaterung ni a lushi yahli agh ki kon ni lihmuri orr lah magulla matenna, mwono ngha ninga ogrung kangna-magulla. ²⁰Ni njingung ma kunni ni bum ɓwa ki ɗungshi ni; ni pongisoro ma angotokun ni ni ih ɗim ni.²¹Lesung ni ki bol nluoh ni ɗigna-usulo, aɓeni yahli yang tol lesung agh ka lih njingung le. ²²Ɓeni kum ɓamah agh kumna gimaɓorna le ki kumɓoro abin Yahweh.²³Ɓa‘enna ki jim shingi‘enna, keminiya bakumo ki pilteng ni kunshihra. ²⁴Ɓeni ih yangha ni aɓayong dudung agh ah zu ni a juhro njibin yang, keminiya ɓiyong ngha nghang ki zu gyaɓ orr munaterung.

Chapter 19

¹Ɓorna orr ɓa‘enna ni ki ginya a pag ginjiteng le agh ke ɓeni ni ki waɓ kun manangna agh ɗeshiliya ɓayong manangna ni. ²Ɗeshiliya, ni ɓoro ke a kum agnjung yeriteng nyha agh, ɓeni ki ɓang batamere ka ɓor njere.³Gimanangna le ɓwa ka ɓiyi ɗigna-usulo le, le kunyahli ka funno ari Yahweh. ⁴Gikumna ka ɓuhri aɓiyong dudung, keminiya ɓa‘enna ka tuh ni aɓi.⁵Ɓawaɓkun mayiri ni ki woro fungso nyha agh ah, ɓeni ushili ayiri koh agh ni ki aɓɓa. ⁶Dudung ka illibang ate kumɓoro abin ɓaɓorɓoro, ni ɓeni kwa agh ɓi ɓeni ki pah agipahna agh ni.⁷Amunater ɓa‘enna kwa ki shiɓɓi muri; ke ɓuro dudung egh niyellang ni aɓi ni woro kukwoh ni ni ya ka pag niǃ ih al yang ni atenana, keminiya ah wara. ⁸Ɓeni kum yeriteng agh agnjih ɗigna-usulo le; ɓeni bol yerigiri ya ka kum ga ɓor agh.⁹Ɓawaɓkun mayiri ni ki woro ni ah funshi ya agh, keminiya ɓeni ushili yiri koh agh ak juhro. ¹⁰Ni pur ɓayong manangna ɗig ɗigna ogɓoro agh fitong, fufung ke guro nongmurung amuri amunamurung.¹¹Ga yahlung tol agh ki tig ɓwa ni ki kahri yahlulla agh, pah gusso le ni ngha ponyi gimashihra tuɓu agh. ¹²Yahlulla le murung agh ngha ninga imma le yim makenna, keminiya kumɓoro le aghngha ninga tirima ari lusung.¹³Munabuna manangna agh juhro ni abin terri ni ɓamah ma mwono agh ngha ninga muru ni woro suriyo agh. ¹⁴Lah ni gikumna agh gibere ni abin aɓaɓilo, keminiya ɓamah ma yarata agh puro abin Yahweh.¹⁵Sungho ka tutti ɓwa ka ɓgho a ngi njitullo, keminiya ɓeni yahli ni tol pagtumo agh ka ɗig ni yahlo. ¹⁶Ɓeni ki bol gibilla agh ngha ki lelmuri ɗigna-usulo le, keminiya ɓeni ki jen anjere le agh ka wuh.¹⁷Ɓeni kwa ni pah nieh abin aɓ‘enna agh ki pih Yahweh tangma, le ih ka nwah ɓwa egh ate ga pag agh. ¹⁸Fungshi munabuna lo ngha tigyahlung ngha wa uwo agh, ni ke agnjung lo ih amuri tighi ih wuh agh.¹⁹Ɓeni ni yahlulla mashihra aghka gimyahli ri ngoshe; a ashi le, ɗigna aka paghi ɗeshili mbende ma ɓahri. ²⁰Og tenana gilbang le a ag agah ah nah a pag agh, ate aka ɗig ni yeriteng a malla le ɗigna-usulo lo.²¹Agi tolla a yahlung ngha nghang dudung a kunyahli ɓwa, keminiya ga Yahweh tol agh ni ka tangha. ²²Tangha tiye bang ni ɓwa agnjih ya, ɓa‘enna orra ɓa pagyiri.²³Pih Yahweh gullo ki kahni ɓayong a ɗigna-usulo; ɓeni kwa ngha ne agh ka usulo a ɗimma, gikonna ni ki gangshi ya. ²⁴Ɓa‘sungho ka lingshi bi a korogifugna; ni ma ih nyer ne zuni kuli a kun ni ya.²⁵Tah ɓajolbang, le ɓa yahlupilliyina ka ɗig yarata; fungshi ɓeni ni yerigiri ya, le ih ka ɓuhro yeriteng.²⁶ɓeni iɓ gille terri ya le tutti ngih ih wor agh munabuna ni ki zuni irriɓina ni pah irriɓina agh ni. ²⁷A ɗagte og ga ah nah ah pag agh, munabuna lang, aka sanna ari atenana yeriteng.²⁸ɓawaɓkun ma lihbung ki jol tuhnjuoh njiteng, kun ɓa gimashihra ki mel pag gimashihra. ²⁹Atuhnjuoh gilla riyang ate aɓajolbang ni wolbang ate njum ɓayong manangna.

Chapter 20

¹Mba-njingung agh ni, ni ginuhna matenna agh giɓari bang ni; ɓeni kwa ginuhna tighi ɓor njere ya ni yeriteng agh. ²Ɓang murung agh ngha ninga ɓang yim makyenna ni ki imma agh; ɓeni tighi yahli lul‘agh ɓoro ɗigna-usulo le.³Pah gullo abin ɓeni kwa ɓang kunɓuwayina agh, keminiya ɓayong manangna ni kwa agh tah kpah a sagshirung. ⁴Ɓayong ma sungho ni ɗigɗiya ni biyam agh; ih al gisoro a kunbang tolgisoro keminiya ih kum gubung agh.⁵Ga ɓwa tollo a yahli agh ngha ninga muru ma limna, keminiya ɓeni ni yerigiri ya ka toghi. ⁶Ɓayong dudung waɓɓa ih yangha ih tangha tiyong, keminiya yang ka kum ɓeni ni pah njiteng agh?⁷Ɓa pag njiteng ginya a giapgna ma njiteng le, ni amunabuna le ni ki soghatiye agh ka kum mosso. ⁸Murung ni ɗigha a muri ngungmurung-murung ki pagtumo le ɓa waɓnjuoh agh ngha ki sari agimashihra ni kwa dummi ya ni njih.⁹Yang ka nah, “Ntigna kunyahlang gerenteng; miyang kunwar ari gimashihra lang“? ¹⁰Gipyeri ɗungro sissa ni pyerigiri ni ni pyeri ya agh-kwa ɓari ya agigilla abin Yahweh.¹¹Ko basadeng agh ah yeri no agipagna le, ni ko gipagna le ngha gerenteng ni yarata. ¹²Akirung ni ki og agh ni anjung ni ki shin agh- Yahweh ni gil yang kwa.¹³Ke yahlo ih tol nongtulo agh nyha nina‘agh le aka ingna a enna; logshi njung wo l e aka kum kemina ni aka lih agh. ¹⁴“Ni ɓor aghǃ Ni ɓor aghǃ“ ɓa kur giri ki nah, keminiya wor le wol kikil li.¹⁵Gifugna mayinyilling ngha nghang ni dudung le anjitulo mama kure kon agh, keminiya angotokun ma yeriteng agh giɓwamel ma ennjung ni. ¹⁶Tol ɗagra le ɓeni tangha lelmuri biri ya, le a logshi a kaniya ngha tangha lelmuri ɓamah mahnjah agh.¹⁷Brodi ah kumo a njere soriyibang agh ki mom pyem, keminiya njummi ya kunni ka ɗungso ni njitahli. ¹⁸Ga ah kuro ah pag agh ah tighi ni pah tenana gilbang, ni lelmurung ma yeriteng ni mwoh aka logni tahluah.¹⁹Ɓiyilullung ki dum agisongrina, ini paghi ke a kpaɓ murung ni ɓeni ki nahyiteng agh. ²⁰Ngha ɓwa nyom terri ko ngih, ah lingshi gituhbang le a ntiri pinna.²¹Gibere ni ah kum nikohra agh a kpa-paggiri agh ni ah pih agnjung a malla egh agh. ²²Ka nah, “Nga nwah wo ɑte ga ni mpag yarata ni ya aghǃ“ Lel Yahweh le ih ka asso.²³Gipyeri dungso ni ni pyeri ya agh gigilla ni abin Yahweh, ni agipyerigiri masoriyibang ni ɓor agh. ²⁴Atukushi ɓwa agh Yahweh ni ki billi yang; ke niyellang ni ih yerini njere le?²⁵Gi soribang ke ɓwa nah ni kunshihra, “Ga ngha gerenteng,“ le tol ɗengshe amuri tekushi ngha wara kaniyina giri le agh. ²⁶Murung ma yeriteng sori ɓagimashihra le pil gipariyi njigiri eɓɓe a muryang.²⁷Bongho le ɓwa agh gituhbang le Yahweh ni, ki al a koriyo ngiri ni tenkari le ngiri ya. ²⁸Agnjung ma ɗignjah ni ph njiteng ka tig murung; tig ngung-murung le tenne ni agnjung.²⁹Gusso le abassa adenna agh yirungtenna le yang ni, ni pah gullo le aɓayong ni yaghi agh nyongmurung-mbuh le yang ni. ³⁰Awollo a kirung ni tig pinye lag gimashihra koh ni awollo pag akoriyo ma tenkari le ngirung mama orrbang kwa agh.

Chapter 21

¹Dense le murung ngha njele muru ni abi Yahweh; yangha ih pili njiba kwa boghiya. ²Njele beni kwa agh ngha yarata a shinale kemini ya Yahweh ni ki peri ba yalung. (dense)³Pag ga yarata boragh ina wor agha bin Yahweh ni dara. ⁴Njung Jenbang ni gulo murung akikashi ndah le bayong mashira ni.⁵Girung le babolriya ini mwoh ki kahni a gikumna keminiya beni kwa pag giri gbugburu ni karah agh enna ni mwoh ih ka zu nghang ⁶Al gibung njijere yiriya zuh agh le mala ni luo⁷Pag njuo le mayong mashira agh ih ka nonni ih wori ko ate shibina pag ga yarata agh. ⁸Nji njere le beni nya ni njitengha agh ni tangha keminiya beni ngha agh ih pag giri yarata⁹Diya a gbirang kanna wara kpab lah nib amah manyashi teng. ¹⁰Beni ni botiya agh gimashira ni ih pag yole bi bamurikala agh ni agnjiya.¹¹Kunbang ni a funshi ba gulomurung ngha beni nya ni denshi tengha agh ih ka tenjung le kunbang ni a aliyi ni ba njitenna giri agh bol yerigiri ¹²Bayong ma bwagh agh yangha ih shin liye bayong mashira; zuniyi abayong mashira luo.¹³Beni giriyi kiri ri bwagha le ba enna agh mami teya ih oso ih bwagh keminiya na oghi ya. ¹⁴Songri gipahna ngha ki pashi yalun lulla ni ga a vuliyo a pah agh hgha ih yong matenna.¹⁵Kunbang ni njiteng pag ri agh zuyi bayong mabwagh bin murubang, keminiya zu yi aba tumo mashira yalung lulla. ¹⁶Beni dag njijere mayeri tangha ih ka usulo abin kpaba le abbeni wu agh.¹⁷Beni kwa tol liboro agh ih ka pil ba enna beni tol nba ni murung ngha ni dig bakumo agh. ¹⁸Gani ni abayong mashira tolo ka noghi abayong mabuagh ni abasoriyi ka noghi aba njiteng ngha ih ka year amuyang.¹⁹Digna alusung banegh digni bamah ma mwono ni pag yalung lulla. ²⁰Agima buagh ni murung ngha liye banjitenna keminiya bayong mananna agh gile ni koni mal agh.²¹Beni pag gimabuagh ni boro agh, biye ki kum digna mabuagh ni boron i gulo ²²Ba njitenna ih peril ah magula le aba masorung le ih liyang ni lua ni ga a tig yaliyang ri ya.²³Beni kwa kona te kuni ni leshi agh ashina muri a gimashira. ²⁴Bagushi murung nib a dunri kunyong. “Jolbang” ini pag lulli – pag giri ni jenbang ni gushi murung.²⁵Ga ba ndongho tol agh in wol lueh, ate abi shibina tumo. ²⁶Ashi kara yangho ah denshi kun giri keminiya bayong mabuagh pah bung ni shiriya.²⁷Dara le bayong mashira agh gi shiba ni: ngha deshi ih buri shiba kunbang ni zune ni deshe mashira agh. ²⁸Ba wabkun ma yiriya ih ka wu, keminiya beni teshi kiri riya ih ka nateng iri ka mala.²⁹Bayong mashira agh pag kundumi tene keminiya beni yarata agh nyara njele.³⁰Njitenna nya, yerigiri nya le tushi njung nya ki tanghi Yahweh agh. ³¹A giyi piri te karalua keminiya li lua agh mami Yahweh ni

Chapter 22

¹Tol lullung mabuagh wara gikunna ma goghna, dum poshina wara dana ni gifugna. ²Aba gikunna ni aba enna ayangha ni giri mwoh Yahweh ni pag bagilyang.³Ba njitenna shin gi ganshina le vulo keminiya ba bobo agh woro ka a gani atebi. ⁴Ngoso nongshimurung ni bang Kulliya gikunna ni gulo ni usulo.⁵Juye ni gitamna ngha nongha njele abayong mashira: beni ki konna te usulo le agh ka bol kukuoh ni yang. ⁶Aliyi muna njere ni ih ka bol agh kunbang gulliya ni ih dag njere ni a aliyi agh.⁷Abagikunna agh murung le aba enna ni beni te agtangma agh guro le bap ah tang ma ni. ⁸Beni jam njuo mashira agh ih ka kor gi gangshina le gara funo le ka work o.⁹Beni nji ni tariyi bangha ngha aka moshi ate gab buro di le ni ba enna. ¹⁰Piriyi ba bongshi muri le njuo wara; le shinri ogrung ni shinri gushi bang ka woro.¹¹Beni tol yong ma gerenteng agh ni tenana mabuagh agh ihka bolbiyong ni murung. ¹²Nji Yahweh ngha a muri banjiteng keminiya ni agni tele bayiri agh.¹³Ba ndongho na ‘yim ngha gata njere a wol luan a dabeng. ¹⁴. Kun manja agh tuli malimna ni, nye Yahweh ngha ki gani ri abeni ka kpa aye tule agh.¹⁵Gibangha ngha aye muna keminiya gara funso ni ka pushi ki wori duna. ¹⁶Beni pariyi aba enna te buri kumole agh, ko pi aba gikumna giri agh ih ina a enna.¹⁷Teshi kiro a og tele abanjitenna le tig yalo ri yeriteng lang. ¹⁸Ate ih ka bowoh ngha aboli yalo agh. Ngha ayang ngha kwa a diya ngoto kuno agh. ¹⁹Ate agha lo ih diya ri Yahweh, n’alino ni nikiyari ko wai.²⁰Nin nyong liyo agi wanna n’aliyo ni yerigiri wura mwoh purl um agh. ²¹Ate aliyo njiteng a nkuli teng mabuah ate a pil tenana mabuagh ri abeni taso agh?²²Ka gber gile ba enna ate yangha ni enna agh ko wol luo beni nya ni agh a kun kala agh. ²³Ate Yahweh ki og njuo leyang le ih ka woliyi luo abeni gbeyang agh.²⁴Ka bol biyong ni beni ki nong murung ni yalung lulla agh le ka ongshi pag yong lulla agh. ²⁵Ate aka aliyi gipagna le a ishi muro a gitamna.²⁶Ka dig ba ishi buwo a tol gipagna agh ko a tanghi ba ag tanma agh. ²⁷Ngha na kum ginwa agh mang ki teshi be a tol alah nongho lo agh?²⁸Ka tushiyi tali njang mayayina ni a tero tig agh. ²⁹Ka shin yeri gipagna le bwa a bin tumo le agh. Ih tangha dum a murung ni tangha dum abayong kenina agh.

Chapter 23

¹Kunbang ni a dig ni nje aka lini giri ni murung agh, tig njuo yarata ari ga dumo agh ²Le a tig nji buo a melo ngha awani ba agte ligiri duddu agh. ³Ka pag yol li gimabona le agh, ate gili le ayiri ni.⁴Ka pag tumo ih wor bang ate gikunna agh. Dig ni njitenna yarata a yeri kunbang ni a tangni nje agh. ⁵Aka agha a njio poshibang a muri? Ih ka woro, ate ih ka pur nbu ninga gbitiri le ilogho ih wara kulli.⁶Ka li gilina le beni ni njung mashira agh, le ka pag yol boro gile agh. ⁷Ate ini nja Babura ni ki bang kuro gilina le agh. Ih nawo “le a nu” keminiya yali nya ro agh. ⁸Aka turiyi ga a li fitongha ko. Le awara abiyi paghi makampah lo.⁹Ka nateng a kiri bahngha agh, ate ih ka keshi n kunli teng njitenna lo. ¹⁰Ka tushiyi njang tali ma yayina agh, ko a dura buli le abawari agh. ¹¹Ate ba ashiyang ngha bamasorung ni le ih ka ili murung a muro.¹²Tig yalo ari ga a aliyo agh. Ni akiro ri nkunli teng yerigiri.¹³Ka dak te funshi muna agh, ate a woli ni gara le ni ih wua agh. ¹⁴Awoni a dig beni ka woli ni gara le. Ashine a gishe¹⁵Munang, bahyo ngha ni njitenna lah ini yalang te agh ka poshini (pahri). ¹⁶Tahlang ka pag bin murubang ngha kuna wab njitenna.¹⁷Ka agha ih yalo pag kikih ri aba pag gimashira agh. Keminiya woro bang Yahweh a kara kwa. ¹⁸Ini nina kunbang ngha nghang le ga a tig yalo riya ni worko agh.¹⁹Ogho wai munang le a dig ni njitenna le a tig yalo muri njinjere. ²⁰Ka bol biyong ni abeni ki nu nba duddu agh ko ni aba li nyama duddu agh. ²¹Ate aba bari nba ni abba li giri duddu ki dig ba enna le nbuo nji tulo ka vuliyi yang ni teshili giri.²²Teshi kiro ri tero ni billo agh le ka jeng nguh ngha yayihya. ²³Kur njiteng keminiya ka maghiya kur njitenna aliyi giri ni yeri giri.²⁴Teh Bayong mabona agh ih ka pag bin murubang duddu, le beni bil muna manjitenna agh bang ka boryi ri. ²⁵Le tero ni nguh ih bang ih boiyang ni beni billo agh ih pag binmurunbang.²⁶Munan peng yalo le agha ih njuo ih ishin a njijere lang (agipagna lang). ²⁷Ate mah njah agh tuli malimna ni. Ni beni yiyiri agh tul muru magbengna ni. ²⁸Ih nong bang ningha man yibi le woro buri gogho le aba yiri a tiri abayong.²⁹Yang ni gani? Yang ni gi enna? Yang ni njuo? Yang ki nyashi teng? Yang ni apinye tekushi nya? Yang abanji bangha? ³⁰. Abeni ki ighala te muru ina biya ni. Abeni ki aliyi nu muru innabi majaliyina agh ni.³¹Ka ashin muru innabi akumbang ni bangniya. Ngha ih logha min koro agh le suli yeng re agh. ³²Nin jumo agh numbing ningha gbafung le tabang (konbang) ningha kpani koro. ³³A njuo ka shiniyi giri le yalo wayiyo agiyiri.³⁴Aka dig ningha beni ki nongtulo a salang magula agh ko nongha a muri tara ma dangna. ³⁵Aka na “Anyim nang” keminiya na tinghang pinyeh agh. A wol lang keminiya nin oghiya kunbang mayeni krang kacagni? Ga ali ginuna mabih!

Chapter 24

¹Ke ihɓi a pag kiki ri aɓa temashihra agh, alle atig yahlo ti kpamurung le yang ngha, ²ate kunyahli yang ki ɗengshi tuntunbang ni ngotokun yang ki waɓ giganshina.³Njiri njtenna ni ih ɓangni aliye ni njiri yerigiri ni atigni. ⁴Njiri yerigiri akangna ki ɗungshi ni ni agikumna maɓorna ni ma enjung.⁵Garaɓabura ma yeriteng ngha ni yirungtenna, ni ɓabura ma yerigiri ɓuri irritenna; ⁶ate ni ɗungjere ni aka puri luah lo ni aɓatunjuo dudung le alihmurung.⁷Yeriteng wara muri ɓayong manangna; a kunjere ni logshi kunni nyha.⁸Ɓwa nghan nghang mwoh ki ɗengshi pag temashihra-aɓwa ki gori ɓayeri kpagiri. ⁹Giliyigiri le ɓayong manangna agh gimashihra ni le jolbang ngha gijenna ni abin aɓwa.¹⁰Ngha ngoɓɓong wol ngiro agh akara giganshina agh, le massongiro ngha fitong.¹¹Ashi aɓeni aponno te wuh agh ni bolla aɓeni ki tiyenghe kika atungbuwo agh. ¹²Ngha a nah, “Nshinna, ni shi yeri guɓung amuri ga agh,“ ke ɓeni ki pyeri kunyahlung ni njitenna ri mang anah ni ya? Ke ɓeni mwoh ki lelmuri ususlo agh, le ni yeri ya? ke Kulli ni pih ɓeni kwa agh ga ih al agh?¹³Munabuna lang, lih iyih atemuri ih ɓorna , atema suriyo le ngihiyih ngha piem a momo agh.- ¹⁴Mama ni pag yeriteng ate ususlo lo-ngha a kummi ya‘agh, le dung ngha nghang ni tigyahlung ni ni ki kashi ya‘ agh.¹⁵Ka nong bang ninga ɓayong mashihra ni ki kpar liye aɓayong maɓorna agh. Ka girnjah liye aghǃ ¹⁶Ate ɓayong ma ɓorna agh ka kpa nzali ɗey tonɓahri ni nye logh ɗeshili,keminiya ɓwa mashihra enkushi ri gimashihra.¹⁷Ke pag binmurubang ngha ngha aɓashiɓɓo kpa agh le ke ihɓi kunyahlo posso ngha a enkushi yang ngha. ¹⁸Alle Yahweh ka shinna le shiɓɓa le ih pil fungso le amur yong.¹⁹Ka pag yahlulla atema aɓatemashihra agh, le ka nya tol kiki ni aɓayong mateshihra agh, ²⁰ate ɓatemashihra nyha dunna agh ke kashinda le aɓatemashihra ka limma.²¹Munabuna lang, ɓang Yahweh, ni ɓang ngoɓɓong le murung; ka kpamuro ni aɓeni ki lowari yang ngha. ²²Ate nisasshibang ngha tegula ka zu, le yang yeri gowo le juhro ni ka zu ari yang kwa agh?²³Aga ni pag angulliteng le ɓayeriteng. Agmurung a ri waɓnjuh ni gigilla ni ɓotiya.²⁴Ɓeni kwa nahyi ɓatemashihra, “Awoni ɓayong maɓorna,“ aɓwa ka nyommi ni jenne njibin aɓayong. ²⁵Keminiya aɓeni fungsa aɓatemashihra agh ka kum binmurubang ni agipahna maɓorna ka zu yi yang.²⁶Ke ɓeni pil tenana huwar agh ih kum kparung ni kun. ²⁷Giliyi tumo kunkallah lo, ni giliyi bang kwa ih ɗig yarata ate muru a bang; ni njummo agh, ɓang liyo.²⁸Ka waɓkun amuri ɓoɓamurikalla tekushi nyha agh ngha ni ka soriyi bang ni ngotokun no agh. ²⁹Ka nah, “Nga paghi ga pag nghang ngha;³⁰Nga nwah yi agah pag nghang ngha.“Nbilla nji ɓabang le ɓandogho, ɗura bang njingung le abura ni nyha ni yeriteng nghang ngha. ³¹Ajuye gullina abah kwa‘agh, nzali ye vullina ni agiri, ni ngarung tahli le wamghina nzali.³²Le shinni ni ɗengshi ni, Nshinna ni a agibilla. ³³Njitulo fitong, getiye fitong, kariyi bung fitong te usulo- ³⁴Ni enna zu ki tangsa amuro, ni a nkunno ninga aɓatahluah ni gil riyang ngha.

Chapter 25

¹Mama ni pagha aɓɓa le angulliteng le Solomon, abuna le Hezekiah, murung Judah nyongli ya. ²Ke gulole Kulli ni ihɓi shi songri tenana, keminiya ke gulole murung ni alli puso. ³Ninga mama bakuli sab ni ya ni nzali limni ya, ini kunyahli murung gi alla ni ya.⁴Pushi daɓi ari gifugna maposhina ni mantul ki gan pagtumo gifugna maposhina a tulgiri. ⁵Ke ngha nina agh pushi aɓayong mashihra a dum murung le ngungmurung murung ka tangha ri pag ga ɓor agh.⁶Ka gushi muro a kundum murung ngha ni tangha ba atigha ate aɓayong magulina agh.⁷Ɓorna ke anah wo, “zu a bah,“ ke ih nyenso nje adum aɓayong magullina. Mang ashinna,- ⁸ka kara a zuni a juoh agh. Ate mang aka pagha a malla le ngha ɓoɓamurikalla tigho ayiriɓina agh?⁹Ih sagshi tenana ntiri yong ni ɓoɓamurikalla ni muri ka dum tesallang le ariyong ngha, ¹⁰alle ɓeni ki og yong ka zuni wo yiriɓina le temashihra amuro ni ki pol agh.¹¹Nji gifugna mayiyiliing agiliyi gifugna maposhina ih ni pag teng ni awaɓɓa ari pagha maɓorna. ¹²Muna nyeh gifugna mayiyilling ko anjilang mama a gilli nigifugna mayiyilling sagha maɓorna te kirung ni ki og bang ngha.¹³Ninga pollo murunjitahli akunbang tolgisoro ini ɓakuntumo manjiteng ate aɓeni tashi ya; ih pyeshi usulo le amgula le. ¹⁴Nlagiri ni guh muru nyha ini ih pag ɓeni ki gushi mur yang amuri agipahna ni pah ngha agh.¹⁵Ni gimyong niya le anuh muri murung le lesung ma ɓululu logle ɓug muh.¹⁶Ngha a kum nyih agh, lih yarata- nyaninale, gowo wor bang le, aka nyenne koh. ¹⁷Ka tig kuso a liye ɓoɓamurikallah teɓiteɓi ya; irri kamala ro le ihka shiɓɓo.¹⁸Ɓeni waɓkun yiri amuri ɓiɓamurikallah agh yangha ninga gara ni pag luah agh, ko garabuwo, ko muni makomna. ¹⁹A tig yo ri ɓeni nya ni njiteng agh a kunbang maganshina agh ngha ninga milung konna ko kusung ma segrina.²⁰Ninga ɓeni pushi dagra abinpolla agh ko ninga muru innabi ni asoɓɓa ri muru ma hangna agh. Ninga ɓeni ki tuhyi ɓeni ni yong ɓiyina agh ngya.²¹Ngha yalo ki wol ɓashimuru le pih gilihna ihɓi lih le njemuru ki wolli le pih muru ih nuh. ²²Nina‘agh a dammi nkalang gishe a muru le Yahweh ka nwiyoh²³Ninga ma guh tebang ki zuni ni muru agh ininina lesung makarikun ka zuni yahlulla akundum aɓayong. ²⁴ɗigha adugli kangna ɓorne ɗigha alahmwoh ni ɓamah ma njuoh.²⁵Ninga muru polla abin ɓanjemuru ini temaɓwa a nje masaɓna. ²⁶Ninga ɓanghamuru mabara ko tumuru ma tunang ini ɓayong maɓorna a dum aɓayong mashihra.²⁷Ni ɓoto ka a lih nyih dudung agh, ngha ninga al gullo a muri gullo. ²⁸ɓeni ni gan yeh aghngha ninga lahmagulla ni na kanni ni agarung agh.

Chapter 26

¹Nigha masurudu ni biyan ko muru a kubang pong gi soro, ini ɓayong ma nangna na pi gulo agh. ²Nigha mama mindulsoro ki wolli kpatiriye agh ke swallow. "ki teshi muri ngha logha kulli agh, ini yombang ma nangna nya ki tang agh.³Batagiri mami piri ni, nyeh piri mami bwjeng ni muna gara mami bajung a boyong ma nangna. ⁴Aka aghi ɓayong ma nangna ni gima nangna le agh, ko aka dig nigha ini.⁵Aghi ɓayong nangna le akura tiye ni gima nangna le, ate ni dig ba yeriteng aji agh. ⁶Beni kwa tashi bang ni giri abi ɓayong ma nangna agh kashina a kushi ni nu'uh gimassira.⁷Nigha kushi beni wu'uh agh ngha gega nje ɓuritengni akung aɓayong ma nangna. ⁸Nigha kur tali a natangso awo pa gullo ari ɓayong ma nangna.⁹Nigha jueh ni ingha abi ɓara agh kungburiteng bakung aɓayong ma nangna. ¹⁰Nigha ɓahtagiri tig pinyeh ari aɓeni kangni kwa agh ini tol ɓayong ma nangna ko tol beni ki wor woro le agh.¹¹Nigha mama minlara ki nyeni ri turwo le agha, ini ɓayong ma nangna ni, ki bisli gima nangna le agh. ¹²A sina bwa ngha ni yeriteng aji agh? Tig yalung ngha wa uwo atin beni nya ni yeriteng ke ini.¹³Ɓa ndogho nah, "Yim ngha njijrereǃ Yim ngha intiring a dabengǃ" ¹⁴Nigha mama kung kangna ki pilyini a nkobe age, ini ɓa pagh ndogho nina abin nogho le.¹⁵Ɓah pagh ndogho ishi ɓih a koro, nigoteya i nya ni iri tenna ka kane akuni agh. ¹⁶Ɓah pagh ndogho yeriteng a nji wor aɓayong tombahri ni singiri yarata agh.¹⁷Nigha beni ɓol a kiri minlara ngha nigha ɓeni yollilulo ate giganshina ni mamini agh.¹⁸Nigha ɓahngha ki pugha ngngishe agh, amuni ni nlu'o. ¹⁹Ngha nigha ɓeni shoriyi bi ɓa murikala le nah," Nne nya wab kung ɓah la le?"²⁰Ate wara nya, ke gishe limma; ɓah ɓa nalulung nya agh, salala mala. ²¹Nigha mama nkalang ate pinishi coals wara ate gishe, inni ɓah mwono ate logshi mwono.²²Atenana le ɓa nalulung nigha morsels maɓwha; a nje intiri a ngiri ɓwa. ²³Nigha murung nongha muri nkori, ini a lesung ma pina ni yalung mashira.²⁴Ɓeni ni agh nji aɓayong agh, ariyi oghole ni ngoto kuni le soɓ yiri kena ngiri. ²⁵Ih nateng yarata, kemuniya aka pahjiteng ari agh; ate a gimishira tomɓahri a yali. ²⁶Ɓamɓana le agh fuliyi ni yiri, gimashira le agh aka pushi a intiri kpaɓah.²⁷Ɓani kwa tuntuli agh ihka kpah ayali ke tali egh ka digra ka nyera ri ɓeni tuti agh. ²⁸Lesung ma yiri ni agh muri aɓeni ih waghi agh ni kung ma waɓ kun cheghe zuni giganshina.

Chapter 27

¹Aka tig yalo ate kaɓeri agh, ate na nyeri ga kara ka zuni agh. ²Nɗe ɓwa sa ih ɓongso nya ni kuno agh; ih biri ni ke pura a ngotokuno agh.³Sin ɗunro le tahli ni ɗunro le njisalang-ndankung le ɓeni ni yeriteng agh wara yang kwa. ⁴Yalula mashira nghang ni ɓuno yalung ganna, keminiya yang logle tagha a kundung kiki.⁵Lagɓang- ma yarata aka shini ɓeng wor agnjiung. ⁶Jiteng ni pinghe ɓwo tigho agh, keminiya ɗuɗug ni nongshi murung le ɓa shiɓi murung.⁷Ɓeni lihgiri ɗim agh ka shiɓi hotili nyi'i, keminiya abin ɓa yahlo agh, gima lulla ni kwa ngha piyem. ⁸Ngha niga minya ni ki nghala a kari nɗahle agh ngha niga ɓeni ɓorari ɓa ɗigha ngha.⁹Gima sungsunang ni lele ma sungsunang tig kunyalung poshina, keminiya piyem le gilɓang ma jiteng le ɓwo. ¹⁰Aka ɗagh ɓwo ni teh ɓwo agh, aka kena a liye muna ngwo a kara biyina agh. Ɓa murikala ma ɓwagh ngha giyap agh wara muna ngwoh ni kukwo agh.¹¹Nyeriteng, munang, a paghi yalo ɓimurubang; le ngha nyeni oh tenana le ɓeni ki waɓang kun gɓonlo agh. ¹²Ɓa yeriteng sing gimashina le shongri ri, keminiya ɓeni nya ni yeriteng ngha agh ingna nu gani ateɓi.¹³Tol gimella le ɓeni wara tig ɓa lel ate ɓiri agh, ni bol tenana egh ngha tigna lelle ate manjah agh. ¹⁴Ɓene kwa piyi biyi ɓamurikala mosso ni gih jolo nikunɓeri agh, mosso egh agh a tighi ihɓi ɗig nigha nyommo!¹⁵Ɓahma ma mwono naha nigha muru ni ki da'agh a kara muru ni ki nya agh; girkuni ngha nigha ¹⁶girkuni ngha nigha girkun ngu'u, ke nigha al bol murung a ɓwo ma li'ih.¹⁷Gifungna koli gifungna, nigha, ɓwoni koli ɓi agh. ¹⁸Ɓeni boliyi ngung goriyi agh ihka lih nji'ih, ɓeni te lil magula agh aka gushi.¹⁹Nigha mama muri ki dungni kundung ɓwa agh, ini te yali ɓwa dum nina. ²⁰Nigha mama te njimanjali ni ɓa gishe nya ni dumsho agh, ini te ɓanji ɓwa ni ki dumshi agh.²¹Crucible agh ate gifungna silver gishe te agh ate gifungna gold; ɓwa te agh a momi kunbang ni a ɓongshini agh. ²²Ko a sagtili ɓeni ni yeriteng ni muna kingni-ni nji giri-nigote agh shiɓi yeriteng le ni daghi agh.²³Ɗig ni yeri paghale agiluwo lo, a ye ɗengshi na agiluwo agh, ²⁴ate gikuna ni ɗig nigha kekene agh. Nfule murang ngha ki ɗigha ate aka'ah kwa le? ²⁵Le ayeri kunɓang hay wori agh ke mapiyo ki puri agh, ni kunɓangni a umni lusungni muri aɓura agh.²⁶A nju'u og ka pu'oh gimela abul te a pu'o kuro njali. ²⁷Kira abul ka ɗig gili lo-gili ate aɓa liyo-ni gil ngirung le a nshari lahlo.

Chapter 28

¹Aɓayong mashira ɓangha kunɓangni ɓwa nya ki pir yang agh, keminiya aɓayong ma gerenteng ngha ni tenshirung nigha muna yim. ²Ate gimashira leɓang, ya ngha ni a murung ɗuɗg, keminiya ni ɓwani ni yeriteng ni yerigiri, ihka tol kunbang ni kashashibang agh.³Ɓayong ma gani ni ki ganshi aɓayong ma gani agh ngha nigha muru ma wolɓang ni ɗag gili agh. ⁴Aɓeni ɗag gigila agh ɓongshi aɓayong mashira, keminiya aɓeni ɓol gigila agh worung ri yang.⁵Aɓayong mashira ni yeri njiteng agh, keminiya aɓeni ki al Yahweh yeri gakwa agh. ⁶Uwara ate ɓa gani ni ginya a intiri bolri agh ke ɓakuna ni njijere le ni boto a intiri njijere le agh.⁷Ɓeni bol gigila agh muna ni ni yeriteng ngha ni, keminiya ɓeni ɓa ging na aɓa lihgiri shira agh ka pi'ih teri iribiyina. ⁸Ɓeni ki kum gikuna ni ɓuro ni koshiyo agh kum gikuna le ate ɓwa ni ka shing gi enna le aɓeni nya nikumo agh.⁹Ɓwa tol kiri ari gigila le, ko jima le agh gi aghani agh. ¹⁰Ɓeni kwa shoriyibeni yarata agh a njijere mashira agh ka kpah a tuli le, keminiya ɓeni nya gimashira agh ka kum giɓiyere ma mwhagh.¹¹Ɓakumu ka shina nji nigha yerna teng agh, keminiya ɓayong ma enna ngha ni yeri giri ka pushi ɓeng. ¹²Kunɓang lidum le ɓeni gerenteng, gullo magula ngha nghang; keminiya kunɓang ni ɓagimashira logni agh, a tariyi aɓayong ɓengd.¹³Ɓeni shonri agimashira ni ki lidun agh, keminiya ɓeni waɓɓa ama mi agh ke ɗagh yangha aka shin gi enna le. ¹⁴Ɓeni ki ɗig ni gusho agh a mossi ne, keminiya ɓeni tengshi kunyali agh ihka ingna intiring gi ganshina.¹⁵Nigha yim ma ima ko bear ma alɓang, ini murung mashira a muri aɓa enna. ¹⁶Murung nya ni yeriteng agh ɓayong mafunna ma ɗigha muruɓang, keminya ɓeni ni aghni kumo mashira agh ka ɓuri akara le.¹⁷Ɓeni gangshiri ni nkila le ɓwa agh, ihka ɗig nigha ɓeni ɓagha ɗagh lah agh ha kara nluo ɓwa nyha ka aghni agh. ¹⁸Ɓeni ginya a intiri ɓolri agh aka ɓoli yarata, keminiya ɓeni njijere le ni tangha ihka kpah.¹⁹Ɓeni gil ɓaɓang le agh ka kum gili ɗuɗug, keminiya ɓeni kwa bil njere ma nangna agh ka kum enna ɗuɗug ²⁰Ɓwa ni pah njiteng ngha ihka kuma mosso ɗuɗug, keminiya ɓeni kum gi kuna ni kara agh ni ki woro na kuri agh .²¹Ni ɓoto ka ɗum pil giri agh, keminiya ate kanda burodi ɓwa ka pagh ga ni ɓoti agh. ²²Ɓayong mashirina kara a tiye kumo, keminiya ni yere enna ka zu'a muri agh.²³Ɓeni kwa fungshi ɓwa agh, ih kumɓoro a bini ni nzumo uwor ɓeni ki jolli ni kun ngha. ²⁴Ɓeni kwa ag giri le tehri ni ngih le nah, "Gimashihra ni ya," ini ih pag ɓih ɓa juhri giri.²⁵Ɓa shiggiri ki logshi mohno, keminiya ɓeni ki pah njiteng ri Yahweh ya ka kumɓuhro. ²⁶Ɓeni ki pah njiteng ri yahli ya ɓayong manangna ni, keminiya ɓeni kwa ki ginya ri yeriteng ngha a ashi.²⁷Ɓeni ki pih aɓa enna agh ni ki shingri guɓung ngha, keminiya ɓeni kwa gunghi ri yang ngha ka kum anyommoh, ²⁸Ngha ɓayong mashihra log ga, aɓayong ki vulla ri; keminiya ngha juhrini ya, aɓa gerenteng ka ɓuhro.

Chapter 29

¹Ɓeni ngha agha a lagha agh keminiya beni tengshi meli agh ihka ɓuna a kunɓang ni wor gila agh. ²Kunɓang ni aɓayong ma gerenteng ɓuri ni agh, a ɓwa pagh ɓimuruɓang, keminiya kunɓang ni ɓayong mashira ki nongni murung agh, a ɓayong ka piliyi yaliyang.³Ɓeni kwa agh ni yeriteng agh paghi teri ɓimuru ɓang, keminiya, ɓeni ki ongshi na manjah agh ih ɓiyi gikuna le ⁴Murung gil nje ni gigila, keminiya ɓeni ki al pahbung ɓughi a nje.⁵Ɓeni paghi ɓa murikala le muriɓung agh ki mesiyi gi tama ari akushi. ⁶Intiri gimashira le ɓeni ni ɓoti agh gi taɓnani, keminiya ɓayong ma gereteng tungiya ni ɓimuruɓang ni.⁷Ɓayong ma gerenteng yerina njiteng le aɓa enna; ɓayong mashira ni yeri za'a yeri gire agh. ⁸Aɓa pagh yiri ka tig gishe a ɓang, keminiya aɓeni ni yeriteng agh ashi ga ka logha.⁹Kunɓangni ɓayong ma gerenteng ngha ni nju'oh ma mwa ni ɓeni ni yeriɓang ngha agh, logho ni olo, le usulo nya ¹⁰Aɓa sob nkila ni agh ɓeni na tighi teng ngha agh ka al njijere le a ɓeni yarata agh.¹¹Ɓeni yeriteng ngha agh zuni ɓongho le kwa, keminiya ɓa yeriteng nyeni a njumo. ¹²Ɓeni ki nong murung agh teshi kiri ari yiri le, a makushi kwa ka ɗigha aɓayong mashira.¹³Ɓayong ma enna ni ɓeni ɗigha muri agh ngha kwa mwoh, ate Yahweh pah poshiɓang ajiyang kwa. ¹⁴Ngha murung ka waɓi aɓa enna nju'oh ni njiteng agh, murung le ka ɗigha ka kekene.¹⁵Muna gara ni gilɓang pah yeriteng, keminiya muna ni ɗagha na gili agh tig ngi'ih a iriɓiyina. ¹⁶Kunɓangni aɓayong mashira ngha ki nong murung agh agi mashira ka go'oh, keminiya aɓayong ma mwa ka shing kpah le aɓayong mashira egh.¹⁷Gil muno le ihka pu'oh usulo; ihka zuni yalung poshina a intiri ɗigha lo. ¹⁸Ba njere lagɓang nya nghang agh a ɓayong ka ɗig ni funo, keminiya ɓeni ka ɓil gigila agh ka kum mosso.¹⁹Nguro agh ni kum gila ni atenana agh, ko nyagha ih yere, agha ni pagh agh. ²⁰A sinna ɓwa ni kikara a tenana le egh? Tig yalung ngha nghaug ari ɓeni yeriteng ngha agh ke ini.²¹Ɓeni ki shoriyi guro le amuna agh, male agh ihka kum gigashina. ²²Ɓa yalung lulla logshi luwa, ɓeni magula logshi giri pagh gimashira ɗuɗug.²³Ɓa logshi murung agh ngha ih suli nje, keminiya ɓeni ni nongshi murung agh aka pih gulo. ²⁴Ɓeni gabgiri ni mayiɓi agh ni agh muri agh; i og yommoh ni waɓ guɓung agh.²⁵Ngoɓong le ɓwa dighi gi tamgiri, keminiya ɓeni pah njiteng ari Yahweh agh ihka lelli. ²⁶Dudug ni ki al kundung murung, keminiya bin Yahweh gigila ni. abin ɓwa.²⁷Ɓeni nya ni njiteng agh ɗigna gimashira abin a ɓayong ma kwarr, keminiya ɓeni njijere le yarata egh ɗigna gimashira abin aɓayong mashira.

Chapter 30

¹Tenana le Agur muna Jakeh- ba dungro. Pansiyi Ithiel, bin Ithiel ni Ucal: ²ininina miyang nigha gilu'oh don ɓwa ni kwa agh, nya ni yeriteng nigha mi ɓayong agh. ³Nin al yerteng agh, ko yeri mwo ma kwarr og agh.⁴Yang kena Kulli ye nyera nje? yang kpah ngu'u abi? Yang Karr a muru a ɗagra? Yang gil ba ngunjah mal ngha agh? Luli ih mang, luli muni ih mang? Ayerina ininina!⁵Tenana le Kulli kwa agh ngha amomi; ini logho abin aɓ eni fulo ɓeni agh. ⁶Aka mura ari atenana le agh, ko ihka logho, aka tighe ih ba yiri ni.⁷Giri ɓahri ni ala ro; aka shingri nghani kedeɓang nwu'u agh. ⁸Ɓugh gulomurung ni yiri kukwo ni weh. Aka peng enna ko kumo agh, ɗaghang ihɓi li gili pagh mameng agh. ⁹Ate miyang ni ɗuɗug le, ngha shiɓo le ngha nah, "Yangmi Yahweh le?" Ke ih pil ɓa enna, ngha iɓgiri giri ni biyi luli le Kulli lang.¹⁰Aka paghi guro yiri akunɗung tele agh, ko ihka yommoh le aka ɓolo ni nigha ni ɓoti agh.¹¹Aminka'ah ngha nghang yommoh a teyang ni mossi agiyang agh. ¹²Aminka'ah ngha nghang gerenteng a njiyang, nigoteya na lagh yang ate gimashira le yang agh.¹³Aminka'ah ngha nghang tigha ajiyang a kulli, ni yalang logho le ngoho injiyang! ¹⁴Aminka'ah ngha nghang a miliyang garaɓwo ni, amu'u garakunyang ngha aji ɓwo ni, ate aka li aɓa enna agunjah ni aɓah ala a intiri aɓayong.¹⁵labitere ngha na muna ngalang bahri: "Pah ni pah," a bu'ah. A giri ngha tahro nya ki ogha, inne ni nya ki na,"Piyerina": ¹⁶Njimanjali; nkobi bin ɓil muna; njali nya ki piyerini ni muru agh; ni gishe ni nya ki nah, "Piyerina!" ¹⁷Njung ni keshi terung ni keshi nongshi murung ari ngi'ih agh a pushi a njonglong le a ghala le a koratibi ni ka li.¹⁸A giri tahro ni ngha mangha tahbi agh, inne ni niyeri agh: ¹⁹njjere le ngbang ni a kuli; njijere le yuoh a muri tali; njijere le ship a intiri yali sea; njijere le ba bura ari bama ma kena.²⁰Njijere le manjah ngha: ihka li ni gori kuni leih nah, "Ni pagh ga ni boliya."²¹Muri giri tahro ke ngunjah jigra, a muri giri inne ni logle ken agh: ²²gura ɗig murung le; beni ni yeriteng dim ni gili; ²³ɓa ma ni na aghji agh ɓangwula le; guro muna ngalang kunɓangni aghɓanle ngilale le agh.²⁴A giri inne a ngunjah ngha fitong, nigoteya a yaghani yeriteng: ²⁵a yala agi usulo ni nya ni iritenna ni, keminiya a al gili le yang ni ɓa ɓogho; ²⁶a ngoɓo agh agi usulo magula ni agh, keminiya a gil layang a ntiri a nkono.²⁷A mangkparung nya ni murung agh, keminiya aginya ni gulo. ²⁸Nigha mami kukoso agh, a logle a ɓoli ni boh ɓahri, nigoteya ngha a kumi a lah murung.²⁹Agiri ngha tahro ngha ki bil nongkusung le yong ni inne ni ki ɓil giya le yang agh: ³⁰yim agh, ba iritenna ntiri a nyanglusung-nya ih nyeni njumi ari ga kwa agh; ³¹ndeng ngubu ni ngahli agh; mbul; ni murung ni aɓa kurung le ngha kari agh.³²A nya ni yeriteng agh, a logshi muro, ko awongha pah a pagh gimashira-tig boh akuno. ³³Kira mapolla pagh murun nigha mama lulung le ɓwa ka pushini nkila ngha a gogri agh, ini gah apagh ni yalula agh ihka logshi mohno.

Chapter 31

¹Atenana le Murung Lemuel-ni tene ni ngih aliyini giri. ²Mang, munang? mang ngah, muna bin ɓila lang? Mang awo ala, muna adengse lang? ³Aka pah iritenna lo ari a mena agh, ko ajijere lo abin aɓeni ki biyi amurung agh,⁴mami a murung ni agh, Lemuel, mami a murung a nuh murung njingung, ko a murung ih al ginuna matena agh, ⁵ate kunbang a nuni agh, aka jangshi nigha a woro waɓ agh, le aka ariyi jiteng aɓeni ni giganshina agh.⁶Pah gi nuh ma tenna abin ɓeni ni giganshina agh ni murung njingung abin aɓeni gigangshina mashira agh. ⁷Ihka nuh le ihka janshi ni enna le ni ye dengshi ni gigangshina agh.⁸Nahteng ate muri aɓeni ni logle nahteng agh, ate gipangna le aɓeni ni giganshina agh. ⁹Waɓa beng a waɓ njoh a njijere ni yarata agh ni taghi aba enna ni aɓayong ni al agh.¹⁰yang ka al ɓa ma ma yarata? Ɓorole wara a jewels kukwoh. ¹¹Yali buri ngha ari, ni ye ɗig ɓa enna agh. ¹²Ih paghi agima mwa kara le kwa agh nya ih paghi gimashira agh.¹³Shiniyi ɓang ate ulu ni flax ni atumo ni ɓimurubang le aɓi. ¹⁴Ya ngha niga gissasamuru le aɓa mag giri, zuni gili le a kukwo. ¹⁵Ih logho ni duh le pih ɓa liye gili, ye pih a nsari lahle ma miyang.¹⁶Ɗengshi ni bang ye kuri; ni gikumo le ɓi ni panni ɓabang inaɓi. ¹⁷Kuri ri iritena ye tengshi bih ngigang.¹⁸Yerina ga ka ɓuhriyi kumo agh, ni ɗuh kwa agh kikaya le lim agh. ¹⁹Tig aɓi a muri gi sorgiri, le aɓi ɓol njinguri ni ki piliyi agh.²⁰Ngha ih pahɓung aɓin aɓa enna; ye nona aɓi abin aɓa ala. ²¹Ngoɓong ni woli ni mangsurudu ate aɓa liye agh, ate aɓa liye kwa mella gi bang tahɓi.²²Gila agi fuliyi muri bin nongho le, ye mel agikura ma linen. ²³A yerina buri a kunjere, kunɓang ni ɗigni na aɓagula nje agh.²⁴Ih gila agi mele le mag'a, ye zuni a shashes abin aɓa magha giri. ²⁵Kuri ni iritena, ni gulo, le olo ate ga ka zu agh.²⁶Logshi kuni ni yeriteng ni gigila ma mwa a leshi. ²⁷Ih ngha ih lel njijere le aɓa liye ni ye li burodi ma ɗig wag agh.²⁸A muni logho le gori ih mosso, buri ye wo ɓongshi, ki nah, ²⁹"A mena ɗuɗug paghna yarata, keminiya a wor yang kwa."³⁰Gilirung sorbang, ɓongsari giworoni, keminiya ɓa ma ni ki ɓang Yahweh agh aka ɓongshi. ³¹Pih gi paghna le aɓi.

Ecclesiastes

Chapter 1

¹Ah gahni pag tenanale bah ahlihi gihri, bih billale David ni murung a Jerusalem. ²'''Mahnannani! Mahnannahni! waɓɓahle ba ahli gihri.'''Inininah mahnanna ni! Ga kuwa mahnannani!'' ³Mangah ɓuwah ɓuhri ni ngha ni tuhmole ni pag kuwa tehyie kahra?⁴Bihla mwoh ka gihra mahla, bihla mahɓi ka juh, nguja ngha ɗiya bihye. ⁵Kahra ngha ki puhro yangha wohra njeh ni kahra yeh ke puhra ba puh ngha gha. ⁶Guh puhra nji Gangrah juh kanni, pihliya yehre nji Eɓɓe, keminiya kwa wohro kahni nji ba njire le ɗigha yeh yehe juh ɗeshi.⁷Ah sahlang magula kuwah ɓongha inna a ɓangmuru, ni gowoha, sahlang magulla ni ɗunshiha.Nji ba salang ki wohangha, nji ɓehni ahga wohangh. ⁸Ga kuwa ha ri ma allah, ɓung yah teh ka wahwi wagihri a muhri agha. Njum ni din ni ga sing agha. n yahle kihrun ɗ unshini ga og agh.⁹Ga wohro ki pagha ini pag gah ki pagha, ni gah wohro pagha ini pag gah pagha. Gihma piyoh yah a pagha bin jehle kahra agh./ ¹⁰Gihri ngha ntangha ah ya waɓɓah, mama dumo ma piyoni agh? Ga wohro ɗigha, dinna kunbangwo woha ari kunbangle sun. ¹¹Bung yah sin ga kunbangho woh agh nya lo ɗensheni kunbanghwoha ni gah pag gihri ma gouna njung mama ka pushi ga ɗingha nyahle a ɗense agha.''¹²Mihni bah alihi gihri, nyeh noungna murung muhri a Israila a Jerusalem. ¹³Ntig yiang nbihla ni ahlihi yehriteng ga kuwah ayagha a Kulli agh. Bihlibi gouwo kungha gangshina kulli arih pi muhna bayong masin-sin ih gangshiri ni. ¹⁴Nshinna gi pagnani kwa a pagha buehla 4kahraha nyeh sinah, ah gihma nannani regnihli guhni. ¹⁵Nghani gahna a teshiya a puriha! Ga wohanawahye banghingha.¹⁶Nnateng ni kunyian, nnahni "'Sinah, nallah gihrun ma yeriteng ɗuhra a ɓeni a aghan dungngha a Jerusalem kunyian sinna guhlole gipanna ni yeriteng.'' ¹⁷Nibehniya ntonleh kunyian ih yehri gihri, ih ɗig ɓah hag ni nboloh juhwa a yehre ninah a ɗun lih guhni ¹⁸Gohwohle yehri gihri ɗug-ɗug gahnale ngha hang, ni ɓehni kun yehri ha buhrina ni yong mapinna.

Chapter 2

¹N‘nahyi kunyahlang, “zu niɓeni, Nga pyero ni binmurubang. Ninani og ɓoro.“ Keminiya nshinna, mama ɗeshiya manangnani. ²N’nah amuri ollo, “tolli ɓanghani,” ni amuri ɓoro, “Mang pag tekushi?”³Mbilliyi kunyahlang niyellang Ngi gullo murang ni mbah. Mini nɗang ɗengshe lang ihɓi billi meng ni yeriteng teya miyang nwa bolla ɓoriyo. Miyang ngi alla gi maɓorna ate amuna aɓamashinshin te pagha anji kara ari akunbang ɗignjah le yang.⁴Ngi malla agimagullina. N’ɓangha alah ate murang ni paniya anjingung te murang. ⁵Mɓaghi murang ɓabang ni abin-usulo, mpaniya anjah anjingung ni kwa agha yeh. ⁶Ngiliya aguguri ma muru ate pah muru amuringung bah angung ki gulli ngha nghang.⁷N’nkura aguro abuna ni aguro amehna; Miyang ni aguro ni aɓilla aliyang ngha. Miyang ɗeshili ni agiluwo luwondah ni luwo anjuh, mama gowo orr amurung ni kwa nongmurung a dummang a Jerusalem ngha. ⁸Miyang ɗeshili nkpaɓɓi murang agifugna maposhina ni mayiyilling, agikumna ma murung ni kasanje. Miyang ni aɓatungya, kpaɓna abuna ni amehna, ni ansarilah, ni binmurubang le amuna aɓayong.⁹Ninani n’ɗigni magulla ni ɓakumo nwori aɓeni kwa adummang a Jerusalem agh, le yeriteng lang uwo arang. ¹⁰Agah kwa ntig njiang riya, ni ngiti yang niya. Ni ngitiyi kunyahlang ɓoro agh, atema kunyahlang pag binmurubangari atumo lang kwa ke ɓoro ni pag nwah ate atumo lang kwa.¹¹Le nshinna agipagna bung lang ni kwa mal agh, le amuri atumo ni pag ngha, kemini ɗeshiliya ga kwa agh manangnani-ninga pir gung. ɓuhro nya anjikara a yeh agh. ¹²Le mpilla te shinari yeriteng, ɗeshiya ni ɓangha ni ɓoriyo. Ate mang uwo ɓeni ki nongmurung ka agh ka pag ka wor ga murung woro pagha?¹³Le Miyang gi log te yere yeriteng wara ɓoriyo, ninga mama te poshibang osso wara pinna. ¹⁴Ke ɓayeriteng ki pag tumo ni njih ni amuri yak i shinni bah ih ka nghang ngha, keminya ɓayong manangna agh ih ginya apinna, teya ih yerina njah gipagna egh ni ki pagha ri yang kwa.¹⁵Le Ngi nah a kunyahlang, “mang ngi pag ɓayong manangna, ɗeshiya ihka pag ngha. Ninani mang ihka ariya ngha miyang ni yeriteng dudung agh?” le meshili a kunyahlang, “mama ɗeshiya manangnani.” ¹⁶Ate ɓayeriteng agh, ninga ɓayong manangna, a nyha a ɗeshiniya a kunbang masanna agh. Ari akunbang ni ki zu a ga kwa agh ajangshi ne kikara. Ke ɓayeriteng wuh ninga wuh le ɓayong manangna.¹⁷Ninani n’jenni usulo atema atumo ni kwa pagha anji kara agh temashihra ni a rang. Atema aga kwa niya manangnani-ninga pir guh. ¹⁸N’shiɓɓi na agana ki kwa gani anji kara atema Ihɓi ɗagha a jum mang ate ɓeni kwa ka zu a njum mang agh.¹⁹Ate yang yere ko ihka ɗig ɓayeriteng alle ɓayong manangna? Ɗeh ihka ɗigmagulla amura aga kwa anji kara ngha tumo ni yeriteng lang gil agh. Mama ɗeshiya manangnani. ²⁰Ninani Ngi logna tig kunyahlang te jenna atumo ni kwa pagha anji kara agh.²¹Ate ma ɓwa ngha nghang pag tumo ni yeriteng, yerigiri, ni yeritumo, keminiya ihka ɗagha aga kwa agh te ɓeni ni pag gumu antire ya agh. Mama ɗeshiya manangnani-ɓuniyikusung magulla ni. ²²Mang ki pag ɓuhro ni ɓwa ki kumo ari atumo ni kwa ni ari wol kunyong ni pagni atumo anji kara agh? ²³Kara ni kwa agh tumo le ngha ni konno ni gani, ninani ni duh agh usulo le ni kum wusulo agh. Mama ɗeshiya manangnani.²⁴Gumu nyha ye woryi ɓwa ihɓi lih ni nuh ni kumɓoro ari tumo le ya. Miyang ngi shin ninga njiteng ni ya pura abih Kulli. ²⁵Ate ɓeni gan lih ko ɓeni gan kumma ajah ɓoro niya se bin Kulli?²⁶Ate te ɓeni kpakunyeh ya, Kulli pah yeriteng ni yerigiri ni binmurubang. Teya, ke aɓagimashihra ih pah atumo kpaɓɓa ni gilbingiri atema ihka pih ɓeni kpakunyeh Kulli agh. Mama ɗeshiya manangnani-ninga pir gung.

Chapter 3

¹Ate aga kwa agh kunbang le ni tighi ya ngha nghang, kunbang ate tenana ni kwa tinna ɓakuli. ²Kunbang ngha nghang te ɓilla ni kunbang te wuh, kunbang te jamma ni kunbang te uwa angung. ³Kunbang te wollo ni kunbang te irritenna, kunbang te saniya ni kunbang te ɓagha,⁴Kunbang ngha nghang te ɓuwa ni kunbang te ollo, kunbang te ɓuwa’agh ni kunbang te tangwan,

⁵Kunbang te ɓug tahli koh ni kunbang te kpaɓɓa atahli, kunbang te agha aɓayong ɓaɓɓa ni kunbang te ɓang ag bang.⁶Kunbang ngha nghang te shin bang ate giri ni kunbang te ɗag shinbang, kunbang te bol giri ni kunbang te ɓug agiri koh, ⁷kunbang te saniyi gi’ishina ni kunbang te sor gi’ishina, kunbang te bolgung ni kunbang te nahteng.⁸Kunbang ngha nghang te agnjung ni kunabng te shiɓimurung, kunbang te luah ni kunbang te ɗigpyem. ⁹Ɓuhro mang ɓatumo ki kummo ari tumo le? ¹⁰Nshinna tumo ni Kulli pih ɓamashinshin ihɓi meshiliya.¹¹Kullipagna ga ɓor agh kwa ari akunbang le. Nye tigna kikenne a kunyahli yang. Keminiya ɓayang mashinshin ni logle yeri agipagna ni Kulli pagha, logha ri kundunna le yang ha kenna njijere malla le kwa.¹²Meng ngha yerina gumu nyha ki ɓor yi ɓwa wor binmurubang ni pag gimaɓorna a ɗig njah le kwa- ¹³Ke ɓeni kwa agh ka lih ni nuh, ni yeri niyellang ih kumni binmurubang ari atumo le agh. Mama pag gipahna le Kulli abin ɓayong mashinshin.¹⁴Meng ngha nyerina ga kwa Kulli pag ngha ka ɗig ha kikene. Gumu nyha a logle aɓuhro ari alle a tol koh, atema ih Kulli ni paghi atele ɓwa ka purari nya ni gullo agh. ¹⁵Agah kwa ngha nghang agh wale pagha; agah kwa ngha nghang agh wale pagha. Kulli ni pag aɓayong mashinshin al agi songrina.¹⁶Meng nga nshinna temashhra ni a nji kara, bah njiteng ngha nghang agh, ni bah njiteng, temashihra nghang ngha. ¹⁷Miyang ngi nah yi kunyahlang, “Kulli ka waɓnjuoh ke ɓanjiteng ni ɓateshihra a kunbang maɓwaate tenana ni kwa ni agipagna ni kwa agh.”¹⁸Miyang ngi nah yi kunyahlang, “Kulli pyershi aɓayong mashinshin te ihɓi ɗummi yang ih le a yangha ninga agiluwo.”¹⁹Ate tigyong le amuna ɓayong mashinshin ni tigyong le giluwo ngha mwoh. ke wuh mwoh ngha ning wuh mamona. Ponusulo ngha mwoh ari yang kwa. Ga kwa agh manangna ni. Gah kwa agh akah bah mwoh agh. ²⁰Ga kwa agh pura atuɓu, le ga kwa agh ki nyera atuɓu.²¹Yang ɓeh yere ille bongho le ɓayong mashinshin ki wora kuli ke bongho le giluwo ki wora anzali ba ngunjeh agh? ²²Ninani ɗeshili Ngi yerini ihle gumu nyha wor yi ɓwa keni ogɓoro tumo le, ate ihni pag gipagne. Nyang ka gan yeshi te ih nji shin ga gipagha a njummi ya?

Chapter 4

¹N’ɗey mwoh ɗeshiya Miyang ngi ɗengshi ni pariya ni kwa ki pag ri anjikara agh. Nshinna, ke ɓuwa le aɓeni a para, le ɓwa nyha ka gim yang agh! ɗighamuribang ngha abih aɓaparbang, le ɓwa nyha ka gim yang agh!²Ninani Ngi tolla aɓeni wale wuh agh so wora aɓeni uwo, ɓeni wa ɗig njah agh. ³Ngho teya, nye wor yang kwa agh ɓeni ni sang ɗignjah agh ni, ɓeni ni sang shin agi temashihra ni a pagha a kara agh.⁴Miyang ngi shinna agipagna tumo ni kwa tumobung ni ya nye ɗigna gi kiki ɓamurikallah. Mama ɗeshiya manangnani-ninga pir gung.⁵ɓayong manangna agh nyang bih nyha ki pag tumo agh, ninani gilih le ngha ayeh nyam ngiri.

⁶Keminiya ɓorna ke ɓuhro ni a bung ngha ke tumo ma olollo le ni bung ɓahri ni tumo ki al ate lel gung agh.⁷Mpilla Ngi shin gimanagngani a kara agh.

⁸Njah ɓwa nghang ngha ni muri kunkolong. Ih nyha biyong, ke muna alle munterung ngha, keminiya atumo le kwa agh malla le nya ngha nghang, ke anjih a ɗim ni alla agikumna agh. Ih gahla, “Ate yang ih gana teɓi ni gitiyi murang ɓoro?” Mama ɗeshiya manangnani-bang mashihra.⁹Aɓwa ɓahri pag tumo yarata wor mwoh; kpaɓɓa le yang ka kummi yang tumo nwah maɓorna. ¹⁰Ate ngha mwoh kpah agh, mamona ka logshi ɓih. Teya, who ni ɓeni mwoh kukolong ke kpah agh ngha ɓwa nyha ka logshi ya. ¹¹Ngha ɓahri nongha binmona, aka pag tuntun, keminiya niyellang ni mwoh ka pag tuntun kukolong?¹²Ɓwa mwoh kukolong aka gani, keminiya ɓahri logle tagyi wollo, ke nguri apigri tahro-tahro agh ni tuh ningo agh.¹³Ɓorna ke a ɗig ɓa enna keminiya basadeng ma yeriteng ke ɓagulla ni murung manangnanga ni ye yeri teshikiri ri lagha agh. ¹⁴Mama njiteng ngha basadeng nongmurung a binkuro, alle ngha ma aɓilli ni enna a njemurung le ya.¹⁵N’shinna ɓeni kwa ki ɗignjah le ye ngha ki ginya anjikara agh, kpaɓna basadeng ni ka logho te ag bang le ya. ¹⁶Malla nyha te aɓeni kwa ki tollo ka og tele murung mapiyo agh, keminiya awo ka le dudung le yang ni wa ɓongshi ya. Njiteng mama ɗeshiya manangnani-ninga pir gung.

Chapter 5

¹Lel ginya longha awo kah a liye Kulli ya. ken gyaɓ te teshikiro osso wara pah ɗahra le ɓayong manangna, ɓeni ni yere agah ah pagha maɓwa ni ya agh.²Ka ɗig ɓa kahri nahteng ni kunno agh, le ka aya ɗag kunyahlo ihɓi kahri zuni tenana ni kwa‘agh akundum Kulli ya. Kulli ngha a akuli, keminiya awo ngha angunnjah, ninale ɗey ateng lo a ɗig fitong.

³Ngha awo ngha ni agiri dudung apagha ni gangshi ro amur yang ngha, alogle a lori loro mani ɓotiya agh. Ateng dudung ni awo waɓɓa, ih pagha ateng manangna ni aka waɓɓa.⁴Ngha akaniyi te kulli ya, ka tol kunbang paghi ya, te Kulli nya ki ogɓoro le aɓayong manangna agh. Pag gah akniyigiri aka pagha. ⁵ɓorna ke na kaniyigiri ya ke akaniyi gah ni awo pagha agh.⁶Ka ɗag kunno ihɓi tig ngiro agimashihra agh. Ka nahyi ɓakuntumo le mallah, “Ih aɓoriyo ke ah kaniyigiri.“ Atemang ke a tig Kulli a yahlulla njiri kaniyi yiri, alushi ni yeh Kulli ihɓi girnjah atumo abuwo? ⁷Ate ngha aloro gogwo ni ateng gogwo, agi manangnani. Teɓiya, ɓang Kulliǃ⁸Ngha a shin ɓa‘enna apara ni waɓɓi njuoh ni billa ma yarata ah kassanje lo, ke ihɓi ɗig wo gi ngoɓɓong ninga ɓwa nyha yeriya agh, atema aɓwa ngha nghang ni ɗighamuribang ni ki shinna aɓeni binje leyang ngha, aɓaɓɓa ngha a bikuli amur yang. ⁹A ɓuhre‘ ya, ga nzaliɓishiya mami ɓeni kwa agh ni, ke murung ma ni muriya ih tol gah nzaliɓishiya ah ɓabang.¹⁰Ɓeni kwa‘agh ki agnjih ni gifugnaposhina agh ni ih ɗimma ni gifugnaposhina agh, alle ɓeni ki agnjih ni gikumna agh ni ɗimma ni kumo agh. Mama, ɗeshiya, manangnani. ¹¹Ngha gikumna ɓuhriya, ninani ɗeshili aɓeni ki lih ya. Ɓuhro mang ni gikumna abin tele ate ihɓi shinni ni gowo ni anjih?¹²Ke njituhlo le ɓatumo nga piem, alle lih fitong ko dudung, keminioya gikumna le ɓakumo ni ɗagyi ihɓi nongtuhlo yarata.¹³Gimashihra ngha nghang N‘shinna njihkara. Gikumna ni tele sogriya, pil yi gani. ¹⁴Ngha gikumna le ɓakumo ɓoro anjere mashihra, muni ya, mama mwoh ih pag terri yaa ɗagne gumu nyha abih ya.¹⁵Ninga mama ɓwa puri ayeh ngih ya, ninani ɗeshili ihka wori ni tesallang. Ni ih tol ngoso tumo le abih ya. ¹⁶Gimashihra maɓiya ihni, ngha ɓwa zuni ya, ihni ihka wora na. Ninani ɓuhro mang ngha temuri ɓeni paghi gung tumo agh? ¹⁷Ari akunbang le ya ih lih ni pinna ni a gani magulla ni konno ni yahlulla.¹⁸Nshinna, ngha nshinna ɓoro ni yarata agh ihni ate ɓwa lih ni nuh ih kum binmurubangari atumo ngha ih pagni atumo anjihkara ari akunbang ma ɗignjah le ni Kulli pih ya. Ate mama ni pag gipagna le ɓwa.¹⁹Ɓeni kwa te Kulli pih akumo ni agikumna ni irritenna agha ngoshe ni binmurubang ari tumo le agh-gipahna mama abin kulli. ²⁰Ate ni osso ɗengshi a yahli karani kwa‘agh akara ɗignjah le, atema Kulli tigne ih wagri ri ni agah ih ogɓore ya.

Chapter 6

¹Ɓatemashihra ngha nghang shinna anjihkara, ni ki dugro amura aɓayong. ²Kulli ni pah akumo, agikumna, ni gussa aɓwa ate ihɓi kum ga yeh tol‘agh atemuri, keminiya Kulli ni pih irritenna ni ihka ogni ɓore le yang ngha. Teɓiya, biri ni ogɓore. Mama manangnani ni agikonna ma funna.³Ngha ɓwa pag ter amuna woro-tongnotogno ni ɗignjah abogho dudung, ninani akara bogho le gowo ni, keminiya ngha kunyahli ni ɗimma ni agimaɓorna le ni alingshi ya, le ih nah muna ah ɓilla lueh ya wara ɓeni ngha nghang agh. ⁴Njah muna wo agh tekushi nya ni wora apinna, le lulli a vulle a pinna.⁵Teya munani nya ni shin njihkara ko yeri guɓung ngha, ushilina ko ke ɓeh nyha. ⁶Ko ke ɓwa ka ɗignjah bogho gweh ɓahri keminiya ni aliyi ogɓoro agah agh, ihka nji bah mwoh ɓeni kwa agh ki kah nghang ngha.⁷Atumo le ɓwa kwa‘agh ate kunni ni, keminiya ayual le ni ki ɗungshi ya. ⁸Ninani, ɓuhro mang ɓayeriteng nga ni amuri ɓayong manangna? ɓuhro mang ɓayong manangna nga ni ngha yerina niyellang ni agipagna akundum aɓayong ɓaɓɓa?⁹Aga njung shin agh wara ga yahlung ki alla. Mama manangnani-ninga pir gung. ¹⁰Agah kwa ngha nghang agh a wara apih lulling, ga kwa ɓayong mashinshin nga ninga awale ayeri. Ninani ɗigna temangna ate ih mwono ni ɓeni mwoh ni irritenna wori.¹¹Ke ateng dudung abeh ya, manangnani aka pilla. ɓuhro mang abin ɓwa? ¹²Ate yang nyere ga ki ɓoryi ɓwa njahni, ari min ntira akara ni akara manangnani ki ɗuhro ninga minlim agh? Yang logle waɓɓi ih ɓwa mang ki pagha anjihkara anjummo ni wori ya.

Chapter 7

¹Ɓayong maɓorna wara muru bolo ni dudug agh, ni kara wuh wara kara ɓilla. ²Ɓorna ke woro lah ɓuwa’agh wor lah njibunno, ate ɓuwa’agh ah ki zu ari aⱱayong kwa akara malla le usulo le yang, ninani aɓayong ni njah agh ka tig gah akunyahli yang.³Ɓuwa’agh wara olollo, ate njum yahlulla kundum agh binmurubang ma kunyahlung ka zu.

⁴Ke kunyahli ɓayeriteng nga lah ɓuwa’agh ni, keminiya kunyahli ɓayong manangna nga lah njibunno ni.⁵Ɓorna ke ateshikiro ri lagha le ɓayeriteng wor teshikirung ri ngya le ɓayong manangna. ⁶Ate ninga wagha le ajuye ni ki ag gishe atitiye nkori ya, ninani ɗeshili olollo le ɓayong manangna. Mama ɗeshiya manangnani.⁷Njiteng agh gusso nga ki tig ɓayeriteng manangna, le lihkun nga ki ɓiyi kunyahlung.⁸Malla teng wara tinne; Gimyong le aɓayong abongho wara gullomurung a bongho. ⁹Ka ɗig ɓa kahri yahlulla a bongho lo agh, ate yahlulla ɗigha a kunyahli aɓayong manangna.¹⁰Ka nah, “atemang ke akara mayayina wora aga?” Atema te yeriteng ni paghi ke a illi bang ni ya.¹¹Yeriteng, ninga gibere, ɓorna. Ih ɓuhra aɓeni ki shin kara agh. ¹²Ate yeriteng ki pah gbara ninga bolo ki gan pahni gbara agh, keminiya ɓuhro le yerigiri ihni ni yeriteng ki pah usulo ri ɓeni kwa ni ya.¹³Shinnari agipagna le Kulliː yang ka gan non ga kwa woro gilla kogriya?¹⁴Ngha kunbang ɓorna agh, ɗig ni binmurubang a ɓore, keminoiya ngha kunbang ni ɓotiya agh, shinnari mamaː Kulli ɗagne yang kwa te ɗignjah rung ni rung. Ate tekushi mama agh, mwoh nyha ka og teɓi ya gah kwa ki zu anjumi nya.¹⁵Ayeh manangna lang anjah agh nshinna agah kwa ni ya. Ɓanjiteng ngha nghang nga juhro ni njiteng le kwa, ɓatemashihra ngha nghang ɓeni ɗignjah ni agitemashihra le. ¹⁶Ka ɗig ɓanjiteng ni muro agh, yeriteng ngha anjioh. Atemang ke aɓiyi muro?¹⁷Ka ɗig ɓatemashihra agh ko ɓayong manangna agh. Atemang ke awuh kedebang kunabng lo? ¹⁸Ɓorna ke abol yeriteng ni, ni te awo aɗag yerieng. Ate le aɓeni kwa ki ɓang Kulli ya aka pag atumo le kwa.¹⁹Yeriteng ngha ɗighamuribang ni abin ɓayeriteng, wor amurung lum ni alahmagulla agh. ²⁰Ɓa gerenteng nyha a ngunnjah agh ɓeni pag gi maɓorna ni pag giamshihra agh.²¹Ka tig kiro gi teng ni kwa awaɓɓa, atema aka og guro lo ki nyommo. ²²Ate akunbang dudung, kunyah lo yerina, ko ɗey a nyommo aɓaɓɓa.²³Agah kwa ni ya ndumne njiriyeriteng. Mini nah, “Mengha nga ɗig ɓayeriteng,” keminiya wara gal ogle pagha. ²⁴Yeriteng ngha dunna kukoh ni limma kikir. Yang logle kumi? ²⁵Mpilla kunyah lang te aliyigiri ni tignjung ni al yerteng ni pagsa anjiteng, ni yere ih temashihra gimanangna ni ɓoriyo agh ɓanghani.²⁶Nkumna wara luoh dudung ihni ni ɓamah ni kwa agh ɓeni kunyahli ɗungshi ni atamma ni adambo, ni ɓeni abih ya ngha ah nguriya. Ɓeni te kwa poshi yeh Kulli ya ihka kum aɓɓah ari, keminiya aɓagimashihra Akashi yang a yeh.²⁷Shinnari gah nɗoshiya, “Awaɓɓa le ɓa’aliyigiri. “Miyang ngi ɓuhri agimapiyo ariɓih ate kummo pagshi anjiteng. ²⁸Mama pag ga nwa shin bang teɓi ya, keminiya ni kummi ya. Ni kum ɓanjiteng mwoh antira gweh ya, keminiya ɓamah antira aɓeh kwa agh ni kum agh.²⁹Gimapiyo ni kuma kukolong,ː keminiya awara a shin bang ke agima gani dudung .”

Chapter 8

¹Yang ki pag ɓayeriteng? ɓeni ki yeri apagha ni njah ki ɗumma? Yeriteng ɓwani ni tig kundumi ki tuhbang aha ni, ni tenele kundung ih ariya.²Miyang ngi poh gila aɓa teshikiro ri lagha le Murung atema Kulli kaniyinagiri ihka gbar yang. ³Ka kahra apura aɗag kundumi ya, ka a tangha awo kurtiye ga ni ɓotiya agh ate murung ki pag ɓorghi ya. ⁴Ke murung ka nongmurung, yang ka nah yi, “Mang awo pagha?”⁵Ɓeni kwa agh boll agha le murung ngha ɓangne piye. Kunyahli ɓayeriteng ngha ih yeri ga kip agha ni kunbang ma logho. ⁶Ate tenana ni kwa agh yangha ni pilla maɓwa ni kunbang ma pille, atema agiganshina le ɓwa agowo. ⁷Ɓwa nyha yeri ga ka ki zu agh. Yang ki gan waɓ ga ki zu agh?⁸ɓwa mwoh nyha ki ɗighamuribang amuri gung ihɓi tagha njeh ya, ninani, ɓwa nyha ni ɗighamuribang amuri kara wuh le ya. Ɓwa nyha magyibung antira aɓatahluah akara luah agh, aɓatemashihra ni ki ashi aɓeni aguro le ni ya. ⁹Nyeri na agah kwa niya; ntigna kunyahlangari anjah tumo ni kwa apagha anjikara agh. Kunbang ngha nghang ɓwa ki ɗumni ɗighamuribang amura anshille aɓayong ihɓi kon ɓowo.¹⁰Ninani Nshinna alingshi ɓatemashihra abeng.a tol yang abin magerenteng alingsa aya aɓayong ki ɓongshiya alahmagulla ni pag atemashihra le yang agh. Mama ɗeshiya manangnani. ¹¹Ngha njuoh ni kur ɓatemashihra ni ah kasha ni kara agh, le ih tigh yahli aɓayong mashinshin ihɓa pag temashihra.¹²Ko ke ɓagimashihra pag temashihra mbende woro-tongno-tongno ni ye tol kunbang ah njah, teya ih nyerina ɓoryi aɓeni ki pih Kulli gulo agh, ate aɓeni ki tangha akundumi ki ɗummi gulo agh. ¹³Keminiya ni ih wor olollo ni aɓtemashihra ; ni ih ɗignjah agh. Akara le ngha ninga minlim atema ih nyha ih gushi Kulli ya.¹⁴Gumu ngha nghang ɗeshi manangnani ngha a pagha ngunnjah aghː aɓayong maβwa ngha nghang ki kum ga mami aɓatemashihra, le aɓayong mashihra ngha nghang te ki kum ga mami aɓyong maɓwa ni ya. Miyang ngi nah mama ɗeshiya manangnani. ¹⁵Ninani osso nahni ogɓoro, atema ɓwa nyha gimaɓorna anjikara ye wor lih ni nuh ni pag binmurubang agh. Agipagna ni ka tighi ari tumo ni kwa ih pagha akara ni kwa Kulli pih anjikara agh.¹⁶Ngha ngi tigni kunyahlang te yeri yeriteng ni te yerigiri tumo ni apagha a ngunnajh ni ya, tumo ni a pagha njituhlo nyha ngha agh ari njung ni duh ko ni ɓakara agh, ¹⁷le nshinariagipagna le Kulli kwa, ngha ɓwa ni logle yerigiri ni tumo ni apagha anjikara. Ke niyellang ɓote ɓwa ki pagni tumo ki kumni tekushi, ni kummi yang ngha. Ko ke ɓayeriteng ka tollo ih yerina, nit e yeri gumu agh.

Chapter 9

¹Ninani agah kwa agh nah yi kunyahlang, te tig kunwar, le Ngi meshille ih le aɓanjiteng ni aɓayeriteng, ni agah kwa apag agh, ngha abih Kulli, keminiya ɓwa nyha nyere le agnjung ko shiɓɓa ki lelli.²Aɓayong kwa‘ agh tigyong le yang mwoh, Tigyong ni mwoh agh ni lella aɓanjiteng ni aɓatemashihra, maɓorna, aɓa-kunwar ni aɓagiɓene, ni aɓeni ki ɗahra ni aɓeni nyha ki ɗahri ya agh. Ninga mama aɓayong ki wuh ni ya, ninani ɗeshili ni aɓagimashihra. Ninga mama ɓeni kaniyigiri ki wuh ni ya, ninani ɗeshili ɓwa ni ki ɓang ngoɓɓong kaniyigiri ya.³Tigyong mashihra ngha nghang ate ga kwa anjikara agh, agipagna ni mwoh agh ni ki pag yang kwa. Ke kunyahli aɓayong mashinshin ɗungshi ni gimashira, yahli yang ngha ɓagha ni ngha ayagha njah agh. Ni njummo agh a wora anluoh.⁴Ɓeni kwa kpaɓni ɗignjah agh ngha ni tigyahlung-ko minlara ni njah agh wara luoh yim. ⁵Ate aɓeni anjah agh yerina aka wuh, keminiya luoh ni ki yeri gumu agh. A nyha awa uwo ni nwasa agh atema ɗengshe le yang wara.⁶Agnjung le yang, shiɓɓi, ni kikil wale woro kikara. A nya awa uwo ni bang ngha ɗeshiliya ari agah apagha anjikara agh. ⁷Wor-woro lo, lih brodi lo ni binmurubang, ni nuh mbah lo ni yahlung poshina, ate Kulli agna ni agipagna lo. ⁸Ɗey dagra ihɓiposso karani ke a‘agh ni ɗahro.⁹Ogɓoro njah lo ni ɓamah ni ah agnjih ya a ri akara manangnani kwa Kulli poh anjikara agh-akara manangna lo kwa. Ate ihni pag nwasa lo anjah ate atumo gani ni pagha anjikara agh. ¹⁰Gah kwa boh kumo ki pagha, paghi ni irrtenna lo, atema tumo nyha ko pagshiteng ko yerigiri ko yeriteng ni Sheol, ba awo ka nghang ngha¹¹Ɗeshiya nye nshinnaː Miyere nyha te aɓeni liliɓi ya, alle luah te aɓa irritenna agh, alle gilihna zu te aɓayeriteng, alle kumo te aɓa ɓamurung agh, alle kumɓoro te aɓeni ni yergiri agh, keminiya kunbang ariyina ih pagha te yang kwa. ¹²Njiteng, ɓwa nyha yerii zu le kunbang ni ya, Abolla anjih ayeh ndambo mawuhna, ko abolla aminya ayeh gitamma, kunbang mashihra ponna amuna ɓayong mashinshin ngha makpah amur yang niɓiyeni.¹³Nye nshinna yeriteng anjikara anjinjere ni gullo ashinarang ngha. ¹⁴Minlah magulla ngha nghang ni aɓayong fitong ayeh, le murung magulla zu ari, kangni kwa keminiya woro lih ni luah. ¹⁵Niɓiyeni ya alahmagulle ya akumna ɓa‘ enna, ɓayeriteng, ɓeni njiri yeriteng le agh ashi lahmagulle. Ni njummo ɗeshiya, ɓwa nyha ye ɗengshini ɓa‘enna agh.¹⁶Ninani Ngi meshilini, „ Yeriteng wara irritenna, keminiya a jenna yeriteng le ɓa‘enna ye, na ogha ateng le ya.“¹⁷Ke ateng le aɓayeriteng ni waɓ olollo ah oghi dudung wor jollo le murung ni kwa‘agh antira aɓayong manangna. ¹⁸Yeriteng wara gibura luah, keminiya ɓayong mashihra mwoh logle ɓiyi maɓorna dudung.

Chapter 10

¹Ninga mama luoh ngiyi ki tigni murun ki dum ma, ninani ɓoriyo fitong ki gani yeriteng ni gullo. ²Ke kunyahli ɓayeriteng ngha njiri malih, keminiya kunyahli ɓaɓoriyo ngha njiri makattang. ³Ngha ɓahngha ki ginya muri njirere ya, ɗengshele shingrina, ki dummi ɓeni kwa‘agh ih ini ɓahngha.⁴Ngha pagha le gmurung logha ari yong agh, ka ɗag tumo lo agh. Olollo ki gan nongshi yahlula magulla.⁵Gimashihra ngha nghang nshinna anjikara, anjah ɓoriyo ni ki pura abin amurung aghaː ⁶Ayangha apih aɓahngha agkunduna magulla, ɗeshiya aɓakumo teya apah yang gullo makyenina. ⁷Nshinna aguro ki kogwa apiri, ni amunamurung ki ginya anzali ninga aguro.⁸Ke ɓeni mwoh tuntuli ya ki ka kpah ayeh, ni ɓeni kwa kag tisho agh yuoh ka nummi. ⁹Ɓeni ki wam atahli ya ihka tighi piye, ni ɓeni te koriyi ngung ngha ih tig muri a gani ri.¹⁰Ngha ndollong ni teɓɓa‘agh, le ɓwa ni wol kunni ya agh, le ɗig ihka pag tumo niiritena dudung. Keminiya yeriteng ki zuni ɓuhro ate lihdung. ¹¹Ngha yuoh numbang kedebang apag muhɓuri, le ɓuhro ni mang ari muhɓuri ye, keminiya ngotokun ɓaɓoriyo ka lih bang.¹²Atenana kun ɓayeriteng ngha ni ɓoro, keminiya ngotokun ɓahnghani ka wolli.¹³Ninga mama ɓahngha ki soɓni tenana agh, teng manangna ki pur ghang, le ni nzumo le teng mashihra ki pur nghang. ¹⁴Ɓahngha ki tangshi atenana, keminiya ɓwa nyha yeri ga ki zu agh. Yang gire wo yeri ga ki zu a njummo agh?¹⁵Ke gani le aɓaɓoriyo ki ganshi yang, ninani ni ayeri njinjere ki igna lah agh.¹⁶Gi- enna ni ni weh, ngha murung le yong ngha mun kyena ni ya, le ngha aɓakundunna le yong logshi pag njibunno ni ɓeriǃ ¹⁷Keminiya mosso ni ni weh, nzali, ngha murung le yong ngha muna ɓayong magulla ni ya, le ngha aɓakundunna le yong lih akunbang maɓwa agh, ate irritenna, nyha te mɓahra aghǃ¹⁸Atema ɓihzuh ni ke muri kagni ki sulla ayeh, le atema bung ni nyha ki pagtumo agh ah ke kangna ki surro. ¹⁹Aɓayong pag gilih te olollo, mbah ki zuni binmurubang te usulo, le bolo ki dungshi alla ni kwa‘agh.²⁰Ka nyom murung ngha, ko ayahlo agh, ka nyomma aɓakumo ayeh binnongho log agh. Ate minya ni akuliya ka tol ateng lo; ɓa kwa gung ngha nghang agh ihka meshiyi atenana.

Chapter 11

¹Ntuttii brodi lo amuri amuru, ate aka kumi ɗeshili anjum akara dudung, ²Gaɓi ni aɓwa tongɓahri ko tongbitahro, ate ma ni yeri agikonna ni ki zu amuri ngunnjah. ³Ngha nlagiri dungshi ni murukuli, le asugli mur yang angunnjah, le ngha ngungkpah nji-eɓɓe ko njigangra, bah kwa ngungkpah ngha agh, beh ni ihka nongha.⁴Ɓeni ki shinari gung agh ni ih jamgiri ya, ke ɓeni ki shinari nlagiri ya ni tolgisoro agh. ⁵Ninga mama ni ayerini njele gung ngha agh, alle niyellang ni muh le muna ki gulli ayeh ngih ya, ninani ɗeshili na awo yerini tumo le Kulli ya, ɓeni pagha agiri kwa’agh.⁶Ni ɓerile jamma anjijamma lo; ha kenna akapolla, pag tumo nib oh ninga mama ah alla, ate ni yere manyeni ki pagha, allle ma ɓeri ko ma kapolla, ko mama ko mamowo, ko alle kwa le yang ka pag maɓwa. ⁷Njteng agh poshibang ngha piem, gimaɓorna ni ate njung ka shin kara. ⁸Ngha ɓwa ɗignjah abogho dudung agh, ɗey ihɓi pag binmurubang ari yang kwa, keminiyaɗey ih ɗengshe amuri zu le akara ma pinna, ate ma aka gowo. Ga kwa ki zu agh manangnani.⁹Mpag binmurubang, yong abasadena, a logho le yong, ɗey kunyahli yong ihɓi pag binmurubang ari akara ma logho le yong. Al agiamɓorna ni kunyah lo tol agh, ni agah kwa anjioh ka shin ngha. Teya, yere ihle Kulli ka zu ni weh anjuoh ate agah kwa ni ya. ¹⁰Piriyi yahlulla akunyah lo, ni jen konno ni kwa agiro agh, atema adenna ni irritena le ya manangnani.

Chapter 12

¹Ɗeshiya ɗengshini Ɓapagwo ari akara basadeng lo, kedebang akara ma gani ki zu, ni kedebang abogho ki zu wo mama aka nah, “Nya ngi og ɓore ya”; ²pag ga anji poshibang le kara ni shienri ni amunashienri ki ingna, ni nlagiri ma pinna ki year anjum murukuli.³Ini ki pag kunbang ni aɓalel lahmurung ka koshiyo, ni aɓa irritenna ka kogro, ke amehna ki goggiri ya ka kassa atema ayangha fitong, ni aɓeni ki shin bang ri gɓele ni ki shin bang yarata agh.⁴Ini ka pag kunbang ngha akunkangna agira amuri njijere, ni gih goggiri ka tangha njeh, ngha abuna ki koshiyo ari buwa minya, ke tuhngya le amunangallang ka pollo.⁵Ini ka pag kunbang ngha abuna ka ɓang ngoɓɓong le adingli ni agingoɓɓong amuri njinjere, ngha ngung almond pagna aposse, ni ngha makparung non yang ari, ngha tollo kpah agh. Le ɓwa wara a liye ma kikenne le aɓa ɓuwa agh ki woro ginya amuri anjijere.⁶Ɗengshini Ɓagillo kedebang nguri gifugna poshina ki kassa, ko koro gifugna yiyilling ki wamma, ko kuɓih ki meshe a mapiyo le, ko nguri togmuru kit uh atumuru, ⁷kedebang kikiri ki nyere amuri ngunnjah abah pur ngha nghang, ke bongho ki yere abin Kulli ni pih ye agh.⁸“Manangnaniǃ manangnaniǃ nah le ɓa’aliyigiri. “gah kwa’agh manangnaniǃ ⁹Ke ɓa’aliyigiri nga ni yeriteng ni aliyi aɓwa yerigiri. I billiyi ni tuntegiri ni tigha njere ma angulliteng dudung.¹⁰Ke ɓa’aliyigiri al te nyonglo ni pag tummo kpanana, ateng yarata ma njiteng. ¹¹Ke ateng le aɓayeriteng nga ninga agnibang. Ninga akusa ni ingni ki limma ihni ateng le amagulla ari kpaɓɓa angulliteng le yang. Mama lelgiri mwoh waɓɓa.¹²Munang, ɗiglyem ari agiri dudung, ke pagha ni agiɓomteng dudung nyha malla agh, ke billiyigiri dudung ki zuni mashi rung.¹³Ke malla le atenana ni nummo ni ga kwa’agh awara a oghi ya, ille ɗgna aka ɓang Kulli ni bol alaghale, ate ga ni pag tumo le ɓayong mashinshin. ¹⁴Ate Kulli ka zu agipagna ni kwa agh a njuoh, kpaɓni ga kwa asongriya, alle maɓorna ko mashihra.

Song of Solomon

Chapter 1

¹Ngya le angya, mamam mami Solomon niagh. ²Og yongho ika nu kun nang na anuwo ma kumni, ate agnjung lowa wara muru inabini ɓoro. ³Murun ɗahra lo ah ɓoro niga sunsuna ; lulo agh ngha niga murun ni ki ɓangha, ate a mena makena iɓih agnjuwo. ⁴Tollang abinno, ate ba ɓangha. Muru zuna nimem aye akangna le. Shipagna bi murabang; shipagna binmurubang ate muro; le shi ɓonshi agnjung lo; wara muran mabi. Ɓouna ke anshile a menna agryuwo.⁵Npina keminiya angjibang du duk, nghoni a menna ni a Jerusalem agh-npina niga a gungri ɓalusung, agnjung niga agha a tika kum kagnale Solomon agh. ⁶Keɓi alonghangha ate npina, ate kara pishinang. Amunagyang ngha yaliyang ngha ki lularang; a pillang nleng ɓaɓang nji gung, keminiya ɓabang nji gum langha ɓongha ka leliya.⁷Waɓɓang, awoɓeni yalo lang anji agh, yebang awo lela agiluwo lo ngha le? Yebang agiluwo lo ki usoiungha ni tiri ɓakara le? Pallang ke nga ɗigniga ɓeni ki nghalah anji giri kari agiluwo niga aɓeni kpaɓmuyangha.⁸Ngha nayeriya ah, ɓeniɓonsari kwah atiring amena agh ika bol njere le agiluwo, le iɓi tika amuna bull le gyaɓ ni gungri le ɓalelgiri⁹Nperi no, ni agjung, ngi manana atiri a piri luwa le Pharaoh. ¹⁰Ɓalimuro ɓonna lole zuni a tekiro; sula melo niga lu’ulu ai ¹¹Aka gil ngi funna ma ɓwa mel mama agil ni gold agh.¹²Ngha muru nongha adeshile agh yongho og binmurubang ni ɗu mole gi loshi nlele. ¹³Ɓeni gi agnji ɗiya binang niga doroshi ma mur ngha ɓiyi du kwa nongha muri yangha. ¹⁴Ɓeni ag njiyangha ɗiya binnang niga posogiri alusung a bang nji gun inabi a En Gedi.¹⁵Ogngha, aɓouna deng, agazuwo; ognghang, a ɓonna dengi nzuwo niga a kulla.¹⁶Ogngha, aɓonna deng, ɓeni agnji agh, a bollaro. A lusung ini ki pag allala sung. ¹⁷Aga shi tini tina lahsung ayangm cedars a gum ni a muri kanna agh a yangni firs.

Chapter 2

¹Mini poso giri ma Sharon, poso giri mama soko atiya kara agh a ɓa nyonglong. ²Niga poso giri mama ki sokatiye karo agh aye a zuwe, ate ini agnjuhlanga a bin amenna ma kena.³Niga gun apricot a tiring aguni a lusung ngha, ate ini agjunlang ninah abin abunna ma kenna. ⁴Zuni mem a lah ma muru inabi, agjung ni pagima gulla le abinang.⁵Lih ni yang ni waina le apricots ngirang yarata, ate ngirana, dugina ari agjung lo. ⁶Bima katang ngha abinje le murang, ni bi mali ini tohlang.⁷In tollah ne iɓi a kanigiri ayong a munangalang ni Jerusalem agh ngha kanigiri ni bareyi na agha a lusung ngha, ate niga logso ko loko agnjung mama kakah ɓoyi ah.⁸Zolo lang ma agnjung! Ogko bani izu nghang, ibolo amuna akono itaba al amura adinglih. ⁹Agnju langha ngha niga mba ma ko muna kishimi; shinah yahngno tangha a zum gbra lahsung ishinibang anji window, yohngho ishima anji bin asa ɓari.¹⁰Agnjlang nateng rang anji bina le nah, “Loho, agnjung lang, amali ɓonalang, nzu kwah anji bina. ¹¹Shina, kuntaɓi wara; muru kulli nya ki nya ah wara¹²Amuna ngung pura anje; kunbang ma ashi ni tugya le aminya zuna, ni gieakula agh a ogne anje lasung. ¹³Agoriyi ngha ɓilla ari lynghe le goriyi ni lenghe ngum maɓi agh ngho susunang. Loko, agnjun lang, amma ɓodenlang I nzu anji ba.¹⁴Kulla lang, awongha aɗiya a gunmang ma sanna lelang insin kundumo. Le iɓi ogiyong, giyong ɓoro, ate kundumo agh gi agnjuni.”¹⁵Inbongha agbigbani ngha ki ɓiyi aɓoɓang inaɓi agh ate aɓabang maɓi lang sungha ngha ipa poshe.¹⁶Agnjun langha ma meni, mini the mami; lelle antiri a poso giri ni bamurubang. ¹⁷Woko bowo agnjung lang, kedabang karo puro le pinna ma woro. Woko bowo; ɗigniga mɓama ko niga muna ngoɓo a muri nkono.

Chapter 3

¹Ni duh agh amuri alle lang ngha miya shin njere ate muri beni usulo lang ki aggi agh; unshibang ate muri, keminiya ni kumiah. ²Inwaɓe murang, "ngah loko ngah igna la magula, ari anyiyere ngɓalah na aɓa a kagniya; Ngha shinbang ate muri ɓeni yalang agnyiah. "Nshinbang temuri, keminiya ni kuni agh.³Aɓeni ki lelah agh kumang ngha ayangha a galini abin muna agh a lah magula agh heiliyang, "inshina ɓeni yalang agnyi agh le?" ⁴Ni sashibangha le ingha woriyang le ngi kumi ɓeni usulang agnyiah. Le mankpari ni agki iye worwa kedebang shi zu nini a leye ngyangi ayiye ɗeshile Beni ɓillangha.⁵Intollaiɓi nkaniyi giri amuna galang ni a Urushalima agh, ni ɓatsiyoyi ate kenloshi ko inloko ni agnjing lang kene ɓeyiyong.⁶Mangongho ki zuwa a lusung niga nlele, ɗungso na agima nunna shisa, niga muh in aɓa gala magriya le? ⁷Shina, ɗeshile Sulemanu ni, aɓe luwa wuro taro ni kagni-amagula le Israila.⁸A yang kwa agilariyang ni garabo ni yeri pag luwa. Ɓeni kwa yangha garabo le akari, agiriya ale ngha ka longni duh. ⁹Murun Sulemanu pagi muri ngimum mama agil ni ngun ah anye Lebanon.¹⁰Angiri ah a ɗari ni gifungna; njumi a giliyi zinariya, ni kikura mama ki toli nju ngha. Aye ah a nyoline ni agnjung lea managalang ni Urushalima agha. ¹¹Inpura beng a minagalang ni a Sihiyona, ate inshin muru Sulemanu, ngha ni zangha ni ngi vuyi akara ndewula leah, akara bin murubang mayong.

Chapter 4

¹Oh, a ɓonna nsahri, ma kunyahlang; a ɓonna nsahri. Anjioh ngha ninga mami kuhlalah. Nyongmuru ngha buno anjuh ni ki suhla muri Nkonno Gileyad agh.²Mihlo ngha ninga amuna njuh ni a nwah nyom yang ni piyoh ki pura bin lagha agh. Mama kwa agh bamma ni ɓih le maɓih nyha ni muri ya.³Angoto kuno ngha ninga nguri ma bangna,; kuno ɓonna. Tehkinyo ngha ninga kanda rummam a nji nzumo.⁴Nmello ngha ninga gbingrah le leh Dauda a tangsa le tahli, ni antongho ni gyerra ri ya worotongno lum, antongho ye kwa agh mami aɓa tahluwa. ⁵Akihro ngha ninga amuna mbamma ɓahri, a passa le mbamma, ki lella a ntiri posso giri.⁶Kedebang tuh le bang le aminlim egh wor agh, nga ka a nkonno ma mirr ni dingli le miyang ma susunang. ⁷A ɓonna nsahri a njinjere ni kwa agh, ma kunyahlung lang le pinye nyha a ro agh.⁸Zu ni meng a Lebanon, mah njiwula lag. Zu ni meng a Lebanon; zu ni meng a ɓa muri Amana, a ɓa muri Senir ni Hermon, a ɓa gunnang le ayim, a muri nkonno ɓa gunning le aminhari.⁹A iɓna kunyahlang, mingalang, ma njiwula lang, a iɓna kunyahlang ni shina mwoh, ni njillang mello mwoh.¹⁰Ni yelling ni ɓoro le agnjiung lo, mingalang, mah njiwula lang! Ni yelling ni ɓoro agnjiung lo uwora muru njingung, le gi susunang uwor agi songho. ¹¹Mah njiwula lang, ngoto kuno agh, ngha ninga muru nyih; nyih ni kihra a lesso; muru susunang le adagrah lo agh ngha ninga ag susunang le Lebanon.¹²Mingalang, mah njiwula lang ɓabang njingung ni a vangha, ɓabang njingung ni a vangha, murusagna njahli ni a songri ya. ¹³A woni abih ngung rummam mama nji maɓonna agh, ni mami hena ni lusung ma muru susunang, ¹⁴ngung safron, kalamus ni sinamon, ni angung ma susunang, mirr ni alu kpaɓni agi susunang ma ɓonna ni kwa agh.¹⁵A woni njimuru ni a sagha a bang njingung ngha, tuhmuru maɓonna, min ɓanghamuru ni pura Lebanon agh. ¹⁶Logho, gung nji eɓɓe; zu, gung nji gangra; ɓua a ɓabang nji ngung lang nina agh ate agisongho ka pushi susunang leyang. Ih ɓi ma kunyahlang ih zu a ɓabang njingung le ih lih anjingung maɓonna le.

Chapter 5

¹Nzuna a ɓabang njingung lang, mingalang, mahnjiwula lang; kpaɓna amirr lang ni agisonghoh lang. Nwara nlih nyih lang ni hagtille; mɓahrina ni muru njingung lang ni kihra. Aɓeng nlih, n'nuh ni ɓahra ni agnjiung.²Myang a njitullo, keminiya yahlang ni nongha njeh. Ate gih ma kunyahlang ki yim kunkangna le ki nah, "Logshi nghang ni mingalang, ma kunyahlang, kuhlalah lang, ma yarata lang mwoh, ate murang liɓna ni tirma, nyong murung ni tirma duh."³Mpushina dagrah murung lang; nye nga ishi ngirang ɗeshili? Nlagna kussang; ɗigna nye nga bashih? ⁴Ma kunyahlang ishina bih a tishoh le kunkangna, le yahlang vella ih yang ngha a yeh.⁵Nlogho bnga logshiyi makunyahlang kunjere; beng ki suhro ni mirr, amuna beng ni tirma le mirr, a binbollo le kunjere.⁶Nlogshinamkunjere a temuri makunyahlung lang, keminiya makunyhlung lang pil nzumi woro. Yahlang gan nang ngha ngi nahteng ngha. N'alla bang a temuri, keminiya ni nkumi ya; ngorih, keminiya ni ag nghang ngha.⁷Aɓa lel lah kumnang ngha ganglini ya a kangni lah magula agh. A nyim nang a tig nghang pinye; aɓa lel lah ni muri garrung ngha agna dagrah magula lang a beng.⁸Myang ngi alla nga kaniyi giri, amuna ngalang le Urushelima, ih ngha nkum ma kunyahlang - Mang nga waɓi- ih ni ntengjiung ni agnjiung ngha.⁹Ni yellang ni ma kunyahlung lo uwor ma kunyahlung le ɓwa maɓi, ɓeni ɓonna nsahri uwor bang a ntiri amenah agh? Ni yellang ni ma kunyahlung lo uwori ma kunyahlung le ɓwa maɓi, ke a tig sung a tol kaniyi giri?¹⁰Ma kunyahlung lang ngha ɓonna deng ni iritenna, pur sa a ntiri worotongno lum. ¹¹Muri ɓonna ninga zinariya ma gerenteng; nyongmuri pinna ye karihya ninga mami ganglah.¹²Anjih ngha ninga mami akuhlalah a kahri ɓanghamuru, ih susso a kihra, le soɓ anjilang mel.¹³Atekih ngha ninga a alla le agisongho, ki pushi ɗumo ma ɓonna. Angoto kuni ya aposso giri ni, ki soɓ mirr¹⁴Adumbih ya zinariya ma kilillu ni a tig ni njilang ngha ni; ɓunni ya milih juhra ni a vulliyi ni saffir agh.¹⁵Akushi ya agbingrah le tahli ma ɓonna ni, a tigha ri kushi ma zinariya agh; puro le ninga Lebanon, ma tariyina ninga seda¹⁶Kuni ɓonna uwor bang; ngha kwa agh ɓonna. Ma kunyahlung lang ni ga, ɓeng ni ga, amuna ngalang le Urushelima.

Chapter 6

¹Yebbang ni ɓa agnjiung lo wor nghang, ɓamah ma uwor bang ni ɓornsahri a ntiri amenah? A nji yebbang ni ma agnjiung lo wor nghang, nina agh ate sa alli ni weh?²Ma agnjiung lang wara a ɓa bang njingung, a bin alla le agi ma susunang, ih gangla a ɓa bang njingung ni kpaɓa posso. ³Mini mami ma kunyahlang, le ma agnjiung lang ngha mameng ni; ni poshi yahlung ni ih gangli ni a ntiri posso giri.⁴A ɓonna nsahri ninga Tirzah, ma agnjiung lang, ɓoro ninga Urushelima, ih ɓor shina ninga kandagiri le aɓa tahluwa.⁵Tol njioh a rang, ate a vullinang.Nyongmuru ngha ninga buno le ambul ni ki kah a njonglong le Gileyad agh.⁶Amilloh ngha ninga buno le amuna njuh ni pura bin lag giri ya. Mama kwa agh ngha ni passa, le maɓi nyha a ntiri yang ni yahlung dungrina agh. ⁷Tekinyoh ngha ninga kanda rummam a nzum gi ɓugna ro.⁸Amahmurung ngha nghang woro tahro, ansahri lah woro ihne, ni amenah ma kyena dudug. ⁹Kullalah lang, ma ɓonna yarata, ini mwoh; ini muna ma ngalang le ngih mwoh; ini muna ma gerenteng le ɓamah ɓeni ɓilli ya. Amenah makyena shinni le gorih ih mosso; ama murung ni ansahri leh ya shinne ɗeshili le a ɓongshi.¹⁰Yang ga ɓeni puro ninga durubang ngha, ɓor nsahri le ninga shienri, gerenteng ninga kara, ih ɓor shina ninga kandagiri le aɓa tahluwa?”¹¹Nwora a ɓabang njingung ni ni njih ya a te shin gulo le a njonglong, ate shina ko ko abih shuwa na, le ko rummam egh tahna yarata. ¹²Ni nyeri kunbang ni minlimang tig nang a muri nyeh-gwoh piri le a ɓayong ma gushina lang ngha.¹³Nyere ni nzumo, a weh ɓa Shulam, nyeni nzumo! Nyenni nzumo, nyeni nzumo nina agh ate sa shino! Palang ke nga shin ɓa Shulam, ninga tah ngwang le Mahanayim?

Chapter 7

¹Palang ke kuso bongsari a sandals, i oni, muna ngalang le muna murung! Gbiniya a belo nigha agifugna, tumo le aɓi ba sergiri.²Tongho nigha koro ma gundulung; ke ɓi ɗigha mixed inaɓi nya a ye agh. Yalo nigha tali magula le wheat lusung lilies kangni.³A kiro nigha a nkamo bahri, a passa le njah. ⁴Melo nigha mili njulusung; a ju'oh agh nigha abin suso ni Heshbon kari kunjere ma Bath Rabbim agh. Lulo nigha tower ni Lebanon ngha tagha njikari Damascus agh.⁵Muro ngha vo nigha Carmel; nyong na muro nigha pina purple. Murung bolla agung le. ⁶Palang ɓonsari lo ni borolo ɓeni tol agh, ni bimurubang agh!⁷Sabalo nigha ngung debino, ni a kiro nigha ɓagha le njigung. ⁸Nah, "Agha lang ngha ihɓi ebb ngung palm tree ogh; ngha bola a passa egh." Dai a kiro ihɓi ɗig nigha ɓagha le ngung inaɓi, dai dumo leba lulo ihɓi pagh nigha apricots.⁹Dai ɓakuno ihɓi ɗig nigha muru inaɓi ma mwa, ki bang yenre ari ɓeni intol agh, ki ngala akun a ɓeni ki nongtulo agh¹⁰Mini ɓeni ntol agh, ih ngho te tolang kunyali. ¹¹Zu'u, ma kunyalang, ihɓi shi wora beng a nzung lah; ihɓi shi ke ɗig sheri ni du'u kwa a minlah.¹²Ihɓi log ni beri abin agung inaɓi; ihɓi shi sina le inaɓi paghna ntongseh le, le paghna posseh le, le pomegranates ngha posseh le. Biyeni ngha pu'oh tol yalung lang agh.¹³A gung mandrakes pah dumo le yang, ari akun kangna ni shi digha agh ajigung kwa a tariya, mapiyo ni ma yayina, ngha tigha mama yalung tol agh

Chapter 8

¹In tolla ke a wogha nigha muna gyang, ngha nu kira ngiyang agh. Le kiyari nkuno a beng agh; ngha nu'u kuno, le bung nya ki jeneng agh.²Ngha bolo ngha zuni weh a liye ngiyang - ɓeni ali nghang giri agh/ Ngha pu'oh mbah ma funna ihɓi a nu'u na muru pomegranates lang. ³Bi makatang ngha binje le murang, bi ma li bol lang.⁴Ntola ihɓi kang kuno, amuna ngalang le aɓa Jerusalem, ke ngha logshi ko in logshi love sete agha.⁵Yang ngoh ki pura lusung, ki egha beni tol agh? In logso a tina ngung apricot; ngiya le angiya ba ngwo tolo yali ngha agh, ɓeni bilo nghang, ke bilo.⁶Tigha nigha gi fuliyo amuri kunyalang, nigha gi kura a gara bwo, ate love ngha ni iritenna nigha nluo. Shiɓi murung ngha nigha gi dungrina nigha njimanjali; gishe le pura beng; leshi gishe mashira, leshi gishe ni wor gishe mama kwa agh.⁷Muru ki bang agh ni linshi love agh, ke buno muru ka ganyi agh. Ih ngha bwa pah gikuna ni lieh agh ate love agh, pah egh ka ɗig gi jene.⁸Shisungha ni minghalung makena, kire nisang guli agh. Mausa pagha ate Mungalisung ni a kara ni a zuni giri muri agh?⁹Ngha yangha ngha gigiri kangna, sa ɓagha muri tower ma gifugna silver. Ini kun kagna, sa giliyi ni boards ma cedar.¹⁰Mini ngiri kangna kikara, a kirang nigha gah tab towers agh; miyang te aji nigha ɓeni ki zuni ololo agh.¹¹Solomon ni ɓabang inaɓi a Baal Hamon. Ke pah ɓabang inaɓi egh abin aɓeni ka wo sini agh. Beni kwa agh ka zuni shekels ma gifugna silver woro toghno lum ate aji gung egh. ¹²Babang inaɓi lang, mameng, ngha dumang; a shekels woro toghno lum a mamwoni, Solomon, ni shekels woro toghno ɓahri mami aɓeni ki sina aji gungye agh.¹³In yong ni aɓeni ki ɗigha aɓangye agh, abem ngha ki og ngih yong; dai in oghi.¹⁴Kara, ɓeni ntol yalang, a ɗig nigha mɓahma ko muna nkamo a muri nkono mashira

Isaiah

Chapter 1

¹Njiloro le Ishaya muna Amoz, ni shina a muri Judah ni Urushelima agh, a yeh akara le Uzziya, Jotham, Ahaz, ni Hezekiyah, murung le Hudah.²N'ogho, aɓakuli, nteshi kiri yong, ngunjah; ate Yahweh waɓna teng; "Nlishina yang ni gushi yang, keminiya a tolla muyang a rang. ³Ndah ɗigɗiya yerina telle, le mbuljeng bin koro gilihna le, keminiya Israila ni yeri ya."⁴Gi- enna! ni aɓayong, aɓa gimashihra, aɓayong ni gimashihra magna yang ngha, amingkah aɓa gimashihra, amuna aɓeni pag gi ma juhribang ngha! A ɗagna Yahweh, a jenna ma Gerenteng Mwoh le Israila, a tigna muyang kukwo nimo.⁵Palang ke a wa fungshi yong? Palang ke nwa ɓuhri tolmuyong teɓi? Murung kwa ki nongkonno le, yahlung kwa ni ki pag ni iritenna aghn. ⁶Logha ɓakusung kena murung iritenna nyha; njipinye ni mwohy, ni agogro, ni fah anjipinye mapiyo; ni a vulliyi, a laghi, a kuri, ke a tig yi murun ngha.⁷Njeh leyong ɓihiyina: a pingshina alah magula leyong; abiri ka ɓihyi aɓabang leyong a njih yong- le ih ka ɗigha ɓwa nyha nghang ngha, abiri ka ag yi. ⁸Muna ngalang le Sihiyona ni a ɗagha ninga mindulli kangna a ɓabang njingung, ninga minlim ni a ɓabang kahtagyeh, ninga lah magula ni a kenni luwa agh.⁹Ngha Yahweh le ɓa luwa ni ɗag yi sung aɓeni aɓɓa fittong ngha agh, ke shi ɗigna ninga Sodom, ke shi ɗigna ninga Gomorrah.¹⁰N'og tenana le Yahweh, a yong amurung le Sodom; nteshi kiri yong ri agibilla le Kulli lesung, a yong aɓa Gomorrah: ¹¹Yahweh nah "Mang pag tekushi aɗahra leyong dudug a binang?" "Myang ni aɗahra pingsa dudug ma agamnjuh, ni ademndah ma lihshina; le a yeh nkilla le ademndah, anjuh, ko ambul ni mposhi yahlang ngha.¹²Ngha nga pura kundummang ngha, yang ki al ga a bin yong, a te par ɓalyang? ¹³Ke mɓuhri zuni nghang agipahna ma nangna; logshi nlelle ma susunang ngha gi shiɓina ni binang; akpaɓa leyong ma shienri mapiyo ni ma kara usulo - ni uwa ye agni akpaɓa mashihra agh.¹⁴Nshiɓina anshienri mapiyo leyong ni anjibunno leyong ni ntig ga; agitolla ni a binang; irrang mahla a og yang. ¹⁵Nina agh ngha nlogshi bihyong nga jimma, nvulliyina njiang ri yong; ko ke mpahna ajimma dudug, ni ngi teshi kirang ngha; abih yong ɗungshina ni nkilla.¹⁶Nlag muyong; mpushi agipagna le gimashihra leyog a dummang; nɗag pag gimashihra; nálliyi pag gi maɓonna; ¹⁷n'alliyi ɗum njiteng, nɗag te pariyi bang, mpah njiteng bin aminbawori, tangha a te amaberre."¹⁸Nzu niɓeni, le ih ɓi shi ogri sung mwoh, Yahweh nah, "ko agimashihra leyong ngha ninga nshimmi, aka pil ninga mansuhri; ko a bangha ninga nkilla aka pil niga njinguri.¹⁹Ngha nga n'agna ni ogbang ngha, nga lih gimaɓonna le njahli, ²⁰keminiya ngha nshiɓa ni tolmuyong ngha, garabwoh ka lih yong," Ate Yahweh waɓne ni kuni.²¹Ni yellang ni lahmagula ma njiteng pilli ma njah! Ini ɓeni ɗungshina ni ɗum njiteng ngha- ɗungshina ni gerenteng, keminiya ɗungshina ni aɓa wolnluo. ²²Azurfa leyong ni ɗig gerenteng ngha, muru njingung leyong jalla ni muru.²³Amuna murung leyong ngha aɓa tolmurung ni ni aɓih aɓa iɓgiri; ɓeni kwa agh agna lihkun le ɓangha a nzum nwah. Ni a tangha temuri aminbawori ya, ke jimma le amahberre muri ga pag mami yang ngha ka zu a dum yang²⁴Ngha nina agh gi waɓna le MurungKulli Yahweh magula le aɓaluwa, Magula Mwoh le Israila: "Gi- enna leyang! Nga pashi yahlang a muri aɓa shiɓang ni ihli ngosso murang a muri aɓa shiɓi murang. ²⁵Nga logshi beng a muyong, nga lagha agi ma nangna leyong ni muah, le nga tig yong kunwar ri agi manangna leyong.²⁶Nga nyenni amurung leyong ninga mama ni kunduna agh, le aɓa pah gi waɓna agh ninga mama a tollo tine ya; nzu gire ya aka gor yong ih lahmagula ma gerenteng , lah njiteng."²⁷Nji bin njiteng ni aka ashini Sihiyona, le amama pontuɓu agh a nji ri gerenteng. ²⁸Aɓa tolmurung ni aɓa gimashihra agh a wolli yang binmona, le a pushi aɓeni ɗag Yahweh ya.²⁹Ate nga og iriɓihyina le ngung oak ni ntollo be ngha gerenteng ngha, le irriɓihyina ka bolyong a ri ɓabang njingung ni ntahrihyi ya. ³⁰Ate nga ɗig ninga oak ni mbweh nyinli ya, le ninga ɓabang njingung ni nyha ni muru a agh.³¹Ɓa masso ka ɗig ninga ngung ma nyumna, le tumo le ninga gotigishe; a kpaɓ kwa a mpihn ya binmona, le ɓwa nyha ka lingshi yang ngha."

Chapter 2

¹Agah Ishaya muna Amos shina a nji lorro agh, a muri Juhuda ni Urushalima agh. ²I pagha ma jumo ngha nkono ni a leh Yahweh ka ɗeg nkono mama logho worbang kwa agh, ɗeshiya ika logho ika wor mura ɗingli kwa, ɗeshiliya aɓa gunja kwa ka zu abini.³Ɓayong ɗuɗug ka zu jah nah "in zu shi ebb nkono le Yahweh, shi ka a leh lalli le Yakubu ate iɓi akyi sung giya ma ɓwa le, ɗeshiliya iɓi shi giya a nji-njeke le." Ate Sihiyona ni a gigila panghang tenana le Kulli teya, ngha Urushalima.⁴Ika waɓ juo atira aɓa gunja ɗeshiliya ika tuyi aɓayong njuo ɗuɗug; Aka pila a garaɓwoleyang ika ɗigha a ɗuh, ɗeshiliya a kunwo leyang kadigha a njiɓwo korgung; a ɓah gunja ni waye tolyi abiyang gara ɓwo agh, ke ma aka loghi ariyang luwa agh.⁵Le Yakub, zu, shi giya poshibang le Yahweh. ⁶Ate a ɗungshina a gunje na agilang ni a zuni a nji-nanjeh agh, ɗeshiya in aliyina wol nje ninga a Philistiyawa, ɗeshiliya in yongha ngi ɓolla riyong biyong ni a muna a biri.⁷Layang ɗunshina ni Zinariya ni a azurfa ɗeshiya mala le gi-kunna leyang nya njeh leyang ɗeshiya ɗungshini a biri, mala le a nye-gwo le biri nya. ⁸Njeh leyagha ɗeshiliya ɗungshini a gilang; A yangha a gushi aga a gil ni ɓiyang aga muna ɓiyang gil agh.⁹A ɓayong gungha njeh ɗeshiya a ɓuna biyi muyang, in gha in nah ka loshi yang a kulliya. ¹⁰In wara a pya a nkono in ke vulo a njeh ari yalula le Yahweh ɗeshiya ari gulo le abin ɗigna le. ¹¹Shiɓang jenɓang le ɓwa ka mala ɗeshiliya gushi murung le ɓwa ka sule njeh, Yahweh ni mwoh ɗeshi aka guso a kare.¹²Ate kara le Yahweh ngha ki zu ari aɓayong niki gushi muyang ye ki loshi muyang ngha, ɗeshiliya ari ɓeni kwa nya ki ogɓang ngha agh ɗeshiliya aka jenni. ¹³Ɗeshiliya ari a gung ni kwa a leɓnon ngha logho worɓang kwa, ɗeshiya ari a gung Oaks ni kwa a Bashan agh.¹⁴Kara le Yahweh magula ki loghi a nkono ma longna kwa ɗeshiya ki loghi a ɗingli kwa loshiya. ¹⁵Ɗeshiya ika logha ri gi-ɓangna ma longna, ɗeshiya ika logha ri agarung mama tabbang ngha. ¹⁶Ika loghari a gisasa ma Tarshish ɗeshiliya ika logha ri a kenye leyong kwa ngi og ɓoreya.¹⁷Gushi murung le ɓwa a sule njeh ɗeshiya gullo murung le ɓwa aka jinni, Yahweh ni mwoh inika guso a kare. ¹⁸Aka ɓuniyi a gilang leyang kwa. ¹⁹Ɓayong ka ingna a pya nkono ɗeshiya ni tuli ni a njeh ya ari yalula le Yahweh ɗeshiliya ni gulo le bin ɗigna le ngha logho ika payi gunja gi mag taɓɓi ya.²⁰A kara ya ɓayong ka saɓa a gilang lyang lo ma zinariya ni ma azurfa ngha gila ate aka gushi ya aka ɓughi a ɓile ni a tongho ni. ²¹A ɓayong ka ingna a pya ɓangha murung le nkono, a pya a tali ni waghinya ari yalula le Yahweh ɗeshiya ni gulo le bin ɗingna le ngha logho ika payi gunjah gi-mag tabiya. ²²Ɗagte pahjiteng ari ɓwa beni usulo le ɗigha a kun luli ya, ate many ika ɓuro?

Chapter 3

¹Shina, magula Yahweh ni ba kwa agh ngha a muri ka pushi bi ari Urushalila ni Yuhuda ari angna ni gara leː ika agha ɓuriɗi ni a muru ni ipayangha, ²Bayong magula ni garaɓaɓua, ɓa waɓjuo ni a agkuntumo le Kulli, beni kwa aliyi wa njeh ɗeshiya ni ɓatena agh. ³Magula tah luwa le aɓayong worro ɓari pur lum, aɓa njeh ni a gushi ya, aɓa nong kirung aɓayong yeri gil giri ya ɗeshiliya ni aɓayong ni yere worbang ngha.⁴Nga tigha a ɓassa a ɗena ibi a ɗigha a magula leyang, ɗeshiya a ɓassa aɗena ni ka ɗigha muyang. ⁵Ɓayong ka pih ariyang gani, ɗeshiya beni kwa agh ni ɓih ba muri kala; muna ni ki oghi magula ɓang ngha, ɗeshiya aɓayong ni ajengha ka loghi aɓayong ni agushiya.⁶Bwa ke tol muna ngi a le a le teri ki nah `a wongha ni gi ɓung ɗig murung le sung ɗeshiliya le ibi a gani ni ibi apagha a ɓoh. ⁷A kara ya ika loshi gil ni jollo ika na, 'ni ngi ɗig ɓa pa iri tenna agh, nya ni ɓurodi ya ko gi-ishinah agh, ni ngh, 'tinghang ibi ɗig murung le aɓayong."'⁸Ate Urushilima eɓɓ na kushi, Yahuda kpanah, ate tenana leyang ni gipangna leyang ni kurte Yahweh agh, i vele an gulo le. ⁹shibang leyang waɓna kung shiɓɓa ariyang waɓɓa le gimashira leyang ngha ninga mami Somdoms; nah songri ya. Gi enna ni niyongǃ ate a malla gha ki juri yangha ni muyang.¹⁰Waɓɓi aɓah njiteng imah ika ɗighiyang yarata ate a yangni aka lih ngoso tamo leyang. ¹¹Giennni ni ɓayong mashira ni, ging ni ni yarata agh, ate ga bi kumah ini aka paghi. ¹²Aɓa leyang-amuna ni ki payang gani ɗeshiya amena ni kum ɗigha muru ɓang a muyang, aɓa leyang aɓayong ni ki ɗumi yong nji-njere ya ayangha a tig yong ngi ɓoro ɗeshiya ayangha a pil a pil yere leyong a nji-njere masa.¹³Yahweh ɓogho tangni ni kushi ate sangha yatangha ika ɓayong. ¹⁴Yahweh ka zu ni njuo ari a ɓatenna lea ɓayong ni amagulayayang, "a juri na ɓabili, gi-kuna le ba-ena ngha a layong. ¹⁵Atemang keng ɗengi ɓayong a njeh ɗeshiya in gog kunɗing aɓa ena?" Ga ni magula Yahweh ni ɓa kwa waɓɓa.¹⁶Yahweh nah ate a mina Siyona ngha ki gushi muyang, giya wo sashi meyang ni njing majeng ɓang, wo giya woro toliyi kushiyang, sob njiyang ni woro mag jolo a kushiyang agha. ¹⁷Ngha ninah agha magula ka nwah ɓa muri aɓata a nsara le Sihiyona, ɗeshiya Yahweh ka tig ɓamuyang ka ɗig ɓullo.¹⁸A kareya magula ka pushi agi ishina maɓonna leyang, agi kuriya a murung, ni agi masusunang leyang. ¹⁹Agi te ki rung, agi ɓwa mel ni agi vuliya ɓamuyang. ²⁰A vuliyi ɓa muning, a nyeh kusung agi kura ɓung, ni a ɗuh gima susunang ni agilang leyang.²¹Ika pushi njeh ɓung ni a njeh ɓa lulung. ²²A gi-sa ma njiɓonno, agi vuliyi rung, agi vuliyi ɓamurung ni a luru leyang. ²³Agi shiɓang, linen ma ɓonna agi isa a kirung ni agi-kura.²⁴I ɗigha aka ɗum gima susungng keminiya a ɗum viti-vih iɗigha a yangha ni gi kur ɓung maɓonna keminuya guri ni iɗigha a yangha ni nyong maɓonna keminiya ɓullo ni, iɗigha ke guri ni keminiya a tashili-giri ni, ɗeshiya gima ɓonna keminiya gima nangna. ²⁵A wol nlo a ɓuna leyang ni gara ɓuwo ɗeshiya a ɓuna ni ki ogriyang ni maso rungha ka wuh a luwa. ²⁶Kun njere Urushalima ki gonno ɗeshiya ki ɗig ni yalung pinna ɗeshiya ika ɗig ni muri ika ɗigha ajajli.

Chapter 4

¹A kara wo agh amenah tonɓahri ka zu a bin ɓabura mwoh ka nah, "Sa lih ni musung, sa kur yi musung gikura. Keminiya agha a gor sung ni lullo ate pushi iriɓihyina ri sung." ²A kara wo agh bih Yahweh ka ɓor shina ni gi gushina, le njingung njahli ye agh ka ɗig gushimurung ni poshiyahlung le Israila ni aɓɓa uwo agh.³Ih ka ɗigha ih ɓeni a ɗagha a Sihiyona ni ɓeni wa uwo a Urushelima agh a gor yang gerenteng, ɓeni kwa a nyongline wa ɗigha a Urushelima agh. ⁴Ga ka pag ri ngha MurungKulli lag nshile gimashihra le amuna ngalang le Sihiyona, le ih a gogrina nkilla ni kpangha antiri Urushelima agh a njinjere le bongho le tuhnjuo ni bongho le leshi gishe.⁵A muri Nkonno Sihiyona kwa ni a muri bin kpaɓa, Yahweh gilla nlagiri ni nlelle ni ɓakara, le tuhbang le leshi gishe ni duh; ih vulliyi muri gusso le kwa. ⁶Ih ɗig tahra ate minlim ni ɓakara a ri kara, ni bin vullo, ni ate vulla ri gungmuru ni murukuli.

Chapter 5

¹Ɗag nghang ih ɓi ntuhyi ma kunyahlang ngyah, ngyah le ma kunyahlang a muri ɓabang njingung. Ma kunyahlang ngha ni ɓabang njingung a bin maɓonna dingli. ²Jugna be ni shishi atahli, le panna angung maɓonna jah mama kwa agh. Ɓagna gbingrah a ntiring ɓabang, le ye ɓag bin gamnjih. Lelle ih ɓi ɓil njih, keminiya ɓilla anjih ma tunnang.³Niɓeniya, aɓeni nongha Jerusalem ni abuna ma Judah, kashinjuoh ntiri ɓabangnjingung lang ni meng. ⁴Mang wa uwo ka pag yi ɓabangnjigung lang, Nga ni pag agh? Ngha Ngi shinni ate ihɓi tolli njih ya, atemang ke tol njih mashihra?⁵Niɓeninya nga waɓoh ga nga pag yi ɓabang njingung lang ngha: nga meshiyi vangha le, nga pilli bin lella agiluwo, nga wanghih garrung le, ⁶Ih ka nongho, le ni agilliyi ko bungshi ya. Ngho nina agh ajweh ka puro. Nga tigha ke ih ɓi nlagiri pah muru ri ya.⁷Ate ɓabang njingung le Yahweh ɓasulabiri ihni liye Israel, ni abuna ma Judah ɓorro ga njamma; ih lel njiteng, keminiya tukushiya, wolliyi nluoh ni; ate maɓorna, keminiya, tukushiya, jollo ate agna.⁸Gi- enna le aɓeni kpaɓ lah ni lah, aɓeni kpaɓ ɓabang ni ɓabang, ha sete bang nyha uwo a agh, le ini mwoh ih ɗigha njeh egh! ⁹Yahweh magula le aɓa luwa waɓna nghang, alah dudug ka ɗig ɓongri, ko amagulina ni amaɓonna, aɓayong nyha a yeh ya. ¹⁰Ate ɓabang njingung ni andah ɗigɗiya lum ɗig ga pushi bang mwoh, le homer mwoh ka pushi ifah mwoh.¹¹Gi- enna le aɓeni logni duru bang nuh gi ma tenna, aɓeni ki ɗigha bin gi nuhna ki enniyeh ha sete mbah puro a muyang ngha. ¹²A yangha ni ngwangntah ni mollo, kyaglah, ndundwarah, ni muru njingung a bin njibuno leyang, keminiya ni a gushi ga Yahweh woro pagha ko gushi tumo le abih ya.¹³Ngha nina agh aɓwa lang wara guro ate ni a yeri ya; aɓa gushina leyang ngha yalo bolla yang, ld anshile aɓayong ngha guɓung nyha a nuh agh. ¹⁴Ngha nina agh njimanjahli angshina kuni gerere ki alla aɓeni ih mel agh, aɓa yeriteng leyang, aɓayong, amagula leyang, ni aɓa pangshi agipagna ni aɓeni bang ji ɓoyi yang a ntiri yang ngha, wara nji manjahli.¹⁵Aɓwa juliya njeh, le abuna sulli muryang, ke anjih aɓa logshi murung ngha aka sulli. ¹⁶Aka gushi Yahweh ɓasulabiri ni njiten, le Kulli ma gerenteng ni mwoh agh ka ɗum muri gerenteng a njiri ɓorro le. ¹⁷Le a njuh ka lih ninga a yang ngha abin lelle le yang ngha, le aɓambu, anjuh ka lelle ning abiri.¹⁸woh ari aɓeni ki noniyi temashihra ni nguri manangna agh le ɓeni ki noniyi gimashihra ninga anguri nyeh guwo agh. ¹⁹Woh ari aɓeni nah, "Ɗey Kulli kahra, ɗey ih pag tumo ni liliɓi, nina'agh shi shin ih pagha; le ɗey ih anjere Ɓa Gerenteng ma Israel ɓi zu,,ate le shi yeri yang."²⁰Woh ni aɓeni ki gor gimashihra ih maɓorna, le maɓorna ih gimashihra agh; ɓeni ki tig pinna ninga/f tubang, le tubang ninga pinna ɓeni tig lullo ninga piem, le piem ninga lulloǃ ²¹Woh ari aɓeni ashi nang le yang ngha a yeri na teng, le pagnjiteng ayerigiri le yang nghaǃ²²Woh ni aɓeni agarbuna ni nuh mbah agh, le atelelah ni a zaliyi muru mbah malulla agh; ²³ɓeni ki pih aɓa temashihra lihkun, le gittah aɓa njiteng gah pag njiteng aghǃ²⁴Niana'ghle ninga lelshi giche ki pinsa agaragiri ya, le ninga akwa ki wori a giche agh, nina'agh ni a nilli yang ka ɗumni ya, le posse yang ka suɓ koh ninga kikiri. Mama ka pagha atema a shiɓɓi na gigilla le Yahweh ɓasulabiri, le atema a jenna teng le Mwoh Gerenteng ma Israel²⁵Nina'aghle yahlulla le Yahweh ki agni ari aɓwa le. Nonna bih ari yang le ih fugshi yang. Ke ankonno jigra, le anluoh yang ninga daɓi amuri anjinjere.Ɓ A ntri agah kwa ni ya, yahlulla le ni ashi ya; abih ngha wa nonno.²⁶Ihka logshi kandagiri ki ɗum aɓayong ni kuko agh le ihka tonggiri ate aɓeni atinna ngunnjah agh. Nshinna, aka zuni kahra ni niɓeni.²⁷Irri malla nyha ke egkusung antiri yang; getiyi njitulo ko njitulo nyha. Aghle ke nguri ka pagshi ya, ko ke nguri kura ka tuh agh. ²⁸Amunni le yang kunkolong le atah le yang kwa negna; Akushi apiri le ninga njiwolgiche, le anyeh-guwo-piri le yang ngha ninga gungnyamuru ƁƊɓɗ²⁹A jollo le yang ka pag ninga yim; aka jollo ninga amuna ayim. Aka kunno ni bol nyamma le a nonni awori, ni ɓwa nyha ka ashi yang agh. ³⁰Amuri kara ye aka jollo ari anyamma ninga ajollo le sallang. Ngha ɓeni kwa'agh shin bang amuri nzali, ih ka shin pinna ni gani; ke tubang ka pinna ate anlagiri.

Chapter 6

¹A yeh bogho ni Murung Uzziyah wuhni ya, nshina MurungKulli ɗigha ngungmurung murung; yangha a bikuli, le kun dagrah magula le ɗungshina bin gushi. ²Abikuli le ya aserafim ni; mama kwa agh ngha ni akpatre; ni akpatre ɓahri ni vulliyi ni kundumi, ɓahri vulliyi kushi, le logha kuli ni ɓahri.³Mama kwa agh gor ɓih le nah, "Gerenteng, gerenteng, gerenteng, ni Yahweh magula le aɓa luwa! Ngunjah kwa ɗungshina ni gusso le."⁴Agih magjollo leyang ngha ki tig tina bin tangha a bin ɓangKulli ya jigrah, le ɓaleh ɗungshi ni nlelle. ⁵Le n'na, "Gi- ennani ni meng! Njuhrina, ate mini ɓwa ni ngotokuni nyha gerenteng ngha, le myang ngi ɗigha a ntiri aɓayong ni ngotokun yang nyha gerenteng ngha, ate njiang shina Murung, Yahweh, Yahweh magula le aɓa tahluwa!"⁶Le mwoh a ntiri aserim logho zu a binang; yangha ni nkallang gishe a bih, mama tollo ni mbangso a bin deshile ɗahra agh. ⁷Dog ngotokun nang ni le nah, "Shina, ga dogna ngotokuno; a tollo wo tengshihra lo, ni nwah gimashihra lo."⁸N'ogna gih MurungKulli nah, "Yang nga tassa; yang ka ka ate musung?" Le nah, "Myang ngha; tas sang" ⁹Nah, "Kene le a waɓi aɓayong ni, 'Ogho agh, nga ogho, keminiya ni nga yeri yeri ya; shina agh, nga shina, keminiya ni nga yeri ya.'¹⁰Tig yahli aɓayong ni ke ih ɓi a konna te guɓung ngha, le tolkiirrung, anjiung wanghina leyang. Nyha nina agh le a shini ni njih yang, og yi ni kirri yang, ni yeri ni yahli yang, le a nyere a kum iritenna."¹¹Le nah, "Ha ni yebbang MurungKulli?" Pilla, "Sete alah magula juhro le aɓayong nyha a yeh ya, ni aleh ya aɓayong nyha ɗoigha a yeh agh, le njeh egh ɗigna ɓongri ɓihya, ¹²le sete Yahweh meshiyi aɓayong nghe kwa kukwo, le njeh egh kwa agh a ɗagne.¹³Ko ke lum le aɓayong nghe ni uwo a yeh, ɗeshiliya aka juhri; ninga mama a korri ngung oak le dundulle ki uwo agh, njih ma gerenteng ngha a ri dundulle."

Chapter 7

¹A kunbang le Ahaziya muna Jotan, muna Uzziah murung Yuhuda, Rezin murung le aɓa Syria ni pekah muna Remaliah murung le aɓe Israila, wora Urushalima ika ta luwa na yang, keminiya na ganyang gha. ²Kuntumo zu a le Dauda ima i Syria kpaɓna kuni ni Afraimu. Kunyali jigra ni kunyali aɓa leh ninga mama guh ki wolli aɓu gung ngha.³Le Yahweh nayi Ishaya "puro woro yongha ni muno Shear-Jashub in lungro Ahaziya a malla le kum muru, a muri nji-njere aɓa lagha agiri panghang ngha. ⁴Nayi idig liem, ibi b?olri, ke ibi ɓang ngoɓong ngha agle ika gangshiriya ni akashinda ni ɓari niya, ate yelula le Rezin ni Syria ɗeshiya ni Pekah muna Remaliah.⁵Syria, Afraimu ni muna Remaliah kura gimashihra a muro a nah. ⁶"Le iɓi shi ta luwa ni Yahuda ɗeshiya iɓi shi pih ngoɓong, ɗeshiya iɓi shi ingna a leg atenne iɓi tig murung lesung a ɓeg, muna Tabeel."⁷Mugula Yahweh nah, ni tangha ni te i pag agh. ⁸Ate muri Syria agh Dimaswka Rezin ni, aye bogho woro taro wa, Afraimu ka mashiye ɗeshiya na waye ɗigha a ɓayong ngha. ⁹Muri Afraimu te ya Samariya ni, ɗeshiya muri Samaria te ya muna Remaliah ni. Ni a ɗig ni maso ri-tenne a nji-teng ngha, njiteng ni na wo magro wa.¹⁰Le Yahweh ye nayi Ahaz ɗeshi, ¹¹" Al gi perina le Yahweh Kulli lo; al mama wara a njeh ya ko mama a ɓikuliya." ¹²Keminiya Ahaz nah, "ni ngi al agh, ke ma ngi peri Yahweh ya.¹³Ngha ni nah, Ishaya pila na onghang le Dauda, ni periyong iɓi mom gimyalung le a ɓayong ngha? ye nga momo gimyalung le Kulli lang? ¹⁴Ngha ni nah, Kulli kana giri ki payong gi-perina; nshina, nshina muna ki kpa a ye mina galang, ika ɓila ɗeshiya ako gor luli Immanuel. ¹⁵Ika nuh kira ni murung nyi a kuɓangni yeri ika shiɓɓi ni gimashihre ika tolli gima ɓona agh.¹⁶Ate kare ni muna shiɓini gimashihra a tolli gima ɓonna agh njeh ni murung le ɓari a wo ɓang ngha ka ɗig ɓule (nie). ¹⁷Yahweh ka juniwo, ni aɓa leyo ɗeshiya ni le tero kara mama Afraimu ni zuniya agh ngha tuyini ni Yahuda agh, ika juni wo murung Assyria."¹⁸A kuɓanghe ni Yahweh ka tong ni giri ari a agi ni ginin salang masaragh ni a nyi ma tahɓang ni a njeh Assyria agh. ¹⁹Aka zu kwa a ja ɗigha ɓa kwa agh a ye a min ɓangha muru, ni a pya tali ni ɓa juye ni ɓa a lel gi loh nghangha.²⁰A kuɓang ni ni magula ka nwani ni nkomo ga a tola gini salang Eufiratis agh, murung ngha ni bah ate Syria kpaɓna kunyang ni Afraimu ha Syria suli na aɓin Afraimu ni Assyria ika nwa nyong kushi; ɗeshiya ika nwa nyong kuni kwa. ²¹A kare ya, ɓwa ka tig muna nda ni a muna nju ɓari ni usulo, ²²Ɗeshiya ate kira ma ɗuɗug ni pah agh, ika nuh kira ma ɓola, ɓeni kwa a njeh ya ika nuh kira ma ɓolla ni murung nyi.²³²⁴A kunɓanghe ni, ɓa a gung inaɓi kena woro tongno lum ngweh mwoh agh, ngha kena ke a kuri a zurfa woro tongno lum ngweh mwoh agh guɓang nya, ka o nghangha keminiya a lusung ni juye. ²⁵Aka tangha kukko ni a ɗingli ni a ɗig ni soro wa, ate ngoɓong le a lusung ni a juye; keminiya ika ɗig ɓa nɗa ni a nju ki le nghangha.

Chapter 8

¹Yahweh nah nghang, "Tol tahli magula le a nyonla muri, 'Maher-Shalal-Hash-Baz.' ²Ngha gor aɓeni ni njiteng agh a tighang njiteng ate meng, Uriah mallah, ni Zachariah muna Jebrekiah.''³''In kena abin ma aghkuntumo le Kulli, tol muna bil muna buna. Ke Yahweh na nghang, ''Gor luli Maher-Shalal-Hash-Baz. ⁴Ate ke mune ka yeri bu'ah, ''Terang,' ni 'Ngiyang' agi kumo le Damascus ni giponna le Samaria agh, murung Assyria ka poni kwa.⁵''Yahweh nateng rang ɗeshili, ⁶''Ate aɓayong ni shiɓina a muru ma ololo ni Shiloah ye pagh bi murubang amuri Rezin ni muna Remaliah, ⁷nina agh murung Kulli ngha ye ka zunin a muru bangha muru a muyang, gullo ni goghe, le murung Assyria ni gullo le kwa. Ihka zu'ah ari ajijere le kwa ni bagha a gerebang le kwa.⁸Mbagha muru egh ka pong bang ntiri Judah, ki bangha ka wo woro, sete bilbang a melo. A gangsa le kpatire ka dumshi dara le nje lo, Immanuel.''⁹Aɓwa lo ka buni'oh wangri wangri. Ogho, nyongni a nje ma kukuwo agh: in kuriyong in ɓuno wangri wangri, in kuriyong in ɓuno wangri wangri. ¹⁰In pagh njere, keminya na boli a beng agh; waɓ gigila, keminiya na boli agh, ate Kulli ngha ni sung.¹¹Yahweh waɓɓang, ni bi ma tenna arang, ke laghang in ke ngiya a- njijere le aɓayong ni agh. ¹²Aka gor kpaɓkung nigha ga aɓayong ni gor kpaɓkung agh, na wo bang ngoɓong ga abang ngɓong agh, ke ihbi usi yalo agh. ¹³Yahweh ni a kuli agh ini guso gereteng; ini aka bang ngoɓong le, ni ɓeni aka pi gullo agh.¹⁴Ihka ɗig bin guso; keminiya ihka ɗig tali ma wolɓang, ni tali ma enkusung-ate liye aɓa Israila, ihka ɗig gitama ni nguri ari aɓa Urushelima. ¹⁵Duɗug ka engnari ka kpah ka buniya, ka bala nguri aka ɓolyang.¹⁶Kur teng ni wab agh, kur a tenana ma mwa agh, a pi ih a dengla lang. ¹⁷Ngha lel Yahweh, ngha songri kundumi abin liye Yakub agh; ngha pah njiteng ari. ¹⁸Sina, mem ni amuna ni Yahweh peng agh ate agipangna ni agi mag tahbi ni Israila abin Yahweh ni akulli agh, ngha ɗigha a muri Nkono Zion agh.¹⁹Aka na oh, ''Kuma aɓa pagh gi mag tahɓi na ɓa bongho mashihra,'' aɓeni ki mu'riteng ni jollo ni a tenna ni muri nyaghang ma mag tahɓi agh. Keminiya aɓayong ni ki nyera al kulli le yang agh? A al aɓeni wu'u agh ate muri aɓeni ni usulo agh? ²⁰Abin gigila ni abin tenana! Ngha na waɓ ajagiriye agh, ate anya ni tubang mo ber agh.²¹Aka woro ntirin nje ni gani magula ni yalo. Kubang ni a ogni yalo agh, yaliyang ka lulo aka yom murung le yang ni kulli le yang, ngha ayeni ni akundumyang bikuli agh. ²²Aka shing ngunjah ni shing gani, pinna, ni yalung ni ki pagh nayiɓang agh. Aka piriyi yang a pinna ma pinna.

Chapter 9

¹Yalula egh ka nyera ari ɓeni ngha ntiri nayibang agh. Ni kunbang makunduna ini paghi aba Zebulun gi iribina ni nje Naphtali, keminiya ni kumbang fitong paghi gullo, a njijere ni ki ka Salang magula agh, ajung Urdun, Galilee le aɓayong. ²Aɓeni ginya a pinna shinna poshi bang magula; aɓeni ɗigha a njali le minlim nlu'oh agh, poshiɓang egh tuna bang a muyang.³In burina aɓayong, in ɓurina bimurubang le yang. A pagh bimurubang akundumyong nigha bimurubang kunbang kor gisoro, nigha aɓuna ki pagh bimurubang nigha aɓuna ki gaɓ ga a pona kunluwa agh.⁴Ate gara dunro gitolla, ganra le a kpatira, gara le ba paghi ganni, a bunine nwangri nwangri a kara le Midian. ⁵Ate kusung ni ki ginya bin salala agh niagi mele ni a bula nkila aka pinshi murun ate gishe egh.⁶Ate bisung ngha a ɓilla muna, a bisung ngha a pana muna; ɗigha murubang ka ɗigha kpatire egh; aka gor luli ɓa gilbang ma mag tahɓi, Kulli magula, terung ma kekene, muna muring ma ololo. ⁷A muri ɓuro le ɗigha murubang le, ni ololo male nyah, ngha ih nongni murung a tumurung le Dauda agh, amuri bin nong murung le, ihɓi gili ni boli ni njiteng ni yalung gerenteng loghni kuɓang ni kekene. Pag le Yahweh ma ɓakuli ka pagh ga.⁸Murung Kulli tashibang ni tenana amuri Yakub, ke kpah muri Israila. ⁹Aɓayong kwa ka ogho, ko Ephraim na ɓeni ɗigha Samaria agh, ngha nah ni logshi murung ni yalung ten murung, ¹⁰''Agi ɓaghna kpana, keminiya sa ɓagh giri ni tali ni a kashi agh,agung sycamores a koriyine nje, keminiya sa tigha agung cedars abiye.''¹¹Ke Yahweh ka logha a muri Rezin, aɓa mwono le ka logshi aɓeni ni agh inji agh, ¹²aɓa Arameans a nji wama kara, aɓa Philistine a nji bin ihna kara. Aka li Israila ni bakunyang. Ntiri agha kwa ni agh, yalula le ni nongha nje agh; bi ngha wa nona beng.¹³Nigote agh, aɓayong ni ke nyere abin ɓeni wolyang agh, ko ka al Yahweh ma ɓakuli. ¹⁴Ninale Yahweh ka kashiyang murung ni ngila tiyong abin Israila, a passa ngung palm ni ngung reed, a kara mwoh. ¹⁵Bagulla ni ba nongshi murung ni magulla; ni ɓa aghkuntumo ni aliyi yiri ini ngila tiyong.¹⁶A ɓeni ki billi aɓayong ni agh bil ni yang njere ma nangna ni aɓeni a bil ni yang agh a mella yang. ¹⁷Ninale murung Kulli ni pagh ɓimurubang amura abuna makena le yang agh, ke dum enna a muri aɓeni leyang nyah ni aɓoro, ate ɓeni kwa agh ni bang kuli agh ni pagh gimashihra na akun ni ki waɓ agima nangna agh. Ari aga kwa agh, yalula le ni nongha nje agh; ɗeshile agh bi ngha nona beng.¹⁸Gimashihra pinyi nigha gishe; i a hagra giri ni a juye; ngha ma ih pinshi waragiri ni aboli agh, ngha ki logho nigha mlele ma kinyar. l ¹⁹Ntiri yalula le Yahweh ma ɓakuli njali nigha ki pinyi, na aɓayong nigha murun ma gishe agh bung nyah ki ɗagh muna ngi agh.²⁰Aka bol gili aɓung ma li keminiya ngha ogh- yalo; aka li giri aɓung ma katang keminiya na ɗim agh. Yang kwa le ka li nyama ma garabi. ²¹manasseh ka li Ephraim, Ephraim, Manasseh; a kpaɓ kwa aka ka ni luwa ri Yahuda. A ntiri ga kwa ni agh, yalula le ni nongha nje agh; bi ngha a nona beng egh.

Chapter 10

¹Gi- enna ni ni aɓeni ki waɓ alagha ni nyha yarata agh ni gigilla ni njiteng nyha a ri ya agh. ²A gittih aɓeni ki al njiteng ngha njiteng, a pon gile aɓa enna le aɓayong lang ga mami yang ni ya, a ag gile amahberre, ni tigha aminbawori gi bolla!³Mang nga pagha a kara tuhnjuo ngha juhribang pura kukwo zu agh? Yang nga ɓangha nga ka bini ate angna, nji yebbang ni aka tig gikunna lo nghang? ⁴Guɓung nyha uwo agh, le a gungha njahli a ntiri aɓeni a kur agh ko kpah ntiri aɓeni a wol nluo yang ngha. A yeh aga kwa ni ya, yehlulla le ni sang suhli ya̱, bih ngha wa uwo a logso.⁵Gi- enna le Assyriya, gara yehlulla le, garamurung le nji ri mama ngi ɗumni yehlulla lang! ⁶Ntutti ne a muri aɓayong ni ni yeri Kulli ya agh ni aɓayong ni yehlulla lang ki ɓunkoh a muyang ngha. Ntigne ih ɓi tol giponna, tol gibolla, ni pariyi ninga soɓong a muri njinjere.⁷Keminiya ga ni tolla yahli ya, ko ɗengshi nina agh. Ngha a ɗengse le ih juhri ni- gogrih anjah dudug. ⁸Ate nah, "Amuna murung lang kwa agh amurung ni ya? ⁹Ih kalno ninga Kalshimish? Ih Hamath ninga Arfad? Ih Samariya nyha ninga Damaska?¹⁰Ninga mama beng ganni anjemurung ma gushi gillang, aɓeni minlim gi sherreh leyang a gulla a uwor mami Urushelima ni Samariya, ¹¹ninga mama mpagni bin Samariya ni agillang manangna le ya, nina ni nga pagni bin Urushelima ni agillang le.¹²Ngha Kulli malli tumo le a muri Nkonno Sihiyona ni a Urushelima agh, nga fungshi kunyahlung gushimurung le murung le Assyriya ni shinbang gushimurung le. ¹³Ate nah, "A nji ri masso lang ni nji ri yeriteng lang ni mpag ni. Myang ni yeriteng. Myang ni yerigiri, le nshihshina anjang le aɓayong. N'iɓna a bin tig agikunna leyang, le ninga demndah nmeshiyina aɓa ɗigna le.¹⁴Nkehna ni beng ri ndahminya, agikunna le aɓayong, ninga ɓeni kpaɓa ankih a ɗag ga, mkpaɓna ngunjah kwa. Mwoh nyha wol kpatreh ko logshi kuni ya."¹⁵Gikoggiri ka gushimuri kanangiri uwor ɓeni pagtumo ne ya? Gikashigiri ka gushimuri uwor ɓeni kashigiri ne ya? Ngha ninga gara logle logshi ɓeni bolli ko gara logle logshi ɓwa kuli. ¹⁶Ngha nina agh MurungKulli Yahweh magula kwa ka tutti nyonno a ntiri agaraluwa; le ninga gishe ni ki pingshi ya aka pushi gusso le.¹⁷Poshibang le Israila ka pil gishe, le ma Gerenteng le Mwoh ninga leshigishe; ih ka pihn ne lih ajuweh le a kara mwoh. ¹⁸Yahweh ka juhri gusso le ɓangung le ni njeh ma njeh ma ɓishigiri, kpaɓni minlim ni ngirung; ih ka pag ninga ngha ɓakonno ki juhri ya. ¹⁹Anshile angung le ɓangung le ka ɗig fittong, mama muna logle bang ngha.²⁰A kara wo agh, anshile Israila ni uwo agh, ɓaleh Yakubu ni woro aɓɓah ni uwa ye tigyahli yang ri ɓeni gankun yang ngha, keminiya a pagha agh a tigyahli yang a bin Yahweh, ma Gerenteng Mwoh le Israila. ²¹Anshile aɓayong le Yakubu ni uwo agh ka nyerra bin magula Kulli.²²Ko ke aɓayong lo Israila, ngha ninga njisalang kun salalngmagula, fitong leyang ni uwo ni ka nyerre. Ninga mama gerenteng magula al agh a waɓna te juhribang. ²³Ate mama MurungKulli Yahweh magula le aɓaluwa ngha zuni juhro mama ka pagha a njeh kwa agh.²⁴Ngha nina agh MurungKulli Yahweh magula le aɓa luwa nah, "Aɓayong lang ka ɗigha a Sihiyona, ka ɓang ngoɓong le Assyriya agh. Ih ka nyimmoh ni garandolong le ih logshi garamurung le a muro, ninga mama Masar pag ni ya. ²⁵Ka ɓang ngoɓong le ya, ate a minkunbang fittong ngha yehlulla lang a muro ka malla, le yehlulla lang ka zuni juhri bang."²⁶Le Yahweh magula le aɓaluwa ka wol yang batagiri, ninga mama ganni kun Midiyang a bin nkonno Oreb agh. Ih ka logshi garandolong le a muri salangmagula ninga mama pagni a Masar agh. ²⁷A kara wo agh, a ag yi gitolla le ni gogreh ya le ni gidungrina ni a mellih ya, le gidungrina egh ya aka juhri ate nenneh le.²⁸Ɓa shiɓimurung zuna a Aiyat le ɗura a ntiri Migron; tigna aglilih a Mikmash. ²⁹A ɗura le a ke nongha a Geba. Ramah koshiyina le Gibeyah le Saul ɓangna.³⁰Magjollo ɓororo, muna ngalang le Gallim! Pah muro Laishah! Ag yi, Anatot! ³¹Madmenah ngha ki ɓangha, le aɓa ɗigna le Gebim ɓangna vulo. ³²A kara ni ya ih ka tangha a Nob le ih ka jigri gumobih a bin nkonno le amuna ngallang le Sihiyona, adingli le Urushelima.³³Shina, MurungKulli Yahweh magula le aɓa luwa ka janghi ni nyima ma pah ngoɓong, le angung masaɓna maɓonna ka kpah njahli. ³⁴Ih kor ɓangung ni gikorgiri, le gimurung le Lebanon ka kpah.

Chapter 11

¹Giri ka puro ari ndunɗuligung le Jesse, le passe ni mili agh ka pagh nji. ²Ɓongho le Yahweh ka ɗigha muri, ɓongho yeritengni yere, ɓongho waɓɓa ni gullo magula, ɓongho yeriteng ni ma ɓang Yahweh.³Ɓimurubang le agh ka ɗig ma bang murung Kulli; ni wah njuoh nigha nji shing agh, ko pagh ga a kiri ogh agh. ⁴Nina agh, ih ka waɓɓa aɓa enna njuoh ni njiteng ni pagh giri ɗikiki ate aɓeni nongshi muyang ngunjah. Ihka wol ngunjah ni gara ni kuni agh, ni usulo ma ngolo kuni ihka wol aɓa gimashihra. ⁵Njiteng ni ka pagh nguri kura bung le, ni njiteng le nguri a ɓuni.⁶Minghari ka ɗig ni nju'u, minbuni ka nongni a muna mbul; muna nɗah, ni muna keni ka lel yang. ⁷Nɗah ni bear ka lel kwa, ni a muna yang ka nogha nje kwa. Yim ka li lusung nigha ɗen nɗah.⁸Min bangna ka ɗal ari tuli yuoh asp, muna ni atu agh ka tig bi a gunang le ghafun. ⁹Na tig piye ko ɓiyi giri amuri nkono ma gerenteng lang; ate ih ngunjah ɗumshi ni salang magula agh.¹⁰A kara egh agh, njintiye bila le Jesse ka tangh nigha flag ate aɓayong. Aɓayong ka ali beng, bing usulo le ka ɗig ni gusso. A ¹¹kara agh, murung Kulli ye ka nong bi ka nyeni ashile a ɓayong le ngha wa uwo Assyria, Masar, Pathros Cush, Elam, Shinar, Hamath ni anje ni sallang kangri agh.¹²Ihka tigh signal flag ate aɓayong ih ye ka kpaɓa aɓayong na ɓuko ma Israila ni abeni mesiye ma Judah ari goshiyo inne ma ngunjah. ¹³Ihka ariyi banbang le Ephraim, ni gimashihra le Judah aka kashi. Ephraim niwa ban Judah agh, Judah ni wa ɗumi Ephraim gimashihra agh.¹⁴Nina agh aka nogha nje ari aɓura Philistine a nji ba kara ki kpah nghang agh, ayangha kwa aka pona aɓayong nji ɓa kara ki wamang agh. Edom ni Moab ka ɗig mamiyang aɓa Ammon ka agh ni yang. ¹⁵Yahweh ka ɓiyi kun gere sallang ma Masar. Ni nguleh mashihra ihka logshi bi amuri ɓangha muru Euprates ihka gaɓ a guguri egh nde tomɓhri, ate a ɗuri ni akura.¹⁶Njere magula ngha nghang ate ashile aɓayong le nyere Assyria, ngha mama ngha nghang ate Israila ni nyere leyang a nje le aɓa Masar.

Chapter 12

¹A kara egh agh aka nah, "Ngha pagh oh makampah Yahweh. Ate awogha ni yalula ni mem, ayena ni yalula ni mem, oyena ni yalula, ngha boang yarata. ²shina, Kulli ni pagh ba ashibang lang; Ngha pajiteng ni nji ɓanghobong, ateyah, ih Yahweh ni tengshirung ni ngiya lang. Pilla ba ashiɓang lang."³Ni bimurubang aka toghni muru a tumru ma ashibang. ⁴Aka nah a kara egh, "Pih Yahweh makampah le a goe lulli; waɓɓa agipangna le intiri abayong, hamma ih lulli ni aka gila.⁵Ɓongshi Yahweh ni ngiya ate paghua agima gulla; Ɗeh ih ba yere a ngunjah kwa. ⁶Ɓwa ɓororo ni jolo ate bimuru bang nyongni aɓeni ɗigha Zion agh, "Yah agh lulung ma ngulung le Yhaweh ni ate gullo le nghe intiri ɓa gerenteng le Israila.

Chapter 13

¹Gi waɓna a muri Babila, mama Ishaya muna Amoz ag ga: ²a ɓamuri nkonno ntig kandagiri gi ɗumna, ɓua ɓororo a bin yang, logshi yang boh ih ɓi a ingna a kunjere lah le aɓagushina. ³"Nwara tigha amama ntig sa agh; ngorra agara-abuna ih ɓi a ɗum yehlulla leyang aɓeni ki pag binmurubang ari dumposhina lang ngha.⁴Gih le adudug a muri nkonno, ninga mami aɓayong dudug! Gih salalah le anjemurung ninga mami anjeh dudug kpaɓa binmona! Yahweh magula le aɓa luwa ki nah yi aɓa tahluwa te luwa. ⁵A pura njeh kukwo, dunna kukwo ni binsung. Yahweh ni ni gitummo fungshibang le, ate juhri njahli ye kwa.⁶Mɓua'agh ate kara le Yahweh zuna gyaɓ; ih zuni girjah bang le Magula kwa. ⁷Ngha nina agh abung kwa a gyerre, ni yahlung a nyangla. ⁸A tig yang a ngoɓong; binkonna ni gani ka bol yang, ninga ɓamah ni ka ɓilmuna agh. A shina ari yang ni koshiyi rung, kundum yang ka ɗum ngoɓong.⁹Nshina, kara le Yahweh ngha ki zuni fungso mashihra ni yehlulla ki ɓunkoh, ki tig njeh egh ɓayong nyha ni pushi aɓa gimashihra a yeh. ¹⁰Amunashienri le ɓakuli ni kpaɓa leyang ni ki pah poshibang ngha leyang ngha. Kara ka bol pinna logni ni beri, le shienri ni ki tah agh.¹¹Nga fungshi ngunjah ate gimashihra le ni aɓayong mashihra a muri gimashihra leyang. Nga tig gushimurung le aɓa tolmurung ih ɓi malla, le gushimurung le aɓayong mashihra. ¹²Nga tig ɓayong ni ki gog ga ninga zinariya ni ɓayong mashinshin a gana a kumo uwor zinariya maɓonna le Ofir.¹³Ngha nina agh nga tig ɓakuli ih koshiyo, le ih ngunjah ih jigrah bin tangha le, a ri funno le Yahweh magula le aɓaluwa, le a kara le funno yehlulla le. ¹⁴Ninga njah ni a pir agh ko njuh ni ɓwa nyha ka kpaɓyang binmona a agh, ɓeni kwa agh ka nyera nji bin aɓayong le, ni ɓangha wora njeh le.¹⁵Ɓeni kwa a kum ma a shuwe, le ɓeni kwa a shuwa agh ih wuh a nji ri garabwoh. ¹⁶A sahniyi amakyenina leyang lushilushi a njahli a nji yang. Alah yang ngha a ponni ni nongni amah yang.¹⁷Shina, myang a muri nga tig Medis ih kehni yang luwa, aɓeni ni ki gangshi ri yang a muri azurfa a agh, ko zinariya poshi yahli yang ri zinariya a agh. ¹⁸Antah leyang ka shuwa basa adenah leyang; ni a shin gi- enna le amuna ni a ɓil agh, le a shibang ni gi- enna agh.¹⁹Le Babila, njemuru maɓonna, gi ɓor nsahri le gushimurung Chaldiya, Kulli ka suhli ninga Sodom ni Gomora. ²⁰Ni a uwa ye ɗigha a yeh ɗeshiliya logha a njah kenna a njah. Aɓa Arab ni ki gil gungri leyang be ya, ke alelgiri ka ɗag agiluwo leyang ih usula be ya.²¹Keminiya anyam lusung le ɓalusung ka nongha be.alah yang ka ɗungshini a'ihhin; andau ni ambullusung ka lella be. ²²Anyih ka ɓua alah ma vangna leyang, avanshi a lahmurung maɓonna leyang. kunbang le zuna gyaɓ, le akara ni ki tenghibang ngha.

Chapter 14

¹Yahweh ka shin gie-nna le Jacob; ih ye ka tol Israel ni nyeni yang a nje le yang. Abiri za kpaɓ ni yang a nje le yang ka tig muyang ari liye Jacob. ²Aɓayong ka zuni niyang a bang le yang. Ke liye Israel ka tol yang a nje le Yahweh nigha aguro buna ni aguro amena. Aka bola aɓeni kana bolyang agh, aka nong murung amuri aɓeni ki payang gani agh.³Kara ni Yahweh ka pahno usulo ate gani lo ni yalula lo, ni gani tumo lo ni kana aka pagh, ⁴nga tu ngya ma ngulteng amuri murung le aɓa Babylon, ‘‘Palang ke ba ɗigha muribang nyere tang nigha, yalula le ba tol murung tangnaǃ‘‘⁵Yahweh ɓuna gara le aɓayong mashira, aba agna ɓeni ki nong murung agh, ⁶ngha wol aɓayong ntiri yalula ni wolo ateɓi agh, ngha nong murung le aɓayong ni yalula, ni wolbang ni nya ki tigha nje agh.⁷Ngunjah ngha muri usulo ni ololo; a logshi bimurubang ni tu ngya. ⁸Ko a ngung Cypress og bimurubang a muryong na Cedar ni Labanon agh; a nah, ‘Ate a nongna nje agh, ba kashi ngung nya za kashi sung nje aghǃ ⁹Njimanjali ngha ki lel lo ngha kena biye agh. Ihka logshi wo aɓeni wu‘u agh, amagulla ngunjah kwa, ih tig yang a logho abin nong murung le yang, a murung le aɓayong kwa.¹⁰A yangha kwa aka nateng aka nah og, ‘A ɗigha ololo nigha sung. A ɗigha nigha sung. ¹¹Logshi murung lo zuna ni ma a njimajali ni a gimashihra lo. A ngoso ni muro kwa, ashana ni vulyo.‘¹²Palang ka gbah a kuli, muna sheinri ma beri, muna ma durbangǃ Palang ka koro nje, awe ɓeni a tigha aɓayong ololo aghǃ ¹³A waɓna a yalo, ‘Ngha logho ngha wora kuli, ngha logshi nong murung lang amuri amuna sheinri le kulli, ngha ɗigha a muri nkono ma kpaɓa, a bing ma kukwo le North. ¹⁴Nga logho amuri abing ma sagna le a nlagiri; ngha tig murang nigha Kulli Magulla.¹⁵Nigoteya ayena ni ma a njimajali abin ama lima le tuli. ¹⁶Aɓeni shino agh teshi njiyang aro le aka teshi kiriyang aro. Aka nah, ‘ Ɓeni ini tig ngunjah koshiyo, ngha jigra aɓayong, ¹⁷ngha tig ngunjah nigha balusung, ngha biya alah ni tigha a prisoners le wora lah agh?‘ Amurung le aɓayong kwa, aya ngha kwa a nongha nji aɓongso, ɓeni kwa a nkiliya le.¹⁸Amurung le aɓayong kwa, a yangha kwa agh a wuh a gusso, ɓeni kwa agh ni nkiliya le. ¹⁹Keminiya a pushino a nkiliya lo ninga bih ngung ma shiɓina. Aɓeni a wol nluo yang ngha, ngha ninga adagrah, aɓeni a shuwa ni nkwoh agh, aɓeni woro a tuhtahli ninga anluo ni a pariyi ya. ²⁰Ni awo kpaɓni yang a lingsa agh, ate a wara juhri njeh lo ni wolnluo aɓayong lo. Amuna ɓagimashihra agh ni a uwa ye gori ya."²¹Gilro ate tuhmi amuni bwoh,ate agimashihra le akahyang, nina agh ni a logho a ag njahli ke a ɗungshi ngunjah ni alahmagula agh. ²²"Nga loghi yang- ga ni Yahweh magula le aɓa luwa waɓa. ²³Nga pussa ri lulli Babilon, aminkah, ni kumɓoro- gi waɓna le Yahweh ni ga. Nga pilla gikunna le ankuhn, nonghomuru, le nga ganghi ni ganbang ma juhribang- gi waɓna le Yahweh magula le aɓa tahluwa waɓna."²⁴Yahweh magula le aɓa luwa kaniyi na giri, "Njiteng ngha, ninga mama ntolli ya, ini nina ih ka pagha, le ninga mama ntigni ya, ini ih ka ɗig nina; ²⁵nga ɓun Asiriya a njeh lang, le nga pariyi yang a muri nkono lang. Le aka tol yi yang gidungrina leyang a muyang le gitolla a melyang."²⁶Ga ni a kuro a tigha ate ngunjah kwa, le bung ni ni a logsa amuri aɓayong kwa. ²⁷Ate Yahweh magula le aɓa luwa tigna ga; yang ka teshi njahli? Logshina bih, le yang ka suhli njahli?²⁸Gi waɓna ni zu a yeh bogho ni murung Ahaz wuhni ya. ²⁹Ke ih ɓi a pag binmurubang ngha, a yong aɓa filisti, ih gahra ni nyimyong ngha ɓunna. Ate a ri ɓilla le ayouh agh gbafun ka gul nghang, le amuni ka ɗig ayouh ma funno loghakuli. ³⁰Minɓalla le ɓa enna agh ih lella anjung a bin lellagiluwo lang, le aɓa alla ka nongha njahli ololo. Nga wol biɓilla leyong ni yallo mama ka tigha aɓeni uwo agh a nluo.³¹Ɓua, kunjere; ɓua, lahmagula; nyongha kwa nga nyangla, ate nlagiri le nlelleh ngha pura nji eɓɓeh, le ɓa tah luwa nyha ka pyeri muri ri ya. ³²Ni yellang ni aka pilli ɓakuntumo le aɓayong? Yahweh tinna Siyona, le a yeh aɓa binkonna ka kum vulo nghang.

Chapter 15

¹Gi waɓna a muri Mowab. A pagha agh, a duh mwoh ni Ar le Mowab ka juhrini; a pagha agh, a duh mwoh ni Kir le Mowab ka juhrini. ²A wara bin gushi Kulli, aɓayong le Dibon wara a dingli ate ɓua; Mowab ɓua na a muri Nebo ni a muri Medeba. A nwahna muyang kwa kotro ni nwah nyom kunyang.³A mella ateshili gir a muri anjinjere leyang, a muri kangna bikuli ni a bin kpaɓa a ntiri lah ɓeni kwa ki ɓua, njimerung ni ki suhla njeh. ⁴Heshbon ni Eleyaleh gorra bang ate angna; a Jahaz ni duna kukwo agh a ogna gih yang. Nina agh aɓa tahluwa le Mowab ɓua na ate angna; a koshiyo kanangiri yang.⁵Yahlang ɓua ate muri Mowab; a ɓangha a wora Zoyar ni a Eglat Shelishiyah. A logho ni ɓua a kun Luhit; a muri njinjere Horonayim a magjollo gigangshina a muri juhro leyang. ⁶A ɗagna amuru l Nimrim; lusung nyingla; ambuggiri nyummo; le lusung nyha uwo agh. ⁷Agi ɗigna leyang ni a ɗammah a ponne a wori a ɓa njonglong le angung kahn.⁸Ɓua ye kangnina kasanjeh le Mowab; jollo egh wara kukwo ha Iglayim ni Beyer Elim. ⁹Ate amuru le Dimon agh ɗungshina ni nkilla; keminiya nga ɓuhri zuni maɓi a muri Dimon. Nyim ka bolla aɓeni ɓangha a Mowab agh ɗeshili ni anshile ni uwo a njeh egh ya.

Chapter 16

¹Ntutti agamnjuh a bin amagula njeh Selah ni a ɓalusung ngha, a nkonno le muna mangalang le Sihiyona. ²Ninga minya ni ki ganglah, ninga ndahminya ni meshiye ya, ini nina amenah le Mowab a kungerabang le Ɓanghamuru Armon.³"Pah gibilla, tuh njiteng; a pah minlim ninga dyh a ntiring le ɓakara; songri amama a ɓugkoh agh; ka ɓungshi muri ɓeni ki al bin vulo agh. ⁴Ih ɓi a ɗigha ntiri yong, ɓeni a ɓugkoh pura Mowab agh; nɗig bin vulo leyang ari aɓa girjah yang." Ate parbang nghe a tangha njahli le juhrigiri ka malla, aɓeni ki parbang ngha ka ɓorro a njeh egh.⁵A tig ngungmurung murung a ogrung njiteng; le mwoh a ntiri gungri le Dauda ka ɗigha muri ni njiteng. Ih waɓnjuo ngha ih alli ɗumnjiteng ni pag gi gerenteng ngha.⁶Shi ogna tele gushimurung le Mowab, tolmurung le, wolkikil le, ni yehlulla le. Keminiya wolkikil ngha gung. ⁷Nina agh Mowab ɓua ate Mowab- kwa a ɓua! Ngonno, a yong kwa aɓeni a girjah yang ngha, ate gikangna miyang le Hareset.⁸Aɓabang le Heshon wara nyummoh ini nina ɓabang njingung le Sibnah. Amurung le aɓayong agna aɓabang njingung maɓonna ni kena ha Jazer le nongho wora ɓalusung ngha. Abih vahghah wora kukwo; a woro a ɓur salang.⁹A pagha agh nga angni Jazer ɓua a temuri ɓabang njingung le Sibnah. Nga ɓua ate muyong, Heshbon ni Eleyaleh. Ate muri aɓabang le njingung biyang ni pongissoro nkashina jollo ma binmurubang. ¹⁰Binmurubang ni ɓoro le bang ɗagna njingung; le tuhngyah nyha, ko jollo a ɓabang njingung. Ɓwa nyha gammuru njingung, ate nkashina jollo le ɓeni ki gammi ya.¹¹Nina agh yahlang imnah ninga ngwangntah le Mowab, ni minlimang a temuri Kir Hareset. ¹²Ngha iri Mowab malli a bin gushi gillang ngha ni ingna bin ma gerenteng ate jimmah agh, jimmah le ni ki ɓuhri guɓung ngha.¹³Ga ni pag tenana ni Yahweh waɓa ni zumo a muri Mowab agh. ¹⁴Yahweh ye nah ɗeshili, "A ntiri abogho yahro, gusso le Mowab ka meshiye; ngho kwa ni aɓayong le ni dudug agh, amama ka uwo agh ka pag fittong le guɓung ni ya."

Chapter 17

¹Gi waɓna a muri Dimaska. Shina, a pushina Dimaska a ɗigha lah magula, le ih ka ɗig gi ɓihyi na ni kpah agh. ²Alah magula le Aroyer agh a ɗag yang. Ih ɗig ba agiluwo ka ɗig nghang ngha, le ɓwa nyha ka pah yang ngoɓong ngha. ³Alah ma kangnina ka ɓorra ri Ifraimu, ɗighamuribang ni pura Dimaska, ni anshile mami Aram- aka ɗig ninga gusso le aɓayong le Israila- ga ni Yahweh magula le aɓa luwa waɓa.⁴Gire [ka pagha ih a kare ya gusso le Yakubu pil siyal, le nenneh le ngiri ka pil kpangrang. ⁵Ngha ninga kunbang ni ɓa pongissoro kpaɓni agaragweh ni tang ngha, le ponna kikili amuri gweh ni kum ma. Ih ka pag ninga ɓeni ganglah ɗoshihyo giri gweh a Njonglong le Refayim.⁶A ɗag aliyi kunkoro, nongo te ya ngha ninga zaitun ni ɓahri ko tahro vulla a mbweh bikuli ngha a jigri ni ngweh ya, le ihne ko tongno ngha a bih ma saɓna le ngung nghe- ga ni pag gi waɓna le Yahweh, Kulli le Israila. ⁷A kara wo agh aɓayong ka shin nji bin Ɓa gil yang, le anjih yang ka shin nji bin ma Gerenteng Mwoh le Israila.⁸Ni a shin adeshile ɗahra, tumo le abih yang ngha, ke aka shin ga amuna bih yang gilli ya, angung Asherah ko aminlim kara. ⁹A kara wo agh alah maguliyina ma tenna leyang ka ɗig ninga ɓa wara ni a ɗagha a muri dingli ngha aɓayong le Israila keni yang ni luwa agh, be ya ɓayong nyha wa ɗig nghang ngha.¹⁰Ate a jangshina ni Kulli le ashibang lo, ni puro a tele tahli bin vullo lo. Nina agh pan gissoro mama li poshi yahlo agh, le a tigha abih ngung ni a agha bin abiri ya. ¹¹Keminiya ko ke a kara wo ni a panni yang ni vanghih. le ko ni beri ni njijamma lo sahyini, pongissoro ka kpah a kara gigangshina ni gani¹²Gi- enna ni! Aggishi le aɓayong dudug, aɓeni aggishi ninga gishi le salang magula, ni ngih kara le aɓayong, aɓeni ki kara ninga amuru magula! ¹³Aɓayong ka aggishi ninga velliye le amuru! Keminiya ih ka saghih yang le aka ɓangha a wor kukwo, a pir yang ni gung ninga ankwahgiri a muri ankonno, le ninga lusung a dum gungmuru. ¹⁴Ni kapolla agh, shina, gi ngoɓong! Kedebang ni beri ya a wara! Ga ni pag gikumna le aɓeni pon gillesung ngha, gikunna le ɓeni iɓɓah agikunna lesung.

Chapter 18

¹Gi- enna le njeh le aminlim le akpatrung, mama a kun ɓanghamuru le Kush; ²ɓeni ki tutti aɓa kuntumo a nji ri salang magula, a gissasa le Papirus a muri amuru agh. Nworo a yong aɓa kuntumo ma kahra, a bin ɓeni saɓna ni ɓululu, aɓayong kukwo ni gyaɓ, aɓayong ma masso ni aɓeni a pariya njeh ya, aɓeni aɓanghamuru gaɓna njeh leyang,³A yong aɓa ɗigna ngunjah kwa ni a yong aɓeni ɗigha muri nguɓnjahli ya, ngha a logshi kanda gi ɗumna a muri ankonno le, shinbang; le ngha a tong njeme njuh agh, yeshi kiro.⁴Nga ni Yahweh waɓɓang, "Nga vulla a lyang nga fashi, ninga nlelle pingshi bang le kara, ninga nlagiri le tirma a kunbang pinshi bang le pongissoro. ⁵Kedebang pongissoro, ngha kunbang tah le giri ɗuri, le possogiri ki pilli njih ya, ih ka kashi ashuwa le nshingri, le ih kashi ni tolla abih ngung nghe wori.⁶A ɗag yang binmona a temuri aminya ma muri ankonno ni anyam lusung ni njahli ya. Aminya ni ki al gilih ka saniyi yang ni biyang, le anyan lusung ka lih yang a kunbang pongissoro. ⁷A kunbang ngho agh aɓayong ma saɓna ni ma ɓululu, aɓayong kukwo ni gyaɓ, aɓayong ma masso ni aɓeni a pariya njeh ya, aɓeni aɓanghamuru gaɓna njeh leyang, a ba ni lulli Yahweh magula le aɓa luwa, a muri Nkonno Zaitun ni aka zunih pah gusso bin Yahweh magula le aɓa luwa.

Chapter 19

¹Gi waɓna a muri Masar. Shina, Yahweh ki zu a Masar a muri nlagiri ni ki ɓangmere ya; Agillang le masar koshiya dumi, le ayahli aɓa Masar nyangla ri yang. ²"Nga logshi aɓa Masar a muri aɓa Masar: Ɓwa ka wolrung ni munangih, le ɓwa maɓi ka wolrung ni ɓihɓaɗigna; lahmagula a muri lahmagula, le njehmurung a muri njehmurung.³Bongho le Masar ni ki kum masso a ri ya. Nga girjah pah giwaɓna le, ngho te ya a al giwaɓna bin agillang, bongho le anluo, aɓa ɓangna, ni aɓa pagtumo ni abongho. ⁴Nga pah Masar a bih telelah mashihra, le murung ma masso ka nongmurung muyang- ga ni pag giwaɓna le MurungKulli Yahweh magula le aɓa luwa."⁵Amuru ni asalangmagula agh ka songso, le ɓanghamuru ka songso ni ɗig ɓongri. ⁶Aɓanghamuru ni ki zuni muru agh; aguguri le Masar ka gindilla ni nyummo; akagli ni anshile alusung ka nyinla. ɗ ɓ⁷Akagli ni a kun ɓanghamuru Nile, a kun Nile ni ɓabang ni kwa a ɗiyah kahri ya ka nyummo, le ni wa ye pag ga, a pon yang a wori, le ni a wa ye pag ga. ⁸Aɓa bolnjih ka ɓua ni gonno, le aɓeni ki soɓ ngallung a Nile agh ka gonno, le aɓeni ki soɓ nguri muri muru agh ka juhro.⁹Aɓa pagtumo njinguri ni aɓa tahnjinguri sor dagrah ka nyonnoh. ¹⁰Aɓa sor dagrah le Masar ka wuh; aɓeni kwa ki pagtuomo ate ngosse ya ka kum gigangsa kanangiri yang.¹¹Amuna murung le Zoyan agh aɓahngha ni kwa. Giwaɓna le ɓeni uworbang ni yeriteng mami Fir'auna agh pagna ɓayong manangna. Ni yellang ni aka nah yi Fir'auna, "Mini muna ɓa yeriteng, muna murung le akah?" ¹²Le niɓeniya aɓa yeriteng leyong nghe? Ih ɓi a waɓi yong ni ɗumi yong ga Yahweh magula kwa kuroh tigha ate muri Masar agh.¹³Amuna murung le Zoyan pilla aɓahnghah, a sohra amuna murung le Memfis; a tigna Masar ɓorro, ɓeni ɗigha agbingrah le akunburi le ya. ¹⁴Yahweh tigne yang bongho juhrigiri a ntiri yang, le a ɓorshina Masar a teh aga kwa ih pag ga, ninga ɓaɓahra ni shengreh a yeh ga nyennikoh agh. ¹⁵Guɓung nyha ɓwa ka gan paghi Masar agh, aghle murung ko ngilleh, bih ngungkahn ko kagli.¹⁶A kara wo agh, aɓa Masar ka pil ninga amenah. A koshiyo ni ngoɓong le bih Yahweh magula kwa ni logsa muyang ngha. ¹⁷Njeh Judah ka ɗig gi tigbang ennihyeh a bin Masar. Kunbang ni kwa ɓwa ɗengshini yang ne ya, a ɗang ngoɓong, ate ga kwa Yahweh magula kwa kura itgha ate muyang ngha,¹⁸A yeh kara wo agh alahmagula tongno ka pagha a njeh Masar aɓeni ka waɓ kun Kan'ana agh ni kaniyigiri pah muyang a bin Yahweh magula kwa. Mwoh a ntiri yang ngha a gorih ih Lahmagula le Kara.¹⁹A yeh kara wo agh a gil yi Yahweh deshile ɗahra a ntiring le njeh Masar, ni gbingrah tahli a njang le bin Yahweh. ²⁰Ih ɗig giɗumna ni waɓkun bin Yahweh magula kwa a njeh Masar. Ngha ɓua yi Yahweh ate aɓa parihyang ngha, ih ka tuttih yang ɓa ashibang ni ɓa tangha temuyang, le ih ashi yang.²¹A yeri Yahweh a Masar, le aɓa Masar ka agni Yahweh a kara wo. Aka gushi ni aɗahra ni agipahna, le a kanniyigiri bin Yahweh ni paghe. ²²Yahweh ka pih Masar iritenna a nzumo ni tignih binkonna agh. Aka nyera bin Yahweh; ih ka og jimma leyang ni pahyang iritenna.²³A ntiri kara wo agh njergula ngha nghang ka pura Masar kena Assyriya, le Assyriya ka zu a Masar, le aɓa Masar bin Assyriya, le aɓa Masar ka gushikulli ni aɓa Assyriya.²⁴A ntiri kara wo agh, Israila ni ka ɗig ɓihyong ma tahro ni Masar, ni Assyriya, ih ɗig mosso a ntiri ngunjah kwa; ²⁵Yahweh magula kwa ka moshi yang ni nah, "Mossoni ni Masar, aɓayong lang; Assyriya tumo abeng; le Israila agh, giberre lang."

Chapter 20

¹A yie bouho ni Tartan juhni Ashdod, ngha Sargon murung Assyria tashiniha, wohrun ni Ashdod ni tollihi. ²A kunbangho Yahweh nahtengri Isaiah muhna Amoz nina "Wohro ke pushi tesili ga a kuhra tiyo ha, ni pushi kuhra a kuso" Pagha nina ginni tesalan ni ɓah kusi.³Yahweh nah, "Ni ga mama ɗenlalan Isaiah ginni ni tesalan ni ɓa kushiha ma bouho tahro ɗunna gi pahna ni ga gouɓong ga wohro nji bin Egypt ni ga wohro njibin Cush- ⁴A jin jereniha murung Assyria ka agɗuna wohro guhrow Egypt, ni baugha, ked ɗigha a Cush, muhna ni ɓa guhla, ni nang ni ɓah kusun, ni dahratiyo daben, gi yihri binale Egypt.⁵A kosiyo ni yihri ɓina, ate Cush pubohle yan ni Egypt gi kunnale yan. ⁶A ɓeni a ɓillah njeha ki na kere ''inininah, gani pag bin tig pubolesungha, ba ja baugha ja al assah bin murung Assyria.

Chapter 21

¹Ga a waɓa a muri ɓalusung ni a kun salangmagula agh. Ninga mama gungmuru ki ɗuri ntiri Negev agh, ih ɗura a ntiri ɓalusung, pura njeh gi pah ngoɓong. ²A wara a peng njoloro: ɓa gimashihra ki pag gimashihra, le ɓa juhro ki juhri. Nworo nkeni ni luwa, Elam, nkangni Mediya ni luwa; nga kashi immah le kwa.³ngha nina agh ɓunnang ɗungshina ni binkonna; konno ninga ɓamah ni ni konnoɓilla le bollang ngha; ngunghina najhli ri ga n'og ga; le ga shin ngha gangshinang. ⁴Yahlang uɓna; nkoshiyina ni ngoɓong. Kapolla ni ntigha yahlang, keminiya zuna nghang ni gi ɓangha.⁵A gilla bin lihgilih, a sahri kalah njahli le a lih ni nuh; logho, amuna murung, nsoɓih ntongho leyong murun.⁶Ate ga ni murungKulli waɓ ɓang, "Woro, tig ɓa lelkunjere, le ih pah kuntumo ga shin ngha. ⁷Ngha shin nyeh-gwoh piri ya, a gbahyiya apiri, aɓa kogyi muri mbuljeng ngha, ni aɓa kogyi muri loggah agh, le ɗigna ih teshikiri ni ɗigha a gilrung."⁸Ɓa lelkunjere magjollo, "MurungKulli, a muri gbingrah lengheshina ni tang nghang kara kwa, kyari kwa agh, le a bin tangha lang ni duh kwa."

⁹Ɓwa ngha ki zu agh ni nyeh-gwoh piri ni agbahgha le ɓa kogpiri. Ih gorbang, Babila kpahna, kpahna, le aminlima ma shehrah le akuli le wanghina njahli.¹⁰Ama gilliya ni sahra lang, amuna binsahri giri lang! Mang n'ogha bin Yahweh magula kwa, Kulli le Israila, nwaɓno ne.¹¹Nwaɓ a muri Dumah. ɓeni gorrang a Seyir, "Ɓa lelkunjere, Mang uwo ate duh?" ¹²Ɓa lelkunjere nah, "Beri ka zu le duh ɗeshili. Ngha a alla a ihli bangha ngha, le ihlibang; le nyer ɗeshili."¹³Ga a waɓa a muri Arabiya agh. Mpagna duh a ɓalusung le Arabiya, atangha logghah le aɓa Dedan. ¹⁴Nzuni muri ate njemuru; aɓa ɗigna njeh Tema, nlugri ni aɓa ɓangluwa ni brodi. ¹⁵Ate a ɓangneh garabwoh, ri garabwoh ni pushi ya, a ri ntah ni a nonneh ya, ni a ri dungro le luwa.¹⁶Ate ga ni Yahweh waɓ ɓang, "A ntir bogho agh, aɓa pagtumo ni a tollo a nwah a bogho agh a shini, gusso le Kedar kwa ka malla. ¹⁷Fittong a ntiri aɓa tahmunih, agaraluwa le Kedar ni ka uwo," Ate Yahweh, Kulli le Israila wara waɓɓah.

Chapter 22

¹Tenana a muri Junlo Sinbang: Mang pagyi ke a ebb muri lah? ²Ate og lah magulla ni lah ma kena ni dunshi ni jolo. Nloh le yong agh na wolyang ni garabwo, na wuh a luwa agh.³A magula le yong kwa baghan woro, keminiya na bol yang ni ntah agh; a bol yang kwa, ni bangha gibang kukwoh. ⁴Ninale nah, ''Ken nshinang agh, ngha buwah meshin; ken agha n'poshili yang agh bolari bilia mangalan le a ɓayong.''⁵Kahra koshirun, ni pahni ya jeh, na gangshirun bin Murung Kulli Yahweh ma gouna, a Jonlo Shinbang, buhniyi yole ndah, ni ɓuwale a ɓayong a muri an nkono. ⁶Elam tol ɓahma, ni yehguwo le abuhna na ɓah eɓɓ pihri, na Kir nounha lowosi tohon. ⁷I juhwari muri aghalo ɓa jonlo ka ɗunshi na yeh gwogh, na ɓa koh pihri ah tol bangle yang a kunjere.⁸Tol lah gi assi bangle Judah; le a sinba a kara wo ri gihluwa ni a hakragiri. ⁹A shin suhriyole lah magula David, ate a gouna biyeh, ni kpaɓɓa a muru a binje.¹⁰Bagha lah ni Jerusalem, Inwayinanje a lah te ga tensi gahrun ndah. ¹¹A tunna tuhli ntirin gahrun ndah ɓahri ri muru ma yayina. Keminiya ni ishi a ɓeni gil lah magula agh, Aɓeni giliyi kunban masangna ni wo agh.¹²Murung Kulli Yahweh magouna gwara bang a kahre ɓuwa, ri gounoh, ni jihri murung, ni kur teshiligiri bung. ¹³Keminiya, sinbang, pag njibuhno ngha ni posibang, wohla an ndah ni tuhmi an nju, li ni nu'ah mɓah: ''Le nji li nji nu, kahberi le nji wuh. ¹⁴Ga Yahweh magulla waɓɓa a kiran agh: ''Nji tengni gimashihra nagha bisili yonnila, digha ngha nwuh agh,'' Waɓɓale murung Kulli Yahweh ma gouna.¹⁵Murung Kulli Yahweh ma gouna, waɓɓa na, ''Nkena bin kpa gih kunale murung, a bin Shebna, beni a muri lah agh, a nayi, ¹⁶''Mang awoh pagha ba yang puho njere abin kashi mum nkiliya ni muro agh, ih serihi muri nkiliya a kuli bin usulo a nkono?'''¹⁷Sina, Yahweh ngha ka ɓugyon, ɓuwah ma tenna, ngi buh yon nje; ngi kuryon yarata. ¹⁸I wuli yon kanna ni kanna, ninga buyong nigah nkulikoroh an nje ma gouna. Beyeni nga wuh, ngha beyeni ngehguwoh, ga og yiribina ari telelah leyong! ¹⁹''Nga pushi yon bin ɗigna leyon ni juhliyon jeri bin digna kuntumo.²⁰A kahrawo agh, ga goh denla lan Eliakim muna Hilkiah. ²¹Ngi vuhliyi ni lahrangsong le yon, ngha kuryong ri buhni ni agha guhlole yonga yesa abih gah ɗigha tehrun ni ga ɗigha Jerusalem lah ni Judah agh. ²²Ye ngi tig ɓuwa gogre, ihka logshi kun kangna le David; ihka logshi bun nya ka giri agh, ih giri le yang ka logshi. ni ini giri, yang ka logshi.²³Ga kahrini moh, ni gadung diligun tangha je agh, Ih yere ɗig gigulo gushi tehri. ²⁴A gehri kahridunrole jan kwa ma leh tehri, a minka, amin kawun ah pushi yang, gima gihre low ari njipehse nuh muru.²⁵A kahra woh agh-waɓɓale Murung Kulli ma gouna-a kashiyan akpa nje ni gi tollah ni a muri a kasile-waɓɓale Murung Kulli Yahweh.

Chapter 23

¹Ga a waɓa a muri Taya agh: Ɓua, a yong agissasamuru le Tarshish; Taya juhrina, lah nyha ke bin tangha ka pag ga; logha njeh Cyrus agh a ɗumne yang ni. ²Mbol gung, a yong aɓa ɗigna a kunsalang; aɓa magha-kuro le Sidon, aɓeni ki ginya muri salangmagula agh ɗungshina yong. ³Anjigiri le Shihor ngha a muri amuru maguliyina, pongissoro le Nile ni pag giɗigna le; le ɗigna bin magh-kuro le anjeh.⁴N'og iriɓihyina, Sidon, ate salangmagula waɓna tenana, kangna le salangmagula. Nah, "Ni a konmuna ke a ɓil agh, ko a gushina adenah ke aka logshi amena makyena agh." ⁵Ngha kuntumo egh zuni Masar agh, yahli yang ka ganyang a temuri Taya.⁶Nɗuro kena Tahrshish; mɓua, a yong aɓa ɗigna a kunsalang magula. ⁷Wara kpah ri yong, lahmagula ma binmurubang, aɓeni tuhkushi yang pura kunbang le akah, aɓeni kushi yang tol yang a kena anjeh ma sa ba a ɗig nghang ngha?⁸Yang kur ga a muri Taya, ɓa pah ajenghe, aɓeni aɓa magha-kuro leyang ngha amuna murung, aɓa maggri leyang ngha aɓayong ma gushina ni a ngunjah? ⁹Yahweh magula kwa ini tig ga ate ih pushi gushi murung le ni agusso kwa, ih pih ama gushina le ngunjah.¹⁰Njug njahli leyong, ninga ɓeni ki jug Nile, muna ngalang le Tarshihsh. Bin magha-kuro nyha wa uwo a Taya agh. ¹¹Yahweh logshina bih a muri salangmagula, le jigrina aɗighamuribang; pahna alagha a muri Fonikiya, ate juhri alahmagula ma kangnina leyang. ¹²Nah, "Ni nga pag binmurubang ɗeshiliya, muna ngalang le Sidon ni a par ag; logho ɗuro kena Cyprus; keminiya be ma agh ni awo kum usulo agh."¹³Shin njeh le aɓa Chaldiya. Aɓayong ni malla kwa; aɓa Assyriya pilla yang ɓalusung ate anyamlusung. A tigna agbingrah kangni; a ɓihyina alahmurung leyang; a pilli bin ɗam dahɓih. ¹⁴Mɓua, a yong agissasamuru le Tarshish; ate a juhrina bin vulo leyong.¹⁵A yeh kara wo agh, a jangshi Taya ma abogho woro ɓahri pur lum, ninga akara le murung. A malla le abogho woro ɓahri pur lum egh ya guɓung ka pag giri a Taya ninga ginya le manjah. ¹⁶Tol ngwantah, a ginya a kangni lahmagula egh, a weh manjah ni jangshi ya; wolli yarata, tuh angyah dudug, nina agh ate aka ɗengshini weh.¹⁷Gire ka pagha a nzum abogho woro ɓahri pur lum agh, Yahweh ka angni Taya, le ih ka ingna a kum ngosso pagnjah le ɗeshili a ri pagtumo njah le, le ih ka pag tumo njah a bin aɗighamuribang ni kwa ngunjah agh. ¹⁸Angosso ni aɓuhro le ma pagnjah agh a tig yi sa te Yahweh. Ni a tighi a bin tig gikunna agh, ate aɓuhro egh ya a pih aɓeni ki ɗigha a dum Yahweh ya ni, le a pagtumo ni a ri kuryi yang gilihna dudug le a ye kum adagrah maɓonna yarata.

Chapter 24

¹Shina, Yahweh ngha ki ɗag nje ka ɗig nieh, i ɗig nbuh, meshihi a ɓeni ɗigha yieh agh. ²I juh agh, niga niya aɓuwa, ini ni amala; niga denla, niga tehle liye; ni ga nsarilah, inimi ga ngilah, niga ɓa kuhro, ini ni ga ɓah magha; niga ɓah pah tamma, ini ni ga bah ag tamma, niga ɓah agha ni muru, ini ni ga ɓah pahni muru.³Nje ka ɗig gima nanna ni biye kwa; Yahweh ni waɓ tenanani. ⁴Nje ngha- ki gouno ni yumo, ngunja ki hansa bi kuli ni yumo, aɓeni yehre a nje agh ngha ki hansa ki woh ko. ⁵Nje ɓiyina na aɓeni ɗ igha yieh agh ate a ɗuhra gigillah ni ah wannale, a ɓuniyi gi ogrun ni malale nya.⁶Ɗigha ninale yomo bi suhla nje, ni aɓeni diya han akumo ni gimashihra. Aɓeni ɗigha nje agh a pinshi yang ni a ɓuwa fiton ni a ɗagha ⁷Mɓah mapiyo ki gono, nji gun mɓah ngha ki gansiri aɓa og bin murubangh ki tig yahlung.⁸Woliyi giri ma bin murubang tambourines tananje, lowshikiriban le a ɓa bin murubang tan nanje bin murubang a ɓah qwantah tannaje. ⁹Tuh ngiya ni nuh mɓah nya wa ogha, nuhyi mɓah luhla a kun aɓah nuhye.¹⁰Tirin lah bin mayigiri buhnina soɓa nje; lah ni kwa a girine bung nya agh. ¹¹Ɓuwa ni muri njere ate mbah; bin murubang bohla pihna jolo nje wahra.¹²Tirin lah noho gumu nya, ni kun kanna ɓunina ɗagbang. ¹³Ga ki pag giri a nje hani ntirin a ɓuwa kwa, niga ngha ngun olive a woli agh niga aliyi ɓah bang ngha mallah ponneh.¹⁴A logshi meyan kuli ni jolo magulla ni Yahweh, ni jolo bin murubang salang magulla. ¹⁵Ɗeshiliya a jitebang gushi Yahweh, ni kun ɓang muru ngha bongshi luhli yahweh, kulli le aɓah Israila.¹⁶Logha bin ma nonna nje nji onna ngiya, ''Gi panna ngha bin ɓa njiteng mwoh!'' keminiya nayi, ''Inbiyina ran kow, gi enna ni men! Aɓah na lulu ngha na lulun.¹⁷Aba ganshibang, bag tuhli, ngha logwaro aɓeni ɗigha ngunja agh ¹⁸Ɓeni bangha ri juh le a aɓa ganshibang i kpa tuli, ni beni juh agh dabeng ntiri ba tuhli agh a boli abberanbang. Teso ɓah kuli lonna, ni tina dina le jeh ka jigra.¹⁹Nje ka ɓuhni kwa, nje yingna ni njiteng ²⁰Nje ka ɓahri ni na ɓah nuh mɓah, ni bahkone ni yehre niga ndabo, gimashihra ka dunro a muri i ka kpane bing yah ka logshi ɗeshiya.²¹Akahra wo Yahweh ka usi ba shiɓi bang kuli ah kulli, ni murung nje a nje. ²²A kpayang ba mwoh agh, aɓa ɗigha la milim un ka ɗigha a tuli, agi kunyan a lah milimum, se te tol kara ɗuk-ɗuk ka logshi yang. ²³Le Shenri ka og iribina, ni kara ni kum nong, ate Yahweh ma suglibang ka nong yeni ni gushi.

Chapter 25

¹Yahweh, a wohni Kullilan; ga guso, ga ɓonshi luloh; ate a pahna gi pah gouɓong, ga a gila a tiya bouhoni wohha, ni mabuwah ni njiteng. ²A tinna ntirin lah ɗig dinli nsalani; lah mama yah ki kpaɓah bin sulole a biri ni yeh ɗig lahha; nawa ye ye-baghiha. ³Nghani a ɓahyon ma tenna ka ɓongso; lah masihra a `ɓuwah ka ɓaugho.⁴A ɗigna bang ma assa ɓehni ɓa enna, kal lah le ɓuwah mwoh behni aɓa lah a gahnaleha, kahla riguh ni mihlimri pinshiban. Ngha usulo ma nanna niga guhri nda kanna. ⁵Ni pinshiban a nje ni yunha, ini a yehshi joulole a ɓihri, ni ga pinshiban ki suhlini minlim a nlagiri, ngiya le a ɓah lesisunggha na aghiha.⁶A muhri kohno ni Yahweh magula ka suhli a muwah a jibulno gilina ma murun, nyama, njibuhno ma ga yio tolha, yama ni koce, ni muru mba ni koce mama agilha. ⁷I meshiyan a muhri konno ni mama vuhli muhri a buwah kwaha, gi vuhlili kundun a ɓuwa kwa. ⁸I ka mel nluwo malale kunɓang yah, muhri kulli Yahweh ka gouri njimeruna kundun kwa; ka yeshi guhlo a ɓah le i tohli a gunja kwa, ga Yahweh waɓɓahni.⁹A kahrawoha, 'sina, kullile sun; ga njileleh, ini ija assi sun. Ini pag Yahweh; nji leleh, nji pag bin murubang ni assi sun'' ¹⁰A muhri kono ni bi Yahweh ka usulihang; ni Moab a pahri nje bin dinale, niga mama a pahrini kidinha.¹¹A musihi biyan a ntirin ni ga mama bah owih muru ki mesinibi ngha, owiha. Keminiya Yahweh ka juhli ni guhlo muhrum a rih gipaghnale biyan. ¹²A gibanna ma guhlina i suhli yan nje, i peshi yan, i nongyang a kpa nje, a kihkiri.

Chapter 26

¹A kara wo agh ngyah ni akak tuhyi a njeh Judah: Shi sung ngha ni lahmagula ma tenna; Kulli tigna ashibang ate muri. ²Nlogshi akunjere, le aɓayong ma gerenteng ni bol pah njiteng ngha ka ingna a yeh.³Yahkung ni a tigha a ro agh, aka tig yi a ololo maɓonna, ate pahna njiteng ro. ⁴Pah njiteng ri Yahweh ha ke kene; Ate a ri Yahweh ini tahli ni malla le nyha nghang ngha.⁵Ate ih ka suhli aɓeni ki ɗigha a bin ma gushina agh, lahmagula maɓonna. Ih ka juhri yang ha najhli; ih ka tig yang a kpah a kikiri. ⁶Aɓa enna ni aɓeni ki al angna agh ka pariyi yang ni kusung a njahli.⁷Njinjere le ɓa gerenteng ngha mgha huwar, ma Gerenteng Mwoh; a tigna njinjere le aɓa gerenteng huwar. ⁸Eh, a njinjere le tuhnjuo lo, Yahweh shi sung ngha sa lello; lullo ni gipagna lo ni pil gi tolla yahlung lesung. ⁹Nlello ni duh kwa; Eh, bongho lang allo ni njiteng. Ate ngha tuhnjuo zu a ngunjah agh, aɓa ɓigna a ngunjah kwa ka yeri gi gerenteng lo.¹⁰Ih ɓi a ɗum kumɓoro lo a bin aɓayong mashihra, keminiya ni ih alliyi gi gerenteng lo agh. A njeh ma ɗum agipagna njiteng le ni shin nongmurung le Yahweh ya agh.¹¹Yahweh, a logshina boh, keminiya ni yeri ya. Keminiya a shin kiki lo ate muri ɓayong le a nuh iriɓihyina, ate gishe le ɓashiɓoh ka lih yang. ¹²Yahweh aka tig ololo a temusung; ate a pagha agh, a wara a pagha atumo kwa a temusung.¹³Yahweh Kulli lesung, anshile atelelah nongnamurung a musung; keminiya shi ɓongshina lullo mwoh. ¹⁴A wuhna, ni a ɗiga ga; a muh yang ni, ni a loag ga. A pagha agh, a zuna a tuhnjuo lo ni girjah yang, le a tig ɗengse ni kwa a temuyang ngha ih ɓi juhri.¹⁵A ɓuhrina aɓayong, Yahweh, a ɓuhrina aɓayong; a gushino; a ɓuhrina anjang le njahli ye.¹⁶Yahweh, a gana le yang ngha a logshina nji yang ro; a yahlina jimma leyang ngha a fungshini yang ngha. ¹⁷Ninga ɓamah ni ni muna yeh ya le konno le muna tolla ɗig gyaɓ, le ih magjollo ngha ih ɓil muna agh, ini shi sung ngha nina a dum MurungKulli.¹⁸Shi kumna muna yahli sung, shi sung ngha sa ɓilmuna, keminiya ngha ninga shi wara shi ɓil gung ngha. Ni shi zuni ashibang a ngunjah agh, le aɓa ɗigna ngunjah kpah na.¹⁹Anluo le aɓayong lo ye ka logho ka ɗigha. Logho le a tuhngyah binmurubang, a weh ɓeni ki ɗigha a kikiri ya; ate tirma lo agh tirma le poshibang ni le njahli ka pushi aɓeni lih ya.²⁰Nworo, aɓayong lang, n'ingna a yeh akangna leyong ni gir kunkangna nzum yong; nvulo ma kunbang fittong, sete gi kon yahlung ni ɗuro. ²¹Ate nshina, Yahweh ngha ka pura bin ɗigna le ate fungshi aɓa ɗigna ngunjah a temuri gimashihra leyang; Njahli ka nyenni nkilla ni nuh agh koh, le ni logle vulliyi aɓeni wol nluo yang ngha.

Chapter 27

¹A kara wo agh, Yahweh ni garabwoh ma tenna, magulla ni ma funnah le ih fungshi gima tenna ngih yuoh ma nahlibang, gima tenna ma mindilla, le ih wol nluo ngih gima tenna ni a salang magula agh. ²A kara wo agh; Aɓabang njingung,ka tuhngyah muri. ³Meng Yahweh, ɓa lelbang; ngi pih muru a kunbang ni kwa agh. Ngi bil le duh ni kara nina agh ɓwa nyha ka tig yi pinye agh.⁴Ni pag yahlula, a wahra gihri na juweh! A luwa nga wohro nka kpa yan; yeh ga pishiyan kwa ba mwoh ha; ⁵tehma nannani a tol bola aɓa baugha a kum ɗina ohlolo ni meng; leh al ɗina ohlolo ni meng.⁶Kahra mama ki juha, Jacob ka tol mihli Israel ɗina, ka pag poce ka liye e a ɗunshi gunja ni njin gung.⁷Yahweh lunri na ni Jacob ni Israel ni ga mama lunrini na abuwani lunri yanle? Jacob ni Israel a wohla yan ni ga mama a wohl a ɓeni woh yan? ⁸A tirin pece a bikuli-kuli tashini Jacob ni Israel. Sulhli yan sokow ni usuloni kahre ni guh tebang.⁹Nga nji jereniha, gimahihra le Jabob a gahine ate i ɗunsini njin gun ma pushi gimashihra; ih yeshi tahli gunri ni ga chalk ni ɓuniya n lusi-lusi, gun Asherah nyahle gima dunna tuh ma peseh ni yeh ki tangha.¹⁰Lah ma lunrina ka ɗigha bunr lah, a ɓeni ɗigha a ɗagha yehre ɗig ɓalusung. Beiyeni muhna nju ki lehan, ɓiyeni i nonghan ni li a nbuwe. ¹¹Ngha a bi oh kahriniah, a buhniyan. A mehna ka zu ja''afu giche ni yang, naye ɗigha aɓahyongni ni yeritengha. Ɗigha ninale ɓehni giyangha ni waye ɗumi yan boroha.¹²I juwa muhri kahra oh Yahweh ka sari lowa kun muru Euphates zuwa bangha muru Egypt ni we, a ɓah Israel, a ɗosiyan a kpaɓa mwoh ni mwoh. ¹³A kahra oh njen juh magula ini a tonho; a ɓeni kun loha ajeh Assyria ka ju, na ɓeni asibiha ngha nje Egypt. A gushi Yahweh a muhri kono magerenteng ni Jerusalem.

Chapter 28

¹Enna yele ɓah gullo murnle aɓa nuh mbah mama a vulili agh ɓah nuh mɓah kwa ni Ephraim, na poso gun ni ki harri agh ni boro bueh, mama muri nkono ni a gili lah a murilush ari aɓeni mɓah wol agh. ²Ntangha, Murung Kulli tassina ɓuwa ɓeni guhla ni tengirung agh; Niga gumum njitali gumuhru ma bili giri, niga a muru magullani mamaka sohli yeh gullo muru ka soɓa weh.³Nyeh gullo murungle aɓa nuh mɓa ni le Ephraim agh uyiyan a pahri agh. ⁴A poso gunni ni ɓorole ma guso, mama nuhri tahli ma murung yehre ɗigni ga gorey ke bouho, ka kohro, le ɓuwah ngha shini le ngha i yah a biha, i meli-njeh.⁵A kahra wo agh Yahweh ma gouna ih yere vuh nye vuhle ma ɓuwah ni nshile a ɓuwah le ɗigha, ⁶bongho ma njoh njiteng ɓeni ngha, i waɓi njoh, ni tehnele bin aɓeni yeshi yang jung aɓa shiɓi njun a kun jere.⁷Aɓeni ɗigni yan kahra ni kwa agh bin nuh mɓah agh, nji bin nuh gi ɓahrina agh. A amala ni prophet kenna, a yangha getiye, a ɗunshina ni mɓah waɓ yehri ga a denshi agh. ⁸Miyang gi waɓɓiyon njiteng, a gimurung ɗigna kwa a vuhline ni turiyo, bin ɗigna ma ɓuwa nya wa og agh.⁹Bin yan ih aliyi yeriyang, ni bin yang ih waɓi ɓuwa kuntumo? Aɓeni atuwa kunkihra agh nyale aɓeni wa nuh kihra agh? ¹⁰Tenana le Yahweh ka yehri bin yan haghani muri lagha, lagha muri lagha; bohlo, muri bohlo, ɓah fiton, bouho fiton, ate a woro agh kpakwo ni nju yan ni buhniyo.¹¹Inini nah, ni lesung ma jolibang na bihri lesung ini ih naniteng ri a buwa. ¹²Kunbangni woh agh waɓɓi yan ''Ga ni pak nshile, npi usulo ri ɓeni ki al usulo agh; Ini ki pag gun ma muwa,'' keminiya a na ogbangha.¹³Tenana le Kulli ka ɗigha bin yang lagha muri lagha, lagha muri lagha, murung muri murung, bah fiton, bouho fiton ate aka woro aka kpa ni junyang ni ɓuhni yo ni bohyan.t¹⁴N'og tenana le Yahweh, n'yongni aɓeni gi joli angh, n'yong ni aɓeni bohla ɓuwa le aɓeni Jerusalem. ¹⁵Ga gi pag giri ate n'nah, ''Nji tigna ohrun ri nloh, ni sheol nji billa bang. Teh ngha gimashihra juh kehehani juhwa bi sungha, ji wara nji pag yihri bin vuhlilo le sun. Shi tol kahla bin yihle sun ma vuhlo.''¹⁶Keminiya Murung Kulli Yahweh nah, ''Shina, nga nouha Zion a tuhli tahli, tahli ma momna, ma buwahni a tigha neha bangha tangha ma buwah. Ɓeni kwa pa njitengni mo agha ni og iribina agh.¹⁷Ga tig wanjo ni pese muna gara, ni pah njiteng ma pesi muru. Muru ka gan aɓah jihri ka wohri bangle muru ka ɓilla muri aɓeni vuhli agh kwa bin vuhlole yang.¹⁸Ohrunle yon ni nluwo ka pansa, na ohrun ni Sheol ni ki tangha. Ngha muru bilibang juhwa, ke ga nuh pahriya ari. ¹⁹Kunbang ni ih ɗuhri kwa, i ponyon, ni ɓehri ni ɓehri ini i wohri yon ɓa kahra ni ɗuh i juh. Ngha kuntumo le ohnaha, i noun yon kosirun.²⁰Alah nounah ngha dulleh ari ɓayong ma sanahle, ni bottihi sahriha. La vuhlina ka pahyi fiton ri vuhliri a yieh. ²¹Yahweh ka logho a nkono Perazim; ih logho ni muri ni ga mama a jolon Gibeon i pagni tumole agh, ri tenana leni pag tumo, ni ɗun tengirun nuri pahye.²²Ni ɓeni agh ken jolo, ate ke ih ɓuhri kuhri yong agh. N'oh nan ni kiran bin Murung Kulli Yahweh ma gouna, tolla ih ɓishili ngunja kwa.²³In teshi kiriyon og mehlan; in tang yaratah ni og tenana lang. ²⁴Ɓah ɗig ɗiya agh ngha ka jag ban a kahra ka jama ni jag nje? Ih woro ɓuhni ni juli ɓah ɓang?²⁵Ngha giliyi ɓa bangha, i meshili nji dim nlan sa. Nijah cumin, soɓah nji dinlan a guhra yau na barley bin so jan, ni shile kahri jan. ²⁶Ga kulli le waɓɓi; aliyi ni yarata.²⁷Buhro wohrohe, ja dinlan na sahriha ni kuni, nyale ayah le, anya pihliyi gun muri nji tangha; kemin yadin lan a woli ni wollo ni muna gahra, a wol cumin ni gahra le batura. ²⁸Burodi ji giriha a gohini gouho, keminiya ɓeni ki gor yi ni sinni yan kwa agh. Le ni wohro gouhi agh.²⁹Mama ɗeshi juhwa bin Yahweh magouna, ɓeni pah gi gouɓong ɗigna ni yehri teng lo guhla agh.

Chapter 29

¹Gi ena le Ariel, Ariel, lah magula ba David boh diyanni! Ɓuhri ɓouho muri ɓouho, le nji buhro ih kanna juh. ²Keminiya, ga pi Ariel gana fiton agh, a gohni birweh nya fiton agh; ih ɗigha bina ni ga Ariel.³Ga kan- noni gi lua gi tumo kuh lua, gi logsiyo gi ɓuhra ma lua. ⁴A yeshi guhlo njumo ni nateng nje; waɓ tenana lo ka yehra nji jeh jeh. boho lo kanatent niga nje ga ɓah o nibangle ci ha ni.⁵Ma gouna pihnalo ka yehre ka ɗigni ga makena kihkiri, gouhole aɓah poh ngobong ka yehni ga aɓah wahyibang ni ki logha. Pagni ɓeni, kumbang ni ki sahɓahi. ⁶Yahweh ma gouna ka suhla le gunje, gouhle jolo, ni guh ma tenna le muru ni gileni ki liyangha.⁷Ih ɗig ni ga lohro, sinbang ma duh: gouhole bahgha wohmuri Ariel a yehre a ɗigni ga lohro a muri. ⁸I ɗigni ga ɓah og yahlo lohro ih yangha ligiri, Keminiya i logle, yieh agh guh mu agh.⁹In ɗigni koshirun ni ngobong; nguhyi njiyon ih ɗig a mah jiwayina!A nuhna aɓahra ni mɓa, a yangha gehtiye,agh ni nuh ma tenna. ¹⁰Yahweh sohne yon bougho nji tuhlo ma limna. guhliyina nji yon, a ɓah agkuntumo, vuhlina muyon, aɓah sindunna.¹¹A ɓah pansilohro singbang yehna a biyonni ga gihbongtenni a dansi kuhni agh, mama a pahyonka pih buwah aliha. ''Waɓɓa bill gah,'' yeh nah, nigi wahwi agh, a danshina'' ¹²Ngha a pih ɓeni ni ki wahwi bili agh, waɓɓah, ''Bill gah,'' nah, ''Ni nigi wahwi agh.¹³Murung Kulli na, ''A buwah juwa buhna ni gohto kuyang ni guhsanni lesi yang,keminiya kun nyan ngha kuhkwohin meng. Pah guhlole yang binanagh binangha ni ga gi gillah le aɓ wah ni mama a aliyi yangha. ¹⁴Ninale, shina, nga duhro ni pagyan gi goubong ntiri aɓuwa, Gi goubong ni goubong, yehrele aɓah yehritenle yang ka bihya, yehri gir ka bihya ka dagyan .¹⁵Gi enale aɓeni al vuhliyi kundunyan g jeri kulliah ri ɗignale yangha. Gi paghna ma yihni a pihna. Mama nahni ''Yang shingsungha, Ni yehri sungha?''¹⁶Npillah a gihri ariya! A pill ɓah bagnkori ka ɗig sohɓong, ga a gilha ka nahyi ɓeni gili agh, ''Ni gilangha, ''Nyahle ɓeni gihlo agh a nahyi, ''Ni yehritengha ma yehni gihriha.¹⁷Kunbang fiton wa uwoh, ke Labanon ka yehre a binban li nji gunle yang. Bah bang njigun ka yehre ka ɗigni ga bah kohɓong. ¹⁸A kahrawo ma kiri girina ka og bang ri tenana ma bougteng, nji mahji wahina ka shinɓang ri ga a pihna. ¹⁹Aɓah kunjion ma buwa ka buhri pag bin murubang ri Yahweh Kulli le yan, aɓah ena ni ntiri a muah ka pag bin murubang ri ma gerenteng mwoh le aɓah Israila.²⁰Bah pa ngobong ɗigna gima nan nah, ni ba kesiban mala. Kwa ni aɓah pag gimashihra nje, ²¹ɓeni ni ri tenana le yang ki yeshi buwa. Ki ɗig ɓah gimashihra ni tig gi tanna te bohla aɓah nahyi yang teng ma nau nah.²²Keminya ga Yahweh waɓɓa na assibang le Abraham, bohlari leh Jacob, ''Jacob ni wayi og yihribina, kundun ni wayi kahri agh. ²³ke ngha shina a muni agh, tumoh bung le ni in ntiriyang, a yehre ih lulh lang ni gah. A yehri ma buwah ma gerenteng le mwoh le Jacob ni tangha ni gouɓong ri. Yahweh Murung Kulli le aɓah Israila. ²⁴Aɓeni kenhe ntirin bougho le a yehri a ɓeni gonoh ka ag gi teshinale''

Chapter 30

¹''Gi ena le muna ba ganshibang-tenana le Yahweh ni waɓ ɓa ngha-A'alihina ga a pagha, keminiya ni menni agh; a ka kpa kungya na ɓayong sa, keminya na og denshe langha, a ɓuhri gimashihra ɓuhri gimashihra. ²A tig gyah wohra Egypt, keminiya- na illang ba aka wohangh agh. A al tanrun bin Pharaoh ni ɗenshe a vuhlo mimlim le Egypt.³Nina le tanrun le Pharoah ih ɗig yiribina le yon, ni ɓangha vuhla minlim Egypt agh, ih ɗig yon ganshirun, ⁴ih ɗigha a murung le Zoan, na ɓa kun tumoh la yan a juhna Hanes. ⁵A og iriɓina kwa ate a ɓuwa ni ki angniyang agh, aɓeni anna yahle tumo le yang agh, keminiya iriɓina, na pah guhlo agh se sankun.''⁶Tenana- a muri a nyahma ni Negev: wora nje ma gahna ni nuh gahna, ba a yim man-ngalang na mah buna, nikpani-koro nah a yoh ma logha kuli, a tol gi kungle yan a njun abuljen, nagi kunah gowri a logho-gyah, bin a muah ni ki angni yangha. ⁷Anna le Egypt agh wohko guh ni niye; ɗigha nina le ga gohri Rahab, ɓeni ɗigha wohri agh.⁸Nibeniya kene, yongli yan a kundun yan muri gi tablet, ih ɗigha ate kahra ni dun agh, bi kenenina bi ɗigha nina. ⁹A buwah agh aɓa logshibang ni, a muna ba pag yiri, a muna ni nya ki og giwannale Yahweh.¹⁰A nayi a ɓa shinduna, ''Nya gi shinban agha; ''Bin aɓa pah kuntumole kulli, ''Ken waɓ njiteng ari sun agh; nwaɓ ga za ogni bin murubang gha,waɓ gishina ma kpaɓ muribang. ¹¹Ndag njijere nboh sa, keng nbol njijere agh; nyom ma gerenten le aɓa Israila i tol waɓ tenana a kundumi.''¹²Ngha nina le ga ma gerenteng le a Israila na, ''Ate nshiɓi tenana ni angni pohnigile a ɓuwa ni soribang ini ntig yehyong ri. ¹³Gimashihra ka ɗighi yon niga bangni ɓuhno ka tolloh ka kpa kwa agh, mama ki mohro ka kpa agh.''¹⁴Ih wanyi niga nkori ni a bagha; ngha ni waha gi ena agh. Na kun mama a tolli gishe agh nyahle niga mama a yehri muru.¹⁵Ga Murung Kulli Yahweh, magerenteng le a Israila waɓah ngha, ''Ari yehre ni usuli agh ga aɓɓah; ari pollo ni agha aka tengirun. keminiya na agha. ¹⁶A nah, nja ɓangha muri gi logshi a piri,' ndunna ga ɓeni ki al yongha ka kunyon.¹⁷Wouro touno lum ka bangha ngha og sahle buwa mwoh agh; ni og sahale a ɓuwah touno a shile yon ka ɓangha a ɗagyon ni ga ɗundili gunni tangha muri nkono agh, agh le ni ga teshili giri ni dinh agh.¹⁸Ngha nina le murung Kulli Yahweh ki leh paghale kulli bin yon, ngha nina le pushina muri bin ɗumi yon og muryon. Murung Kulli ni pag kulli ma njoh. A ɓah mossoh ni pagha ɓeni lelli agh. ¹⁹Nina a ɓuwah ni Zion ngha ɗigha Jerusalem ni wa uwah agh. Njiteng na i gahiyon nji merun le yon ngha ogha ih aghi yon.²⁰Digna Kulli ka pahyon gilina ma gana, ni muru ma mashihrun, nho kwa ɓah aliyigiri ni waye vuhlaro agh. ²¹Keminiya kihro ka og tenana a juhmo ki nah, ''Ɓeni pag njiteng, giya yieh,'' ngha a pihla ma lih le a pihla bung ma kahtang.²²Le ga tigha a silver ni a vuhliyi nisehri agh pahriya na gold, gi mesiyi yang mya a gima nannah. ihka nayi yang, ''Nwora ba!''²³Ih nyeshi muru ni nji jama mama njama njeh agh, na nji giri, puhra nje agh, mama ka pil gi kunna ma pahni agh.A kahrawo ndah le yon ka lehle a lusung ma gouna, ²⁴A ndah na muna bull-jeh ka lehle ka og binmurubang mama a gouhro ni shovel ni fork agh.²⁵a muri nkono ni muri dingli magula ni sabah , a kuma a salang ni a ɓangmuru ni ki inih a kahra le a wohliyi nloh, ke a dah kanna ma sahina aka kpahni. ²⁶A juhni posibang le shengri ka ɗigni niga posibanle kahra, posibang kahra yehka ɗigni ga posibangle kahra deh ton ɓahri, niga posibangle kahra tonɓahri, A kahra ni ngha Murung Kulli ka kugri nji piye le a ɓuwa agh, ni masi nji piye mama a wohli tangha.²⁷Shina, luli Yahweh murung Kulli puhra kukwoh, ngha ki pinshi ban ni yalula, ni pina ma ɗunrina ki loghni lehle, A gohto kuni ɗunsini yalulah, leshi ngha ɗunshini gishe ki liha. ²⁸Usulo le ni ga muru bunkow, mama a kuhri ni ɓayong, kosi yan ma bishiliban, m nyekuni mama tigha ma bihyi bangni mama ka ɗigha bin kunbulo agh²⁹Ga tungiya ma gerenteng ni ɗuh, ngha gipahna bolri agh; ni bin muruban ku yiou, niga ɓeni tig min duwa ni ka kahni a nkonole Kulli Yahweh, nkono le Israila.³⁰yahweh ka tig a og mehli gusi, i yeh tig- a shin ɓih ni ki suhli agh ma yalula. Ih suhli ni yalula mafunna le ni lesi gishe le mama ki li na nlagiri mama ki suhli ni muru. guh ni muru nji tahli.³¹Mel Yahweh ka tig, assyria ganshiri yan; ni gahra murungle ini i wohliya i soɓa njeh. ³²Kungbangni i wohli yangha ni gahra lagha kunbangni i wohli yangha ni ɓih ma tenna le, a ɓuwah le worh wohliyi giri aqwantah na gih gwang.³³Kih kahra a a wara a gil gishe, agila tuh gishe te murung , murung Kuli tuhna tuli ma limna na guhlo le. A ɗunshine ni gun ishe ma gouna, usulo le Yahweh, ka mosi gishe, usulo le ni ga kihkoro gishe ma dunna ni.

Chapter 31

¹Gi ennale a ɓeni ki wohro Egypt ate annah ni tig ya yan muhri ah a pihri le yan, agha ni nyeh guwole yang, (ate a gogna) ni muhri a pihri a bulma (ate ama guhlinani). Keminiya na denshini ma gerenteng mwoh ni a- Israel agh,- yahle a al Yahweh! ²Yangha wa yeriteng, i yeh juhnri gimashihra ni yeh arih tehnanaleha. I lowari a lah mashihra ni ri aɓeni ki anni a ɓah pag gimashihra.³Egypt agh buwani kullini agh, a pihri le yangha ɗenseni agh. Ngha Yahweh billi ɓang ni ɓi a, kpahna a ɓeni anni banha a veliye, ni a ɓeni a anni agh a kpa; yang kwa a kun ganah.⁴Ga Yahweh magula nahang, "Ni ga mama nyim, yahle muhra nyim, ki agni gishi muhri ga kummah, ngha a len gihri kpaɓa a gohyanri keminiya ni pigoubong ni jouole yangha, nyahle koshiyo ri mag joulole yangha; gowoni Yahweh magula kasula muhri kono Zion, ka wohrun, a muhri kono o.⁵Ni ga minya ki lowa kuli, ninah Yahweh magula i assih Jerusalem; i assih ni kumi ɓola bi kulile ni kumi. ⁶Nyere abini ɓeni nyere limna nyere biyeha, a ɓa Israel. ⁷A ntirin kahra woha ɓeni kwa ka buk gilangni usulo nyari agh ma silver ni ma gold mama bihyon gila ɗig gimashihra.⁸Assyria ka kpa kun garabou, garabou ni buwahni giliya ini ka le, iɓahyi garabouye, a pohna a bulma a wohri a pag tumoh ma ɗunrina. ⁹Yehrele yan ka ɓohro ate aɓa lowshibang, ni a murung wor bang goɓong ni teshihani-mama gice ni Zion ni ma nkohri gice ni a Jerusalem'.

Chapter 32

¹Nshina murung ka nongmurung ni njiteng, le amunamurung ka nongmurung a ɗumnjiteng. ²Ɓeni kwa agh ka ɗig ninga bin ɗigna a ri ngung le bin vullo a ri gungmuru, ninga min ɓanghamuru ni a bin ma nyumna agh, ninga minlim le ngih tahli a njeh ma nyumna. ³Le njih aɓeni shini ya ni ki gunghih ya, le akiri aɓeni ki og yi ya ka teshikiri yang.⁴Aɓa kahra ka ɗengshi yarata ni yerigiri, le aɓa enniyih nahteng ka waɓi kunwar gana nyha. ⁵Ni a uwa ye gor ɓayong manangna ih ma gushina, ke ɓa soriyi bang ih ɓa gipagna maɓonna agh. ⁶Ate ɓayong mananga ki waɓ kun ɓahnghah, le yahli ki kur aga mashihra ni agpagna mami ɓeni ni yeri Kulli ya agh, le ih waɓ ga ini ya agh a muri Yahweh. Ih tigha aɓa yalo ki ɗig ɓongri, le aɓa njemuru ke ih ɓi akum muru agh.⁷Anjinjere le ɓa soriyi bang ngha mashihra ni. Ih kuriyi anjinjere ni hi giri jah aɓa enna ni atenana yiri ya, ko ngha ɓa enna waɓna ga ngha yarata agh. ⁸Keminiya aɓayong ma gushina ki kur agi maɓonna; ate agipagna ma gushina le ka tangha.⁹Nlogho, a yong amenah aɓeni gigangshina nyha a agh, le nteshikiri yong ri gih yang; a yong amangalang ni ni konna te guɓung ngha agh, mpah kiri yong ri tenana lang. ¹⁰Ate a minkunbang fittong uwor bogho mwoh agh, tigyahlung leyong ri angjingung ka kassa le pongissoro ka kpah, gi kpaɓna nyha ka zu agh.¹¹Nkoshiyo, a yong amenah ni nyha ni gigangshina a agh, nganshi ri yong, a yong ni nyha ni gi konna a agh, mpushi adagrah leyong, ni ɗag ngiri yong ningnang, nmella ateshli dagrah. ¹²Nga ɓua ate aɓabang ma poshi yahlung leyong ate anjih. ¹³Ajuweh ni gulo a njahli le aɓayong lang, ha ni aɓalah ma binmurubang ni a lahmagula ma pag njibuno agh.¹⁴Ate aka ɗag lahmurung, lah ni ɗungshi ni ɓayong ka ɗig ɓongri; adingli ni gbingrah tanghlelbang ka pil gunnang ha ke kene, binmurubang le mbuljeng ɓalusung, bin lella agiluwo , ¹⁵sete bongho puro a kuli soɓa musung, le ɓalusung pushi gi ɗigna, le aɓabang pil ɓangung.¹⁶Le ɗum njiteng ka ɗigha a ɓalusung; le ɓayong ma gerenteng ka ɗigha ɓabang ma ɓil njih. ¹⁷Tumo le aɓa gerenteng ka ɗig ololo; le ɓoro le ɗum njiteng ngha, bolgung ni tigyahlung ha ke kene. ¹⁸Aɓayong lang ka kum bin ɗigna ma ololo, a lah ma kangnina, ni a bin usulo ma ololo.¹⁹Ko ke murunjitahli juhrina ɓangung ni lah magula kwa agh wanghina, ²⁰A ka kum mosso ngha a jam ɓabang lo a kun gere muru agh le a ɗag akushi ndah ni mbuljeng ih ginya yarata.

Chapter 33

¹Gi- enna leyong, aɓa ɓihyi giri ni ni a woro a juhri ya! Gi- enna le ɓa ɓungshimuri bang ɓeni ni a ɓungshi muri ya agh! Ngha a ɗag te juhrigiri ya, aka juhro. Ngha a ɗag te ɓungshimuri bang ngha, aka ɓungshi muro.²Yahweh, pahsung nieh lo; sa lello; ɗig dumbihsung ni beri ni kwa agh, ashibang lesung a kunbang gigangshina.³Aɓayong ɓangha a ri jollo ni ɓororo agh; ngha a logni ya, avayong meshiye. ⁴Agiponna lo agh a kpaɓna yang ninga akukoro ki kpaɓa ki tah, abuna ki tah a ri.⁵⁶A gushina Yahweh. Ih ɗigha a ɓakuli. Ih ɗungshi Sihiyona ni njiteng ni gerenteng. Ini ka ɗig tangha a kunbang lo, ashibang ma gogna, yeriteng, ni yerigiri; ngoɓong le Yahweh ya ni pag gikunna le.⁷Shina, aɓakuntumo leyang ki ɓua a gatanjere; aɓa kuntassa ate ɗigna ololo agh ɓuana dudug. ⁸A ɗagna anjergula; aɓa gingbiri nyha uwo agh. A ɓunna a'ogrung, a jenna waɓkun, le ɓayong ni kum gusso agh.⁹Njahli ngha ki gonno ni meshiye; Lebanon ogna iriɓihyina le a nyinlah; Sharon ngha ninga beng ma ɓalusung; le Bashan ni Kamel jigrina mbuhyang.¹⁰"Niɓeni ni nga logni," Yahweh nah; "niɓeniya a gussang, ni logsang kuli. ¹¹Nkumna nkwahgiri, le nga ɓil tinagiri; ponusulo leyong ngha gisheni ka lih yong ngha ni. ¹²Aɓayong ka pihn ninga ngungjuweh ni a koro a pingshi ya,¹³A yong aɓeni kukwo agh, og ga nworo mpag ga; ni a yong aɓeni gyaɓ ɓa, n'ag ni masso lang." ¹⁴Aɓa gimashihra ni aSihiyona agh ɓangna ngoɓong; koshiyo bolla aɓeni nyha ki ɓang Kulli ya agh. Yang a ntir sung ka gingbiri ni gishe ma funna? Yang a ntir sung ka gingbiri ni pingsa ni malle nyha nghang ngha?¹⁵Ini ɓeni ki ginya gerenteng ni waɓ njiteng ngha; ɓeni ki shiɓi ɓuhro le pariyi bang ngha, ɓeni lagna bih ni ki ag lihkun ngha agh, ɓeni gira kiri a ri og tele soɓnkilla agh, ni ɓeni gum nji a ri shin gimashihra agh- ¹⁶ɓeni ni ka pag ɓwa ni ka ɗigha a bikuli ya, bin vullo le ka ɗigha a ba kangni ya a ntiri ankonno, gilihna le ya a pye, le muru le ya a tangha zunih yi ne.¹⁷Njioh ka shin murung a ɓorshina le; a shin njeh egh a kukwo. ¹⁸Yahlo ka ɗengshi agi pah ngoɓong; ɓa nyongligiri nghe, ɓeni ki bang bollo agh nghe? ɓeni ki bang agbingrah agh nghe? ¹⁹Ni a uwa ye shin aɓayong ma tolmurung ngha, aɓayong ni ki jollo a kunburini ni a yeri ya agh.²⁰Shin Sihiyona, lahmagula le anjibuno lesung; anjih yong ka shin Urushelima bin ɗigna ma ololo, gungri ni ni a shishi ya agh, aɓeni ga a tig ga ni a tutti a ɓugkoh ke a kashih gure ya. ²¹Yahweh agi murung le ka billi sung, a ba ni muru ma dahra ni aminɓanghamuru. Ba gissasa ma luwa nyha nghang ngha, le gissasa magula ni ki bil nghang ngha.²²Ate Yahweh ni pag ɓa waɓnjuo lesung, Yahweh ni pag ɓa pahsung gigilla, Yahweh ni pag murung lesung; ih ka ashi sung.²³Agikurina leyang sungrina, ni logle bol yarata agh; bilmuri muru ni logle pag ga; ngha a gaɓ giponna le ga a bol agh, ko ma kusungkura ka kum dudug le giponna. ²⁴Aɓa ɗigna be ni ki nah, "Myang ngi nongkonno," aɓayong ni ka ɗigha be ya a tol yi yang gimashihra leyang.

Chapter 34

¹Nzu gyaɓ, a yong aɓayong, ni teshikirung; ntig muyong, a yong aɓayong! Nguɓnjeh kwa ni ga ɗungshi ya a teshikiri yang, ngunjah kwa ni aga ih pushiya. ²Ate Yahweh pagna yehlulla ni aɓayong kwa, ni funno le amuri aɓa tahluwa kwa; girajah yang kwa, pahna yang ih ɓi a wol nluo yang.³A soɓɓa anluo leyang koh. Le ɗummo le anluo egh ka pagha ba kwa agh; le ankonno ni ka nuh nkilla leyang. ⁴Aɓa tahluwa ma ɓakukulli ka meshiye kwa, le a kar ɓakuli ninga giɓomteng, le amuna shienri kwa ka ɓorihyo, ninga mbuhgiri ki tuhni a ri ngung ki kpah agh, le ninga mama gorih maɓilla yarata ki tuhni ri ngweh ya.⁵Ngha garabwoh lang mal juhrini aga a ɓakuli ya; le ih ka suhla muri Edom, a muri aɓayong ni ntigna sa ate girjah yang ngha. ⁶Garabwoh le Yahweh ngha ki suhriyo ni nkilla le murung vulline, ih suhriyi nkilla le amuna anjuh ni ambul, vullina ni amurun le njigberre le anjuh. Ate Yahweh ɗahrina a Bozrah ni wolnluo dudug a njeh le Edom.⁷Andahlusung ka kpah nini, le amindemdah ni amagula. Njeh leyang ka nuh nkilla le kikiri ka vulliyo ni murun.⁸Ate a kareni Yahweh ka ihlini ngosomurung le bongho ni ih ka nwahni ga a pag yi Sihiyona agh. ⁹Aminɓanghamuru le Edom ka pil atuhli, kikiri le ka pil murugishe, ni njeh le ka pil tuhpingshi giri. ¹⁰Ih pihn ni duh ni kara kwa; nlelle le ka logho malle le nyha, logha a njah kenna a njah maɓi njeh ɓihyina; ɓwa nyha mwoh bil nghang ngha ha ke kenne, malle nyha.¹¹Keminiya aminyalusung ni anyamlusung ka ɗig mghang; a n'ihhin ni agangla ka gil lahyang be. Ih nonno a muri peshe njang ɓihya ni gilla juhro. ¹²Amagula leyang ni ki uwo ni guɓung a gorih njehmurung ngha, le amunamurung leyang ni ki pagni guɓung ngha.¹³Ajuweh ni ka gullo a lahmurung leyang, ajuwehtunnang ni ka gulla muri givangna le. Ih pill leh avanshi ni andau. ¹⁴Anyamshihra ma ɓalusung ni anyih ni ki kpaɓa be, ni ambullusung ki ɓuayi amuyang. Anyamduh ka kumi muyang bin usulo ni lah nghang. ¹⁵A n'ihhin ka gil lah, soɓoh ni sagshi amuna nghang. Eh, awohjare ka kpaɓ ɓang, mama kwa agh ni ɓih.¹⁶Alliyibang a yeh giɓomteng le Yahweh; guɓung nyha a yeh aga ki ɓor agh. Maɓi nyha ka shingri kum ɓihyong ngha; ate kuni waɓne, le bongho le kpaɓna yang. ¹⁷Soɓna nasumbuh ate abang leyang, le bih peshine yang ni ni nguri. Aka kumi ha ke kene; logha a njah kenna anjah aka ɗig nghang.

Chapter 35

¹Ɓalusung ni Arabah ka pag binmurubang; le bang ka ɓor yi njeh ma nyumna. Ninga possogiri. ²Ih ka tah dudug ni ɓoro le bang ni jollo; binmurubang; a pih gusso le Lebanon, ɓorshina le Kamel ni Sharon; a shin gusso le Yahweh, ɓorshina le Kulli lesung.³Tengshi abung ni ki sunghi ya, le a teshi nkunnung ni ki koshiyi ya. ⁴Nah yi aɓeni ni yahlung ngoɓong ngha, "Ntengsh ri yong, ke nɓang ngoɓong ngha! nshina, Kulli leyong ka zu ni ihlimurung, ni nwahbang le Kulli. Ih zu le ih ashi yong."⁵Le anjih manjiunwaghina ka shinbang, le akirung ni giriyi ya ka ogbang. ⁶Le aɓa kusung kuhra ka tah ninga korong, le aɓa lessungtaɓna ka amgjollo ate binmurubang, ate murung ɓunna a Arabah, le pil aminɓanghamuru a ɓalusung. ⁷Njisalang mapihna ka pil guguri, le muru ka sagha a njahli ma nyumna. A ba anvahshi ki ɗig nghang, a bin usulo leyang ngha, ka ɗig lusung kagli ni amunangung.⁸Njergula ka pag nghang a gorih ih Njere ma Gerenteng Nghe. Aɓeni nyha gerenteng ngha ni ki billi ya. Keminiya ih ɗigha ate ɓeni ki ginya a muri ya. Ɓayong manangna nyha ka billa muri ya. ⁹Yim nyha a be ya, anyamshihra nyha nghang ngha; ni a kum yang be ya, aɓeni a ashi ya ni ka ginya muri.¹⁰Ama ashina le Yahweh ka nyera ni ngyah a Sihiyona, binmurubang ni malla le nyha a muyang ngha; ɓorobang ni binmurubang ka ɗur yang; gana ni tumyong ka ɓangha a bin yang.

Chapter 36

¹A yeh bogho ma lumpur ihne le Murung Hezekiyah, Sennacherib murung le Assyriya, kehni alahmagula ma kangnina le Judah kwa ni luwa le bol yang. ²Le murung le Assyriya tahshi magula aɓa tahluwa pura Lachish kena Urushelima bin Murung Hezekiyah ni buno aɓa tahluwa. Ngha billibang gyaɓ ni njere le muruguguri, ni a tummah, a muri njergula ni ki ka ɓabang ni a laggiri nghang ngha, tangha kahri. ³Amagula le Israila ni ki puro a lahmagula agh ate nahteng ri yang ngha ini Hilkiyah muna Eliyakim, magula ɓalahmurung, Shebna ɓa nyongligiri le murung, ni Asaf muna Joyah, ɓeni nyongli giwaɓna le murung ngha.⁴Magula tahluwa nah yi yang, "Nwaɓih Hezekiyah ih murung magula, murung le Assyriya, nah, "Mang pag tuhkushi tengkurung leyong? ⁵Tenana manangna ni ga a waɓ mwoh agh, ki nah, Gi ihlina ni masso ngha ate luwa tahluwa. Niɓeniya yang awo tigyahlo ri? Yang ki poh tengshirung ke awo tolmurung rang?⁶Shina, awo ngha tigyahlo ri Masar, akagli ma ɓuhnina wo a pagni garaginya wo agh, keminiya ɓwa ehnghari le, ih shuwe a bih ni ossoh. Ga ni ki pag murung Masar a bin ɓeni tigyahlung ri ya. ⁷Keminiya ngha a nah nghang, Shi sung ngha sa pahnjiteng ri Yahweh Kulli lesung," ini ih pag ɓeni bin gusso le adeshile ɗahra le Hezekiyah a ponno a worih ya, ni waɓi Judah ni Urushelima, "Ɗigna nga gushi a dum deshile ɗahrani a Urushelima"?⁸Ngha niɓeniya, ntolla nga pah yong njinjere maɓonna ni pura bin magula lang murung le Asyriya agh. Nga poh apiri worotongno lum ɓahri, ngha aka gan kumi yang aɓa kogho agh.⁹Pallang ke aka shiɓih magula luwa makyena a ntiri aguro le telelah lang? A tigna yahlo ri Masar ate anye-gwoh piri ni aɓa kogpiri! ¹⁰Le niɓeniya, gingna nzu ha ba le Yahweh nyha ate pagluwa ni njehni ka juhri ya? Yahweh nah nghang, "Kehni yang ni luwa le a girjah yang.""¹¹Le Eliyakim muna Hilkiyah, ni Shebnah, ni Joyah nah yi magula le aɓa tahluwa, "Kukushi bnahteng ri guro lo a kun Aram, kun Aram ni sa ogho. Ka waɓtenana ri sung ni kun Judah a ri akiri aɓeni a muri garrung ngha." ¹²Keminiya magula le aɓa luwa nah, "Ih telelah lang tahsang bin telelah leyong ni a bin yong ih ɓi nwaɓah atenana ni? Ih ni tahsang bin abuna ni ɗigha muri garrung ngha, aɓeni ka lih tiɓih leyang ni nuh sangsah leyang ɗeshili ni yong ngha?"¹³Le magula le aɓa luwa tangha le magjollo ni gih ɓororo a kunburi le Judah, ki nah, "Nteshikiri yong atenana le magula murung, murung le Assyriya. Murung nah, ¹⁴'Ke ih ɓi nɗag Hezekiyah soriyi yong ngha, ate ni ih logle ih ashi yong ngha. ¹⁵Ke ih ɓi nɗag Hezekiyah tig yong ntigyahli yong ri Yahweh, ki nah, "Ni njiteng Yahweh ka ashisung; lahmagula ni ya ni a peh a bih murung le Assyriya agh.'"¹⁶Ke ih ɓi nteshikiri yong ri Hezekiyah agh, ate ga ni murung le Assyriyah waɓah: 'N'inga a ololo ni meng, le nzu a binang. Le ɓeni kwa a ntiri yong ngha ka lih a ntiri njingung le ni a ri ngunggorih le, le ih ka nuh murung ni a tuhli le ya. ¹⁷Nga pag ga ha sete nzu le mponyong kehni a njeh ni ngha ninga mami yong ngha, a njeh njigiri ni muru njingung mapiyo, njeh le brodi ni ɓabang njingung.'¹⁸Ki ih ɓi nɗag Hezekiyah ih ɓorshi yong, ki nah, 'Yahweh ka ashisung.' Ih akuli le aɓayong ngha nghang ashi yang a bih murung le Assyriyah? ¹⁹Akuli le Hamath ni Arfad nghe? Akuli le Sefavayim nghe? A ashina Samariya a ri gullo lang? ²⁰A ntiri akuli le anjehni kwa ni ya, ih kuli ngha nghang gan ashi njeh a ri gullo lang, ninga Yahweh ka gan ashi Urushelima a ri gullo lang ngha?"²¹Keminiya aɓayong bolgung- le ni pilyi guɓung ngha, ate murung lagna ih, "Ke ih ɓi mpil yi guɓung ngha." ²²Le Eliyakim muna Hilkiyah, ɓeni a muri ɓalah agh, Shebna ɓa nyongligiri, ni Joyah muna Asaf, ɓa pongi waɓna, zu a bin hezekiyah ni dagrah leyang sahnina ri, ni pah kuntumo bini atenana le magula le aɓaluwa.

Chapter 37

¹Gire pagha ngha Murung Hezekiyah ogni kuntumo leyang ngha, sahniyi adagrah le, le mel ateshilidagrah le woro a leh Yahweh. ²Tahshi Eliyakim, ɓeni ini a muri ɓalah agh, ni Shebna ɓa nyongligiri, ni aɓa tenna le amalah, a mel ateshiligiri, a kena bin Ishaya muna Amoz, ɓa agkuntumo le Kulli.³A nah yi, " Hezekiyah nah, 'Kara ni ya kara gigangshina ni, sahghah, ni iriɓihyina, ninga muna gilla ri ih ɓi a ɓilli, keminiya ngih nyha ni masso ni ka ɓilli ya. ⁴Ih ka pagha Yahweh Kulli lo ogna atenana le magula le aɓaluwa, ɓeni murung le Assyriya telelah le tahshini ih ɓi jenni Kulli ma usulo agh, ni sahghi atenana mama Yahweh Kulli lo ogna agh. Niɓeniya logshi jimma lo a temuri anshile ni uwo a ba agh.'"⁵Nina agh aguro le Murung Hezekiyah zu a bin Ishaya, ⁶le Ishaya nah yi yang, "Nah yi telelah leyongː 'Yahweh nah, "Ka ɓang ngoɓong le atenana ni a og ga, mama guro le murung le Assyriya sangnang ngha. ⁷Shina, nga tig yi bongho, le ih ka og tenana le ih nyere ih wora njeh le. Le nga tigha a wolnlue ni garabwoh a njeh le.""⁸Le magula le aɓa tahluwa nyere le kum murung le Assyriya ki wolrung ni Libnah, ate ogna ih murung pura ɗag Lachish. ⁹Le Sennacherib ogho ih Tirhakah murung le Kush ni Masar kpaɓna ri yang ka pagluwa a muri, nina agh tahshi aɓa kuntumo a bin Hezekiyah ɗeshiliː ¹⁰"N'nah yi Hezekiyah, murung le Judah, 'Ka ɗag Kulli lo ni awo pah njiteng ri ya ih soro agh, ki nah, "Urushelima agh ni a peh a bih murung le Assyriyah agh."¹¹Shina, a ogna ga murung le Assyriya woro pag yi anjeh kwa agh a ri girjah yang kwa. Nina agh a asso le? ¹²Akuli le anjeh ashina yang, anjehni tehrang girjah yang nghaː Gozan, Haran, Razep, ni aɓayong le Eden a Tel Assar agh? ¹³Murung le Hamath nghe, murung le Afad nghe, murung le alahmagula le Sefavayim, le Hena, ni Ivah?'"¹⁴Hezekiyah ag kuntumo egh a bih aɓa kuntumo tahsa le billi. Le woro a leh Yahweh le njahli a dumi. ¹⁵Hezekiyah jim Yahwehː ¹⁶"Yahweh magula le aɓaluwa, Kulli le Israila, a weh a ɗigha bikuli le cherubim, a woni Kulli mwoh a muri aɗighamuribang le ngunjah kwa. A gilla ɓakuli ni ngunjah.¹⁷Pil kiro, Yahweh, le a teshikiro. Logshi anjioh, yahweh ni shina, og atenana le Sennacherib, mama tutto ih jenni Kulli ma usulo agh. ¹⁸Njiteng ni, Yahweh, amurung le Assyriya girajah aɓayong kwa ni anjeh leyang.¹⁹A soɓna akuli leyang a gishe, ate akuli ni ya, keminiya atumo bung le aɓayong ni, angung ni atahli. Nina agh Assyriyah girajah yang. ²⁰Nina niɓeniya, Yahweh Kulli lesung, ashisung a ri gullo le, nina agh ate anjehmurung le ngunjah ka yere ih a woni mwoh Yahweh."²¹Le Ishaya tutti kuntumo bin Hezekiyah, ki nah, "Yahweh, Kulli le Israila nah, 'Ate a jim nang a muri Sennacherib murung le Assyriya, ²²tenana ni Yahweh waɓa a muri ya ni ga: "Batansahri muna ngalang le Sihiyona keshino ni jollo; muna ngalang le Urushelima wullina muri ro. ²³Ɓeni a jenne le a sanghih ya? Ɓeni a gushina gih yo a muri ni logshi njioh a gushimurung ngha?A muri ma Gerenteng Mwoh le Israila.²⁴A nji bin guro lo agh a keshina MurungKulli ni nah, 'Ni gogho le anyeh-gwoh piri lang n'eɓna bikuli le ankonno, ni bin ma saɓna le ankonno le Lebanon. Nga korra angung sedda le ma saɓna ni angung cypress maɓonna, le nlogle kehna a bin ma logna kuli uworbang le aɓangung ngha. ²⁵Ntumna atuhmuru le nuhna mure; nyumshina aɓanghamuru le Masar ni ɓakusang.'²⁶Ni a og pagha ni nworo ntigni kunbang kikara ni wor agh ni paghi a kunbang njah le akah agh? Niɓeniya myang nga tighi ih pagha. A wo ngha ba aka ashi aɗungso le juhro le alahmagula. ²⁷Aɓeni ki ɗigha a yeh ya, minmasso fittong, ngoɓong ni iriɓihyina. Ambuhgiri ni a ɓabang, lusung ma langsamuru, lusung ni a muri kangna ko a ɓabang, kedebang gungtehbang ki zu agh.²⁸Keminiya nyerina ɗigna njeh lo, ni puro lo, ni nyere lo, ni logho le yehlulla lo a murang. ²⁹Ate logho le yehlulla lo a murang, ni ate tolmurung lo a rang kehna a kirrang, Nga ishih ngalluna lang a lullo, ni njillang lang a kuno; nga pillo a nji ba a pur nghang ngha.³⁰Ga ni ka ɗig giɗunna bin yong: A bogho ni ya aka lih ga gulo a lusung ngha, le a bogho ma ɓahri ya ga gulla be ya. Keminiya a yeh bogho ma tahro agh ɗigna aka jamma ni pongissoro, a pan ngung le a lih njih.³¹³²Aɓeni uwo a ɓaleh Judah aɓ ɓa ye ka gulo ni ɓuhro. A ri Urushelima agh aɓeni uwo agh ka puro; a Nkonno Sihiyona, aɓeni uwo aɓ ɓa. Kiki le Yahweh magula le aɓaluwa ka pag ga.'"³³Ngha nina agh Yahweh waɓna ga a muri murung le Assyriya: "Ni ih zu a lahmagula ni ya le ni ih tah muni a ba agh. Ni ih zu a ba ni ntongho ko ɓaggiri kangni ya. ³⁴Njinjere nji ri mama zuni ya, njinjere egh ni ih ka nyere ih woro; ni ih ingna a lahmagula ni ya- gi waɓna le Yahweh ni ga.³⁵Nga lel lahmagula ni, ni ashi ate kanangirang, ni a temuri Dauda guro lang."³⁶Le malaika le Yahweh woro ke wolla aɓa tahluwa le Assyriya a ba a ɗamma nghang ngha, wolnluo aɓa tahluwa 185,000. Ngha aɓeh logni niberi suɓ agh, anluo ni ba kwa agh. ³⁷Nina agh Sennacherib murung le Assyriya ɗag Israila woro lah le ɗigha a Ninevah.³⁸Ni nzumo agh ngha ih gushini Nisrok kuli le leh ya, amuna buna le Adrammelek ni Sharezer wolnlue ni garabwoh. Le a ɓangha a wora njeh Ararat. Le Esarhadon muni ma buna nongmurung a tuhkushi.

Chapter 38

¹Akunbanghni worah muru Hezekiya nghe ki nongkon kunshiluwole uwo fitong. Ate Ishaya muna Amoz, ɓagkumtumo bin Kulli, zu abinni, le nahyi "Yahweh nah, gilɓaliyo yarata; ate aka wuh, nawo ɗignja'ah.'' ²Le Hezekiya ma pil kundumi agiri kangna le jin Yahweh. ³Pilla nah, "Kukushi, Yahweh, injinno, goro amyi yahlung niga mama ngini a kudumo gerenteng ngha ni yalang kwaah, ɗ eshiah in pagna ga ɓorwa anji binno". Le Hezekiya ma ɓwa ɓororo.⁴Le tenanale Yahweh zu abin Ishaya, nahyi, ⁵Woro ake nahyi Hezekiya, magula le aɓa liyang, bahni Yahweh Kulli le Dauda akayiyong, nah: In ogno jimalo, nye shinanjin merunlo. Shena intolla ngha ɓuriyo bako humputonno ari bokolo agunjah. ⁶Le nga ashso ni lahmagula ni abieh murun Assureya, ninanh ngha ashi lahmagulani.⁷Ate gahniki pag giɗumna anji Yahweh, ate ngha pagngha nwuro waɓɓa. ⁸Shina ngha pag pino a muri akanale Ahaz iɓi nyeni njuni kusung lum. Ate minlimi ka nyeni njumi kusung lumamuri akanna aɓa longha ngha.⁹Ate gi nyolina niya ma Kulli le Hezekiya ni muru le aɓa Judah, ngha nonni kono le masso ngiri nyere aɓeye kikoturo agh: ¹⁰"Nah wauwo kande antiri usulang le nga woro ari akunjere na Sheol; Atahina biye ate usulo a boko lang. ¹¹Nah ate ni wa ye shin Yah ah, yah anje le aɓa asullo; Ni waye shin ɓayong mashishi ni agh, ko aɓayong ni a gunjah agh.¹²Bangi ɗigngha ngha aponna nghani awori niga ɓa le giri ni a fayi gugri le agh; Nikara usulolang niga ɓa tah njigungri; awongha akasong niga ga akashiya; ngha ri kara nidu agh awongha awo Meshili usulolang. ¹³Nɓuwa loko kene ni ben; nigo yim ɓumna a muh kusangha. Atiring kara ni duh agh awongha a meshili usulolang.¹⁴Ningha ga melgri mwho agh, inpari niha kulla; yiri anjiyang ashinnabg abi Kulli, murungKulli magula, anyeshinang nje agnang. ¹⁵Temang ngha waɓɓa? tangha agh nanateng arang, le ye pagne; naha lyem ari abola lang ngha ate usulo lang- ngha lullah.¹⁶Murung Kulli magula, gangni a tutiya ɓanna ngha ibiɗigka anyem usulo lang binang; a nyeshina usulo lang agirang yarata. ¹⁷Ate ɓ uro langni ke ogh gani niga. Ate a sonna agi mashihra lang kwah a njumo.¹⁸Ate nji manjahli ni pag wo makampa agh, anluo te ya ni ɓongso agh; aɓeni woro a nje a nkiliya a nyha a tigyahli yang a ri njiteng lo agh. ¹⁹Aɓeni ni usulo agh, ɓeni ni usulo agh, ini pag ɓeni pag wo makampa agh, ninga mama mpag ni kyari ya; tehrung tigna amuna yeri gi njiteng lo.²⁰Yahweh tolla ka assang, le sa pag binmurubang ni gwang a yeh akara usulo lesung a leh Yahweh."²¹Niɓeniya Ishaya nah, "Ih ɓi a tol hagrah ngung gorih le a tighi muri mohri, le ih ɓilla be." ²²Hezekiyah nah ɗeshili, "Mang ka ɗig gi ɗumna ih nga ka a ɓaleh Yahweh ɗeshili?"

Chapter 39

¹Ari kunbangha agh Merodak-Baladan muna Balladan, murun Babila tashibang na age nyolioh ni gipano kene abin Hezekiya; ate ogna a Hezekiya nongna kono ye kuna mahsongiri abiye kikoturo. ²Hezekiya bang ɓoyi ari agah a zuniya; le ɗumi aɓa kuntumo lah gikuna mama na agimabona-niga danang gifuna ni giɓori moshigiri ni muru zaitun ma ɓonna kpaɓni bin tiya agi luwa le ah, ni kalah ga kwah a kumo a lah songri agh. Guɓon nya ɗigka a liye ni ɗumi yanghni agh nah mama njele agh, ke Hezekiya ni ɗumi yanghngha.³le Ishaya aɓa agkuntumo bin kulli zu a bin murung Hezekiya illi, "Mang aɓayoni waɓɓa le? Njebang apungha le? Hezekiya nah, "Azu abina abin ma ɓonna lah magula le aɓa Babila." ⁴Ishaya ilibang, "Mang ashina a liyong le?" Hezekiya pilla nah, "A shina ga kwa ah a liyangha. Guɓung nya tira agina ɓonna lang ke ni ɗumi yanggha.⁵Le Ishaya nahyi Hezekiya, "Ogtenana le Yahweh ma gulale a pag luwa. ⁶Shina akunbang ngah kazu ngha ga kwaah akangnaleah, nah aga akahwo gibe agh loko zu ari kara ni nikyariyah, aka ponni a wuri a Babila. Gubung nya aka ɗagka, waɓɓa le Yahweh⁷Aka panna aminkah wo, mama aka pagniga teru le aka pila a digniga aɓa paktumo a liye murung Babila" ⁸Le Hezekiya nahyi Ishaya, tenana le Yahweh ni a waɓɓa maɓonna ni." Ate ɗenshinah ololo ni agimaɓona ari akara lang."

Chapter 40

¹Ingiyaliyong, ingiyaliyong aɓa liyang" waɓɓa le Kulli. ²"Waɓɓteng sakli ari aɓa Urushalima; le a ɗunni ni luwa ah malah, ate gimashihra leya a lagne ate kuna nɓanɗe ɓani aɓinbiel Yahweh ate agimashihra le"³Gienh ɓuwa puro "a lusung ingil njijere le Yahweh; inpagki iɓi tangha yarata ate Kulli lasung". ⁴Aɓa njonglong kwoah aka loshiyang aɓi Kulli, a nkono kwaoah na a ɗinglih agh aka nyeniyang anjije, anje ma gigota ah aka giliyang yarata, nah aɓa ni taliya aka wangiyang ɓururu; ⁵Ate ɓongho Yahweh aka ɗuni ɓeni kwah kashini ni riyang; Anshile kumɓule aɓabora ma yayina agh mama apilah kinah gieɓuwa poru alusung ate Yahweh ni waɓbi ni kunni⁶Gieh nah, ɓuwa, maɓi pila nah, 'Ate mang kenga ɓuwa? "Gungiru kwah lusungni ayangha kwah ogru lahyang ma kwar agh ngha niga posogri ni a ɗaɓangngha. ⁷Lusung nyumo a posogiri kuko ngha usulo le Yahweh ɓola a muyang ngha; njitengni ɓayong mahshin shiniya lusungni. ⁸Lusung nyumo, a posogiri te agh a kukko keminiya tenana le Kulli lasu ka tangha malale nya."⁹Woro a muri nkono ma sanna, Urushalima. ɓeni tenana mapiyo abiah. Magjolo ɓororo Urushalima. Awo ɓeni zuni tenana ma ɓona ah, loshi melo ke ngoɓong woloah. Nayi a lah magulina le aɓa Yahuza, Kulli layong ngha. ¹⁰Shina, murung Kulli magula Yahweh zuh niga ɓeni woro li luwa ah, ni ɓien makikoturo ni kipagtumo ate mori. Shina, neih lengha binni gipana le woro keɗaɓang.¹¹Ika pi agi luwa le gi lih niga mama ɓa lelgiriki pagka, ika kpaɓa a njuh le a bi, ika tolyang gyaɓ a kunye agiyong teya ika ginyang jiyer jiye ate a yungha api a muna kira.¹²Yang ka gan peri muru ni a salang magula ni ɓaɓile, ko peri ɓakulli ni ɓabi ko ika kpaɓa akikiri ma ngunjah a guwo, ye peri a konno ni giposhi giri ko aɗinglih ka tangha yarata le?¹³Yang logle yeri yeh Yahweh , ko kapi atenana? ¹⁴Aɓin yang a tolo a kun lakbangha le? Yang aliyi njijere maɓona mapaka a gin le aliyi yeri giri , ko ɗumi njijere ma yen gin le?¹⁵Shina, aɓayong njeh ah ayangngha ki suro a boketi, aya shinyang niga inɓu agi peri giri; shina, ye peri isles niga speck. ¹⁶Leɓanon ni peri petur agh, ka agi luwo langyang kwah ni peri gippahna ma pingsa ah. ¹⁷Aɓayong njeh kwahagh na peri guoung akunɗumang aghi aɓina agh yonggho shinyang aguɓin niya ayangha bih lotti.¹⁸A nji bin yang le ni nga peri ni Kulli? za gilang mayaniki puri le? ¹⁹Ngilangǃ Ɓa shergiri ni gili aghː Ɓa tuliɗanang ɓanshi ngiri ni ɗanang ye goluli tiya agtuna ma nye yirinate muri. ²⁰Nji bini pak gipahna ari gah atolo nguni agh ngha ki tunagh; al ba gilgiri mama ka giyi yang gillangni niki makshiyangha.²¹Ni a yeri ya? Ni a og agh? Ni a waɓɓo ni kundunna agh? Ni a yere a logho le tinna ngunnjah agh? ²²Ini ih pag ɓeni mwoh ɗigha a gibang le Ngunnjah; le aɓeni nongha beh ya ngha ninga akukoro a dum mi. Ih saɓɓi ahkuli ninga kandagiri kunkangna ni asari yang ninga gunri a nongha ayeh ya.²³Ih ashiyi amurung a pil nyha le pagha amurung ngunnjah hototo. ²⁴A tolla aka pan yang, atolla aka jamma, a gara yang tolla ka ishi milli yang a ngunnjah, ngha fug yang ngha le a nyummo, le gung pon yang koh ninga nkwa.²⁵"Yang le aka pyerang ri, yang Ngi puro?" Mwoh Magerenteng nah. ²⁶Shin bang ɓakuliǃ yang gilliyi agah amunashienri kwa ni ya?Ih billi tanga le yang le gor yang kwa ni lullung. Njiri gullo ma gullole ni njiri irritenna ma ɗighamuribang, nyha mwoh ɓorwa.²⁷Atemang ke a nah, Jacob ih waɓɓa, Israel, "Njere lang vulla ari Yahweh, le Kulli lang ni ki shinari assang ngha"? ²⁸Ni a yeri ya? Ni a og agh? Ke Kulli ma ha kekene, Yahweh, Ɓagil tinna ngunnjah, ke yilo ihɓi malla ko a saniyi ya; yerigiri le ya malla le nyha.²⁹Ih pah irritenna ari aɓayiri malla; abi aɓeni nyah ni gullo wa agh ih pah ɗighamuribang. ³⁰Ko ke adenna ni yiri malla ni saniyi ya, le adenna egkushung ni kpaː ³¹keminiya aɓeni ki lel Yahweh aka kum irritenna mapiyo; aka logni akpatirung ninga agbang; akar ubmyere ni asaniyi ya; aka ginya ni a wuhdana agh.

Chapter 41

¹Intenshi kiriyung keɗaɓang inɓolgun, uyong aɓeni akungna salang ngha, aɓayong njeh kwah agni yang yarata iɓi a zu gyaɓ le a nahteng; iɓi shi zu kwah aɓa mwoah ke shi sasah ari atetngunje. ²Yang loshi ɓuwa mwoh a nyinaje ki gori ɓayong maɓonna ari tumo le? Ye kpaɓa aɓayong njeh kwahanyi ɓin ye agni ɗiya muri a murung mama gun ki meshini agni niɓuwa le agh.³Piri yang ye woro kikoturo, ni ɓoli ammi ɓang monglang mama ma kushi ni lole ɗogka agh. Yang payi ke aga pagri le? ⁴Yang kpaɓa a ɓayong agunjah kwah ni kunɗuna le? mini, Yahweh, makunɗuna ni ma meshilikum.⁵Aɓuwa shine le ngoɓonna kpariyang; mahle ngunjah agh mashinri le apuro a zuh. ⁶Ɓeni kwah agh angni muna giel le ɓeni kwah agh nahyi ɓi, intenshiriyong.' ⁷Ate iɓi kapinta iɓi tenshiri aɓa gil gi ɓangshina niɓeni ki pagtumo ni hanma agh tenshin ɓeni ki ɓaɓgiri nigi ɓaɓgiriah, waɓble ɓa welela, 'Ɓonna, 'Akuri ni kursa ate ke iɓi kpahagh.⁸Keminiya aweh, Israila, guro lang, Ismaila ɓeni yang tolwa aminkahyi Iɓrahim ɓenni, ⁹In tollo a malale ngunjah kenje ngoro anje masana, ngi nawo, 'Awoniguro lang.' In tollo ni ɗeshili inshiɓo agh.¹⁰Ke ngoɓong iɓi kparo agh, ate miya aɓino. Ke iɓi a ɗenshini gubungha, ate mini Kulli lo. Ngha tenshiro nye ngha auno, ngha lokso niɓeni maɓona ma lieh.¹¹Shina, aka ɗigni yiri ɓiyina ni giganshina, aɓen kwah yaliyang lularo agh; aka ɗgka aguɓuniya iye kaworo, aɓeni ngh nima agh.¹²Nga alla ni nga kum aɓeni ki alla ka tangni yong ngha; aɓeni ki pag luwa ni yong ngha ka ɗig ninga guɓung ni ya, guɓung nyha. ¹³Ate Meng, Yahweh Kulli lo, ka bol boh malih, nga nah wo, 'Ka ɓang ngoɓong ngha; Myang ngi angno.'¹⁴Ke ngoɓong wolo agh, Ismaila a langno, inyongni aɓa Israila agh; ngha aniyong gahni pak waɓa le Yahweh, ɓa ashiyong ɓa gereteng le aɓa Israila. ¹⁵Shina ngha gilyong niga garaɓoni kunni ɓari ki lih, mapiyo kunniɓari ngha sari akono lenga wagnyi yang; nga paka a ɗingh niga sarinah.¹⁶Ngha sariyang le gun ka ponyang ka wori; gun ka meshiyang. Ɓang ka ɓoyi yong ari Yahweh, ngha pag ɓin muru ɓang ari ɓa gereteng ma mwoh le aɓa Israila.¹⁷Aɓeni ki gan ngha na aɓeni ki a lla shinɓang ate muru, keminiya na kumma, melyang yumna ate nje muru; A mem Yahweh nga og jima layang, mini Kulli le aɓa Israila, ni ngi ɗag yang ngha. ¹⁸Nigha pag ka a mangha muru iɓi ɓangha nje ni gigota agh, le nji ka ɓolo antiring le a ɓa njonglong nga pag ɓalusung iɓi muru goko aye, nah agunje ni koturo agh ka ɗig nji muru.¹⁹Ngha ɓalusungha nga tika agun al`ul gung nkparang, ni gun Myrtle ni gun zaitun. Ngha tik ɓalusung iɓi kpana nah, ni aji gung ka ɗig nga wagraginni na agng ngha. ²⁰Ngha pag angha ate a ɓayong iɓi sinni aligiri iɓi yere le akun yeriteng kwah, ate ɓi Yahweh pagna gire, ate ɓe gereteng mwoh le aɓa Israil gillagire.²¹Npushi tenan la yong, 'Yahweh nah, in pushi sasshirung maɓona layong ate muri agi lang layong, iɓi woɓɓ le murung Ismaila. ²²Nɗagyang iɓi zuni sung agha asashina ɓangha nɗayang a pura ɗum le iɓa waɓɓi sung mang ka pagin le ate sa yeri a gire yarata. Iɓi a waɓɓi sung amura a ga woro a wayiyah ate sa ɓolla muhyang sa yere le aɗunshiniya.²³In waɓɓa agiri a muri kunɓangni ki zuwa, ate sa yere ate yongni a Kulli; in pagi ma ɓona ko gimashihra, ate sa ɓangho bong ni ɓonshiɓang. ²⁴Shina, nyong ni agillang ngha nyongni a guɓangha ni gipana lah yong ma guɓaniya; ɓeni tol yong ngha agi zene ni.²⁵In pushina ɓuwa mwuol ate ɓang, ika zu; aji ɓin puro le kara initigni ɓeni ki gorɓang ni lulang ngha, ika tayi a murung niga soɓong, niga ɓa gil nkoriyi ɓeni ki tayi piporo agh. ²⁶Yang waɓɓgah ni kunɗuna le, ate sa yere? Kedeɓang ari kuɓangni ate sa nah, 'Yangha ajijere maɓona le? Nigo kwaah mwouh langang ni puro ɗumguɓu ngha, inina, ɓunya og atenana lo ah.²⁷Ni kunɗunaah nahyi aɓa Urushalima, in shina ɓani apanghaǃ Intashi ɓakuntumo a Urushalima. ²⁸Ngha shin ɓangha, ɓunya mwuoh agh, ko mwuol antiriyang ɓeni ka waɓ gima ɓona, yangho, ngha li ɓangha, ka gan agka ni tanana. ²⁹Shina, a yangha kwah ah aguɓuniya, agi pana layangha guɓuniya, agi pana yangha ma gifuna ma ɓangha agunni ni bibotti.

Chapter 42

¹Nshin guro lang, ɓeni ntig ga; mwoh ma tarina lang, a ri ni ngi poshi yahlang ngha. Ntigna bongho lang a muri; ih zuni ɗum njiteng a bin aɓayong. ²Ni ih ɓuah ko magjollo agh, ke a og gih a njinjere ya.³Ni ih ɓun aɓeni nyha ni tengkurrung ngha, ko ih lingshi tigyahlung le ama kyenna agh; ih zuni ɗum njiteng a bin aɓeni a pagne yang ga ni ɓottiya agh. ⁴Iri ni ki malla ke a wol ngiri ya ha sete tigna njiteng a ngunjah; le akunsalang ngha ki lel gigilla le.⁵Ga ni Yahweh waɓa- ɓeni mwoh gil ɓakuli ni nongshi yang ngha, ɓeni mwoh gil ngunjah ni aga kwa ih ɓishi ya, ɓeni mwoh ki pah pon-usulo bin aɓayong aɓeni a ngunjah agh le usulo bin aɓeni ɗigha a yeh ya; ⁶"A meng Yahweh, gorra yong a gerenteng le ih ka bol bih yong. Nga bol yong ni tig yong ninga ogrung ate aɓayong, ninga poshibang ate aɓeni ni yeri Kulli ya agh,⁷ate logshi anjih ama njiunwanghina, ate mag yi aɓeni a kur agh bung, ni aɓeni ɗigha a pinna a lah bin kuro agh.⁸Mini Yahweh, ini pag lullang; le gusso lang ngha ni sa angni ni ɓwa ke ɓongso lang ni gillang ni sher agh. ⁹Shina, aga kikara agh ɗungshina, niɓeniya mzyang muri nga waɓ gi mapiyo. Kedebang a logshi pag ri yang, nga waɓi yong a muyang.¹⁰Ntuh yi Yahweh ngyah mapiyo, le mɓongshi logha tinna ngunjah; a yong aɓeni ki ka salang magula agh, ni aga kwa a yeh ya, akunsalang ni aɓeni kwa ɗigha a yeh ya. ¹¹Ih ɓi ɓalusung ni alah magula a magjollo, aminlah ba Kedar ɗig nghang ngha, a magjollo ate binmurubang! Ih ɓi aɓa ɗigna Sela tuhngyah; ih ɓi a magjollo a ɓamuri ankonno.¹²Ih ɓi a pih Yahweh gusso ni waɓ ɓongso le akunsalang. ¹³Yahweh ka pur ninga garaluwa; ninga ɓayong ɓaluwa ih ka logshi kiki le. Ih ka magjollo, eh, ih ka aggishi le jollo luwa le; ih ɗumi aɓa shiɓi muri gullo le.¹⁴Mbolla gung ma kunbang dudug; le ntangna ɗong ni bol murang; niɓeniya nga ɓuah ninga ɓamah ki konmuna agh; nga pon usulo ni alla. ¹⁵Nga ɓihyi ankonno ni adingli bni yumshi ambuhgiri leyang; le nga pilla aɓanghamuru njahli ni nyumshi amuna ngung.¹⁶Nga zuni ama njiungwaghina a nji ri njere ni ni a yeri ya agh; i njinjere ni ni a yeri ya agh ini nga billi yang ngha. Nga pil pinna ɓi vig poshibang a dum yang, ni tig anjinjere leyang huwar. Aga agh nga pag yi, le ni ngi ɗag yang ngha.¹⁷Aka nyenni nzum yang, a tig yang a iriɓihna kwa, aɓeni ki pah njiteng ri asherre minlim agh, aɓeni ki nah yi aminlim ma ndolong, Nyong ni akuli lesung."¹⁸Teshi kiro, a weh ma kirigiriyina; le shinbang ma njiungwanghina ate aka shinbang. ¹⁹Yang ma njungwaghina ni keminiya guro lang ni? ko ma kirrung giriyina ninga guro lang ni tashih ya? Yang ma njiungwanghina ninga ɓeng ɓa ogrung, ko guro le Yahweh ma njiungwanghina?²⁰Nshinna agiri dudug, keminiya ni nyeri ya; akirrung logshina ri yang, keminiya mwoh nyha ogbang ngha. ²¹Poshina yahli Yahweh ih ɓi a ɓongshi ɗum njiteng le ni tigha a gushi gigilla le.²²Keminiya aɓayong nini a iɓɓa ni ponghi yang giri; a kpahna kwa a tuhli, a bolyang aguro binkurro; a pilla gilih le ɓwa mwoh nyha ka ashi yang ngha, le ɓwa nyha nah, "Nyen ni yang ngha!"²³Yang a ntiri yong teshina kiri ri ga? Yang ka teshi kiri ni oghi a dum? ²⁴Yang pah Yakubu bin ama nyiɓih, le Israila a bin pongiri? Ih Yahweh ni ya, ɓeni a pag yi gimashihra agh, ɓeni njinjere le ya a shiɓi bil agh, le gigilla le ya a shiɓi bollo.²⁵Ngha nina agh soɓne yang pihn le yehlulla le mohno le luwa le, aleshi gihe kangnina yang, ngho te kwa agh ni a yeri ya; ngirra jah yang, keminiya ni a bolli yahli yang ngha.

Chapter 43

¹Kemini niɓeniya ga ni Yahweh waɓa, ɓeni gillo agh Yakubu, le ini ɓeni kpaɓo agh, Israila: “Ka ɓang ngoɓong ngha, ate n’ashino; nwara ngorro ni lulling, a woni mameng.²Ngha nga nɗuhri ntiri amuru agh, nga gingni yong; le a ntiri aɓanghamuru, ni a mel yong ngha. Ngha nginya a ntiri gishe ya ni a pingshi yong ngha le leshigishe ni ki girjah yong ngha. ³Ate Mini Yahweh, Kulli leyong Magerenteng Mwoh le Israila, ɓa ashi yong. Mpahna Masar gi nwah ngoso muyong. Kush ni Seba a ariya ate yong.⁴Ate yong ni agi maɓonna a njiang, n’angna njih yong. Ngha nina agh nga pah aɓayong ate muyong, le aɓayong maɓi ate usulo leyomg. ⁵Ke ih ɓi mɓang ngoɓong ngha, ate myang ni yong. Nga pushi amuna yong a nji tehbang nga zuni, le nga kpaɓ yang a pura nji makuli.⁶Nga nah yi nji eɓɓeh, ‘ Peng yang;’ le a bin gangrah, ‘Ke ih ɓi mbol yang ngha;’ Pushi amunang kukwo a zuni, le amuna ngalang lang a kasanjeh le ngunjah, ⁷ɓeni kwa a gor ni lullang, ɓeni ngilla ate gusso lang ngha, ɓeni mkpaɓa, eh, ɓeni ngil agh.⁸Pushi aɓayong nghe a zuni ko ke a yangha ni anjiung, le ama kirrung giriyina, ko ke a yangha ni akirrung. ⁹Anjeh kwa kpaɓa binmona, le aɓayong ɗamma binmona. Yang a ntiri yang pagha ke waɓna ni hammi sung agipagna ma kunduna? Ih ɓi a zuni aɓa waɓkun leyang ate aka lag muyang; ih ɓi a teshi kiri yang le a nah; eh, ‘Ini nina.’¹⁰Yahweh waɓna- nyong ni aɓa waɓkunang, le aguro lang aɓeni nworo tariyi ya, nina agh ate nga yere nip ah njiteng rang, ni yere ih Mini ini. Kedebang meng ngha Kulli maɓi nyha a gil agh, le maɓi ɗeshili a nzumang ngha. ¹¹Mini, Mini Yahweh, le ɓa ashibang maɓi nyha se meng.¹²Nwara nwaɓa, n’ashina, ni hamma, le kuli maɓi nyha a ntiri yong ngha. Nyongni aɓa waɓkunang- ga ni Yahweh waɓa- Mini Kulli. ¹³Logho a kara ni wor agh Mini ini, le ɓwa nyha logle ashi ɓung a beng ngha. Gipagna lang ngha yang ka ariyi?¹⁴Ga ni Yahweh ɓa ashi yong, ma Gerenteng Mwoh le Israila; “Ate muyong ni ntutti ni aɓa Chaldiya a kehni Babila luwa mama tig ngyah binmurubang le aɓa Babila pil nygah ɓua nluo. ¹⁵Mini Yahweh, ma Gerenteng Mwoh leyong, ɓa gilla le Israila, Murung leyong.”¹⁶Ga ni Yahweh waɓa, ɓeni logshi njere a ntiring salang magula ni minjinjere a yeh amuru magula, ¹⁷aɓeni ki kog nyeh-gwoh piri ni apiri, aɓa tahluwa ni agara abuna. Kpah kwa kushimona; le ni a log ɗeshiliya; a wara muru kwa.¹⁸“Ke ih ɓi nɗengshi aga woro ɗur agh, ke nga shina aga woro wor kikara agh. ¹⁹Shina, myang a muri nga pag gi mapiyo; tolla ih pagri niɓeni, ni ih nyeri ya? Nga gil njere a ɓalusung ni minɓangha muru.²⁰Anyam lusung ma ɓabang ka gussang, anyamshihra ni andaw, ate pahna muru a ɓalusung, ni aɓanghamuru a ɓalusung, ate a ma tariyina lang ɓi nuh, ²¹aɓayong ni ngilla a temurang ngha, ih ate a ye a bang ɓongso lang.²²keminiya ni a gorrang ngha Yakubu; irro mahla rang, Israila. ²³Ni a zuni nghang ko njuh ih gipahna ɗahra pingsa agh, ko gussang ni aɗahra leyong ngha. Ni gangshi yong ni tele agipahna njigiri ni mashi ri yong ni al nlelle ma susunang ngha.²⁴Ni nkur nghang gara maɓonna ma susunang ni bolo agh, ke nga ɗahri nghang ni ama lishina leyong; keminiya ndungrina nghang ni agimashihra leyong, ntig nang irrang mala ni agipagna mashihra leyong.²⁵. Eh, Mini mɓishili agi mashihra leyong a temurang, le ni uwa ye ɓuhri ɗengshi ni agimashihra leyong ngha. ²⁶Nɗengshi nghang ga pag giri ya. Ih ɓi shi sashiri sung binmona. Mpah gi waɓna leyong, mama ka ɗumo nyongha ni njiteng.²⁷Akahyong pagna gimashihra, le aɓa aliyi giri leyong pagna gimashihra a murang. ²⁸Ngha nina agh nga ɓihyi amagula ɓa gerenteng; nga pah Yakubu ate a juhri kwa, le Israila a iriɓihna mashihra.”

Chapter 44

¹Niɓeniya teshi kiro, Yakubu guro lang, ni Israila, ɓeni ntol agh. ²Ga ni Yahweh waɓɓa, ini ɓeni gillo ni kpaɓɓoh a yeh ngwoh agh le ini ɓeni angno agh; "Ka ɓang ngoɓong ngha, Yakubu guro lang; ni weh Jeshurun, ɓeni nworo ntol agh.³Ate nga soɓ muru muri njahli ni ki alli ya, ni min ɓanghamuru a muri njeh ma yumna; nga soɓ bongho lang a muri amuno ni mosso lang a muri aminkah wo. ⁴A sahgha a ntiri alusung, ninga amuna ngung a kun min ɓanghamuru.⁵Ɓwa ka nah, 'Mini mami Yahweh,' ni mamona ka gor bang ni lulli Yakubu, le maɓi ka nyongli giri a bih 'Mami yahweh ni,' le ih gor lulli kanangiri nji ri lulli Israila."⁶Ga ni Yahweh waɓa- Murung le Israila ni ɓa Ashi, Yahweh Magula le aɓa luwa: "Mini ma kunduna, le mini meshile le; le Kulli nyha nghang ngha keminiya meng.⁷Yang ninga meng? Ih ɓi hammi ni bang nghang ni agipagna ni pag ri logha ri aɓayong lang ntigha ɓehri kikara agh, le ih ɓi a waɓa agipagna ni ka zu agh.⁸Ka ɓang ngoɓong ngha. N'ni nwaɓoh ni kikara agh, ni hammi ya? A woni awaɓkun lang: Kulli maɓi ngha nghnasa? Tahli maɓi nyha; mwoh nyha nyeri ya."⁹Aɓeni kwa gilla agillang ngha guɓung ni ya; aga a poshi yahli yang ri ya agi ma nangna; awaɓkun leyang ni logle shinbang ko yeri guɓung ngha, le aka tig yang a iriɓihna. ¹⁰Yang ka gil kuli ko soɓ gillang ni ma nangna ni ya?¹¹Shina, aɓih kwa ka og iriɓihna; aɓa tulgiri ya aɓayong ni. Ih ɓi a kpaɓa binmona; ih ɓi a logho; aka koshiyo ni og iriɓihna.¹²Ma ntuh ki pag tumo ni agi tumo le, ki kpaɓi, ki pag tumo ni nkallang gishe. Ih nenghi ni ndolong ni dum bung. Ih og yalo le masso le malla, ni nuh muru agh le ih ka wuh.¹³Ɓagilgiri ni ngung ki pyeshi ngung ni nguri, le saniyi ni nkalang. Ih sherrih ni gishergiri le, nyongli ni giɗumgiri. Gilli minlim le ɓwa, ninga ɓayong ma gushina, nina agh ate ih ka ɗigha a lah.¹⁴Koriyi cedar, ko tariyi ngung cypress ko ngung oak. Tigna yang ah gullo a ntiri angung ni a lusung ngha ate kanangiri. Pannah ngung fir le murukuli tigne gullo.¹⁵Le ɓwa pagtumone a gishe damdih ri. Eh, gotti gishe le ton brodi. Ɓaghi ih pil kuli le gungha dumi; gil gillang le gungha dumi. ¹⁶Pingshi ɓaɓa le ngung nghe a gishe, ih tonni nyamma. Lihna ɗimma. Damdih ri ni nah, “Ndamdina rang, nshina gishe.“¹⁷Ni nshile ngung nghe ni gilli kuli, sherrih minlim; gungha dumi ni gushi, ih jimmi, ki nah, “Assang, ate a woni kuli lang.“¹⁸Ni a yere, ke a yerigiri ya, ate anjih yang wanghina le nyha ki shinbang ngha, yahli yang ni logle kum yere ya.¹⁹Ɓwa mwoh nyha yahli ɗengshi ya, le mwoh nyha ni yerigiri ya, mwoh nyha ni yere ka nah, “Pingshina ɓaɓa le ngung nghe a gishe; eh nye tonna brodi a muri nkalle ɗeshili. Ntonna nyamma a muri nkalle nlih. Niɓeniya nga tig ɓaɓa le ngung nghe gi shiɓina? Ih ɓi ngungha njahli bin duduli ngung?“²⁰Ngha ninga ih lih tuɓu agh, yahlung sorra le ki ɓorshi. Ni logle ashi muri, ke ih nah, “Ga a beng ni ya kuli ma yiri ni.“²¹Ɗengsa muri aga Jacob, ni Israel, ate a woni guro langː Ngil lo; a woni guro langː Israel, ni ngi jangso agh. ²²Ninga nlagiri ma pinna, ngogrina agipagna tolmurung lo, le ninga nlagiri agimashihra lo nyenna binang, ate nwara n‘asso.²³Aɓakuli, ntuhngyah ate Yahweh pagna ga; alimma le njahli, nmag jollo ate binmurubang. Nmag kunyong a jollo ma binmurubang, a yong ankonno, a yong ɓangung ni angung ni kwa a yeh ya; ate Yahweh ashina Jacob le ih ka ɗum gusso le a Israel.²⁴Ga ni Yahweh nah, Ɓa‘asso, ini ɓeni gilo a yong nghaː “Mini Yahweh, ɓeni gil ga kwa agh, ɓeni mwoh nongshina aɓakuli ya, ɓeni mwoh gilla ngunjah agh. ²⁵Mini ɓeni njuhri loro le aɓa nahteng gung, ɓeni pih aɓa waɓtekushi loro iriɓihyina agh; le ntig gi waɓna leyang manangna.²⁶Meng, Yahweh, ɓeni tigna atenana le guro le nina agh- ni tig giwaɓna le aɓakuntumo zu a ɗungso le, aɓeni nah yi Urushelima, 'Aɓayong ka ɗig nghang,' le a bin alah Judah agh, 'A ye a ɓag yang ɗeshili, le nga logshi juhro leyang'; ²⁷ɓeni nah yi alimma le salangmagula, 'Nyummoh, le nga nyumshi ɓangha lo.'²⁸Yahweh ini pag ɓeni mwoh waɓteng a muri Cyrus, 'Ini lelgiri lang, ih pag nghang ga yahlang tol agh; gibilla a muri Urushelima ni ga, 'Ih ye ih ka ɓaghih,' le a muri binɓangKulli ya, 'Ih ɓi a tig tinne.'"

Chapter 45

¹Ga ni Yahweh waɓi Cyrus ɓeni ɗariyah, ɓeni bol ɓi malih ateh i nong murung muri ɓayong i pushi gulo le a murung aeshiya i logshi kun kangnah a dumi ateh a kun jeren i logho.²"Sa gingni neh ɗeshiya in nagha a nkonnoh; Ngha nagha a kun kangna fungna nga koriyi a a nɗolong ma fungna ni gankun ɓangha. ³Ɗeshina nga poh gi kunna ma ɓa pina ni gi kunna ni na shingha gha, na ni aka yerini ni mini Yahweh, ɓeni goro ni inlowah Kulli le a ɓa Israila.⁴Ate muri Jacob gurolong ni Israila ni yanlang tol gha, npoh goro ni luloh npoh gulo ngha teyah na yerangha. ⁵Mini npag Yahweh Kulli ma ɓi nyah, mini mwoh. Ngha poh masorung, ngha teyah na yerangha; ⁶a ɓayongho wah ka yere logha ri tina agungjah ni kena ri ma mogho, Kulli ma ɓi nyah mini mwohː Mini Yahweh ma ɓa nyah.⁷Ntig pina ntig pushiɓang, ntig mono ntig ogrung, mini Yahweh ɓeni pagha agha kwagha. Aweh ɓa Kulli soɓ muruh njaliǃ Ɗe ɓi ɓakulli soɓ muruh nyiteng. ⁸Ɗe ɓi ngujah aghi aka kun muyang ni njiteng, meng Yahweh ni ka tigha agha kwaniya ka pagha.⁹Gienna ni ni ɓeni saghiri ni ɓa ɓigayah ɓeni bini ya yagha ni ngha ngori soɓong ntriah nkori kwahǃ Ngha le sobong ili soɓong ɓag giri mang awoh ɓag le? mamoh nyah a turmo niyah.¹⁰Gienna ni ɓeni waɓi tei mang a woh pag terung ri? agha le ngiyong, ateh mang ke nɓillang ni ngha?¹¹Ga ni Yahweh waɓa, ɓa gerenteng le Israila ɓeni ɓillangha. Ate mag ke ngha illibang teh gha ngha pagha ateh munangha, a dunnagha gah ngha pagha?¹²Nɓang ngujah, niɓag ɓwah intigha tumoh lang ni non ɓakulli ntigha shienri na muna shienri.¹³Ntig Cyrus a muri njiteng ɗeshiya nga teshi gi pagna ne huwar , ika ɓag njelang ika yeshi aɓayong ni ginagha alah nya ntiri nwagha, mini nwaɓi Yahweh teleɓang.¹⁴Ga ni Yahweh waɓa, gi kunna le masar ni mami cush na aɓayong ma sanna le yang ka ɗig mamiyong. Aka ɗig mamiyong. aka kura tayong a kuro nguri. Aka gwaɗung yong aka jima a nah, "njeteng ni Kulli ngha ni weh ɓwa nyah sagha ini mwoh. ¹⁵Njiteng ni a woni Kull ni songri muriyah Kulli le a ba Israila, ɓa asshibang.¹⁶Ayagha kwa aka nu irung ɓighina, a ɓayong ni tig a gima shiragha ka nu irungɓiyinah. ¹⁷Kemiya Israila ka aɓah, aɓah ni mala le nyaghagha a ɓin Kulli. Ɗeshiya ni nwah ye mi irungɓiyinagha ko jene gha.¹⁸Ga ni Yahweh a waɓa, yang ɓag ɓakulli; Kullima njiteng ni ɓag nguyagha ke tiggha ɓeni pushi gha, nyah ateh iɓi biyiyah, ateh aghi usulole. Mini Yehweh ɓisa nyah.¹⁹Nin nsongri gi wanna langha, ni nsongri ɗeshilangha. Ni nwaɓi biɓilla le Jacob a allang nieh yahǃ "Mini Yahweh ɓeni ki wanjiteng ngha, miyang ngi waɓga a muri njitengha.²⁰Nkpaɓ muyong njuhǃ mkpaɓa bang mwoh, nyongn ni a ɓayong luwa li yah, ni a yeri gumi gha a yangni a ɓeni tol gigilla a jimmi Kulli ni nyah ki agniyangha,²¹Nju a kangrang nwaɓang ni, nwaɓang njiteng ɗe ɓi a kpabmuyang, ɓeni dunggha kikaraghaǃ Ɓeni waɓ te ɓi yah? Mini yahnehgha , Kulli nyah mini mwoh, Kulli ɓa'ashibang, ɓwa nyah ɗeshiyah mini mwoh.²²Nzu a ɓinang in kun aɓah, mala le ngunyah kwah mini Kulli ɓung nyah ɗeshiliyah. ²³Ni kana ngirang nkanigiri ni kpa nje yah abinang nkungung ne kwagha ka guwoh, lesung ni kwagha ka kaniyi.²⁴A waɓa murang " a bin Yahweh ni mwoh na njiteng ni masohrung" "Aka mi irungbiyinah kwah a ɓeni ki pag yalung lulla ni mengha. ²⁵A ri Yahweh ni bi billa le Israila ka kunni agha aka gushi riyang ri.

Chapter 46

¹Ɓel gugha njali, Nebo gugho. A gimashira leyang pariyina a gilo to tolyangha ɗeshiliyah a ɗighi gani muri a gilo ni niyang malagha. ²Ayagha kwah a pungro a guwoh na a ya gan ashi muyangha, a yagha ni miyangha a irigna gani.³Teshi kiro le Jacob, a nshile a ɓayong le a ɓa Israila a beni nɓonggha logha ri ɓilla le ayagha yong. ⁴Ni yagha leyong, mini Kulli leyong kekene hake mpumbu ngha agyong. Nɓagyong ɗeshiliya ngha agyong, nga tolyong ngha ashiyong.⁵Ya ɓeni ngha pere ni meng, yang ngha tolo shi purisung nini mama aka perini sungha? ⁶Ɓayong pushi gi ɗenna leyang a liri ki sang gima yinyiling. A jinn kila iɓi toghi yang Kulli a guggho a gushi.⁷A toli melyang, a wori a bin ɗinale ɗeshiliya tagha bin ɗenale, a ɓwagha a gori kemiya ni ogh ɓwaga leyangha agle ashi ɓwa mwoh a gani leyah.⁸Nɗeshi na agha mpagha nyongni aɓah gima shira, ken in bin njangshi niyangha. ⁹Nɗenshi na a gah ni kunɗunagha, a kunbang ni ɗuwa kwah mini Kulli ɓwa sa nyah, mini Kulli ɓwah nyah ni ngah mamengha.¹⁰Miyang nghi waɓtenana le meshilikulli ni kunɗuna ɗeshiliya kikara nwanna ga ka pagga, nnanih, "Gi tolla lang ka pagha, ɗeshiya ngha pag ni ngha mama ntolgha". ¹¹Ngor mɓgang a nji ma njeh, ɓeni yalang tolwah a lah bin sannagha, mininah nwannah ɗeshiya ngha paghi, miyang ni te kushi, nga paghi.¹²Teshi kiro rang, nyongni ɓa tolkirung a ɓeni sashi iyang ri pag gima ɓwagha njiteng. ¹³Miyang ngi juni njilenglang gyap, ni sashiɓangha ashibang kongha nga pah ashiɓang Sihiyona ɗeshiya ni gulo lang a Israila.

Chapter 47

¹Sulo ɗigha kikiri munag Nsarilah lang le Babylon; sulo a muri gulo lo a ɗigha ngun njali, nawa goro gima ɓwagha aghale ga aka na te muriyah. ²Tol tali goggiri a gog muh, pushi gi ɓonna lo a pushi gi shina ma ɓwah loh ka vulli ghi kuso gha a ɗur guguri.³Tesalang loh ka vulli yoh, inininah aka shin liyongpura loh nga agkunno ninghi ɗag ɓwagha. ⁴Ɓa ashisung, Yahweh lesung ini pag luli ɓagerenteng le Israila. ⁵Ɗig jeji a pina, na wa goro mamurung le a ɓayonggha muna ngalang le babilah.⁶Yalang inila ri a ɓayong lang. Nshiɓi yang ningha a girang niyah npayang a ɓoh mamo teyeh na shin giena leyangha. A tighi a ɓa tenna te yang gani. ⁷Anah, "ngha ɗigha muyang mala le nyah ma mamurung" na tol a ga kun yalowah, ke aka ɗeshi ni mala leyah.⁸Teshi kiro, nyongni ɓa al ɓinmurubang, nyogha nga waɓa a yaliyong, "Ngulla ɓwah nyah ningha mengha. Ni ngi ɗigningha mabere yah agha le a munang ka wuh gha. ⁹Keminiya ga mwoh niyah ka kumoh ka ɓaɓa nloh le a munah agha le ɗig mabere; ɗigna aka ju a muro ni yeri ɓila loh ni gi ɓilla loh¹⁰A tingna yola ri gima shira loh, a nah, ɓung nyah shinagham yere loh ni njetena loh ɓoshi noh keminiya anah a yalo "Nɗigha njah ɓwa nyah ninga mamengha. ¹¹Gima shira ka kpa muro; ni awo logho le a piri a ɓugha bin mashiragha. Gi ɓighina a kpa muro; na wo gan toli ɓuko gha,gangshina ka kumo susu, ngha ne yere logha.¹²Ɓol yere mashira loh na ɓuri loh mama a pah njiteng muri ɗe a wongha a oh muna gha; ke a wongha te a woh kun tekushi a gi pangne le aka leshi njere. ¹³A gi wanna ni kwa a kumma ka mashi roh ɗe ɓi a ɓayong ngha puro aso, a beni ki nateng ni ɓa Kulli ki shinɗung a ri a muna shieni, a ɓayong ni pushi shieni ma piyong gha, ɗe ɓi a aso ri a gha kwa ka kumo gha.¹⁴Shina, aka ɗig ni ngha lusung ɓah, gishe ka pingshi yang. Na logle a ashi muyang a bi gishe yah. A nyah ni gima pinnah aka wargha gishe nyah aka ɗigha kuniyahǃ ¹⁵Ga ni aka ɗigha a ɓayong ni npag tumoh niyang, nkuro in magha niyang ɗe a wongha a oh muna gha, a aka woro a ɓoh a pughangha ɓwa nyah ka aso gha.

Chapter 48

¹Oggah biɓilla le Jacob, ɓeni a gori Israila ɗeshilya pura nji bin muru Jada gha; beni kanigiri ni luli Yahweh nga dumo nyongha ngha gushi Kulli le Israila, nygh ntiri njeteng ni gusso gha. ²A gushi muyang a nah a yagha ye ma gerenteng nga pahnjiteng ni Kulli le Israila beni hili ih Yahweh telebang³Nwanna a ga kekara, a pura kunang, ntigha a gire pagiri pag njiteng. ⁴Ateh nyara ndunna a yonyni ɓa lolkirung nyogha nga kur giri ngha nɗolong. ⁵Ninaga nwanna agha kikara, keɗeɓang aka pagha nwanne yong, aleh ke iɓin nah a gilang le sung ni pahhi yah a ɓa tenna leyong ni paga agha.⁶In ognah agha, nshina a gi pangna ni ngha agha ni gha nwaɓɓa njiteng ni, ga long ni kyari yah, miyang ngi ɗumyong a gima piyoh a ga ninyeriyah. ⁷Ni ɓeni ni nghi tingni agha ki pagha juni ni kyari yah ni orga gi pangneyah ni in logho le nwaɓiyah, inininah, nyerina a gire.⁸Na oggha, na yeri yah, aga ga na ingha a kiriyong kekara gha, nyerina a suara mama tiga in ɗiga aɓa gima shira logho ari ɓila leyong.⁹Ate muri gulo lulunglang, nga par yalung lullalang ɗeshili ni gulo lang ni ngi gir joyongha. ¹⁰Shini, nperi na yong nyah ninga gi tungna gha nɗarina yong keminiya gumung yah riyongha. ¹¹Ateh murang, ni teh murang ngha pilrang ningi ɗagha inlang ke ɓiyanyah, ni ngi pah gulolang bin ɓungha.¹²Mag kerorang Jacob ni Israila, a ɓeni ngor gha, mini ini kunɗuna ni malale. ¹³Ini nina, beng ni mag teh nguajah, ɓeng malih mal ɓahkulli, kunbang ni ngoriyangha a logho kushi mwohnah.¹⁴In kpaɓ muyong nyogha kwah ɗeshiya in mag kiriyong ǃ yang a tayoh waɓaga? Yahweh ni ka gan waɓi Babylon tekushi ga, ika pag ga ntigi ibi pagga. ¹⁵Mamergha nwanna, minina, ngware njuna moh ika kum lihmurung.¹⁶Ju a kyrang ɓah a og giwanna lang, ni kumɗunagha ni waɓ tenana a bongreyah, niyang nghi ɗungshi gipang na lang. Ni ɓeni ya Yahweh pag nag ɗiya murubang ɗeshiya tashinang.¹⁷Ga ni Yahweh ɓa ashiɓang magerenteng le Israila waɓa; "mini Yahweh Kulli loh, ɓeni alighi yoh al ɓuro gha, ini dumo nji jere ni aka bil gha. ¹⁸In teshi na kiri yong a ri agi wanna lang? le ɗina ololo ni ɓuno leyong ka bang ninga ɓagha muruh, ɗeshiya lih ɗung le yong ningha velliyeh muruh.¹⁹Bibilla loh ka ɗunshi ɓang ningha nji salang gi billa loh ka gogo ningha njisalang, ni nghni ɗagha inli yang ki ɓorgha.²⁰Puro a Babylonǃ wor sagli ni ɓinmuruɓang ni ngiyah mag jolo ɓonro ɓayon iɓi yere a ngunjah kwah, "Yahweh ashina gurole Jacob.²¹Kunɓang ni Kulli pushi ni a ɓaleh agunje ma tennagha na og yolmuru gha, tig muru pura a muri tali ateh muyang iɓi a nuh. ²²Murung Kulli nah "ɗina ololo nyah ri ɓa gima shiragha.

Chapter 49

¹Teshi kiro rang, nyongni aɓa coastlandsǃ ni ɓeniyah mag kiro nyong ni a bini kuko gha, Yahweh gorang ɗe ni sang a ɓillangha tolang iɓi nɗig guro leh. ²Tingna giwanna lang iɓi lih ningha gara ɓoh songrang a miliɓi tingha nteɓe ningha muni a ɓama.³Waɓɓang "a woni girolang Israila ɓeni nɗumi gulolang." ⁴Npilla nah, nmashirang tekushi nyah ngo te kwagha njiteng lang ngha bin Yahweh ɗeshiya nwalang ngha bin Kulli.⁵Ni ɓeniyah Yahweh nah, ɓeni ntolo ɗe ni sang a biliyah i ɗig guro le, i ashi Jacob, i ashi Israila i kpaɓ muyang ni meshiyah ateh gulli gushinang ɗeshiya Kullilang ini pag masorang. ⁶Le nah, "pangna fitong a ɗig guro lang ateh a yeshi kunvare le Jacob ateh a yashi ɗina le Israila a nshile ni ohgha, nga tigho aka ɗig poshibang abing a ɓayong, mama aka ɗigni gurolang kena mala le ngunjha."⁷Ga ni Yahweh waɓa ɓa gerenteng ɓa ashibang le Israila beni a bɐyong shiɓa a ɓighi hilli guro lo a ɓa lelbang. "Amurung ka shino ka guso, a magula ka shino ka gi og ɗumo ateh muri Yahweh ɓa njiteng ɓa gerenteng le Israila na a tol gha.⁸Yahweh nah, "kunbang ni ngha ɗumyong ɓoro ngah og yong nga ɗumiyon ɓoroh, nga ashi yong nga kona te muyong ningha a ɓayong ni a yeshi a nje leyang ma gibereyah.⁹Nga waɓi a ɓeni a kurgha, 'npuroh nmagne yong bung" in ɗim muyong aka ɗig ningha a njuh ni ki lele a ɗingli yah.¹⁰Na og yallo ko yolmurugha, na og pi lebang le ɓa lussungha, ate ɓeni ɗig ɓa kuna teh muyangha ka ashi yang. Ika lelyang keki ɓin muruh. ¹¹Nga tig nijijere magula a nkonoh ateh a ɓayong iɓi ɓila.¹²Shina, aɓayon ka ju a ɓin sama, a ɓayong ɓaba njimale ni njig aɓayon ɓaɓa nji lah sinimi. ¹³Ntu ngiya ɓakulli npag binmurubang ngunjah, a nkono kpa ngiya njeh, ateh Yahweh ɓah nonshi yahung a ba leh i go yang i toyang ni.¹⁴Keminiyah Zion nah, Yahweh ɓungnang koh murungKulli janshina ni meng. ¹⁵Ngimuna ka shibi mini ɓeni kikiliyah ateh ni agnji mune yah muni ni ɓiɗgha, aka jangsa keminiya mamengha ninghi jangshiyah.¹⁶Shina, nyonglina lulo a ɓeng nin gi jangshiya. ¹⁷A munoh ngha ki yere ni kara a bayong ni meshiyongha ngha ki messe. ¹⁸Logshi njoh a shina, aygha a kpaɓa aju a ɓino, njiteng mini Kulli ma usulo giwanna le Yahweh ni, aka wol kikilo ni yang ɗeshiya aka melyang ngiro ningha gi ishina le manjiwula.¹⁹Ngha teyah a meshina leh ɗigni ngha nibula nga paghi a ɓayong ni ki yere ka ɗighagha fitong, a ɓayong ni ɓighyong teyah aka meshiyang. ²⁰Aɓayong ni a ɓilla a kumɓang monogha ka waɓo ɓehpangna fitong, ɓaghi sung kangnah mama sa ɗigha ayehgha.²¹Le aka waɓa yalo yang ɓigha a muna ni? ntangna nkwabia shiɓang yang billa munani? a ɗaghang ni murung, njeɓangni a muna ni pughang?"²²Yahweh waɓi a ɓayong nga ɗun ɓorolang a ɓin a bayong, nga dun gi pangna lang ɓin aɓayong aka yeshi a munayong lah aka tol amunayong mangalang mel.²³A murung ka ɗig nmgha a teyong a ma murung ka ɗig ningha a ngiyong, aka gwa ɗunyo aka gushiyong aka gwa ɗun yong aka gang kikiri kunshiyong nga yere mini Yahweh ɓeni kwa gi le agnah le Kulli yah ni nuh iriɓiyinagha.²⁴Nlog le ngha aɓayong ni a ɓoni a luwa gha abi aɓa tah luwa a biyang agha le, ni pushi a ɓeni abin kurbangha abi aɓa kurbang? ²⁵Ga ni Yahweh waɓa a pushi abayong ni bin kurbangha, nga tah luwa ni aɓayong ni ki tah luwa niyongha nga assa munoh.²⁶Nga tigha a ɓayong ni ki shiɓi muyonggha ka wala riyang, aka ɓara ni nkila ni mɓah. Le a ɓayonk kwa ka yere mini Kulli mini ɓa ashiyong ɓa pushi yong, aka yere mini Kulli le Jacob.

Chapter 50

¹Ga ni Yahweh waɓa, "Giɓomteng tuhnjiwulla nghe mama ntuhni ni ngih yong ngha? A ɓuhro mayenni magni yong? Nshina, a mag yong ate gimashihra leyong ni ate tolmurung leyong ni a tutti ni ngih yong woro.²Mang pag yi ke nzu le ɓwa nyha a be ya? Mang pag yi ke ngorbang le ɓwa nyha ag nghang ngha? Beng shingrina a nwagossomurung? Ih nyha ni gullo ni nga ashini yong ngha? Nshina, ni sagha lang ni nyumshini salangmagula; ni tig ɓanghamuru pil ɓalusung; anjih leyang wuhɗ ummo ate muru nyha. ³Nvulliyina ɓakuli ni pinna; nvulliyine ni ni teshiligiri."⁴MurungKulli Yahweh pahnang lessung ninga mami aɓeni a alliyine yang giri ya, nina agh ate nga waɓtenana ni ga tang ngha- bin aɓa ngirungwuhna; ih logsang ni beri ni kwa agh, ih logshi kirang ih ɓi n'ogho ninga aɓeni a alliyi yang ngha.⁵MurungKulli logshina kirang, le ni ntolmurung, ke nga pil nzumang ngha. ⁶Mpahna nzumang bin aɓeni ki wollang ngha, ni tehkinyang bin aɓeni ki uɓyi nyonkunnang ngha; ni vulliyi kundumang ari iriɓihyina ni taɓtahra agh.⁷Ate MurungKulli Yahweh ka angnang; ngha nina agh ni n'og iriɓihna agh; nina agh ntigna njiang ri gana kwa, ate nyerina ni ngi og iriɓihna agh.⁸Ɓeni ka tanghang ngha tyang gyaɓ. Yang ka sagshiri rang. Ih ɓi puro tangha ih ɓi shi lungro. Yang ki tig nghang teng? Ih ɓi zu a kahrang. ⁹Nshina, MurungKulli Yahweh ka angnang. Yang ka waɓah ih myang ni tengshihra? Nshina, iriyang ka malla ninga dagrah; angihgiri ka muri yang.¹⁰Yang a ntiri yong ki ɓang Yahweh? Yang ki bil gih le guro le? Yang ki ginya a ngih limma pinna poshibang nyha? Ih ɓi pah njiteng ri lulli Yahweh ni ehnghari Kulli.¹¹Nghina, nyogni aɓeni monshigishe kwa agh, aɓeni gilri yang bol kashindah agh: nginya a poshibang le gishe leyong ni a leshigishe ni ih tig ga. Ga ni n'agha a binang: nga nongha njahli a bin konna.

Chapter 51

¹Nteshikiri yong rang, a yong aɓene ki al serenteng ngha, a yong aɓeni ki al Yahweh ya: nshi tahli ni a pushi yong ri le ni gogroh mama a pushini yong ngha.²Nshin Ibrahim, tehyong, ni Saratu, ɓene ɓil yong ngha, ate ngha yangha ni muri ya, ngorre. Nmoshine ni tighi dudug.³Eh, Yahweh ka pashi Sihiyona; ih ka pashi a abang le ni juhri ya; ih pil ɓalusung le ninga Eden, le bengɓalusung le ni kahri ɓanjonglong Urdu agh ninga ɓabang njingung le Yahweh; ɓorobang ni binmurubang ka kum ri be, pag makampa, ni gih ginya.⁴" Mpah muyong binang, aɓayong lang; le nteshikiri yong rang, aɓayong lang! Ate nga pah gigilla le nga tig ɗumnjiteng lang ih ɗig poshibang ate aɓayong. ⁵Gerenteng lang ngha gyaɓ; ashibang lang ka puro, le dum bung lang ka waɓih aɓayong njuoh; akunsallang magula ka lellang; ate dumbeng aka lellang.⁶Nlogshi njih yong a ɓakuli, ni shin njahli binjeh, ate ɓakuli ka ɓoro ninga nlagiri, le njahli ka sahniya ninga dagrah, le aɓeni ɗigha a yeh ya ka wuh ninga aminkunwa. Keminiya ashibang lang ka tangha ha ke keni, le gi gerenteng lang ni ki tangha njahli ya.⁷Ntehshikiri yong rang, a yong ni yeri gi maɓonna agh, aɓeni ni gigilla lang a kunyahli yang: ke ih ɓi ɓang ngoɓong jollo le ɓayong ngha, ko wolngiri yong a ri sangbang leyang ngha. ⁸Ate ngihgiri ka muri yang ni dagrah le angosso ka lih yang nigna njinguri; keminiya gi gerenteng lang ka kah malle nyha, ni ashibang a ri anjah kwa."⁹Nlogho, nlogho, gil ri yong ni masso,abih Yahweh. Nlogho ninga a yeh akara ni kikara agh, a njah le akah. A woni a juhri Rahab agh, a weh ɓene sahn gimashihra ma muru agh? ¹⁰Ni a nyumshi salangmagula agh, angihmuru ma limna, ni magnjerre a ngih limma le salangmagula ate ama ashina lo bil agh?¹¹Ma ashina le Yahweh ka nyera ka zu a Sihiyona ni jollo binmurubang le bang ɓoryi yang a muyang ha ke kene; binmurubang nghe ka gog yi yang, le konyahlung ni ɓua'agh ka ɗag yang.¹²"Mini, Mini, mini pag ɓeni pashi yong ngha. Mang pag yi ke nga ɓang ngoɓong le aɓayong, aɓeni ka wuh agh, amuna ɓayong mashinshin, aɓeni a gil yang ninga alusung ngha?¹³Mang pag yi ke njangshini Yahweh ɓeni gil yong ngha, ɓeni nongshi ɓakuli ni tigtinna ngunjah agh? Ntangna a ɓang kyari kwa agh ate yehlulla ma funna le pariyi bang nga tolla ih juhri yong ngha. Funno le ɓa pariyi bang nghe?¹⁴Ɓeni gungha njahli ya, Yahweh ka kair logshi; ni ih wuh agh, ni woro a tuhli ya, ke ih shingra kum brodi ya. ¹⁵Ate mini Yahweh Kulli leyong, ɓeni ki gindili salangmagula ate velliye le ka ihmah- Yahweh magula le ɓaluwa ni pag lulli.¹⁶Ntigna atenana lang a kuno, le vullo ni minlim le beng, ate nga pan ɓakuli, tigha le tinna ngunjah,ni nah yi Sihiyona, ' A woni aɓayong lang,'"¹⁷Logho, logho, tangha ni kuso, Urushelima, a yong ni nɗungshina koro le yehlulla a bih Yahweh ya, a yong ni nɗungshina koro ha ni ehniyeh ya. ¹⁸Mwoh nyha a ntiri amuna ni ɓilliya ka billi mo agh, mwoh nyha a ntiri amuna ni ɓilliya kwa ka bolli bih ni logshi ya.¹⁹Agi gangshina ni ɓahri ni ya kumno- yang ka ɓua wo konne ya? juhro ni ɓihya , ni yalo ni garabwoh. Yang ka gimo mo? ²⁰Amunabuna lo wuhna dahna; a nongha muri njinjere ni kwa agh, ninga njah a nguri; a ɗungshina yehlulla le Yahweh, sahgha le Kulli leyong.²¹Kemini niɓeniya, og ga, a weh ɓeni a par agh ni a weh ni ɓahrina agh, keminiya ɓahra ma mbaah ni ya. ²²MurungKulli lo Yahweh, Kulli lo, ɓeni ki tangha temuri aɓayong le ya, waɓna ga, "Shina, n'agna minkoro ɓahri a boh-koro le yehlulla lang- nina ate ni a nuhyi ɗeshiliya.²³Nga tigha a bih ɓa poh gani, aɓeni nah wo, 'Nongha njahli aka pariyi yo agh'; a gilla nzumo ninga njahli le ninga njinjere ate ih ɓi a billa."

Chapter 52

¹Logho, logho, a tengshi ro, Sihiyona, mel dagrah maɓonna lo, Urushelima, lah magula ma gerenteng; ate aɓa shuwanguɓu ni aɓeni nyha kunwar a agh ni uwa ye zu a bino agh.²Kur kikiri ni a ro agh; logho le a ɗigha njeh, Urushelima; pushi anyeh ni mello ma njeh guro agh, muna ngalang le Sihiyona. ³Ate ga ni Yahweh waɓah, "A magna yong ningo nieh, le a ashi yong nyha ni bollo agh."⁴Ate ga ni Yahweh MurungKulli waɓa, "Ni kunduna agh aɓayong lang woro ke ɗigha a Masar ma kunbang fittong; le aɓa Assiriya pahra yang tekushi maɓonna nyha.⁵Ke niɓeniya mang nkuma ba- gi waɓna le Yahweh ni ga- ih shini ih a ponna aɓayong le a wori tekushi nyha? Aɓeni nongmurung muyang ngha jolla yang- gi waɓna le Yahweh ni ga- le a ɓihyina lullang teɓi teɓi a kara kwa. ⁶Ngha nina agh aɓayong lang ka yeri lullang; a yere a kara wo ih mini ɓeni nah, "Eh, ih Mini!"⁷Ɓoro egh ni yellang a muri ankonno akushi aɓa kuntumo aɓeni zuni kuntumo maɓonna agh, aɓeni ham ololo, aɓeni zuni kuntumo ma ɓonna, aɓeni hamma muri ashibang, aɓeni nah yi Sihiyona, "Kulli leyong ni ki nongmurung!" ⁸Nteshi kiri yong, aɓa lelmuyong logshina agih yang, binmona ni jollo binmurubang, ate aka shina, ni anjih yang kwa, Yahweh nyenna Sihiyona.⁹Nmag kunyong a tuhngyah binmurubang binmona, a weh juhro le Urushelima; ate Yahweh pashina yahli aɓayong le; wara ashi Urushelima. ¹⁰Yahweh ɗumna dumbih ma gerenteng a nji aɓayong kwa; ngunjah kwa ka shin ashibang le Kulli lesung.¹¹Nɗag bogho, nworo; ke ih ɓi ndog guɓung ni nyha kunwar; nɗag ntiri yang; ntig muyang gerenteng, a yong ni aɓeni ki tol sgi yumo le Yahweh. ¹²Ate ni nga kahri puro ke nga ɗag be ni ngoɓong ngha; ate Yahweh ka ginya a dum yong; le Kulli le Israila ka lel nzum yong.¹³Shina, guro lang, ka pag giri ni yeriteng; ih ɗigha bikuli, a logshi, le ih kum gusso. ¹⁴Ni gogho le aɓeni ngoɓong bol yang- puro le ka ɓihya uwor mami ɓwa maɓi, le gilla le ni uwa ye pur ninga mami ɓayong ngha.¹⁵Ngha nina agh, guro lang ka wahyi aɓayong dudug le amurung ka bol gung a temuri. Ate ga mama ni a waɓi yang ngha agh, aka shina, le mama ni ka og ga agh, aka yeri.

Chapter 53

¹Yang pah njiteng ni kuntumo lesung, le a bin yang ni a ɗum dumbih Yahweh nghang? ²Ate gulla dum Yahweh ninga munagiri, le ninga sagha le giri a njeh ma nyumna; ih nyha ni puro maɓonna yarata agh; ngha shi shinni ya, guɓung nyha ɓoro ernjisung a ri ya.³Aɓayong keshine le shiɓɓi; ɓayong ma ganna ni a yeri ni binkonna agh. Ninga ɓeni aɓayong ki songri kundum yang ri ya, a jenneh; ni pilli ini guɓung ngha.⁴Keminiya tolla abinkonna lesung nit olla again lesung; ngho te ya shi tollo ih Kulli ni ki fungshi, Kulli nyimne, ni tighi binkonna.⁵Keminiya a shuwa ate agipagna tolmurung lesung; a pariyi ne ate agimashihra lesung. Fungso ate ɗigna ololo lesung ngha a muri, le a ri njipinye le ni shi kumni iritenna.⁶Shi sung ngha ninga anjuh ni woro ɓor agh; le mama kwa agh bolla njinjere le, le Yahweh tigna a muri agimashihra lesung kwa.⁷A pare; ngho kwa agh nongshina muri njahli, ni logshi kuni ya; ninga muna njuh ni a bin tummi bwoh agh, le ninga njuh ni a dum a tuhmi bwoh agh bolli gung ngha, nina agh ni logshi kuni ya.⁸A tenne ni tuhnjuoh ni a worri nimo. A temuri njah ni, aɓeni ki ki tollo ih a bolli njeh le aɓa usulo agh, ko ih a fungshine ate gimashihra le aɓayong lang? ⁹A tigna nkilliya le ni mami aɓayong mashihra, a lingshi a nkilliya le ɓa kumo, ngho te ya ni pag gi mohno agh ke soriyi bang ngha nghang pura kuni ya.¹⁰Ngho te ya agha le Yahweh ih wol nlue le tig yi binkonna. Ngha tigni usulo le gipahna ate gimashihra agh, ih shina aminkahyi, ih ka non akara le, le Yahweh ka ɗungshi ga yahli tol agh a nji bini. ¹¹A nzum gana le usulo le ya, ih ka poshibang ni ɗimma a nji bin yerigiri le. Guro lang ma gerenteng ka ashi dudug; ih ka tol agimashihra leyang.¹²Ngha nina agh nga pih bang a ntiri a dudug, le ih ka gaɓ giponna le a dudug, ate pahna muri bin nluo le a bangne a ntiri aɓa gimashihra. Tolla gimashihra le a dudug le ingnina ntiring ate aɓa gimashihra.

Chapter 54

¹Tuhngyah, nkoɓih ɓamah, a weh ɓeni ni pa ɓilmuna a agh; ɓeni ni pa mom konno muna a agh. Ate ɓamah ni nyha ni muna a agh kumna amuna uwor ɓamah ni ɓilla ni ɓangna wula agh,” Yahweh waɓna.²Gil gungri lo ih dahra le a sahri akanda gwergiri lo ih wora duna kona teɓi nyha; tigha anguri lo ih saɓah le a tengshi ngung tumma njeh lo. ³Ate aka sahri kena nji bung ma lih ni nji bung ma kahtang, le aminkah wo ka agnjeh le aɓayong ni ɗigha alah magula ni ɓayong nyha nghang ngha.⁴Ka ɓang ngoɓong ngha ate iriɓihna ni ki bollo agh. Ke ih ɓi ngiro wuh agh ate ni a tigho a iriɓihna agh; aka jangshini iriɓihna ma nsahri lo, le ni a uwo a ɓuhri ɗengshi ni iriɓihna ɗigna nkoɓi lo.⁵Ate ɓa gillo ni pag buro; Yahweh magula le aɓa luwa ini pag lulli. Ma gerenteng Mwoh le Israila ni pag ɓa asso; a gorih ih Kulli le ngunjah kwa. ⁶Ate Yahweh wara goro ih ɓi a nyere ninga ɓamah ni a ɗagha le ngha ni binkonna a bongho le ya, ninga ɓamah ma kyena ni a tigha lah le a shiɓi ya,” Kulli lo waɓna.⁷Ate ma kunbang fittong ngha mpura a tenana lo, keminiya ni shin gi-enna magula nga nyenni weh. ⁸A yehlulla le ɓunno muru nsongri na kundum mang ma kunbang fittong; keminiya ni ogrung njiteng ni nyha ki mal a agh nga shin gi- enna lo- Yahweh ɓeni asso agh, waɓna ga.⁹Ninga muru le Nuhu a binang: ninga mama nkaniyi ni giri ih muru le Nuhu ni wa ye wam ngunjah agh, nwara kaniyi giri ih ni nwa ye pag yehlulla ro ko saghoh agh. ¹⁰Ko ankonno ka kpah le adingli ka nyingha. Ngho te ya agnjiung lang ma njiteng ni ki ariyi ya a ro agh, ke ogrung ololo lang ka nyinghi ya- Yahweh ɓeni shina gi- enna lang ngha waɓna.¹¹Mama ni binkonna, gungmuru- gindiliya le ni kum pasha yahlung ngha agh, shinna, nye nga ɓagho ni a nyonglo shisa, ni tig tinne ni agi jargina. ¹²Nga gilla agbingrah lo ni agi ma bangna le akunjere lo ni atahli ma nyinyiling, ni garrung lo a njibang ngha ni atahli maɓonna.¹³Le amuno kwa agh Yahweh ni ka alliyi yang giri; le ololo le amuno ka gulo. ¹⁴A tigho a gerenteng, le a ɗig kukwo ri pariyi ya, ate ni awo ɓang ngoɓong ngha; le a ɗig kukwo a ri gi pah ngoɓong, ate ni ih zu a kahro agh.¹⁵Shina, ngha ɓwa logshi njuoh agh, ni ih pura a binang ngha; ɓeni kwa logshi mohno ni weh ya ini aka ganna. ¹⁶Shina, ngilla ɓa tumo bung, ɓeni ki fug nkallang gishe le kpaɓ giburra ini pag tumo le ya, le ngilla ɓa ɓihyi giri ih ɓi juhri.¹⁷Giburra nyha a kpaɓa a muro le ka lih ya; le aka girjah ɓeni kwa tigho teng ngha. Ga ni pag giberre le aguro le Yahweh ni pushimurung leyang a binang- gi waɓna le Yahweh ni ga.”

Chapter 55

¹"In shinaǃ ɓe kwa ki og timuwa, ih zuwa kun muru ha ni ɓeni inya ni mbolo gaga, in zu, in karo in liǃ in zu, in kun muru inaɓi ni kira nieh nwa nyah.²Ate mang inga peshi ga gali niya le, Ate mang ke awo gama temuri ga niki zuni dima gaga? In teshi kiri yong binang yarata in li gima ɓwa, ih ɓih usuloleyong ih bih og boroye ni nene.³In teshi kiriyong in zuwa kangrang in oh, ate in aɓaǃ inga kur ogru mama niki malgaga a intirisung ni yong ɓeni aghni, intagha muri agh njung ni shi ogni risung ni Dawuda gha. ⁴Shini, intigne gi waɓkung a bin a muna gunja, ɓa giya ninga ɓa diya muri bang magulale a muna gunja.⁵Shini, aka ɓuri a ɓayong ni na yeri gaga na ɓayong ni ni yero wa ga aka zuwa bino ate Yahweh Kullilo, ate ma gereteng le ɓa Israila, mama guso ga."⁶In al Yahweh a kun bangni a kunni yai in gorɓang kun ɓangni yanga gyaɓa. ⁷Ɓa gimashihra ih bih dah jije gimashihrale, ɓeni ki denshi gimashihra ga, ih bih nyara bin Yahweh ini ih ka ag muri, ni bin Kullilesung, ih ka ponyi sung tuɓu dugdug.⁸Ɗenshe langha ɗenshe le young niya, gi pangna langa gi pangna le yong niga gi waɓnale Yahweh ni. ⁹Ninga mama ɓa Kulli saɓni ni ngung njaga, ini gi pagna lang wari mamiyong ni saɓ ɗeshe lang ɗeshiya wara ma miyong.¹⁰Nga mama muru Kulli ki nyaniya ni muru inji taliki sulini a kuliya ni wa ye nyera ɓe ɗeshiya kemiya yangha ih pi gungja bin polla nghe tigha ih pa muna ih leyeghe ih pa zama aɓi ɓa zam giri gilina deshiya abin ɓa li gili. ¹¹Ini nina deshi tenna lang mama ki pura kunga ka diya na ni ih nyara binang neyeya, kemiya ih ka dumgshi ga in waɓɓa.¹²Ate aka pur ni binmurubang le aka billi weh ni ololo, ankonno ni adingli ka magjollo binmurubang a dumo, le angung ni kwa a bang ngha ka wol bihyang. ¹³A tuhkushi a waragiri ya cipress ni ka gul nghang; a tuhkushi ajuweh ma teɓna agh mitle ni ka gulla be, le ih ka pagha ate Yahweh, ate lulli, giɗumna ni malle nyha nghang ngha.

Chapter 56

¹Ga ni Yahweh waɓa, "Mbil ga yarata, le mpag ga ɓor agh; ate ashibang ngha gyaɓ, le gi gerenteng lang myang nga ɗumi. ²Mosso ni ni ɓeni ki pag ga agh, le ɓeni ki bolli yarata agh. Yangha ih bil Sabbath, ih nyha ih ɓihyi ya, le ih nyha ih tig bih ri gimashihra agh."³Ke ih ɓi biri ɓwa ni pil ki pirtye Yahweh ih nah, "A njiteng ngha Yahweh ka pussang a ntiri aɓayong le." Ɓa pagtumo le njeh ih nah, "Nshina, mini ngung ma nyumna."⁴Ate ga ni Yahweh waɓah, "A bin ɓa pagtumo le njeh ɓeni ki bil Sabbath le alla ka pag ga pashi yahlang ngha, le ih bol ogrung lang, ⁵a bin yang ngha nga tig ɓa lyang le a yeh ngarrung lang ngha gi ɗengshina ni uwor amuna buna ni amuna ngallang. Nga pag yang gi ɗengshina ni malla le nyha le ni a tuhyi ya.⁶Ɗeshiliya abiri ni kpaɓmuyang bin Yahweh,- ate pag yi tumo, le agnaji lulli Yahweh, ih ɓi a ɗig aguro le, ɓeni kwa ki bil Sabbath le ye bol yang ri ɓih yi, le ni ɓeni bol ogrung lang- ⁷nga zuni nkonno ma gerenteng lang ni tighi yang binmurubang a lyang bin jimma; agipahna pingsa ni aɗahra leyang ngha a aghi a muri deshile ɗahra. Ate lyang ngha a gorih ih lah bin jimma ate aɓayong kwa.⁸ga ni pag gi waɓna le MurungKulli Yahweh, ɓeni ki kpaɓa aɓeni a ɓukkoh a Israila agh- nga ɓuhri kpaɓa anshile nga ɓuhra ri yang."⁹A yong kwa anyamshihra, nzu le nlih anyamlusung ni a ɓalusung! ¹⁰Aɓalel bang ngha njiyang wanghina, ni a yeri ya. Aminlahra ni ki gan- jol a agh. A loro, ni nongho a agnji njitullo.¹¹Aminlahra ngha ni pag yolle dudug; ni a logle a kumo peri ya; a yangni alelgiri ni nyha ni yeriteng ngha agh; a pilla a njinjere leyang, ɓeni kwa agh ki shiggiri ni nyha yarata agh. ¹²"Nzu," a nah, "Ih ɓi kum mbah njingung ni nuh dudug le mbah njingung ma tenna. Kaberi ka ɗig ninga ni kyari, ngih kara magula ni uwor pyeshe ya."

Chapter 57

¹Ɓah yalung ma ɓwa ngha ki wa, ɓwanyaganga tiyi murunga niga puɓa aɓa shin gi ena ɓwa inyagnag, tig muriya en aɓa gerengter nga panna yang bin a ɓayong mashira. ²Yangha ih inna intiri ololo, a usulo bini tuloleyong ɓeni kwa ga ki wara intiri ɗina ɓoyalungle.³Keminiya in zuwa ɓa, amuna ɓa vulnjung, a ɓa pag deng na ma nja. ⁴Yang nga ngh ɗalli? ya nga jolo nga pusshiyi leshiyong? in yong na muna ma zurina, ɓale ba yiri.⁵Nyongna ɓeni nga sor muyong ni gilang ngha, amilim ngung ni kwa ga, in yonga inga wola a muna a guguri, atite ah tahi ma loggna⁶A ntiri a gima ɓaɓuk ma guguri ini kumo lo paggang. Ini pag kuno lo. Ini sobi dara ma nu la pa bung. Aka jinang te ja gi gi pagnani?⁷A muri a tali tali ma saɓna; ini in soɓ ala le yongang piyeni in ehɓang te pa ɗara. ⁸A zum kunkagna ni gung kunkala initum a gillang le yong ngang, i tuwi na mem inn kara alleyoung in yong nga aɓe inga dari in agna ariyong intiriyong ni yang in youniga ag nji alla le yang, in shina te salang leyang⁹In iworo abin Molek ni murun ni gi sunsung shisa. In tshana ɓwa duna ɓogho; ate kena bin Molek ga in sulo in wara injiman jale. ¹⁰Yiri yona mal a giga ma saɓna, keminiya nin "na tekushi nya" in usulo le yong a biyong; Ini payi ke nin iri logga.¹¹Yang awo ganshiro temuri? yang awo ɓagha? nin derishi ni mem aghle, in kona temurung inga ? ate ma ingunnaya in bol gung in sashiɓang ini payi ke inin in ɓagganga? ¹²Niya waɓ tenan yahung maɓwa le yong ni gi pagna le yong, keminiya ni ih agniyonga¹³Nga in ɓwaniya, le ih ɓih kpaɓa le agilang tenyong ih ɓi a ashiyong. ang ka pon yang usulo leyang ka wori yang ko, keminiya ɓeni vula ɓmangha ihni ishika diya muri njeye ih agh nkono ma gerengteng.¹⁴Ika nah, in ɓaga, 'ɓagaǃ in jire in shishi ga ka em kusang nga a jijele ɓa liyang" ¹⁵Ininina ɓeni a kuliya, ɓeni a gushiya, ɓeni a gori ɓe gerenteng nah, " Miyang diya bogo a Kuli a bin ma kpanana, na a ɓoyongni ni yalung pontuɓu a ɓa shin gi enah, ate ih bih ntenshi ɓogho le a ɓa shin gi ena, ih teshi kun yali a ɓa pon tuɓu.¹⁶Ate ni ngi tighoteng ha ke kene ya, ke nga pag yehlull, ate bongho le ɓwa ka wugdanah a dumang, usulo ni nworo ngil ya. ¹⁷Ate gimashihra le ɓayong mashihra, mpagna yehlulla, le fungshine; songrina kundumang ni yehlulla, keminiya, nyenna ni nzumi ih bil yahli.¹⁸Nshinna anjinjere le, keminiya nga pih iritenna, nga billi mo ni pashiyahli aɓeni ki ɓua'agh temuri ya, ¹⁹le nga gil njingung le ngotokuni. Ololo, ololo, a bin aɓeni a kukwo agh ni a bin aɓeni gyaɓ agh- Yahweh waɓna- nga pah yang iritenna.²⁰Keminiya aɓayong mashihra agh ngha ninga gindilla le salangmagula, mama ni logle usuli ya agh, le amuru le juhri ni apupporo. ²¹Ololo nyha nghang ate amashihra agh- Kulli ki waɓah."

Chapter 58

¹Mɓua ɓororo; ke ih ɓi ntangha njeh ya. Nlogshi gih yong ninga njemnjuh. Nkumama aɓayong lang ni tolmurung leyang, le leh Jacob ni agimashihra. ²Ngho kwa agh ah allang kyari kwa agh ni poshi yahli yang a yerigiri le anjinjere lang, ninga aɓayong ni ki pag gimaɓonna le ni a ɗag gigilla le Kulli leyang ngha. A ihlang ate tuhnjuo maɓonna; A poshi yahli yang a ri ɗengse le Kulli ki zu gyaɓ.³Atemang ke shi gonno', ah nah, keminiya nah ah shinni ya?' Atemang ke sa sulli mursung, 'keminiya ni nyeriya? Nshinna, ah kara gonno le yong agh nga kumma aɓorro le yong le nga para aɓatumo le yong.⁴Nshina, nga gonno a mohno ni salala, ate nyimma amuna bihyong ma gimashihra; ni ngonni kyari ate a og gih yong a bikuli ya. ⁵A njiteng ngha ga ni pag jah gonno ni ngi al agh: Kara ni ɓeni kwa agh ka nongshini muri njahli ya, ate jul muri njahli ninga kagli, ni soɓ teshiligiri ni tuɓu a ri? Njiteng ngha nga gor ga ih gonno a kara ni ih pashini yahli Yahweh ya?⁶Ih ga ni pag gonno ni ntol agh: A te akuro gimashihra, ni pangshi nguri le gitolla, ate mag yi aɓeni a pariyi ya bung nieh, ni ɓun gidungrina ni kwa agh? ⁷Ih nyha ate ɓun yalo leyong ni brodi ya, ate zuni aɓa enna ni aɓeni nyha ni bin ɗigna a agh a liyo agh, ate melyi aɓa tessalang gikura ngha a shin yang ngha, le nyha ate songri muro ri aɓwalo agh?⁸Le poshibang leyong ka puro ninga logho le kara, ni iritenna leyong ka kahri tah; agimaɓonna leyong ka ginya dumyong, le gusso le Yahweh ka ɗig gi lelnzum yong.⁹Nga gorbang le Yahweh ka aghi yong; nga ɓua ate angna, le ih ka nah, 'Myang ba.' Ngha mpushi gidungrina a ntiri yong, amunabung tigteng, ni atenana mashihra, ¹⁰ngha a yong kanangiri yong pih aɓeni ni yalo agh, le nga ɗingshi alla le aɗa gigangshina; le poshibang leyong ka logho a pinna, le duh leyong ka pil ninga ntiri ɓakara.¹¹Le Yahweh ka tang billi yong ni ɗingshi yong a kasnjeh leyong ba muru nyha nghang ngha, ni tengshi amuh leyong. Nga pil ninga ɓabang njingung ni pih muru agh, le ninga tuhmuru ma sagna, mama muru le nyha mal a agh.¹²Aɓaɓa leyong ye ka ɓag gima juhrina ma yahyina; nga logshi ajuhro le anjah dudug; a gor yong, "Aɓa ye gil garrung,' 'Aɓa ye gil agatanjere pil maɓonna.'¹³A nah ih n'usulina kushi yong ri gingbiri a kara Sabbath, ni a ri pagha agi poshi yahli yong a kara magerenteng lang. A nah ngora Sabbath gi poshi yahlung, le ngora atenana le Yahweh gerenteng ni gushina. A nah ih ngushina Sabbath a ri ɗagha atumo leyong, le ni ih n'al gi poshina le yahli yong ni nji ri waɓa atenana leyong.¹⁴Le nga kum poshi yahlung a ri Yahweh; ni tig yong ih ɓi nkogha abikuli le ngunjah; nga lihni yong a ntiri giberre le Jacob tehyong- ate kun Yahweh ni waɓih.

Chapter 59

¹Nshina, bih Yahweh ni shingra ke ni logle ashibang ngha agh; ke kiri ka giriyi ya, ni logle ogbang nhgha. ²Ngho te ya gimashihra leyong koriyina ntiri yong ni Kulli, le agimashihra leyong tigne songri kundumi a ri yong ni a ri og yong.³Ate abih yong bolla nkilla le amuna bih yong a gimashihra. Angoto kunyong waɓ yiri le aleshiyong ki waɓ gi manangna. ⁴Ɓwa nyha gorbang a gerenteng ngha, le ɓwa nyha jimma a te njiteng ngha. Agni bang nghe ya atenana kun ni, ni ayiri; a tolla gigangshina le a ɓil gimashihra.⁵A sagshi ankih le gbaffun, ni leh ninlahra. Ɓeni kwa lih ankih leyang ngha ka wuh, le ngha wam nkih ya, ih sagshi ɓammah. ⁶Ni a logle a pagtumo ni leh ninlahra ninga agi mella aghg, ke a gan vulliyi ngiri yang ni atumo bihyang. Atumo leyang ngha atumo le gimashihra ni, le agipagna ma mohno ni a bih yang.⁷Akushi yang ɓangha ki kah a gimashihra, le a soɓ nkilla le aɓeni nyha ni tengshihra a agh. Aɗengse leyang ngha mashihra ni; mohno ni juhrigiri ni pag njere leyang. ⁸Njere le ololo agh ni a yeri ya, le ɗum njiteng nyha a njinjere leyang ngha. A tigna anjinjere leyang kukondang, le ɓeni kwa ki ginya njinjere ye ya ni ki kum ololo agh.⁹Ngha nina agh ɗumnjiteng ngha kukwo ri sung, gerenteng ni kumsung ngha. Sa lel poshibang, keminiya shi shin pinna; shi shinbang te tuhbang, keminiya shi ginya a pinna. ¹⁰Sa tallih ngiri garrung ninga ma njiungwanghina, ninga aɓeni nyha ki shinbang ngha agh. Sa engkushi sung ni ɓakara; a ntiri aɓa masso agh shi sung ngha ninga anluo ɓayong.¹¹Sa nyanghikun sung ninga anyamshihra ni immah ninga agugwun; shi lellla ɗumnjiteng, keminiya nyha; ka ashibang ngha, Keminiya ngha kukwo ni sung.¹²Ate agimashihra lesung dudug ngha a dumo, le agimashihra lesung ki waɓkun a musung; ate agimashihra lesung ngha ri sung, le shi yerina agimashihra lesung. ¹³Shi tolla musung sa gorkun yeri Yahweh ni pil nzumsung ri kuratye Kulli lesung. Shi waɓna tele aggiri le ɓayong ni pilsa, sa ɗungshi ni ɓua ni pura a yahlung ni atenana ma yiri ya.¹⁴Ɗum njiteng nyenna ni nzumi, le gi gerenteng tangha kukwo; ate njiteng engnakushi a ntiri bin ɗamma, le gi mayarata ni logle zu gyaɓ agh. ¹⁵Gi agnini ɓwa wara, le ɓeni tolmuri ri gimashihra agh pilla gibollo. Yahli Yahweh ni possa ri ya ate shinna ih njiteng nyha.¹⁶Shinna ih ɓwa nyha, gire konne ih ɓwa nyha ka ishi kuni ya. Ngha nina agh dumbih zuna ni ashibang ate muri, le gerenteng le tigne.¹⁷Tigna gerenteng ninga gi gwerkikil, le korogwermurung le ashibang ngha a muri. Mella dagrah ihlimuri bang ni ishi gadrah magula le kiki. ¹⁸Nwahna yang ate agipagna leyang, fungso a muri aɓa shiɓimurung le, fungshi a bin aɓa shiɓimuri; ih fungshi akunsalang.¹⁹Ate a ɓang lulli Yahweh logha nji gangrahni gusso le a ri logho le kara; ate ih ka zu ninga zu le ɓanghamuru, ni Yahweh ki tutti ni ponusulo le ya. ²⁰"Ɓa ashibang ka zu a Urushelima ni a bin aɓeni ɗag tolmurung leyang a Yakubu agh- Ga ni Yahweh waɓɓa.²¹A temurang ngha, ga ni pag Ogrung lang ni yang- Yahweh waɓa- bongho lang ngha a muro, le atenana lang mama ntigha a kuno agh, ni ki ɗag kuno, ko pura kun amunoagh, ko pura kun aminkah wo agh- Yahweh waɓah ke logni niɓieniya ha ke kene."

Chapter 60

¹Lowo, poshiban; poshiban lo juhna, ni gushibangle Yahweh logna muro.²Ɗigha pihna ka vuhliyi nje, ni pihna ma pinna le aɓayong; uwoh Yahweh ka logha muro, ni gi gushibanle a shini ro. ³Aɓayong ka juwari poshibanglo, na murung ka juwari poshibang mabuwahlo ki logha.⁴Shinna kahro kwa ni shina. A kpah na muyang kwa a juhwa bihno. A muno ka ju kukwoh, na muna ngalang lo ka boyan a kah biyan ⁵Le a shinbang ni poshibang lo na kunyio ki pag bin murubang ni bungkow, ate gouhole muru ka bahang gihro, gi kunale aɓayong ka juhwa buhno.⁶Gouhole a logho gyah ka vuhli o, a muna logho gyah ma Midian ni Ephah; a yangha kwa a juhwa Sheba; ajuhni a gold na frankincense, ni juni tehma ɓuwa mabonsi Yahweh. ⁷A gi luwoh kwa ma kedar a kpa yan ba mwoh agh, nju ni Nebaioth gi pagha ga a alha; A ag gipahnalo a muri ɗeshile dahra; ni ga gushi gushiyaulan liyan.⁸a yang ga ki logwa kuli ni ga nlahgiri ni ga a- kuhla ri lahyan? ⁹A kum muru ngha ki Shina ran, na gi sahsama Tarshish agduna, ka juhni a muna yon kuhkwo, a silver le yang na gold le yauri yang, te luhli Yahweh Kulli le yon, ni mwoh ma buwah ma Israila, ate gushino.¹⁰A muna bihri ka yehre ka bag ndah leyon, na murungle yan ka gushi yon; ɗigha a yalula lang ga lagyon, uwohri agjun lang ga tol assibang muyon. ¹¹Kun kahle yon ma ka ɗigha losihri kunbangni kwa; na gihri agh bah kahra ni ɗuh, te gi kunnale ɓayong a juhne, kpahna murungle yang ki agɗuna¹²Inininah, ɓayong na gibangni ki gusoha a lag yan; a ɓayong ka bihya. ¹³Gushibang le Lebanon ka juhwa biyong, ngun Cypress, ngun fir, na guwoh cypress, tahro kwa, te gillah bouhomi woha; yeg ga gushi ba in pahri agh.¹⁴A muna aɓeni pahwo gimashihra kwa agh a juh a ja guha ɗuhmo; ni ɓeni jeno agh a guh kuso jeh; a gohro lah magula le murung Kulli Zion ma mwoh gerentengle Israila.¹⁵Ɗigha a siɓihno ah ɓuhno kow bung agh wohra nji ɓuhno agh, ga tigho a ɗig gishinna malale agh, binmurubang ɓouho ni ɓouho. ¹⁶Ngah nuh kihra le aɓayong, ngah sonshi gi kuhna le a murung; ga yehre mini Yahweh ɓa assibang ni.¹⁷Yahweh tigna ɗagra njiteng yehre ɗigni ga ɗagra gold, tukusi iron ga juhni silver; tukusi wood, bronze, tukusi tahli, iron. Nga tig pohlo ih ɗigha ro, gima ɓuwahlo ih noun murung a muro ¹⁸Na yan og a pahyi gihri ni logshi ɗense a, Na nye juhni njelo gimashihra, a goh kahrun assibang, kun kalo agh a ɓongso.¹⁹Kahra ni ye ki buhri puho poshibang, behani bah kahra, le shenri ka poh poshibangle ni ɗuh agh; Yahweh ka ɗig poshibang lo mahlale agh. Kulliloni ka ɗig gushibanglo. ²⁰Poshibang ni ki ɗag poshibang le a muro agh; poshibangni woh ma kahra ni Shenri ɗeshini nounha. Yahweh ka ɗig poshibang lo mahla le agh, ɓunban yion pinalo mala.²¹Aɓayong kwa ka ɗig aɓah gima ɓuwah; a ɗigha a bol jeh mala le yang, aɓayong ngha kpatIru ni mama npah agh, tumo bung agh, ate a meshi guhlo le. ²²Ɓah lah ma mallah a liyo ini ka ɗig bihlah, mama pag ma kohna agh ini ka ɗig ɓayong ma tenna.; meng, Yahweh ni waɓɓi, ni kahra ga tig gah kunbang ni ɓo agh.

Chapter 61

¹Bouho le murung Kulli Yahweh ngha muran, ate Yahweh bissinang murun a murun nke waɓ tenana ma bwua bin aɓeni kuhr agh. Tashina nke panshi kohno ro ɓeni kunyayian ɓuhni agh, nwabteng panshi aɓeni a kuhro lah minlimha.²Tashina nwaɓɓ ɓouho ni Yahweh ka agniji aɓuwa agh, ni kahrani Kulli ka pahni ɓeni kwa ngouh agh, ngim yieh aɓeni gi gouha.³Tashinan-bin aɓeni ki gouno a Zion-npayang bin leheg tu kushi muah binmurubang tukushi gonou, ih gor yan oaks le a ɓah njiteng, pahna le Yahweh, mama a gushi agh.⁴A yehre a bay ɓah- buhni kikahra; ate yehre a logshi a buh kahna so kow ha ni billa kahwun. ⁵A biri ka tangha kapih a gilow le yang gihna muna a bihri ka digha a di ɗiya leyon ni na bah pag tumo aban ngun.⁶A gor a amalah le Yahweh; a gor yon a denlale Kuli le yan. Ga lih gi kunnale a ɓayong, nga nun murun ni ɓah gikunna. ⁷Tukushi yihri bihnale yongha a ɓuhri yon ni tukushi buk glo le yongha a pag bin murubang muri gabale yan. le a kun ɓuhro a muhni jeh le yang; bin murubang ka ɗig miyan.⁸Te mameng, Yahweh, agna ji njiteng, yeh shiɓi na pohni gihle ɓauwa ni pag ga njiteng yehri agh.Gi pag jiteng gi yeshi yangni yeh gi tig ohrun mama ni ki mal agh ni yan. ⁹A biɓillahle yangha a yehri yan ntirin aɓayong, niah mi kawun-mi kawun a ntirin a buwa. Ɓeni kwa shin yangha ka yehri yan, a yauni a ɓuwahni aɓeni Yahweh mossi agh.¹⁰Ngah og bin murubang nyah fiton agh ari Yahweh Kulli; ngah pag bin murubang, teh vuhliyan ni ɗagra ma assibang, vuhliyang na ɗagra ma masahna ma njiteng, ni gah ɓuhra ma ɓungri ni gi ɓuhrun, nga ɗeshi manduwula gilirina jihlang.kiri na ¹¹Ngha ni gamama njeh ki pushini a gi puhrale agh, nigah mama ɗeshi a ɓah bihli ki pushini agi jahna le agh. ini teh murung Kulli Yahweh ka noung njitengle nina ni bougsi a gi pushina bin ɓayong.

Chapter 62

¹Teh Zion ni gi pol agh, teh Jerusalem ni gih ɓolgun agh, sete njitengle ɓuh kpananah, ni assibangle pih niga torch. ²A ɓayong ka shin njiteng, ni ah murung ka gushi. Agoh yong ni luhlum, a goh yon ni luhlum mapiyo ni Yahweh tolli yong agh.³A yah yeh bohro aɓi Yahweh, ni vuhli gi murung ah bi Kulli leyong. ⁴Na wahye ɓ uhri wab tehlo agh,' ''Gihra''; nyah le njelo yah wa uwoh agh waɓɓ a le nah, pushini,'' Inininah, A gohro ''Bangwuhla'' Yahweh assina poshibang le ro, jehlo ka bangwuhla.⁵A jin teng, niga mama ɓuhna tigni munang-ngalang lah, ini a muhna ɓuhnalo ka tigwoh lah, ni ga agh mama ɓuhra mah ki pagni binmurubang muhri mah ni, Kulli lo ka pag bin murubang muhro.⁶Ntigna ɓah shin bang muhri ndah Jerusalem; ni tighi bin ɓongsi agunje. ⁷Ken aghi ih usuli agh sete yeh ɓag Jerusalem ni tigh bin bongsoh a ngunja.⁸Yahweh kahnina gihri, ni ɓih mali jiɓung ma tennale, ''Njitengni ni wahye pahyon nji gihle yon a ɗig gihlina bin ɓah shiɓi jihyong agh. Ah ɓeni ki nuh muhru ma piyo mama in pag tumole agh. ⁹Bin a ɓeni teng giri agh a li gihre ni bongsi Yahweh, aɓeni kpaɓ gi muna a nuh a kundung liyan ma gerenteng."¹⁰Njuwa nji biye, njuwa nji kunkahla! Ngilliya njere te a ɓuwah! Nɓaghi, nɓaghi i wohra kuli nkpa ɓah tahli! Nloshi gi dun bi kuli te ɓayong!¹¹Shinbang, Yahweh hanna wohrari mahlale ngunja, ''waɓi a muna ngalanle Zion: Shinbang bah assibang le yong ki juh! Shina, ngole agh ri ni goso tumole ngha ɗumi. ¹²A gohro, ''A ɓuwah ma gerenteng; a ɓeni Yahweh assih agh,'' aya gohro- ''Lahni na; gih agh.''

Chapter 63

¹Yang beni juh puhra Edom, mel dagra ma banghna, puhra Bozrah? Yangha, mehli gih suwara gihri, gyah ntirin guhlo ni ritengnale? ''Bun nya mini, nahteng ni njitengna, ni tehnerun assibang. ²Mang pahyi ke ɗagra lo bangha , mang yeh pahyi ke a ɗagra lo shin niga ɓehni pahyi a jin gun mɓah?³Myanni muhran ke pahriya aɓayong ɓung nyah ntirin ɓayong annan'ah agh npahrina ntiri yahlulang, nkarina yang tirin yieh lulan. Nkila le yang mesina ri ɗagra lang. Tinna a ishina lang ni ɗig gishina agh. ⁴Kahra wah gi panna a juhna a kun yian, ni ɓouho asabil laban.⁵Nshinaban, ɓung ya nga anniha. Npanna yion pihna ate ɓung nya kuhra tiyang agh. Keminiya aɓend juhna agh gankunbang ran, ni yahlula langni annan. ⁶A ntiri yahlula ini pahni ni aɓayong, ntiri yahlula ma funna lan tiya a ɓahra, nsohna kille yan kow nje nkilla usulo le yang.⁷Gi waɓɓi yang gi pannale Yahweh ma olrun ma njiteng ɓongshi bang Yahweh. Gi waɓɓi yang ga Yahweh a paghi sun kwa agh, ni gouhole ga paghari lieh Israila. Ga assah ni ɗuhnisungha te agmusun ni gi pannale ma gouna ma ohrun ma njiten. ⁸Ate nah, ''Ngha kahna aɓuwalang ni, a muhnani sorribang agh. '' Yehre ɗig ɓa assihyang.⁹Ari gahnale yang, gahna fiton agh, na ɓouho le kullini dumyang assi yang. Arih agjunle ni agmurun assina yang, ni logshi yan ɓi kuli ni tohyang a kunbang ma yahyina ni ɓehri agh.¹⁰Ni gouho kwa a lone ngonor ɓouhole kulli ma gerenteng. Yehre ɗig ɓihyang njoh shiɓi jun ni mohno ri yang.¹¹A buwah le nanateng a muhri kunbang ma yahyina le Moses. Ni ɓeni agh. Ahn nah, ''Kulli nhe, ɓeni tig bouho ma gerenteng a ntiri yangha?¹²Kulli yhe, ɓeni tig ɓongsole guhlo wohri ɓungma lile Moses, ni gab muru dunyan, tig luhlini ki makhari muhri? ¹³Yangha ne ɓeni billi yang a ntirin muru agh? Niga mama ih ɗigni pihri ih bangni mehre a dahbengha ini Yahweh billi a buwahale ninah, na enkushiyangha.¹⁴Ni ga mama a billini ndah a jonlo ma lusung, ate ih li gilina gahna yahha, ini Bongho le Yahweh billi a buwale ni na ate i juhni luhli guhso.¹⁵Yahweh lan, shinsun bi kuli a shina, bihno ni ma gerenteng ni guso ma ɓuwaha. Tenkurun lon nyhe ni dun a wohni ke? Dun kun yio ni shin gihena a musun nyhe? Pushiyang kahrisu a msun. ¹⁶Ni gouhoha a wohni a pag magulale sun, nitighale kahyisun Abraham ni yehrisun'a mahgula Yahweh, a wohni magulale sun ɓehri a wohni a assisung ɓa assiban.¹⁷yahweh magula ma gouna ate mang ke a tigsun si kehe nji jerenlo? Ate mang ka tenshi kunyioh risun te ji shiɓi ogtenana lo ni goubonglo? Yehre juhwa ɓisung te njisunni a ɗenlaloh, teshi sungni billahlo.¹⁸A bunah ma gerenteng nghani bin ma buwah a bungho ni kunbang fiton, keni ɓeni ya a bah shiɓi njisung pahri ne wohri njeh. ¹⁹Nji yenna nji ɗigni ga ɓeni na mong noun murung bibnsungha.''

Chapter 64

¹minah, a sahsi ɓah ni suhla nje! A nkono ka jirri riyan a kundumo, ²Niga mama gishe lini a bata gunha, yahle gishe pinshi muhru vehlihe. Ninah, luhloh ka yehre abin aɓah shiɓoh, aɓayong ka ehhe a kundumo!³Niga mama paha ngha a pahni gi gouɓong agh, nga nisi nah ki pag giri, Ah suhlina je, na nkono jihinariyan a dumoh. ⁴Wohra kun bangho ɓung yah oh yahle ohbang, njun nya shin Kulli ma ɓihha wohro agh, ɓeni tol gipahnani ɗiya ki lehliha.⁵A juh aja anni aɓeni pag bin murubang ni gimaɓuwa ni a pagha, aɓeni ɗenshini weh ari njenloha. A pahna yahlula ni sun ate shi pahna gimahihra kunbang ma sahna. Nja pahni yahlan ke ja aɓɓah?⁶Nji pahna nji ɗigni ɓeni ni suhsiha. A gimaɓuwah nji pagha yehna na ga turihi giri kow. Nji yunna kwa ni ga nɓuh giri, gimashihra lesung, niga guh ponsu wohri. ⁷Bung yah goh luhloha, ɓeni mohno ka bohloha. A vuhlina kundun ri sun ntig sun hi bihiha aɓung gimashirale sun.⁸Uwoh, Yahweh, a wohni pag tehsun; njisunni sohɓon, A wohni ɓa ɓaghe; njisungha kwa tumo ɓungloni. ⁹Ka pag yahlula mashinha, Yahweh, nyah le ɗenshi ni gimashihra a musung wohri kun banghoha. Nji jinno shin sun kwa ah ɓuwalo.¹⁰Lah mabuwa magerenteng lo pillah ɗig bahlusung: Zion yehna- ɗig ɓahlusun. Ashiɓi na Jerusalem. ¹¹Ma gerentenglesun ni bin ɓang Kulli ma ɓuwahle sun, ɓa a tehsun ɓongsoh ngha, gishe lina biye, a gima ɓuwani biye yah. ¹²A pagni yahlanke a shin njumoh, Yahweh? A pande ke abol guh ni wohro pasu gahne?''

Chapter 65

¹Ngilla ran ga loghri aɓeni ni uangha; ngilaran ga kumo bin aɓeni ni shinbang temurangha. Nnah, 'Myan tangha! Myang tangha!' bin a ɓayong ni ni goh luhlangha. ²Nmesihina ben kehreni kwa bin aɓeni yah ki ogbangha, aɓeni gyah jijereni ni bottiha aɓeni gyahri ɗ ensele yan ni ga tigha a pagha!³A uwahni ki dankunang kehreni kwahani, a yangha pah gi pahna ma pinsa a ɓang le yan, ni pinshi gi ɗunna muhri soh ɓon ma yokna. ⁴A ɗigha ntirin nkilliya ni shinibang ni duh, a lih a ɓihhsiligiri na muhri sohlo ma jenna a kyehle yang.⁵Ah nah, ''Tangha ɓowoh, ka juwa kahran gha, nwahro ni gerenteng.'' A ja kwahniha a lehleni a luhlang, gilaniki pinshina ni kahra ma sannah.⁶Shinbang, A yongline ko meng: ni gi bohguha, Gi yeshi yangni; ga yeshi yang kiki yan, ⁷Ate gimashihra le tehyan kwa,'' waɓɓah le Yahweh.''' Ngah yeshi yang gima ɗumna mapinshina le yan muhri nkono ni jollangni a pagha a ɗingliha. Ga pesi gi pahnale yang mama ɗuha a kiki yan.''⁸Ga Yahweh waɓɓah ni, ''Niga ngha mɓah ma piyo ki kumnini akira nɗah agh, ngha mwoh nah, ke nɗai yiha, maɓuwaha ri,' ga gi pahyi ɗenlangni: niga ɗag yan ni gowohha kwah agh.⁹Ga juhni ɓiɓillah bin Jacob, ni bin Judah ɓeni ka mesihi nkono. A mamenni tarihiha ka ɗigha jehe, a ɗenlalan ka ɗighang. ¹⁰Sharon ki yehre bin lehle a gih luwoh, na ɓah jonlo Achor bin usulole a lehgiluwoh, aɓeni al langha ni.¹¹Keminiya nbuk Yahweh kow, ɓeni zanshi nkono magerenteng, ɓeni gil gihmurunte gad ni ɗunshi mɓah glasses kpahni mɓah ma ɗunana.¹²Ga ɗuhmi yon garaɓouh, nyongha kwa ga noungha jeh ri tuhiyon ɓoh, teh ngha gorha, na agha agha; natengha, na oghanha, keminiya a pag gah ni ɓottiha a jiyan ni tollo pag ga ni ɓottiha.''¹³Ga murung Kulli Yahweh waɓɓah agh, ''Shinbang, ɗenla lan kali mamyongha, ga og yahlo; shingbang, aɗenla lan ka nuh, keminiya ka og Jeh muhru; shinbang, a ɗenlalan ka pag ɓinmurubang, mamiyonha a tigyon a yihriɓina. ¹⁴Shinbang, denlalan ka isi kunyan jolo ni binmurubang ate posinale kun yieh, keminiya mamiyonha ga noung koho kun yion, njaso jolo ate bukniyole bouho.¹⁵Ga ɗag nju luhli yon ri yohno ri a ɓeni tahri ka natengha; meng, murung Kullile Yahweh, nga wol yon; ga go ɗenlalan ni luhlun ma ɓih yo. ¹⁶Ɓeni jim mossoh agh ajehe ih tig mossoh ni luhli Kulli ma pag mabuwaha. Mama kahnihina gihri a jehe, Ih kahniyi gihri ni luhli Kulli ma pag maɓuwah. Ah zanshi agi ganshina mama ɓahriya a vuhlina ajiyan.¹⁷waɓɓale Yahweh ni ''shina miyangi tig ɓahkuli piyo!;na wahye ɗenshini ga woh agh ɓehriha, ɗensele yunni ki juyi a ɓuwaha. ¹⁸Keminiya npag bin murubang ni yion poshina mahlale ah muhri ga gi pagha, nga gil Jerusalem ih ɓih ɗig bin pag binmurubang, a ɓuwaha lan ɗeshiliha ah ɗig gi poshi yahlang. ¹⁹Ga pag binmurubang a muhri Jerusalem. nga og binmurubang muhri a ɓuwaha lan na wahye og mel ɓuwah a biyeha. Yahle jolo ɓuwa gahna a yieha.²⁰A kunban ni agha na wahye kun min ɓanna mama ka ɗigha ni usulo gouhoha, nyale ɓah guhlani ni ɗunshi ɓouhole agh. Keminiya ɓeni wuh yanghani ɓouho wouro touno lumha, a nahni mo basaden ni, ɓeni te wuh ni ken ɓouho wouro tounolum agh, a nahnimo ɓeni a yonha ni. ²¹A kunbangniha, a ɓuwaha ka gilla a lah, a ɗigha yieh, a jan giri bah bang njin gun inabi, ali tumole yang.²²Na ɓagh giri, ɓuwa sa juh ki ɗigha yieh agh, na jan ɓahbang, ɓuwa sa juh gili g sohroheya. Niga mama bowhole gunha, ini ɓouhole a ɓuwah a ka ɗigha nina. A ɓuwah a ni tarihiha a ɗig jah a yangha og bin murubang tumo bungle yan. ²³Na pag tumo ni yeha, nyahle a ɓillaha muhna a nuh ganneha. Keminiya a ɗig ɓillahle Yahweh ntinne yan mossoh. A yangha na min kahiyan.²⁴Ke a gohbangle gu aghi yan, ayangha tiri nateng, nga ogyan. ²⁵Min gahri ni muna nju ah gi lima ba mwoh agh. Yim ka lilusung ni gu dah, keminiya yohha gilina le ji salanni bunya ka dok ɓuwaha, a muhri Zion dingli lang ma gereteng waɓɓah le Yahweh.

Chapter 66

¹ga Yahweh waɓɓah ni, ''Bah kuliha gih muhrun lanni, ngunja bin pavalannni. Yehbang ɗeshi yeh ga baghan lah han? Yeh ɓang ni ba ga usulini agh?²Ɓeng ni gillah aga kwahni agh; aga kwah niha ini paggah a ga digniha- Ga Yahweh waɓɓa ni ɓeni agh ɓuwah ni ɓeni agni mohha, ɓah tena muhrunila ni ɓah kahra pon tubu, ni ɓah gushi tehnana lang.³Ɓeni tuhmi ndah bouha wohla nluweh ɓuwah, ɓeni pah nguh gi pahna agh pahna min lahra mehli: ɓeni pah nji giri ma pahna agh, pahna nkilla bisiligiri, ɓeni pah gi dunna ah sonneye a pag gimashihra mossoh. A tolleh yan muhyang ji jore, ni tohyi muhyan og gimabuwa ri gi shiɓi nah.⁴A jijere muwoh agh ga tarihi yan gi leshiyan; nga juhniyan a ɓangha, ate ngha gorbangle, bung yah agha; ngha nateng le bung yah ohahan agh. A pag ga ni botti agha jiyan, ni pag gah ni botti agh.''⁵Oh tenana le Yahweh, nyongni aɓeni gishiɓi tenanalang. ''A yengyong ni shibi ni pushi yon te luhlang agh. Yahweh lang in guso, le ngashin murubang lo,' keminiya a tigyan a yiri bihna.⁶N'oh jolo luwahni puhra lah magula ki juh ni jolo ri kanna bangkulli, kahnale Yahweh ni aɓi aɓah shiɓi njiha.⁷Ko i wohra bin bihmunale, ih ɓih muhna; ke kohne ka juwa muhri, i ɓih muhna. ⁸Yangh oh ja gihre? Yang shin ja gah? Abih je kahra mwoh le? Pushi ɓayong kunbang muwoh? Uwo ni ɓeni ni ni ɓeni Zion ka wohra a kon muhna, bihla a muhni.⁹gGi juhni min banna bin billah puhro ni yah ki'gni muhna ke a bihli?-Ihli Yahweh. Nyahle gi juhni muhna a kunbang pusole ni yehsi juhmo?-N'illi Kulli yon.''¹⁰Npag bin murubang ni Jerusalem ni poshibangri beni agji kwaha; npag bin murubang ni moh nyongni a behni gonouh a muhna! ¹¹Ga yuhli ni dinne; ni kihre ni agiliyon; ga muhyan ni gouho bongsole.¹²Ga Yahweh wabbh ni, ''Myan gi meshi buhro muhri nga sahlang ni gi kunnale ɓayong ni gabhnole banghamuhru gi yuhliyang kanda bung, bohyan a kahyan. ¹³Niga ngiyong ni nahli muhni agh ini ga nahyiyon ninah, a nahliyon a Jerusalem.''¹⁴Nga shini, ni kunyayon ka pag bin murubang, amuh giriyon ka tenne ni ga lusun ma tennah. Bih Yahweh ka dunri bin a denlaleh, keminiya ih dun yahlulale ari aɓah shiɓi nji.¹⁵Wohro Shinbang, Yahweh ngha ki juhni gishe, na nyeh guwo pirile ngha ni gulo muru niki juhni kohno yahlula ni lesing yan ni kun leshi gishe. ¹⁶Yahweh ka waɓɓi a ɓuwah njoh ni gishe ni gahra bouhle aɓeni a wol lahyang bin Yahweh agh gouna.¹⁷Aɓeni gillihi muhyan ni tig muhyan yarata agh, le a inna bangni Kulli yah ki usuloh agh bila wohri muwoh ni a tirinha aɓeni li yan bisiligiri mahgonah na ga na agha liha niga bihle.¹⁸Nyahra gi pahnale yang ni densele yan. Kunbangha ki juh ngha ga kpahni aɓayong kwa ni kun buhle yang. A juh aja shin gusan. ¹⁹Ga tig gi dunna ntiriyang. Le gah tuti aɓah shinbang ka wohra ri yan na ɓayong: Bin Tarshish, aɓah Libyans na abah Lydians, aɓeni nong ntah, kehni Tubal, Greece, na bin salan kunsalan mama ni shi og kahre a ran yahle shin gushibanglan. A tol waɓ luhlan ntirin a ɓayong.²⁰A yehni a yenyon kwa ntiri aɓayong, ni ga gi pahna bi Yahweh. A juhwa muhri ha pihrig gyaɓ ri nkono ma gerenteng a Jerusalem-waɓɓahle Yahweh. Bin a buwahni Israila agh a juhni nji giri ma pahna a kohro ligiri ma ɓuwah a lieh Yahweh ni. ²¹Nsihle agiri ga tarihi niga amala na levites waɓɓahle Yahweh.²²Ɗigni ga mama ɓah kuli ma piyo ni ngunja ma piyo mama ga gilha ka ɗigha ɗumang-gah Yahweh waɓɓah-a ɓiɓillahle yon ki ɗigha ni luhli yon ka ɗigha. ²³Logwari kunɓang Shengri muwoh wohrari ɓih, ni loghwari Sabbath muwoh wohrari ɓih, aɓunah kwa ja guhha je bin an-waɓɓahle Yahweh.²⁴A puhro le aka shin anluoh aɓayong ni tolmuyang rang ngha, ate angosso ni lih yang ngha mi ki wuh agh, le gishe ni pingshi yang ngha ni ki limmah; le gi shiɓina ni a bin aɓayong kwa."

Jeremiah

Chapter 1

¹Atenana le Jeremiah munabuna le Hilkiah ni nga, mwoh le amallah ni Anathoth a nje le Benjamin. ²Tenana le Yahweh zu a binni a kara le Josiah munabuna le Amon, murung Judah, a bogho ma lum-pur-tahro ma nongmrurng le. ³Ye osso zu a akara le Jehoiakim munabuna le Josiah, murung Judah, ste ha jongho ma tongno le bogho ma lum-pur-mwoh Zedekiah munabuna le Josiah, murung Judah, ngho wori ni aɓa Jerusalem ninga aɓeni ah kur agh.⁴Tenana le Yahweh zu a binnang, ki nah, ⁵“Kedebang ngha gillo a yong ngha, ntol lo; kedebang aka puro a yong agh ntig no jag; Ntigho ɓakundum le anje.“ ⁶“Ah, magulla Yahwehǃ“ N‘nah, “Ni nyeri nahteng ngha, ate ni sang ngul agh.“⁷Keminiya Yahweh nah nghang, ke a nah, ‘Ni sang ngul agh.‘ Ɗigna aka kah ba kwa ntasso nghang agh, ni ɗigna aka waɓ ga n‘nah a waɓɓaǃ ⁸Ke a ɓang yang ngha, ate miyang ni weh ate assoga ni Yahweh waɓɓa.“⁹Ke Yahweh non bih, dog kun nang, le nah nghang, ¹⁰“Niɓiyeni ya ntigna tenana lang a kun no. Miyang ngi tigho nikyari amuri anje ni amuri anjemurung, ate uɓɓo ni ɓuniyo a nzali, ate juhro ni sullo amuri nongmurung, ate gilla ni panna.“¹¹Tenana le Yahweh zu a bin nang, ki nah, “Mang gire a shinna, Jeremiah?“ ¹²Yahweh nah nghang, “A shinna yarata, ate miyang ngi lelmuri tenana lang ih paghi.“¹³Tenana le Yahweh ye zu a bin nang mbende ma ɓahri, ki nah, “Miyang gire a shinna ?“ N‘nah, “Nshin passangung almond.“ Nnah, “Nshin nkori ni ah tigha a giche agh, ngha muri ki pushi nlelle agh, ki gangra ki ɗag njigangra.“ ¹⁴Yahweh nah nghang, “Gijuhribang ka logshi kunni a njigangra amuri aɓeni kwa ɗigha a nje ni ya.¹⁵Ate miyang ngi gora akunɓuri ma njemurung njigangra- ga ni Yahweh waɓɓa. Aka zu, le ɓeni kwa katig ngungmurung akunjere ingna Jerusalem, ari a ngarung ni kwa kangniya, le ari alahmagulla ni kwa a Judah agh. ¹⁶Nga ham tuhnjuoh a mur yang ate agimashihra le yang kwa ma ɗaghang, ma pingshi yi a minkuli gisunsunang, ma pih agitumo bih yang gullo.¹⁷Kur ɓunnoǃ logho tangha anzali le a nah yi yang ga kwa nwaɓ ɓo agh. Ke a wamghi ro a kundum yang agh. Ko nga wamgho a kundum yangǃ ¹⁸Nshinnaǃ Nikyari ya ntigna lahmagulla ma ngarung, ngungtaɓgiri ma gitulla, ni ngarung ma gifugna mabangna ari nje kwa- ari murung Judah, aɓayong magulla le, amallah le, ni aɓayong ma nje egh.- ¹⁹Ahka wolrung ari yong, keminiya ni ah lihmurung a mur yong ngha, ate nga ɗig ni yong ate ashi yong-ga ni Yahweh waɓɓa.“

Chapter 2

¹Tenana le Yahweh zu abin nang, ki nah, ²“kenne ki hamma a ogho le Jerusalem, nah, Yahweh ki nahgaːǃ Mbilla yahlang a mburikushi yong ogrung manjiteng ma bassadeng le yong, agnjung le yong a kunbang ni ah tigni sung atumo agh, ngha nkurrityang a lasung agh, nje ni ni ah jam ma agh. ³Yahweh tigna Isreal njag, anjingung makunduna le tolgisoro leǃ Aɓeni kwa lih ari anjingung makunduna egh agh ah bol yang ih ah pagna gimashihra; gijuhribang zu a mur yang-ga ni Yahweh waɓɓa.“‘⁴Og tenana le Yahweh, liye Jacob, yong a kunvarre ma liye Isreal. ⁵Yahweh ki nah ga, “Mang gire ater yong kum ni ɓeni mang agh, ke ah wor kukwo ni soghatyang? Ke ah ɓangha ri allah manangna le ah pil gimanang ni mur yang? ⁶Ni ah nah, “Yahweh nghe, yang pushi sung nje Egypt zuni? Yahweh nghe, ɓeni billi sung kenni a lusung agh, ingni ni a nje Arabah ni atulli, a nje ni muru nyha ki nyah nghang ngha, ni a pinna mashihra, nje ni ɓwa nya ki gan ɗur nghang agh ni bah ɓung nyha ki ɗig nghang agh?⁷Keminya nzu ni yong a nje Loggah, ate lih anjingung le ni anshille agimaɓornaǃ Nghate ya ngha nzuni ya, njuhri nje lang, ntig gibere lang gigillaǃ ⁸Mallah ni nah, ‘Yahweh nghe?‘ ni aɓeni ni yerigiri ma gibilla agh ni gangshiri yang ate mur rang aghǃ Aɓalelgiri pag nghang gimashihra. Aɓa‘agkuntumo bin Kulli waɓ kuntumo ma Baal le tig nji yang ari aga nyani ɓuhro agh ah.⁹Inipaghi ke nga tig wo teng te-ga ni Yahweh waɓɓa- ni nga tighi amuna amuna yang teng. ¹⁰Ate nɗurro nkenne a kunsallang magulla ma Cyprus le nshinna. Ntutti aɓa pah kuntumo a ke dar le nyere le nshin ko guɓung ngha nghang pa ninga le. ¹¹Nje ariyina aminkuli a riyang le, ko ke aminkuli ni ya? keminiya aɓayong lang ariyina ariyang gusso leyang ate ga ni ki angni yang agh ah.¹²Ih maghi yong taɓi; aɓakuli, ate ga, Nkoshiyo ni ɗagrung kikir- ga ni Yahweh waɓɓa. ¹³Ate aɓayong lang pagna nghang agimashihra ɓahriː Ah pilla njum yang ari anjimuru ma muru ɗigna-usulo, ah gilla yi mur yang ɓaghamuru, ɓaghamuru ma wamghina ni ni ki bol muru agh ah.¹⁴Isreal agh guro ni? Ah ɓilli a liye ɓatellelah le? ke mang paghi ke pil ɓaponiyigiri? ¹⁵Amungayim imma ari. Ah maghi jollo keminang le ah tig nje le gi ngoɓɓong. Ah wamghi alah magulla le ɓung nya ki ɗighang agh. ¹⁶Ɗeshiliya, aɓa Memphis ni Tahpanhes ka nwamuri koromurro. ¹⁷Ni mpaghi mur yong ga agh ngha mpilli njum yong ari Yahweh Kulli le yong, ngha ih billini yong a njere agh?¹⁸Inipaghi niɓeniya, mang gire paghi ke ntol njinjere kenne Egypt le nnuh amuru Shihor? Mang gire paghi ke ntol njinjere kenne Assyria le nnuh amuru Sallang Euphrates? ¹⁹Gimashihra le yang sagne yong, ni agipagna ma jenbang fugshi yong. Ininina le nɗengshe ni le njere ih gimashihra ni ni lullo ngha mpil njum yong ari Yahweh Kulli le yong agh, le nnya ni ɓanghang agh, ga ni pag ga Murung Kulli Yahweh ɓasulabiri waɓɓa.²⁰Ate akara le akah agh mɓunno giganshina le yong; Ntuyina anyeh kur yong ari yong. Nghate kwa agh nnah, ‘Ni ngi pagtumo aghǃ‘ A muri ɗingling massanna ni kwa agh ni binje le ngung ma mbuue ni kwa agh nnongho a nzali ninga mahnjah. ²¹Mpan yong ninga njihngung ma agnjung, ni ɗngso agh ari njigiri magerenteng. Ke niyellang ni n‘ariyini mur yong mpil njingung mama ɓiya nyani enjiung agh ah? ²²Ate ko ke nlag mur yong kunwar a Sallang ko nlagni gisusso matenna, gimashihra le yong agh giɓiyina ni kundum mang-ga ni Magulla Yahweh waɓɓa.²³Nga gan nah niyellang, ‘Ni mɓiyi aghǃ Ni nkuratiye a Baal agh‘? Nshin ga mpagha a luwi aghǃ Nɗengshini ga mpag agh – nyong ni loggah‘ mangallang ma ɓang battamere ni ki ɓangha ba ni ba wo agh, ²⁴Mburijeng ma ɓalusung ni yerina gahla a lusung agh, a binpinyina le ɗungshi guhǃ yang ki gan taɓ karanjah le? Nyamwoh a ntiri amabuna ka tol gangshiri yang ki piriyi tiye agh; a jongho le agh aka kummi. ²⁵Ɗigna mtaɓ kushi yong ari ɗigha kura nya nimel yong ari og njimuru. Keminiya nnahna, ‘Tigyahlung nyaǃ oh ho, agnanjiang abiri le ngi al yangǃ'²⁶Ninga irrɓina le manyiɓi ngha ah bolli ya, ini ah tig liye Ireal a irriɓina nina-yang, amurung le yang, amunamurung le yang, ni amallah le yang ni aɓa‘agkuntumo bin Kulliǃ ²⁷Ah mama ni nahyi ngung, ‘Awoni ter rang.‘ ni nah yi atahli, ‘Awoni a ɓil lang.‘ Ate njum yang ngha nji dum mang, “Kundum yong ni ya. Nghate kwa agh, ah waɓɓa a kunbang agigangshina, ‘Logho ashi sungǃ ²⁸Nghate ya aminkulli ni ngil yi mur yong nghe? Le ah logho ngha agnanjung ashi yong a kunbang ma agigangshina le yong agh, ate allah leyang pyerini alahmagulla le yong ni gowo, Judahǃ²⁹Ke mang paghi ke ntighang te pag ga nya yarata agh ah? Yong kwa agh mpagna nghang gimashihra-ga ni Yahweh waɓɓa. ³⁰Nfungshina aɓayong le yong tekushi nya. Ni ah agni fungso agh. Agarabuwo leyong wolliyina aɓa‘agkuntumo le yong ninga yim ma saniyi bangǃ ³¹Yong ni aɓa biɓilla ni ni yaǃ Ntigkirung ari tenana lang, tenana le Yahweh. Nɗigna yi Isreal ɓalusung? Ko nje mapinna ɓunɓulung? Mang gire paghi ke aɓayong lang ki nah, ‘Le shi gahla, nishi uwo a kenne a binno agh'?³²Batnsari logle jangshi gibugho a melli manduwulla ni gikurrah le? Nghate kwa agh aɓayong lang jangshi nang ha akara dudung ni ni ah logle a bang agh ahǃ ³³Nga gil njere le yong niyellang ate al agnjung. Ha n‘aliyi ne amehna mashihra anjere le yong. ³⁴Nkilla ni ɗigna-usulo le ɓanjiteng, ɓa‘enna ah kumne ari adagra le yang . Aɓayong ni ya ni ah kum yang agipagna wamghigiri iɓgiri agh.³⁵Nghate kwa agh nnah ‘Miyang ni njiteng, ininina agnjung le pilla njummi a rangǃ Keminiya shinnaǃ Nga zuni tuhnjuoh nzali a mur yong ate nnah, ‘Ni mpag gimashihra aghǃ ³⁶Mang gire paghi ke ntol ariya anjere le yong ni ni mjum bih yong? Nga osso nga kum yahlungɓiyina njibin Egypt, ninga mama nkumo abin Assyria agh. ³⁷Nga osso nga puro a biye a shiɓina, ni abiyong a mur yong, ate Yahweh Shiɓina aɓeni agnjiang yang agh, ini paghi ke ni ah angni yong agh.“

Chapter 3

¹Ɓwa piriyi mahmi le ɓamah woro ɗaghi le pil mah le ɓwa sa, ɓabura egh ka nyer ɗeshili abini? Nje woh ni ki juhro kikir agh? Nɗigna ninga mahnjah ni ni aɓeni agnjiang dudung agh; le nga nyere a ɲbin nang? Ga ni Yahweh waɓɓa. ²Nlogshi nji yong kuli le asaɓɓa ni guɓung nyha gɓar yang agh ah le nshinnaǃ Bang ngha nghang ba ni n‘agmeng mama ni bil njere agh ah? A agiginjinjere nɗigha ngi lel aɓeni yahli yang tol agh, ninga ɓa Arabia a lusung. Njuhrina nje ni pagnjah le yong ni yahlumashihra.³Inipaghi ke a bol muru ni muru matimuru ni zu agh; nghate agh nyong agh ni kundum mahnjah; nshiɓi og irriɓina. ⁴Ni ngor rang niɓiyeni yaː Ter rangǃ Ɓeng ni gyaɓ ni mang agh ha a ligho ari basadeng langǃ ⁵Ih pag yahlulla kunbang ni kwa agh? Ih agnjiang le kunbang ni kwa agh ha kenne a malla? ‘Shinna, Ga ni pag ga nwaɓɓa, keminoiya mpag agimashihra ni kwa nga gan pagho aghǃ⁶Ke Yahweh nah nghang a akara le Josiah murung, “A shinna ga ɓashiɓi tenana le Kulli Ireal pag agh? Logna kuli amuri a dingli masaɓna ni kwa agh ni binje le ngung ma mbuwe ni kwa agh, le biye ni pag ninga mahnjah nghang. ⁷Nnah, ‘Anjum pag aga kwa agh, ihka nyere a bin nang; keminiya ni nyer agh. Ke minyem mi mangallang mama njteng nya ari ya agh, Judah, shin aga.⁸Inipaghi ke nshin gire, a njere ni anjenni Isreal pagninjah agh le ntutini wor agh, le mpah ginyonglina ma piriyi mah amuri ya, munaterri mangallang ma Judah nyha ni njiteng ngha ni ɓang ngoɓɓong agh; osso puro woro ki pag ninga mahnjah. ⁹Pagnjah le agh guɓung ni abin ya; juhri nje, le pagnjah ni atahli ni angung. ¹⁰Le a njum ga kwa agh, munateri mangallang Judah nyere abin nang, ni kunyahli kwa agh, keminiya ni yiri-ya ni Yahweh waɓɓa.“¹¹Le Yahweh nah nghang, “Ɓashiɓi tenana le Kulli Isreal ngha ni pag njiteng orr Judah ni pah njiteng nyha ari ya aghǃ ¹²Woro ki ham atenana ni a njenakattang. Nah, ‘Nyere, ɓa shiɓi tenana le Kulli Isreal‘-ga ni Yahweh waɓɓa-yahlang ni ki lullo aro kunbang ni kwa agh. Ke miyang ni pahnjiteng agh- ga ni Yahweh waɓɓa- Ni ngi ɗigni yahlulla ha ki kenne agh.¹³Agni pag gimashihra lo, ate a pagne yi Yahweh Kulli lo gimashihra; a gaɓna anjere lo ni abinia teh ngung ma mbuwe ni kwa aghǃ Ate ni a og gih yang aghǃ-ga ni Yahweh waɓɓa. ¹⁴Nyere, ɓayong ni njiteng nyha ari yang agh ahǃ -ga ni Yahweh waɓɓa-Mini ɓurah yongǃ Nga og yong, mwoh a lahmagulla ni ɓari a lah, le nga zuni yong Zionǃ ¹⁵Nga pah yong alelgiri ma kunyalang, le ah lel yong ni yeriteng ni yerigiri.¹⁶Le ihka pagha ih nga ɓuhro nga ɓil njingung a nje egh akara wo-ga ni Yahweh waɓɓa-ni ah wa nah, “Doroshi ma ogrung le Yahwehǃ Tenana ni ni uwo a logho a kunyali yang agh ko ke a ɗengshina agh; ni ah ɓuwa temuri ya, ni ni ah gilmaɓi ya.¹⁷A kunbangmwo agh ahka hamteng amuri Jerusalem, ‘Ngungmurung-nongmurung le yahweh ni ga; le anshile anje ka kpaɓɓa a Jerusalemma, a lulli yahweh. Ni ah wa ginya a tenkirung le a kunyahlang mashihra le yang agh. ¹⁸A akara wo agh, liye Judah ka gingni liye Isreal. Ahka zu kushimona puro a nje njinakattang zu a nje ni mpih akah yang ninga gibere agh.¹⁹Ninga mameng agh, nnah, ‘Nga bollo niyellang ninga munabunna lang el mpuwo nje ma poshiyahlung, gibere ni ɓornsari orr ga anje masah ni kwa aghǃ‘ ke nnahna ih, ‘Aka gor rang “Ter rang.“ Ke nnahna ni awo pil njum mo ari sowata yang agh. ²⁰Keminiya ninga ɓamah ni nyha ni pahnjiteng ari ɓuhri ya agh, a ɓungshi muri, liye aɓa-Israel ga ni Yahweh waɓɓa."²¹Ah ogha agih ah abeng, ke ɓwah'ah ni jimma le aɓa-Israelǃ Ate a ariyina anjinnjere le yang; a njangshina Yahweh Kulli le yang. ²²Nyere, aɓeni nyha ni njiteng ya aghǃ Nga pag yong irritenna ari a jenne le yongǃ" " Keminiyaǃ Shin zu abin no, ate awoni Yahweh Kulli le sungǃ²³Njiteng yiri pura ari adingli, salala ma ganshi bang ari ankonno; njiteng Yahweh Kulli le sung ihni ashibang le Israel. ²⁴Keminiya logho ari abasadenna lesung agh agillang ma irribina lihna tumo le akah yi sung-anzu leyang ni andah, a amunabunna leyang ni amunangallang. ²⁵Le shi nongho a nzali a irriɓina. Ih paghi ih irriɓina lesung ih vulliyi sung, ate shi pagne Yahweh Kulli lesung gimashihraǃ Sung ni mursung ni akah sung, logho ari kunbang abassadenna lesung zu ari kara ni niɓiyeni ya, ni ah ogna gih Yahweh Kulli lesung aghǃ‘‘

Chapter 4

¹“A nyer le, Isreal- ga ni Yahweh waɓɓa- le ih ɗigha a bin nang ih a nyerna. A pushi aga ni ɓor mommo a kun no agh a kundum mang ni a gahla a ɗag bin nang ɗeshiliya, ²ni ngha awo ngha awo pag njiteng pag gi yarata, ni pagnjiteng ngha a kaniyigiri ih; Yahweh ngha wa ɗighanjah le. Le anje ka pih mur yang kumɓoro ari, ni ari ni ahka gushini mur yang.“ ³Ate Yahweh nah ga ari ɓeni kwa a Judah ni Jerusalem aghː Ɗig ɓabang lo, ni ke a jamgiri a yeh ajuye agh.⁴Njaɓ mur yang abin Yahweh, le mpushi anguɓu madum le kunyahli yang, abunna ma Judah ni aɓeni ɗigha a Jerusalem agh, nyanina agh le funno lang ka kpah ninga gishe, le ka pinyi ɓung nya ka lingshi ya, ate yahlung mashihra le agipagna le yong. ⁵Nwaɓɓa a Judah le le ah aghna a Jerusalem. Nah “Tong njemme nzu a nje egh.“ Hamma, “Nkpaɓɓa binmona,le shi woro aalhmagulla ma ngarung.“ ⁶Logho kukurah ɗumgiri kuli le a tighi a njibin Zion, le a ɓangha ate aɓɓaǃ ka tang ngha, ate miyang ngi zuni gijuhri bang puro a njinakattang ni ni wamgha ma kikir.⁷Yim ngha ki puro a waragiri le ni ɓeni ka juhri njeh agh ngha ki puro a beng. Yangha ih ɗag bang le ate zuni yi anjeh le yang agi ngoɓɓong, ate ih pil alahmagulla l eyang ma wamghina, ba ɓwa nyha ka ɗigha ngha agh. ⁸Ate ga, nkur mur yong ni ɗgra-pontuɓu, nwaɓ kunyong le mɓwa. Ate gullo le yahlulla le Yahweh ni pil njum mi ari sung agh.⁹Le ihka paggiri ayeh kara wo-ga ni Yahweh waɓɓa-ihle kunyahli murung ni amagulla le ka wuh. Amallahk ka ɗig gi jenne, ni aɓa‘agkuntumo gire ka maghi yang taɓi.““ ¹⁰Ke nnah, “Ah, Magulla Yahweh. Njiteng ni a soriyina aɓayong kwa ni Jerusalem ni nah, “Ɗigna-olollo ngha nghang ate mur yong.‘ Nghate ya garabuwo ka ki koriyibang ari ɗigna –usulo le yang.“¹¹A kunbang wo agh ahka nah amuri aɓayong ni ni Jerusalem, “Guh ni ki pinyi a beng-bang ma ɓalusung ka pag njere le ma zu abin amunangallang le aɓayong lang. Ni ih fuwo kw ihka gogri yang kunwar agh. ¹²Guh ni ma tenne orr gogho agh ka zu ari waɓɓa lang, le ni ngi tuhyi yang njuoh agh.¹³Shinna, ih zu ninga anlagiri ni anyehguwo piri leyang ngha ninga guhmuru. Apiri le ɓangha orr amgbang. Yahlang pinna a bin sung, ate a juhri sungǃ ¹⁴Oh Jerusalem, gogri kunyahlo ih ɗig kunwar ari yahlung mashihra, ate ah logle ah asso. Kunbang masaɓna niyellangni aɗengshi atenana mashihra ka ɗigni a yahli yong? ¹⁵Ate gih ngha ki zuni kuntumo puro abin Dan ni waɓ gipagna ma gigangshina puro a ankonno Ephraim.¹⁶Tig anje ah ɗengshi gaː hammi Jerusalem ih aɓa‘agnje ngha ki zu logho a nje masaɓna ate magjollo luoh ari alahmagulla le Judah. ¹⁷Ahka pag ninga abinna ni ki lel ɓabang ni ah ɗig agh ari yang kangni kwa, ke vella a rang ‘agh-ga ni Yahweh waɓɓa- ¹⁸nbilli mur yong ni agipagna l eyong pagne yong aga. Ga ni ka pag fungso le yong. Ih lullo niyellangǃ ih suwa kunyahlo.¹⁹Kunyahlangǃ Kunyahlangǃ Ni yang a yahlung ɓiyina a kunyahlang. Kunyahlan velliyina a rang. Ni ngi gan bolguh agha ate n‘ogna gih njemme egh, giɗum luah. ²⁰Gijuhri bang sowatye gijuhribang; ate anjeh kwa aɓambu ni. Ni sashibang ngha agunri lang ɓiyina, akandagbarbang lang ni ɓiyeni.²¹Ni sashibang ngha le ah ɓiyi agungri lang, akukurah kurro a kunkangna a kunbang egh. Nga og gih njemme egh? ²²Ate gimanangna le aɓayong lang-ni ah yer rang agh. Amuna manangna ni, ah anya te ni yerigiri ya. biyang fahna ari pag gimashihra, keminiya ni ah yeri pagni ah pagni ɓoro agh.²³Nshinna nje egh. Inininaǃ nya ni pyere agh, ngha kpatira. Ate tuhbang, ah yangha ah koshiyo, ²⁴Min yang ngi shin bang a nkonno. Nshinna, ayangha a jigra, ni adingli kwa ngha ki jigra ri yang. ²⁵In shin bang, Nshinna, ɓwa nyha, ni aminya ni a ɓakuli ya logna. ²⁶In shin bang, Nshinna, nje ma tolgisoro agh ɓalusung ni, ni alahmagullakwa ah wamghine yang nzali a dum Yahweh, kedebang funno le yahlulla le.“²⁷Ga ni Yahweh ki nah, “Anje kwa ka pil gijuhrina, keminiya ni ngi wamghi kwa agh. ²⁸Ate pagha ni ya,ah njeh ka ɗig ni yahluɓiyina, ni ɓakuli ni a kuli ya ka pinna. Ate nwaɓna ga yahlang tigha mpag agh; ni ngi nyere ni njum mang agh; ni ngi pil njum mang ari tol yang ngha. ²⁹Lahmagulla ni kwa agh ka ɓang yi gih le ɓa kogpiri ni ɓatahntah ni ni tah agh; ahka ɓangha ah angna a ngung ɓawamgiri. Lahmagulla ni kwa agh ka eɓɓe a kuli a ɓatahli. Ah ɗag alahmagulla, ate ɓwa nyha ka ɗig agh.³⁰Niɓeniya ni ah juhrina yong agh, mang gire nga pagha? Ko ke ɓugwo kandagiri maposhibang ro, ni ko a ɓung gibughamel magifugna mayiyilling ni ko ke a pag njih wo ninga gulla agh ni nshimmi, awo tig murro ɓornsari tukushi nyha nghang agh. Abunna ni yahli yang ki tolla niɓiyeni ya ka shiɓɓo. Ah yangha a tol wol nluoh. ³¹Ke n‘og imma le konngirung, yahlung konna ninga ɓil munama kunduna, gih munangallang le Zion. Yangha ih pon usulo. Sahri abi, gikon yahlung ni bin nangǃ Miyang ngi wuh dahna ate aɓa wol nluoh ni.“

Chapter 5

¹‘‘Nkahra a anjinjere Jerusalem; n‘ala abinkpaɓa ma lah magulla le, ɗeshili. Le nshinna nye nɗengshi ni gaː nga gan kum ɓwa ko ɓeni kwa agh ngha ki paggiri yarata le ngha ki tol pag giri a pahniteng, le nga ponghi Jerusalem tuɓu. ²Ko ke ah nah, ‘Yahweh ngha wa ɗig ni usulo le‘ nghate kwa agh ah yangha ah kaniyigiri yiri.‘‘ ³Yahweh, njung wo nya ki shibang ate pahnjiteng agh? A sua aɓayong egh keminiya ni ah og konno agh. A lihna mur yang kwa, keminiya ah shiɓi ag fungso te. Ah tig akundum yang tenne orr tahli, ate ah shiɓɓina pontuɓu.⁴Ke nnah, “Njiteng ni aɓayong ma enna ni nga. Aɓayong manangna, ate ni ah yeri anjere le Yahweh agh ke agibilla le Kulli le yang. ⁵Nga woro abin aɓayong maɓorna le nga waɓ akuntumo le Kulli abin yang, ke ah yerina anjere le Yahweh le le fitong agh, agibilla le Kulli le yang.“ Keminiya yang kwa agh ah ɓuniyi agikonno le yang binmona̱ yang kwa agh ah saniyi angurigifugna ni kur yang bin Kulli ya. ⁶Inipaghi ke yim ni puro a waragiri ya ka legho ari yang. Gbigbah ni logho a Arabah agh ka moshiyi yang. Mimburi ngha ki shin alahmagulla le yang. ɓeni kwa puro a lahmagulla le agh aka saniyi. Ate agipagna ma gimashihra le yang ɓuhro. Agipagna ma jenne ngha keminang.⁷Mang gire paghi ke nga ponghi aɓayong tuɓu? Amunabuna le yang pilla yong tong le kaniyina agiri ni aga aminkulli ni ya agh. Nɗimshina yang kikir keminiya ah pagnjah le ah ginya ni gosho dudung a aliye amahnjah. ⁸Ah yang ni apiri ni njisua yang ki log agh. Ah gahla yahli yang ki tol eɓɓe amuri amangallang. Ɓabura ni kwa agh kahri mah le ɓiɓamurikalla. ⁹Ke ni ngi fungshi yang –ga ni Yahweh waɓɓa- ni ke n‘illi ngosomurang amuri nje ni ninga agh?¹⁰Nworo a aterre le aɓabang njingung le yang le nɓiyi. Keminiya ke nɓiyi yang kwa agh. Nkoriyi bih angung njingung le yang, ke angung njingung agh ni puro abin Yahweh agh. ¹¹Ate aliye Isreal ni Judah kwa ni riyang ɓungshina mur rang- ga ni Yahweh waɓɓa. ¹²Ah waɓɓa yiri amuri Yahweh le ah nah, Ni ih pag guɓung agh; gigangshi- bang nya ka zu a mur sung agh, le ni shi shin garabuwo ke yhalo agh. ¹³Aɓa‘agkuntumo ka pil yang, tenana nya ari yang agh, ininina le ga ah waɓɓa ah paghi yang ni.“¹⁴Inipaghi Yahweh, Murung Kulli ki nah ga , „Ate ah waɓna ga, shinna, miyang ngipilrang nga tigtenanan akum no. Ihka ɗig ninga gishe, ni aɓayong ka pil ninga ngung ma nyumnaǃ “Ate ihka lih yang. ¹⁵Inininaǃ Mpilla rang nga zuni nje ni dunna agh ari yang, liye Isreal-ga ni Yahweh waɓɓa-nje ma ɗignjah ni, nje le akahǃ nje ni ni nyeri kunburi le yang agh ah, ke nga yeri ga ah waɓɓa.¹⁶Ɓamah le ngha ninga nkiliya ni kunni nongho ari ya. Aɓatahluah ni kwa. ¹⁷Ahka lih agisoro leyang kwa ni gilina le yang kwa ahka lih amunabuna ni amunangallang le yong kwa. Ah ka lih anzuh ni andah le yong kwa. Akah lih anjingung ni angung goriyi leyong kwa. Ah ka wamghi alahmagulla ma ngarung ni ntig yahli yong ari ya nje ni garabuwo.¹⁸Keminiya ko a kara wo agh –ga ni Yahweh waɓɓa- yahlang ni tol juhri yong kwa agh. ¹⁹Ngha yong, Isreal ni Judah, nah, Mang paghi ke Yahweh Kulli lesung paghi sung aga kwa?‘ le weh, Jeremiah ka nah yi yang, ‚Ninga mama mpilli njum yong ari Yahweh le paghi aminkah ma nje sa tumo a nje leyong agh, ininina ɗigna nga osso nga paghi ahri tumo a nje ni mami yong ni ya agh.‘²⁰Mpah kuntumo a liye Jacob le le ah oghi a Judah. Nah, ²¹‘N‘nah‘ ga yong aɓayong manangna ni nya yerigiri ya agh; nyongha ni anjiung keminiya ni ngi gan shin agh, ni nyongha ni akirung keminiya ni ngi gan ogbang agh. ²²N‘nya ngi ɓanghang agh-ga ni Yahweh waɓɓa-ko nkoshiyo a kundum mang agh? Ntigna njang ma njisallang ari Sallang magulla gibilla ni niɓiyeni ni ih ɗur agh ah-ko ke Sallang magulla ki logho ki kpah, nghate kwa agh ni ih ɗuriya. Ko ke abimuru imma, ni ah ɗuri ya.²³Keminiya aɓayong ni ngha ni kunyahlung manangna ni velle. Ah pilla sa le ah warra kukuwo ²⁴Ate ni ah waɓɓa a kunyahli yang, “Le shi bang Yahweh Kulli lesung, ɓeni ki zuni murukuli agh-murukuli makunduna ni murukuli ma njummo-a kunbang ma yarata le yang, ki bol akara ma tigna ma ponggisoro ate mur sung.“ ²⁵Agimashihra le yang bol aga ari paggiri. Agimashihra le yong teshina ɓoro nje ari zu a bin yong.²⁶Ate ah kumna aɓa yahlung mashihra ni aɓayong lang. Ah tighi yang ngha ɓwa ki kungni ni ka bolli aminya agh; ah soɓ nguri le ah bol ɓayong. ²⁷Ninga kare ni ɗungshi ni aminya agh, alah yang ɗungshina ni soriyibang. Ke ah gullo kirim le ah pil ɓakumo. ²⁸Ah nenna; ah poshibang ni ɗigna maɓorna. Ah ɗuhra agikurbang kwa ma yahlung mashihra. Ni ah jimma ate muri ɓayong agh, ko ate muri aminbawori. Ah ɓuhri kumo ko ke ni ah pih aɓeni ki al agh tuhnjuoh manjiteng agh. ²⁹Ke nfungshi yang ate aga agh-ga ni Yahweh waɓɓa- ni ke n‘illingosom murung amuri nje ni ninga agh?³⁰Gimagtaɓi ni gipah ngoɓɓong pagna a njeh egh. ³¹Aɓa‘agkuntumo pahkuntumo ni soriyi bang, ni amallah nongmurung ni gullo leyang. Aɓayong agnjung anjere ni, keminiya mang ka paggire a malla le?"

Chapter 6

¹Kum aɓɓa, ɓa Benjamin, ni ɗag Jerusalem. Ntong njeme le gannzu a Tekoa. Nlogshi giɗumna Kuli amuri Beth Hakkerem, ke yalungmashihra ngha ki pushimuri logho a njinakatang; wangha ma kikir ngha ki zu. ²Munanngallang le Zion, ɓamah maɓonnsari ki ɗikiki, ahka juhri. ³Alelgiri ni agiluwo leyang ka woro a bin yang; ah ka tig agungri ari ka kangni kwa; ɓaburah ni kwa agh ka lelgiri ni bi. ‘⁴"Mpah mu yong a bin aminkulli ate luwa egh. Nlogho, le shi log wolrung ni kara a muwng. Giɓiyiyalung a bin sungǃ Ate tuhbang kara ngha ki limma risung ni aminlim ma kapolla ngha ki kpah. ⁵Keminiya le shi logwolrung ni duh le shi wanghi abinvullo le."⁶Ate Murung Kulli Yahweh ki na gaː kashi angungle, ɗam atumo ma gɓere a kuli amuri Jerusalem. Lah ni yarata ah logho ari ni nga, ate ɗungshina ni pariyibang. ⁷Ninga mama tuhmuru ki pushini muru maɓonnsari ko agh, ini lah magulla ni woro pushini yalungmashihra. Ah ogna mwono ni wanghigiri a ri; nongkonno ni apinye ngha teɓi teɓi a kundum mang. ⁸Agni fungso, Jerusalem, ko nga pil njum mang ro le nga tigho a ɓiya, nje ni ah nya ah ɗighang agh ah.“⁹Murung Kulli Yahweh ki nah ga, ‘‘Njiteng ni ah ka ɗengri anshile Isreal ninga ɓabang njingung. Kenne ɗeshili ni bu wo ate tuh njingung grapes a ngung njingung. ¹⁰A bin yang nga waɓɓa le nga lagbang ate ah ogho? Shinnaǃ Ah yangha a ni tenkirung; ni ah gan pah ɗengse leyang aghǃ Shinnaǃ Tenana le Yahweh zuna a bin yang ate gil yang, keminiya yali yang ni tolli ya.“¹¹Keminiya nɗungshina ni funno le Yahweh. Irrang malla ni bolli a yang. Nah, nghang, “Soɓi koh amuri amuna ni a anjinjere agh ni angurah abassadenna. Ate ɓaburah ni kwa agh ahka tolli ah worri ni mahmi; ni ɓayong mayayina dungrini a bogho agh. ¹²Ah nyeshi alah yong a bi aɓayong ma sah, kpaɓni aɓayong leyang ni amah yang binmona. Ate nga logwolrung ari aɓeni ɗigha a nje egh agh ni beng-ga ni Yahweh waɓɓa.¹³ahweh waɓɓa ih logho ari makenna ni orbang agh zu ari magulla ni orrbang agh, yang kwa ngha ki shigiri ate ɓuhro mama njiteng nya ri ya agh. Logho ari ɓa‘agkuntumo zu ari mallah, ayangha kwa ah pagha agisoriyibang. ¹⁴Ah pahne ɓuniyo le aɓayong lang irritenna pipal, ah nah, ‘ɗigna-ololo, ɗigna-ololo, ngha ɗigna-ololo nya agh ah. ¹⁵Ah ogna irriɓina ngha ah pagni agigilla agh? Ni ah og irriɓina, agh; ni ah yeri pagha ni giri ki gangshini bang aghǃ Ini paghi ke ah kpah a ntiri aɓeni wara kpa agh; ah suhli yang nzali ngha ah fungshi yang agh, Yahweh ki nah.¹⁶Yahweh ki nah ga, “Ntangha a ɗuro njinjere le nshinna; ni‘illibang ate njere le akah. ‘‘Njere maɓorina ni ni nghe?‘ Le nworo a muri nkum ni muryong bin usulo. Keminiya aɓayong egh nah, ‘Ni shi wor agh. ¹⁷Ntigna yong ate aɓa lel muribang leyong ih magkiri yang ate njeme le gannzu. Keminiya ah nah, ‘Ni shi magkiri sung agh.‘ ¹⁸Nina agh, anje, n‘magkiri yongǃ Nshinna, yong aɓa waɓ kun, ga ka paggiri ri yang agh. ¹⁹Ogho, ngunjahǃ Shinna, ngilla rang nga zune gijuhriɓang abin aɓayong ni, njingung le aɗengse leyang, ate ni ah tig kiriyong ari tenana lang agh ni ah shiɓina gibilla lang.²⁰Mang gisunsunang ni ki logho a kuli puro a shoba ka paghang ko a giɗummo ma piem ni puro a nje ni kukwo agh? Agipahna mapingshina leyong agh gi agha ni bin nang agh, ke agipahna leyong. ²¹Ke Yahweh ki nah ga, ‘Shinna, ngilla rang nga tig gi‘enkusung a dum aɓayong ni. Ah enkushi yang ari-terrung ni amunabunna binmona. Aɓeni ki ɗighang agh ni aɓayong ɓamurikalla ka osso ka kum yang. ²²Yahweh ki nah ga, ‘Shina, ɓayong ngha ki zu puro a njinakattang, ah ishine nje magulla teng puro a ni aɓa kukwo kwa orrbang ma ngunjah agh.²³Ah tol antah ni a kunwo. Aɓa yalungmashihra ni ah nya ni shingi‘enna agh. Gih leyang ngha ninga ɓimma le sallang magula, ni ah yangha ah kog apiri, ni gilrung yarata ninga abunna ni ki kah a luwa agh, ari yong, munangallang le Zionǃ‘‘ ²⁴Shi ogna apahkuntumo a mur yang le bi sung kpa risung a yalungbiyina. Nuhyikun bol sung ninga ɓamah ni ki ɓilmuna agh.²⁵Ke nworo a aɓabang agh, ni ke nginya amuri anjinjere agh, ate garabuo le ɓashiɓimuribang ni ginluo ngha kwa kangna. ²⁶Munangallang le aɓayong lang, nkur riyong ni ɗagra pontuɓu le nɓulo a tuɓu; nɗigni yalungɓiyina ni ngirungwuhna ma konna ninga ate munabunna ni mwoh kolong-kolong agh, ate ɓajuhrigiri ka zu ari sung gilrung nya.²⁷"Ngil lo, Jeremiah, ɓeni ki mom aɓayong lang ninga mama ah momni gitulla agh, ini paghi ke aka shinna ni mom anjere leyang. ²⁸Ah yang ni kwa aɓayong ma tenkirung ni orrbang agh, ni ki gahla ki ɓiyilulli anshile agh. Yang kwa agh gifugna broze ni gitulla ni, ki pag agimanangna. ²⁹A jug agitulla ni giche ni ki lih ari yang agh; gifugna ka pinyi a leshi-giche. Giche ka woro pagha a ntiri yang, keminiya gimanangna ni, ate ni ah pushi gimashihra agh. ³⁰Ah gor yang gifugna silver ma shiɓina, ate Yahweh shiɓina yang.‘‘

Chapter 7

¹Tenana ni zu abin Jeremiah puro abin Yahweh agh, ki nah. ²‘‘Tangha a kun njere liye Yahweh le a ham tenana niǃ Nah, N‘og tenana le Yahweh, yong ni kwa Judah agh, yong ni ngi ingna a kunnjere ni ate pih Yahweh gusso agh.³Murung Kulli Yahweh, Kulli le Isreal, ki nah gaː Ngil anjere leyong ni og pagha ih ɓoro, le nga ɗag yong ih nworo ɗigha a ba. ⁴Ke mpah mur yong ri atenana mayiri le nnah, ‘‘Kangna-ɓangkulli le Yahwehǃ Kangnaɓangkulli le Yahwehǃ⁵Kangnaɓangkulli le Yahweh. Ate ngil anjere leyong ni agipagna ah ɓoro ni njiteng, ntuh njuo manjiteng a ntiri ɓwa ni ɓi ɓamurikalla yarata- ⁶ngha ni mpariyi biri, minbawori, ko mahbere, ni ni nsoɓ nkilla le ɓanjiteng koh a ba agh, ni nkuratiye aminkulli ɓaɓa a kumkun yong ⁷agh-le nga ɗag yong ih nɗigha a ba, a nje ni mpih akah yong a kunbang le akah ha ki kenne. Inininaǃ⁸Nyongha ngi pah mur yong ri atenana mayiri ni ni ki angni yong agh ah. ⁹Awo iɓɓgiri, wolnluo, ni pagnjah? Awo kaniyigiri masoriyibang ni pih Baal gisunsunang ni soghatiye aminkulli ma sah mama ni a yeri agh ogh ah? ¹⁰Le awo zu le a tangha kundum mang a lah ni ah gor ni lullang agh le a nah, ‘‘Shi aɓna,‘‘ ate a pag agigilla ni kwa ni ya? ¹¹Lah ni ni, ngha a gor ni lullang agh binkpaɓa le amaniɓi magiburah a nji yong? Keminiya ininina, nshinne ga ni Yahweh waɓɓa-¹²‘Ngha nina le woro a bang lang ni a Shiloh agh, ba nɗag lullang ih nɗighang agh ni kunduna agh, le nshin ga mpaghi ate yalungmashihra le aɓayong lang Israel. ¹³Ke niɓiyeniya, amuri ɗummo ih nyongha ngi pag aga kwa agh-ga ni Yahweh waɓɓa – nnahnateng ri yong kunbang ni kunbang ɗeshili, keminiya ni n‘og agh. Ngor yong, keminiya ni n‘ag agh. ¹⁴Nina le, ga mpaghi shile, nga osso nga paghi lah ni ni ngha ah gor ni lullang agh, lah ni ntigna yalung ri agh, ba ni mpah yong ni akah yong agh. ¹⁵Ate nga piriyi yong a dum mang ninga mama mpiriyini amunater yong kwa aagh, abiɓilla le Ephrain kwaǃ te nje agh ka pil mbulah ma wanghina.‘‘¹⁶Weh te agh, Jeremiah, ka jimmi aɓayong ni Kulli ya, ka nonkunno a ɓwah ɓwa yalungbiyina ko nah jimma a ngoso mur yang, ka jim mang agh, ate ni ngi og wo agh. ¹⁷Ni a shin ga ah pagha alah magulla ma Judah ni a anjinjere ma Jerusalem agh. ¹⁸Amuna ngha ki kpaɓ awara le aterrung ki fug gicheǃ Amena ki gog muh ate paghi mah murung ma ɓakuli kek ni soɓɓi yi aminkulli masah agipahna ma nuhna ate ah lushi yallang.¹⁹Ah yangha aɦa lushiyalang ni njiteng?-Gani Yahweh waɓɓa-muriyang ni ah lushiyali agh, ate irribina ngha mur yang agh? ²⁰Nina le Magulla Yahweh ki nah ga, ‘Shinna, yalunglulla-lang ni funno ka ɓun koh amuri ba, amuri kpaɓni ɓaburah ni agilusung, amuri ngung ni a ɓabang agh ni njingung ni a nzali agh. Ihka pinyi ni wa lingshi yaǃ²¹Yahweh Murung Kulli, Kulli le Israel ki nah gaː mɓuhri agipahna ma pingshina leyong ari agipahna leyong le nlih nyama egh. ²²Ate ngha mpushini akah yong ah ɗag nje Egypt agh, ni n‘al guɓung a bi yang agh. Ni mpah yang gibilla amuri atenana ma gipahna ma pingshina ni agipahna agh. ²³Gibilla ni mwoh mpah yang, ‘‘Ntig kiri yong ari gih lang, le nga ɗig kulli leyong le nga ɗig aɓayong lang. Ngha nina le nginya a anjinjere ni ngi logni yong agh, ate ih paghi yong yarata.‘‘²⁴Keminiya ni ah ogho ke ah teshikiri yang agh. Ah ɗig ɗgna le aga ah kuriyo a yaliyang ma tenkirung le kunyalung mashihra le yong, ke ah woro njinjummo, nji dum agh. ²⁵Logho ari kara ni ngha akah yong puri ɗag nje Egypt ha a kara ni, ntashina aɓapagtumo lang ni kwa agh, aɓa‘ag kuntumo lang, a bin yong. Ntangni tashi yang. ²⁶Keminiya ni ah oghang agh ko tigkiri yang agh. A mburikushi ya, ah tengshi amel yang. Ah orr akah yang ni yalungmashihra.‘²⁷Nina agh hammi yang atenana ni kwa, keminiya ni ah ogh wo agh. Hammi yang aga, keminiya ni ah pil wo teng agh. ²⁸Nah yi yangː nje ni nya ki tigkiri ari gih Yahweh Kulli le agh ni nga, ni ye ag fungso agh. Ah juhrina njiteng le ah kashi koh a kun yang.²⁹-Kashiyi nyong muro le a nwha nyong kunno, le a soɓ nyong lo koh. Tuhngya yalungɓiyina a dabeng. Ate Yahweh shiɓina ye ɗag ah biɓilla ni a yalunglulla le. ³⁰Ate amunabunna le Judah pagna gimashihra a nji ang- gani Yahweh waɓɓa-ah tigna agimanangna a lah ni ah gor ni lullang agh, ate ah ɓiyi.³¹klpKe ah ɓag bang massanna ma Topheth ngha a ɓaluwi ma Ben Hinnom agh. Ah pag ga ate pingshi amunabunna ni amunangallang leyong a giche-gani nah ah pag agh ah, ke ka ingna a yallang agh. ³²Nina le shinna, akara ngha ki zu-ga ni Yahweh waɓɓa-ngha ni ah wa gorri ih Topheth ko ɓaluwi ma Ben Hinnom agh ah. Ihka ɗig ɓaluwi tombuo; ah lingshi anluo a Topheth sete bang nya wa uwo agh.³³Anluo aɓayong ni ka ɗig gilina le aminya ni a kuli ya ni agilusung ma ngunjah, ni ɓung nya ka leshi yang ah ɓang agh. ³⁴Nga zuni malla le alah magulla ma Judah ni anjijere ma Jerusalem, gih binmurubang ni gih yalung poshina, ni gih burah mandiwulla ni gih mandiwulla, ate ih ka ɗigha ɓwa nyha.

Chapter 8

¹‘‘A kunbang wo agh-ga ni Yahweh waɓɓa-ah pushi amuh le amurung Judah ni amagulla leyong a ankiliya, amuh le amallah ni aɓa‘ag kuntumo, ni amuh le aɓeni ɗigha a Jerusalem agh. ²Le ahka angshi yang kara ni tuhbang le shienri ni amunashienri ma aɓakuli; aga a kuli ngha ah soghatiye ah pih gullo agh, ngha ah ginya teɓi ah alla, ni ngha ah pahne gullo agh. Ni aba wa kpaɓɓi ke lingshi ɗeshiliya. Ah pil ninga tiɓgiri amuri ngunjah. ³Ba kwa mpiriyi yang nghang agh, yalung ka tol nluo a ngosomuri ɗigna-usulo ah ɓeni kwa wa uwo puro ari aɓalah mashihra ni ya ga ni Yahweh Murung Kulli waɓɓa.⁴Nina le nah yi yang, ‘Yahweh ki nah gaː ɓwa ngha nghang kpah ni log agh? ɓwa ngha nghang ɓoro ni al njere agh? ⁵Mang gire paghi ke aɓayong ni, Jerusalem, pil njum yang ari ɓang kulli mama nya ki mal agh ah? Ah kur riyang ri sorriyi bang le ah shiɓi pontuɓu.⁶Ntigkirung le n‘ogho, keminiya ni ah nahteng yarata agh; ɓung nya pontuɓu ari yalungmashihra le agh, ɓung nya ki nah, ‘‘Mang mpagha?‘‘ Ah yang kwa agh ah woro a ba yali yang tol agh, ninga piri ni ki kahra ki kah njibin tahlua agh. ⁷Ko akunwo ni a kuli ya yerina akunbang maɓonna; ni akuhla, akukku ni a cranes. Ah woro a aɓunlah leyong a kunbang ni yarata agh, keminiya aɓayong lang ni yeri agibilla le Yahweh agh.⁸Ah ka gan nah niyellang, ‘‘shi tenna njiung, ate agibilla ngha ni sung?‘‘ Ininina, shinnaǃ Ginyong ligiri ma mure ma soriyibang le aɓanyongligiri gilla soriyibang. ⁹Aɓa tennjiung ka og irribina. Ngiri yang ka wuh ah gɓengre. Inininaǃ ah shiɓi tenana le Yahweh, ke mang pag ɓoro le tennjiung leyang? ¹⁰Ini paghi ke nga pih aɓayong masah amah yang, ni aɓabang le a bi aɓeni ka ag,yang agh, ate logho ari makenna ni orr bang kwa agh kenne ari magulla ni orrbang kwa agh, ah yangha kwa ah shiggiri ate ɓuhro mama njiteng nya ri ya aghǃ Logho ari ɓa‘agkuntumo kenne ari mallah, ah yangha kwa ah pag agi soriyibang.¹¹Ah pahne ɓuniyo le aɓayong lang irritenna pipal, ah nah, ‘‘ɗigna-usulo,‘‘ ngha ɗigna-usulo nya agh ah. Ah ogna irriɓina ngha ah pani agigilla agh? ¹²Ni ah og irriɓina agh; ni ah yeri pagha ni ih giri ki gangshibang aghǃ Ini paghi ke ah kpah a ntiri aɓeni woro kpah agh; ah sulliyang nzali ngha ah fungshi yang agh, Yahweh ki nah. ¹³Nga pushi yang kwa-ga ni Yahweh waɓɓa-ɓongshhina ni ki ɗagha ri ngungɓongshina agh ke a ka ɗigha ari angung goriyi agh. Ate mbugiri egh ka nyummo, niga mpah yang agh ka wor koh.¹⁴Mang paghi ke shi ɗigha a ba? Nzu, binmona; le shi kenne a alah magulla ma vangna, le sa bolgung biye a nluo. Ate Yahweh Kulli lesung ka tig sung sa bolgung. Ih ka tig sung sa nuh tunnang, ke shi pagne yi gimashihra agh. ¹⁵Sungha shi tigyalung ate ɗigna-ololo, keminiya guɓung nya ki ɓor ogh. Sungha shi tig yalung ate kunbang ma pah‘irritenna, keminiya a shinna gikonyalung ka pagha.¹⁶Ngunjah kwa ka jigra ni gih ɗig gyap le a piri matenna le. Tongho le apiri mangallang le agh ahka oghi puro a Dan. Ate ahka zu le ah lih nje agh kwa ni agikumna, lah magulla ni ɓeni ki ɗigha a yeh agh. ¹⁷Ate shinna, miyong ngi tutti ayuo a ntiri yong, gɓafung ni ngi gan sor agh ah. Ah ka num yong-ga ni Yahweh waɓɓa.‘‘¹⁸Yalung ɓiyina lang nya ni mala agh ni kunyallang ngha ki nong konno. ¹⁹Inininaǃ ɓwah ate angna mami munangallang le aɓayong lang puro a nje ma kukwohǃ Yahweh nya Zion agh? Murung le nya wa uwo a biye agh? Ke mang paghi ke ah agdang kun nang keme a yalunglulla ni agisere leyang ni agillang ma-nangna ma nje masah?²⁰Pongisoro wara kuntaɓi malla. Keminiya ni ah ashi sung agh. ²¹N‘ognabin konna ate ogbin konna le munangallang le aɓayong lang. Nɗigni yalung konna ari agimashihra ni paghi ya; ngirang wuhna.ɓuri nya a Gilead agh? ²²ɓa pah ɓuri nya nghang agh? Mang paghi ke pah‘irritenna le munangallang le aɓayong lang ni pag agh?

Chapter 9

¹Ngha ini mwoh murrang ka pushi muru agh, ni nji ang ka ɗig tuh nji mehrungǃ Ate yallang tolla nga ɓwah ɓa kara ni duh ate aɓeni a ntiri amunangallang be aɓayong lang ni ah wolnluo yang agh. ²Ngha ini mwoh ɓwa ka peng bang le abiri a lusung ih nɗighang, ba nga kah nghang ate ɗag aɓayong lang agh. ngha ini mwoh nlogle nɗag yang, ke yang kwa agh aɓa pagnjah ni ya, aɓaginga ni aɓaɓungshimurungǃ ³Ah kondi aleshi yang ninga antah leyang ate a yiri, ni nya ate pahnjiteng mama kwa leyang ke ah gullo ni nginingtennna amuri ngunjah. Ate ah woro pura ari gipagna ma yalungmashihra mwoh kenne ari maɓi. Ni ah yer rang agh.‘‘ Ga ni Yahweh waɓɓa.⁴ɓeni kwa ntiri yang agh ɗigni lel muribang ari ɓiyong ɓa murikalla ni ke a tigyalung ari muna-terung mama kwa agh. Ate njiteng ni munaterung ni kwa agh ɓasoriyibang ni, ɓiyong ɓa murikallah ni kwa agh ki ginya a ɓiyilullung. ⁵ɓaburah ni kwa agh ki jol ɓi ɓamurikalla ye nya ki waɓ njiteng agh. Aleshi yang ki aliyi ɓayong agi soriyibang. Irriyang malla ari pag gimashihra. ⁶Bin ɗigna lo ngha ntiring le soriyi bang; a soriyi bang leyong agh ah shiɓi agni meng-ga ni Yahweh waɓɓa.‘‘⁷‘‘Shinna, ngilla rang nga tig yang kunwarr le nga mom yang, ate mang mwoh nga gan pagha, ate ga aɓayong lang pag agh? ⁸Aleshi yang agh amuni ma tignluo ni; ah waɓ soriyibang. Ni kun yang ni ah hamni ɗigna-ololo ni aɓi-yang ɓamurikallah, keminiya ni akunyali yang ni ah nongni yang. ⁹Ke ni ngi fungshi yang ate oga agh-ga-ni yahweh waɓɓa- ni ki n‘illingosomur rang amuri nje ni ngha ninga agh?¹⁰Nga tuhngya yalungɓiyina ni ɓwah ate ankonno, ni ah tummi abin ɗigna a lusung tuhli a lusung. Ate ah tigna yang ɓung nya ki ɗighang agh ni ɓung nya ka gan ɗuro a ntiri yang agh, ni ah og ɓwah le andah agh. Aminya ni a kuli ya ni agilusung kwa ɓangna woro. ¹¹Ini paghi ke nga pil Jerusalem ih ɗig ɗamma le agi ɓiyina binvullo le anvahshih. Nga tig alah magulla le Judah abang maɓiyina ni nya ni aɓa ɗighang agh. ¹²ɓa burah manyeni ɗungshi ni tennjiung ate yeri ga? Abin yang kun Yahweh nahni teng, le ih ka hammi? Mang paghi ke nje juhro ni ah tighi ɓung nya nghang agh ninga ɓalusung ni ɓung nya ka gan bol nghang agh?¹³Yahweh ki nah, “Ininina ate ah ɗagna gibilla lang ni ntigha a dum yang agh, ate ni ah tigkirung ri gih lang ko ging niya. ¹⁴Ininina ate ah gingna billa ri a kunyalung ma tenkirung leyang ni sognatiye a Baals ninga mama ater yong aliyi yang ah pag agh.¹⁵Nina le Yahweh Murung Kulli, Kulli le Israel, ki nah ga, ‘Shina, ngilla rang nga tig aɓayong ni ah lih ngosongung ni nuh muru ma tunnang. ¹⁶Le nga meshiyi yang a ntiri anje ni ah yeri ga agh, ke yang ke akah yang. Nga tashi garabuo ri yang sete njuhrina yang kwa.‘‘¹⁷Yahweh murung Kulli ki nah ga, ‘‘dengshi ni gaː Gor aɓa tuhngya bin nluo; le ah zu. Tashibang ri amena ni ɓiyan fa ri ɓwahyibang; le ah zu. ¹⁸Le ah kahra ah tuhngya ɗigna yalung ɓiyina a mur sung, ate ih pagha anjih sung ka ɓang ni anjimehrung niangotonjih sung ka ɓang ni muru.¹⁹Ate ah ogna gih bwah a Zion, ‘Shi juhrina niyellang. Shi ogna irribina kikir, ate shi ɗagna nje logho ari kunbang ni ah wanghni alah sung nzali ya.‘ ²⁰Ini paghi ke yong amena, n‘og tenana le Yahweh; ntignjiung ri akuntumo ni zu puro a kun ni ya. Le n‘aliyi amunangallang leyong ngya ma ɗigna yalung-ɓiyina ni ɓamah ma ɓiyong amurikala ngyah ɓuanluo.²¹Ate nluo billa akirikangna lesung zu; in woro a alahmurung lesung. Ih girjah amuna a nji dabeng, ni bassa a‘denna a abinkpaɓɓa ma lah magulla. ²²Ham ga, Ga ni Yahweh waɓɓa- an luo abunna ka kpah ninga taɓɓi a aɓa bang, ni ninga agaragweh a n‘jum aɓa kashiyi, le ɓung nya ka kpaɓ yang agh.‘‘²³Yahweh ki nah ga, ‘‘Ke nɗag ɓa tennjiung tolmurung ri yeriteng le agh, ko gara ɓatah lua ri ngirung-tenna le. Ke nɗag ɓakumo tolmurung ri agi kumna le agh. ²⁴Ate ngha ɓwa tolmurung ri ga kwa agh, le ih pagha a ga, ih le ih yangha ni yeregiri ni ih yeri nang. Ate mini Yahweh, ɓeni ki pagha ni ogrung ma soghatyong, tohnjuo manjiteng ni pag oginjiteng a ngunjah. Ate a yeh aga ni ngi tolli yalung poshina.-gani Yahweh waɓɓa.‘‘²⁵“Shinna, akara ngha ki zu-ga ni Yahweh waɓɓa-ngha nga a fungshi ni aɓeni kwa ah jaɓ agh aɓeni nina a ngiri yang ni mwoh agh. ²⁶Nga fungshi Egypt ni Judah, Edom, aɓa Ammon, Moab, ni aɓa ɓakatti-Pumpurom ni kashiyi nyong ni a anjikanda mur yang ɗig ndul kikir agh. Ate anje ni kwa agh ni ah jaɓ yang agh, ni agh alah le Israel kwa ngha ni dungro kunyalung.‘‘

Chapter 10

¹‘‘N‘og tenana ni Yahweh ki hammi yong agh, lah Israel. ²Yahweh ki nah ga, ‘Ke n‘aliyi anjere le anje agh, ni ke ih ngiriyong ih wuh ari agi ɗumna ni a kuli ya, ate ngiri anje wuhna ari aga.³Ate agipagna le aɓayong ni enjiung agh. ɓwa ki kor ngung nzali a lusung woragiri. Tumo a bi ɓatul giri ni ki pagtumo ni kunwogiri. ⁴Le ah ɓuhriɓonnsari le ni gifugna silver ni golg. Le ah tungshi ni ndolong ni azue gifugna ate ni ih kpah koh agh. ⁵Ga ah gil ni biyang agh ngha ninga scarecrows a bang katagweh, ate yang, te agh, ni ki gan waɓ guɓang agh, le sete ah tol yang ate ni ah gan ginya agh. Ke nɓang yang agh, ate ni ah gan zuni pagha le gimashihra agh, ke ah logle ah pag ga kwa ɓor agh.‘‘⁶ɓung nya ninga weh agh, Yahweh. Awo ngha ni gullo, ni lullo ngha ni pah gusso a gullo. ⁷Yang nya ki ɓang wo agh,murung le anje? Ate ga ni purro, ate ɓung nya ninga weh a ntirin abunna ma tennjiung kwa ma anje ko anje murung ma soghatyong leyang kwa.⁸Ayangha kwa ɓari ya shingi enna nya riyang agh ni pag gimanangna. Afungshibang mama ngoshe nya nghang agh leyang-guɓung nya keminya warra. ⁹Ah zuni gifugna silver mama ah wolli ndolong agh puro a Tarshish, ni gifugna gold puro a Uphaz ngha aɓagilgiri gil agh, abi a ɓatiggiri ɗig yarata. Akan ɗagiri leyang agh nlangsamuru-nlangsamuru ni, ni kanɗagiri purple. Abunna ma pagtumo leyang ni biyang agh ni gil aga kwa agh. ¹⁰Keminiya Yahweh ni Kulli manjiteng. Ini Kulli ni ki ɗigni usullo agh ni murung ngunjah. Ngunjah ki jigra ari yalunglulla le, ni anje ni ki gan gimyalung ari yalunglulla le agh.¹¹Aka nahteng riyang ninga ninga, ‘‘Aminkulli ni gil aɓakuli ni ngunjah agh ah ka ah girjah yang a ngunjah ni binje le aɓa kuli ni.‘‘ ¹²Keminiya ɓeni gil ngunjah ari gullo le agh ni, ye tig ngunjah ari tennjiung le, ni ari yerigiri le ni non ri aɓakuli. ¹³Gih ki tig imma le amuru a ɓakuli, ye zuni tirima puro a amalla le ngunjah. Gil poshibang, ate muru-kuli le tutti gung puro a lahtig giri le.¹⁴ɓeni kwa agh pilla ɓayong manangna, yeriteng nya. ɓapagtumo gitulla ni kwa agh ah tighi a irribina ari agillang le. Ate agipurbang ma gitulla le agh agisoriyibang ni; ɗigna-usulo nya ri yang agh. ¹⁵Agimanangna ni, tumo le aɓajolbang; ah girjah yang a kunbang ma fungso leyang. ¹⁶Keminiya Kulli, koriyo le gaɓɓa le Jacob, nya ninga aga agh, ate ini ɓa ɓag ga kwa agh. Israel ni kunburi ma gi bere le; Yahweh Murung Kulli ni lulli.¹⁷Nkpaɓɓa agikuriyo leyong le nɗag nie egh, yong aɓayong ni ki ɗigha a kangnibang agh. ¹⁸Ate Yahweh ki nah ga, ‘‘Nshinna mpilla rang nga piriyi aɓeni ki ɗigha a nje egh agh a kunbang ni. Nga paghi yang yalung ɓiyina, le ah ka kum mi ih ininina.‘‘¹⁹Yalungkenna a bin nangǃ Ate amuh lang ma ɓuniyina, pinye le kumna konno. Ke nnah, ‘‘Njiteng ni ga ni yalung kenna, keminiya ɗigna nga gim yalang ari.‘‘ ²⁰Ah meshiyina gungri lang, ni anguri kuriyi gungri lang kwa agh ah kashiyine ɓari. Ah tolla amurang ah wori a beng, le ah nya awa uwo agh. ɓung nya wa uwo ka pangshi nghang gungri lang agh ko ka logshi a kukurah kuro a gungri lang kuli ya.²¹Ate alelgiri ya aɓayong manangna ni, ni ah al kundum Yahweh agh; ini paghi ke ni ah ɓuhri kumo agh, ni ah meshiyina anzu leyang kwa. ²²Pahkuntumo le atenana billa bang, ‘‘Shinnaǃ Ngha ih zu jigrinje magulla ngha ki zu puro a nje ma nji ma kattang ate tig alah magulla le Judah a aɓiya, binvullo le anvahshi.‘‘²³Nyerina, Yahweh, ih njere le ɓwa puro ari zu agh. ɓung nya ki ging le ki billiyi atukushi njere agh. ²⁴Fung sang, Yahweh, ni tuhnjuo njiteng, a yalung-lulla lo agh le aka juh rang. ²⁵Soɓ funno le amuri anje ni yero agh, ni aɓalah ni nya ki gor lullo agh. Ate ah lihna Jacob kwa ni lih ate juhri kwa ni wanghi bin ɗigna le.

Chapter 11

¹Tenana pura bin Yahweh zuwa bin Jeremiah, ki nah, ²"Og atenana ma ogrung ni, le a waɓi ɓeni kwa a Yahuda ni aɓayongni ɗigha urushalima agh.³Waɓiyang, ih ga ni Yahweh, Kulli le aɓa Isra'ila waɓɓa: Yommoh ni ni ɓeni kwa ni og atenana ogrung ni ya agh. ⁴Ogrung ni, ni nlagni akahyong a bollo a kara, ni mpushiyang a nje Masar, ari gishe ndolong ngha. Nnah, "N'og gihyang le mpagha aga kwa ni ya ninga ma ma nwaɓiyong ngha, ate nga ɗigha aɓa liyang ɗeshili ya nga ɗig Kulli le yong." ⁵N'og nghang ate nga tangha muri o'grung ni nkaniyi akahyong, o'grung ni ih nga payong njali ni ki sob muru kihra ni muru nyih, ba nɗingha ni kiyari ya." Le meng, Irimiya, pilla le nnah, "Ihɓi ɗighana, Yahweh!"⁶Yahweh nahnghang, "Waɓɓa aga kwa a muri a njegula ni a Yahuda ni a njinjere ni a Urushalima agh. A nah, "N'og atenana ma ogrung ni le mbol yang. ⁷Ate miyang ngi pih akahyong alagbang ma tenna logha ri kara ni mpushi yang a njali Masar zuni kunbang ni ni ɓiyeni ya, a muri lagyang ni nah, "N'og gihyang" ⁸Keminiya na oghang ke a teshikiri yang ngha. Ɓeni kwa agh ki ginye a tolkirung yahlung pag gimashihra le. Nina agh nzuyi yang ni ayombang ni a ogrung ni nlag yang a bil ya, keminiya ni ngowo te ya aɓayong ni billi ya."⁹Ɗeshiliya- Yahweh nah nghang, "A kunna aɓa kpaɓ muyang muribang a ntiri aɓayong a Yahuda ni aɓeni ɗigha a Urushalima agh. ¹⁰A yenna ri agimahihra le a kahyang aɓeni shiɓi og tenana lang ngha. a kurate a kulli ma sa ate aka gushi yang. Liye Isra'ila ni liye Yahuda bunna ogrung lang ni nkuro na a kahyang ngha.¹¹Nina agh, ga ni Yahweh waɓɓa, 'Shina, nɗingna gyaɓ ni zuniyang ni juro, juro ni agan aɓɓa a yeh ya agh. Le aka bua a gorang, keminiya ni ngi ogyang ngha. ¹²Alah magula ni a Yahuda na aɓayongni ɗigha Urushalima ka woro ka gor akuli le yang ni a payang pahbung ngha, keminiya na kun aɓɓa a biyang a kunbang juro le yang ngha. ¹³A weh Yahuda, gogho le akuli lo ɓuri na ninga gogho le alah magula lo. A ɓangna adeshile ɗahra ma iribiyina a Urushalima, agilogshi nlele a muri deshile ate Baal, piyeri ni gogho le ninga a njijere le.¹⁴Nina agh wh, kanangiro, Irmiya, ka jimma ate mura aɓayongni ya. Ka ɓua agh ate angna ko jimma ate muyang ngha, Ate ni gi ogyang ngha ngha a gorang ate juro le yang ngha. ¹⁵Yahweh nah, "Ɗigha muribang mayeni ɓeni agnjiyang ngha, ni ɓeni ni ɗengshe mashira a liyang yamma ma pahbung lo ni ki agno agh. A pag binmurubang ate a gipangna mashihra lo. ¹⁶Ngha ɓeri ya Yahweh goro ih mbu ngun Olive, ɓonsari ni nji ɓonna, keminiya iko goti gishe a ri iha magjolo ninga gung muru; agbate ka ɓuniye, "Le shi juri ngung ni nji! Le shi kori njali usulo ate na awa ɗengshi ni ya."¹⁷Ate Yahweh tele lah, ɓeni ini panno agh, wara tig juro a muro ate gimashihra liye Isra'ila ni liye Yahuda pag agh- a lushi na yalang ate pih Baal pahbung."¹⁸Yahweh panghang nyeri aga kwa, nina ngh nyeri na yang. Weh, Yahweh, panghang shin agipangna ni. ¹⁹Miyang ninga njuh nyha ki fun nghang agh ni a kani bin tumbwo agh. Ni nyere ih a kpana teng a murang ngha. ²⁰Ni ngoho te kwa agh, Yahweh telelah ɓa waɓ njoh maɓona ni ɓeni shin giri a yahlini ɗengshe ya. Nga tangha ate ngoso illi muro a muyang, ate nɗunowo tenana lang.²¹Nina agh Yahweh waɓ ga ate aɓayong ni a Anathoth ɓeni ki al usulo lo agh, "A nah, 'Ɗingna aka waɓ kuntumo a ntiri luli Yahweh, ke aka wuh, a bisung.' ²²Nina agh Yahweh tele lah waɓ ga, 'Shinna, miyang gyab ni paghi yang gan ni. Abasa adena ma tenkurung le yang ngha nga wol nlo yang ni garaboh. Amuna buna le yang ni amangalang ngha nga wol nloh yang ni yahlo. ²³Nshileyang ngha ka ɗig ya, ate nga zu yi aɓayong ni a Anathoth agh boho ma gan ni le yang."

Chapter 12

¹A woni ɓayong mɓonna, Yahweh, kunbang ni kwa nzuni ni shingri ogrung a bino agh. Ɗiggna nga waɓɓo te kushi giganshina lang: Palang ke anjinjere le ɓa gimashihra ki kun lihdung? Aɓasoriyibang kwa ɗig ololo. ²A panna yang a tangha. A yangha a tol njiyang. A nangha gyab ni yang, keminiya ya kukoh ni ɓayaliyang.³Ni ngowo te kwa agh weh, Yahweh, a yeri- nang. A shinang ɗeshiliya a perina yahlang aro. Non yang ninga anjuh ni a ka tumi yang boh agh, ɗeshiliya tig yang ate kara tumboh! ⁴Ha ni yebang ni njali ka bua ni ɗeshiliya a lusung ni njaliya ka yinli ni? Ate aɓayong ɗigha a yahli ya aɓa gimashihra ni, agi loh ni aminya a wuh na ate aɓayong nah "ni ih shin ga pag sung ngha."⁵Yahweh nah, ini ninah, ngha weh, Irimiya, a ɓangna ni aɓa tahluwa ma kusung ɗeshiliya a ya mashi na ro, ni yelang ni ake pangni na apirih? Ɗeshiliya ngha a njali ma ololo agh, aka pang ni yelang a waragiri ni a Urdu agh? ⁶Ate ke amuna ngo ni liye tero ma ɓongshi muro ye magwo jollo. Ka ag ni yang ngha, ko a waɓo atenana maɓonna.⁷Nshiɓi na liyang; Nshiɓina giɓiyere a bih aɓa shiɓi muri. ⁸Giɓiyere lang ɗigha binang ninga yim a waragiri; logha murang ni gih, nina agh nshiɓi ne. ⁹Gikuna lang ni ini ɗig minya ni piye ri ya, ngha anshile aminya logho muri kwa agh? Kene ke kpaɓa ayam shihrah a ja boli.¹⁰Alelgiri ɗuɗug ɓiyina ɓabang inabi lang. A pariyina ga ɗig mameng ngha ɗig bin ɓalusung manangna. ¹¹A tingne ɗig ɓambur. Miyang ngi ɓuwa ate muri; A ɗangne. Nje kwa a ting na ɓamburi; ate ɓung nyha yahli ganshi ri ga agh.¹²Aɓa ɓihyi giri longna a muri bin manangna ni a lusung ngha, ate garabwo le Yahweh mgha ki lih ga longni ri malale nje zuwa a malale ya. Aɓɓa nyha yi ga ni usulo agh a nje ya. ¹³A janna nji kikaya, keminiya a tollah agisoro ajuwe. A pahne muyang ganni ari tumo, keminiya na kun ɓuro gumung ngha. Nina agh n'og iriɓiyene ɓura le yong ate yahlilula le Yahweh."¹⁴Yahweh waɓ ga a mura a ɓeng ma murikala, aɓayong mashihra ni dog gikuna ntigha aɓa Isra'ila aɓah liyang kuni a gibiyere ya, "Shina, mini mpag ɓeni nga abyiyang a njali le yang ngha, ɗeshiliya nga ub liye Yahuda a ntiri yang. ¹⁵Ihka- pagha ngha uɓɓa aɓayong ngho agh, nga nyere nga shin gi enna le yang nga nyeshi yang; nga nyeshiyang-ɓeni kwa agh ari gibiyere le ni nje le.¹⁶Ika ɗigha ih ngha aɓayong ngho tig muyang aliyi agipangna le aɓaliyang, kannigiri ni lulang 'Ih Yahweh ngha nghang' ninga mama a aliyih aɓaliyang a kanni giri ni Baal, le aka kun ɗingna a ntira aɓaliyang. ¹⁷Keminiya a shiɓi og le, le ngha uɓɓa aɓayong ngho. Ɗingna aka uh yang ni wol nloh yang-ga ni Yahweh waɓɓah."

Chapter 13

¹Ga ni Yahweh waɓɓang, "Kene a kur gi isha tiyong ma linen le a kuri, a bu ɓuno, keminya ka ishi a muru ni dung agh." ²Le nkur gi-isha tiyong ari waɓɓa le Yahweh, le n'ishi a ɓunang. ³Le tenana ma ɓari le Yahweh, zuwa binang, ki nah, ⁴"Tol gi-isha tiyong ni a kuro a kura tiyo agh, logho a woro niɓiyeni a Perath. A songri ngha a piya tahli." ⁵Le nworo ke songri a Perath, ninga mama Yahweh waɓɓang ngha.⁶Njung akara ɗuɗug le Yahweh nah nghang, "Logho a nyere a Perath. Tol gi-isha tiyong ni nwaɓɓa a songri ya." ⁷Le nyere nwara Perath le ntun ba nsongri ya ngha, le shina, ɓiyina ye ɗig gimanangna.⁸Le tenana le Yahweh zuwo bi nang, ki nah, ⁹ga ni Yahweh waɓɓa: Njinjere ni ni nga ɓiyini tolmurang le Yahuda ni tolmurung gula le Urushalima. ¹⁰Aɓayong mashihra ni shiɓi og tenana lang ngha, ngha ki ginya a ɗungri yahli yang ngha aɓeni kuratiye akuli ma sa ki gushi yang ni gunyi yang ngha-n ka ɗig ninga gi-isha tiyong ni ɗig gimanangna agh. ¹¹Ate ninga mama gi-Isha tiyong ni kpangni a ɓung ɓwa agh, ini ntiri liye Isra'ila kwa ni liye Yahuda kpangha rang nina-ga ni Yahweh waɓɓ-zuwa bin aɓa liyang, ate aka gusang, ni ɓongso, ɗeshiliya ni guso. Keminiya na oghang ngha.¹²Ate ɗigna aka waɓɓiyang tenana ni, "Yahweh, Kulli le Isra'ila, waɓɓa: Nkori ni kwa agh aka ɗungshini mba. Aka wabba, 'Ni shi yere ih nkori ni kwa agh aka ɗungshini mba agh? ¹³Le aka nahyi yang, ga ni Yahweh waɓɓa: Shina, miyang nga ɗungshih ɓeni kwa ɗigha nje ni ya ni ɓara, amurung ngha ɗigha a muri ngunmurung le Dauda agh, amalah, aɓa ag kuntumo bin Kulli, na aɓayong ni kwa ɗigha a nje Urushalima agh. ¹⁴Le ngha kpaɓ muri ɓeni kwa agh ni ɓih, aterung na amuna bin- mono-ga ni waɓɓa le Yahweh- ni ngi shin gi enna le yang ko nga og yang ngha, ɗeshiliya ningi ashi yang a juro agh."¹⁵Teshi kiro a, oghang, ka tengshi murung ngha, ate Yahweh nah na teng. ¹⁶Gushi Yahweh Kulli lo kedebang pinna pag agh ɗeshiliya kedebang ke a eng kuso ri atahli a pinna agh. Ate a wongha awo tig yahlo ri tuhbang, keminiya ika pilli ih ɗig pina mulimna mi ariyi ih ɗig pina mashinshin. ¹⁷Nina agh ngha nshiɓi og agh, nga ɓua,, ni murang ate tolmurung le yong. Anjiyang ka ɓua ɓua ma tenna ni ni ni soɓo le njimiyerung, ate a tolla loh le Yahweh guro.¹⁸Waɓɓi murung ni ngih mamurang, 'Nnongshi muyong! Nɗigna nje! Ate janghe maɓona leyong pura muyong kpah; ¹⁹Alah magula le yong ni a Negev ya aka giriyiyang, ni ɓung nyha ka logshi yang ngha. Aka worri Yahuda kwa a guro, kwa a worri yang guro.²⁰Logshi njiyo a shina aɓeni pura nji na kuli ya. Luo ni puwo a ngha nghe luo ma ɓowo nsari? ²¹Mang aka pagha ngha Kulli logshi aɓayong tigha muro, aɓayong ni kanagiro a aliyiyang a logho agh?²²Le aka waɓɓa a yahlo, 'Mang pag yi ke aga ki kpah rang?' Ih ka ɗigha ate gogho le agimashihra leyong ni ke aɓa shiɓi muyong ka logshi agikurra le amah yang ka nongni yang. ²³Ih aɓa Kush logle ariyi nguɓ ngiri yang, ko minburi logle ariyi nyonglo le? Ngha nina agh a yong kanangiri yong ngha gimashihra ɗigne yong ngirung, nga gan pag gi ma ɓonna. ²⁴Nina agh nga meshiyi yang ninga nkwa giri ni gung ɓalusung ɓihyi ya.²⁵Ga ni nworo mpah yang, bang ni nworo ntiggha te muyong ngha- gi waɓna le Yahweh ni ga ate njangshina ni meng le mpah njiteng ri soriyibang. ²⁶Nina agh meng kanangirang ka fahyi agikurra leyong, le a shin tesallang leyong. ²⁷Nshina pag njah lo ni gi nbehne, gimashihra le karanjahlo a muri dingli ni a beng, le nye nshinna agi shiɓina! Gi- enna ni ni weh, Urushelima! Ni yebbang ni aka gillo le aka ɗig kunwar ɗeshili. ?

Chapter 14

¹Tenana le Yahweh ni ni zuwa ɓin Irmiya ate tangha le muru, ²Ih Yahuda ɓuagh, ih akunkala le ɓihya. A yangha a ɓuagh ate nje ɓuagh le yang ate Urushalima wara ɓikulli. ³Amagula le yang tashi na aɗenglah le yang a tongmuru. Ngha a keng a atumuru agh, na gan kun maru agh. A nyer kwa na aɓongri nkori; a iriɓina vuliyi muyang ni shingri pa gulo.⁴Ate ga ni njali sagsah, ate muru nyha a nje ya. Aɓa ɗigɗiya nuh iriɓiyina ye vuliyi mujang. ⁵Ko mɓama ma ɗagha amuri a lusung ate lusung nyha. ⁶Aburje ɓalusung tangha a muri tahli ɗeshiliya a tuh kunyang aɓua ri a gung ninga Jackals. Njiyang nyha ki shin bang ngha, ate a ngubg nyha.⁷Ko ke a gimashihra lesung pushina tahsung le, Yahweh, pag tuno ate lulo. Ate agi pangwa, le sung ɓurina; shi panno wo gimashihra. ⁸A woni Israila tig yahli a ro, ɓeni ashi a kunbang ma ganni ya, palang ke aka ɗig ninga ɓiri a nje ninga ɓa kunɓuri ma sah ni ki gangla ɓeni gil bin nongho ma duh mwoh agh? ⁹Palang ke awongha ninga ɓeni ni gigangshina, ko ninga ɓatah, lua ni nyha ni tenkurung ma ashi bang ngha? A wangha a ntiri sung Yahweh, ɗeshiliya a gor sung ni lulo. ka ɗag sung nghaǃ¹⁰Yahweh waɓ ga ari aɓayong niː "Ngha a ag ni ni gangla agh, na a yer ni kushi yang a njumo ate pagha nina agh." Bang ni ɓoyi Yahweh ari yang ngha. Niɓeniya ɗengshi ni temashihra le yang ye pana yang ngoso agi mashihra le yang. ¹¹Yahweh nah ngha, "Ka jimma ate gimaɓona ate mura aɓayong ni ya. ¹²Ko ke a gono, nin ngi og ɓua agh le yang ngha, ɗeshiliya ngha a peng pahbung ma pinsa ni pahbung ma njigiri, bang ni ki ɓonghang ri yang ngha. Ate nga meshili yang ni garabuwo, yaloh ni kono mashihra."¹³Le nnah, "O, magula Yahwehǃ shinaǃ Aɓa ag kuntumo ngha ki nahyiː aɓayong, 'Ni nga shin garaɓwo ye ya; yaloh nyha yi yong ngha ate nga payong alolo ma njitena a ba."' ¹⁴Yahweh nah nghang, "Kuntumo le aɓa kuntumo sorbang ni lulang. Ni ntashi yang, ke nga payang giwanna ko nahteng ri yang ngha, Keminiya anjiloro ma yiri ni shinduna mayiri ɗeshiliya sorbang ma kunyahli yangː Ini pag waɓ kuntumo le Kulli a paghi yang ngha."¹⁵Nina agh Yahweh waɓ ga, "A mura aɓa waɓ kuntumo le Kulli ni aɓa ag kuntumo bin Kulli ni lulang ngha keminiya aɓeni nin tashi ya agh-aɓeni ki nah ih garabuwo ni yaloh nyha a nje ya aghː Aɓa kuntumo bin Kulli ni ya aka wuh ni garaɓuwo ni yaloh. ¹⁶Aɓayongni a yangni a waɓiyang kuntumo agh aka soɓyang ko a muri a njinjere ni a Urushalima agh, ate yaloh nigaraɓuwo, ate ɓung nyha ka lingshi yang nghayang amamyang, amuna ɓuna le yang, ko a munangalang le yang ate nga soɓ gimshihra le yang a muyang.¹⁷Waɓiyang tenana niː 'Ih njiyang sob njimiyeung duh ni ɓakara. Ka agha a ɗag teɓe ya, ate batansai le aɓa liyang ka ɓuniyi ɓuno magula njipinye magula ɗeshiliya mama ni ki ɓil ya agha. ¹⁸Ngha mpuo nwara a lusung aɓwa ngha nghang aɓeni awol nluo yang ni garaɓuwo ye yaǃ Ngha zu a ntiri lah agh, akono ngha ngɓang yaloh ni zuni yang. Ɓa ag kuntumo kpaɓni malah ki gangla a nje, le ni te ayeri ya."'¹⁹A wara a shiɓi Yahuda? A shiɓina muri shiyona? Mang paghi ki a tighisung ganni ngha iritnna nyah yi sung ngha, Shi tig yahlisung ate ololo keminiya gumun nyha ɓor agh-ɗeshiliya ate kunbang iritenna, keminiya shina, se ngoɓong ni mwoh. ²⁰Shi agnah, Yahweh, njoh mashihra le sung gimashihra le a kahsungǃ Ate shi pangna wo gimashihra.²¹Ka shiɓi sung nghaǃ Ate lulo, ka pag gulo ngunmurung lo gi iriɓi yi na agh. Ɗengse ɗeshiliya ka ɓun ogrung lo ni sung ngha. ²²Akunli manangna le aɓayong ki zuni muu Kulli? ko kanangirilaɓa Kuli ka nyayisung muru? A woni ya, Yahweh Kulli le sung? sa lello ate a woni ɓeni pagha ga kwa ni ya.

Chapter 15

¹Le Yahweh nah nghang, a ko Musa ko Samaila tangha a kunɗunang, ni ngho kwa agh ni ngi paghi aɓayong ni gima ɓona agh. Piriyiyong a kunɗumong, ate ihɓi a woro. ²Ika pagha aka waɓɓo, "Yebong nisa wor nghang? Le ɗingna aka nahyi yang, 'Yahweh ni waɓ gaː Aɓeni a tigha te nluo agh ka wara a nluo; aɓeni a tigha te garabuwo agh ka wara a garabuwo. Aɓeni a tigha te yalo agh ka wara a yalo, ɗeshiliya aɓeni a tigha a guro agh aka wara guro.'³Ate nga tig yang ngure ihne ga ni waɓɓa le Yahweh garabuwo ka tumah aɓaɓa buwo, aminlara ka piriya aɓaɓa ko, aminya ni a Kulli ya ni a nyanshira ni a njaliya ka shegya aɓaɓa ni wolnluo aɓɓa. ⁴Nga pag yang a ɗig agi ngobong abin ɗigha murunbang ngunjah, ate ga Manasseh muna Hezekiah, murung Yahuda pagha a Urushalima agh.⁵Ate yang ka shin gi gienna lo, Urushalima? Yang ka ɓuyo? ⁶A shiɓi nang waɓɓa le Yahweh ni ga-a yenna njumo a rang. ⁷Ni na agh nga wollo ni beng ɗeshili ya nga wol nlouh. Yiran mallah ni gin yahlung. Ni na agh nga sahriyang ni gishira giri a akunkala le nje ye. Nga piriyiyang. Nga wol nluo aɓaliyang ate ashiɓi na ɐag agipangna le yang.⁸Nga tigha amanɓiyere leyang ka gowo ka wor njisalang ni a salang magula agh. Nyha ni agha le angiya amuna buna agh nga tashi aɓa wolnluo ni ntiri ɓakara. Nga tig gi pah ngoɓong ni gi koshiyiɓang ka kpa muyang. ⁹Ngiyong ɓilla amuna tompur Bariya ka ɗig gimanagna. Ika hingha. Kara ka ingna ngha ɓakara ngha wa uwo agh. Ihka nuh iriɓiyina ni yahlilullah, ate nga pih garaɓuwo aɓeni wa uwo agha kun ɗung aɓiyang ɓa njoh waɓɓ le Yahweh nin ga."¹⁰Gienna ni ni meng ngiyangǃ Ate a ɓillang, meng ɓenni ɓayong ma ɓa noniyirung ni sa gshirung a nje kwa. Nin pah tangma ke ɓwa ka peng tangma agh, keminiya a yomanang kwa. ¹¹Yahweh nahː "Ni ngi asho ate ginaɓona, agh? Ɗingna nga tigha aɓuwo ɓa njuo ka jimma ate a agni yang a kunbang mashihra ni ganni. ¹²Ɓuwa logle ɓun ndolong? ninga nɗolong ni nji nakuli ni a kpaɓ ni nɗolang ma bangna agh?¹³Nga pih aɓuwa ɓanjuo, gikuna lo ni kumo lo ninga nieh ni a pono a lua agh. Nga pag ga ate agimashihra lo ni kwa a pagha a ba kwa awangha nghang ngha. ¹⁴Ge nga tigho aka paghi aɓuwa ɓa njuo tumo a nje ni na yeri ya agh ate a goshi gishe ni yahli lula lang a muro."¹⁵Yahweh, a yerina, ɗengshi ni meng a ya angnang. Ihli ngoso murang a mura aɓeni pen ganni ya. Awongha ni gimyahlung, keminiya, yere ih nuna kunmashihra ate muro. ¹⁶Nkuna tenan lo, ɗeshili ya nlih ne. Tenana lo ɗingna ngha binmurubang ni poshikun yahlang ate lulo ni ntolo, Yahweh Kullile a tele lah.¹⁷Nin ɗigha a ntiri a ɓeni ki tolriyang a njibuno ko ki pag binmurbang bgha. Nɗig ni murang ate bung magulah lo, ate a ɗungsang ni yahli lulah. ¹⁸Ɗalang paghi, ke bin kona lang ate ɓi ɓi ɗeshiliya njipinghe lang ngha ma billa ni ni ya, shiɓi iritenna? Aka ɗing ninga amuru ma sorbang, amuru ma yumah?¹⁹Nina agh Yahweh waɓ ga, "Apontuɓu le, Irmiya, le nga nyeso le aka tangha dumang ɗeshiliya aka pangha tumo; Ate ngh a koriyi agimanangna ari agi maɓona le aka ɗig ninga kunang. Aɓayong ka nyere a bino, keminiya weh kunangiro agh ni a wa ye nyere a binyang ngha. ²⁰Nga tigwo ninga nɗolong mabangna garun nigiri ni logle ingnari ya agh abin aɓayong ni, ɗeshiliya aka logho ni lua. Keminiya na pontigo agh, ate miyang ni weh nga asho ni pusho waɓɓa le Yahweh nin ga. ²¹Ate nga ashoabih a ɓayong mashihra ɗeshili ya nga asho a bih aɓayong ninyha ki shin gienna a agha"

Chapter 16

¹Le tenana le Yahweh zuwa binang kinah, ²"Ka tih mah lah, ɗeshiliya ka kumi muro amunabana ko amunang alang aɓa agh. ³Ate Yahweh waɓ ga, rih a munauna na amunangalang ni a ɓila a ɓa agh, ari angiyong ni, biyang ngha, ɗeshiliya na a terung ni paghi ke a ɓilyang a nje ni ya. ⁴Aka wuh nluo kono. Na bua yang ko a lingshi yang ngha, Aka ɗig ninga a tib gi luo a nje. Aka zuwa mala a nji ri garaɓuwo ni yaloh ɗeshiliya anluoyang ka ɗig gilina le aminya ni a kuli ya ni anyamana ni a njali ya.⁵Ate tenana le Yahweh zuwa ɓinang, ki nah 'Ka ingna a lah ni a ɓua nghang, ɓa a ɓuayi nghang agha ka ke ɓua ko shin gienna le yang ngha, ate nwara ntol ololo aɓin a ɓanyong ni waɓɓa le Yahweh ninga ɗeshiliya agnjiung lang ni shingi enna. ⁶Ama gielah, na amakiyena ka wuh a nje ni. Na lingshi yang ngha, ɗeshiliya ɓung nyha ka ɓuo ate muyang ko ka kashi kanangiri yang nwayiyang muyang ngha.⁷Ɓung nyha ka gaɓ ja gilina a ɓua agh ate pashi yahli yand ate a nluo agh, ɗeshiliya ke ɓung pih teri ko ngih njipiyete pashi yahlung ate pashi yahli yang ngha. ⁸Ɗingna ka kena a lah njihuno ate ke ɗigha nje te lih ko nuh agh.' ⁹Ate Yahweh tele lah, Kulli le aɓa Israila, ni waɓ ga, 'shinna a njiyo, a kara le yong ɗeshiliya a ɓa nga meshili jolo le manɗuwuhla.¹⁰Le ika pagha aka waɓɓah abayang ni kwa le aka nahwo, 'Palang ke Yahweh waɓɓah atenana majuribang ni a musung? mang pag agimanangna ni agimashihra ni shi paghi Yahweh Kulli le sung?' ¹¹Le a nahyi yang, 'Ate akyong ɗagnang waɓɓa le Yahweh nin ga ɗeshiliya a kura te akuli, gushi yang ni gungha ung yang. A ɗangha ɗeshiliya na ɓol gigila lang ngha.¹²Keminiya yong kanangiri yong nzuna na agimashihra or mami akayong, ate shinna, ɓeni kwa agh ngha ki ginna a ɗungri yahlung mashihra le, ɓung nyha ki teshi kiri rang ngha. ¹³Nina agh nga ɓugyang ko, a nje ni kena a nje ni na yeri ya agh, ko yang ke akayong ngha, ɗeshiliya nga gushi akali, ni biye ya, duh ni ɓakara ate ni ngi ag njiyong ngha.'¹⁴Nina agh, shinna akara ngha zu, waɓɓa le Yahweh nin ga ngha na wa ye nah, nga Yahweh nghang ngha, ɓeni ini pusha a ɓa Israila a nje Masar agh. ¹⁵Keminiya ngha Yahweh ngha nghang, ɓeni ini pushi aɓa Israila a nje nagkuli ni anje ni meshiya yang ngha nghang, Ate nga nyenni yang a nje ni npih akayang ngha.¹⁶shinnaǃ nga tashibang ari aɓabol njih ɗugɗag waɓɓa le Yahweh nin ya le aka pusha aɓayong ɓeng. Njum ga agh nga tashibang ate aɓa bang alla, ate aka bang alla te muyang a ntiri a kono ni a ɓuhhra ni aɗingli. ¹⁷Ate njiyang ri agipangna leyang na a songro a ɓinang ngha. Agimanangna le yang ni ki vuliya a njiyang ngha. ¹⁸Ate ni ɗuna agh nga nwayang ken ɓari ate guna nangna ni gimashihra le yang. A juri na nje lang. A ɗungshi na gibiyere ni anluo akuli manangna le yang ni agimananagna leyang."¹⁹Yahweh awoni teng kurunlang ni bin, vulo lang, bin aɓɓa lang a kara ganni, aɓayong ka bino logha tina ngunjah le ka nab, "Nina ni akasung tolla gibiyeri soriyibang. A yangha bibotli, ɓubro nyha ri yang ngha. ²⁰Ɓayong ka gilgi muyang akuli? Keminiya ayangni akutiya. ²¹Ni na agh shinnaǃ nga pag yang a yere a kunbang ni, nga pagyang ih a yeri beng ɗeshiliya ni ɗigha muruɓang lang, le aka yere ih Yahweh ya lusung ni.

Chapter 17

¹"Gimashihra le Yahweh agh a yongli ni giyongiri ma ndolong ni ni kun ɗiamond. A ishi amuri alla le kunyali yang ɗeshiliya a muri a njeme bin ɗahra lo, ²Ko amunayang ɗengshi na ni bin ɗahra le yang ni angung Asherah ni kari a ngung ma minlim amuri aɓuhra agh.³Nkono lang ni a ɓeng ngha, ɗeshiliya gikunna lo ni, kumo, lo agh nga pah yang ninga ginieh ni a ponah, a alah agh, ate agimashihra lo ni a pagha a aɓa a ɗinghang ngha. ⁴Aka, ate gipangna lo, aka ɓor a gikunna lo ni mpuwo agh. Nga tigho guro, aɓin a ɓuwo ma njuo a nje ni ni ayeri ya agh, ate a goshi na gishe a yahlihila tang, ngha ka, pih ha ke kene ya."⁵Yahweh nah, "Ɓeni tig yahli ri ɓayong ngha a tigneh teng; tig tengkurung le ri ngirung kemini ya kunyahli pil njumi ri Yahweh. ⁶Ate ika ɗig ninga ɓalushi ma kiyena ni a Arabah ɗeshiliya ni ihshin gimaɓona ni ki zu a agh. Ika ɗigha a njitahli a lusung, nje ni ɓung nyha nghang ngha agh.⁷Keminiya ɓeni tig yahli rih Yahweh mosso ni, ate Yahweh ni tekushi tig yahlung. ⁸Ate ika ɗig nanga ngung ni a panna a kunmura agh, a mihli meshiye a kunmuru. Ni ih pang ngoɓong binpina ngha zu agh, ate amɓuwe shin shin kunbang ni kwa agh. Ni koshiyi ri a boho tangha le muru agh, ɗeshiliya ni ih ɗag te tol nji ya.⁹Yahlung oa ga kwa ni sorbang. Yangha ni kono; yang ka yeri? ¹⁰Mini Yahweh, ɓeni yeri ɗengse, moni yahlung, ngi pih ɓeni kwa agh ari gipangna. Le, ari ngoso agipangna le. ¹¹Nɗua sagshi nkih ni ni sob a agh. Ɓwa ka ɗig ɓa gikuna a njinjere mashihra, keminiya gangshi ntiri aɓoho le mel le, agikunna wo ka ɗagha, ɗeshiliya malle agh ih ka ɗig ɓahngha."¹²Ɓin ɓangkulli le sung ngha bin magula ni ni kunɗuna ni a logshi ni. ¹³Yahweh ni Israila tig yahli ri. Aɓeni kwa ɗagwo agh aka nuh iiɓiyina, aɓeni a nje ini pil njuyang ro agh a ka yongli yang a njali, ate a ɗangna Yhaweh, ma pushi muru usulo. ¹⁴Peng iritenna, Yahweh le nga kun iritenna, Ashang le nga kun asha. Ate awoni ngiyo ma ɓongshibang.¹⁵Shinna a yangha a nahnghang. "tenana le Yahweh ngha yebang? Ih ɓi zuǃ ¹⁶Ma meng ngha, ni mɓangha ri lelgiri kuratiyo agh. Ni ɗig kukwo ate kara mashihra agh. A yerina waɓɓa ni puo kunang ngha. A waɓɓi a kundumo.¹⁷Ka ɗig gi ngoɓong a binang ngha. A woni bin vulo lang a kara mashihra. ¹⁸Ih aɓeni ki piyang ngha nah iriɓiyina, keminiya ka agha ih nuh iriɓiyina agh. Ihɓi dungyang kpah, keminiya ka agha ih ɗumang kpah agh. Pih kara mashihra le yang a muyang ni meshiyiyang benɗe juro ɓari."¹⁹Yahweh waɓɓang ga "kene ke tangha a koinkala le a aɓayong a ba amurung le aɓa Yahuda ki ingni ngha, agh ni ba ayangha nghang, le ni a nshile akunkala Israila kwa. ²⁰Nahyi gang, "N'og tenana le Yahweh, amurung le aɓa Yahuda ni yong aɓa Yahuda kwa, ni ɓeni kwa ɗigha a Urushalima ngha ingna a nji a kunkala ni ya.²¹ga ni Yahweh waɓɓa, "Nɗig liye ate usulo le yong ɗeshiliya ke ntol gitola aka usulo nzuni a akunkala Urushalima agh. ²²Ke mpushi gitola a lah yong a kara usulo agh. Ke mpag tumo gumung ngha, keminiya ntikara usulo, ninga mama nlagni akayong a pag agh. ²³Ni a teshi kiriyang ko a oghang ngha, keminiya a noni melyang ate na oghang ke a ag ni tungso agh.²⁴Ika ɗigha ngha ateshi kiro rang a njiteng ngha waɓɓa le yahweh niga ɗeshiliya ka zuni gitola a akunkala lah magulah a kara usulo agh keminiya ke ih pag le tig kara usulo sah ɗeshiliya ka pag tumo gumung a kare ya. ²⁵Le amurung, amuna murung, ni aɓayong ɗigha a muri ngumu rung le Dauda agh ka zua akunkala lah magulah ni aɓakog piri lua na apiri, yang na a magulah leyang, abuna ni a Yahuda na aɓeni ɗiggha a Urushalima agh, le lah magulah ni ka ɗig ni aɓayong ha ke kene.²⁶Aka zu a alah magulah ni a Yahuda ɗeshiliya kangni Urushalima, nje Benjamin ni a ɓajonglo ni, ankono ɗeshiliya ni Negev, aka zuni pahbung ma pinsa na aɗahra, pahbung ma makampah a liye Yahweh. ²⁷Keminiya ngha ni a teshi kiro rang ngha agh a tig sah kara usulo agh ɗeshiliya ni tol agi tola a ingni ni a akun Urushalima akara usulo le nga goshi gishe a akunka lah ye ɗeshiliya ika pinshi a bin vulo ni a Urushalima agh, ɗeshiliya na gan linshi ya."

Chapter 18

¹Tanana ni pura bin Yahweh zuwa bin Irmiya, ki nah, ²"Logho le a kena leh lang ɓang nkori, ate nga tigho a og tenana lang biye" ³Le mpuronkona leh ɓaɓang nkori, le shinmaǃ Ɓaɓang nkori ngha ki pag tumo a muri kushi nkori. ⁴Keminiya nkori ni ih ih ɓag ni sobong ngha wamna a bi ɓaɓang nkori, le kpah soɓong nghe pile ɓang nkori maɓi ne, ɗeshiliya pag nkori ye ɗig giɓor shina a njih.⁵Le tenana le Yahweh zuwa ɓinang, kinah ⁶"Ni nlogle mpag ninga ɓaɓang nkori ni weh leh Israila agh? waɓɓa le Yahweh nin ga. Shinnaǃ ninga soɓong a bih ɓa ɓangnkori ini a wongha a ɓeng nina, leh Israila. ⁷A kunbang mwoh nga waɓgiri a muri aɓayong ko ɗighamurubang, ni nga piriyi, shanni a nje ko woli. ⁸Keminiya ngha aɓayong ni nwaɓ ga a muyang ngha ɗag gimashihra le yang, le nga ɗag tegulah ni ntolo nga zuni a muyang ngha.⁹A kunbang maɓi ya, nga waɓgiri a muri aɓayong ko ɗigha; muribang ni nga ɓagha or nga panni ya. ¹⁰Keminiya ngha pag gimashihra a njiyang ni teshi kiri ri giyang ngha agh, le nga ariyi ɗenghe yahlang rih gimaɓona nworo nwaɓɓah nga paghi nang ngha.¹¹Le niɓiyeni ya, nahteng ri abuna le aɓa Yahuda na aɓeni ɗigha a Urushalima agh le a nah "Ga ni Yahweh waɓɓahː Shinna, miyang nga zuwa tegulah a muro. Pontuɓu, Ɓeni kwa agha ngiri njinjere gimashihra le, ate njinjere lo ni gipangna lo ka zuni yo gimaɓona. ¹²Keminiya aka nah, "Ga agh tekushi nyha. Sa pag ninga mama shi tollo sa pag agh. Ɓeni kwa intiri sung ngha ka pag ga gimashihra, yahlung ɗungrina le tol agh.¹³Nina agh ga ni Yahweh waɓɓah, ' I li aɓayong, 'Yang pa og ga nin ga? Ɓata nsari Israila pangna ga ni ɓoti pagha agh. ¹⁴Mansuridu ni aa Lebanon agh ngha pa ki ɗag muri tahli nkono? A muru ni ki mang a ɗuna a muri nkona agh ngha pag pa le ɓihya a mangha muru ma pollo wo?¹⁵Ningoho kwa agh aɓa liyang zanshina ni meng. A pangna a pahbung ari akuli manangna ɗeshili a engkushi yang a anjinjere le yang; a ɗangna a njinjere mayayina ni ginya a njinjere ma fitong. ¹⁶Nje le yang ka ɗig gingoɓong; gi nengkung ni ni ki mala agh. Ɓeni kwa bolla biye ya gire ka ngoɓong ka kpari ni jigri muri. ¹⁷Nga meshiyiyang a ɗung aɓiyang ɓa njuo ninga gung njitebang. Nga ɗunmiyang njumang, keminiya kundumang ngha, akara tegulah le yang."'¹⁸Le aɓayong nah, "zu, shi piyeri teng a muri Irmiya ngha gigilla niki ɓihya aɓin amallah agh, ko laybang abin aɓayeriteng ko tenana aɓin aɓa ag kuntumo aɓin Kulli ya. Zu, ate shi loghi na atenana le sung ɗeshiliya ke shi tig kiri sung ri ga ih waɓɓah." ¹⁹Oghang, Yahweh, ɗeshiliya a teshi kiro ri aɓeng ɓa njuo. ²⁰Tegulah le yang ka nwah gimaɓona lang ni paghi yang ngha? Ate a tuna ngha tali. Ɗengshi ni tangha ni ntangni a kunɗumo ngi nahteng ate lihɗung le yang, ɗeshiliya ih ntoyiyang yahlilula lo, ni a muyang ngha.²¹Nina pih amunayang yalo ɗeshiliya pahyang a bih aɓeni ki pag tumo ni garabuwo agh. Le ihɓi amanyang ɗigha ankoɓi ni amanɓiyere, ɗeshiliya a wol nluo abuna leyang, ni abisa adena leyang a wolnluo yang ni garaɓuwo a lua. ²²Ihɓi a og olo mashihra alahyang, ngha a zunih yang ni aɓa lua a muyang ngha. Ate a tuna tuli ate aka bollang ɗeshiliya a yangha ni a nguri ma songrina ate akunsang. ²³Keminiya weh, Yahweh a yeri na nongɓang a murung aka wol luang. Ka janshi ni temashihra le yang ngha, ka ɓishili gimashihra le yang a bino agh. Ih a toltahyang a kunɗumo. Logho a muyang a kunbang yahlilula lo.

Chapter 19

¹Ga ni Yahweh waɓɓa, "kene ke kur minnkori ɗuh soɓong ngha a wongha na aɓatenna le aɓayong na amalla agh. ²Le a kena kun ɓangha muru Ben Hinnom a kun kala nkori mawanna, le a beh ya waɓ tenana ni nga waɓo agh. ³Nah, ' Og tenana le Yahweh, a murung le aɓa Yahuda na aɓeni ɗigha a Urushalima aghǃ Yahweh le a telelah, Kulli le Israila ga ni waɓɓa, 'Shinna, miyang nga zuni tegulah, aba, le le kiri ɓeni kwa oghi ya ka tiye.⁴Nga pag ga ate a shiɓi nang ni ɓiyi ba. A ba ni a pah a pahbung ngha ari akuli ni na a yeri ya agh. Yang, akayang na a murung le aɓa Yahuda ɗungshi na ba ni nkila le aɓayong ni nyha na ateng mashihra a agh. ⁵A ɓag abin ɓang Baal ate pinshi amuna buno leyang a gishe ninga pahbung ma pinsha a ɓini ga ni lagbangni konwaɓɓa ke ka ingna a ɗengshe lang ngha.⁶Nina agh, Shinna, akara ngha ka zu waɓɓ le Yahweh ninga ngha na wa ye gor ba ih Topheth, ko ɓa tahli le Ben Hinaon agh, ate ihka ɗig ɓa tahli tumbuwo. ⁷A ba agh nga tig ga aɓa Yahuda ɗenshe aka pag agh ka ɗig gimanangna. Nga tig yang aka kpah a nji ri garaɓuwo a ɗung aɓiyang ɓa njuo ɗeshiliya abih aɓeni ki al usulo le yang ngha; Le nga pah a nluo yang ninga gilina le aminya ni a Kuli ya na nyan ɓalusung ni a njali ya. ⁸Le, nga pag lah magulah ni ih ɗig gi juro nigineng kung, ate ɓeni kwa ki wara ɓeh ya ka koshiya ɗeshiliya ke nengkuni ate a juno le. ⁹Nga tig yang ih a lih nyang amuna buna le yang na amuna ngalang le yang, ɓabura ni kwa agh ka lih nyam ɓih ɓamurikala a kun luo ɗeshiliya a ganni ngha a ɓiyang ɓa njuo na aɓeni ki al usulo le yang palyang ganni.'''¹⁰Le aka wam minduh soɓong ni a kundung aɓuna ni wor ni yang ngha. ¹¹Aka nahyi yang, 'Yahweh le atelelah ga ni waɓɓahː Ga mwoh ni agh ni nga paghi aɓayong ni a lah magulah ni ya waɓɓa le Yahweh ninga ninga mam Irmiya wamni min ɗuh soɓong ate na wa ya gili ɗesshiliya agn. Aɓayong ka limsa a nluo a Topheth se te ɓong nyha uwo ate maɓi ya.¹²Ga ni nga paghi ba ni aɓani ɗigha nghang ngha, ngha pag lahmagulah ni ninga Topheth ya waɓɓa le, Yahweh ninga. ¹³Le a lah ni a Urushalima na amami amurung le aɓa Yahuda agh ka ɗig ninga Topheth a lah ni kwa amuri ndah le yang aɓayong ni nyha kwar a agh ki gusa amushieri akuliya ya sob ginuh pahbung ari a nshile akuli."'¹⁴Le Irmiya wara Topheth a ba Yahweh tashi ngha ih ke pah kuntumo agh. Ke ɗigha a bin wannjuo leh Yahweh ɗeshiliya nahli aɓayong kwa. ¹⁵"Yahweh le a telelah, Kulli le Isriala ni waɓ gi. Shina, miyang nga juni tegulah a muri lah magulah ni ɗeshiliya na alah maguliyina le a tegular nwaɓɓ a muri ya, pagha ni a nunshina melyang ashiɓi teshi kiriyang ri tenana lang ngha."'

Chapter 20

¹Pashhur muna Immer mallah-ini magulah le amagula – og Jeremiah ki waɓ kuntumo le Kulli atenana ni a kun leh Yahweh. ²Le Pashhur wol Jeremiah ɓa ag kuntumo bin Kulli le tighi a bin tigha agiri ni a kunkala a bikuli leh Benjamin a leh Yahweh ya.³Ngha ɓang kwariya Pashhur pushi Jeremiah a bin tigha agiri. Le Jeremiah nahyi, ‘‘Yahweh ni gor lulo ih Pashhur agh, keminiya a woni Magor Missabib. ⁴Ate Yahweh waɓ ga, ‘‘Shinna nga tigho a ɗig gingoɓong, weh ni aɓa agnjiyo, ate aka kpa a njiri garaɓuwo le aɓuo ɓa njuo ɗeshiliya njiyo ka shini. Nga pah Judah kwa a bih murung Babylon. Ihka tig yang aguro a Babylon ko loghi yang ni garabuwo.⁵Nga pi gikunna ni kwa a lah magulah ni ya ni kumo le kwa, agimaɓona le, na a kumo le amurung Judag kwa. Nga pah aga kwa ni ya a bih a ɓuwo ɓa njuo, ɗeshiliya aka messhiyyang aka agyang le aka zuniyang a Babylon. ⁶Keminiya weh, Pashhur, na aɓeni ɗigha a liyo agh ka wara guro. Aka wara Babylon le a wuh a beh. Weh na aɓa agnjiyo, aɓeni a waɓiyang a kuntuma sorbang ngha aka lingshi yong beh.'‘‘⁷‘‘Yahweh, a soriyi-nang, ɗeshiliya a sorrang. A orrang ni tenne ngirung, ɗeshiliya a gannakunang. Nɗigna gi ollo kara ɗuɗug, ɓeni kwa agh jollang. ⁸Ate kunbang ni kwa nnahteng, mpura beng ye waɓ teng, ‘mashihra ni juri giri.‘ Nina agh tenana le Yahweh zuna nghang ni sankun ni jolbang kara ni kwa agh. ⁹Ngha nnah, ‘Nin wa ye ɗenshi ni Yahweh ɗeshili ya. Nin nwa ye nwaɓtenana ni luli ya.‘ Le ngha ning gishe ni ki pih a kunyahlang ngha, kpaɓa ri amuh ngirang. Le ntuyirang ate ih ngim yahlang kemini ya ni ngan paghe ya.¹⁰N‘ogna kuntumo ma pah ngoɓang aɓin a ɓayong ni kangni bang ngha. ‘Waɓ kuntumoǃ Ɗigna sa waɓɓiǃ‘ Ɓeni kwa a ntiri aɓayong ma ololo lang ngha ngha ki shina ngha nga kpa agh. ‘Ih pagha aka gan sorri. Ngha nina agh, sa gan gang kuni le sa ihli ngoso musung a muri.‘ ¹¹Keminiya Yahweh ngha ni meng ninga ɓa tahlua ma pah ngoɓong, le aɓeni ki pirang ngha ka geti ye ni ngoɓong. Na tol tiyang ngha. Aka nuh iriɓiyina ɗuɗug, ate na kun ngha. Aka kun iriɓiyina mala le nyha a agh, ni a jangshi ni ya.¹²Keminiya Yahweh magulah le a tele lah ɓa yerah aɓayong maɓona ni shin ɗengshe ni kunyahlung. Ihɓi nshin ihli ngoso murung lo a muyang ate nɗan ngnowo ga kwa agh a bino. ¹³Tuhyi Yahweh ngiyaǃ Ɓongshi Yahwehǃ Ate ashina usulo le aɓeni a pah yang ganni a bih aɓa pag gimashihra agh.¹⁴Ih a yom kara ni aɓillung ngha ka agha a mossi kara ni ngiyang ɓillang ngha agh. ¹⁵Ih ɓabura ni zunih tarang kuntumo ma binmurubang ngha kun juro, ɓeni ini nah, ‘A ɓillowo muna buna agh,‘ zuni binmurubang magulah agh.¹⁶Ih ɓabureh ɗig ninga alah maguliyina Yahweh suhla njali ya ɗeshiliya ni shin gi-enna le yang ngha. Ihɓi og ɓuah ma al angnibang ni ɓeri, ɓua ma lua ni ntiri ɓakara, ¹⁷ate ni wol nluang a yong ngha, ih tih ngiyang nkiliya lang, ɓa yong ni tolmuna ha ke kenne ya. ¹⁸Mang paghi ke mpura a yong ate shin yong konna ni ganni ate a akara lang ɗungshi ni iriɓihna?‘‘

Chapter 21

¹Tehnana juwa bin Jeremiah purah bin Yahweh ngha murung Zedekiah tashini pashhur malkijah ni Zephaniah muhna ma aseiah mahla bini, Ah nah. ²"Al gilla puhra bin Yahweh ate kushisun murung Nebuchadnezzar ma Babylon yangha aliluwa amuh sun. Idighanina Yahweh ka pag gi ngobong ni sun, ninga mama kunbang wor agh, ni puhra ntirinsu"³Ngha Jeremiah nahyi yang, ”Ga ni ki waɓɓi Zedekiah, ⁴Yahweh, Kulli le aba Israila, waɓ ga; shina, myang ga pi ran ka yengni agi luwahni abohoha, mama a who pahni luwa ri murung Babylon ni ya abah Chaldons mama bamarow adabeng gihrin kannah! Ga kpa yan kwa ntirin lah maguhla. ⁵Le myangni muhran ga wohrun row lowsi bung nibung matennah. Ni yahlula matenna ini ga pangni.⁶Nga luhri abehni digha jena lah ma guhleha, kpahna a ɓuwa na gihluwo. A wuhni gimasirani juha. ⁷Nzum-Tenana le Yahweh ni waɓ bangha-Zedekiah murung Judah,Adenlale,Abuwah, na behni wa uwaa lah maguhla njun gimasira ha, Gara bouho, Yahlow, nga pa yanni kwah abih Nebuchadnezzar murung Babylon, ni babi abehni ci bi njiyan gha, ni ɓah bi a behni ki al usulole yangha. Le Ih wol nluo yang ni leshigahrabouh. Ni ih shin gi enna leyang ngha, Ih tuhyan ba anni yan yah.⁸Le abuwaha ga a waɓɓi yan ngha, ’Yahweh wannaga! Shina,myan ga tig gatunyon njere usulo ni njere nluoh. ⁹Behni ɗigha a lah maguhla niha Ih wuh ni garabouh, Yahlo, ni gimasira; Keminiya behni puhra dabengha soh nkunni dum Chaldeans ngha gi yonri yanha ga ɗigha. Usulole ka ɗig masin. ¹⁰Nwahra tig kun dumang ri lah maguhlani ga zu ni yang gimashira sisa gima buwa yah ga juhni ha,-Ga Yahweh waɓɓa ngha. A wahra apeh abi murung Babylon ih ye pingshi;¹¹‘Mamarileh murung Judah, nteshin kiri yonri tehnanale Yahweh. ¹²Leh David, Yahweh nah, Njuhni njiteng ni ɓehri, N’assi abehni a pohnou bi abah ponbangha, Nyahle yahlula ka puhri ga gishe ni ki pinshi bangha, ɓungyah ka abbah, ate gimashihra ni a alliyi ya.¹³Shina, aɓehni digha a njonloha! Ni agtelloha, tahli dabeng-Tehnanale Yahweh ni waɓɓah ngha-nyahtiye behni ni wabbah,”Yangka suhla jeh ka lunrinisun? “Nyahle yang ka”inna a lahsun?” ¹⁴Ntinna a nji gunni n’aliha alowah row in ga Yahweh waɓɓa ngha –yeh gi moshihi gilen ihka pinshi gu kanniha kwa”.

Chapter 22

¹Ga Yahweh waɓɓa ngha,”Nsuhla jehri leh murung Judah ni ɗun tehnana biyeh. ²Nah, ’Murung Judah, ogtenanale Yahweh nyon ni a behni ɗigha muhri ngi muhrun murung David-weh, ni a denlalo, na buwahlo juhwa kunjereha. ³Yahweh ni waɓ ga, n’alilu tuh ngitengni njiteng, behni kwa abolha-N’assi bi abah bolbang, ken ih duhmi a bihri, gahraha ajeh le yonha, Nyahle behni tehri wuhha nyahle buhri n soɓ nkilla aɓeni ni yehri gumuha aviyon ba.⁴Npag ga ni njitengle, murungni ɗigha muhri gi muhrun le David ha li inna kin jere lah ni koh nyeh guwoh ni muhri a pihri-yangha, adenalale, ni a buwahle! ⁵Keminiya ni ogtenanale, N kahni yi gihri ni muhran-tenanani Yahweh waɓɓa ngha lah murung ni ga ɗig bin ɓihya"⁶Yahweh ni wag ah bohriri leh murung Judah, 'Nyong ngha ninga Gileyad, ko ninga ankonno le Lebanon. Ngho kwa agh nga pil yong ɓalusung, a lah magula ni ɓwa nyha nghang ngha. ⁷Ate nwara tig ɓa girjah yong ih zu a muyong! A buhna ni agibuhra leyang ka kashik maɓonna Cedars leyong le a soɓih a gishe.⁸Le a ɓayong ka duhra ri lah magula. Behni kwah ka nahyi ɓeni kyahriya, “mang paghi ke Yahweh pagni gah aji njere ni wohrari lah magula ni. ⁹Le a sihle ka agha,”ate a shibina ohrunle Yahweh Kulli leyang ni gu-nghih aKulini ni gushi yang."¹⁰“Ke mbua te muri ɓwa ɓeni wuh agh ko gonna temuri ya, keminiya mɓuah kikiri ate muri ɓeni wor agh ate ni ih nyer ya ke nga shin njej billah le deshiliya.¹¹Yahweh wanna ga a muri Shallum muna Josiah murung Judah, behni pag tumo tu kushi murung Josiah tehriha, ‘wahra dag biye ni waye yehha. ¹²Ih ka wuh ha biye ba a bohli guhlu guhro ngha, ni uwa ye shin njehni deshiha.¹³‘Gi enale ɓeni bag liyeh ni njiteng yah, bi kulile kannale ni wanjo njiteng yah, ɓeni tig gebah muhri kalah pag tumoh yah, ni deshi pi ngole tumoleha; ¹⁴Nah, ’Nga baghi muhran nka lah ni a kanna maguhlina. Kasihi a Tesohri, vuhlilina gun Cedar, ni ɓangsini gi mabangna.¹⁵Ini pag ga tiho ke a ɗig murung ma buwah, la wangha al kabi na Cedars?A tehyon nyah ki li ni nuh, uwoh ni ɓeni pag yeh ma njiteng ni pag njiteng? Le a giri wahra yaratah a bini. ¹⁶Wan joh ni agjun ri a ba enna ni ɓeni alha, songna teh. Ga ni ih denshiha te yehra ha? Ga Yahweh waɓɓah ngha.¹⁷Keminiya gumuyah ajuwoh ni kun yioha who gansirow ate njiten yahri gi kuhna ni so nkilla a ɓeni ni yehri gumuha. ¹⁸Ngha ni nale ga Yahweh waɓɓa arih Jehoiakim muhna Josiah, murung Judah; Ni gi buwah te muhriha, nahyin, Gi enalo, Ayeman! Nyahle gienalo, a nugahlan!Na buwah te muhriha, nayi, gienaloa tele lah, Nyahle, gi enalo magula!. ¹⁹A linsi ni ga linsi nballjen. A moungyan abukow a jun kunjere Jerusalem.²⁰Nwohra nkohno Lebanon gun kunyon, Nlowsi mehyon Kulli a Bashan. Nlowshibang a kohno Abarim, yon na abiyon a meshiyan. ²¹Nwanne yonni ngha in abniha, Keminiya innah, ni gi ogha.’Ini pag gi pannaleyon ke! ɗig niha ni muhna loha, Na teshi kiro rang ngha.²²Guh kar teg a bah legiri kow kwa, ahbihyon ka wahro lah guro. Le ni tol kunbangha ga ogiribina ni kosihirun ari gimashira ni pagha. ²³Nyongni abehni in ɗigha jeh Lebanon, a mama nɗar Cedar ɓagha, A shini yahlan ngha gana konohe zu a murowha. Kono ni ga mama bah ma ki konni muna agh!²⁴“Niga mama nɗigniha- ini Yahweh wabba ni na- Ɗigha we Jehoiachi muhna Jehoak in, murung Judah, bay eh bengma li, nga sahni hi kow. ²⁵Nwahra puwo a bih ɓeni ki al, usuloh, ni babi aɓeni a bang goubangle yang-ha, ɗiya abi Nebuchadnezzar murung Babila ni Chaldeans. ²⁶Nga sob yong ni angih yong abeni bil yong ngha a njeh mabi sa. A gibangni jeh ni na bil yong ngha, beni ga wuh nghang.²⁷A muhri gibanni mama a alla a nyer nghang, Ni a nyehre ba’agh.’ ²⁸Ga agh jenne ni ko koro ni maeshiyi ya Ih Jehoiyashin ninga beni nyha ki poshi yahli bwa a agh? Mang pag yi ke a bughi koh na billahle kwa, na ɗahrihi yan a giban ni bung ni yehri yangha?²⁹Njeh, Njeh, Njeh! N’og tenanale Yahweh! ³⁰Yahweh ni waɓ gah,’Yonghi a muhri buwa Jehoichin; I ɗig muhna. Ni wohra ɗunna tiring kalleha, bung yah a tiring bi billahle ka kun gipanna mabuwaha,yahle ɗigha muhri ginuhnin murungle David ni bol Judah agh!!!

Chapter 23

¹Ga, enale yon a leng gi luwo ni ki mesihi a njuh abin lehle yangha,-Ga ni Yahweh waɓ tenana a muhri. ²“Ngha ni nale Yahweh, Kullile abah Israila waɓ ga bohlari a lehgiri ni ki lehle abuwaha, “Nmesihina, a gi lowah lan ni kpa yan ba muwoh, ha ni densini yangha, Ngha ni nale mulan gi leshi yon a muhri gimashirale yon ni in aliha-Ga Yahweh waɓɓa ha.³Myanni muhran nga kpaba a gihluwo lanni mesiha aji ba kwa adigha jeha, nga yeshiyan ba a kun gi lina gha, ba abilla a buhri ri yangha. ⁴Le ga lowsi leng giluwoh muyan ɓeni ka lehl yanna waye ɓang gonbongleha, Nyah tirin yanka boha-Ga Yahweh waɓɓani.⁵Shina, kahra ngha ki juh-ga Yahweh waɓɓani ngha galowshini David bahyon ma buwah.Ih noun murung;Ih pag ga boha ni gill njiteng joh a jehkwa. ⁶Akunbanniha Jud aka abbah, ni Israila ka ɗigha a lehle. Le ga ni ka ɗig luhli ni a gohriha, Yahweh ni bah njitengle sun.⁷Ninale sina, Kahra ngha ki juh-Ga Yahweh waɓɓa ngha-Ngha na waye nah, Niga mama Yahweh digniha, ɓeni pusa a muhna Israila alah guhro Egypt! Mamano anah, ⁸Niga mama Yahweh ɗigni ha,ɓeni pushisun ni agdunana nin kahunrilah Israila aji jehle a ebbeh ni jehni kwa mpushi yongha; Le a ɗigha jehni punsha ha.⁹Yehrari abah agkuntumoh bin Kulli, Kunyian tuhra ran, ni a muhni gihran gha ki kosiwoh. Npila digni ga ɓeni nuh gi bahrina, Niga buwa ni gi nuhna wahra wohriha, ate Yahweh ni a tenana ma gerentengle. ¹⁰Njeh ɗunshina ma ba alla mehna ni ba goura a buhna, Ate gi pahnawo nje ngha ki gouro. A leng giluwoh ni alusung ha ngha ki yumoh. Njijehle a bahagkuntumo bin Kulliha ma buwa niha; ritehnale yan niye uwo yaratah.¹¹“Ate amalah kpabni aba agkuntumole Kulli bihyina, Nkunna gimashira yan a liyani-Ga Yahweh wabba ngha. ¹²Ngha ni nale njijerele yang ɗigna bin Cenribang apihna. A suhliyan jeh,Akpaha a yie. Gi tashiban na gimashira abouhoni aleshini yangha-Ga Yahweh waɓɓa ngha.¹³Ate nshinna abah agkuntumoni a Samariya ki pagyi gani botiha ni lulli Kulli, A yangha wabkuntumo le Baal le a borshi abayong. ¹⁴A ntirin abah agkuntumole Kulli ni a Jerusalem nshina gi yiri bina ni tumo manannah; A yangha alihi goura a buhna na mehna ni gyah ri galni yah. ¹⁵Ninaha Yahweh mahsula nah gabohlari a bah agkuntumohle Kulli a ɓeni singiri waɓɓa ha. Ayangha agduna ni ‘yon,”sina, myan ki tigyan a ceh ngoso ngun ni nuh muhru ɓuhri, Bang Kulli mabuwa yeh wa uwa kun aba hag kuntumoleKulli nyah jeh Jerusalem kwah.¹⁶Yahweh magula le abaluwa wabna ga, "Ne ih bi nteshikiri yon ri aɓah pah kuntumo yiriha a ɓeni ki waɓɓoh a ayangha wohri yon bin mashira! A yangha waɓ njiloro ni pura a kun yahli yangha, Nyah kun Yahweh ha. ¹⁷A tangna muhri a ɓeni ni gushisangha ɓeni kwa ngha ki gyah tiring tene kunyia kinah, Gimashira ni gyah ki juwa binoha. ¹⁸Hahni ɓeni yan wah tangha bin kpaba ogban Yahweh? Yang sshina ni yanoh tenanale?Yang teshi kiriri tenanale ni ohni?¹⁹Shina, guh muhru ki juwa bin Yahweh! Yahlulale ngha ki pura ɗabeng, Ih wama muhri a ba kwah. Ih gyah muhri ;Ih kanni abah pag gimashira. ²⁰Yahlula Yahweh ni ki yehre biyeha sete tollo juhni kunyie ga ih pagha. A mahlale kahreha, ga yehri.²¹Ni tashi abah agkuntumo ni ha, Keminiya abang ha. Ni densiyang gumuha, Keminiya a ya ngha teh a uwo a waɓ kuntumo yiri. ²²Na tangha abin kpaba wabtenana lang ngha, ke a tigha abuwa ogtenanalan, Ayangha pag yan a pihlari gimashira yan ni a alihiha.²³Mini pag Kullini giyahle-Ga Yahweh waɓɓaha nyahle Kullini ki kowuhni? ²⁴Buwah ngha ha ka vuhlo a gibing keni gi sini ha? –Ga Yahweh waɓɓa ngha-Nyahle ni dunshi ba Kulli ni jeha? Ga Yahweh waɓɓ ngha.²⁵N’ohna ga abah agkuntumo lan waɓɓah, Aɓeni ki sorryiban ni luhlangha, Anah, Nlohrina! Nlohrina! ²⁶Ha ni yebbang ni ga ka woro pagni ri, Aba agkuntumo pa kuntumo yiri akunya yian, na ɓeni wah kuntumo yiri kun ya ylang? ²⁷A yangha denshi tigha abuwa aɗag luhlan ni lohro ni ajuhniha, ɓeni kwa ri bah muhri lah, ni ga mama aɓeni punshiya zansi ni ni luhlangha wahra ri agri luhli Baal.²⁸Bah agkuntumo ni lohriha, ibi juh waɓ kuntumo lohrehe. Keminiya ɓeni duhni ga ih pagha, Ih juh paghi tenana ni njiteng. Mang lusibah ia’pagni nji dinlan? Ga Yahweh waɓɓa ngha. ²⁹Tehnanalan ih yahni ga gisheha?-Ga Yahweh-wa ɓɓa ngha-niga muhna bungno ni a wahni yini atahliha? Niɓeniha ³⁰shina, Nyahni abah agkuntumole Kulliha-Ga Yahweh wabbangha- ɓeni ibb tehnana ari buwa sah ni nah tenana ye pura binang.³¹Shina, Nyahni abah agkuntumole Kulliha-Ga Yahweh waɓɓa ngha- ɓehni pagtumo ni leshi yan te wabkuntumo a ni tashini yangha. ³²Shina,Nshibina aba agkuntum abeni ki lohri sorriyibang- Ga Yahweh waɓɓa ngha-ni denshi le a boshi ni abayong ni gi yir ni gushimurung leyang, nshiina yang! Wohri abuwa lan ni sorriyan. Myan gi wohrun ni yan, Ni tashiyang a ouhha nyahle tashi yang. Digna na anni bwa uwaha-³³Ngha abwa ni, ko aba agkuntumo le Kulli, ni amalah ni ihli yong, 'Mang pag gi tollale Yahweh?' Nga nah yi Yang, ’Nyongni mpag gi tolla ye, le nga sob yong koh- Ga ni Yahweh wabba. ³⁴Amuri aba agkuntumole Kulli, amahla, ni bwa ni ki nah, ’Gah gi tollale Yahweh ni ya' nga fungshi beh ni leh.³⁵Ntangna a wabba, beni kwa agh a ri bih ni bihbamurikalla, 'Mang Yahweh pilli?' le 'Mang Yahweh wabah?' ³⁶Keminiya digna ni nga waba a muri ih 'gitollale Yahweh ya', ate gi tolla ye agh tenana mami beni kwa agh, Le nshibina tenana le Kulli ma usulo.Yahweh magula kwa, Kulli lesung.³⁷Ga ni aba wabbi aba agkuntumo le Kulli ngha. 'Mang Yahweh pil yo?’ Ko mang Yahweh nah?’ ³⁸Keminiya ngha a nah, ’Gi tolla le Yahweh,' Ga Yahweh wabbani; Ate a wab tenanan ih, Gi tolla le Yahweh, ngha ntashino bang,' ki nah, 'Ni awo nah "Gi tolla le Yahweh ya.’’' ³⁹Ngha ni na, Shina, myang a muri nga tollah ni bugho kukwo ni meng, kpani lah magula ni ga poh ni akahwo agh. ⁴⁰Le nga tig yiri bihna mallale nya, iribihna ni ni a jangshine ya agh.'"

Chapter 24

¹Yahweh ɗunangha gihri. Tangha nje, lewoh bahri mavarey a tigha kundunbin bang Yahweh.9Sin njilohro nigha pag gihri njun Nebuchadnezzar, murung Babila, wohra nguhro Jehoyachin muhna Jehoiakim,murung Judah, A magulina njunle Judah, A bah tumo bung nabah wol puhra Jerusalem ngha Juhni Babilaha.) ²Guwoh mwoh magohrey bongha, niga ma billah le gohrey, keminiya guwoh ma gohrey ni muwoh ni boliha mama na liha. ³Yahweh nangha,”mang a sina, Jeremiah?” Nah, Ngung gohri. Gohri mabonna yarata agh ni gohri mama ni botto a logle a lih ya."⁴Le tehnanale Yahweh juhwa binan,Nah, ⁵Yahweh, Kullile a Israila, wab gah; Gahsin aɓeni guhno ha aɓeni tasa abarah wohra jeh Chaldea. ⁶Ngah tig jiyan muyan ma buwah ni logshi yan ajehni. Ga bagyan biye ni gi sahni yanha. Ga pahniyan, ni gi uyiyanha. ⁷Le nga pahyan kunyong ibi a yerang, mini Yahweh. Aɗigha aɓuwah lan ka ɗig Kullile yan, A yehran binang ni kunyahli yang kwa.⁸Keminiya ni ga gun gohrey ma nannah mama ni boli liha-Ga Yahweh waɓɓa ngha-ga pihyi Zedekiah njere, murung Judah, ni a maguhlina sin junle, ni nsihle abah Jerusalem aɓeni ɗigha a jehni yahle wohno ke ɗigha ajeh Masar. ⁹Ngah pihyan aɗigha gi sinban te gimashira yan. A ji a gibing kwah a ngunja, suhli guhlo ni muhri ah guhni teng, gi so guhlo koh, ni gi yohmo ba kwah ga mesiyangha. ¹⁰Ga tashi gahra bouh, Yahlo, nag i pahyinari yan, sete a meshiyan ajehni pahyan na minkayangha.”

Chapter 25

¹Tehnanani zu a bin Jeremiah muhri aɓuwah ni Judah ha, Ga pag giri ri bogho ma ihne kundunale Nebuchadnezzar, murung Babylon. ²Jeremiah ba agkuntumole Kulli wanna ga bin abuwah ni Judah na ɓeni ɗigha Urushelima agh.³Nah, "Ma abogho woromwoh pur tahro, logha ri bogho ma lumpur tahro le Josiah muna Amon, murung Judah zu a kunbang ni, Tenanale Yahweh ngha ki juwah buhnan yeh wannewo, na ogha. ⁴Yahweh tashina adenlale abah agkuntumo bi yang, biyong, keminiya ni ogbang ha nyah nkpah kiri yong ri kiriyon.⁵Abah agkuntumohe nah; Ih ɓeni kwa yehre ɗag gimashirale ni ih alihiha ih yehre jeh ngha Yahweh pah ri gunjawo behri ha ri akawunni we, ah pah mamahla yah. ⁶Niɓeniya ke so nginya ari kulini yahni usulo agh, ngushi yang ngha ko le ngungyi yangha, ndang kunang ni tumo abih yong ka konang.⁷Keminiya ni oh hangha-Ga Yahweh waɓɓani Ndanna kunnan ni tumoh bung mama ka suwa yangha. ⁸Niɓeniya Yahweh magula waɓ ga, Ateh na teshin kirori tenana langha. ⁹Shina, myan gi piranga tashi ban nil agha ih kpaɓah a buwah njeh Santali –Ga Yahweh waɓɓahni-ni Nebuchadnezzar den lalan,murung Babila ka zuni a muri aɓeni ɗigha yeh ya, ni aɓwa ni yeh kwa kang ni yong ngha. Te ga tigya sa ate mesibang. Nga tig yang sa ate juhro. nga pil yang gi ngobong, gi songshigiri ni ɗigha bwa nyha nghang ngha.¹⁰Ga tig mahlale jolo le buhra mami jolole bahma, joulole tahli gougihri ni poshibang le ka sindahi. ¹¹Le bang kwa ka ɗig ba ashibiha ba buh ni gigorbong, A ɓayong, a bayon ka gushi murung Babila ma bogho woro-tahro puhra muhri lum.¹²Le ih ja wohro ngha bogho woro tahro lum ɗunshina, mama ga leshini murung Babila ni aɓuwah, nje le a Chaldeans- Ga Yahweh waɓɓahni, ari gimashirale yan ni tig mahlale noug buhli yali. ¹³Le nga pagha aga kwa nworo ntollo waɓɓa kwa, Ni ga yongli na a gibomteng ni Jeremiah wabni kuntumo a muhri ɓayong. ¹⁴Nina ɗeshi ɓayong ɗuk- ɗuk ni a murung ma guhlina a ɗig guhro a tiring bayonni. Gi yehre gi wahyan ari gi pagnale yan ni tumo bungle yan"'¹⁵Ga-Yahweh, Kulli le a Israila, waɓɓang ngha ni,”Tol ndepese muhri mgah yahlula a beng ke pi aɓayongni gutaso riyang kwa ih bah nuhyi. ¹⁶Ah nuhyi ah ɓahra ni tollih ɓagha ke gahrabou ni ga tasha tiring yan.¹⁷Le hag ndipese muhruye bi Yahweh, ke wohro nkpab aɓayong ni gag a Yahweh tasina lah nuhha. ¹⁸Jerusalem, lah magula le Judah na murungle na maguhlina sin junle-nga piyan a ɗig gima nan nah.Nitumo yahri yangha,ah ɗig gi ke ce ni gi yohmo ni ga mama a yangha zu a kara ni ni kyari ya.¹⁹Sihle ɓayong ɗeshika nuhyi; Firauna murung masar na denlale; A magulinale na buwah kwahi. ²⁰A ɓuwah kunɓware sisa kpabah na murung leh Uz; A murung jeh Filistiyawa kwa-Ashkelon, Gaza Ekron, ni a sihle Ashdod: ²¹Edom ni Moab ni aɓa Ammon:²²A murung Tyre ni Sidon, A murung ni kun gere muhruha ni sihle gibing. ²³Dedan, Tema, ni Buz kpana mama kasihi gihri kyahri nji muyan ndul ni sabah, mami yang ma agh a nuh ne.²⁴A murung jeh Arabia kwa ni a murungle abuwah kpaɓah ngha ɗigha lusungha: ²⁵A murung jeh zimri kwa, A murung jeh Elam kwa, na murung ni jeh Medes ah; ²⁶A murung jeh Santali, a mama kahri yan na mama kuhkuwoha- ɓeni kwaha ni yeni na gibang ni kwa gunjaha ngha ɗigha kundum jeha, A yangha kwa a nuh muhru a dipese muhrule Yahweh. Malale ya, murung Babila ka nuh a dipeseh.²⁷Yahweh nah nghan,”Niɓeniya waɓɓi yan; Yahweh maguhla, Kullile abah Israila, waɓ gah: N’nuh nyeh ɓahra,le ntirihi nkpah jeh, ke nlohwa ke garabohni gi tasha ntiring yong ngha.' ²⁸Le Ih pagha ngha a shibiha tol ndipese nuh muhrule a bohle,waɓɓi yan,’Yahweh magula waɓ ga: Ɗigna a muhiyi. ²⁹Nshinbang, myang nga zuhni gi bihyibang a muri lahmagula ni a gor ni lullang, le nga ɗigha ni kum murung, ate myang nga zuni garabwoh a muri aba ɗigna a njeh egh! ga agh gi wabna le Yahweh magula le aba luwa.³⁰Waɓɓi yan tenana ga gi pagha ka kunyangha.Yeh buhri waɓɓi yanni,’Yahweh ka gohho, biKulli ni saghi yan mehli abin mabuwahni ɗigha ngha gerentengha, ih lowyiyanni ni yahlulari a giluwole,ih saghi yan,Ni gah mama a ɓeni ɗigha njehha. ³¹Bwale luwa ka lowoh joulo ka wohrari mahlale njeh,Yahweh juhnani gi pahyina ri ɓayon,yehjuhna ninjoh rig a ki usuliya,aɓeni pag gimashira atig yan kun garabouh-tenanale Yahweh ni waɓɓani.³²Yahweh magula le aba luwa waɓna ga, ’Shina, gi pahyina mashira ka wohro bin ɓayong ni ɓayong, Guh muhru magula ka lowah bin sannah nji ban bung njeh. ³³Le aɓeni a wol nluoyan bin Yahweh ha a kahrawo ha ka buhri mwoh wohrari mahlale jeh kana mabih;Na gounyanha,a kpayan, yahle a linsiyan. Aɗig ninga tubndah atubuh.³⁴Nmagjollo, A lel giluwoh, N’albah anna!Nbuhla atubuh,Nbuhla a muwah tuhgice a leg giluwoh kahra tuhyi you bouhjuhna; A mesiyi yon gi kpa ni ga gohrey. ³⁵Bin vuhlo nyah ate alel giluwoha, Bin abbah nyah ate ama gushina le alel giluwoh a. ³⁶N’ogjolo buwah le alel giluwohni jolole a magula leg giluwoh, Yahweh ngha ki mesiyiyan bin lehle.³⁷Lehle mabuwahle a giluwoh ngha tahriyan ate yahlulale Yahweh lonna. ³⁸Ninga yim niki logha, Ɗagna bin tuhlole ate gi pagoubong jeh ka ɗigha banghari yahlulale, ate yahlula le ni logho agh.

Chapter 26

¹A kunbang mwoh murungle Jehoiakim muna Josiah, munang Judah, tenananiha puhrabin Yahweh,nahyi. ²“Yahweh waɓ gah:Lowo tangha tiring lah bin pah goubong waɓ tenana a muhri leh Judah ɓeni juh za gusan a liyan.Nateng a waɓɓiya ga kuwa nawo nap agha a waɓiyan. Ka kasi tenanani waɓɓo ha.! ³Ih ɗigha leh ogle,ih ɓeni kwa ih ɗag gimashirale, myan gi ɗensini gi pagna mashira ga tutah miyan ate gimashirale yan ni apagha.⁴Niɓeniya ke waɓɓi yanni ninah, ’Gah Yahweh waɓɓani gah:Ni ogha ha ate ga giyah arih gi gillah lanni tigha dum yonha. ⁵Ngha ni nteshi kiri yong ri denlalan ngha ba agkuntumolangha, ɓeni ini gitasari you kehre ni kwa keminiya ni oghi ya! ⁶Le ga pil lahni niga Shiloh; Ga pill lah magulani nyohmo a nji aɓayon ni ɗigha ngnjah agh.'"⁷A mahla, A ba agkuntumole Kulli, naɓuwah kwa a ogna ga Jeremiah hangni tenana a liye Yahweh. ⁸Ini pagna nina ngha Jeremiah mahli hamah tenana ni Yahweh lagni ih waɓɓi a ɓuwa kwah, amahla,abah agkuntumoleKulli, ni ah bwah kwah shibihi ni nah, ”Awoni aka wuh! ⁹Mang ki pagyi ka waɓ gi sinna ni luhli Yahweh ni na le lahni ih yehra ih ɗigni ga Shiloh nil ah magula ka ɗigha bung yah, a billah yah? “A bwah kpahna ba muwoh na ri Jeremiah a liye Yahweh.¹⁰Le a magula ni a Judah og tenanani lowoh wohro liye murung ri leh Yahweh, Aɗig ha jeh kunjere kunkala ma piyo mamari liye Yahweh. ¹¹A mahla na bah agkuntumole Kulli nahteng ri a magulina na buwah kwah.Anah,”Bougna ke ɓeni wuh,te wanna gishina ga ka kun lah magulani,Niga mama n’ogni kiri you niɓeniya. ¹²Ngha Jeremiah wabni a magulina ni a buwah kwah ni nah,”Yahweh tasinan in waɓɓi a ɓuwa ga nsinha ari lahni nil lah magulani, Nwabna tenana ni n'ogha.¹³Ngha ni ɓeniya,Ndum njelo yon ni ga ni alilihna,ni nteshikiri youri mel Yahweh Kullile yong ate ke ih bi tuti yong a gimashirani ni ih paghi yong ngha. ¹⁴A meng kanangirang ngha -nshina- myang a boh. Pag nghang ga a shina pagna le ye ɓonna bino agh. ¹⁵Keminiya yere ih a wol nluyang le a wo ngha aka zuni nkilla le ɓeni nyha ni tengshihra a agh a muro ni a muri lahmagula ni, ni aɓeni digha a yeh ya, ate a njiteng ngha Yahweh tahshinang a binyong ih ɓi nwaɓih yong atenana ih ɓi n'ogho."¹⁶Le amagula ni aɓayong kwa nah yi amalah ni ɓa agkuntumo, "Ni ɓoro ke ɓeni wuh agh, ate yang ngha ih waɓih sung tenana ni lulli Yahweh Kulli lesung. ¹⁷"Le abuna aɓa tenna ni njeh egh ya logho nahteng ri kpaɓa le aɓayong.¹⁸A nah, "Mikah le Moreshet ngha ki waɓkuntumo a yeh akara le Hezekiyah murung le Judah. Waɓtenana a ri aɓayong le Judah kwa le nah, 'Yahweh magula le aɓaluwa waɓna ga: Sihiyona ka pil ɓabang ni a jug ga, Urushelima ka pil ninga damma le dahɓi. le dingli le bin ɓangkulli ya ka pil ɓangung.' ¹⁹A wol nluo Hezekiyah murung le Judah ni nshile Judah kwa? Ni ɓang ngoɓong le Yahweh nina ate ih al kundumi le ih ariyi yahli muri juhro ni waɓa muyang ngha? Nina agh sa pag gimashihra magula a ri kanangiri sung ngha?"²⁰waɓ gag i pag giri muhri lah magulani gibanghe, aghna ni ga Jeremiah waɓɓa kwah. Keminiya ngha murung Jehoiakim na ɓah kuhyonle na magulina ogni tenniha, Le murung agna ih wol luweh, ²¹keminiya Uriah oh bang goubong, mawohra mereh wohra Masar. Zion ka ɗig bang matenana, Jerusalem ka yehra ka ɗigna fuh-fuh, na kohnole bin bang Kulli kaseh.²²Le murung Jehoiakim tashi a buhna a wohra Masar-Elnathan muhna Akbor na buhna ka wohra Masar njun Uriah. ²³Aka bol Uriah a pusa Masar ah juhni bin murung Jehoiakim. Le Jehoiakim wol luwe ni garabouh ni tashibang ni luweh a wohri nkilliyale abuwah manannah. ²⁴Keminiya bi Ahikam muhna Shaphan ngha bin Jeremiah, Na peh bi abuwa a wol nlue.

Chapter 27

¹Ni kunduna noung murungle Zedekiah muhna Josiah,murung Judah,tenanani juwa bin Jeremiah bin Yahweh. ²Ga Yahweh waɓɓan ngha,tighi muhro tongho ge yan mehlo. ³Le tashibang ri murung Edom, ni murung Moab, ni murungle abuwani Ammonha,ni murung Tyre, ni murungni Sidonha.Tashiyan njibin a murungni.Abah diya jeh masate jehle yan aɓeni juwa Jerusalem bin Zedekiah murung Judah. ⁴Pah yang lag bin abah magula le yang ni nah, Yahweh magula, Kullil e Israila, nah; Ga ni nga waɓɓi atelela leyong.⁵“Myanni murang gill gunje ni tengne magulani bend le nlogshi na dumbeng. Yeh gihla abuwa na giluwoni gunjeha, pihye bin ɓeni paghan juyangha. ⁶Ngha niɓeniya, mengni muhra myangi pag bang abi Nebuchadnezzar, murung Babila,denlalang. Ɗeshi, myangi gi pa a gi usulo aje te ih guso. ⁷Ngha kwaha ɓayong ka guso, Amuhni, na ni kahyi kehna kunbangni bangle ki zuni ya. Le aɓayong ɗuɗug na murung magulana ka gankuni.⁸Ɗing na aɓayong ni gibangni ni gusi Nebuchadnezzar,murung Babila ha, ni ye suhli me yan ri murung Babila ha-Ga leshi bayon he ni garabouh,ni yahlo, ni ah gi biyije-Ga Yahweh waɓɓa ngha- sete ngirjah yang ni beng.⁹Nghaninale ko ogha bah agkuntumole Kulli ha, na ɓah wol je, na lohroleyon, Abah kuh-kwah, na abah vuhlihi jun.A ɓeni ki natengri yonki nah, ke ngushi murung Babila. ¹⁰Ate ayangha waɓ yihri gisinna ri yon ate a wohri kuhkwo in dagjeleton. Ga pushiyon ka sokoro,yeh ga wuh. ¹¹Keminiya bahyoni tig melli ari tonhole murung Babila ni gushiha, ngha agyi ih usulo a ba ɗigha jehle- ga Yahweh waɓɓa ngha-a bunshi ni tig lah yang a be.””¹²Nanatengri Zedekiah murung Judah ni pih kuntumole,”Ntig mehyonri ibijele tonhole Babila ni gushi ni ah buwahle, le ga ɗigha. ¹³Mang pahyi keg a wuh-We na buwalo-ri garabouh ni yahlo,na gimashira ni a tashini bangha. Ni ga mama Yahweh wohno waɓɓah amuhri bahyouni sibi gushi murung Babila?,¹⁴Ke n’ogtenana le abah agkuntumole Kulli mama a waɓɓiyong a nah, Ka gushi murung Babila,’worku-kuwohri yan ate ayangha waɓ gishina yihri ri yon. ¹⁵Nitashiyan ngha-Ga Yahweh waɓɓa ngha-Aja pag yiri ni luhlan te a sorihi abuwa ni pushiyan ke pinshiyon,Ni yon kpahni abah agkuntumole aɓeni ki waɓɓi yong ngha.¹⁶Nwannan tenanani ri bah agkuntumo na buwah Nnah;”Yahweh waɓ ga; ke teshi kiriyon ri tehnanale aɓah agkuntumoha aɓeni juhki waɓiyon ki nah,’sinbang! Ga lie Yahweh a tolha a yehne bin Babila ni ɓeni!yihrini a waɓɓiyon. ¹⁷Ke ih bi n'og yang ngha.Ngushi murung Babila nɗigha.Mang payi ke lah magula ka ɗig bah buh? ¹⁸Ngha a yangni agkuntumo, ni ngha njitenni tenanale Yahweh ngha ki juwa bin yang, lah abin Yahweh magula ke tashiban ri Babila ri guwa ohwa a liye Yahweh,liye murung Judah, ni Jerusalem.¹⁹Yahweh magula waɓteng a muhri pasa nkuh ni kyeh malenderang”Salang magula”naki duhrina gi tollah. Na sihle ga wa owoh ah tiring magula. ²⁰A gi tollahni Nebuchadnezzar murung Babila ni tolla ngha tolli Jehoiachin muhna Jehoiakim, murung Judah,awohri je guhoha puhra Jerusalem zuwa Babila na ɓah yehre ni Judah ni Jerusalem.²¹Yahweh ma gouna,Kullile abah Israila,waɓ ga muhri gi tolla ni uwoha a lie Yahweh,Lie murung Judah ni Jerusalem. ²²“Ah juhne a Babila,biyeni a dighan wohra kunbangni tiha ga juhni yan-Ga Yahweh waɓɓa ngha le ga juhni yan bi Kulli ni yeh logshi yang juwah ba.’”

Chapter 28

¹Ga pag giri ri bouhe hani,ni kundunahari bouho murungle Zedekiah murung Judah,ari bouho malne ni ma touno, Hananiah muhna Azzur bah agkuntumoh, Behni yangha Gibeon,nateng ran a lie Yahweh akundun a mahla na buwa kwa.Ih nah, ²“Yahweh magula, Kulli le abah Israila waɓ ga; Nbunna gitolla ni murung Babila tig ga.³A ntiri abogho ɓahri ya nga nyenni a ba agitumo ni kwa ma ɓaleh Yahweh ni murung Nebuchadnezzar le Babila tolloh wori yan Babila. ⁴Le nga yenni a ba Jehoiachin muna Jehoiakim, murung Judah,ni aɓeni a ponno a wori guro ni Judah kwa ngha tutoh Babylon agh- Ga ni Yahweh waɓɓah.- nga ɓun gitolla le murung le Babila.”⁵Leh Jeremiah bah agkuntumo natengri Hananiah bah agkuntumo a kundun a mahla nia abwa kwa ngha tangha a lie Yahweh. ⁶Jeremiah bah agkuntumo nah,” Ih ɓih ɗigha nina! Yahweh lanteshine ni na tenana he nisinna waɓɓah yehre juhni bag a tolha a lie Yahweh ni mama guhro Babila. ⁷Panni yalan,N’ogtenanani gi waɓɓiyon a kiriyonha ari ogho le abwa kwa.⁸A ɓah agkuntumoni who ɓehri ke mengha ni we ɓouhoni who kuh kwoh a a wanna tenana a muhri. Bahyonri gibansa magula, A muhri luwa,yahlo,na gimashira. ⁹Abah agkuntumo wabteng ohha kun ɗigna ma buwa ngha-tenanale ɗigna njitengle,leh a yehre nina inininah ɓah agkuntumoni a tasha bin Yahweh, agh ni."¹⁰Keminiya Hananiah I ɓa agkuntumo tol tonho a mel Jeremiah ɓah agkuntumo ɓuhni. ¹¹Le Hananiah waɓ ga kunɗun a ɓuwah kwa ni nah,”Yahweh waɓna ga: Ninga mama, a tirin bogho ɓahri ih ɓuhnihi kwa a meh a ɓayon tonhole yauri Nebuchadnezzar murung Babila.”Le Jeremiah ɓah agkuntumo who woroe.¹²Njun Hananiah ɓah agkuntumo ɓuhni touho a meh Jeremiah ha ɓah agkuntumo, Tenanale Yahweh juwa bin Jeremiah ki nah, ¹³“Wohro ke natengri Hananiah ni nayi, Yahweh ni waɓ ga: A ɓuhnihi tonho gun,ni bin tanghale yan a gill tonho iron. ¹⁴Ga Yahweh magouna,Kullile abah Israila, waɓ ga: Ntinna tonho ma iron a mel aɓahyonni kwaniha a gushi Nebuchadnezzar murung Babila aja guso kwa,Nye pahne a yamba lusung ih ɓih nongmurung muyan,”¹⁵Yeh wohro Jeremiah ɓah agkuntumo”oghan Hanania! Yahweh ni tasoha,keminiya a wonini muhro a nouyi ɓuwa a pah njiteng ni yihri. ¹⁶Ga Yahweh waɓɓa ngha: Shinbang,myan ga puso ɗaɓeng a ngunje.A wuh ni ɓah,Nde a wannan ga ni gi ohni ri yon ni Yahweh” ¹⁷A tiring shienri ma toni pur bahri ari bouhoni muwoha, Hananiah bah agkuntumo wuhni.

Chapter 29

¹Ga ni pag tenana Jeremiah ɓah agkuntumo tashini ɓang a Urshalima zuwa bin asihle ɓah tenani tiring lah guhro kena bin a mahla, ɓah agkuntumo, ni ah ɓuwa kwa Nebuchadnezzar wohrilah guhno a Urshalima bin Babila. ²Gireh njuh Jeholachim murung, Ngi murung bahmah, ni a magulina bi Kulliha, aɓah tumo bung atshina yan a Jerusalem. ³Tashi aga digri ha ɓih Elasah muhna Shapan na Gemariah muhna Hilkiah ɓehni Zedekiah, murung Judah,ngha tasa bin Nebuchadnezzar murung Babila.⁴Ba kun no nah,”Yahweh magouna,Kullile a ɓah Israila, wag a bin aɓehni lah guhro mama nyomha wa ga bin aɓehni lah guhro mama nyomha alah guhro lowah Urshalima wohra Babila; ⁵Nbag lah in ɗigha yieh, Npahni gi gun nli.⁶olla a mehna nbillihiya amuhna bulma na munagalang ih le ntolla a mehnari a muhna yon a muhna,buhna,npa a muhna gahlale yon lehbuhra,ih ɓah billa a muhna. Buhna na munagalang ni ɗunshibang nyashibang ke nɗig fitonha. ⁷N’al ɗigna ma buwa lah magula ɓa nyom yon wohriyon lah guhro,ni inna ɓuhnan a tukushi nde ɗigna ohlolo ari yonha in ɗig ohlolo.⁸Yahweh magula lema,Kullile aɓah Israila, waɓ ga;Ken agha ah ɓah agkuntumo aɓehni tirinyonha ni ɓehni pushiyonha sorryonha ke ye og lohnole yanha mama ka tensiriyon ri lohreha. ⁹Teh ayangha waɓ ga ki sorriyon ni luhlangha. Ni tashi yangha –Ga Yahweh waɓɓa ni!¹⁰Yahweh nanna gihre; Ngha Babila noung ni murung muhyonha ma bouho wouro tahro-puhra muhri lum, Ngha anniyon ngah pohnah teg ma buralang ateh in yehre a ɓa. ¹¹Teh meng ni muhranha nyahra denseni gu tollahri yongha-Ga Yahweh waɓɓa ni-Njere di yohlolo nyahma gimashira,ih ɓih pahyon wohra ɗung ni tigkumo.¹²Le ngah gohra,ni wohro ke jiman, nga og yong. ¹³Nga allang nga kum mang, ɗigna ngha allang ni kunyahli yong kwa agh. ¹⁴Le nga kum yong, -Ga Yahweh waɓɓah ni nga nyeni lah nguhro; Ngah kpab yong ba nɗigha jehle ɓayong ni bah a meshiyi yong ngha ngha -Ga Yahweh waɓɓah ni-ate nga nyeni yong a ba ntig yong nworo a tumo guro nghang ngha.¹⁵Nde nnanle Yahweh loshina aɓah agkuntumo risun a Babila. ¹⁶Yahweh wanna gari murung ɓehni ɗigha muhri gimuhrunle David na nsile a ɓuwah aɓehni tangha-lah ma guhlaha, Amuhna tehyonni wohri yon a lah guhroha. ¹⁷Yahweh magounani waɓ ga,shina,myan gi tashibang ni tenana,Yahlo,na gimashirayong.Teh ga tigyan niga gohrey ma dunna ngha ni bottiha na liha.¹⁸Le gah alyan ni garaboh,Yahlo,na gimashira ni tig gi pah ngoubong rig i bang muhri nje-ke kahra,a gi yomoh, nag i goubong, nag i ogyihri bina atirin ɓayong kwa aɓah meshiya yangha. ¹⁹Ga paghi ya ni a og a tenana lang ngha -Ga Yahweh waɓɓahni-Ini tashi bangriyan ah nji bin ɗenlalang aɓah agkuntumo. Yeh ɓuhrina tashi yan, keminiha ni nga ogha-Ga ni Yahweh waɓɓah.²⁰Mami yong ni muyong ngha n’ogtenanale Yahweh,nyonni aɓehni nwohra lah guhro aɓehni tutah Urshalima juwa Babilaha. ²¹Yahweh magula, Kullile aɓah Israila,waɓ gah a muhri Ahab muhna Kolaiah ni Zedekiah muhna Maaseiah, ɓehni waɓteng ma yihri ɓuhno atirin luhlan:Shina,myan gi pahyan a ɓih Nebuchadnezzar murung ni Babilaha.Ih wol nlahyan ajiwah.²²Le a yohno ka nateng a muhri ɓeni lah guhro ha ɓohlari Judah ni Babila, Yohno ka nah:”Yahweh lan tigna yon ni ga Zedekiah ni Ahab, ɓehni murung Babila torna gishe ha.” ²³Ga aka pagha ate bukow aga apagha Israilaha ngha aɓahyini njiya na ɓah muhri,Lah a mangyanha ni waɓ yihri tenana ni luhlan, Ga ni agha nap agha waɓɓaha. The mihni yehri ga yeriha.Muhni ba kuhtiyon-Ga Yahweh waɓɓahni.²⁴A muhri Shemaiah ɓah Neholamite,waɓ gah: ²⁵“Yahweh magouna,Kullile aɓah Israila waɓ ga: Ate a atashina bang ni kuntumoni luhlo bin aɓuwa kwa ni Urshalima juwa Zephaniah muhna Ma’aseiah mahla,ni a mahla kwa,ni nah. ²⁶Yahweh tigno mahla tukushi Jehoiada mahla,teh aɗig ɓah shinjurilie Yahweh. A wohni ni gakwa aɓohri abuwahni yeshi tig muhyan aɓah agkuntumo. Ke tigyan a kannani yeh.²⁷Niɓeniya,mang pahyi ken i a yeshi Jeremiah ni Anathoth, ɓehni tig muhri ari aɓah agkuntumoroha? Teh ²⁸tashina bangri suna Babila ni nah, ih tol kunbang masahna.Nbag lah in ɗigha yieh, Nipahnihi gun in liji.””” ²⁹Zephaniah mahla bill ga a yohliha akiri Jeremiah ɓah agkuntumo.³⁰Le tenanale Yahweh zu a bin Jeremiah,ki nahyi, ³¹“Tashi tenana a waɓɓi a ɓeni guhroha kwa nahyi yan,’Yahweh waɓ ga a muhri Shemaiah ɓah Nehelamite:Ate Shemaiah waɓteng ɓin yon ngha meng ni muhra ni tashi ya, Yeh nonna yoni tigyahyonri aɓah pag yihri. ³²Keminiy Yahweh waɓ ga: Shinbang myangi muhri gi lag Shemaiah ɓah Nehelamite na bibilahle kwa.Bang yah ɓung ka tangha tiring a ɓuwa.Ni sin gima ɓwahni ga pahyi a ɓuwaha –Ga Yahweh waɓɓahni-wahra waɓɓi a muhri aɓeni ki loghari Yahweh ha.

Chapter 30

¹Tenanani juwabin Jeremiah puhra Yahweh mahyi, ²‘Gah Yahweh waɓɓah ngha,Kullile a ɓah Israila,nah,Nyonli a yie ga tenana in waɓɓoha. ³Shinbang, kahra ngha ki juh-Ga Yahweh wabbahni ngha gi yehni ni aɓehni wohra guhwoha,aɓuwah, Israila ni Judah,meng,Yahweh,nwanna gah:Ga yehni yan jehni pih a ɓehni juhni yan a kahyan. Ah kumi.””⁴Tenanani Yahweh waɓɓa muhri Judah ni Israila ni. ⁵Ate Yahweh wanna ga. N’illibang nshina ngha ɓua ka ɓih muna agh.⁶N'ihli bang le nshina ngha babura kwa ni bilmuna a ɓuhni ni ga ɓah mahni muhna ki konha? Mang pahyille kunɗung yan yehre nurow/kahriha? ⁷‘Gi ena! Ari kahra mahgulawo, yahni ga kahreha ih ɗig kahra gansirun bin Yakubu,keminiya a asshih ri.⁸Ih ɗigha kahrawo-Ga Yahweh magouna waɓɓahni-Ga ɓung tonhoni me yonha,ni tuhyi yieh,A ɓin aɓihri nawahye boh yon guhoha. ⁹Keminiya a gushi Yahweh Kullile yan ni pi David murungle yang gulo. Behni gu tighi murung muyang ngha.¹⁰Mam yong te ya, ɗengla le Yakubu, ka bang ngobong -waɓɓah le Yahweh ni-ke ngobong wolli, ogha,Israila.Nshinna bang,Myan ga pushiyon gibing kuhkwoh namih kahyiyon aje guhro,Yakubu ka yehre ka ɗig guhnu yah. Ih usuloh lehle,A ɓah gansiban yah ɗeshi. ¹¹Myang ni yonng, Ga-Yahweh wahɓahni-the assi yon.Le ga juhni mahlale bin ɓayong kwah ba meshiyi yan ngha. Keminiya nga tig malle a bin yong ngha, ɗigha myang ngi fungshi yong fitong ni gi ɗag yong lagha yang ngha.¹²Yahrehni waɓga,Nuhtulole yon ni malha,nji piyele yon kunnari. ¹³Bung yah ka jim gi pahnale yong jima yah ri pihnye le yongha te ih malla.¹⁴A ɓeni ki agji yon a zanciniyon, Nashinbang te muyonha,Ntigne yan piyele a ɓeni shibi njiyonha ni lag a maguhlina lah te gimashirale yon ma gouho gimashirale yon. ¹⁵Mang pahyike gi goubongri nutulole yon?Bin kohnale yon niki magha. Ate gouho gimashirale yon,gimashirale yon gouna,Npag aga te muyon. Ɗigha ɓeni meh yonha ga mehlihi,A ɓeni ni agjiyoha a wohra lah guhro.¹⁶A ɓehni meshiyi yong ngha a meshiyi yang, le aɓa shiɓi muyong kwa agh a woro a tumo guro. Ate aɓeni pon agi leyong ngha a ponghi yang nina, le nga tig amama ki ɓihyi yong ngha a ɓihya. ¹⁷Ate nga zuni yi yong iritenna, nga ɓishi a njipinye leyong-ga Yahweh waɓɓah ni- nga pag ga ate a gora yong: aɓeni a ɓuhkoh agh. Bang yah ɗensini gaha Zion.””¹⁸Yahweh wanna ga,”Shina,myan pilla gi zu ni gunrile Yakubu ni suhli ohrun a muhri lieh.Le lah maguhla ka ɓagria muhri tinli ɓunyon,aɓah tenana ka ɗigniga mama kahna a ɓah ih pag tumo ngha. ¹⁹Le a ngya bongso ka loghoh ni kahna pagbin murubang ka wohra biyan, ga ɓuhri nonyan na ɗig fitonha. Ga gushi yan ni ɗagyan a ɗig gi bihyaha.²⁰Le abwa leyoang ka nyeni ninga mama kahna agh, ni bin kpabbah le yang ngha a gihlihi duman ngha lag a sihleni wa lowsi yangha. ²¹Behni ka bohyan ka puhra tirin yan, ɓeni a billah jehani ngha ginonno gyah ni ngha nateng ran ha. Ni pag gahle,yang ka agha ka juwa bunnan?-Ga Yahweh waɓɓahni. ²²Le ga ɗigha abuwalan, Mengma ga ɗig Kullile yon.²³Shina, yahlulale Yahweh,Guh muhrule,wahra kow, ɗigna mahlale yahlulale yah. Ih suhlini yahlulale a muhni a ɓah pag gimashira. Yahlulale ²⁴Yahweh ni gi yehha sete tol agah zuni ya kun yieh tighi ri. A mahlale kahrawo ga yehri.

Chapter 31

¹‘‘A kunbang wo- ga ni Yahweh waɓɓa- Nga ɗig Kulli le akumvarre kwa ma Israel, le ahka ɗig aɓayong lang.‘‘ ²Yahweh ki nah ga, ‘‘Aɓayong ni aɓɓi garabuo agh kumna agnjiung a lusung; nga woro nga pih usulo abin Israel.‘‘ ³Yahweh pura a rang a kunbang ni wor agh le nah, ‘‘Yalang tolla, Israel, ni yalung tolla ma ha ki kenne. Ini paghi ke nshisa nzuni kahrang ni ogrung ma pahnjiteng.⁴Nga gillo kuli ɗeshili le ag gil lo, battansari Israel. Aka tol tambourine lo ɗeshili le le aka puro a dabeng ni atah-ngwang ma yalungposhina. ⁵Aka pan aɓabang ni ngung ɗeshili amuri ankonno Samaria; aɓa ɗigɗiya ka panna le ka tig njingung egh a gipagna maɓonna. ⁶Ate kara ngha ka zu ngha aɓa lel muribang ni a ankonno Ephraim agh ka hamma, ‘Nlogho, le shi kenne a Zion abin Yahweh Kulli lesung.‘⁷Ate Yahweh ki na ga, “Mmagjollo binmurubang amuri Jacobǃ Mmagjollo a yalungposhina ate murung ɓayong le anjeǃ Le ah og ɓongso. Nnah, ‘Yahweh ashina aɓayong le, anshile Israel.‘⁸Shinna, ngilla rang nga zu ni yang puro a anje njinakatang, Nga kpaɓ yang puro abeng ma kukwo ni orrbang kwa ma akariyo le ngunjah. Manjiung waghina ni ma kusung-ɓuniyina ka pagha a ntiri yang; amena ni amuna a yali yang agh ni aɓeni ɓilmuna leyang ɗigna gyap agh ka pag ni yang. Kpaɓɓa le aɓayong magulla ka nyere a ba. ⁹Ah zu ni ɓwah; nga billi yang ngha ah pagni ajimma leyong agh. Nga tig yang ah ginbiri ah kah a aɓanghamuru a muri njinjere ma hu ar. Ni ah enkusung ari ya, ate nga ɗig Terung abin Israel, ni Ephraim ka ɗig minɓalah lang.¹⁰‘‘N‘og tenana le Yahweh, anje. Mpah kuntumo amuri a kunsallang ni kukwoh agh. Yong anje ɗigna nga nah, ‘‘ɓeni meshiyi agh ngha ki kpaɓɓi kuli ni tighi ninga mama lel giri ki bolli nzu le agh.‘ ¹¹Ate Yahweh nwahna ngosomuri Jacob ni ashine a bi bung ni tenne yi agh.¹²Le ahka zu ah pagbinmurubang amuri abinsaɓna le Zion. A kundum yang ka poshibang ate ɓir ɓoro le Yahweh, amuri njigiri ni mba mapiyo, amuri nurun ni amuna anzu ni andah. Ate a ɗigna-usulo leyang ka pil ninga ɓabang njingung ni ah pahne muru agh, ni awa og giyalungɓiyina ɗeshili ya.¹³A batta ansara leyong ka pag bimmurubang ni tanngwang, ni abassa adenna ni aɓagulla ka pagha binmona. Ate nga ariyi ɗigna yalungɓiyina leyong ka ɗig pagbinmurubang. Nga pashi yali yang ni pah yang binmurubang ate yalungɓiyina leyong. ¹⁴Le nga ɗungshi ɗigna-usulo le amallah ni gikumna ma kemina. Aɓayong lang ka ɗimshi mur yang ni ɓorɓoro lang-ga ni Yahweh waɓɓa.‘‘¹⁵Yahweh ki nah ga, ‘‘Ah ogna gih a Ramah, ɓwagha ni ɓwah mashihra. Rachel ni ki ɓwah ate amuni. Shiɓi pashiyalung a mur yang, ate ah nya ah wa uwo ni ɗigna-usulo agh.‘‘¹⁶Yahweh ki nah, ‘‘Nyeshi gih la njumo ari ɓwah ni anjih wo ari anjimerung; ngoso tumolo ngha nghang-ga ni Yahweh waɓɓa-amuna yong ka nyere puro a nje le ɓashiɓinmurung. ¹⁷Tig yalung ngha nghang ari ɗigna-dum leyong-ga ni Yahweh waɓɓɑ-aminkah yong ka nyere a yeh kassa njang leyang.¹⁸‘‘N‘ogna Epraim ni njiteng ki ɓwagha, ‘A fung sang, le ah fungshi nang ninga munandah ni ah aliyi ɗigɗiya agh. Nyer sang zuni le ah zuni meng, ate awani Yahweh Kulli lang. ¹⁹Ate a njum nyere lang binno agh, mponnatuɓu a njum aliyi nghang giri ya, nwol bel lang. N‘ogna irriɓina ni pah irribina, ate mpingshina gi‘irriɓiyina ma bassa denna lang.‘ ²⁰Ephraim ni muna makunyalang agh? Ini yalungtolla lang, mtunabunna ma yalung poshina lang agh? Ate kunbang ni kwa nnahniteng amuri ya, nye ni njiteng nɗengshi a yalungtolla lang. A njere ni ya kunyalang ki lelbang ate muri. Njiteng ni nga shingi enna le-ga ni Yahweh waɓɓa.‘‘²¹Ntig agi ɗumo ate mur yong. Ntig agi ɗum njere maɓonna, njere ni nga tol agh. Nyere nzu, batta nsari Israelǃ nyere zu ah magulla lo. ²²Ha kunbang masaɓna manyeni nga tenghibang, munangallang mama pahnjiteng nya ari ya agh? Ate Yahweh gilla giri mapiyo a ngunjah-ɓamah kangni ɓaburah ma ngirungtenna.²³Yahweh Murung Kulli, Kulli le Israel, ki nah ga, ‘‘Ngha nyeshi bollaguro leyong njama agh, ah ka waɓ ga a nje Judah ni alah magulla le, ‘Ih paghi Yahweh ih puwo kunɓoro, weh bang manjiteng ni ih ɗighang agh, weh nkonno ma gerengteng.‘ ²⁴Ate Judah ni alah magulla le kwa ka ɗigha binmona a biye, ninga mama aɓa ɗigɗiya ni aɓeni ki lel anzu agh. ²⁵Ate nga tig aɓeni ni yahlo agh ah nuh giɗungshina leyang, le nga ɗungshi aɓeni ni yalung ma ɓelele agh.‘‘ ²⁶A njum ga agh nlogho a njintullo, le nyere ih njintullo lang nongshina ngirang. “²⁷Shinna, akara ngha ki zu-ga ni Yahweh waɓɓa-ngha nga jamni alah Israel ni Judah ni njigiri ɓayong ni anjigiri agihsung. ²⁸A kunbang ni wor agh, ntig yang a le murung ate uɓɓ yang ni sanyi yang nzali, ate agnongmurung, wangha, ni zuni yang gikonna. Keminiya a kara ni ki zu agh, nga lel mur yang, ate gil yang ah gullo ni jam yang-ga ni Yahweh waɓɓa.²⁹A akara wo agh ɓung nya wa nah, ‘Aterung lihna aɓongshinang ma hangna, keminiya amihli amuna wihna.‘ ³⁰Ate ɓeni kwa agh ka wuh a yeh gimashihra le; ɓeni kwa lih ɓongshina ma hang na agh, mihli ka wuh.³¹Shinna akara ngha ki zu-ga ni Yahweh waɓɓa-ngha nga tigni ogrung mapiyo ni lah Israel ni lah Judah. ³²Ni ih pag ninga ogrung ni ntigha ni akah yang a kara ni ngha ntolli yang ni bi yang ate pushi yang dabeng puro a nje Egypt agh, ate ah ɓunna ogrung lang, nghate ya mini bura mah abin yang-ga ni Yahweh waɓɓa.³³Ogrung mapiyo ni nga tigha ni lah Israel a njum akara ni-ga ni Yahweh waɓɓa. Nga tig gibilla lang a ntiri yang le nga nyongli a kunyali yang, ate nga ɗig Kulli leyang, le ahka ɗig aɓayong lang. ³⁴Le ɓeni kwa agh ni wa aliyi ɓi ɓamurikalla giri ya ke ɓwa ka aliyi munateri giri le nah, ‘Yeri Yahweh‘ Ate yang kwa agh ah yer rang, logho ari magulla leyong ni orrbang agh-ga ni Yahweh waɓɓa-ate nga tol yi gimashihra leyang le ni nwa ye ɗengshini gimashihra leyang ngha.‘‘³⁵Yahweh ki nah ga, ɓeni ki pah kara ate tuhbang a kara ni ogrung ma shienri ni amuna sheinri ate tuhbang ni duh agh ni. Ini ɓeni ki tig sallang magulla ih ɓang agh ate abimuru le imma- Yahweh Murung Kulli ni lulli. ³⁶‘’Ngha ini mwoh ih agi ɗignjah ni ka nyanglibang ka ɓoro a jiang agh-ga ni Yahweh waɓɓa- ke aminkah Israel ka ɗag ɗig nje a kundumang.’’³⁷Yahweh ki nah ga, ‘’Ngha ini mwoh aɓakulli ni saɓɓa orrbang kwa agh ah gan pyeri, ni, ngha ini mwoh ih magtyegiri le ngunjah ni binje agh ah gan kum ni, ke yalang ka shiɓi ni aminkah Israel kwa ate aga kwa ah pag ga ni Yahweh waɓɓa.³⁸‘’Shinna, kara ngha ki zu-ga ni Yahweh waɓɓa ngha ah ye ah ɓa ni nghang lah magulla egh agh, logho ari Dong-tagha ma Hananel zu a kunlah Gbingra. ³⁹Le njijere pyerigiri ka nonno ka woro kukwoh ɗeshili, kenne a ɗingling Gareb ni kangni Goyah. ⁴⁰Aɓaluwi ma anluo kwa ni atuɓu, ni aɓabang ni ah ɗigni andah ki puro ki kah a ɓaluwi Kidron nonno kenne ari aɓingra le kunlah piri anjinakuli, ah tighi Yahweh ni sah. Ni ah wa wonghi lah magulla egh ko aghabung ɗeshiliya, ha ki kenne.’’

Chapter 32

¹Tenana ni zu abin Jeremiah pura abin Yahweh a bogho malum le Zedekiah murung Judah, bogho malum purretomɓitaro le Nebuchadnezzar. ²A kunbang wo agh, aɓatahlua le murung Babylon ngha ki kangni Jerusalem, ni Jeremiah ɓa’agtumo agh kur re a ɓalah-njum kangna le ɓalelmuribang a liye murung Judah.³Zedekiah murung Judah kur re le nah, ‘’Mang paghi ke a waɓ shinduna le a nah, ‘Yahweh ki nah gaː shinna, Ngilla rang nga pah lah magulla ni a bi murung Babylon, le Ihka lih ni lua. ⁴Zedekiah murung Judah ni aɓɓa a bi aɓa Chaldean agh, ate njiteng ni ah pih a bi murung Babylon. Kun ni ka nahteng ari kun murung, ni njih ka shin njih murung. ⁵Ih ka tol Zedekiah ih wori a Babylon, ihka woro ɗigha biye sete mpagna ni ni-ga ni Yahweh waɓɓa. Ko ke a wolrung ari aɓa Chaldea, ni awo lihmurung agh.’’⁶Jeremiah nah, ‘’Tenana le Yahweh zu abin nang, ki nah, ⁷‘Shinna, Hanamel munabunna le Shallum terro makenna ngha ki zu a binno le ka nah, ‘’Kur yi mur ro ɓabang lang ni Anathoth agh, ate awoni a pag ɓeni ah ɗungri yi kunduna agh.’’⁸Le, ninga mama Yahweh waɓ ɓa, Hanamel, munabunna le terrang makenna, zu a bin nang a bang ni njum kangna le ɓalelmuribang, le nah nghang, ‘’Kur ɓabang lang ni a Anathoth a nje Benjamin agh, ate ag tol gibere agh mamoh ni, ni awo ni a pagɓeni ah ɗunggri yi ne ni kunduna agh. Kur yi muro ni.’’ Le nyere ih tenana le Yahweh ni nga. ⁹Ke nkur ɓabang ni a Anathoth agh a bi Hanamel, munabunna le Ter rang makenna, le mpyeri yi ɗungro le gifugna silver egh, ‘’Shekel lum purre tomɓari ni ɗungro.¹⁰Le nyonglo a giɓomteng makarra le ntigbung muri, ni nkum aɓawaɓkun shin ga pag giri ya. Ke mpyeri a gifugna silver a agipyerigiri. ¹¹Mama ki kuratiye agh ntol giɓomteng gi ɗumkuro ni ntigna beng a muri ya, ki bil ga ah nah ah pag agh ni agibilla, kpaɓni giɓomteng gi ɗumkuro ni ni ah tigna bung amuri ya agh. ¹²Mpah giɓomteng giɗumkuro mama ah tigna bung amuri ya a bi Baruch munabunna le Neriah munabunna le Mahseiah a dum Hanamel, munabunna le ter rang makenna, ni aɓawaɓkun ni nyonglinagiri a yeh giɓomteng makarra ni ah tigna bung amuri ya, ni a ɗum aɓa Jew ni ɗigha a bang njum kangna le ɓalel muribang agh.¹³Ke nlag Baruch a dum yang. Nnah, ¹⁴‘’Yahweh le bunno ɓayong, Kulli le Israel, ki nah gaː Tol agiɓomtenana ni, kpaɓni giɗummalkurro ni ah tigna bung amuri ni amama ni ah tig bung amuri ya agh, le a ɓughi a nkori soɓɓong ate ah ɗignjah. ¹⁵Ate Yahweh le bunnoɓayong, Kulli le Israel, ki nah gaː Alah, aɓabang, ni aɓabang njingung agh ah ye ah kur yang a nje ni.’’¹⁶Ngha mpahni Baruch munabunna le Neriah giɗummalkuro le kurro egh agh, njim Yahweh le nnah, ¹⁸‘’Gikonyalung, Murung Kulli Yahwehǃ Shinnaǃ Awoni ni mur ro a gil ɓakuli ni ngunjah ari ngirungtenna magulla lo ni buwo ni logho a kuli ya. Guɓung nya a waɓɓa ke ih konna wo pagha agh. ¹⁷A ɗum yalung tolla manjiteng abin a worotonglum le a soɓ agi mashihra le aterung a abel amuna yang a njum yangː Awoni Kulli magulla ma ɗaghamuribung; Yahweh le bunnoɓayong ni lullo.¹⁹Awo ngha ni gullo a waɓi ɓayong gi tennjiung ni ɗighamuribang a agipagna, ate njih wo nogho ari anjere le aɓayong kwa, ate pih ɓwa agh pyere ari gipagna ni agi paghina le. ²⁰A pag agiɗumna ni agi njiworoshi anje Egypt. Ih ari kara ni niɓiyeni ba a Israel agh ni a ntiri aɓayong mashinshin kwa a tigna ah yeri lullo ba kwa agh. ²¹Ate a pushi aɓayong lo Israel a nje Egypt ni agiɗumna ni agi njiworoshi, ni bung matenna, ni bung ni ah logshina kuli ya, ni ngoɓong ma kikir.²²Ke a pah yang nje ni-mama a kaniyinagiri abin akah yang a pah yang agh-nje ni murukihra ni murunyih ki anghang agh. ²³Ke ah ingna ah aghi ah ɗighang. Keminiya ni ah bil gih lo agh ko ah ɗigha a bil gibilla lo agh. Ni ah pag guɓung ri ga ah lag yang ah pag agh, ke a zun agikonyalung a mur yang.²⁴Shinnaǃ Bunno kangnibang ma lua billabang a lah magulla ate lih ni lua. Ke ate garabuo , yahlo, ni agikonyalung, ah pahna lah magulla abi aɓa Chaldean aɓeni ki wolrung ari ya. Ate ga ah waɓɓa ka pag agh ngha ki paggiri ni shinna awongha a shinna. ²⁵Ke weh, Murung Kulli Yahweh, nah nghang, ‘’Kur yi murro ɓabang ni gifugna silver le ah kum aɓa waɓkun ah waɓ kunyang ari, ko ke pahna lah magulla ni a bi aɓa Chaldean.’’²⁶Tenana le Yahweh zu abin Jeremiah, ki nah, ²⁷‘’Shinnaǃ Mini Yahweh, Kulli le aɓayong mashishin kwa. Guɓung ngha nghang ka kon nghang duduk a pagha? ²⁸Nina agh Yahweh ki nah ga, ‘Shinna, ngilla rang nga pah lah magulla ni a bi aɓa Chaldean ni Nebuchadnezzar murung babylon. Ihka lih ni lua.²⁹Aɓa Chaldean ni ki wolrung ari lah magulla ni ya ka zu le ka tighi lah magulla ni giche le ka pingshi, kpaɓ ni alah ni muri kangna ni aɓayong pih Baal gullo nghang agh ni soɓɓiyi amin kulli ɓaɓa pahbung ma ginuhna ate agɗangkun nang. ³⁰Ate aɓa Israel ni Judah ɗigna aɓa pag gimashihra ni njiteng a njiang logho ari bassadeng leyang. Aɓa Israel agnaɗangkun nang n’ingna a yalunglulla ni njiteng ni agipagna ma bung leyang-ga ni Yahweh waɓɓa.³¹Yahweh ki waɓɓa ih lah magulla ni ɗigna gi’agɗangkun yalunglulla lang ni funno logho ari kara ni ah gil li ya. ɗigna nina ha zu ari kara ni nikyari ya. Ini paghi ke nga pushi a kundum nang. ³²Ate agimashihra kwa le aɓa Israel ni Judah, aga ah pagha ate agɗangkun nang agh-yang amurung leyang, amuna murung, amallah, aɓa’agkuntumo, ni ɓeni kwa a Judah agh ni aɓeni ɗigha a Jerusalem agh.³³Ah pil anjum yang nji bin nang a ngosomuri kundum yang. Ko ke n’aliyina yang giri teɓi teɓi, mwoh leyang nya tignakirung ate ag funso agh. ³⁴Ah tig agilang leyang ma gilla a lah ni ah gor ni lullang agh, ate ɓiyi. ³⁵Ah gil adongbang ate Baal a ɓaluwi ma Ben Hinnom ate ah ɓug yi Molech amunabunna leyang ni amunangallang a giche. Ninnah yi yang ah paghi ya. Kara nya ingnini a yalang ih ah pag gitiɓyakun ni le tig Judah ih pag gimashihra agh.’³⁶Ke niɓiyeni te ya, Meng, Yahweh, Kulli le Israel, nah ga amuri lah magulla ni, lah magulla ni ngi nah amuri ih, ‘Ah pahne a bi murung Babylon a njere garabuo, yahlo ni gikonyalung.’ ³⁷Shinna, ngilla rang nga kpaɓ yang puro a nje ni kwa mpir yang ah wor nghang a yalunglulla lang, funno, ni lullo yalung lang ma ɗungshina. Ngilla rang nga nyer ni yang a ba, ni tig yang ah ɗigha a ɗigna lel murung.³⁸Le ahka ɗig aɓayong lang, le nga ɗig Kulli leyang. ³⁹Nga pah yang kunyalung mwoh ni njere mwoh ate peng gusso kara ni kwa agh ate ih ɓor yi yang ni aminkah yang a njum yang. ⁴⁰Le nga pag ogrung ma ha ki kenne ni yang, ih ni ngi pil njum mang ari paghi yang ɓoro agh. Nga tig peng gusso akunyali yang, ate ni ah wa pil njum yang rang agh.⁴¹Le nga pag binmurubang ari paghi yang ɓoro. Ni pahnjiteng nga pan yang a nje ni kunyalang kwa ni ɗigna-usulo lang kwa. ⁴²Ate Yahweh ki nah ga, ‘Ninga mama nzuni ni gikonyalung maɗungrina ni kwa amuri aɓayong ni ya, ke nga zuni a mur yang agi maɓonna ni kwa nwaɓɓa nga paghi yang agh.⁴³Ke ah kur aɓabang a nje ni, ngha ngi nah amuri, ‘’Nje maɓiyina ni nga ngha nya ni ko ɓwa ke gilusung agh. Ah pahne a bi aɓa Chaldean.’’ ⁴⁴Ahka kur aɓabang ni gifugna silver ni nyongligiri a agiɓomteng makahra ni ah tignabung amuri ya. Ah kpaɓ aɓa waɓkun a nje le Benjamin, Kangni Jerusalem kwa ni alah magulla le Judah, a alah magulla a nje dingling ni a anje ɓaluwi, ni a alah magulla ma Negev. Ate nga nyeshi bollaguro leyang ni njum mi-ga ni Yahweh waɓɓa.’’

Chapter 33

¹Le tenana le yahweh zu abin Jeremiah mbende maɓari, ngha yangha wa ɗigha a njum lah binɗigna le ɓalelmuribang agh ki nah, ²‘’Yahweh ɓagilla, ki nah ga-Yahweh, ngha ki gilla ate tigha-Yahweh ni lulli, ³‘Gor rang, le nga pil wo. Nga ogi magulla abin no, agimagtaɓi ni ni ah yeri ya agh.’⁴Ate yahweh, Kulli le Israel, ki nah ga amuri alah ni a lah magulla ni ya ni a liye amurung le Judah ngha ah wangha nzali ate kangnibang ni garabuo, ⁵Aɓa Chaldean ngha ki a wolrung ni ɗungshi alah ni anluo aɓayong ni ga wolnluo yang a yalunglulla lang ni funno agh, ngha songrini kundum mang ari lah magulla ni ate ayalungmashihra leyang kwa agh.⁶Keminiya nshinna, ngilla rang ngha zuni pah’irritenna ni gi tig konno mala, ate nga pah yang irritenna le nga zuni yang gikumna ma kemina, ɗigna-ololo, ni pahnjiteng. ⁷Ate nga nyeshi bolloguro le Judah ni Israel njumo; Nga gil yang ih ahgullo ninga mama a toltinne agh. ⁸Le nga tig yang ah ɗig kunwarr ari gimashihra kwa ni paghang agh. Nga ponghi agimashihra le yang ni ah paghang kwa agh tuɓu, ni anjere ni ah velli rang kwa agh. ⁹Ate lah magulla ni ka ɗighang lullung ma binmurubang, ngya ma ɓongso ni pah gullo le anje ngunjah kwa ni ka ogteng amuri agi maɓorna ni kwa nga paghi ya. Le ahka ɓangngobong ni kashiyo ate agi maɓonrna ni kwa agh ni ɗigna-ololo ni nga pih ya.’¹⁰Yahweh ki nah ga, ‘A ba ni niɓiyeni awo nahni, ‘’ɓung nya nghang agh, bang ni ko ɓwa ke gilusung ka paghang agh,’’ a alah magulla Judah, ni a amuri njinjere Jerusalem ni ɓung nya nghang ah, nya ni ko ɓwa ke gilusung agh, biye agh ahka og ɗeshili. ¹¹Gih binmurubang ni gih yalung poshina, gih burah mandiwulla ni gih mandiwulla, gih aɓeni nah, ngha ah zuni ni ogipahna ma makampah a liye Yahweh, Yahweh ki nah.¹²Yahweh Murung Kulli ki nah gaː ‘A ɓa ni ɓung nya nghang ni ya agh, ba niɓiyeni ko ɓwa ke gilusung nya nghang agh-a alah magulla ni kwa agh alelgilusung ka ye ka pagha ba alegiri ka ushili anzumleyang nghang agh. ¹³A yeh alah magulla ni nje dingling agh, aɓa luwi ni Negev, a nje le Benjamin ni kangni Jerusalem kwa, ni a alah magulla Judah, anzu ka ye bollo binje le abi aɓeni ki bang yang agh,’¹⁴Nshinna, Akara ngha ki zu-ga ni Yahweh waɓɓa- ngha nga pagni ga n’ogrung ri ate lah Israel ni lah Judah. ¹⁵A akara wo ni a kunbang wo nga gil passa ngung manjiteng gul yi david, le ihka tuhnjuo njiteng ni pag ginjiteng a nje egh. ¹⁶A akarawo agh Judah ka aɓɓa, ni Jerusalem ka ɗigha a lelmuribang, ate ah gori ninga, ‘’Yahweh ni pag giriteng lesung.’’¹⁷Ate Yahweh ki na gaː ‘ɓaburah ni puro ari biɓilla le David agh ni wa pag enna ɗigha muri ngungmurung-nongmurung ma liye Israel agh, ¹⁸Ke ah pag enna ɓaburah a ntiri amallah Levi ni ka logshi a ɓahbung ɗahra ma pingshina a ɗum mang agh, ngha ka pinshi apahbung ma njigiri ya, ni ka pag aɗahra kunbang ni kwa agh.’’¹⁹Tenana le Yahweh zu abin Jeremiah, ki nah, ²⁰‘’Yahweh ki nah gaː ‘A gan ɓun ogrung lang ni ɓakara ni dug ate ɓakara ke duh ni uwo a kunbang ma yarata leyang, ²¹Le a logle a ɓun ogrung lang ni David ɓapagtumo lang, ate ni wa kum minkah wung ni ka nongmurung amuri ngungmurung-nongmurung le agh, ni ogrung lang ni amallah ma Levi, aɓapagtumo lang. ²²Ninga mama aɓayong le Kulli ni a ɓakuli ya ni ah gan bang yang ngha agh, ni ninga mama anjisallang ni kunsallang magulla ni ah gan pyeri yang ngha agh, ininina nga ɓuhri aminkahwung le David ɓapagtumo lang ni aɓa Levi ni ki pagtumo a kundum mang agh.’’²³Tenana le Yahweh zu abin Jeremiah, ki nah, ²⁴Ni a ɗengshini ga aɓayong ni ham agh ngha ah nahni, ‘Aɓalah ni ɓari Yahweh tol agh, niɓiyeni ya shiɓina yang’? A njere ni ah jen aɓayong lang ah nah ah nya wa uwo nje a shinna leyang.²⁵Meng, Yahweh, nah ga, ‘Ni ntig ogrung ma ɓakara ni duh agh, ni ngha ni ntig agibilla le ɓakuli ni ngunjah agh. ²⁶Le nga shiɓi aminkahwung le Jacob ni David ɓapagtumo lang ni ni zuni a ntiri yang ɓwa ni ka nongmurung amuri aminkahwung le Abraham, Isaac, ni Jacob. Ate nga nyeshi bolloguro leyang le nga ɗummi yang shingi’enna.’’

Chapter 34

¹Tenana ni zu abin Jeremiah puro abin Yahweh agh ngha Nebuchadnezzar murung Babylon ni aɓalahlua kwa, kpaɓni anje murung ni gunjah agh, abang ni nje le murung le ya, ni aɓayong le kwa ngha ki tahlua ari Jerusalem ni alah magulla le kwa ki nahː ²‘‘Yahweh, Kulli le Israel, ki nah gaː Woro ki nahteng ari Zedekiah murung Judah le a nah yi, Yahweh ki nah gaː Shinna, ngilla nga pah lah magulla ni a bi murung Babylon. Ihka pinshi. ³Ni awo aɓɓa bi ya, ate njiteng ni ah bollo le ah pih a bi. Njih wo ka shin njih murung Babylon; ihka nateng ro ni kuni ngha a kenne a Babylon agh.‘⁴Og tenana le Yahweh, Zedekiah murung Judahǃ Yahweh ki waɓ ga a mur ro, ‘Ni a wuh a bi garabuo agh. ⁵Aka wuh a ɗigna-ololo. Ni a ɓwahnluo pinshi akah wo agh, amurung ni nongmurung ke debang weh agh, ah pinshi ngiro. Ahka nah, ‘‘Giyalungbiyina, magullaǃ‘‘ Ah ɓwah temun. Niɓiyeni ya nnahna teng-ga ni Yahweh waɓɓa.‘‘⁶Ke Jeremiah ɓa‘agkuntumo hammi Zedekiah murung Judah atenana ni kwa a Jerusalem. ⁷Ɓatahlua le murung Babylon logshi lua ari Jerusalem ni anshile alah magulla le Judah kwaː Lachish ni Azekah. Alah magulla le Judah ni ɗigha alah magulla ma vangna.⁸Tenana zu abin Jeremiah puro abin Yahweh a njum ngha murung Zedekiah pagni ogrung ni aɓayong ni kwa a Jerusalem, ate hammi yang kummurung, ⁹ih ɓaburah ni kwa agh ɗigna ih maghi aguro Hebrew le bu, kpaɓni mabunna ni mangallang, ih ɓwa nya ka tig ɓa Hebrew guro agh, ɓeni munaterri ni ya.¹⁰Ke amagulla ni aɓayong ingna a ogrung egh ih ɓeni kwa agh ka maghi aguro mabunna ni mangallang le yang bu ate ni ah uwo a tig yang guro ɗeshili ya. Ah agni tenana egh le ah maghi yang bu. ¹¹Keminiya anjum ga agh ah ariyi yali yang. Ah nyeshi aguro ni ah maghi yang bu. Ah tig yang ni tenne a pil aguro ɗeshili.¹²Ke tenana le Yahweh zu abin Jeremiah, ki nah, ¹³‘‘Yahweh, Kulli le Israel, ki nah ga, ‘Meng ni kanangirang pag ogrung ni akah yong a karo ni mpushini yang a nje Egypt agh, puro a lah ɗig guro. Kunbang nghe ni nahni, ¹⁴‘‘A njum abogho tomɓari ni kwa agh, ɗigna ɓaburah ni kwa agh ka ɗag munaterri ih woro, ɓi ɓa Hebrew ɓeni maghna muri a binno le pagna wo tumo ɓogho topurmwoh. Tutti ih woro a kummurung.‘‘ Keminiya akah yong ni oghang agh ke ka tig kiriyang rang agh.¹⁵Niɓiyeni ya yong ni mur yong ponnatuɓu le kpah pag ga yarata agh a njiang. Nham kummurung, ɓwa ni kwa agh abin ɓi ɓa murikalla, le mpag ogrung a dum mang a lah ni ah gor ni lullang agh. ¹⁶Keminiya le mpilla le njuhri lullang; ntig ɓaburah ni kwa agh ih nyer ni aguro mabunna ni mangallang le, ah mama nmaghi yang bu ni kummurung agh. Ntig yang ni tenne ah pil aguro leyong ɗeshili.‘¹⁷Nina le Yahweh ki nah ga, ‘Yong ni kanangiri yong agh ni n‘oghang agh. ke nham kummurung, ɓeni kwa ntiri yong, abin amunater yong ni aɓiyong ɓa Israel. Nina agh nshinnaǃ Ngilla rang nga hammi yong kummurung- ga ni Yahweh waɓɓa-kummurung ri garabuo, agɓiyiyalung, ni ɗigna-yahlo, ate miyang nga gilli yong gi pahngoɓong a njih nje murung ni kwa ngunjah agh. ¹⁸Le nga fungshi aɓayong ni ɓun ogrung lang agh, aɓeni ni bol atenana le ogrung egh ngha ah tigha a kundum mang agh ngha ah kashini ɗendah ntiring ɓari ya ¹⁹le ah ginya ntiri a koriyo egh agh, le amagulla Judah ni Jerusalem, aɓakarungwuhna ni amallah, ni aɓayong ni nje egh kwa agh gingna ntiring akoriyo le ɗenɗah agh.²⁰Nga pah yang ɓi aɓashiɓimurung le yong ni a bi aɓeni ki al wolnluo yang agh. Nluo yang ka ɗig gilina le aminya ni a kuli ya ni agilusung ni ngunjah agh. ²¹Ke nga pah Zedekiah murung Judah ni amagulla le a bi aɓashiɓimurung leyang ni a bi aɓeni ki al wolnluo yang agh, ni a‘bi aɓatahlua le murung Babylon ni logna ari yong agh. ²²Nshinna, gilla rang nga pah ga ah pag agh- ga ni Yahweh waɓɓa- le nga nyeshi yang nga zuni a lah magulla ni ate ah tahlua ari le ah oghi, le ah pingshi. Ate nga pil alah magulla le Judah ka pil abang ma waghina ngha aɓa ɗigna a yeh ni paghang agh ah.‘‘

Chapter 35

¹Tenana ni zu abin Jermiah puro abin Yahweh akara le Jehoiakim muna Josiah murung Judah, ki nah, ²‘‘Woro abin ɓa liye aɓa Recab le a nahteng ni yang. Le a zuni yang a liyang a mwoh akangna ni biye agh, le a pah mbah ah nuh.‘‘³Ke ntol Jaazaniah munabunna le Habazziniah ni amunateri, amunabunna le kwa, ni aɓa liye Recab kwa. ⁴Ntol yang nka a liye Yahweh, akangna le amunabunna le Hanan munabunna Igdaliah, ɓwale Kulli. Akangna ni ya ngha kahri kangna le amagulla, ngha muri kangna le Maaseiah munabunna le Shallum, ɓatangha kunlah.⁵Le ntig a koro ni a kofi dungshi ni mba a dum aɓa Recab le nnah yi yang, ‘‘Nnuh min mba.‘‘ ⁶Keminiya ah nah, ‘‘Mba nya sa nuh agh, ate kah sung, Jonadab munaabunna le Recab lagna sung, ‘Mba nya nga nuh agh, ko yong ko aminkah yong, ha ki kenne. ⁷Ɗeshiliya, alah nya nga ɓag agh, ke nga jam anjigiri gɓang agh ko n‘pan ‘‘ɓabang njingung guɓung agh; ga agh mamiyang ni ya. Ate ɗigna nga Ɗigha agungri a akara leyong ni kwa agh, ate nga kum ɗig ɗigna-usulo akara duduk a nje ni ngi ɗighang ninga abiri ya.‘⁸Shi billa gih Jonadab munabunna le Recab, kah sung, a aga kwa lagni sung agh, ih mba ih ingna kunsung a kara lesung kwa, sung, amah sung, amunabunna lesung, ni amunangallang lesung. ⁹Ni shi uwo a ɓag alah ate ɗigha a yeh agh, ni ɓabang njingung nya pag, ɓabang, ko njigiri a bi sung agh. ¹⁰Shi ɗigna a agungri ni shi bolla ye shi pagna aga kwa Jonadab kah sung lagni sung agh. ¹¹Keminiya ngha Nebuchadnezzar murung Babylon logni yi nje ni lua agh, shi nah, ‘Nzu, ɗigna sa woro a Jerusalem ate aɓɓa a bi aɓatahlua le Chaldean ni Aramean.‘ Ini paghi ki sungha shi ɗigha a Jerusalem.‘‘¹²La tenana le Yahweh zu abin Jeremiah, ki nah ¹³‘‘Yahweh Murung Kulli, Kulli le Israel, ki nah ga,‘Woro le a nah yi abunna Judah ni ɓeni ki ɗigha a Jerusalem agh, ‘‘Ni ngi ag gilbang le ntig kiri yong ri atenana lang agh?-ga ni Yahweh waɓɓa. ¹⁴Atenana le Jonadab munabung le Recab ni pih amunabunna le ninga lagbang, ih ke ah nuh ko jah mba manyeni ya billari ha a kara mama ni. Ah bollo lagbang le kah yang. Keminiya ke meng agh, meng ni kanangirang ngha ki pag hamma teɓi-teɓi abin yong, keminiya ni n'oghang ngha.¹⁵A teɓi- teɓi ntashi yong bang ni aɓa pagtumo lang kwa, aɓa‘agkuntumo, ki nah ‘Le ɓeni kwa agh ih pil njumi ari njere mayalungmashihra le, le pag agi maɓor na; Le ɓung ih ye soghatiye aminkulli masah le pah yang gullo agh. Le nga ɗig ɗigna-usulo a nje ni pah yong ni akah yong aghː Keminiya ni ntigkiri yong ni n‘oghang agh. ¹⁶Ate aminkah Jonadab munabunna le Recab bolla alagbang le kah yang ngha lagni yang agh, keminiya aɓayong ni ki shiɓi oghang,‘‘¹⁷Ke Yahweh, Murung Kulli ni Kulli le Israel, ki nah ga, ‘Nshina, miyang ngi zuni amuri judah ni amuri ɓeni kwa ki ɗigha a Jerusalem agh, agi juhribang ni kwa nhamma ari yang ate nnahnateng ri yang, keminiya ni ah og agh; ngor yang, keminiya ni ah pil agh.‘‘ tumo.‘‘‘¹⁸Jeremiah nah yi aɓa liye aɓa Recab, ‘‘ yahweh Murung Kulli, Kulli le Israel, ki nah gaː N‘ogna alagbang le Jonadab kah yong le mbolla yang kwa-mbilla aga kwa lagni yong ih mpag agh- ¹⁹Ke Yahweh murung Kulli, Kulli le Israel, ki nah ga, ‘Bwa ngba nghang kunbang ni kwa agh minkah Jonadab munabunna le Recab ka paghang

Chapter 36

¹Zu ari bogho ma ihne le Jehoiakim muna Josiah murung Judah, nga teng pura bin Yahweh zu abin Jeremiah, ih nah, ²“Tol giɓomteng ate muro le anyongla amuri ateng ni kwa Nga waɓɓo agh amuri Israel ni Judah, ni aɓayong ni kwa'agh, pagha a gah kwa waɓɓa logha ri akara le Josiah ha zuni kara. ³Teminiya aɓa Judah ka teshikiri yang ri agiganshina Nga tollo nga zuni amur yong ngha. Teminiya ɓeni kwa agh ka pil njum mi ari anjinjere temashihra, nina'agh Nga tol yi yang temashihra ni gimashihra le yang."⁴Le Jeremiah gor Baruch muna Neriah, le Baruch nyongli a giɓomteng, ninga mama Jeremiah waɓɓa, Ateng le Yahweh ni klwa waɓɓi ya. ⁵Mamabilla Jeremiah lag Baruch. Ih nah, "Min yang a kurro nin logle kenna a liye Yahweh ya. ⁶Nina'agh ɗigna ngha aka bil giɓomteng agah waɓɓa a nyongli ya. A muri kara gonno, ɗigna aka bil ateng Yahweh, aɓwa a og aliye, le ɗeshiliya a ogho le aɓa Israel aɓeni pura alahmagulla le yang zu agh. Waɓɓa ateng ri yang.⁷Teya jimma le ate aɓa shin gi'enna le yang ngha ka zu a dum Yahweh. teya ɓeni kwa'agh ka ɗag temashihra le yang ka pilla, ate awaɓna tenne le yahlulla ni fugno le Yahweh a mur yang." ⁸Nina'agh Baruch muna Neriah pag ga kwa Jeremiah ɓa'agkuntumo le Kulli lagni ihɓi pagha. Bil ateng le Yahweh ni anyongla a giɓomteng agh ni jollo a liye Yahweh.⁹Zu amuri bogho matongno ni shienri tombi'ihne le Jehoiakim muna Josiah, murung ma Judah, ih aɓa Jerusalem kwa ni aɓwa ni zu a Jerusalem a pura alahmagulla ni Judah waɓɓi yang te gonno a dum Yahweh. ¹⁰Baruch bil ateng le Jeremiah ni a giɓomteng ni jollo a liye Yahweh, logha a kangna le Gemariah muna Shaphan ɓanyongligiri, ah lah ma bikuli, njiri kunjere ingna a liye Yahweh. Pag ngha a ogho le aɓwa kwa.¹¹Niɓeniya Micaiah muna Gemariah muna Shaphan ogha ateng Yahweh ni a giɓomteng agh. ¹²Wora a liye murung, akangna le ɓayongligiri. Nshinna, a magulina na kwa ɗigha behː Elishama ɓayongligiri, Delaiah muna Shemaiah, Elnathan muna Akbor, Gemariah muna Shaphan, ni Zedekiah muna Hananiah, ni amagulina kwa.¹³Le Micaiah waɓɓi yang ateng ni kwa Baruch billa a giɓomteng ni jollo ah ogho le aɓwa agh. ¹⁴Nina'agh amagulina ye kwa le tashi jehudi muna Nethaniah muna Shelemiah muna Cushi, ari Baruch. Jehudi nah yi Baruch. "Tol giɓomteng abuoh, a giɓomteng ni a billa aɓwa ogha, le a zu." Nina'agh ni Baruch muna Neriah tolli giɓomteng abih ke kumni amagulina. ¹⁵Le ah nah yi, "Ɗigha nzali le biliyi ga a kirisung." Nina'agh ni Baruch billi giɓomteng egh.¹⁶Nghate ah ogni ya ateng nghe kwa'agh, ɓeni kwa'agh pilli ngoɓɓong ari ɓih kahri ya le nah yi Baruch, "Ɗigna shi kenni ateng ni [kwa abin murung." ¹⁷Le a ili Baruch, "Waɓɓi sung, Niyellang ni anyongli ni ateng ni kwa Jeremiah waɓɓa?" ¹⁸Baruch mah yi yang, "Ih woro waɓɓang ateng ni kwa, le N'woro nyongli yang nshimi a giɓomteng ni." ¹⁹Le amagulina ye nah yo Baruch, "Woro, ih ke vullo weh, ni Jeremiah, ɗeshi. Ke ɗag ɓwa ihɓi yeri bin yong ngha."²⁰Nina'agh atig giɓomteng ye a kangna le Elishama ɓayongligiri, le a wora bin murung a ɓalah le waɓɓi murung agah kwa ogha. ²¹Le murung tashi Jehudi te zuni giɓomteng ye. Juhudi ke tolli a kangna le Elishama ɓayongligiri, Le billi murung oghi ni amagulina le ni kwa tangha a beh girikahriya. ²²Niɓeniya murung nga tangha a lah ma kuntahɓi a shienri ma tombiihne, le giche ngha ki agha adum mi.²³Ke pagha ngha Jehudi billi anjang tahro ko ma ihne ya, ke murung kashi ni buwo le ɓugha a giche ha ke giɓomteng egh pih kwa ke malla. ²⁴Keminuyaaghle murung ke adenlag le mamona ni ogha ateng ni ya koshiyo, aghle ke aka sang dangra le yang agh.²⁵Elnathan, Delaiah, ni Gemariah jimna murung ke ihɓi pinshi giɓomteng ye aya, keminiya ni teshikiri yang ngha. ²⁶Le murung lag Jerahmeel, ɓaliye, Seraiah muna Aziel, ni Shelemiah muna Abdeel ah bol Baruch ɓanyongligiri ni Jeremiah ɓa'agkuntumo le Kulli, Keminiya Yahweh songri yang.²⁷Le ateng le Yahweh zu abin Jeremiah ni njumo ni murung pinshini giɓomteng ni atenana ni Baruch woro nyonglo ari waɓɓa le Jeremiah agh, ki nah, ²⁸Nyeni njumo a tol yi muro giɓomteng mamona, le anyongla ayeh ateng ni kwa a gib.omteng makundunna agh, mama Jehoiakim murung Judah pinshi ya. ²⁹Le ɗigna aka waɓɓi Jehoiakim murung Judah agah; 'A pinshina giɓomteng, nah ni, "Atemang ke anyongli giri ayeh giɓomteng ye, 'Njiteng agh Murung Babylon ka zu nja ɓiyi njeh ni, ate ihka wol aɓwa ni agiluwo kwa ayeh'?""³⁰Nina'aghle Yahweh waɓ gah amuro, Jehoiakim murung Judahː "Ɓwa mwoh nyha aɓiɓilla lo ka nong murung angungmurung le David ya. Ate weh ya, aka ɓug luoh lo a giche kara le tirima ni duh. ³¹Ate ma Nga fugso aɓiɓilla lo, ni adenlah lo ate temashihra le yong kwa. Nga zuni agikonna mama Nga gangshi ni yong agh amuro, amuri aɓeni `nongha Jerusalem kwa'agh, ni ɓeni kwa a Judah agh-keminiya ih teshikiri yong."³²Nina'agh Jeremiah tol giɓomteng mabih pih Baruch muna Neriah ɓanyongligiri. Baruch nyongla ateng ni kwa Jeremiah waɓɓa ayeh giɓomteng ni Jehoiakim murung Judah pinshi ya. Ɗeshiliya, ateng ngha nghang ki purari yang dudung aɓuhra ri giɓomteng ni.

Chapter 37

¹Niɓeni agh Zedekiah muna Josiah nong murung a nburkushi Jehoiachin muna Jehoiakim. Nebuchadnezzar murung Babylon wara tig Zedkiah murung nje Judah. ²Keminiya Zedekiah, a guro le na aɓa njali ni agh ntenana le Yahweh ngha waɓɓa abi Jeremiah ba agkuntumo le Kulli.⁴³Ke Zedekiah, Jehukal muna Shelemiah, and Zephaniah muna Maaseiah mallah tashibang ni tenana abin Jeremiah ɓa agkuntumo le Kulli. Ke a nah, ''Jim Yahweh Kulli lesung ate musung.''

⁵Aɓa taluwa le Pharaoh pura a Egypt, ni a Chaldeans ngha ki al worung ni Jerusalem agh oghni a tenana a muyong agh, ɗagh Jerusalem.⁶Ke tenana le Yahweh zua bin Jeremiah ɓa agkuntumo le Kulli, ki nah, ⁷Yahweh, Kulli le aɓa Israel, nah nigha: Ga aka waɓɓi murung Judah, niga ate tashina a al teng abinang agh, 'Shina, aɓa taluwa le Pharaoh ngha zu a aghno ngha ka nyere ka wora Egypt, nje le. ⁸Aɓa Chaldeans ka nyere. Aka worung ari lah ni, aka li, aka pinshi.'⁹Yahweh ni nah teng ni: Aka soriyi muro agh ni nah, 'Nina aɓa Chaldeans ka ɗagh sung,' na wor agh. ¹⁰Ko ke a ganna aɓa taluwa le a Chaldeans ni ki worung ro agh, ni abuna ni kum pinye ni ɗagha gunri agh, aka logho aka pinshi lah ni.''¹¹Ini ngha aɓa taluwa le a Chaldeans ɗagni Jerusalem ngha aɓa taluwa le Pharaoh ki zu ni agh, ¹²ke Jeremiah pura beng a Jerusalem ki ka a nje Benjamin. Tolla ihka agh minbang a biye ntiri aɓa liye. ¹³Ngha yangha a kunjere Benjamin agh, Murung le a lel bang ngha biye. Lulli ih Irijah muna Shelemiah muna Hananiah. Bol Jeremiah ba agkuntumo le Kulli ke nah, ''In yongha ngha meshiye abin a Chaldeans.''¹⁴Keminiya Jeremiah nah, ''Nya nina agh. Nyha ngi meshiye abin a Chaldeans agh.'' Keminiya Irijah ni aghi agh. Ke tol Jeremiah ki zu ni abin aɓayong magulla. ¹⁵Bang ni botiyi a magulla ari Jeremiah agh. Ah wolli a ɓughi abin bolbang, ngha ɗig liye Jonathan ɓa waɓ njuo, ate a tigna biye bin bol bang.¹⁶Ke a tig Jeremiah a ngunang, ke ɗigha biye akara dudug. ¹⁷Ke murung Zedekiah tashi ɓwa ke zu ni a lah murung. A liye, murung ili ni muri, ''Tenana ngha nghang abin Yahweh?'' Jeremiah agha, ''Tenana ngha nghang: Aka puoh aɓi murung le aɓa Babylon.''¹⁸Ke Jeremiah nahyi murung Zedekiah, ''Ni yalang ni in paghni oh gimashihra, aguro lo, ko aɓayong ke a ɓughang abin bol bang? ¹⁹Aɓa agkuntumo lo nghe, aɓeni ki agh kuntumo lo agh, ke nah ih murung le aɓa Babylon ni zu a muro ko nje ni agh? ²⁰Keminiya ogh ni ɓeni, magulla lang murung! Deh jima ate agh zung ihɓi zu a bino. Aka nyeni mem a liye Jonathan ba waɓ njuo agh, ate ngha wu abiye.''²¹Ke murung Zedekiah pah tenana. Aguro le tig Jeremiah abin ɗigha le aɓa lel bang. A pi kanda burodi kyari kwa ajijele aɓa pag burodi, sete a burodi ni le wa a lah mal kwa. Ke Jeremiah ɗigha abin ɗigha le aɓa lel bang.

Chapter 38

¹Shaphatiahmuna Mattan, Gedaliah muna Pashhur, Jehukal muna Shelemiah, ni Pashhur muna Malkijah og ateng le Jeremiah a waɓɓi aɓwa kwa'agh. Ih nah le, ²Yahweh nah maː Ɓeni kwa ɗigha alahmagulla ni nyha awolnlueh ni garabuwo, yahlo ni agikonna. Keminya ɓeni kwa te wora bin aɓa-Chaldean ka aɓɓah. Usulo ka pag gi ponna le, keminiya ihka aɓɓah. ³Yahweh waɓ gaː Apah lahmagulla abih aɓatahluah le murung Babylon, le ihka bolli."⁴Nina'agh amugulina nah yi murung, "ley ih ɓeni ɓi wuh, ate ninga ni ih wolli ngiri aɓawolrung ni wa owa alahmagula ni ya, ni ri aɓwa kwa. Yangha ih waɓ ateng ni, ate ɓeni nyha ki ɗigna olollo le aɓwa agh, keminiya agikonna." ⁵Nina'agh murung Zedekiah nah, "nshinna, yangha abih yong teya ke murung nya logle gan yong ngha,"⁶Le abol Jeremiah a ɓug yi a tumuru mami Malkijah, muna murung. Tumuru ye ngha ɓaliye aɓa lelbang. A sulli Jeremiah ayeh ni anguri. Muru nyha ayeh tumuru ye ya, keminiya soɓɓong ni, le ingna njeh asuɓɓong egh.⁷Niɓeniya ɓeni jashiya ngha a liye murung ɓa-Cush lulli Ebek-Melek. Ih ogho le ah ishina Jeremiah tumuru. Niɓeniya murung nga ɗigha kunjere ma Benjamɯin. ⁸Nina'agh Ebek-Melek kenna bin ah liye murung le nahteng ri murung. Ih nah, ⁹Magulla murung lang, aɓwa ni ya ah pagna gimashihra ari njinjere ni a pagni ni Jeremiah ɓa'agkuntumo le Kulli ya. A ɓug yi a tumuru ate ihɓi wuh ni yahlo, atema gilihna nyha alah ni ya agh."¹⁰Le murung lag Ebed-Melek ɓa-Cush. Ih nah, “Lagha aɓwa woro-mwoh-pur-lum abah ih ke pushi Jeremiah aɓa’agkuntumo le Kulli a tumuru kedebang ih wuh.” ¹¹Nina’agh Edeb-Melek tlla aɓwa le wora aliye murung, akangna gilbingiri ate dagra ni a liye ya. Logha beh ya tolla ateshili dagra ni sanniya le kun nguri ri yang le nonno a tumuru a ɓug Jeremiah ngha nghang.¹²Edeb-Melek ɓa-Cush nah yi Jeremiah, ishi teshiligiri ni adagra masannina a kikaɓo amuri anguri.” Ke Jeremiah pag nina. ¹³Le non Jeremiah ni angure. Ihni a pushi ni a tumuru ye . nina’agh Jeremiah ɗigha aliye ɓalah le aɓalelbang.¹⁴Le murung Zedekiah tashi bang ri Jeremiah ɓa’agkuntumo le Kulli ihɓi zu abinni, njiri bin ingna ma tahro a liye Yahweh. Ke murung nah yi Jeremiah, “Min yang gi illo te giri. Ka songri nga gumu agh.” ¹⁵Jeremiah nah yi Zedekiah, “Ngha agho agh, ni awo wol nluoh ngha? Keminiya ngha nahteng ro agh, ni awo teshikiro rang agh.” ¹⁶Keminiya murung Zedekiah kaniyi Jeremiah giri a yang ni kunkolong le nah, “ Ninga mama Yahweh nga Njah, ɓeni gil sung ngha, Nin ngi wol nluoh agh ko puoh abih ɓeni ki al usulo agh.”¹⁷Nina’agh Jeremiah nah yi Zedekiah, “Yahweh, Kulli ɓasulabiri, Kulli le Israel, nah maː Ngha ha a puro a kenna abin amagulina le aɓa-Babylon le aka ɗignjah, le nah pinshi njeh ni ya. Weh ni liyo kw aka ɗignjah. ¹⁸Keminiya ngha ni a puro kenna bin amagulina le murung Babylon ngha agh, le njeh ni ngha abih aɓa-Chaldean. Aka pinshi, le ni awo aɓɓah abih yang ngha.”¹⁹Murung Zedekiah nah yi Jeremiah, “Keminiya min yang ngi ɓangha aɓa-Jew ni woro ɗagha a Chaldean agh, Atema aka magha abih yang, ate aɓa pen gani dudung.”²⁰Jeremiah nah, “Ni magho bi yang ngha. Teshikiro ri tenana ni pura bin Yahweh nga min yang ngi waɓɓo, nina’agh agiri ga wori weh yarata, ate aka ɗignjah. ²¹Keminiya ashiɓi puro kenne le, mama ni pag gah Yahweh ɗum mang ngha. ²²Nshinnaǃ Amehna ni kwa wa uwo a liyo agh, murung Judah, aka zuni ni abin murung Babylon. Amehna ni ka nah wo, 'Aɓa-ɗigna-olollo le yong soriyi na yong; ajuhri na yong. Akushi yong niɓeni ki ingna apupporo, le abih yong ka pilla ka ɗag yong.'²²Shina! Amenah ni kwa uwo a liyo agh murung le Judah, a zuni yang bin aɓa pagtumo le murung Babylon. Amenahni ka nah wo, 'Abuna ɓa ololo lo wara sohro; ah juhri no. Akusso ingnina a gigangshina, le aɓoh pilla nzum yang ro.' ²³Ate a pushi amahmo ni amuno kwa a dum a Chaldean, le a weh kanangiro agh ni awo aɓɓah a bih yang ngha. Murung Babylon ni ka bollo ni bih, le lahmagula ni aka pingshi."²³Ate amahmo ni amuno kwa aka zuni yang abin aɓa-Chaldean, le weh ni muro agh ni awo aɓɓah abih yang ngha. Aka bollo ni bih murung ma Babylon, le aka pinshi njeh ni.”²⁴Le Zedekiah nah yi Jeremiah, “Ka waɓɓi ɓwa mwoh atenana ni ya, atema ke a wuh agh. ²⁵Ngha amagulina ogho ih nah nahteng ro, le zu ah illo, “Waɓɓi sung ga awaɓɓi murung ngha le ka songri sung gummu agh, ko sa wol nluoh,’ ²⁶le ɗigna aka nah yi yang, ‘Njimna akundum murung le ka ihɓi anyeni meng a liye Jonathan ih wuh abeh ya.’’’²⁷ALe amagulina kwa zu abin Jeremiah ki illi, nina’agh ih aghi yang ninga mama murung lagni ya. Nina’agh a ɗagte nah teng ri, atema ni ah ogh tenana ni a ntiri yang ni murung ngha. ²⁸Nina’agh Jeremiah woro ɗigha aɓalah le aɓalelbang ha zuni a kara ni ah bolli Jerusalem agh.

Chapter 39

¹A ntiri bogho ma tombu-inne ni shineri ma lum le Zedekiah murung Judah, Nebuchadnezzar murung Babylon zu ni aɓa tahluwa le ari Jerusalem le kangni. ²A ntiri bogho ma lum-pure mwo ni shienri ma nine le Zedekiah, a kara ma tombur-inne le sheri egh, lah egh agh a buni a igna a yali. ³Le a magula kwa le murung Babylon zu ɗigha a ntiri kunjereː Nergal– Sharezer ma Samgar, Nebo – Sarsekim magula ma mwa, ni Nebo – Sarsekim magula ni wobang agh, ni a nshile magula le murung Babylon.⁴Gire pagha ngha Zedekiah, murung Judah ni aɓa worung sin yang, abangha. A wora beng ni duh a leh. Aburi duh a lieh akari ɓabang le murung, ntiri njijere ni ntiri kangna ɓahri agh. Murung egh ɓura ɓeng a nji Arabah. ⁵Keminiya aɓa tahluwa le Chaldeans piryang le kuma Zedekiah a beng ari bangha muru ɓajonlong kari Jericho. A boli le azune abn Nebuchadnezzar, murung Babylon a njeh Hamath a Riblah, ba Nebuchadnezzar tuhnjuo muri nghang ngha.⁶Murung le Babilon tummih muna Zedekiyah bwoh a nji a Riblah. Ye tummih amagula le Judah kwa. ⁷Ke pushiyi nji Zedekiah kwa ke kuri ni nyeh tagulla ate ihka wore Babylon.⁸Ke a Chaldeans pingshi lieh murung ni lieh aɓayong. Aye waghi a kangna le Jerusalem. ⁹Nebuzaradan, magula le aɓeni ki lel murung agh, pona ashile aɓayong ni ɗagha ntiri lah agh wori Babylon. Gire kpaɓ na ɓeni wora bin Chaldeans agh na nshule aɓayong ni a ɗagha ntiri lah agh. ¹⁰Keminiya Nebuzaradan magula le aɓa lel murung agh ɗagha aɓa enna ngha nya ni guɓung a nje Judah agh. Pahyang ɓabang njingung ni aɓabang a

yeh kareni mwoh agh.

¹¹Nebuchadnezzar murung Babylon wara waɓteng amuri Jeremiah ari Nebuzaradan magula aɓa lel murung wara nah, ¹²‘‘Toli le akona te muri. Aka ɗaghi agh. Paghi ga kwa waɓɓa agh. ¹³Ke Nebuzaradan magula aɓa lel murung, Nebushazban ɓa shua gano magula, Nergal-Sharezer ɓayong magula ni aɓayong magula le murung Babylon tasha aɓuna beng. ¹⁴Aɓuna le yang tol Jeremiah a bing waɓ nju‘o le a lel bang pi Gedaliah muna Ahikam muna Shaphan, ihɓi toli ih keni lah, ke Jeremiah ɗighang a ntiri aɓayong.¹⁵Ni ɓeni agh tenana le Yahweh zua bin Jeremiah ngha a kuri aɓin waɓ nju‘o aɓa lel bang, nahyi, ¹⁶Nateng ri Ebed-Melek ɓa Cushite a nah, ‘‘Yahweh Murung Kulli, Kulli le aɓa Israel, nah nigha; Shina, Miyang nga tol a tenana lang amuri nje ni ate gimashihra nga ate gima mwa agh. Ate aya ngha kwa aka zu ni jiteng akun dumo a kara egh.¹⁷Keminiya ngha ashi yong a kara egh – tenana ni Yahweh waɓɓa ni – le na pah yong aɓi aɓuna ninga bang ngoɓo yang agh. ¹⁸Ate ɗigna nga ashi yong. Niga kpah ari garabuwa agh. Usulo le yong ka ɗig ga in pong ngha ate ih pana jiteng arang – ini pagh tenana le Yahweh.‘‘

Chapter 40

¹Tenana egh zua bin Jeremiah abin Yahweh ajung Nebuzaradan magula kurung le aɓeni ki lel murung ni bushi a Ramah. Kunna Jeremiah a kura ni anyeh a ntiri aɓeni a bol a Jerusalem ni Judah ngha a pono a wori a Babylon agh. ²Murung lelle tol Jeremiah ke nayi, ‘‘Yahweh Kulli lo ini pagh gimashira ni ate ɓah.³Ke Yahweh zuni aɓa. Pagh nigha mama waɓɓa agh, ate yong agh in paghne gimashira ni oghi giihabang agh. Ini paghi ke ga pagh yong. ⁴Keminiya ni kunbangni Shinaǃ Ih ɗaghna yong ni kiyari ari anyeh ngha aɓiyong agh. Ngha bonna a njiyong ih ɓi nzu ni mem a Babylon, zu‘u, ngha bolo. Keminiya ɗigha ni boto a nju‘o a zu ni mem a Babylon agh, le aka paghi agh. Shina a njali a dumo agh. Kena ɓah ɓora ngha yarata a nju‘o aka ka agh.‘‘⁵Ngha Jeremiah ni aghni agh, Nebuzaradan nah, ‘‘Kena abin Gedaliah muna Ahikam muna Shaphan, ngha murung Babylon tigha amuri a lah ma Judah agh. Ɗig nini a ntiri aɓayong ko a woro akwa boro aju‘o ka ka agh.‘‘ Ɓa kurung magula ngha ki lel murung pih gili ni gi nieh, ke ɗaghi ih woro. ⁶Ke Jeremiah wora bin Gedaliah muna ahikam, a Mizpah. Ke ɗig nini a ntiri aɓayong ni a ɗagha a nzumo a njeh ya.⁷Niɓeni agh aɓa magula kurung le aɓa tah luwa le Judean ngha wa nwo azung lah – ayong na ɓuna le yang – ogho le murung Babylon tigna Gedaliah muna Ahikam magula, bol nje kwa. Aye oghna ih le tigne amuri aɓuna, amena, na muna ngha ɗigha aɓa enna le aɓayong a nje egh, aɓeni na pono kena Babylon agh. ⁸Ke a wora abin Gedaliah a Mizpah. Aɓune agh aɓa Ishmael muna Nethaniah; Johanan ni Jonathan, amuna Kareah; Seraiah muna Tanhumeth; amuna Ephai ɓa Netophathite; ni Jaazaniah muna ɓa Maaka – yang ni aɓuna le yang.⁹Gedaliah muna Ahikam muna Shaphan ingna agha ni aɓuna le yang le nahyi yang. ‘‘Ke ngobong wol yong a paghi a mugala le a Chaldean tumo agh. Ih ɗigha a nje egh in paghi murung le aɓa Babylon tumo, le ih ɗighi yong yarata. ¹⁰Shina, miyang ngi ɗigha Mizpah sa kpaɓni a Chaldeans ngha zua binsu ngha. Ke tu‘u inabi, ni njigung ma ɓiyang ni murun a tig yang a giri. Ih ɗigha a lah ni agh agh.‘‘¹¹Le aɓa Yahuda ni Mowab a ntiri aɓa Ammon, ni Edom, ni njeh ni kwa agh ogho ih murung le Babylon wara ɗagha aɓeni uwo a Judah agh ah ɗigha, ih tolla Gedaliah muna Ahikam muna Shaphan a muyang. ¹²Nina agh aɓa Judah pura ba kwa a meshiyi ngha nghang. Ah nyera a njeh Judah, bin Gedaliah a Mizpah. Ah pongissoro le muru njingung ni njingung byang dudug.¹³Johanan muna Kareah ni amagula le aɓa tahluwa kwa ni njeh ya zuna bin Gedaliah a Mizpah. ¹⁴Ah nah yi, "A yerina ni Baalis murung le aɓa Ammon tuttina Ismael muna Nethaniah ih wolnluo?" Keminiya Gedaliah muna Ahikim ni agni tele yang ngha.¹⁵Nina agh Johanan muna Kareah waɓtenana ri gedaliah ni muri a Mizpah le nah, "Ɗag nghang ih nke nwolnluo Ishmael muna Nethaniah. Ɓwa nyha ka tig nghang teng ngha. Mang pag yi ih ka wolnluo? Pallang ke a ɗag Judah ni kpaɓa bino agh a meshiye, ni anshile judah ih juhro?" ¹⁶Keminiya gedaliah muna Ahikam nah yi Johanan muna Kareah, "Ka pag ga agh, ate a wo waɓang yiri a muri Ishmael."

Chapter 41

¹Keminiya ari shienri matomɓahri le pagha Ishmael muna Nethaniah muna Elishama, a kunkalle amunamurung, ni amagulla le murung, aɓwa lum-zu ni ni-abin Gedaliah muna Ahikam, a Mizpah. Alih gilih kushimona at Mizpah. ²Keminiya Ishmael muna Nethaniah, ni aɓeni lum ni ni ya logho le purari Gedaliah muna Ahikam muna Shaphan, ni garabuwo. Ishmael wol nlueh Gedaliah, ɓenu murung Babylon tigha ihɓi shin njeh ya. ³Le Ishmael wol nloeh aɓa-Jew ni ni Gedaliah kwa a Mizpah ni aɓa wolrung le aɓa-Chaldean ni ah kumma beh ya.⁴Le ɓwa mwoh nyha yeriya, keminiya amuri kara maɓahri ni wolli -nlueh Gedaliah agh. ⁵Aɓwa ɓaɓih pura Shechem, a Shiloh, ni Samaria-aɓwa woro-ihne ni nwa nyong kun yang ngha, saniyi dangra le yang, le a tenniyi muryang -ni gilih ma gipahna ma sunsunang abih yang akah liye Yahweh.⁶Nina'agh Ishmael muna Nethaniah ɗag mizpah te kum yang ngha a wori ya, ah ginya aworo ɓwah. Le pagha ngha kum ni yang le nah yi yang, "Nzu abin Gedaliah muna Ahikamǃ" ⁷Le pagha ari kunbang ni ah *ingni ri lahmagulla agh, Ishmael muna Nethaniah tugyi yang buwo kwa le suɓ yang a tuhli, ihni ni aɓeni a yangha ni ni agh.⁸Keminiya aɓwa ngha nghang lum antira yang aɓeni nah yi Ishmael, "Ka wol nluoh sung agh, ate sungha ni agiri aɓabiliːKikaya ni njilusung, murun ni nyih," Nina'agh ni wol nluoh yang ngha ni aɓeni ki tig yang ngha. ⁹Ke tumuru ni Ishmael suɓ anluoh ni wol agh, tumuru magulla ni murung Asa tummo ate ihɓi gbari ari murung Baashan ma Israel. Ishmael muna Nethaniah ɗungshi ni ah nluoh.¹⁰Ɗeshiya Ishmael bol ashille aɓwa ni kwa wa uwo a Mizpah agh, amunangallang le murung ni aɓeni kwa aɗagha a Mizpah Aɓeni ɓalelmuribang magulla Nebuzaradan tigha ri Gedaliah muna Ahikam. Nina'agh Ishmael muna Nethaniah bol yang ki ɗurri aɓa-Ammon.¹¹Keminiya Johanan muna Kareah ni a magulla le aɓa taluwa nini agh og gimashihra ni Ismael muna Nethaniah pag agh. ¹²Ke a pona abuna le yang kwa a wori a worung ari Ishmael muna Nethaniah. Ke a kumi ari bin ɗama le muru ma Gibeon.¹³Le pagha ngha aɓwa ni kwa ni Ishmael shinni Johanan muna Kareah le aɓalagbang le aɓatahluah kwa ngha ni ni agh, apag binmurubang. ¹⁴Nina'agh aɓwa ni kwa Ishmael bolla a Mizpah pilla le wora bin Johanan muna Kareah.¹⁵Keminiya muna Nthaniah ɓang ni aɓwa tombitahro abin Johanan. Le wora abin aɓa-Ammon. ¹⁶Johanan muna Kareah ni aɓalagbang le aɓatahluah nini agh tolla aɓwa ni kwa assa aMizpah abih Ishmael muna Nethaniah. Gah ngha njumo ni IIshmael wolli nlueh Gedaliah muna Ahikam agh. Aɓani ni Johanan tolla abuna ni irritenna aghm aɓa wolrung, Amehna ni amuna, ni ajasaabuna ni assa a Gibeon agh.¹⁷Le aka ɗig fitong a Geruth Kimham, mama gyaɓ ni Bethlehem agh. Ayang ngha aka Egypt ¹⁸atema aɓa-chaldean. Ayang ngha aɓang ngoɓɓong le yang tema Ishmael muna Nethaniah wolla nlueh Gedaliah muna Ahikam, ɓeni murung Babylon tigha ihɓi shin njeh ya.

Chapter 42

¹Ke aɓalagbang le aɓtahluah kwa ni Johanan muna Kareah, Jezaniah muna Hoshaiah, ni aɓwa kwa logha mura amakyena 9kenni mura amagulla tolloɗighi Jeremiah ɓa'agkuntumo le Kulli. ²A nah yi, "ɗey jimma le sung ihɓi kumɓoro zu kundum mo. Jim mi sung Yahweh Kulli lo ate anshille aɓwa teya shi sung nga fitong a gowo, ninga mama a shin agh. ³Ili Yahweh Kulli lo te ihɓi waɓɓi sung bah shi wor ngha nghang ni ga shi pag ngha."⁴Niana'agh Jeremiah ɓa'agkuntumo le Kulli nah yi yang, "Ih ogna yong. Nshinna, Nga jim Yahweh Kulli le yong ninga mama ih al agh. Ga kwa Yahweh pilla, Nga waɓɓi yong, Nin ngi songri gumu ri yong agh." ⁵Anah yi Jeremiah, "Ɗey yahweh ɗig njiteng ni pahnjiteng ihɓi d.ig waɓkun amur sung, ⁶Ko ke maɓorna ni ko ma shihra ra ni, shie teshikiri sung ri gih Yahweh Kulli le sung, ɓeni shi tahso bin ni nyha. nina'agh ihka ɗig yarata ni sung ngha shi teshikiri sung ri gih le Yahweh Kulli le sung agh."⁷Ah malla le kara ma lum agh, teng Yahweh zu abin Jeremiah. ⁸Nina'agh Jeremiah gor Johanan muna Kareah ni aɓalagbang le aɓtahluah ni niniagh, le aɓwa kwa logha muri amakyena kenna amagulla. ⁹Le nah yi xyang, "Ga ni pag ga Yahweh, Kulli ma Israel-ɓeni ih tahsang ri ate ihɓi kenni jimma le yong akudum mi-nah, ¹⁰'Ngha nyere ih ɗigha a njeh ni ya, le Nga gil yong ningi saniyi yong koh ngha; Nga pan yong le ningi nonni yong koh agh, ate Nin ngi tangha shin gikoniyi ni ih zuni ari yong ngha.¹¹Ke ih ɓang ngoɓɓong le murung Babylon agh, ni nga ɓangha. Ke mɓanghi ya-gah ni waɓɓa le Yahweh-teya min yang ni yong Nga ashi yong ashi yong abih. ¹²Ate Nga shin gi'enna le yong, Nga shin gi'enna le yong, le nga nyeni yong a njeh le yong.¹³Keminiya ko ke ih nah, "Ni shi ɗigha a njeh ni ya"-ngha ni teshikiri yong ari gih lang gih le Yahweh Kulli le yong. ¹⁴Ko ke ih nah, "Owoǃ Shi wora Egypt, bah ninga shin luah agh, bah niga og jollo njemme njuh ngha agh, le ni shi og yahlo ate gilih ya. Shi ɗigha abeh."¹⁵Niɓeniya nteshikiri yong ri teng le Yahweh, a nshille yong ni Judah. Yahweh ɓasulabiri, Kulli le Israel, nah ma, 'Ngha ih logho ni njiteng nga kah Egypt, nga ɗigha a beh. ¹⁶le garabuwo ni nga ɓangha ka kum yong ah njeh Egypt. Ke yahlo ni boh ih tollo ki pir yong ki wori Egypt agh, le nga wuh a beh. ¹⁷nina'agh le ihka pagha abuna ni kwa puro ki kah a Egypt ka ɗigha beh ka wuh a njiri garabuwo, yahlo, ko gikonna. Ɓwa nyha ka ɗig njah agh, mwoh nyha ka aɓɓah ri gikonna ni nihka zu ni ari yang ngha.¹⁸Ate Yahweh ɓasulabiri, Kulli ma Israel nah ma,

¹⁹Le Jeremiah nah, "Yahweh waɓna teng ari yong-a nshille aɓa Judah. Ke wora a Egyptǃ Ih yerina nikyariya ɗigna ɓa waɓkun amur yong.²⁰Ate ih soriyi na mur yongdudung ngha ih tashi nang ri Yahweh Kulli le yong ni nah, 'Jimmi sung Yahweh Kulli le sung ate mur yong. Ga kwa Yahweh Kulli le sung waɓɓa, waɓɓi sung, le sa paghi,' ²¹Ate nkenna ni telle yong nikyari, keminkiya ni teshikiri yong ri gih le Yahweh Kulli le yong ko ari agah tashinang abin yong ngha. ²²Nina'agh niɓeniya, nma yerina te ngha wuh a njiri garabuwo, yahlo, ni gikonna abah yahli yong ngi kah ngha ɗigha ngha."

Chapter 43

¹Ke gire pagha ke Jeremiah mal waɓɓi aɓayong kwa a tenana le Yahweh Kulli le yang ih Yahweh Kulli le yang waɓ ne ga ihka waɓ agh. ²Azariah muna Hoshaiah, Johanan muna Kareah, na aɓuna ma tol murung nahyi Jeremiah, ‘‘Awo pagh yiri Yahweh Murung Kulli lesung ni taso aɓa nah, ‘Ken kena Egypt nga ɗigha agh.‘ ³Ate Baruch muna Neriah ngha ki isi yong a musung ate ihka pasung aɓi a Chaldeans, ate aɓa zuni njere wu‘u le sung ih ye shi ɗigha a guro a Babylon.‘‘⁴Ke Johanan muna Kareah, amuna murung ma luwa kwa, ni aɓayong kwa shiɓi og giih Yahweh a ɗigha a nje Judah. ⁵Johanan muna Kaeah ni magula luwa kwa pona ashile aɓa Judah ngha nyere abin aɓayong ɓah a mesiyi yang a ɗigha a nje Judah. ⁶A pona aɓuna ni amena, amuna ni amuna ngalang le murung, ni ɓeni kwa Nebuzaradan, magula le aɓa lel murung, ni aɗagha nshile ni Gedaliah muna Ahikam muna Shaphan. A tol Jeremaiah ɓa kuntumo le Kulli ni Baruch muna Neriah. ⁷A wara nje le aɓa Egypt, a Tahpanhes, ate no teshi kiriyang ri gih Yahweh agh.⁸Le tenana le Yahweh zua bin Jeremiah a Tahpanhes, ki nah, ⁹‘‘Tolla a tali magula a ɓuwo, le a nji aɓuna le aɓa Jewish, songri yang a kingni ajijere a bin igna le lieh Pharaoh a Tahpanhes agh.‘‘ ¹⁰Le a nahyi yang, ‘‘Yahweh Murung Kuli, Kulli le aɓa Israel, nah nigha, ‘‘Shina, zu‘u le ngha tashi aɓa kuntumo a zuni Nebuchadnezzar murung Babylon, guro lang. Ngha tig bing nong murung le amuri a tali aweh, Jeremiah, a linshi agh. Nebuchadnezzar ka tig a tara a muyang.¹¹Ate ihka zu‘u ta luwa ma nje le aɓa Egypt. Ɓeni kwa a tigha ka wu‘u agh aka piih nlu‘o ni ɓeni kwa a tig bolguro aka toli guro. Ɓeni kwa tigha ari garabwo agh. ¹²Le ngha tig gishe abin bang kuli le aɓa Egypt. Nebuchadnezzar ka pinshi yang ko ka pong yang. Ihka gangha beng nje Egypt nigha ma aɓa lel giluwa ki pushiyi ankuɓɓah ari a kukura agh. Ihka wora beng aɓa lidum nghang agh. ¹³Ihka ɓung a tali gbingrah ni a Heliopolis a nje Egypt agh. Ihka pinshi abin ɓang kuli le aɓa Egypt.'"

Chapter 44

¹Ke tenana le Yahweh zu abin Jeremiah atele aɓa-Jew ni ɗigha njeh Egypt ya, a mama nongha a Migdol, Tahpanhes, Memphis, ni bikuli le Egypt yaː ²“Yahweh ɓasulabiri, Kulli le Israel, nah, ‘Nyong ni ur yong ngha ih shinna agikonna ni nzuni amuri Jerusalem ni alahmagulla ni Judah agh. Shinna, a ɗigna ɓambu nikyari. Ɓwa nyha ki ɗigha a beh ya. ³A tele temashihra le yang ni a pagha atig nang a yahlulla njiri pinsa gisunsunang ni gushi akulli maɓih. Akulli ni ni aghle yang ni mur yang, aghle nyong, aghle akahyong yeriya⁶Nina’agh Min yang te woro tashi aguro lang aɓa’agkuntumo le Kulli abin yong. Mini tashi yang a nah, ‘Ih ɗagte pag agimajenne ni nshiɓɓi ya.’ ⁴Keminiya ni ah teshikiri yang, ‘ah shiɓɓi teshikiri yang ko ɗag temashihra le yang ma pinshi gima sunsunang te akulli maɓih. ⁵Nina’agh funno lang ni yahlulla lang suɓɓo ag giche alahmagulla ma Judah ni anjinjere ma Jerusalem. Le a ɓambu ni ɓiyiya, ha ke zuni nikyari.’⁷Nina’agh niɓeniya Yahweh, Kulli ɓasulabiri ni Kulli le Israel, nah ma, atemang ke awo pag temashihra magulla amuro? Atemang awo tig muro aɓɓah jangshi ni weh antiri Judah-abuna ni amehna, amuna ni aminbangna? Anshille yong nyha ka owa. ⁸Ari atemashihra le yong ih tignang yahlulla ni agipagna bih yong, njiri pinshi gima sunsunang te akulli maɓih a njeh Egypt, bah ihke ɗig nghang ngha. Ih wara beh ate a girnjah yong, atele nga ɗig gi nyommo ni jenne antira aɓayong ni ngunnjah agh kwa.⁹Ih jangshina ni atemashihra akahyong pagha ni atemashihra ni amurung ma Judah ni amah yang? Ih jangshina ni atemashihra ih pag ni mur yong ni amah yong ah njeh Judah ni anjinjere ni Jerusalem agh? ¹⁰Ha ke zuni nikyari, ni anyenshi mur yang ngha. Ni a gushi gibilla aghle awaɓɓa ni tigha dum yong ni akahyong agh aghle ih ginya ayeh ya.’¹¹Nina’agh niɓeniya Yahweh, Kulli ɓasulabiri ni Kulli le Israel, nah ma, Shinna, min yang muri tig kundum mang ari yong nga zuni agikonna ari yong te girnjah Judah kwa. ¹²Ate Nga tolla anshille ni Judah ni puro ki kah ɗigha anjeh Egypt ya. Nga pag gah atele a juhro anjeh Egypt. Aka kpa njiri garabuwo ni yahlo. Logha ri a makyenina kenna ri amagulina aka wuh njiri garabuwo ni yahlo. Aka wuh ni ɗig gi jenna ni gi ngoɓɓong-ni nyombang ni sagkun.¹³Ninga mama Ih fugshi ni Jerusalem ni garabuwo, ni yahlo , ni agikponna agh inite Nga fugshi aɓeni ki nongha njeh Egypt, ¹⁴nina’agh nyha ari anshille aɓa-Judah ngha wora ɗigha a njeh Egypt ya ka ɓangha ko aɓɓah ko nyera njeh Judah, mama ah tollo te nyere ni ɗigha agh; le mamona le yang nyha nyere se aɓeni fitong ɓangha ɗag beh ya.’”¹⁵Le abuna ni kwa yere ih amah yang ngha ki pinshi gima sunsunang te akulli maɓih ya, ni amehna ni kwa abin kpaɓɓa magulla, ni aɓeni kwa ki nongha ah binnjeh ko bikuli le Egypt ya, aghi Jeremiah. ¹⁶A nah, “Amuri ateng ni awaɓɓi sung alulli Yahweh ya-ni shi ogho agh. ¹⁷Ate njiteng agh shi pag agah kwa shi nah shi pag ngha-pinshi gima sunsunang te mahmurung ɓakuli ni suɓ gipahna manuhna temuri ninga mama sung, akah sung, amurung le sung, ni amagulla le sung ni lahmagulla ni Judah agh ni anjinjere ni Jerusalem ya. Le shi ɗungshi ni gilihna le sa ɓuhro, lugri ni agikonina nyha.¹⁸Ngha shi ɗagte pag yi agah agh, ni ship ah gima sunsunang te mahmurung ɓakuli ni suɓ gipahna manuhna temuri, le sung ngha kwa shi pag enna le sung ngha shi wuh njiri garabuwo ni yahlo.” ¹⁹Ke amehna nah, “Ngha shi pagni gipahna ma sunsunang a dum mahmurung ɓakuli ni suɓ gipahna manuhna temuri, abura sung ni aghi sung ihɓi shi paghi ya, pag gikagna ninga mgbale ni suɓ gipahna manuhna temuri?”²⁰Le Jeremiah nah yi aɓwa kwa-ar abuna ni amehna, ni aɓwa ni kwa aghi ya-ih waɓɓa ni nah, ²¹“Ih Yahweh ni ɗenshini ni gima sunsunang ni nga pinsa alhmagulla Judah ni anjinjere ma Jerusalem-yong ni akah yong, amurung ni amagulla le yong, ni aɓwa ni kwa njeh ya? Ate Yahweh ɗengshi agah a yahli; zu a ɗengshe le.²²Le ih nyha wa og yong ngha atele atemashihra le yong nin nga pagha ngha, atele agijenna ih pagha. Le abih yong ɓiyiya, gi ngoɓɓong, ni nyommo le ha nikyari aɓwa nyha wa nongha beh ya. ²³Atema nga pinshi gima sunsunang ni p[ag gimashihra ari Yahweh, le ate ni ih teshikiri yong ri gih, gigilla le, awaɓɓa le, ko awaɓɓa ma ogrung, ha nikyari agikonina ni riyong ngha wa pagha,”²⁴Le Jeremiah nah yi aɓeni kwa ni amehna kwa, “Og teng le Yahweh, Judah kwa aɓeni anjeh Egypt ya. ²⁵Yahweh ɓasulabiri, Kulli le Israel, nah ma, ‘Yong ni amah yong kwa nah ni kun yong ni tol ni bih yong gah ih waɓɓa, “Shi tolla ni njiteng nga pag ga ih kaniyi ya ngha gushi mahmururngɓakuli, ni suɓ gipahna manuhna temuri.” Niɓeniya ih ɗungshi akaniyigiri le yong, ih pag yang.’²⁶Nina’agh le, og tele Yahweh, aɓa Judah ni kwa ɗigha a njehEgypt ya, ‘Shinna, Ih kaniyi na giri ni gullo lullang-nah Yahweh. Ni awa og lullang a kun ah abuna ni Judah a njeh Egypt kwa’agh, yong ih nah niɓeniya, “Ninga mama murungkulli Yahweh ɗigni ya.” ²⁷Shinna, min yang ngi tignjiang ari agikonina ate ma ɓorna ni nyha. Ɓeni kwa ɓa Judah ni anjeh Egypt ya ka juhro njiri garabuwo ni yhalo se te a malla kwa. ²⁸Le aɓeni aɓɓah ari garabuwo agh ka nyere Egypt zu a njeh Judah, fitong le yang ni kunkolong. Nina’agh anshille aɓa Judah ni kwa wora a njeh Egypt ka ɗigha beh ya ka yere garabuwo le yang ka tangha-mamiyang ko mameng.²⁹Gah ni ka pag kundunna le yong-gah ni Yahweh waɓɓa-ih min yang ngi tigha amur yong a bah, nina’agh nga yere ih garabuwo ka wol yong ni agikonina ni njiteng.’ ³⁰Yahweh nah ma, ‘Nshinna, Min yang ngi pih Pharaoh Hophra murung Egypt abih aɓashiɓɓi ni abih aɓeni ki alli ki wol nluoh. Le ihka pagha ninga mama pahni Zedekiah murung ma Judah abih Nebuchadnezzar murung Babylon, aɓeni ki al usulo le ya.’”

Chapter 45

¹Tenana ni Jeremiah ɓa kuntumo le Kulli waɓi Baruch muna Neriah agh. Ngire pagha a kunɓang ni nyongli a gi ɓong tenana a tenana pura kun Jeremiah a bogho woro ɓahri le Jehoiakim muna Josiah murung Judah agh. Ke nah, ²‘‘Yahweh, Kulli le aɓa Israel, waɓo tenana ni, Baruchː ³A nah na, ‘Gi- enna lo, ate Yahweh ye ɓuhrina gani ri binkona lang. Ɓwa lang panang iri malla; Ni kum bi usulo agh.‘⁴Ga ni ɗigha aka waɓi: 'Yahweh waɓna ga: Shina, ga mɓag ga, myang ngi wanghi niɓeni. Nga panngha, myang niɓeni ngi uɓ yi- nga pag ga a ngunjah kwa. ⁵Keminiya awo ngha awo tigyahlo ate agimagula a temuro? Ka tigyahlo ate agire ya. Ate shina, juhro ngha ki zu a bin aɓayong mashinshin kwa- ga ni Yahweh waɓah- Keminiya myang nga poh usulo lo ninga gi iɓnah a ba kah nghang ngha.'"

Chapter 46

¹Yahweh nateng ri Irmiya ba agkumo le Kulli amuri anje. ²Ate Masar: A muri aba ta lua le Firauna neko, murung Masar ni karkemish a kun bangha muru Yuferetis agh. Aba talua ni murung Babila Nebukadnezzar li sa lua a bogho ma ine le Yehoyakim muna Yosiya murung Yahuda: ³Ngiriyong ni atongho makena ni atongho magula nwara kun lua. ⁴Nsobi a piri nye kunyang n'eb yang nke tamgha ni nvule gitulla muyong nkogli kun kuon leyong nmel dagra nye bolo.⁵Mang ngi shina bani? Ngobon wollayang a yangha a bangha ate abatalua le yangha lua meshiyi nayang kpikpasang. Ayangha abangha a al bin vulo anya apil njiyang njunyangha. Ngobang ngha njiba kwa agh, ngha ni Yahweh waba. ⁶Aba miyere ni ki abba ni abatalua na a logle a abba. Aɓeni nji gangra agh a enkushiyang akpa akun ngere muru Yufiretis.⁷Yangha ki logho ninga bangha muru nilu agh ngha amule ki logho le sulo nigha a bangha muru agh? ⁸Masar log ninga bangha muru nilu ninga amuru ni bangha muru logle suliya. Ba Masar na "Nga logho le ngha vula muri ngungjah. Ngha meshiya ala magula na aɓeni ye agh kwa. ⁹Apiri nlogho npil bahngha apiri nyeh guwo. De aba talua ih wara njibang aba Habasha ni Abafut¹⁰Kare agh kara ilimurung le Kulli Yahweh ni. Ih ka ilimuri a muri aba shibimuri. Gara buwo ka nu nkila ka peri. Ih ka dima ni kila leyang. Ate dara ngha nghang aka pi Kulli Yahweh ba buno a nje gangra a kari bangha muru Yufiretis.¹¹Amuna ngalang ma Masar nwara Gileyad nke ag buri, niye ni ngi sobni buri muyong, ningi kum iruntenna agh. ¹²A nje kwa ogna gi irunbiyina le yong ngung njah kwa ogna buagh iribiyina le yong ate ba talua ka ema ri bi batalua akpaba soko.¹³Yahweh wabi Irmiya ba agkumo binKulli a kunbang ni murung Babila Nebukadnezzar zuni ni lua a Masar agh: ¹⁴"Hamma a Masar waba a migdol ni Memfis ni Tafanes ntangha ngiriyong ate garabugh ngha ka li aben kanniyong agh;¹⁵Mang pag giri ka agilang le yong nongho vula nje? Na log agh ate Yahweh ni tuti yang pugh agh nje. ¹⁶Ini gogshi aɓeni ki eme ariyang aba talua kpah ki bih. Aworo na logho shi ka lah. De shi nyere abin aba lah sung a nje ni a bilsung ngha le ishi dang bin garnbuo le aba pah ganni! ¹⁷A waba biye murung Masar Firauna ba loshibang mwoh, beni dag kundum le senre wor agh.¹⁸Murung na miya ngung njah, mina Yahweh tale bang bwah ngha mwoh ka zu ninga nkono Tabor ni nkono karmel a nji salang. ¹⁹Nyong aɓeni ndiya Masar agh nkpaba a gitolla leyong nwara nje guro. Ate Memfis ka pil kiding aka pishi le bwah nya ka dighang agh.²⁰Masar agh nsari ndah ma bonsari ni keminiya ngi manumbang ka zu a njiganra yangho ih zu. ²¹Aba talua ma ngose ni a tiri yangha ayangha ninga a den ndah ma lishina, keminiya mamiyang te agh aka pila aka bangha a woro. Na kpaba a tang ni yang agh. Ate kara luo le yang ni ki zu a muyang, kunbang funshi yang ni. ²²Masar buagh ningha yoh sungho woro ate aba shibi muyang ngha tolo ki zuyi yang. A yangha a zuyi yang ninga ba kor ngung ni akohgiri.²³Aka kor kobong ni nyimba le kwa ini Yahweh waba na ate aba shibi murung ngha a gowo a war a kukoro mabangha niya. ²⁴Bama ni Masar agh ka nu iribiyina. Aka piye abih aɓeni nji gangra agh.²⁵Yahweh tele bang, Kulli le Israila, na "Nshina miya ngha funsh Amon le Thebes (Nod) Firauna, Masar na agilang le yang, amurung le yang a Firauna ni aɓeni tig yaliyang biyangha ²⁶ha.Miya ngi payang a bih aɓeni ka al usulo le yang ngha, ni babi Nebukadnezzar murung Babila ni aguro le, Le ni njumo le Masar ye ka dunso ni abayong ningha mah kana agh, Yahweh ni watenni.²⁷Keminiya awai guro lang Yakubu ke ngobong ih woro agh. Ke tabi kparo agh Israila ate shina miya ngha ashiyong abin masabna ni abibilla le yong aba a keniyang nghang ngha a nje guro agh. Yakubu ka nyere ka zu a dig yengre, ih ka usulo ni ganni nya wa pag agh. ²⁸Wai guro lang Yakubu ka bang ngobong ngha. Yahweh ni wabteng ni ate miya bino ni na agh ngha meshiyi a nje ni kwa nmeshiyi nong nghang ngha. Nin gogho kwa agh ngha funshi yong a njiteng, le anjiteng ngha ni ngi dag yong nin funshi yong ngha agh.

Chapter 47

¹Ga ni Yahweh waɓi Irmiya ba agkuntumo bin Kulli a muri aba Filistiyawa. Waɓi ni kaba Firauna keni lua a Gaza. ²"Yahweh na nshina, amuru ngha tola a nji ganra (Dulun) ki zu. Aka buno a dunshi nje ni ga wa ayaliya, alah magula le ni aga diya ayali yang ngha! Ni na agh ɓeni kwa agh ka magjolo ate a agni le aɓeni kwa a nje agh ka magjolo.³Ari akushi piri matenina ni jolo le nye guoh le piri ni buah le kushiyang, Atemuna ni ki agni amuna yang ate masoriya ni teng ngha. ⁴Ate kara ka zu ngha ka girjama aba Filistiyawa kwa agh, ih kashi taya ni Sidon ɓeni abba na ih ka agni yang agh. Ate Yahweh ngha ka girjama aba Filistiyawa aɓeni uwo akun muru Kattor agh.⁵Yalung biyina ka kuma aba Gaza. Ashkelon agh zamyamg gira. Nyong ni ashile ni uwo a njolong le yang ngha ni yebang ni ngha dagni kashiyi ngiri yong? ⁶Oh garabuwo le Yahweh ni yebang ni a ka usulini, Tangha nje a nyere wara a ndanle lo a dig jiyeh. ⁷Ih ka usuli ni yalang ngha Yahweh ni tighiya, ngha wara pi kundun ih ke wala aba Ashkelon ni nje kun ginisalang ngha.

Chapter 48

¹Ga ni Yahweh tele bang Kulli ke Israila waba amuri Moab na, ''Gi ennani ni Nebo, ate a wara bihya. Kiriathaim ta yim lua wara li. Vanrung le yang ngha a wanghine. ²Gulo le Moab nya og agh. Amashibi muri ni Heshbon kura gimahihra a muri. A na, 'Nzu shi gir jamyang ke uwo nje agh. A ɓa angh ma agh ih gira. Garabuo-ka diya tiyo.'³Teshi kiro! Gi ɓua ngha ki zu a Horonaim, ba a biyigiri nghang ɗuɗu agh. ⁴Moab a wara a wanghi. A ogna jolo ɓuagh le amuna yang. ⁵A ebna dingli Luhith ni ɓuag, ate a yang ngha muri ginya kena Horonaim , aog ɓuagh ate gani.⁶Nbangha n'ashi usulo layong le npila ninga abuje balusung a lusung. ⁷Ate tig yalung ri gipagna leyong nigikunna leyong mami yong te agh aka li yong ni lua. Le Chemosh ka wara guro kpani amalah le na amurung le.⁸Ate ba wol nluo ka bola lah magula kwa; lah magula nya ka aɓɓa. Nina agh bonrong bang ni ba njonlong ka bayi kwa ninga waba le Yahweh. ⁹Npi Moab anbu ate ɗig na ih ka logho ih woro. Alah magula le ka ɗig nbuh. Ba buwa nya ki ɗig nghang agh. ¹⁰De ɓeni kwa ni ndongho payi Yahweh tumo agh a yommi. De ɓeni kwa bol garabuo le shiɓi soɓ nkila ko agh a yommi.¹¹Loho le Moab ni muna le agh. Yang ngho ɗig agh gubung nya ganshiya. Yangha ninga muru inabi le ni a nya a soɓi a nkori le ye tusa nkori biya. Ni san kena guro agh, Ni na ih ka boro nya ba gyaɓɓa nin miyag le ni ariya. ¹²Shina akara ka zu-ga Yahweh waɓa-ni kunbang ni nigha tashiyo bang ni abuagh a zu agh tuti a bang muru inabi ka soko ka waghi bang nghe.¹³Le Chemosh ka pi Moab iribiyina ninga mama Bethel, ni aba Israila tig yaliyang riya. pani yang iribiyina ngha. ¹⁴Pag ni yalang ke ngi na, ''Sung ni aɓa talua ni agara abuna na worung''?¹⁵Beni ka li Moab ni alah maulina le ngha ka zu. Ate amuna abuna maɓorina le wara aba aka tughi yang ɓuo nghang agh. Ina pag ga murung waɓɓa! Yahweh telebang ni pag luli. ¹⁶Ganni le Moab tola dig giyaɓ; jurole ngha ki zu ni kara. ¹⁷Nyong ni aɓeni kwa nkanni Moab agh; nbuagh ni nyong ni aɓeni kwa yeri gulo le agh, 'Nmag jolo, i gi enna gara murung matenna gara ni agushi agh bung na.¹⁸Sulo abin ɗigna magula lo le diya nje ma yunna nyong, ni aɓeni diya Dibon agh. Ate ɓeni ka li Moab ka- zu yi yong, ih ka biyi alah magula le yong. ¹⁹Ntangha a njijere in shinbang nyong ni aɓayong ni Aroer. Agh ili aɓeni ki bangha te aɓɓa agh. Nina, 'Mang pag giri le? ²⁰A pane Moab iribiyina, ate a waghine ni yalang. Le nbuagh nmag jolo; ate a angni yong. Nwaɓi aɓeni kun bangha muru Arnon agh ihmah a pishina Moab.²¹Ni ɓeni agh funshibang zuna abin aɓeni a dabeng ngha, a Holon, Jahzah, ni Mephaath, ²²A Dibon, Nebo, ni Beth Diblathaim, ²³ni Kiriathaim, Beth Gamul, ni Beth Meon, ²⁴zu'a Kerioth ni Bozrah, ni alah maguliliya ni kwa a nje Moab agh-lah magula ni kukuwo agh ni ma gyaɓ agh. ²⁵A ɓunna njeme le Moab, bih bunna ina pag waɓɓa le Yahweh.²⁶Ntig Moab ih bara ate pagna gushi murung shiɓi Yahweh. De Moab ih bulo a ga yenni ko agh le ih ɗig gijolo le aɓwagh. ²⁷Israila ni ɗig gi olo le yong agh le? A kunne a ntiri amanyibi ke ngi wuli muyong ri a kunbang ni ngi nani amuriya?²⁸Ndag alah magula ni bin kpaɓa ni a piya taliya bin ɗigna le aɓa Moab. Nɗig ninga kula ni ki gil ndah le akun tuli-taliya. ²⁹Shi ogna gulo murung le Moab tenmurung: le ni njeng bang le ni loshi muri ni gushi ri ni ɗunri kunyong le.³⁰Ga ni Yahweh waɓa-a meng muri men ni kana ngirang nyara tenana tenmurung, le ngha kwa agh, ngha niye ninga gipagna le. ³¹Nina agh nga ham buagh ate muri Moab, le nga mag jolo ni giena ate muri aga Moab kwa. Nga ɓuagh ate muri aɓayong ni a Kir Hareseth agh. ³²Nga ɓuagh muyong ka wor ɓuagh ni ɓuagh ni ate muri aba Jazer, ngung inabi ma Sibmah! Biyong wara dur salang muagh tolong ha tola kena Jazer. Ɓa wolɓang wara biyi nji ngung ma biyang ni nji njimurung le yong.³³Nina agh njibuno ni binmurubang a wara a tolli ri njingung ni njeh Mowab. Nwara nteshi muru njingung ni a kuma a bin gammuru njingung leyang. Ni awa ye gammi ni jollo binmurubang ngha. Jollo ni uwa ye ɗig ma binmurubang ngha.³⁴Logha ri jollo ni a Heshbon kena kukwo ha Eleyaleh, gih yang ngha a ogne a Jahaz, logha Zoyar kena Horonayim ni Eglath Shelishiyah, ko ke amuru le Nimrim ngha a ɗagne. ³⁵Ate ɓwa nyha a Mowab ye ka pah ɗahra a bin gushi gillang ni logshi nlelle bin akuli ya- gi waɓna le yahweh ni ga.³⁶Nina agh kun yalang ngha ki buagh te Moab ninga dingduara ate muri aɓayong ni kir-Heres agh, Agikunna le mahla. ³⁷Yang kwa le nwana muri ni nyong kuni. A teniyi biyang ni gikura buhu bunyang.³⁸Ba kwa yalung biyina ni a muri kangna le abaMoab ni banbenda le abaMoab. Ate a wanghina Moab a ninga duli nkori-ini Yahweh waɓa na. ³⁹Ni pag agh ni a biyini yang ngha ni jolo ni a buagh niya! Moab pil njumi ni iribiyina nina agh Moab ka dig gite olo ni gi ngobong abin aɓeni kangniya kwa.⁴⁰Yahweh watenana na "shina aba shibi murung ka logha Kulli ka zu ninga gbittiri, ih pangshi kpattire a muri Moab. ⁴¹A lina Keriyot, A agna a lah magula le kwa. Ate kare agh kunyali aba talua ka pag ninga kunyali bama'ni muna ki kong agh.⁴²Nina agh a wanghi Moab le na uwo abuagh agh ate ini magula shibi Yahweh. ⁴³Ate ngobong ni tuli ni gitamna ngha ki zu a muyong aɓeni diya Moab agh- ini Yahweh waɓa na. ⁴⁴Beni kwa bangha ate ngobong agh ih ka kpa a tuli le ɓeni dashi pura tuliya ih ka boli a gitama, Ate ngha zuni ga a muyang aɓayong ni Moab agh a bogho ilimurung lang a muyong ini-Yahweh waba na.⁴⁵Beni bangha ka tangha miling Heshbon mason ngirung nya riya. Ate gishe ka uba Heshbon leshi gishe ka pura tiri Sihon. Ih ka pishi kun dum Moab ni koro muri abaɓayong ni ki gushi muyang agh.⁴⁶Gi enna ni yong Moab! Aba Kemosh jurina ate a ponna amunabuna ni amuna ngalang leyong a lua awori. ⁴⁷Keminiya ngha ariyi pono ni poni aba Moab agh kara babba -Gi waɓ na le Yahweh ninga. Njuo le Moab mala a ba.

Chapter 49

¹Yahweh ni wateng ni amuri ɓayong ni a Amon agh. ''Israila nya ni amuna agh le ? Bwa nya mwoh ki tol gibiyere kubung a Israila agh? Mang pagiri ka aɓeni ki gushi Milkon zu ag ba Gad dinghang agh dinghang Aɓayong dig agh a lah magunina le yang? ²Yahweh waba na nshina akara ngha ki zu. Kungbang ni ngha tig njeme ih gor lua amuri Rabbah aɓayong ni a tiri aba Ammon agh ih bi ogho ate ih pil nbu lah le ngha mag gishe ri amin lahyang. Ate Israila ka diya muri abeni diya muyang agh'' Yahweh ni waɓi.³Nsob jolo ni buagh aba Heshbon ate ai ka pil nbu lah. Nsob jolo amangalang le Rabbah. Nkuriyong ni gikura buku (nguri gulla) Nbuagh nbangha ih kushiyong ta ate Milkon ngha ka wara guro ni amalah ni amurung le. ⁴Palang ke ngha gushi muyong ni njonlong le yong, Njonlong le yong ni a nji ngung yara ta agh aba shiri panjiteng? Nyong ni aɓeni tig yaliyang ri gikuna le na 'ýang ka zuyi sung ni lua?'⁵Nshina nmiya ga zuyi yong ni ngobong ini pag ga murung Kulli Yahweh pura bin aɓeni kanniyong agh kwa beni kwa ntiri yong ngha ka meshe tebi. Buagh nya mwoh log le kpaba aɓeni ki bang ngha agh. ⁶Keminya ni njumo agh ngha nyeshi gikunna le aba Ammon ni a pono a wori agh ini ga Yahweh waɓa.⁷Amuri Edom Yahweh tele bang na ''Njitenna nya uwo mwoh akuma teman agh? Tushi njung bwara (mala) ri aɓeni yeri giri agh? Njitenna le yang zurina? ⁸Aba Dedan, nbangha, npila nvula a tuli a nje, ate nmiya ga zuni gani amuri Isuwa a kunbang ni ngha funshini agh.⁹''Ngha aba tu njigung inabi zu a binyong ngha, na dag mwoh -mwoh a Kulliya (Njumo) agh le ? Ngha amanyibi zuni duh agh na ib ga ka peri tolo le yang ngha? (Boyi) ¹⁰Keminiya ntana giri tiye Isuwa. Nduna bin vuliyo le yang kwa. Nina agh ni log le ke vul agh. Amuni, amuna ngi, abi bamurikala njanyang gira le wara te. ¹¹"Ndag agh abawari le yong njumo ngha lel muyang ni aman bere leyong a tig yaliyang rang"¹²Ate Yahweh na "Aɓeni ma ni pag gubung ngha kunna kunyang kanni yong ngi shin ninga na funshi yong nghang agh? Ninga abbi funso agh ngha nu ganni. ¹³Ate Yahweh wara kaniyi giri ni gulo le na-Bozara ka dig gi ngobong ni gi olo ni banbu ni gi yommo, alah magula le kwa ka pil banbu ke kene.¹⁴N'ogna gipagna abin Yahweh ni bakuntumo ngha a tasa ri a nje 'Nkpab muyong ih kenghi yang ni lua. Ngiriyong te talua; ¹⁵Ate nshina, npag na yong ndig fito ngha a periyong ni anje biya, aɓayong ki jen yong.¹⁶Nde a abang yong agh gulo muyong mo soriyi yong aɓeni diya piya nkono agh, nyong ni aɓeni ndiya a nkono ma sabna agh ate nga gil lah abiKulli ninga gbitiri. Ngha suliyong abe nje- ini Yahweh waba.¹⁷Edom ka dig gi pangobong ari ben kwa mwoh ki bola njibe agh. Ja be ka piliyi yali ka songshigiri ate wangha ni a wanghiniya. ¹⁸Ninga pisa ni a pishini saduma ni gwamrata ni alah ni a kariyang gyab agh Yahweh na buagh nya ka dig nghang ngha bung nya ka suli nghang ngha.¹⁹Shina ih ka puro ninga yim ki pura a kobong urdun ki ka bin lela lusung. Ate ngha tig Edom ih dag biye susu ni miyere le ngha tig buagh mwoh ɓeni atolo ka kona te biye agh. Ate yang ninga mem, ni yang ka gorang a njuo? Nlel giri manyeni ka gankunang.²⁰Nina agh nteshi kiriyong riga Yahweh giri tolo ih ka payi Edom agh. Girung ni woro pag agh a mura aɓayong ni Teman agh. A njiteng agh aka woriyang kwa ni luo makena. Bin lel giluo le yang ka pil bakati.²¹Ni og kpa leyang agh ngunjah jigra a og ghi buagh magienna a salang magulah. ²²Nshina buagh ngha nghang mwoh ka zuni lua ninga kpitiri le ka limma nje ka panshi kpatire a muri Bozara. Le kare agh yali aba pag lua le Edom ki pil ninga yali ɓeni muna ki kon agh.²³Amuri dimashku ni ''Hamat ni Arfad iribiyina ka bol yang ate a og na gi ganshibang. A yangla a wori; Yong una le yang agh salang ni. Ni dig Jeyya. ²⁴Dimashkus pila nya ni masongirung agh. Pila uih ka banghang; Ngobong boli yalung biyina ni yong kona bole. Ninga binkona le bama a bin bilmuna. ²⁵Ni yalang ni ke lah magula ni a pongshiya na daghiya, lah bin murbang lang?²⁶Nina agh amuna buna ka kpa abin digna leyang ni abuna talua ka wu a kare. Ini pag ga Yahweh tele bang waɓɓa. ²⁷''Ate ngha goti gishe a muri gibagna le dimashkus le ih ka pishi lah ma tenna le Ben-hadad''²⁸Amuri kedar ni amurung le Hazor, Yahweh na yi Nebukadnezzar logho keni lua a kedar le a gir jama ɓayong ni tebang ngha. ²⁹A gumri leyang na agiluo leyang na aga a dangha ri gumri agh na agitume kwa a ponyang; Nwori alogha le yang le abuna ka maghiyang jolo ''Ngobong ngha njikanda ba kwa agh.³⁰Nbangha! Ngali kukuwo! Ndiya nje a tuli aɓayong ni Hazor agh-ina Yahweh waba nina-ate Nebukadnezzar murung Babila kura giri a muyong. Nbangha: Npila jumo. ³¹Nlogho nwoliyi yang olo aɓeni diya bin aba agh "Ini Yahweh waba nina. A nya ni kunkala agh ni agitulla akuyang agh. A be ɗig ni muyang.³²Ate alogha leyang ka pag gipona alua ni agikunna ni agileyang kwa agh ngoso lua ni. Le ngha meshiyi yang a gugh ni kwa agh aɓeni kashiyi nyong muyang a kanda muyang ngbulung agh ngha zuni gani muyang a njiranda ba kwa agh- ini Yahweh waba na. ³³Hazor ka dig nbula le a nvashi ha ke kene. Bung nya dig nghang ngha ɓayong ma shishinni ni ki diya be agh.³⁴Ga ni pag tenana le Yahweh ni zu abin Irmiya ba ag kuntumo le Kulli a muri Elam agh. Ga ɗig agh a kuduna diya muribangle Zedekiah murung Yahuda, le na. ³⁵"Yahweh telebang wab ga na: Nshina miya giyab bung aba nta le Elam ga ini pag gidiya muribang le yang ngha. ³⁶Ate ngha zuni a gugh ni ine a kanda bang ni a Kulliya le ngha meshiyi aba Elam a gughoi kwa, kasa nje nya aɓeni nmeshiye a Elam agh ni ki ka nghang ngha.³⁷Nina agh ngha shaniya Elam a dum aba shibi muyang ni aɓeni ki al usulo le yang ngha. Ate nga zuni gani a muyang ni gishe yalung lula lang- ini Yahweh waba nina. Le ngha tashi bang ni gara buwo lang a tayi sete malyang. ³⁸Le ngha tig diya muribang lang a Elam le ngha wala murung le yang ni amagula le yang a biye- ini Yahweh waba na. ³⁹Le ih pagha a kara ma njumo ni ngha yeshi gikuna le yang agh-Yahweh ni wabteng ni.

Chapter 50

¹Ga Yahweh waɓi Irmiya ɓa agkuntumo ɓin Kulli amuri Babila ni nje le Bakaldiya ninga; ²Waɓi anje le tigyang ih ɓi a teshi kiri yang.Loshi giri le ih ɓi A teshi kiriyang.Ka sonriya na’Babila agh a line ni lua.A pane bel iribiyina. Merodak agh a wanghi ne.A gilang leyang ogna iribiyina,a wanghina agilang.³Nje ngha ka zuyi ni lua a njigangra.Ih ka ɓiyi nje.Buagh mwoh niki ɗig nghang agh.Abuna na aguluo ki bangha ka woro. ⁴A kare ni kunbanghe agh,Yahweh na “Aɓayong ni a Yahuda agh a zu zgh kpaba a ongso ni buagh le al Yahweh Kulli le yang. ⁵A ili bang te njijere kena Sihiyona le ka aka shua ɓe ni giya.Aka na shika kum Yahweh ni ogrung mama ni mal agh ni deshi a jashiya.⁶A ɓayong lang agh a ɓwara ninga luo.Anleyang wara ni yang ke bosa ankono.A pil yang a ghalini a kani ni ɓang logha ɗingli kena ɗingli.A woro aka jangshini ɓin usulo le yang. ⁷Beni kwa kena binyang le ke liyang ni lua. Abashibi muyang na.”Nishi pag ga ni botiya agh ate a pag ne Yahweh gimashira, lah ma njiteng le yang Yahweh, Gi tig yalung le akayang”⁸Ndak ntiri aba Babila,npuro ndak nje le aba kadiya; Ih ɗig ninga nbu maɓuna ni ɗak bang ke anshile kura tayang. ⁹Ate nshina,miya gyab ni tol giri a muyang ngha loshi abuno abuagh a nji gangra a zuyi Babila ni lua. Aka giriya a zuyi yang,aka li Babila ni lua ɓe. A muni le yang agh ngha ninga ɓa yiri nta ni nyera lah ni bongri ɓi agh. ¹⁰Kaldiya ka pil gipono alua.Aɓeni kwa ponying ngha ka ɗima. Ga Yahweh waɓi ni.¹¹Npag ɓin murubang,Npag njibuno pon gilua ni giɓere lang,Nta gigirak ninga muna ndah ki ta aɓin leleh, Nhamma ninga kwapiri matenna. ¹²Nina agh nguo ka og Iribiyina ɗuddu ɓeni bilo agh ɓi ki sobari.Shina ih ka ɗig makena le anje,Balusung nje mayunna ni ɓa muru nya nghang agh. ¹³Ate yalung lulla le Yahweh Babila agh gubung ni wa ɗighang agh.Keminiya ih ɗig nbulah. ɓeni kwa bola nji ɓe agh ngobong ka woli ate muri Babila le ih ka songshi giri ate biya ni biyini agh.¹⁴Ngiriyong nkang ni Babila ni lua. ɓeni kwa ni nta agh ih tiye.Ke ɓih nkona te muniya ate pag ne Yahweh gimashira. ¹⁵Mɓua kana nkanni yang!pah na ɓi. Akanna mamuri ɓi soglini a sulins garu le.Ate Yahweh ki ili muri.N’ili murung a muri npayi ga iso pag agh.¹⁶Nwola anluo ɓeni jam giriya ni ɓeni kwa agh pag tumo ni shingri a kunbang pongissoro agh. Ih ɓi ɓeni kwa agh ih nyera bin aɓayong le ih dag garabwoh le ɓa parbang; a ɓangha a wora njeh leyang.¹⁷Israila agh yang ngha ninga anjum ni yim meshiya. Ni kunduna murung assuriya ini zu liyang nin nzumo agh Nebukadnezzar murung Babila ini zu wangh. mueh. ¹⁸Nina agh ga ni Yahweh tale bang,Kulli le Israila waɓa nshina miya ga funshi murung Babila ni nje le,- Ninga mama nfunshini murung assuriya agh.¹⁹Nga nyeshi Israila a nje le.Ih ka lela agiluo le a karmel ni bashan.Le ih kun gili a dingli le Afraimu ni Gileyad. ²⁰A kare agh ni kunbang agh Yahweh nag a nibotiya agh aka aɓi a Israila keminiya na akuma. Nga al gimashira le Yahuda keminiya ningi kuma ate ngha tol gimashira le a shile ni ɗag agh.²¹Nlogho nkenghi nje meratayim,nkenghi ni aɓeni diya Fikod agh. Nwol luo yang kwa ni garabuo ngirjamya ga Yahweh waɓɓa ni. Mpag ga kwa ngi tigyong ni ɓi ih npag agh. ²²Jolo lua ni wol luo magula ngha a nje eh.²³Ih pag paghani ndolong ni gankun a nje kwa a kasha a wol luo eh.Ga pag Babila ke ɗig gi ngobong a tiri a nje ni. ²⁴Ntamno gire bollo te Babila le a ponyong nit e a yeriya;A kunna yong a pono ate a tangna nkunsung ri Yahweh.²⁵Yahweh loshi na kun gibura le yangha ih pushiyi a giɓura le a ɓeng ate ke pasha yalung lula le.Murung Kulli Yahweh tele ɓang ngha ni tumo a nje le aɓa Kaldiya. ²⁶Nlogha giɓang kukuwo ni lua ih zuni.Nloshi aɓah le yang le ndem yam amuri ɓi ningha Gisori. Ntig yang jag nwoli luo yang.Ken ɗag buag mwoh ih aɓɓa.²⁷Nwol luo a ɗen ndah le yang kwa.Ntashibang ni yang aɓa aku tumiyang ɓugh nghang ngha.Gi enna ni niyang ate kalleyang zuna-kunbang funshi yang. ²⁸Jol le aɓeni ki bangha ngha nghang aɓeni aɓɓa a nje Babila agh.A gire ki pag gipangna ilimurung le Yahweh Kulli le sung ate Sihiyona ni ilimurung ate kangni ɓang Kulli magula le aɓa Israila.²⁹”Ngoriyi aɓa ntah a kenghi Babila aɓeni kwa yeri nta agh.Ndama nkenghi le ke ɗag ɓuagh mwoh ih sangha.Nwayang ate ga a pag agh.Npag yang ni koro peshigiri ni a pagni tumo agh.Ate a pag na giri ni tol kirung ri Yahweh-Ari ɓeni mwoh gerenteng le Israila agh. ³⁰Nina agh abasa adena leyang ka wu a ɓin kpaɓa a tiri lah le abantah lua.Le yang agh aka gir jamya a kare ini pag ga Yahweh waɓɓa.”³¹Shina miya gi shibi muro ɓa gushi murung-ini pag ga murung Kulli Yahweh telebang waɓɓa-nje kale yong zuna ɓa gushi murung kunbang ni ngha funshi no agh. ³²Nina agh aɓa gulo murung ka enkushi yang ka kpa.ɓuag nya mwoh ka loshi yang ngha, ngha ɓug gishe ri lah yang.Ih ka pinshi ga kwa kanniya.³³Telebang Yahweh ni waɓ teng ni. Aba Israila agh a panayan ganni kpani aɓa Yahuda.Aɓayong ni kwa ponying agh ngha wa ɓoyang.Ashiɓina maghiyang ɓua ih ɓi a woro. ³⁴Beni ki ashiyang agh yang ngha ni masorung.Luliyang Yahweh telebang ni.A njiteng ngha ini ih ka tol tele yang ate juni ɗigna ma ololo a nje eh le ih ka zuni aɓa Babila gangshirung.³⁵Garabuwo logna yi Kaldiya-ga Yahweh waɓɓa ni-ni muri aɓa Babila,amagula leyang ni aɓa njitenna leyang. ³⁶Garabuo a ri aɓa waɓ temanangna!Aka pila a bangha!Ari aɓa tahlua le! Aka ɗunshiyang ni ngobong. ³⁷Garaɓuo ngha ki zuyi piri ni nyeh guo le yang.Ni aɓayong ni kwa a tiri Babila nina agh ara pila ninga amena.Garaɓuo ngha ki zuyi a kangna tig giliyan,Le aka poniyi yang.³⁸Tanghan le muri a muruleyang le aka songso. Ate iniya,nje agilang manangna ni.Ni ayangha a pag giri ninga aɓeni muyang pila agilang ma pah ngobong agh. ³⁹Nina agh a yam nje mayunna ni avashi ini ka ɗighang ni amuna ndau.Ate kunbang ni kwa agh ni wa kun ɓuagh ɗighang agh.Log agh Babila kena bibilla na. Ɗig agh a yeya. ⁴⁰Ninga mama Kulli pishi Sodom ni Gomora ni abiyang ɓa muri kala agh-ga Yahweh waɓa ni.Buagh nya ka ɗig nghang ngha ɓayong ni ɗig agh a yaliya.⁴¹Nshina aɓuagh ngha ka zu a njigangra;nje magula ni amurung ɗuddu a ishi na yang abin masanna le ngunjah. ⁴²Aka pon antah ni akuon.Jolo le yang ninga jolo salang magula ayang ngha muri apiri a tangsa a gureyang ninga abuna.Ate lua a zuyi yong ɓa Babila.Murung Babila ogna te zu le yang.⁴³Murung Babylon ogna kuntumo a muyang le bih wuhwo ate gigangshina. Binkonna bolli ninga ɓamah ni ki ɓilmuna agh.⁴⁴Shini! Kulli pura ninga yim njingle kariyi bang A Urdun ki ka ɓin lelle.Nina ih pag yang a pura ayali susu ni miyere le ngha tig ɓuagh ih konate ɓe.Ate yang ninga mem? Ni yang ka magang a njuo?Nle giri mayeni log le tang nghang?⁴⁵Nina agh nteshi kiri yong ri ga Yahweh tolo denshe ih ka pag agh amuri Babila agh ni ga tolo ih ka pag agh a nje le aɓa Kaldiya agh.A njeng ngha aka ponying a wori ko luo makena leyang, ɓin lelgiri leyang ka pil nje manangna. ⁴⁶Ari jolo ni lini Babila agh ngungjah jigra,le jolo gienna leyang agh a nje oghi ɗuddu.

Chapter 51

¹Yahweh waɓɓa aga; Shina, in tolla kunbangni ngha loshinigung ma juhro girjah bang na aɓa Babila ni aɓeni kwa dig ka anje, Kalidiyaah. ²Ngha tasa abiri Babila. Aka meshiyi njeye ate aka zuh ni sung ni luwa anyi ba kwaah kannibang ngha ari kara maɓiyinah.³Ke bin dag ka aɓa tahgiri a pundi anta lang yangha; Keh dag yang atig giluwa ari yangha. Keh dag ka amuna yangha; inpusa aɓa kuhru lah yang ate ngha woli nluwo yang. ⁴Ate aɓayong ateh yang; aɓeni atunghiya ka kpah ananjiyere lahyang.⁵Ate Israila ni Yahuza Kulli lahyang ni dag yangha, bin Yahweh magula, ninate agh nje lahyang dunshina nah tashi agimashira anji bin ɓeni mwuoh gereteng le aɓa Israila. ⁶Inpuro atira aɓa Babila; Le ɓeni kwah iɓi ashi kanaangiri. Keh ɓinwuh ate gimashira lah yangha. Ate kunbang le Yahweh ni ma ihli murung. Ih ka nyani ga kwa ah abinyang.⁷Babila korobang gifunna abi Yahweh ate ini pag ngungjah ɓara; aɓayong nje nuh mbah lahyang pila digka aɓangha. ⁸Babila ka kpah niɓeyeni le aka girjah yang. Inbwa ate muyang. Inpayang ɓun ate bin konna lahyang; Ko ika kun usolo le.⁹Shi tollah sa pi Babila tenshe maso ngiru; Keminiya inya kun tenne maso ngiru agh. Le iɓi deyi ishi woro, anje lahsung. Ate gimashira le bilabang Kulli; ye saɓa niga ɓalahgiri. ¹⁰Yahweh zuna ni lih murung lasung inzuh, le iɓi shi wab! ga kwah a Urushalima gipangna le Yahweh Kulli lahsung.¹¹Inkolli kun amuni le intola aɓaina lahyong. Yahweh ngha ki loshi bongho le murung le aɓa mediya wa anjijire ni ika girijah aɓa Babila agh. Ate gani ihli murung le Yahweh, ihli murung ate ihka juri binɓang Kulli magula le aba Yahuda. ¹²In loshi tituwa amuri birale Babila, intika aɓa lelgiri kikoturo; inpusa aɓa lelgiri; in gilyang mavulo puraribang; ate magula ka pak ga woro waɓɓa bola muri aɓeni diya nje Babila agh.¹³Nyong nah aɓeni indigka anji kun salang ni ni muru agh, Inyong ni aɓayong ni mahli le usu layong zuno a mala. ¹⁴Yahweh magula kanina giri ni usulo le, ngha dunshi yong na aɓuwa, niga gokole a kikoro, le aka loshi zolo ma luwa a ari yong.¹⁵Ini gil ngungje ni digka muribang le, ini nah iɓi ngunja digka ni yeri gile. Anji bin yeri gileni magni aɓaKulli. ¹⁶Ngha saka ah, a muru ni a Kulli veliye ate zuni kpaɓe aba ngungjah mal ngha ngha. Paka agi nyiɓi bang ate nuru nitasa agin alah ba a tig yangha.¹⁷Beni kwah digna ɓayong mah nana, nya ni denshe agh. Beni kwah ki pagtumo ma gifuna a pana yang hiri ɓiyina na agilang yang. Ate gifuna ma gilang ngha anna nana ni, Usulo nya a yehyang ngha. ¹⁸Agima nangna ni, gipanale aɓa dangkunni, aka mala ari kubang ni aka nuhni gani agh. ¹⁹Keminiya Kulli, te muri Ismaila, nya niga ah, ate ini iɓaka aga kwah. Israila ayangni aɓa tolgibere; Yahweh magula ini pak luli.²⁰A woni guduma ma luwa lang, gi luwa lang ate luwa. Ni wenni ini nwanni aɓayong njeh nye girjah bang na anje murung. ²¹Ni wenni ngha wagni apiri ni aɓa kogyang; ni wenni ngha wagni a piri nye na aɓa lannyang.²²Ni wenni ngha wagni ɓa bura ni ɓamma; ni wenni ngha wagni aɓa gulla naa munna. Ni wenni ngha wagni amuna abuna na muna ngalang. ²³Ni wenni ngha wagni alengiri na agiluwo lah yang; ni weh ni ngha wagni aɓa digdiya na ashilayang. Ni wehni ngha wagni a governos na amma gula.²⁴Ate nji bino ni kengha nwah aɓa Babila na aɓeni kwah dig ka njeh le aɓa kaldiya agh ate gimashira apaka a Urshalima agh-gah ni Yahweh waɓɓa.²⁵Shina, nya ni ma agh, akonno ma girjah bang gahni Yahweh waɓɓa ngha girjah gunjah kwaah. Ngha tah bem arro, ngha karo nje amuri nkono, le ngha pilo niga nkononi apieshiya. ²⁶Ate keɓi a toltahli abino agh mama aka tolli tina kagna agh ari tah ma guhre ko mamagtiye kangna agh; ate a pila ka dig gani aibangha malle nyah-gahni pak waɓɓa le Yahweh.²⁷Inloshi dumgiri nituhta amori gunjeh. Ntong njeme gangzua mura aɓayong njeh ingora aɓayong njeh a kenieh ni luwa; aliye amurung le aɓa Ararat, Minni ni Ashkenaz. In tig magula le aɓa kun luwa ikenyi, aka zuniga goko le akikoro. ²⁸In lagka aɓayong njeh a keni niluwa; Murung Mediyawa na governo le na amagulina le na anjeh kwah dig ka munya ngha.²⁹Ate njeh agh ika jigra le ka digni ngobong, ate ngha Yahweh tolka ngha wa ginya amuri Babila, ika pag njeh Babila njeh manangna ate ɓung nya anjeh agh.³⁰Aɓa kuhrun ni a Babila agh ateshina luwa anjeh a digka aye atulayang. Tenshiru lahyang mahla; apila digka amena-lahyong ngha gishe ngha nghang, agah agilli kunjere lahyang ngha a bugnine. ³¹Bah kuntumo ɓangha ka waɓi ɓi ɓahkuntumo le ɓa ɓangha ibi kenni kuntumo abin murung Babila ate lah magula le agh a totle ari mala le akeni a malale. ³²Ate a dolong ni a muru saɓang ngha abolaguhni aɓiyang ɓa luwa agh a pishi ne aɓangha muni, le aɓa luwa a bunna gire korina muyang.³³Ate Yahweh magula, Kulli le aɓa Israila, waɓɓ gah; Amenani a Babila ayangha niga bin sarigina kubang pagna aka suliyang njeh. Wa uwo fietong le kubangma tol gi soro ka zuh abinyang.³⁴Nebuchadnezzar murung Babila shiɓi nang, kori na denshe lang ɗigniga nkoriyi ni gubung nya aye agh. Niga salang magula ni shinang le ma malang, ye ɗunshina yeh ni gihlang maɓonna le matiriyang adabeni. ³⁵Beniɗiya Urshalima kanah, anateng ni kwah apakarangha ni guhgirang ngha ika nyere a muri Babila, Urshalima ka nah, iɓi nyere amuri aɓa ɗigna anjeh kalidiya.³⁶Nina agh Yahweh waɓɓa agah; Shino, miya ngi tollo ari teleyong ngha nga euni ate ngha ihli murung yong. Ate ngha nyunshi amuru ni a Babila ni a salang lahyang ka nyumo. ³⁷Babila ka pila kaɗig kiding bin ɗigna le abinlara, gizenne, gizola, ni bah guɓung nya ngha agh, ba aɓuwa nya ngha agh.³⁸Aɓa Babylon ka aggishi kushimona ninga amuna yim, ah agmabuna ninga amuna yim, ³⁹ngha shiggiri ki kon yang ngha, nga tig njibuno lihgilih a temuyang; ni tig yang a ɓahra ni pag binmurubang le a nongtulo- nongtulo ni malla le nyha, ni a logha agh- gi waɓna le Yahweh ni ga- ⁴⁰nga tutti yang ninga anjuh ni a bin tumbwoh agh, ninga gamnjuh ni borombul.⁴¹Ni yellang ni a bolli Babylon! Nina agh ɓongso le ngunjah kwa agh a agne. Ni yellang ni Babylon ɗigni a ntiri aɓayong ma juhrina. ⁴²Salangmagula mella Babylon! Jollo le velliye muru vulliyi ne.⁴³Alahmagula le pilla aɓayong nyha a yeh ya, njeh ma nyumna ni ɓalusung, njahli ni nyha ni ɓeni ka ɗigha a yeh ya, le ɓayong nyha ka ɗuro a yeh ya. ⁴⁴Nina agh nga fungshi Bel a Babylon; nga pussa kuni ga mel agh, le anjeh ni wa ye zu a bini ni agipahna leyang ngha. Agarrung le Babylon ka kpah.⁴⁵Mpuro a ntiring le, aɓayong lang. Ih ɓi ɓeni kwa agh ashi usulo le a ri funno le yehlulla lang. ⁴⁶Ke ih ɓi yahli yong ɗigni ngoɓong ko ɓang ngoɓong kuntumo egh ni a ogho a njeh egh ya, ate kuntumo egh ka zu bogho mwoh. Le a bogho mama ki kpah nghang nzumi ya kuntumo ka pagha, le salala ka pagha a njeh ye. Murung ka loghi murung.⁴⁷Ngha nina agh nshina, akara ngha ki zu ngha nga fungshini agillang ma sherrah le Babylon ngha. Njeh le kwa ka og iriɓihyina le amami ni kwa a wol agh ka kpah a yeh. ⁴⁸Le ngunjah ni ɓakuli ni aga kwa a yeh yang ngha ka pag binmurubang muri Babylon. Ate aɓa juhri ka pura nji eɓɓeh ka zu a temuri- gi waɓna le Yahweh ni ga. ⁴⁹Ninga mama Babylon tigni kpah le Israel agh, nina agh a mami ni kwa a wol agh ka kpah a yehBabylon.⁵⁰Aɓeni aɓah ri garabwoh agh, nworo! Ke ih ɓi ntang jehyi ya. Nɗengshi ni Yahweh a kukwo; ih ɓi Jerusalem ɗengshi. ⁵¹Shi ogna iriɓihyina ate a sangna sung; iriɓihyina vulliyi na kundum sung, ate abiri ingni na a bin magerenteng le ɓaleh Yahweh.⁵²Ngha nina agh, nshina akara ngha ki zu- ga ni Yahweh waɓah- ngha nga fungshini agillang ma sherrah le, ni tighi aɓayong ni ki immah a njeh ya kwa pinye. ⁵³Ate ko ngha Babylon wara aɓakuli ko kangnina alah ma kangnina le, aɓa juhrini pura binang ngha ka kah a bini- ga ni Yahweh waɓa.⁵⁴Ɓua gigangshina pura a Babylon, juhro magula pura a njeh le aɓa Chaldiya. ⁵⁵Ate Yahweh ngha ki juhri Babylon. Yangha ih ɓihyi gih ni ɓororo agh. Aɓa shiɓimuri aggishi ninga avelliye le amuru; jollo le gula. ⁵⁶Ate aɓa juhri zuneh- zuneh Babylon!- le bolla agara luwa le. Antah leyang meshiyina, ate Yahweh ya Kulli ma ihlimuri bang ni; a njiteng ngha ih pag nwah ye.⁵⁷Nga tigha amunamurung le ni aɓa yeriteng le ɓahra, ini nina aɓa bolnjeh le, amagula leyang, ni aɓa tahluwa le. Le aka nongtulo mama ni log a agh- gi waɓna le murung ni ga: Yahweh Magula Kwa ni pag lulli. ⁵⁸Yahweh Magula Kwa waɓna ga: Agarrung ma nennah le Babylon kwa agh ka ɓihya, le a pingshi akunjere le. Aɓayong ni ki zu ka angni ya ka pag gi manangna; aga kwa aɓayong ka pagha a temuri ya a pingshi.⁵⁹Ga ni pag tenana ni Jeremiah ɓa agkuntumo lagni Seraiah muna Neriah muna Mahseiah ngha a wori ni Zedekiah murung le Judah a Babylon a bogho ma ihne le nongmurung le ya. Niɓeniya Seraiah ni pag magula le aɓa pagtumo. ⁶⁰Ate Jeremiah wara nyonglo a giɓomteng a muri atemashihra ni ka zu a muri Babylon- atenana ni kwa ni ya a nyongline a muri Babylon.⁶¹Jeremiah nah yi Seraiah, "Ngha a kehna Babylon ngha aka shini le aka billa atenana ɓororo. ⁶²Le aka nah, 'Yahweh, a weh kanangiro waɓna ga ih aka juhri ba, ih le ɓwa nyha ko giluwo ka ɗig nghang a yeh ya, le ih ka ɗigha aɓayong nyha ha ke kene. ɗ ɓ⁶³Le ngha a malli billi giɓomteng ni ya, kur tahli ri le a ɓugyi a ntiring Euphrates. ⁶⁴Nah, 'Babylon ka ɓullo ni ga. Ni ih loggha ate gimashihra ni ngi tutta a muri ya, le ah ka kpah.'" Atenana le Jeremiah malla ba.

Chapter 52

¹Zadakiya ngha ɓoko wura mwoh ngha nongni murung agh; nong murung a Urushalima ni ɓoko lumpuri mwoh. Luli ngihagh Hamutal; ini munanghalang letrimiya anjeh Libnah. ²Pakgah ni ɓotyiya aji bin Yahweh; pagka aga kwah niɓotiya niga mama Jehoiakim munung pagka. ³Anji bin yelula Yahweh, agah kwahniya pagka anji Urushalima ni Yahuza, kedabang pusshiya akundum. Le zedakya keni murung Babila ni luwah.⁴Gire pagiri ngah aboko ma tombiene a nong murung le Zadakiya, ashengri ma lum, akara ma lum le shengri agh, Nebukadnezzar, Murung Babila, zuhni aɓa kuhrung le kwah ka pagluwa nah Urushalima. A kpaɓɗi na anji giri kari, le a ɓag gbra a kanini. ⁵Ate lah magula aleine ni luwa loko kene ahengri ma lumpuri mwoh mama murung Zadakiya ari nong murung le.⁶Ari kara tombi ine ma shengri inne agh alo ngha nghang ɗuɗuk a lah magula ate gilih nya ate muri aɓayong anjeh agh. ⁷Le lah magula ama wagiyi a inna, aɓa luwa kwah ma puro woro ɗag lahmagula ni ɗuh ari njijere niantira agbrira ni ɓanri agh, anji ɓa bang le murung, nigoko te kwah agha kaldiyawa kahmina lah magula agh. ate a woro anyiba apariyang ngha a Arabah. ⁸Keminiya aɓa kuhrunleakal diyawa ma pir murung le anima bol Zadakiya a ɗahbeng gyaɓ ni salang Jeriko gyaɓ ni Zedekiah. Aɓa kuhru le kwah meshiyina woro ɗaiyi.⁹A bol murung le a wori aɓin murung Babila a Riblah anje le aɓa Hamat, biyeni a waɓɓi njuwo nghang. ¹⁰Murung Babila tumi muna Zadakiya ɓuwo anjih ngha Ribla yi tunyi amagula le aɓa Yahuza ɓuwo. ¹¹Le pushiyi anji Zadakiya, a kuriyi ni nyeh ma kurba, lea wori moha Babila Murung Babila ishi a pursina loko kene ari kara ni ika wuniya.¹²Neɓeniya ashenri ma tonno, akara lum leshennye ini kipag boko ma lumpure tombi inne a nog murung le Nebukadnezzar, murung Babila, Nebukadnezzar zuhni a Urushalima. Ini pag magula le aɓa luwa mama kilel murung ngha miguro le murung Babila. ¹³Ye pieshi liye Yahweh, lah murung ni a lahni a Urushalima kwah agh, ate akangna ma ɓonna agh a lah magula apishina yang. ¹⁴Ate ayɓra ni kagni Urushalima agh, aɓa luwa le aɓa kaloɗiyawa aɓeni ni magula luwa le aɓa lel murung ayangha waro tongno puhlum banɗeɓari pura muri woro tongno ngweh inne ni mwoh Irmiya woliyang kwah.¹⁵Anjibin aɓa innah agh, ashile atayong a ɗaka alah magula agh, aɓeni ɓaggngha woro abin murung Babila agh, nah arishile aɓa gilgri ma bung Nebuzaradan, magula le aɓa luwa mami aɓeni ki lelbang ngha, ponna anshile wori aguro. ¹⁶keminiya Zebuzaradan, magula le aɓa luwa ni ki lelbang ngha, ɗa ka anshile aɓa ennah anyih ye agh a pagtumo aɓeng inabi ni ɗahbeng.¹⁷Ate gifunna mama tangigan ngha ma a tiya a lihye Yahweh agh, nima tangna ni gifunna yerere gisobmuru agori "Salang magula" ate ayang kwah ayangha a liye Yahweh, aɓa kalɗiyawa waghiyang ɓururu aponyang anyeni Babila. ¹⁸Ah nkoreyi, ki kaya daro, nah aga kwah apagnitumo ari gifunna mama amalah ki pagni tumo abin bang Kulli magula le aɓa Yahuda agh, a kalduyawa ponyakwah wori. ¹⁹Amintabo ma kenina nataratin mama a loshini nlele gha, nah ɗahro, ankori bin tangha le kikaya, napans, na aga giliyah ni gifuna, na amama apagni gifuna magula kun luwa ponna yang kwah worigile.²⁰Agi tabgri ni ɓaru niya, adahro mayi yerere lule le "Salang magula, "nah anda mabuna lum pu ɓari mama gil ni gifuna agh ngha tehye aga a teshi agh murung Sulemanu gillah ate ɓa liyeh Yahweh agh, kpani agifuna mama nah yeri ɗugro leagh. ²¹Saɓa le agi pikanna teshru ngha kena kusung lumpure tombitaro mwoh, mwoh lang yangh, asanigiri ngha kangni ɓeni kwah mwoh agh pesheah kusung lumpuɓari. Ɓeni kwah mwoh agh yangha nah a munabang 'nne amamagulibolo agh.²²Gifunna madungrina magula ngha abikulile. Madunrina agh kena kusung tongno a saɓɓa, ni doroshi na tah agh na nghagila niga rumman magifunna kanni ngiri. Ngun tara maɓari maah ini nina ni aga ki pur rummangha. ²³Ate a minlin rumman kena woro tonguo guweh tombi inne pure topurmoh anyibin maduruna lah yang kwah, ni woro tongno mah minlim abikuli kangna niakangni agh.²⁴Magula leaɓa luwa leaɓeni ke lebangha tol purusuna saraiya malah magula, kpani Zafniya, malah ma ɓani, ni aɓuwa taru ngha ki lelakunjere agh. ²⁵Ngha a lah magula agh tol purusuna magula ɓeni ki lelah aɓa kuhru agh, nah abuwa tomɓari aɓeni kipi murung anjijere agh, ngh wa uwo a lah magula ah. Ye pona apurasuna murung leasojah magula pi tumo iɓi ponban a luwa kpani aɓuwa woro taro aɓayang maɓona anje aɓeni a lah magula agh.²⁶Le Nebuzaradan, magula le aɓa luwa mama ki lele aɓa luwa agh, ponyang kemiyanga bin murung Babila a Ribla. ²⁷Murung Babila woliyi nluwoyang a Ribla anje Hamat. Anjijere ni nini Yahuza ɗagni nje wori guro.²⁸Aɓayongni ini Nebukadnezzar wori guro. ²⁹A kunbang nah 2402 Irmiya ngha ni boko lumpure tombi taro le Nebukadnezzar. ³⁰Akoko ma wuromoh pu taro Nebukadnezzar agh, Nebuzaradan.³¹Gire pagri zumoh aboko ni wurmoh pu lumpure tomɓari mah guro le yekoniya, murung leaɓa Yahuza, asheri ma wuramoh, a kara mah wuramoh pu tongno lesheriagh, ate Awel-Marduk, murung bAbila pushi yekoniya murung le aɓa Yahuza apurusuna. Gah pagiri akunbangni Awel-Marduk kinong ni murung agh.³²Natang ari yiriri le pieh deshile aɓonna wara anshile a murung mama a yangha ni yang a Babila agh. ³³Ewil-Merodak pushiyi yekoniya ɗgra pursuna, le yakaniya ki ligiri karani kwah agh amuri deshile le murung ke tolo wori ngha wa ushiliya. ³⁴Kara ni kwah agh murung Babila ngha kipi bolo mah gili kara ni kwah agh ari ɗignale ngunjah tolo kene a wuhle.

Lamentations

Chapter 1

¹Ke alahmagula nipa ɗungshi ni aɓwa agh niɓenyina ngha kwa ɗig nimuri kukolong. Ye pilla ninga mahbere, teya ɓayong ma irritenna. Ini amuna ngallang le murung antira aɓayong, keminya niɓeniya atenne pilla guro. ²Ih ɓuwa gigih ni duh, ni njimerung vulliyi ni tekih. ɓa‘agnjiang nyha gimmang ngha aɓih kwa ɓugshinamuri. A pilla aɓa shiɓɓi.³Judah wara njeguro anjum agikonna ni tuma gani. Ih ɗigha antira aɓayong ni kum usulo agh. Aɓeni kwa ki piriya bol le agana le.⁴Ke njere Zion ki ɓuwa atema ɓwa nyha zu anjibunno le ni atigha. Akunnjere le yang kwa ɓiyina. amallah le yang magjollo, agikonna bolla ansara, mami teya, lule ye. ⁵Aɓeni ni agjih ya agh pilla magulla le; aɓashiɓɓi ki ɓuhro. Yahweh bugne agikonna atele agimashihra le ni dudung. Amuni ni fitong ngha wara njeguro aɓin aɓa shiɓɓi yang.⁶Gulole wara munangallang ma Zion. Amunamurung le pilla ninga njah nga ni kum binlelle ya agh ni ginya irritenna nyha riyang ngha adum aɓa piryang.⁷Antiri akara agikonna ni lah nyha ni lah agh ah, Jerusal ka ɗeshiya agikumna maɓorina le yang kwa ngha yangha ni nya akara wo kana agh. Ngha aɓwa le kpah njeh le aɓashiɓɓi ya, ɓwa nyha agni ya. Ke aɓashiɓɓi yang shinni le jolli ari juro le.⁸Jerusalem pag gimashihra dudung, nina‘agh, pilla ngi jenne ninga ga teshile ni ya. Aɓeni kwa ki gushi ya, jenne ate a ashinna tesallang le ni magjollo ni alla te pilla. ⁹ɗigna ma giɓene a njidimashe le. Ni ye ɗengshi ni dunmi ya. kpah le ya gingoɓɓong ni. Ɓwa nyha ka gimmi nya. Ih ɓuwa, “Shinari agikonna lang, Yahweh, ate aɓashiɓɓang gog wo na dudungǃ“¹⁰ke aɓashiɓɓang ishina bih ari agikumna maɓorna lang kwa. Nshinna aɓayong ingna akangna egh, ko ke a lagna bang ih ɗigna ka aɓa ingna abin kpaɓɓa agh.¹¹Aɓwa le kwa magjollo nga alli brodi ya. Apahna agikumna maɓorna le yang ate gilih te a yenni usulo le yang. Nshinna, Yahweh, ni ɗengshini meng, ate mpilla manangna. ¹²Guɓung ni binno agh, yong ni kwa ɗura bah agh? Nshinna ni tignjoh ngha ɓuwa‘agh le ngha nghang agh ninga ɓuwa‘agh ni agikonna a rang, logha ri gani ni yahweh peg agh ari akara yahlulla mafugna le.¹³Abikuli ni tashini bang ni gishe ayeh amuh lang, nye lih na yang. Nye ɓugna ndambo ate kusang ni yensang jum. Tignang aɓiya ni wuh le ngirang kyari kwa‘agh. ¹⁴Ke gitolla ma gimashihra lang bih ni kuhri binmona. A goshine binmona atigha a mellang. Tigna irritenna lang kpah. Ke Murungkulli pah nang abih yang, miyang ni gan tangha agh.¹⁵Ke Murungkulli kegshina ri aɓa irritenna ni kwa gankun nang. Ye gora kpaɓɓa atemur rang te ɗegri aɓa irritenna lang. Ke Murungkulli para nsari munangallang ma Judah aye gigambah.¹⁶Ate agah N‘ɓua, njiang suɓ njimerung ate ɓagimmang ngha dunna ni meng, ɓeni ki nyenshi usulo lang agh. Amuna juhrina atema aɓshiɓɓang tolla tiyang. ¹⁷Zion meshiyina abih dahra; ke nyha ka gimmi ya. Yahweh lagna ih aɓeni gyaɓ ni Jacob agh ka ɗigha aɓashiɓɓi. Jerusalem gi gibene ni biyang.¹⁸Yahweh njiteng ni, ate lowari alagha le. Og, yong ni aɓwa kwa, ni shin gana lang. Ansahra lang ni aɓa irritenna lang wara njeguro. ¹⁹Miyang ngi gorbang te ɓagnjiang, keminiya aɓa ɓugshimurang ni. Amallah lang ni aɓatenna lang juhrina alahmagulla ngha ah alli gilih te nyenshi usulo le yang ngha.²⁰Nshinna, yahweh ate miyang a gani; yang kuhrang, kunyahlang ki ganshi ri a rang, ate ɗigna te lowari bang, anjibang, garbuwo ki wora riyang; ayeh ɓalah agh aluoh ni kukolong.²¹A ogna magjollo n]lang, keminiya ɓwa nyah ka gimmang ngha. Aɓashiɓɓang kwa ogna te gana lang, a yangha ni binmurubang ih a pagne. A zuna ni kara ni a waɓ teɓiya; nniɓeniya ɗey aɓa ɗig ni ga meng. ²²Ɗey agimashihra le yang kwa ihɓi zu akundum mo. Pag ni yang ninga mama a pagni ni meng agh atema ari agimashihra lang kwa magjollo lang gowo ngha kunyah lang ni wuhdana.

Chapter 2

¹Murungkulli vulliyina munangallang le Zion ayeh nlagiri ma yahlulla. Ɓugna gulole Isreal koh akuli zu wa ngunjeh. Ni ye ɗengshi tukushi ya ari akara yahlulla le ya. ²Ke Murungkulliwale mello ih nyha wa uwo ni gi’enna amuri a aliye Jacoh kwa agh. Ayeh kara ma yahlulla le yah ɓug nang njeh ngarung alahmagulla mani munangallang ma Judah; aye ɓiyiya ni zuni nzali anjemurung ni amurung le.³Ni yahlulla mafugna kashina njemme ma Isreal kwa. Pushina bih malih ari aɓashiɓɓo. pinshina Jacob ninga gishe mafugna ni ki lih ga kwa kariya. ⁴Pilla ntah le njiri sung ninga ɓashiɓɓi sung, mag na bih malih ni ɓashiɓɓi sung. Tugne aɓeni pah ki oghi ya buwo kwa aye gugri le munangallang le Zion; suɓna yahlulla mafugna le ninga gishe.⁵Ke Murungkulli ɗigna ninga ɓashiɓɓi sung. Mella Isreal. Mella alahmurung le kwa. Girajah abindugrina le. Ɓuhri na ɓuwa ni ɓuwa’agh antira munangallang le Judah. ⁶Wolla tahra bin ɗahra ninga ɓabang. Girajah abin kpaɓɓa magerenteng. Yahweh tigna abin kpaɓɓa magerenteng ni Karaɓang kulli le aɓa-Yahuda ɗig gi zansa a Zion, ate jenna murrung ni mallah kwa afungno yahlulla le.⁷Ke Murungkulli shiɓina deshile le jen liye. Pah ngarung ma alahmurung le bih aɓashiɓɓi. A logna ah magjollo a liye Yahweh, ninga a kara pag njibunno.⁸Yahweh wale tollo ki girnjah ngarung lahmagulla le munangallang le Zion. Nonna nguri peribang ni ye tol bih ari giriyinjah ngarung. Ini pagha alah ni vangha ni ah ngarung te ɓuwa’agh; akushimona ajuhri koh. ⁹A kakunjere le ingni na nzali; ke giranjah ni ɓuniyi angungara ma kakunjere. Murung ni amunamurung le ayangha ntira aɓayong, njuoh ni uwa ni aɓa’agkuntumo le yang nyha wa shin njiloro abin Yahweh ya.¹⁰Ke aɓatenna le munangallang Zion ɗogha nzali bangpollo. A suɓna tuɓu amur yang ni gbar ngiriyang ni teshilidagra. Ke Ansara ma Jerusalem julina amur yang a nzali.¹¹Njiang kpahna ate njmerung le yang; yahyang kpaɓɓa aɓih; anguri yang suɓna koh nzali atema girnjah munangallang le aɓwa lang; amuna ni aminbangna wuhdana ah anjinjere ma lahmagulla.

¹²Anahyi angih yang, “ njigiri nimbah nghe?” ngha awuhni dana ninga ɓeni ni piye agh amuri anjinjere lahmagulla, ususlo le yang suɓna koh akikili angih yang.¹³Mang ngha ɗingshi te weh? Mang ngha pyeri no, munangallang ma Jerusalem? Mang ngha tollo, te Nga gimno nsari munangallang ma zion? Piye lo gullo ninga sallang. Yang ka ɓishi yon i?

¹⁴Aɓa’agkuntumo shinna njiloro manangna ni mashihra te yong. Ni a pushitye temashihra le yong agh te nyeshi njeguro le yong, keminiya te yong awaɓna ateng manangna ni ma ɓoshibang.¹⁵Aɓeni kwa ki ginya a njere ya wol bihyang a ro. A songshigiri ni jigri amuryang ari munangallang ma Jerusalem ni nah, “Mama ni ki paglahmagulla agori ‘Ke’gbarale ma ɓornsari,’ ‘Ke Binmurubang le Ngungjeh Kwa’?” ¹⁶Aɓashiɓɓi yong kwa logshi kunyang ari yong. A ɗungshi ni sheng miliyang afugno ni nah, “ Shi mella yangǃ mama ni pag ni shi lel aghǃ shi ɗigna shi shinniǃ”¹⁷Yahweh pagna ga tollo ihka pagha. ɗungshina atenana le, mama lagni bang akara ni wor agh. Sulli no ni shin gi’enna, te ɗagna aɓashiɓɓo apag binmurubang amuro; logshina njeme le aɓashiɓɓo.¹⁸Kunyahli yang ɓuwa te murungkulli, ngarung le munangallang ma Zionǃ pag njimerung lo ihɓi sulla njeh ninga ɓanghamuru kara ni duh. Ka pih muru usulo agh, njioh usulo agh. ¹⁹Logho, ɓuwa ni duh, ari kunbang le ɓalellah ni duhǃ suɓ kunyahlo koh ninga muru akundum Murungkulli. Logshi aboh kuli apih ate usulo le amunno ni wuhdana ni yahlo a ngbina njinjere ni kwa’agh.”²⁰Shinna, Yahweh, ni shinari aɓeni pag yang ninga agh, ke amehna lih njingung yahyang, amuna ni aɓeni ki lelmur yong? Ke tummi mallah ni aɓa’agkuntumo buwo ah liye Murungkulli?²¹Amuna ni aɓagulla kwa nongha ayeh kikiri ma anjinjere. Ansari lang ni amundena lang kpana njiri garabuwo; atummi ne yang buwo a kara yahlulla le yang ko na shin gi’enna le yang. ²²Akpaɓna, aka gor aɓwa te kara bunno, ngoɓɓong lang anji bah kwa’agh. Amuri kara yahlulla le Yahweh ɓwa nyha ɓangha ko aɓɓa; aɓeni nlelle ni gushi ya, aɓashiɓɓang agiranjah.

Chapter 3

¹Mini ɓwa ɓeni shinna agikonna aghari gara funno le Yahweh. ²Piriyi nang koh ni tigha ihɓi ginya apinna amuri poshibang. ³Njiteng ni pilla bih arang ɗeshili ni ɗeshili, akara kwa. ⁴Tigna nyammang ni nguɓu lang juhri koh; ɓunna amuh lang.⁵Logshi pon tumo liyang arang, ni kangna ni lullo ni gana. ⁶Tigha nongha apinna, ninga aɓeniwuh kikara agh. ⁷Ɓang ngarung kangna nil ogle ɓangha. Tigha anguri ni beng ngha dungro. ⁸Ke gorbang ni ɓuwa te agna, gir jimma lang koh.⁹Girnjere lang ni ngarung tahli ni kasha ya; tig njere lang gogta. ¹⁰Yangha ninga nyamma lusung ki lelle ka bol lang ngha, yim ni vullo; ¹¹Pilla anjinjere lang girikari, tigna juhro.¹²Gbigna ntah le tig munni njibin nang. ¹³Shuwana njigbhere lang ni amunni ni aɓama le. ¹⁴Mpilla gi olollo abin abayong dudung, ngya soribang le yang kara ni kwa agh. ¹⁵Ɗung sang ni mbugiri malulla tig atenne ihɓi nuh mure.¹⁶Tigna amillang ih gog atahli, ni tigha vulliyi murang ni atuɓu. ¹⁷Agiti nang ɗigna olollo lang; Njangshi na mag ki pag ɓuhro. ¹⁸Ninani Ngi nah, “Gimyahlung lang juhrina le ini tigyahlung lang nina.”¹⁹ɗengshini agikonna lang ni agahla lang, ke murungung ni lullo. ²⁰Nworo ɗengshi ni le kunyah lang gugwa njeh arang. ²¹Keminiya nɗengshi ni agah le nina‘agh miyang ni tigyongː²²Ke agnjung ma kikenne le Yahweh niwa kasha ya ni gi’enna le malla le nyha, ²³Amapiyoni ni ɓeri ni kwa’aghː pahnjiteng lo agh ma gulla ni.

²⁴“Yahweh ni pag gibere lang,” kunyah lanh nah, nina’agh Nga tigyang ri.²⁵Yahweh ya maɓwa ni te aɓeni ki lelli ya, te kunyah li aɓeni ki alli ya. ²⁶Ɓorna ke lelle a olollo ate assa le Yahweh. ²⁷Ɓorna ate ɓwa ihɓ tol ngung alogho le. ²⁸Ɗey ihɓi ɗigha bam ngha anonshi amuro agh. ²⁹Ɗey ihɓi tig kunni a yeh tuɓu-beni ay aka tigyong.³⁰Ɗey ihɓi pah tekih abin ɓeni woli ya, le ɗey ihɓi ɗungshi ni ɗungso ni asangkun. ³¹Ate Murungkulli ni ki jen sung ha kikenne agh, ³²Keminiya ke tig na sung a yahlulla agh, ihka shin gi’enna pyerari agowo le agnjung ma kikenne. ³³Ate ih nyha ih konniyi sung ayahli ya ko pih amuna aɓayong mashinshin gani ya.³⁴Te pariya akusung aɓeni akuhro agh kwa a gunnjah, ³⁵te gitiyi ɓwa njiteng a dum Magulla Kwa, ³⁶te gitiyi ɓwa njiteng a muri njuoh le- ke Murungkulli ni ki agni zah agire yaǃ³⁷Yang waɓteng ke gire njinpagha, se te Murungkulli waɓɓa? ³⁸Nyha akun Magulla Kwa nga gikonno ni maɓwa kwa ki zu? Niyellang ni ɓwa ni njah ki nyashiteng? ³⁹Niyellang ɓwa ki nyashiniteng amuri fugso ate gimashihra?⁴⁰Ɗey ih shi billa anjinjere ihɓi shi mom yang, ɗey shi year bin Yahweh. ⁴¹Ɗey ihɓi logshi kunyahli sung ni abih sung bin Kulli ni a kuli yaː ⁴²“Shi pag gimashihra ni tolmurung, le ni ih jangshi ya, ⁴³A vulliyina ro ni yahlulla awo pir sung, awolla luoh ni a ɗag ngha.⁴⁴A vulliyina ro ni nlagiri ninani jimma nyha ka ɗur wa. ⁴⁵A tigna sung ninga teshili giri ni daɓi antira aɓwa. ⁴⁶Aɓashiɓi sung kwa nyomna sung, ⁴⁷koshiyo ni atuhli kpana ri sung, ɓiya ni girnjah.⁴⁸Anjiang suriyi ni njimerung ninga min ɓanghamuru atema girnjah aɓwa lang. ⁴⁹Njiang ka suɓ njimerung kassa nyha usulo nyha, ⁵⁰Kedebang Yahweh akuli ki shin njeh ki shin nang.⁵¹Anjiang tig kunyah lang ayahlulla atema ni amunangallang ma lahmagulla lang kwa. ⁵²Ah allang ninga minya njiri aɓeni aɓashiɓɓang; ah allang tekushi nyha. ⁵³A kassshi usulo lang atuhli, ni ɓug tahli amurang, ⁵⁴le a tig muru ɓunno, vulliyi murang Ih nah, ‘a jangshi nang kohǃ’⁵⁵Ngor lullo, Yahweh, a limma le tuhli. ⁵⁶A og gih yang ngha ngi anh, ‘ka gir kiro ri ɓuwa lang te agna agh.’ ⁵⁷A zu gyaɓ ah kara ni Ngoro agh; ah nah, ‘ka ɓang ngoɓɓong ngha.’⁵⁸Murungkulli, atangha te njuoh kunyahlang, a ashina usulo langǃ ⁵⁹Yahweh, ashinna gimashihra ni apagh ngha; aɓɓi yang njuoh. ⁶⁰Ashinna illingosomurung le yang kwa, agah kwa akuriya amurang ngha. ⁶¹Ah ogna sangkun le yang, Yahweh, agah kwa akuriya amurang agh.⁶²Ke angotokun yang ni waɓgiriyahlung le aɓashiɓɓang sulla amurang kara ni kwa’agh. ⁶³Nshinna niyellang ni aɗigni le a logni kuli; a jollang ni angyah le yang.⁶⁴Nyenni pah yang ga ngoshe miyang ni nya, Yahweh, pyerari agipagna ma abih yang. ⁶⁵Aka ɗag kunyahli yang a yiriɓinaǃ Ɗey juhro lo ihɓi nyera amuroǃ ⁶⁶A pir yang ni yahlulla ni girjah yanga tinna ɓakuli, Yahwehǃ”

Chapter 4

¹Ke gifugna yiyilling ɓiyina; niyellang gifugnayiyilling maɓorna ariyiniǃKe atahli magerenteng meshiyina agbira le njinjiere ni kwa’agh. ²Ke maɓorna amunabuna ma Zion wara pyere le yang a gifugnayiyilling maɓorna, keminiya niɓeniya atoll yang ninga duh soɓɓog, tumo bung le ɓaɓangha ankori niǃ³Ke amingari ngha kip ah kier ate gusa amuni, keminiya munangallang le aɓayong pilla ɓashihra, ninga ndaw ni a ɓalusung.⁴Ke leshi muna ni ayuliya kpagna akunni ni njemuru; ke amuna ki illi bang te gilihna, keminiya nyha temuryang ngha. ⁵Aɓeni pag ki lih gimaɓorna agh niɓeniya amura anjinjere. Aɓeni zuni ni ishi kandagiri mabangna agh ngha niɓiyeni nongha kidding tuɓu.⁶Ke gimashihra le munangallang le aɓayong lang gullo orr gimashihra le Sodom, mama awormuri niɓeniya ni abung nyha aɓangla temuri ya.⁷Amunamurung le ngha ninga murunjitahli, posso orrr kiera; agiri yang ɓornsari ninga tahli mabangna, gilla le yang ngha ninga atahlinbilu. ⁸Apuro le yang niɓiyeni pinna orr nkalanggishe; ni aya yeri yang ngha amuri anjinjere agh. Aguɓ ngiri yangkpagha ri amuh le yan; ah pilla ayummo ninga ngung.⁹Aɓeni awol ni garabuwo agh wara aɓeni yahlo wol agh, aɓeni ɓiyi koh agh suwa niri tolgisoro nyha abilli ya agh. ¹⁰Ke abih ɓamah ma shin gi’enna lamna amuna yang; apilla agilihna ari akunbang ngha a girnjah munangallang le aɓwa agh.¹¹Yahweh ɗumna Yahlulla le; suɓna yahlulla mafunna le koh. N’goti gishe a Zion ni lih tinne ya.¹²Ke amurung ngunnjeh ni agha, ke ɐbayong ni nongha angunnjah mwoh agha, ih aɓashiɓ bang ni aɓashiɓimurung gan ingna kakunjere ma Jerusalem. ¹³Gah pagha ate agimashihra le aba‘agkumtumo ni temashihra le amallah le abeni sub nkilla le aɓanjiteng antiri yang.¹⁴Agahla, njiwamghina, amura anjinjere. Abara ate nkilla ni ɓwa nyha logle dog adagra le yang agh. ¹⁵“Njibangǃ giɓeneǃ“ aɓwa ki ɓuwa ri yang. “Njibangǃ Njibangǃ Ke doghi yaǃ“ Ninani aworo gahlini; aɓwa nahyi a ntira aɓayong, “Ni alogle aɗigha abah agh ɗeshiya,“¹⁶Yahweh ni meshi yang ni muri; ih nyha ye lelm muryang ɗeshiliya. A nya wa gushi amallah agh, ni ɗum kumɓoro abin aɓatenna.¹⁷Anjih sung shinrina, ki al bang gung ate agna; a muri agbingrah shi shinbang te aɓayong ni ni ki ashi sung ngha agh. ¹⁸Abil tollo le kushi sung, ni shi logle shi ginya amuri anjinjere le sung ngha. Malla le sung ɗigna gyaɓ ni akara le sung a bangne, malla le sung zu na.¹⁹Aɓapir sung kikara wor mgbang ni akuli ya. Apir sung a kenni ankonno ni nongsung aɓalusung. ²⁰Aponusulo luli sung-ɓeni Yahweh ɗahri ya-ihni pag ɓeni abollo atuhli le yang ngha; ɓeni aya nah ni, “Atinna minlim le ni sa nongha antira aɓayong.“²¹Pag binmurubang ni ollo, munangallang le Edom, yong ni ih nongha nzali Uz agh. Keminiya nji binno ni minkoro ye ka ɗug ngha; aka ɓara ni pushi ɗag tesallang. ²²Muna ngallang le Zion, fugso lo ka zu a malla; ni ih ɓuhri ɗigna lo njeguro agh. muna ngallang le Edom, ihka fugshi temashihra lo; ih logsa agimashihra lo.

Chapter 5

¹Ɗengshe, Yahwehmang pag sung ni; shinna ni shin velli sung. ²Agibere lesung pilla mami abiri; alah sung te abiri. ³Shi pilla aminbawori, terrung nyha, ni angih sung ninga amahbere. ⁴ɗigna shi pah gifugnaposhina ate muru ni shi nuh agh, le ɗigna shi pah gifugnaposhina ate warra.⁵Aɓeni ki zu njum sung agh a ɗigna gyaɓ ni sung; shi sung ngha shi saniya ni shi kum usulo agh. ⁶Shi pah mur sung abin a aɓa Egypt ni Assyria te kum gilihna dudung. Ateh sung pah gimashihra, aya wa uwo agh, ⁷sung ngha shi nuh gani temashihra le yang. pah yahlulla ni sung mama a gan pyeri ya agh.⁸Aguro ki nongmurung amur sung, ɓwa nyha ka ashi sung abih yang ngha. ⁹Shi kum brodi lesung kukolong njiri tig mur sung ategulla, atema garabuwo ni aɓalusung. ¹⁰Nguɓ ngiri sung tolla tugishe ate yahlo ni ki pinsang ngha.¹¹Anong ni amehna atenne a Zion, ni ansara alahmagulla Judah. ¹²Amunamurng gere njiri abih yang, Ni gullo nyha aɗummi aɓatenna agh.¹³Atigha amunadenna atenne a gog njigiri ni tahli goggiri, ni amunabuna ki ghetiye atiye gitolla wara madungrina. ¹⁴Ke aɓatenna ɗagna kunjere lahmagulla, ni amunadenna ɗagna agi ngwang le yang.¹⁵¹⁶Ke binmurubang kunyahli sung kashina ni agwang le sung pilla ɓua’agh. Ke jenghe pura mur sung kpah; gi- enna le sung, ate shi pagna gimashihraǃ¹⁷Ate kunyahli sung ngha ki nong konno, ate gah anjisung ki wuh. ¹⁸Ate nkonno Zion juhri na, ni mingari ki gangla beh.¹⁹Keminiya weh, Yahweh, nongmurung ha kikenne, le aka ɗigha amuri ngungmurung nong murung logha njah kenna njah. ²⁰Atemang ke ah jangshi sung ha kikenne? Mang ke aɗag sung ate nonno le akara ro? ²¹Nyeshi sung abinno, Yahweh, le shi nyere. Pil akara le sung mapiyo ninga mama kikara wor agh- ²²Se te apushi boh ashiɓɓi sung le awo ngha awo

Ezekiel

Chapter 1

¹Aɓoko ma wuromoh pu lum agh, ari shenri mah inne agh ari akara wah tongno lehenri agh, zuwa a kunbangni miya ni ɗigna antira aɓayong ni abol ni guro agh gyab ni salang keɓar. Aɓakulli ma loko le inshina agipangna lekulli. ²Ari kara ma tongnole shenri boko ma tongno ma gurole murung yekoniya. ³tenana le Yahweh zuh abin Izikiyel muna Buzi malah, anjeh leaɓa kaldiyawa akunsalang Kebar le bieh Yahweh ngha a muri abiye.⁴Le inshibang , ate gung muru ngha ki anjina kuli nlahgiri mah ɗungrina nigishe woro tahyiri ayeh ni poshibang kangni anjiɓaye paka le gishe agh niga gifunna aye nlahgre agh. ⁵Ngha ntiring nghaagiri ngha nghang ki pura agi usulo. Ini apurananː Ayang ngha apur ɓuwa, ⁶keminya kundu yang inne, inne ɓeni kwahagh, aminkwaye agh ɓeni kwohagh yanghni kpetine inne.⁷Akushiyang ngha sariyarata, keminiya a kagla kunshiyangha ngha mami muna nɗa nyinyiling niga gifuna ni agoriya. ⁸Nigo kwah biyang niga mami ɓayong abiyele abiyang anji ɓa kwah inne niya. Ate inne ni kwa agh akunduyang nah kpeteriyang ayangha nigaː ⁹A kpetiriyang dokariyang. Anya apilla ngha a gingha; ɓeni kwah agh wuro sawap ni dumi.¹⁰A kunduyangha ngha niga mami ɓawah. Ayangha inne agh kunduyang niga mami. Heinanji bung malieh, ashile ni inne agh kunduyang niga mami ihi anji bung ma katang. Inne lah yangha kunduyang nigo mami kpitiri. ¹¹A kunduyang nigoko, a kpetiri yang ngha ameshiyi a bikuli, ate aminichere agh mwoh lah yang ngha yangni kpetiru maɓimamah ki dag kpetiri minhere maɓi ni kpetiriye agh, ni a kpetiru maɓi ngha nghang mama vule angiriyang ngha. ¹²Beni kwah ah woro suwaɓ aɗunyang, ate ɓa kwah bongho tiyangha ini aka wongha a woro pila nga.¹³Ate purung leɗigna le amunhere agh, appuro lahyang ngha niga pie lenkalang gishe niga puro le poshibang. ¹⁴Anchere ma usulo lole agh ayangha a ginya yarata njiju moh ni nji dung, a yangha ni puro le poshibang.¹⁵Le nshina agi usulo; ni kusung mwoh a njahli kahri agi usulo egh ni kwa ni anjiung ihne ya. ¹⁶Gilla ni puro le akusung nghe ni ga: kushini kwa agh ngha ninga beryl, le ihne kwa ki pura ari yang, tumobung ni puro leyang ɗumna kusung nghe dogyina ni kusung maɓi.¹⁷Ngha a ging ngha, ah yangha ah ingna a njigiri ba kwa agh le yang, le ngha gingni ya pillla nyha. ¹⁸Amuhkushi yang te ya logna kuli ni pah ngoɓong,ate a yangha ni anjiung kangni yang.¹⁹Kunbang ni kwa agi usulo egh ki shishini ya, akusung nghe ki shishi kahri yang. Ngha agi usulo egh ki logni kushi yang ngha, akusung nghe osso ki logho. ²⁰Ba kwa bongho ki kah nghang ngha, a woro ni akusung nghe kahri yang, ate bongho le agi usulo egh ngha ri akusung nghe. ²¹Ga kwa agi usulo egh paggha ini akushi ye ka pagha,, agi usulo egh tangha njahli le akushi ka tangha njahli, ah shishi le, a osso ah shisa, ate bongho le agi usulo egh ngha ri akushi.²²A bikuli le agi usulo ye ki pur ngih kandakoro; ki pur ngih nongso crystal a bikuli a muyang gi pah ngoɓong. ²³A tinna ngih kandakoro ye ya, kpatiri gi usulo ni kwa agh sahrina ke dog kpatiri ɓih. Gi usulo egh ni kwa agh ngha ni akpatirung ɓahri ate vulliyi ri; mama kwa agh ngha ni ɓahri ate vulliyi ngiri.²⁴Le n'ogna gih akpatiri yang ninga jollo le amuru dudug. Ninga gih Magula kwa a ba ken nghang ngha. Ninga gih murunjitahli. Ninga gih aɓa tahluwa a kunbang ni kwa ah tangni njeyi ya, ah suhli akpatiri yang njahli. ²⁵Le gihyong ka pura bikuli le ngih kandakoro ye ni a muyang a kunbang ni kwa a tangni jeyi ni suhli akpatiri yang njahli ya.²⁶A muri ngih kandakoro ni muyang ngha ngungmurung murung ngha nghang ki pur tahli sapphire, le a muri ga ki pur ngungmurung murung nghe ya minlim ni ki pur ɓayong.²⁷Nshina minlim ki pur ndolong ni gishe logha ɓunnih wora kuli; nshina logha ɓunnih suhla njahli ki pur gishe ni ki tuhbang kangni ya. ²⁸Ninga gangrih a nlagiri a kara nyah le muru, ini tuhbang le poshibang ni kangni ya nina. Minlim egh ki pur gulo le yahweh. ngha nshinni ya, nvul kundumang njahli, le n'og gihyong ki waɓtenana.

Chapter 2

¹Nah nghang, "Muha ɓahyong, tangni kusohi lengha nahteng ahro." ²Le, ngha nahni teng arangha, bonghoma inna rang ye tesang ni kusang, le inohyi inateng rang. ³Nahnghang, "Muna ɓahyong, miya ngi tahso abin aɓa Israila, abinaɓayong nje ma yahlilula ngha yahyang lulo rangha kwah ɓari yang ni a kahyiyang apagna gimashihra abinang loko keni ari karaniǃ⁴A minkah yangha ayangha ni bunduhyang ni yalung tennah. Miya ngi taso ari yang aka nayi yang, "Agahin murung Kulli Yahweh waɓɓa.' ⁵Kola aka ogko ko na ogka. Ayangni lah mayah lulah keminiya ko mangho kaha yere agh aɓa agkuntumo lekulli ngha ɗigka antiring yangngha.⁶Aweh, muna ɓayongi ka ɓang ngoɓong lahyangha ko teleyang ngha. Ika ɓang ngobongha, nigo ah a vangno na azuwe nigo ah a digni a gihye. Kah bangobo teleyang ngha ko yero ka ɓiyo ari akunɗunya ngha, ate ayangni aɓa lah mayalun lulo.⁷Keminiya aka waɓ telang aɓiyang, ko agka ogko ko nah ogka, ate aɓa yalum tenna ni duduk. ⁸Keminiya aweh, muna ɓayong, ogha nga waɓɓa agh kebi yalo lunlo niga mami aɓa yalung luhla ma lah agh. Anshi kunno a lih gah intolo nga puwo aghǃ"⁹Le nshinbang, bung ngha nonno ki zuh aɓinang; ngha aye agh gi nyolina mah ɓomtengnghang. ¹⁰Pangshi kwah nji bang kedabang meni; a nyolikwah ɓerikum dumi ninyi njumi agah a nyohya atenana ma yalun gienno, ni ɗenshe, ni kaito.

Chapter 3

¹Nah nghang, “Muna ɓayong, mang a kumo, lih. Lih giɓomteng nghe, le a woro a ke wa ɓih ɓaleh Israila. ²Nina agh nlogshi kunang, le peng giɓomteng nghe kunang. ³Nah nghang, “Muna ɓayong, lih yi ɓa yoh, le a ɗungshi yoh ni giɓomteng ni nworo mpoh agh.” Nina agh nlih ni og ɓoro egh a kunnang ninga nyih.⁴Le nah nghang, Muna ɓayong, kenne a leh Israila le a waɓi yang atenana lang. ⁵Ate ni a tahso a bin a biri ko kunburi ma tenna agh, keminiya a ɓaleh Israila- ⁶nyha a bin aɓayong dudug abiri ya ko kunburi ni ki gankun bang ngha, aɓeni atenana leyang ngha ni a logle a yeri ya agh. Ni njiteng ngha ntahhino a bin yang, le ke a tehshina kiri yang ro. ⁷Keminiya ɓaleh Israila ni ki agha ki tehshi kiri yang ro agh, ate ni a tollo a tehshi kiri yang a rang ngha. Nina agh ɓaleh Israila kwa ngha ni tolmurung ni tengshi yahlung.⁸Shina! nwara ntigho aka tengmurung ninga tengmurung leyang, le kundumo tenna ninga mami yang. ⁹Ntigna ngongho njoh ninga tahli ma tenna! Ka ɓang ngoɓong leyang ko wolngiro- a ri akundum yang ngha, ate a yangni ɓalah ma tolmurung."¹⁰Le nah nghang, "Muna ɓayong, atenana ni kwa hamma bino ni ya- bol yang a yahlo le a og yang ni kiro! ¹¹Le kena bin aɓayong ni a pon ngha, a bin aɓayong lo, le a waɓih ri yang. Nah yi yang, 'Ga ni MurungKulli Yahweh waɓah, 'Gor le a teshi kiri yang ko a shiɓa."¹²Le Bongho tol lang kuli, le n'og ngih imma le jigranjeh- a nzumang: "Mosso ni ni gusso le Yahweh a bin ɗigna le!" ¹³Gih akpatri agi usulo ni, ngha a dogni a ri yang ngha, ni gih akussung ni ri yang ngha ni. le ngih imma le jigrah njeh magula ni¹⁴Bongho logsang le tol lang wori, le nwor ni yehlulla a bongho lang, le dumbung le Yahweh ma masso ngha a murang. ¹⁵Nina agh le nwora bin aɓeni a ponno aguro agh a Tel Aviv aɓeni ɗigha kun njere le muru ni a Kebar Kanal, le nɗigha be a ntiri yang ma akara tonpur ɓahri, nɗungshina ni agi magtahɓi.¹⁶Le gire pagha a nzum akara tonpur ɓahri ya, tenana le Yahweh zu a binang ki nah, ¹⁷"Muna ɓayong, nwara ntigho ɓa lella aɓayong le ɓaleh Israila, nina agh teshi kiro ri atenana ni pura kun nang ngha, le a pih lagbang. ¹⁸Ngha nwaɓni ɓa gimashihra ih, "Ni njiteng aka wuh' le ni a laghi ko waɓ lagbang bin ɓa gimashihra a muri agipagna mashihra le nina agh ate ih ka ɗigha- ɓa gimashihra ka wuh ate gimashihra le, keminiya nga al nkilla le a boh. ¹⁹Keminiya ngha a lagna ɓayong mashihra, le ni ariyi ya ɗag gimashihra le ko ari agipagna mashihra le ya, le ih ka wuh a gimashihra le, keminiya ke a ashina usulo le.²⁰Ngha ɓayong ma gerenteng ken ngha ri njinjere ma gerenteng le ni pag ga ni ɓottiya agh, le ntighi gi engkussung a dumi, ih ka wuh. Ate ni a laghi ya, ih ka wuh a gimashihra le, le ni te ngi ɗengshini agipagna ma gerenteng ni pag ga, ²¹keminiya ngha a lagna ɓa gerenteng ih ɓi ɗag pag gimashihra, nina agh le ni ye pag gimashihra agh, a njiteng ngha ih ɗigha ate a lagbne; le a ashina usulo le.²²Nina agh bih Yahweh ngha a murang a be, le nah nghang, "Logho! puro wora beng, le nga nahteng ro a be!" ²³Nlogho le mpura beng, le gusso le Yahweh ngha a be, ninga gusso ni nworo nshina kahri Kebar Kanal; nina agh mvul ni kundumang njahli.²⁴Bongho egh zu log sang ntangha muri kusang; le waɓtenana rang, nah, "Woro ke gir muro a liyo, ²⁵ate niɓeni, muna ɓayong, a zuni nguri a kuhro nina agh ate ke ih ɓi a pura ntiri yang ngha.²⁶Nga tig lesso ih ɓi ɗungshi kuno, nina agh ate ni a logle a nahteng, ke a gan sagha agh, ate aɓayong nghe ya aɓa tolmurung ni. ²⁷Keminiya ngha nahteng ro agh, nga pangshi lesso nina ate aka nah yi yang, 'Ga ni MurungKulli Yahweh waɓɓa.' Ɓeni ka oghi ya ih ɓi ogho; ɓeni ni ki teshi kiri ya ke ih ɓi teshi ya, ate ɓalah ma tolmurung ni!"

Chapter 4

¹"Keminiya a weh, muna ɓayong, tol soɓong ni a kashiya a tigha dumo. Le a ɓag lahmagula le Urushelima a muri. ²Le a ɓag garrung a kangni ni. Le a ɓag dingli a kangnini le a tig ɗamma le aɓa tahluwa kangni. Tig ga gwer keni luwa agh ih kangni. ³Tol yi muro koro ndolong le a tighi ninga garrung ma ndolong a ntiri yong ni lahmagula egh, tang shin minlim lahmagula egh, ate aka kangni, a tighi ninga a kangni ne. Ga ni ka ɗumo ga ka pag giri ya.⁴Nongha nji ma kahtang le a tig gimashihra le ɓaleh Israila a muro; aka tol gimashihra leyang perari akara ni a nongni njahli a muri ɓaleh Israila agh. ⁵Meng kanangirang ngha, ntig no ih kara mwoh ka tangha tuhkushi bogho mwoh ma funso leyang: akara 390! A njinjere nini aka tolli gimashihra le Israila.⁶Ngha a malla akara ni ya, le a ye aka nong nina a nji boh mali]h, ate aka tol gimashihra le ɓaleh Judah ma akara woro ɓahri. Myang ngi tig wo ih kara mwoh tuhkushi bogho mwoh. ⁷Tig kundumi ih shin Urushelima ni a kangna ni luwa agh, le ni dumboh aka waɓkuntumo a muri. ⁸Ate shina! Myang nga kuro nina agh ate ni awo pil a agh ha sete a malla akara lo ni a tigho agh.⁹Tol yi kanangiro kikaya, bahli, wam, wam ma penlang, mar, ni jah njigiri ni kwa agh; a soɓ yang a koro le a ton brodi ate muro perari gogho le akara ni aka nongni nji giri kahro mwoh. Akara 390 ni aka lihni. ¹⁰Gilihna ni aka lih ya pyeshe le ka pag shekel woromwoh a kara mwoh. Le aka lih yi a kunbang ni a tigha kyari kwa agh. ¹¹Le aka nuh muru duh mwoh a kara a kunbang ni a tigha aka nuh ni ya.¹²Aka lih bahli ni a kang ngha, keminiya aka kang nghih a muri tiɓih a yangha a shina!" ¹³Ate Yahweh nah, "Ga ki ɗumo ih brodi ni aɓayong le Israila ka lih ya ih nyha gerenteng ngha, be ni nga meshiyi yang a ntiri aɓayong."¹⁴Keminiya n'nah, "A malle agh, MurungKulli Yahweh! ni pa nlih ga nyha gerenteng ngha! Ni pa nlih giluwo ni wuh ni muri ko ɓih giluwo shuwe ya, ke logho lang basadeng ha zuni niɓeni, le nyamma ni a jenne ya ni pa ingna a kunang ngha!" ¹⁵Nina agh nah nghang, "Shina! mpahno tiɓndah a tuhkushi tiɓ ɓayong nina agh ate aka tong brodi lo muri."¹⁶Ɗeshiliya ye nah nghang, "Muna ɓayong! Shina! Myang nga tuh njere brodi a urushelima, Le aka lih brodi ni pyeshe le a konna teɓi, le a pyeshi muru kedebang a nuh yi a ngoɓong. ¹⁷Ate a nyha ni brodi ni muru agh, ɓeni kwa agh yahli ka konni a ri muna ngih, le a woro juhro ate gimashihra leyang."

Chapter 5

¹"Le a weh, muna ɓayong tol garabwoh ma teɓna ninga gi nwahmurung ate kanangiro, le a nwah nyongmuro ni nyongkuno, tol nyongmuro a peshi le a gaɓɓi tahro. ²Pingshi mwoh le tahro egh a ntiring lahmagula ngha akara ma kangnini ni luwa malla agh, le a tol mwoh le tahro le nyongmuro maɓi a koriyi ni garabwoh a kangnini lahmagula egh. Nshile nyongmuro mamona agh meshiyi gung, le nga pushi garabwoh nga piri aɓayong.³Keminiya tol fittong a ntiri nyongmuro egh le a kuri le a kari a yeh dagrah magula lo. ⁴Le a tol ɗ ɓuhro le nyongmuro egh a soɓɓah ntiring gishe; a pingshi le gishe ka pura be ka ingna leh Israila kwa."⁵MurungKulli Yahweh waɓna ga, "Urushelima ni ga a ntiring le aɓayong, ba ntig yi nghang ngha, a ba anshile anjeh kangnine ya. ⁶Keminiya tolla muri a ri agi waɓbna lang anjeh, a yang ngha ni gimashihra ni uwor anshile aɓayong ngha, ni agigilla lang uwor mami anshile anjeh. Aɓayong le shiɓina agi waɓna lang le ni a ginya ri agigilla lang ngha."⁷Ngha nina agh MurungKulli Yahweh waɓna ga, "Te nyong ni aɓa alnjuoh uwor aɓayong ni kangni yong ngha, le ni nginya a ri agigilla lang ko apg giri billa ri agibilla, ko pag giri billa ri agibilla le aɓayong ni kangni yong ngha," ⁸ngha nina agh MurungKulli Yahweh nah, "Nshina! kanangirang ni ka pag giri ni yong. Nga tuhnjuoh lang a ntiri yong ate aɓayong shina.⁹Nga pag yi yong ga ni pa mpag yi yong ngha agh le ninga mama ni nwa ye pag yi yong ngha agh, ate agipagna ma konyahlung leyong. ¹⁰Ngha nina agh atehrung ka lih amuna yang a ntiri yong , le amuna ka lih atehyang, nga tuhnjuoh lang a muyong, le nga tigha anshile ni ka uwo agh a meshiya ba kwa agh.¹¹Ga ni MurungKulli Yahweh waɓah- ni ɗigna lang kwa ate mɓihyi na bin ɗigna lang ma gerenteng ni agi mbyehne leyong ni ma agipagna kunyahlung leyong, ih meng kanangirang ka ashi gogho leyong; ni ngi shin gi- enna leyong ni ashi yong ngha. ¹²Mwoh a ntiri tahro leyong ka wuh a ri binkonna, le yalo ka wolnluo yang a ntir yong. Mwoh le tahro leyong ka wuh a nji ri agarabwoh ni kangni yong ngha. Le nga meshiyi anshile a nji ba kwa agh, nga pushi garabwoh nga ɗigni tahyang ɗeshili.¹³Le yehlulla lang ka ɗungso, le nga tig funno lang a muyang ih usulo. Nga pashi yahlang le aka yere ih Meng, Yahweh, waɓna tenana ni kiki ngha nɗum funno lang a muyang ngha. ¹⁴Nga tig yong gi juhrina ni gi te ollo a bin aɓayong ni kangni yong ngha, ni a njih ɓeni kwa ki ɗur agh.¹⁵Nina agh Urushelima ka pil guɓung a bin aɓayong ma sa a jolli ni olli, laghani ni gi ɓangha a bin aɓayong ni kangni yong ngha. Nga tuhnjuo lang a muyong ni yehlulla ni funno, le nga saghi yong ni funno- a Meng, Yahweh waɓna ga! ¹⁶Nga tutti yalo mashihra a muyong ate ih ɗig njinjere ni nga giri jah yong ngha. Ate nga ɓuhri yalo muyong ni kashi njer kum brodi leyong. ¹⁷Ni nga billa amuna agh ate yalo ma tenna ni gi juhrina ni nga tuttih yong ngha. Binkonna ni nkilla ka ɗura ntiri yong, le nga zuni garabwoh a muyong- a Meng, Yahweh waɓna ga."

Chapter 6

¹Tenana le Yahweh zu a binang ki nah, ²"Muna ɓayong, tig kundumo ki shin ankonno le Israila le a waɓkuntumo ri yang. ³Nah, 'Nteshi kiri yong a ri tenana le Yahweh ankonno le Israila! MurungKulli Yahweh waɓna ga a ri ankonno ni adingli, aɓanghamuru, ni aɓa njonglong: Nshina! Myang ngi zuni garabwoh a muyong, le nga juhri a bingushi agillang leyong.⁴Le adenshile ɗahra leyong ka nong ɓongri le aka ɓihyi agbingra leyong, nga soɓɓah anluo leyong njahli a dum agillang leyong. ⁵Nga soɓɓah anluo aɓayong le Israila a dum agillang leyang, ni meshiyi- amuh leyong kangni adeshile ɗahra leyong.⁶Ba kwa nɗig nghang ngha, a ɓihyi alahmagula egh ni juhri a bin gushi agillang leyong, nina agh le adeshile ɗahra leyong ka ɓihya ni nong ɓongri. Le aka ɓuhniyi agillang leyong ni meshiyi yang, a wanghih agbingra leyong njahli le atumo ka wora gung. ⁷Nluo ka kpah a ntiri yong le nga yere ih Mini Yahweh.⁸Keminiya nga tigha anshile a ntiri yong, le aɓaɓa ngha nghang aɓɓah ri garabwoh a ntiri aɓayong, ngha nmeshiye a anjeh kwa agh. ⁹Le aɓeni aɓɓah ka ɗengshini meng a ntiri aɓayong ba a bol yang aguro nghang ngha, ih beh konnang a ri yahlung njah leyong ni tulmuri rang ngha, le ni njih yang ni a pagni njah ri agillang leyang. Le akundum yang ka ɗum yahlung ɓihyina ate agimashihra ni na jenna ni a woro a pag ga. ¹⁰Nina agh a yere ih Mini Yahweh. A temuri ga ni pag yi ke n'nah nga zuni gimashihra ni a muyang.¹¹MurungKulli Yahweh waɓ ga: Wol boh ni wol kuso njahli! Nah, 'A malle' ate agi jenna gimashihra le leh Israila kwa! Ate a wuh a nji ri garabwoh, yalo, ni binkonna. ¹²Ɓeni kukwo agh ka wuh a ri binkonna, le ɓeni gyaɓ ɓa ka wuh a nji ri garabwoh. Aɓeni uwo le aɓɓah ka wuh a nji ri yalo. A njinjere nini nga ɗungshini funno le yehlulla lang a muyang.¹³Le nga yere ih Mini Yahweh, ngha anluo leyang nongha a ntiri agillang leyang, kangni adeshile ɗahra leyang ngha, a muri dingli ma saɓna ni kwa agh- a muri abidongkuli le ankonno kwa, ni a tinna ngung ma tahna ni oak ma nennah- ba a pingshi agillang leyang nlelleh ma susunang nghang ngha. ¹⁴Nga wol nluo yang ni beng le nga tig njeh leyang ih ɓihya ni ɗig ɓongri, logha ri ɓalusung kena Diblah, a aba a ɗig nghang kwa agh. Le aka yere ih Mini Yahweh."

Chapter 7

¹Tenana le Yahweh zu a binang, ki nah, ²"A weh muna ɓayong- MurungKulli waɓna ga ri njeh le Israila." 'Malle! Malle wara zu a bin anjang le njeh egh ni ihne ya.³Niɓeniya malle zuna a muyong, ate myang ngi tutti funno lang a muyong, le nga waɓi yong njuoh a nji ri anjinjere leyong; le nga zuni agi manangna leyong kwa a muyong, ⁴Ate njiang ni ki shin gi- enna leyong ngha, le ni ngi ashi yong ngha. Nina agh, nga zuni anjinjere leyong a muyong ni agi manangna leyong ka ɗigha a ntiri yong. Le nga yere ih Mini Yahweh.⁵MurungKulli Yahweh waɓna ga: Juhro! Juhro mashihra! Nshina, ngha ih zu. ⁶A njiteng ngha malle ngha ki zu. Malle logna ate muyong. Nshina, nghi ih zu! ⁷Juhro leyong ngha ki zu a yeong aɓa ɗigna njeh egh. Kunbang nghe zuna; kare tolla ɗig gyaɓ- sallala le jollo binmurubang ni a muri nkonno agh.⁸Niɓeniya kedebang ih tol kunbang ngha nga soɓ funo lang a muyong ni ɗungshi yehlulla lang ngha nwaɓi yong njuoh a nji ri anjinjere leyong ni zuni agimashihra leyong a muyong. ⁹Ate njiang ni ki ɗum shin gi- enna, ni ngi ɗag yong ngha. Ninga mama pag ga, ini a pag yi yong nina; le agimashihra leyong ka ɗigha ntiri yong nina agh nga yere ih Mini Yahweh, ɓeni ki fungshi yong ngha.¹⁰Nshina, kare! Nshina, ngha ih zu! juhro wara puro! Garandolong tahna, gussomurung shuwa na! ¹¹Gimashihra gulla kena a gara le gimashihra- mwoh nyha ntiri yang ngha, le mwoh nyha mghang a ntiri adudug leyang ngha, mwoh nyha a ntiri gikunna leyang ngha, le mwoh nyha a ntiri amaɓonna ka tah kara agh!¹²Kunbang nghe ngha ki zu; kare zuna gyaɓ. Ke ih ɓi aɓa kuhro leyong pag binmurubang ngha ke aɓa magha ka gonno, ngha yehlulla lang ngha a muri gogho le ɓayong kwa agh! ¹³Ate ɓa magha ni ki nyere a njeh egh ih magho ngha a yangha kwa a ɗig ga, ate njiloro konna gogho le yang kwa ni a ɗaghi ya; le ate gimashihra leyang , mwho nyha aka tengshi ya!¹⁴A wara a fug njemegula le ga kwa agh gilla ri, keminiya ɓwa nyha ginya ki ka kunluwa agh; ngha yehlulla lang ngha a muri agogho kwa. ¹⁵Garabwoh uɓna ri, le binkonna ni yallo ngha a kangna. Aɓeni a ɓabang ngha ka wuh a nji ri garabwoh, le binkonna ni yalo ka lih aɓeni a lahmagula agh. ¹⁶Keminiya aɓaɓa ni ka uwo agh ka aɓɓah a ntiri yang, le aka woro a nkonno ninga gughun a ɓa njonglong, a yangha kwa agh a immah- ɓeni kwa agh ate gimashihra le.¹⁷Bung ni kwa ni pag yarata a agh ni nkunnung ka uwhwo ninga muru, ¹⁸le aka kur gi mayahyina, le koshiyo ka vulliyi yang, ni iriɓihna ka ɗigha kundum yang, ni ganghamuru a muyang kwa. ¹⁹A soɓɓah a azurfa leyang a gatanjere ni azinariya leyang ka pil ga nyha kunwar a agh. A azinariya leyang ni azinariya leyang ni logle ashi yang a kara yehlulla le Yahweh ya. A usulo leyang ngha ni a ashi ya, le ni a ɗingshi yalo leyang ngha, ate agimashihra leyang pilla gi engkusung.²⁰A gushimurung leyang ngha a tolla anyeh maɓonna, leyang, le a gil minlim ga a gil agh ni ma jenna. Ngha nina agh, myang ngi pil aga ih ɓi a ɗigha a nyha gerenteng ngha. ²¹Le nga pah ago wo a bin abiri giponna ni a bin aɓayong mashihra le ngunjah agh giponna, le aka ɓihyi yang. ²²Le nga pil kundumang sa ri yang ngha a ɓihyini bin ma yahlung tolla lang; amahnyiɓi ka ingna ni ɓihyi yang.²³Ngil anye, ate njeh egh ɗungshina ni tuhnjuoh nkilla, le lahmagula ɗungshinani mohno. ²⁴Nina agh nga zuni aɓayong ni uworbang ni gi mashihra agh, le aka ag alah yang, le nga zuni gushimurung le agara abuna a malla, ate a bin magerenteng leyang ka ɓihya! ²⁵Ngoɓong ka zu! Aka al ɗigna ololo, keminiya ni a kumi ya.²⁶Juhro a muri juhro ka zu, le a og te juhro teɓi teɓi. A al njiloro bin ɓa agkuntumo, keminiya gigilla ka ɓihya a ri almalh ni giwaɓna pura bin aɓa tenna. ²⁷Murung ka gonno ni amuna murung ka mel dagrah a ngoɓong, le abih aɓayong ni njeh egh ya ka koshiyo ate ngoɓong. A nji ri njinjere leyang nga pag yi yang ga! Nga waɓi yang njuoh perrari yang sete a yere ih Mini Yahweh.'"

Chapter 8

¹Nina agh gire pagha a ntiri bogho ma topurmwoh, a yeh kara ma tongno le shienri ye, ngha myang ɗigha a lyang ngha le aɓa tenna le Judah ɗigha dumang ngha, ih bih MurungKulli Yahweh dog nghang a be. ²Nina agh nshinbang, le nshina, minlim ngha nghang ki pur ɓayong. A puro le ya logha ɓunnih suhla njahli ya gishe ni. Le logha ɓunnih wora kuli ya ih pur guɓung ki poshibang, ninga ndolong ma nyinyilling.³Le kenni ga ki pur bung ngha bol nyongmurang logsang; Bongho logsang keni ntiring le ngunjah ni ɓakuli, le a njiloro ni pura bin Kulli ya, zuni meng a urushelima, a bin ingna le ɓa yeh kunjere nji eɓɓeh, a ba gillang ni tig ngih yehlulla agh ngha tang nghang. ⁴Le nshina, gusso le Kulli le Israila ngha be, a nji ri njiloro ni nshina a beng ngha.⁵Le nah nghang, “Muna ɓayong, logshi njioh a nji eɓɓeh.” Nina agh nlogshi njiang a nji eɓɓeh, a nji eɓɓeh le kunjere ni ki ka bin deshile ɗahra agh, le a bin ingne ya, gillang ma kiki ni. ⁶Nina agh le nah nghang, “Muna ɓayong, a shinna ga a yangha a pag ga? Agi shivina magula ni ga leh Israila kip agha ba ni ya, a tig nghang ih ɓi nwor kukwo ni bin ɗigna lang. Keminiya aka pilla le a shin agi shiɓina mama uwor bang ngha.”⁷Le zuni meng a njere ma puro le ɓalah, le nshinbang, le tehshoh ngha nghang ri garrung. ⁸Nah nghang, “Muna ɓayong, kag tuhli ri garrung ni.” Nina agh nkag tuhli ri garrung, le kunjere ngha nghang. ⁹Le nah nghang, “Kehne le a shin gi shiɓina mashihra ni a pagha ba agh.”¹⁰Nina agh ingna le nshina anyonglo a ri garrung kwa jah ma ki pur agi ɗemma njahli ni agiluwo ni a gilla yang ngha, ni agillang le ɓaleh Israila. ¹¹A be ya aɓa tenna le ɓaleh Israila ngha woro tahro purlum tangha, ni Jaazaniya muna Shafan ngha tangha a ntiring leyang. A yangha a tangha a dum minlim nghe, le ɓeni kwa agh bolla gi logshi nlelle a bih, nina agh ɗummoh le nlelle le gi susunang wara kuli.¹²Nah nghang, “Muna ɓayong, a shinna ga aɓa tenna le ɓaleh Israila kip agha a pinna agh? A yangha kwa a pag ga a ba a songri agillang leyang nghang ngha, ate a nah, Yahweh nyha ki shin sung ngha! Yahweh ɗagna njeh egh.’” ¹³Le nah nghang, “Pil ɗeshili le a shin gi mbyenneh magula maɓi ni a pag yay a.”¹⁴Ki kpah nghang ngha zuni meng a bin ingna le kunjere le ɓaleh Yahweh ni a nji eɓɓeh ya, le nshins! ɓamah ngha ɗigha ki ɓua a temuri Tammuz. ¹⁵Nina agh le nah nghang, “A shina ga, muna ɓayong? Pil ɗeshili le a shin gi mbyenneh ni uwor bang ni gullo agh.”¹⁶Zuni meng a ntiring ɓalah le leh Yahweh, le shina! A kunjere ingna bin gushi Yahweh, ɓatahra le ni deshile ɗahra, aɓayong ngha nghang woromwoh pur tongno pilla nzum yang nji bin gushi Yahweh, le akundum yang ki shin nji tehbang, le a yangha a gushi kara.¹⁷Nah nghang, “A shina ga, muna ɓayong? Ih gi ma kyena ni ih leh Judah ih ɓi pag agi mbyenneh ni pagha ba ni ya. Ate a ɗungshina njahli ni mohno ni pilla tig nghang a pag yehlulla, a tigha ambuh giri a kunlulli yang. ¹⁸Nina agh nga pag giri a ntiri yang; njiang ni ki shin gi- enna agh, le ni ngi ɗag yang ngha. Ko a ɓua a kirrang ni gih ɓororo, ni ngi og yang ngha.”

Chapter 9

¹Le bwah in ogho ni jolo, le na ''De kurung bi juwa a lah magula ɓeni kwa agh ni gih bura ni ka waghigiriya.'' ²Shina! A buna topurmo a jinjere a kunjere ma logna ni gi shing njimajiye agh, ɓeni kwa ni gihbura ni ka kashiyi giriya a biyang. Ma buna ngha ntiriyang mel ɗahra linen ni gi pagtumo a girkari. Le a kene a tangha ri bronze altar ni kariyangha.³Le bonshibangle Kulli lah ɓah Israila wara bin cherubim aɓah kana'a ni gi tumoh a grikari. ⁴Yahweh nayi yang, ''In woro a ɓila ntiring nje magulla-a ntiri Jerusalem a yongli giri a kundung a ɓeni tig tenana le a yangha aɓeni ki biyi yaliyang ate gimashihra ni pagha a ntirin nje magula agh.⁵Le waɓi a shile in ogho, in igna ntirin lah magula in sogha tayang in woliyang. Ken nshing giena leyang agha, ken ɗag ɓwah mwoh agh. ⁶In woliyang kwa, aɓah gulla na muna, a muna ngalangni ni yeri ɓabura agha, na muna ma kenina ko a mena. Keminiya, nɗagha aɓeni yongli giri a kun dunyangha. In igna a bin ma gerenteng le aɗogah a bagula ni diya kun kala agh.⁷Nayi yang in ɗunshi lahyang in ɓalah ni an nlow. nkene! A gir nje magula. ⁸Ngha a longni yan, in shin myang ni murang ngha in kpah in ɗumang in ɓwah in nah, ''Ah, murung Kulli Yahweh, aka pushitiya a ɓeni ɗiya Israila ni yalula ni a woh soɓa a Jerusalem.⁹Nahghang, ''Gimashihra lah aɓah Israila ni aɓah Yahuda gulla ɗuɗug, nje ɗunshina ni nkila nje magula leyang ɗunshina ni nguliteng, ngha a waɓɓa, 'Yahweh janshina ni nje ni Yahweh nigi shiniya. l ¹⁰Keminiya aɓinang agha, njang ningi shin gi enna leyang agh, ningi ɗagh yang agh, ngha yenni yang ni tuna ma shira leyang a muyang. ¹¹Shina! Ɓeni ishi ɗagra linen ya aɓeni ni tig gi luwa a kariyang agha ka yere. Ka nale, in pagna ga kwa a waɓang in pagha.''

Chapter 10

¹Ngha in shimbang gipangna ni a mura aɓeni cherubim; giri purah a muyang nigha sapphire purole nigha throne. ²Le Yahweh waɓi ɓeni mel dagra linen nayang, ''In ingna ntirin a wheels ki pihliya a ntirin cherubim, a ɗungshi ɓwoh kwa ni nkala gishe a ntiri cherubim a meshiyi a ntiri nje magula.'' Le ɓe woro nigha ma in shing agh.³Le cherubim tangha a ɓung ma lee le lah ngha ɓeh woriya le mahgiri ɗunshi ntirin ɓalah. ⁴Le ɓonshibang le Yahweh logho tangha a cherubim le tangha a njang le lah le ɗunshi lah ni lahgri le ɓalah ɗunshi ni poshibang le Yahweh magula. ⁵Le mag jolo le gun ni cherubim in owyi kukwoh nigha nji ɓah lah. Nigha jolo le murung Kulli kwah nigha ki nateng.⁶Ju nigha, ngha gigilah le Kulli, a ɓeni mel dagra linen ngha nah, ''Tol gishe a ntirin kushi wheel ni ntirin cherubim le ɓwah woro ngha tolli a girikari kushi wheel. ⁷Le cherubim nug ɓih a ntirin cherubim, le logshi kuli, le tighi a ɓih ɓeni ishi dagra linen le ɓih tolli ngha yeni juni. ⁸In shin cherubim giri nigha ɓih ɓwah a le kpatriyang.⁹Le nshina bang, in taghaje! Kushi wheel ine ngha a muri cherubim-wheel mwoh a muri cherub- ni purole whell nigha beryl tali. ¹⁰Prole yangha nigha momogh kwa inne ya, nigha wheel ngangshi wheel. ¹¹Ngha a giya a wara mamoh ine binworo, ni pil juyangha ngha a woriya, keminiya ɗeshiya bin woro leyang ngha dunyang, a bitang yang na yenni juyangha ngha a woriya.¹²Ngiriyang kwa ni juyang, ni biyang kpatiriyang- a vuliyang in jung , le jiyang vuliyi ni wheels ine kangniyang. ¹³Ingha in teshini kirangha, a wheel kushi ni gorwa, ''Whirling.'' ¹⁴A yagha ni kundung ine, ma mwoh agh kundung cherub, ma ɓhari agh kundung ɓwah ni, ma tahro agh kundung yim ni, ma ine agh kundung wojeri ni.¹⁵Le cherubim-ga a gil masogirung ngha ni in shina a Kebar Canal-longna. ¹⁶Ngha teya le cherubim shisa, le wheels ka wara kariyang ni nghate cherubim logshi ta anje ni kpatirun ni logni a kuli, kushi wheel nigi piliya. A tangha kariyang. ¹⁷Ngha cherubim tang swapha, kushi ka tang swap, ngha tangni ya, a kushi wheel logni yang ate bogho ma gerenteng ni pilya ngha a kushi.¹⁸Le gullo le Yahweh wara biliya a muri layang, le tangha a muri cherubim. ¹⁹Le cherubim logho tanghna ni kpatiriyang le logha kuli a jiyang ngha woriya kushi wheel pag niga ma kara a kariya. Le a tangha abin igna ma jimanje ye ley Yahweh, le gullo le Kulli le Israila juwa muyang a kuli.²⁰Ga a gil ni usulo ni inshina a binje le Kulli lah Israila i a Kebar Canal, le in yara a yangni cherubim. ²¹A yangha ni kunɗun ine ɓeni kwa, ni kpatirung ine le agha le ɓayong agha a be beyong ma usulo a nje kpatire, ²²ni agha kundung ngha nigha kunɗung ni in shina jiloro a Kebar Canal ni ɓeni kwa'a wor kwa a bini.

Chapter 11

¹Le ɓogho logsang kuli le juni

²Kulli waɓɓan, ''Muna ɓwah, a ɓuna gha ghang aɓeni pag gimashihra ni aɓeni ka ɗenshi gipangna mashihra a nje agh. ³A yangha a na, kunɓang ma kpaɓ lah ya ni ɓeniya, nje magula ni pag bangle sungni shi pagh nyama. ⁴Ninale aɓa shingɗung a muyang. Shinɗung, muna ɓwah.⁵Le ɓogho le Yahweh kpa murang le waɓɓang inna ga Yahweh waɓɓa, ini pagha a waɓɓa lah Israel, ate in yara ga a muro agh. ⁶A kpanna muri a mwani wala a nje magula niya a dunshini gatanjere myang. ⁷Ninale Kulli Yahweh na: A ɓayong ni waliyi ngha a loleyang a soɓah a ntirin la Jerusalem, a yamani, le nje magula ni pag ɓang. Le aka puso a ntirin nje magula.⁸In bangna garaɓwoh, le nga juni garaɓwoh a muyong- tenanani murung Kulli Yahweh waɓɓa ni. ⁹Nga juni ma a ntiring nje magula, nga tiyo a biya biri le nga wanjo a muro. ¹⁰Garabwoh ni ka ɓuwanje, ngha waɓoh njo a jang je la Israila la aka yerang mini Yahweh.¹¹Nje magula kap nkori langri lo aka ɗig nyama a ntiriyang. Ngha waɓoh njo a njang je la Israila. ¹²Le aka yere mini Yahweh, ɓeni ni ginya a yeh gigilla le ni gigila le ni a ɓilli ya agh. Ngho nina agh a ɓilla gigilla le a ɓeni kangno agh.¹³Nzu nigha mah in shina a muri Pelatiah muna Beniah, wuna.. Ngha in kpah ni kun ɗuma nɓwah ni jolo, in na, ''Alas, Murung Yahweh, in meshili meshiya a ɓeni a Israila?''¹⁴Tenana le Yahweh zuwa binang nah, ¹⁵''Muna ɓayong, a munan ngo! A munang ngo! A muna tero a le ɓeni kwa a Israila agh! A yangha kwa a yangni a waɓi a ɓeni ɗiya Jerusalem, a yeng na kukwoh ni Yahweh! Njeni agh pahnesung ni gi kunghna.¹⁶Ninale, na, Murung Yahweh na nimah: Ate in pushinayang kukwoh a ntirin nje ni, ate in meshina nayang a ntirin nje magula, ha ni biyeni ngha ɗig ɓingɗigya a biyang ate kara fiton a nje ni a waghangha. ¹⁷Ninale ina, ''Murung Yahweh nah: ''Ngha kpayong a ntirin a ɓayong, ga kpayong ɓin mona a nje ni in meshiya, nga payong nje Israila. ¹⁸Le a wara biye a pushi gha ni ɓatiya ni gimashihra ni a pagha je ya.¹⁹Nga payong kunyalun mwoh, nga payang bogho mapiyo a ntiriyang..'Nga toyiyang kunyalung ma tenna a griyang, nga payang kunyalun ma mwah. ²⁰Ate aka gya a tenana lang, aka toh giɓilah a pagha. Le a ɗigha a ɓayong lang, nga ɗig Kulli leyang. ²¹Keminiya a ɓeni ki giya ni gipagna le yang agh ni gimashihra leyang , ngha yenni gipa-ngna leyang a muyang- tenana ni Yahweh waɓɓah agh.''²²Le cherubim logshi akpatri yang le a kushi yang ngha kari gusso le Kulli le Israila ngha bikuli a muyang. ²³Le gusso le Yahweh ki billa ntiri a lah magula, le suhla muri nkono ni a nji manjeh ni lah magula egh.²⁴Le Bongho log sang zuni a Kaldiya, a bin aɓeni a pon guro agh, a njiloro ni pura bin Bongho le Kulli ya, le Bongho ni shin ngha ɗag nghang. ²⁵Le waɓɓi aɓeni a ponguro agh aga Yahweh ɗum mang ngha.

Chapter 12

¹Tenana le Yahweh zu a binang, ki nah, ²"Muna ɓayong, a ɗigha a ntiring lah ma tolmurung, mama ngha ni njiung ka shini nang keminiya ni ah shinbang ne ya; ah yangha ni akirrung te ogbang keminiya ni ah ogbang, ate ah yang lah ma tolmurung.³Ngha nina a temuro agh, muna ɓayong, gilla agilo ate ɗag njeh lo, log ginya ni ɓakara a njih yang, ate nga tollo a njeh ye nga wori bang maɓi sa a njih yang. Gor le ah ka shino, ko ke ah yang ni lah ma tolmurung.⁴⁶Aka pushi agilo ni ɓakara a njih yang ate ɗag njeh lo; pur ni kapolla a njih yang, a njinjere ni ɓeni kwa agh ka ɗagni njeh le ya. ⁵Tum tuhli a ri garrung a njih yang le a bil nghang. Tolla agilo a gogroh a njih yang, le pushi yang ni duh. Vulliyi kundumo, ate ɗigna ni awo shin njeh ya, ate nwara tigho giɗumna bin leh Israel."⁷Nina agh mpagna ga ninga mama a lagnang ngha. Mpushina agi biri lang ni ɓakara, le ni kapolla agh ntumna tuhli ngiri garrung ni bung. Mpushina agillang a pinna, le ntol yang a gograng a njih yang.⁸Le tenana le Yahweh zu a binang niberi, ki nah, ⁹"Muna ɓayong, ih leh Israel agh lah ma tolmurung, ihlibang ni ya, 'Mang awo pagha?' ¹⁰Nah yi yang, 'MurungKulli Yahweh waɓna ga: gipagna waɓkuntumo ni ya konna munamurung a Jerusalem, ni leh Israel ni kwa ah yangha a yeh ya.'¹¹Nah, 'Mini giɗumna bin yong.' Ninga mama mpag agh, ini nina a pag yi yang; a ponyang ah ɗagnjeh leyang ni wora guro. ¹²Munamurung ni a ntiri yang ngha ka tolla agilo a gogreh a pinna, le ka billa nji tehsho garrung. Ah tumtuhli ri garrung le ah pushiyi agiri leyang. Ih vulliyi kundumi ate ke ih shin njeh ye n njih ya. ¹³Nga soɓ nguri lang a muri ni bolli a yeh gitamna lang le aka kpah a yeh; le nga zuni yang a Babylon, njeh le aɓa Chaldean, keminiya ni ih shini ya, ate ih wuh a be.¹⁴Ɗeshiliya nga meshiyi aɓeni kwa kahri ki angni, ni aɓa tahluwa le, nga tutti garabwoh tahyang. ¹⁵Le aka yere ih Mini Yahweh, ngha meshiyi yang a ntiri aɓayong ni ntiri anjeh kwa agh. ¹⁶Keminiya nga ashi aɓayong ɓaɓa a ntiri yang a ri garabwoh, yalo, ni binkonna, nina agh ate a nyongli agi shiɓina leyang ni a njeh kehni yang nghang ngha, ate a yere ih Mini Yahweh.¹⁷Tenana le Yahweh zu a binang, ki nah, ¹⁸"Muna ɓayong, lih brodi ni ngoɓong, ni nuh muru lo ni koshiyoh.¹⁹Le nah yi aɓa njeh egh, 'MurungKulli Yahweh waɓna ga a muri aɓa ɗigna a Jerusalem, ni njeh Israel, ah ka lih brodi leyang ni koshiyo, le ah nuh muru leyang ni ngoɓong, a pushiyi aga kwa ɗungsa njrh ya a temuri salala le aɓayong ni ɓigha a yeh ya. ²⁰Nina agh lahmagula ni aɓayong ɗig nghang ngha ki pil ɓongri, ni njeh egh ka pil njeh ma juhrina; nina agh nga yere ih Mini Yahweh.'""²¹Ɗeshiliya tenana le Yahweh zu a binang, ki nah, ²²"Muna ɓayong, mang ki pag ngullitenana ni nyongha ni a njeh Israel ki nah, 'Njiloro ni kwa agh kpahna ate akara egh nonna'? ²³Ngha nina agh nah yi yang, 'MurungKulli Yahweh waɓna ga: nga tig malla le ngullitenana ni, le aɓayong le Israel ni uwa ye pagtumo ne ya.' nah yi yang, 'Akara ye zuna gyaɓ ngha njiloro ye ka ɗungshini ya.²⁴Ate njiloro ma yiri ni uwa ye pagri ko wolnjeh ma agmuri bang a leh Israel agh. ²⁵Ate Mini Yahweh! Nahna teng, le atenana lang ka pagri yang. Tenana ye ni uwa ye tenghibang ngha. Ate nga waɓtenana ni a yeh akara leyong, lah ma tolmurung, le nga pag yi!- ga ni MurungKulli Yahweh waɓah.'"²⁶Ɗeshiliya tenana le Yahweh zu a binang, ki nah, ²⁷"Muna ɓayong! Shina, ɓaleh Israel wara nah, 'Njiloro ye ni shin ngha, ngha ate kunbang le akara ni zu agh, le ih waɓkuntumo ate akunbang ni kukwo agh.' ²⁸Ngha nina agh, nah yi yang, 'MurungKulli Yahweh nah na: Atenana lang ni uwa ye tenghibang ngha, keminiya tenana ni nwaɓɓah ka pagri- ga ni MurungKulli Yahweh waɓah.'"

Chapter 13

¹Ɗeshiliyah, tenangna leh Yahweh zu a binang, ki nah, A weh ²"Muna ɓwah, waɓkuntumo a ɓiya a ɓah ken i kuntumo ah Israila,a waɓiyah aɓeni ki pah kuntumo ni ɗenshe leyang ngha,makiro ri tena leh Yahweh. ³Yahweh waɓah nah; nshinah ghani leh yong aɓa wang kuntumo ni ɗenshe leh yang, amah nah shin guɓung ngha! ⁴Israila, ɓa kuntumo a yangha nigha ɓa dal ni yiri aɓa ni pang ngha ɓima shira.⁵Ni sang akene ri ngwali kangna ah a leh ɓa Israila a temah akeh gilah a gil luwa a kaleh Yahweh. ⁶A mwah shinna njoiloro ma yiri, ke tashi kuntumo yiri, aɓeni ki nah, "Mama ninga.Yahweh ni waɓi." Yahweh ni tashi yang ngha, amah aɗungna kuntumo nji tengni. ⁷Ngha nah ni wang yiri yah, ngha nah, mama ni mama Yahweh ni”nmeng ngha ni waɓa?⁸Ɗeshiyah Yahweh kinah,temama ni shin ngha nwang yiri-ɗeshiliya murum Yahweh wane. ⁹Beng ngha ari ɓeni kip ah kuntumo yiri ah ayah ntiriya a murung,luliyang nyah ntiri Israila ah;nah ka a nje Israila ah. Ate nga yereh ni mini Yahweh!¹⁰Temah, a ɓoshinah ɓwah a nah,” ɗingna ogrung!” ɗeshiyah ogrung nyah, a ɓang kannah ni a bishi girnah poshina ngha. ¹¹Waɓi aɓayong ni bishi gimah poshina ri kangna ngha,eh ka kpa;murowh ka nyah,murowh nlah giri,ngha tashi gung murowh ni gunj mashira ni murowh nji tali. ¹²Ke mgha ngwali kannah kpa niyah a mwah ni ka iliyong ngha,Ke gimah poshina I tah a ngiri yah?¹³Ni ngha mamah,murum Yahweh nah;ni yangni lullah ngha gangshiyong ni gung mashira ni murowh nji tali. ¹⁴Ngha wang kangne eh ɓi ɗing ngwa ngleh mama eh ɗansah ni gimah poshina ngha ngha wami ni weh mah, ɗeshiliyah a yere mini murum.¹⁵Ni gha mama ngha ɗung yalung lullah lang a muri gi ɓangna ni aɓeni danshi gima poshina ngha,ngha waɓi yong.”ngha angli kannah kpanah ni wa lung gha nah ɓeni tah saɓong mah poshina ri yah. ¹⁶Ba kuntumo leh Israila nip ah kuntumo kenah Urshalima ah ni denshe yong poshina ngha ɗeshiliyah nyah,”¹⁷Ni ɓeniyah muna baɓura ling njorah a munah ngalang leh ɓah li yoh ni ke tashi kuntumowa ni denshe leyang ngha ting kuntumo riyang. ¹⁸Ga ni Yahweh waɓah; nshina ghani loh bamani shur gi yiri kuriyo pi aɓayong¹⁹A jen nang ntiri ɓayong ɓiyong dunshina ni ngoshi ni nji giri, ki wal nloh aɓayong ni ken eke wuwah, woshoh tiah aɓeni ka wuah aɓah ta yiri ni a ogha.²⁰Ni ngha mama Yahweh waɓa nah;ni ogrung ni yiri yah mama ih peyi ɓayong ngha, deshiliyah, ngha pushiyang, Aɓayong. ²¹Ngha sang gi kurah leh yong ngha asah a munang a ɓiyong,temamah ni wah ɓoyang ngha.ngha yere mini Yahweh.²²Te mama nghang shina ɓa yalung poshina ni yiri,a ɓayong ni biyi denshe leh yang ngha.Dung shi yang ni gimashira temama ke ɓiya pontubu ah eh ɓah kun usuloh, ²³Niɓeniya denshi yiri yak pa yiri pang gha.Ngha ashiyah a munang a biyong nka yere mini Yahweh.”

Chapter 14

¹Aɓa tenna le Israel ɓaɓa zu a binang le ɗigha a dumang. ²Le tenana le Yahweh zu a binang, ki nah, ³"Muna ɓayong, aɓayong ni bolla agillang leyang a yahli yang ni tig gi-engkusung le agimashihra leyang a dum yang. Aka ihlang ate guɓung?⁴Ngha nina agh hammi yang ga ni nah yi yang, 'MurungKulli Yahweh nah: Ɓeni kwa a leh Israel tol gillang le a yahli, ko tig gi-engkusung le gimashihra le a dumi ya, ke zu a bin a bin ɓa-agkuntumo agh- a Meng Yahweh, ka pil yi nina perari gogho le agillang le. ⁵Nga pag ga nina ate nga ag leh Israel a yahli yang, ah yang ni wora kukwo rang a nji ri agillang leyang ngha.'⁶Ngha nina agh nah yi le Israel, 'MurungKulli Yahweh waɓna ga: Mpontuɓu ni ɗag agillang leyong! Mpil nzum yong nɗag agi shiɓina leyong kwa.⁷Ate ɓeni kwa puro a leh Israel ni ɓayong ma sa ni kwa ki ɗigha a Israel ɗag nghang, le tol gillang le a yahli ni tig gi-engkusung le gimashihra le a dumi, le ye zu a bin ɓa-agkuntumo ate allang- a Meng Yahweh, ka pil yi kanangirang. ⁸Nina agh nga pil nzumang ri ɓeh ni tighi gi ɗumna ni ngulliteng, nga pushi a ntiri aɓayong lang, le nga yere ih Mini Yahweh.⁹Ngha a soriyi ɓa-agkuntumo le waɓ kuntumo agh, le a Meng Yahweh, ka soriyi ɓa-agkuntumo; nga kani beng a muri ni juhri a ntiri aɓayong lang Israel. ¹⁰Ah tolla agimashihra leyang muyang; gimashihra le ɓa-agkuntumo agh ih ka peri ni gimashihra le ɓeni ihli ya. ¹¹A temuri ga agh, leh Israel ni uwa ye ɗag binang ngha ke ah ɓihyi ngiri yang ɗeshili a nji ri agimashihra leyang ngha. Ah ɗig aɓayong lang le nga ɗig Kulli leyang- ga ni MurungKulli waɓah.'"¹²Le tenana le Yahweh zu a binang, ki nah, ¹³"Muna ɓayong, ngha njeh pag nghang gimashihra nji ri shingri pah njiteng, nina agh nlogshina beng a muyang ni ɗagte pah yang brodi, le ntuttiyi yang yalo ni pushi aɓayong ni agiluwo a ɗigna njeh egh; ¹⁴le ko abuna ni tahro ni ya- Noah, Daniel, ni Job- ngha a ntiri njeh egh, ni a logle a ashi usulo leyang kanangiri yang a nji ri pag gimaɓonna leyang ngha- ga ni Yahweh MurungKulli waɓah.¹⁵Ngha ntutti nyamlusung mashihra a njeh ni tighi ɓwa nyha nghang ngha ih pil njeh ma juhrina mama ɓwa ni ki billa a yeh ya ate nyamlusung nghe, ¹⁶le ko ngha abuna ni tahro ni ya ngha ɗigha a yeh- ni ɗigna lang kwa, MurungKulli Yahweh waɓna ih ni ah logle ah ashi amuna yang kanangiri yang ngha, keminiya njeh egh ka ɗig njeh ma juhrina.¹⁷Ko nga zuni garabwoh a muri njeh wo ni nah, 'Garabwoh, ingna njeh egh le a kor ɓeni kwa agh kpaɓni giluwo', ¹⁸le ko ngha abuna ni tahro ni ya ngha a ntiri njeh egh- ni ɗigna lang kwa, ni ah logle ah ashi amuna yang kanangiri yang ngha; usulo leyang ni mwoh ah assa. Yahweh ni waɓi.¹⁹Ko ngha ntutti binkonna a njeh ni ya ni soɓ funno lang muri nji ri soɓnkilla ate nga juhro ɓayong ni agiluwo, ²⁰le ko Noah, Daniel, ni Job ngha a njeh egh- ni ɗigna lang kwa- ni ah logle ah ashi amuyang ngha; kanangiri yang ni mwoh ah assa a nji ri pag gimaɓonna-MurungKulli Yahweh ni waɓih.²¹Ate MurungKulli Yahweh waɓna ga: njiteng ngha nga tuttih atuhnjuoh lang ihne nji ri mama nga tigni agiri ka kong ngha- yalo, garabwoh, anyamshihra, ni binkonna a muri Jerusalem ate girjah ɓayong ni agiluwo kwa.²²Nghoteya, nshina! Aɓeni uwo aɓɓah ka ɗigha a yeh, aɓeni aɓɓah ka pur ni amuna yang. Nshina! A wora binyong, le nga shini ih anjinjere leyang ni agipagna leyong, le nga pashi yahli yong a muri fungso ni ntuttiyi Jerusalem, ni a muri ga kwa ntutto a njeh ya. ²³Aɓeni aɓɓah ka pashi yahli yong ngha nshina anjinjere leyang ni agipagna leyang ngha, nina ni nga yerini ih aga kwa ni ya mpagne ni, le ni mpag yang a gung ngha!- ga ni Yahweh murungKulli waɓah."

Chapter 15

¹Le tenana le Yahweh zu a binang, ki nah, ²"Muna ɓayong, ni yellang ni bihngung uwori angung ni ni abihyang a ntiri angung ngha? ³Aɓayong ngha ki tol angung ri bih ate gil guɓung? ko ah gil ngungtuhmo ri ate gyer guɓung? ⁴Shina! a ɓughi a gishe le kuni ni titye, kpaɓni ntiring kwa pihn, gimaɓonna ni ɗeshili?⁵Shina! ngha mal agh, ih gil guɓung, njiteng ngha, ngha gishe pihna, le ɗeshiliya ni ih gil gimaɓonna. ⁶Ngha nina agh MurungKulli Yahweh waɓna ga: nyha ninga angung ni a ɓalusung, mpahna abihngung gi pingshina a gishe; nga pag yi aɓa ɗigna Jerusalem giri a njinjere ni mwoh agh.⁷Ate nga loghi yang. Ko ke a puro a gishe, ngho kwa agh gisheni ka lih yang; nina agh nga yere ih mini Yahweh ngha nloghi yong ngha. ⁸Nga tig njeh ka ɗig ninga ma juhrina ni ɗaggha ate ni a ɗum njiteng ngha- ga ni pag gi waɓna le Yahweh."

Chapter 16

¹Le tenana le Magula Yahweh zu‘a binang ki nah, ²‘‘Muna ɓwa tigha a ɓa Jerusalem ihɓi yeri ginbene leyang ³le a waɓɓa, ‘I Magula Yahweh ni waɓ agh a muri Jerusalemː puro lo ni bila lo pura a njeh Cannan, Tero agh Ɓa-Amoriya ni, ɗeshiya, Ngho wa ɓa-Hatiya ni.⁴A kara bila lo agh, ngha ni kashi ntongho agh, ke ihka ⁵ɗaglo ni muru agh, ag le ika ɓishi wo mwatolong agh ko ihka ishi wo ɗagra a ngiro wa. Njung ma girnna nya ki pagha agh temuro agh, ke ka shin gienna lo agh, a kara ni a bilo agh, a shiɓi usulo lo a bogho ko a lusung.⁶Keminiya nɓila giri karo, le nshino a wongha awo piliya a nkila lo le waɓɓo a nkila lo, ‘‘ɗig ni usulo‘‘ waɓɓo a nkila lo, ‘‘ɗig ni usulo.‘‘ ⁷Ntigho ihɓi a gulo ninga agi panna a lusung, a gogshi muro a ya gullo ɗeshiya ihɓi a ɗig girung (jewel) a miri gigirung kiro guliyo nyong muro teniye ningho te kwa agh a wongha ni tesalang nighowo.⁸Ye ɗura giri karo ɗeshi, le nshino, shinaǃ Kunbang agjung zu wo le vuliyi tesalang lo ni gi-kura kedebang nkaniyo giro le zuni wey aɓing ogrung-gi-waɓna le Magula Yahweh ni, le a ɗig mameng.⁹Ni nah, nlangho ni muru ɗeshiya ngori-wo nkila ni ro agh, le ndsro ni murung, ¹⁰ishiyo agi-ishina ma toliyi njung ɗeshiya ishiyo kura ma ɓol kusung a kuso, nkuro ni gi-kura ma linen ma ɓonna, ¹¹deshiya vuliyo ni tagulla mama ɓuri nghangha ngi woro ni gi-girung shisa, ɗeshiya ishi wo nye a ɓwo, ni nye mel a melo. ¹²Ishi wo nye ɓa- nulung a tuh-nulo ni nye kirung a tekiro ni jenghe ma ɓonna.¹³A pagno nsahri ni zinariya ni azurfa ni a ɗagra girung ma ɓonna a li nnuh ma ɓonna, murung nyi, ni murung ɗeshiya a bona nsari koti ɗeshiya a pil mah-murung . ¹⁴Lulo wara ba kwa agh a ɓayong ate ɓonnsari lo. Ate gima ɓonna ni a lah murung ni puwo-ga ni ki pag gi waɓna le Magula Yahweh.¹⁵Keminiya a agna ni ɓonnsari lo ɗeshiya a pag na ninga a mah-njah ate lulo, ɓeni ɗura karo wa yara te njah lo ate ɓonnsari lo pila mami. ¹⁶Le a ponna a gi-ishina lo a wara bang masa aka gilro a kala (color) ma shisa, ɓeni a pag ninga mah-njah ni pagha, ga ni ɓoro ke pagiri ni nah, ke jame ki ɗigha njah agh.¹⁷A tol a gi-gilrung ma ɓonna ma azurfa ni ma zinariya mama mpo wa, a pilyang ninga gi-ishina le a buna, le a pag yang ninga a mah-njah ki pagniya. ¹⁸A tol gi-ishina ma gilrung a vuliyi ni muro ɗeshiya a tol murung lang ni gi fugna masun sung a tigha a dung yang. ¹⁹Burodi ni mpo a gil ni muh ma ɓonna agh, murung, ni murung nyi ni a tigha a ɗung gyang ate gima sunsung, ate ga ni pagha pagha-ga ni pag gi-waɓna le Magula Yahweh.²⁰Ɗeshiya, a tola a muna ɓuna lo ni a muna ngalang ni a bil nghangha a pih a gilang meh a li nnuh niyang. A sɦina a gi pangna njah loagh tenana makena ni? ²¹A tumi a munang bwo a pih a gilang ɗeshiliya a tig yang a ɗura a gishe. ²²A gibene lo kwa ni gi pangna njah loh ni a dense a kunbang ni a wo logni bata nsari ya, a kunbang ni a wongha ni tesah ngha ɗeshiya a bogho ningho wo a nkila lo.²³Gienna ni Gienna ni we-ga ni pag agh Magula Yahweh waɓɓa agh ngha ni na a ɓuro a mura a gima shirra ni kwa ni ya, ²⁴a ɓaghi muro gima logna a ɗigha a ɓikuli le ɓeni kwa agh.²⁵A ɓaghi muro giri a ɓikuli le a mura njinjere ɗeshiya a tig ɓonnsari lo ɗig gi nɓene, a loshi kuso ari ɓeni kwa ɗura karowa ɗeshiya a ya gogshina njah lo. ²⁶A pagna njah ni a ɓa Egypt, a ɓoh ɓa-muri kala a ɓa Kog njah, ɗeshiya a pagna a njah shisa, a panghang ingna a yelula.²⁷Shinaǃ Nga wolo ni beng ɗeshiya nga kashi wo nnuh loh. Ngi pah usulo lo a bih aɓa-shiɓi muro a muna ngalang le a Philistian a ɓayong ni ki og iribiyina gipangna lo agh. ²⁸A pagna njah ni a ɓa Assyria ate ni a ɗim ma agh, a pagna njah ɗeshiya ni a ɗim ma agh. ²⁹A pagna njah shisa a njeh bin kuro magha mami a kaldiya agha kwa niya ni a dim ma agh. Ke palang kunyalo wuh ninga ga ni³⁰Magula Yahweh waɓɓa i ma palang ke awo pagha agha kwa niya pag njah mama ɓayong shiɓi ya? ³¹A ɓaghi muro bin ɗigna a mura nji-njere, a ɗigha a ɓikuli ɓeni kwa ɗur agh ngha ki shino, ni gho te kwa a wani mah-njah, agh ate a wongha wo keshi bollo.³²A weh mah-njah, a wongha awo agh a biri a anji ɓuro. ³³A ɓayong ki pah bolo ate muri mah-njah ni kwa agh, keminiya awo pah bolo lo bin ɓeni kwa tollo a yali ya, awo nongyang ni gi ɓung ate a zu a bino a za nong ni weh. ³⁴Ni na, awongha shisa ni a nshile a mena a pag njah leyong. Buna nya poh bolo ihɓi a pag njah agh mamo ngha sa, awoni awo pah yang bolo ɗeshiya ɓung nya ki poh agh.³⁵Ngha ni nah mah-njah, og tenana le Yahweh. ³⁶Magula Yahweh ni waɓ ghaː Ate a pushina kog njah lo a dahbeng ɗeshiya ni a vuliyi tesalang lowa a nji bin pag njah ni a ɓayong yalo tolagh ɗeshiya ni a gillang mama a shiɓiya ɗeshiya ate a pahneyang nkila le a muno, ³⁷Ngha ninah, shini, ngi kpaɓɓa aɓayong ni yalo tollo in lungri nayangha, aɓayong ni kwa yalo tol agh ɗeshiya ni a ɓayong ni yalo shiɓiya, ɗeshiya ngi kpaɓ yang a zu wo anji ba kwa agh ngha teso ni tesalang, a yangha kwa agh ihɓi ashin tesalang lo.³⁸Ate ngha fungso ate njah ɗeshiya ni sob nkila njeh, ɗeshiya ngha zuni wo nkila yelula ni kikil lang. ³⁹Nga poh a ɓiyang ate ihɓi a tutiya a gi-ɓangna lo ɗeshiya ihɓi a wanga a bin ɗina mama ɓikuliya ɗeshiya aka pussa a gi-shina lo aka ponna agi-gilrung lo aka ɗagho ni tesalangho.⁴⁰Kedebang aka tol jenghe ni nya temuro agh le aka ɓuwo ni tali, ɗeshiya aka kaso ntiri ɓari ni garabuwo leyang. ⁴¹Aka pingshi loh ɗeshiya aka kashi njuo shisa a kundung a mena ɗuɗug, ate ngha zuni malale njah lo, ɗeshiya ni uwa nwa a ɓayong ni yalo tol agh. ⁴²Le ngha nongshi yelula lang njeh a muro, kikil lang ki ɗagho, ate yallang para, yallang ni uwa lul agh.⁴³Ate ni a ɗengshi ni kunbang bata nsari lo wa ɗeshiya apanghang pag yelula ate agha kwa niya, ngha ninah, shiniǃ Meng ni kana girang ngha nga kashi wo njuo ate ga a pag agh, ga ni pag ga Magula Yahweh waɓ agh. Ni a ɓuri njah a muri agi pangna lo kwa agh?⁴⁴Shini, ɓeni kwa waɓ nguli tenana a muro ki nah, ‘‘Ninga mama ngiyong pag niya, ini te muna pagha nah.‘‘ ⁴⁵A woni awo pag muna ngalang le ngwo, ɓeni shiɓi buri deshiya ni a muni ya ɗeshiya awoni awo pag muna ngalang le a muna ngalang ngha shiɓi a bura yangha ɗeshiya ni a munayang ngha. Ngwo wa ɓɑ-Hitiya ni ɗeshiya, tero wa ɓa Amoriya ni.⁴⁶Muna ngalang magula lo agh ɓa Samaria ni ɗeshiya a muna ngalang le mwoh ɗigha a nji-gangra, ɗeshiya a muna ngalang lo ni mwoh a nji-ebbe lo, ini pag Sodom ni amuna ngalang le.⁴⁷Ni a ɗura kundung yang ni muri ke a pagha a gi ma nang na niya, keminiya a nji-jere lo kwa ini a pagni a gimashihra ni wor yang. ⁴⁸Kanina giri, gha ni gha ni Magula Yahweh waɓɓa, muna ngalang lo Sodom ni a muna magalang, ni a pag gimashihra ninga mama weh ni a muna ngalang lo pag agh.⁴⁹Shinnaǃ Ga ni ki pag gimashihra le migalo Sodom, ate yamgha ni gushi murung a kunbang ɗima le, guɓung nya konighang ari giri ya, Nya i tengshi ɓi a ɓa enna ni aɓayong ni ki al agh. ⁵⁰Yangha ni gushi murung ɗeshiya iye pagha a gimashihra a kundumang, ni nah mponyang tigha giri bang ninga mama a shinni ya.⁵¹Samaria ni pag gimashihra ke ni weh ya, a pagna gimashihra ɗuɗug wor yang ɗeshiya a tigha a mingalo a ɓa pag gima ɓonna worro ate gimashira ni kwa a pagha. ⁵²Ɗigni iribiyina lo ate a ashina njun le a mingalo, ate a gimashihra lo ngha a pagha gi jenna agh, a tigha a mingalo ɗigha aɓayong ma ɓonna worro, ngha ni nah, og iri biriyi ɗeshiya a ɗigni iribiyina lo ate a tigna a mingalo aɓayong ma-gerenteng.⁵³Ate ye ngha nyeshiyong a guro, guro le Sodom ni a muni ɗeshiya aba aka bolyong a guro ki pagha a ntiring yong. ⁵⁴A kara njuo wa aka ɗuma a a gi-iriɓiyina lo, aka kashiyo njuo a mura agha kwa a pagha, a nji-njere ni aka ɗigni ɓa pashi yalung a binyang. ⁵⁵Ni nah, mingalo Sodom ni a munangalang le ya aka nyeshi yang a ɗinna le yang, ɗeshiya Samaria ni a munangalang leya aka nyeshiyang a pagha leyang. Kedebang weh ni amuna ngalang lo wa aka nyeshi yong a ɗigna le yong ngho kana agh.⁵⁶Sodom luli mingalo wa ni ma gori ni kunno agh a kara ni a wo gushi ni muro agh. ⁵⁷Kedebang gimashira lo ki pur agh. Niɓeni ya a munangalang le Edom ka janno, ɗeshiya ni a muna ngalang le aɓa Philistia kwa ngha kagno agh-aɓayong ni kwa kangno agh ka jenno. ⁵⁸Aka ɗuma a iriɓiyina lo ni a gimashihra lo,-Gani Yahweh waɓɓa.⁵⁹Magula Yahweh waɓna ga, a tukushi Edom agh Aram ka poh gani ninga mama bor agh, awe ɓeni a jeng kanigilo agh a ɓung ogrung agh.⁶⁰Keminiya meng ni kana gira ngha nga ɗenshe ni ogrung ni shi pagha ngha awa oh ni a bata nsari lowa, ɗeshiya nga tig ogrung mama mala le nya nghangha ni weh. ⁶¹Le aka denshe ihbi ɗigni bol nji-njere ma ɓonna ɗeshiya aya og iribiyina ngha a agni a mingalo magula ni a mingalo ma kenina agh. Nga pahyang bino ninga a muna ngalang, keminiya nya a temuri ogrung lo agh.⁶²Meng ni kana girang ngha nga tig ogrung a ntiri sung ni nenh ɗeshiya aka yere ni mini Yahweh. ⁶³Ate a ga aka gora a ga kwa le aka og iribiyina, ni nah, ni awa ye loshi kuno nahteng ngha ate iriɓiyina lo, Ngha tol wo gimashihra ni kwa a panghangha-ga ni Magula Yahweh waɓɓa.‘‘

Chapter 17

¹Tenana le Yahweh zu a binang ki nah, ²‘‘Muna ɓwa, waɓ gulliteng le waɓ gi perina ni le aɓa Israel. ³Nah, Magula Yahweh ni waɓ gaː Gbang magula ni kpatirung magula ni ngotokung ma sanna ɗungshi nyong shisa zu na a Labanon le zu sulo a muri a ngung cedar. ⁴A kashiyi ɓa muri a bih ngung nghe le a tolli a wori a njeh Kan‘ana ka panyang a lah magula le aɓa maggiri.⁵Ye tolla a nji ɓaɓa panna a njali ma ɓonna. Panyang a kari ba muru magogna panghangha ningha ngung willow. ⁶Le gullo ɗeshiya meshiyi bih a nji ɓinje, a bih kariya ki zu a nji bini le mili gulliyo a binje le, Ni nah, ɗig ngung magula ɗeshiya pushiya a bih ɗuɗug.⁷Keminiya gbang magula maɓi nghanghang ni kpatirung magula ɗungshi ni a nyong. Shinaǃ ngung ni pila a mili suwa a njiri gbang nghe, ɗeshiya meshiyi bih a njiri gbang nghe a nji ba a peni nghangha sete a pih muru. ⁸A panne a nje ma ɓonna a kari muru magula ate ihɓi pushiyi a bi ihɓi tol nji ihɓi ɗig ngung ma gushina.'⁹Waɓɓi a ɓayong, 'Magula Yahweh, ni waɓ gaː ihka Mor le (albarka)? Ni logle a uɓi a koriyi nji a ɓukko wa ate ihɓi nyilla ni a mɓweh mapiyo nyilli kwa agh? Ɓung ma iritenna ko aɓayong nya ki uɓi ni tineyaː ¹⁰Ni nah shinaǃ Nzumo ni a panni ya, ihka gullo? Ni nyilla ngha ngung ma-tebang wolli ya. Ihka nyilli kwa a a ɓabili njingung ba a panni nghang ha.¹¹Ɗenshiya tenana Yahweh zu‘a binang ki nah, ¹²‘‘Nahteng ari leh aɓa wolrung, ni yeri tukushi a ga agh? Nshinaǃ Murung le aɓa Babylon zu a Jerusalem zu bol murung ni muna ngalang le murung le zuni a Babylon.¹³Le tol guro a le murung tighi a ogri yang nini, tighi ɓogho kani giri, tolla agara ɓuna ni a njeh ya, ¹⁴Ate lah murung ihɓi ɗigha nya ni masoritenna agh ɗeshiya ɓung nya ki loshi ya, a nji bin bol ogrung njeh ka aɓɓa.¹⁵Keminiya murung Jerusalem pag mabuna ari le tuta aɓa kuntumo le Egypt ihɓi a payang a piri ni aɓa tah luwa, ihka ganyang le? Ɓeni ki pag ga agh ihka aɓɓa? Ɓung ogrung le ihka aɓɓa? ¹⁶Kanina giri-ga ni Magula Yahweh waɓɓa-njitengni ihka wuh a njeh le murung ni pih murung ngha, murung ni jeng kani gile ya, ɓeni ɓung ogrung leya, ihka wuh a ntiri lah Babylon.¹⁷Pharoah ni a gara aɓa tah luwa ni kpaɓɓa le aɓayong le ni logle agni a nluwe ya. Agle a ɓag giri a kagni ni njeh leyang ate aka woliyi nluo ɗuɗug. ¹⁸Ate murung jenna Kani gile, ɓung ogrung leyang. Shina, ko logshi ɓi a kuli agha i ogrung nghanghang ye pagha a ga kwa niya, ni aɓɓa.¹⁹Ngha ni nah Magula Yahweh ni waɓ gaː kani na giri, ne kani gilang ni jenne ɗeshiya ye ɓung ogrung lang? Ni nah nga waɓɓi njuo, njuye ka yere a muri. Nga ²⁰ɓug ndambo lang a muri le ihka bolla a guri gangla lang, le nga zu a Babylon le nga kashi njuo abeh a muri njiteng ni nya ne a agh ngha ɓungshi ni murangha. ²¹Aɓayong ni ɗigha abin aɓa tah luwa le ya aka wol yang ni garabwo, ɗeshiya aɓeni wa owa aka meshiyang a bakwa, le aka yere mini Yahweh waɓɓa ga, ihka pagha."²²Magula Yahweh ni waɓ ga, ‘Ni nah‘ Mameng kanagirang nga tol ɓih ngung Cedar nga pana, nga ɓung ɓih ngung ni lenghi ya le Meng kanagirang nga pana a muri nkono ma logna. ²³Nga pani a muri nkono Israel ate ihɓi pag pashe ihɓi tol nji deshiya ihka ɗig ngung ma er njung ate miya ihɓi ɗigha a kulle ihɓi a gil lah a ɓih ngung nghe.²⁴Le a ngung kwa a beh agh ka yere mini Yahweh, nga yeshi ngung ma saɓɓa a nje nga logshi ngung mama ni saɓɓa agh a bikuli. Nga tig ngung ni a pih muru agh ka nyilla nga tig ngung ni yum agh ka lyenghe. Mini Yahweh, waɓɓa ka ki pagha ɗeshiya nwara paghi.

Chapter 18

¹Tenana le Yahweh ye zu a binang deshi ki nah, ²’’Mang ngi ɗengshi, yongni aɓayong ni ngi pag tumo ni ngulliteng ngi le innah, ’A tesung lih nji ngung ma hangna, le amili amuna wuh'?³Kaninagiri – ga ni magula Yahweh waɓɓa – kunbang nji ɓunno nya ate muyong ngha ngi waɓni ngullitenana a Israel agh. ⁴Nshina, usulo ni kwa agh mamengni, usulo le terung kaɓni usulo le muna ɓuna, mamengniǃ Ɓeni kwa pag gimashihra ɓeh ni ka wuh aghǃ⁵Mang aka waɓɓa a muri ɓa njiteng deshiya ɓeni kit uh njiteng ni gerenteng ngha. ⁶Ngha ni lih giri a nkona ko logshi nji shina a gilang nil ah Israel deshiliya ni biyi mahle ɓi-ɓamuri kala agh, ko kena bin ɓamah ni ki bil shieri le ya, ini ɓabura ma gerenteng?⁷Mang aka waɓɓa a muri ɓabura ni ni pa par ɓung ngha agh, ɓeni ki nwah tagma agh deshiliya ɓeni ni ag bolo bih ɓayong a tenne agh keminiya ki pih aɓa yahlo nnu le ya deshiliya ye vuliyi tesalang ni a ɗagra - ɓa gerenteng ni le?⁸Mang aka waɓɓa a muri ɓeni kip ah tagma nya ki ag muru amuri ko ki ag ɓuro agh keminiya ki bil njiteng agh? A yangha nahyi yangha I pag njiteng ɗeshiliya yangha I pag njiteng a ntiri aɓayong. ⁹Ngha ɓungni ginya a kundumang ni yahlung ɓonna deshiliya ye bol gigilalang a njiteng ngha le ogrung ni a muri ɓah njiteng niya ni ngaː njiteng ni ika ɗigni usulo-ga ni magula Yahweh waɓɓa.¹⁰Keminiya ngha yangha ni muna ɓuna soɓ nkila ag le pag mwoh a ntiri aga a waɓ-waɓɓa ni ya, ¹¹nyere I teri ni pag mwoh a ntiri ga lih na giri a nkono ɗeshiliya ye biyina mah le ɓi-ɓah muri kala. Mang aka waɓɓa a muri beh?¹²Pahne aɓa enna ga ni ni a ɓeni ki al agh, vura ɓayong ag bolo leyang ɗeshiliya ni nwah tagna agh, ɗeshiliya gushi na a gilang le yap agha gimashihra mama a songre ya, ¹³deshiliya yangha I pah bolo ni muru le yangha wo ag ɓuro, ɓeh ka aɓɓa? Njiteng ni ni aɓɓaǃ anjitengha ika wuh ɗeshiliya nkila le ka nyera muri ate pangna aga kwa ngi shiɓiya.¹⁴Keminiya nshinaǃ Ngha ɓwa ngha nghang bil muna ɓuna agh ɗeshiliya mune shin gimashihra ni ter pag agh le year I shine keminiya nip agha a gire ya. ¹⁵Mune ni lih giri a nkono agh, ɗeshiliya ni gushi a gilangni a lah Israel agh ɗeshiliya ni ɓiyi mahle ɓi-ɓa murikala agh, mang aka waɓɓa a muri?¹⁶Muna wo ni par ɓung ngha, ko al tangma, ko iɓgiri, keminiya nina agh ih pah gilih bin aɓa ogyalo ni melyi aɓeni ni tessalang ngha dagrah. ¹⁷Muna wo agh ni par ɓwa ko ag atngma bollo ate muri ko ag ɓuhro agh, keminiya pag gigilla lang ni ginya ari agibilla lang; Muna wo agh ni ih wuh agh ate muri gimashihra le tehri ya: Keminiya ih ɗigha!¹⁸Tehri pariyi anshile nji ri ponno ni ag gile amuna ngih, le pagni ga ni ɓottiya agh a ntiri aɓayong le- shina, ih ka wuh a gimashihra le.¹⁹Keminiya nnah na, 'Palang ke muna ka tol gimashihra le tehri le? Ate mune bolla ɗumna njiteng ni pag gimaɓonna ni bolla agigilla lang kwa; ih pag yang. Njiteng ngha ih ka ɗigha! ²⁰Ɓeni pag gimashihra agh, ini mwoh ih ka wuh. Muna ni ki tol gimashihra le tehri ya, le tehrung ni ki tol gimashihra le muna agh. Gimaɓonna le ɓeni pag ga yarata agh ka ɗigha a muri, le gimashihra le ɓayong mashihra ka ɗigha a muri.²¹Keminiya ngha ɓayong mashihra ɗag agimashihra le paggha, ni bil gigilla lang ni ɗum njiteng ni gimaɓonna, le ni ih wuh agh keminiya ih ɗigha. ²²Ni a ɗengshini agimashihra le ni kwa woro paggha. Ih ka ɗigha nji ri gimaɓonna ni ih paggha.²³Ih ngi pag binmurubang muri wuh le ɓayong mashihra - ga ni Yahweh waɓah- le nyha a ri ɗag gipagna le nina ate ih ka ɗig ni usulo agh?²⁴Keminiya ngha ɓa pag gimaɓonna pilla ɗag gipahna le maɓonna ni pag gimashihra ni bil agi shiɓina ninga agishiɓina ni kwa aɓayong mashihra ki pag ga, ih ka ɗig le? Ni a ɗengshini agi maɓonna le ni woro paggha ngha ɓungshini murang a njere yiri ya. Nina agh ih ka wuh a yeh gimashihra ni woro paggha.²⁵Keminiya nnah, 'Gipagna le Yahweh nyha yarata agh!' Leh Israel nteshi kiri yong! Ah gipagna lang nyha yarata agh, ih agipagna leyong ni nyha yarata agh? ²⁶Ngha ɓa pag gimaɓonna pil nzumi ri pag gimaɓonna, le pag gimashihra agh le wuh a teɓi, le ih ka wuh a gimashihra ni nworo pag agh.²⁷Keminiya ngha ɓayong mashihra ɗag gimashihra le ni woro paggha le pag gi njiteng ni maɓonna, le ih ka ashi usulo le. ²⁸Ate shinna ni ɗag gimashihra ni woro pag agh. Njiteng ngha ih ka ɗigha le ni ih wuh agh.²⁹Keminiya leh Israel nah, ' Njere le MurungKulli nyha yarata agh!' Ni yellang ni gipagna lang nyha yarata agh, leh Israel? Ih gipagna leyong ni nyha yarata agh. ³⁰Ngha nina agh nga waɓih ɓeni kwa a ntiri yong ngha njuoh perari gipagna le, leh Israel!- ga ni MurungKulli Yahweh waɓah. Mpontuɓu ni ɗag gimashihra leyong nina agh ate ni nga ɗig tahli engkushi le gimashihra leyong ngha.³¹Nsoɓa agimashihra leyong ni nworo paggha koh; tig yi muyang yahlung mapiyo ni bongho mapiyo. Palang ke nga wuh leh Israel? ³²Ate nyha ngi poshiyang ri wuh le ɓeni wuh agh- ga ni MurungKulli Yahweh waɓah- nina agh mpontuɓu le nga ɗigha!"

Chapter 19

¹Niɓeniya, ɓua a muri amagula le Israel ²ni nah, 'Yang pag ngwoh? Ngihyim, ih ɗig ni muna yim, a ntiri ayim makyenina, ih gushi muni. ³Ih ni gushi mwoh a ntiri amuni ke pil yim makyena, yim alliyi sahniyi ga bol agh, le ih lih ɓayong. ⁴Anjeh ogna tenana le, le a bolli a nguri leyang, ni tolli ri ngallung zuni a njeh Egypt.⁵Le ih shinni ga ko ke lella nyere le le, tigyahlung le wara gung, nina agh ye tol mwoh a ntiri amuni le gushi pil yim makyenna. ⁶Yim makyenna ni ganglah a ntiri ayim. Ih ni yim makyenna le alliyi sahniyi ga ih bol agh; ih lih ɓayong. ⁷Ih bolla amahbere leyang ni juhri alahmagula leyang. Tigna njeh ni aga ɗungshi ya pilla ɓihɓotti ate gih le immah le.⁸Keminiya anjeh ni kangni ya zuni yi ni luwa; ah nongshi nguri leyang ate muri. A bolle a nguri leyang. ⁹Le ni ngallung ni ah bolli ah zuni bin murung le Babylon. Ah zuni mo a lahmagula ma kangnina nina ate ni a uwa ye og gih a muri ankonno le Israel agh.¹⁰Ngwoh ngha ninga bihngung ni a pannah a nkilla lo a girikahri muru agh. ¹¹Pushina abih dudug ni ɓil njih ate gogho le amuru. Yangha ni abih matenna ni amurung pagni tumo' agaramurung, ni agiliyi ya ngha ni gusso uwor abih, le nonno le ya a shini nji ri gullo le mbuweh.¹²Keminiya a yehlulla agh a uɓna a vahgha egh a soɓyang njahli, le gung ma nji tehbang nyumshina njih. A ɓunnina abih ma tenna ni nyinglah le gishe pingshina yang. ¹³Niɓeni nina agh a panna yang a ɓalusung, a njeh ni muru ki tang nghang ni njimuru agh.¹⁴Ate gishe pura a bih magula le lihna anjih. Bih matenna nyha uwo a ri ya, garamurung nyha ka nongmurung ngha.' Ga agh ɓua'agh ni le a tuhyi ih ɓua'agh."

Chapter 20

¹A ɓogho ma tom ɓur ɓari, a kara ma lum le shieri ma tongno ini maguliyina le ɓa Israila zuni zalli yeri le Yahweh le ɗigha a ɗumang.²Le tenana le Yahweh zu a ɓinang ki nah, ³muna ɓwa, waɓɓi a maguliyina le ɓa Israila le a nahyi yang, magula Yahweh ni waɓ ga; In zu a al yere lang? Nka nina giri, ni ngi agha ngi al yere lang, ngha, ga ni magula Yahweh waɓɓa.⁴Ngi waɓɓi yang njuo le ?, Nga waɓɓi muna ɓwa njuo le ?ɗeh iɓi a yeri agi jenna ni a teryang pag agh. ⁵Nahyi yang,magula Yahweh ni waɓ ga, A kara ni tolli Israila ɗeshiya nloshi ɓeng Kulli nkaniyi giri a kunɗung a minka ɓilla le Yakubu ɗeshiya ntigha a yerang a njeh Masar, Ngha nloshini ɓeng Kulli nkaniyi giri a kunɗung yangha, nah,"Mini Yahweh murung Kullilohi." ⁶A kare nloshi ɓeng Kulli nkaniyi giri a Kunɗung yang ima nga pushiyang a njeh le aɓa Israila a njeh ni ntollo ate muyang ha. Ngha muru kira ni murung nyi ki ɓanghangha, a njeh ni agi-gilrung ma ɓonna worɓang kwa agh pangha ngha.⁷Nahyiyang,"ɗeh ɓeni kwa agh iɓi ɓugyha agi jenna ni ɓih ya ko a kunɗumi ɗeshiya ni agilang le ɓah Masar. Ke iɓi ɓashi muyong ngha mini, Yahweh murung Kulli leyong"⁸Keminiya alonghang maɓuna ɗeshiya ni a agha aka onghang maɓuna ɗeshiya ni a agha aka onghangha,ɓeni kwa agh ni ɓuggha agi-jenna le ko agh ke aka tuh ni agilang le ɓah Masar agh, ninah, ntolla nga soɓɓiyang yelula lang ate nga pashiyallang atiri njeh Masar. ⁹N'aglulang ate ke iɓi ɓiyiya a nji a ɓayong ni aɗig na yangha,In tig gha a yerang ngha pushiniyang a njeh Masar agh.¹⁰Ni nah pushiyang a njeh Masar le njuniyang a lusung. ¹¹Leh pahyang agigilalang ɗeshiya tigyang a yeri aga shiɓiya, ngha ɓwa ɓil le ka ɗig jah agh. ¹²Ye pahyang kara ma tomɓur ɓari i ɗig gi perina aɓinang ni yang ate iɓi a yere mini Yahweh ni tig kare gereteng agh.¹³Keminiya leh Israila longhang maɓuna a lusung, Ni a ɓil gigila lang ngha, aniye ya, a shiɓɓi agigila lang ngha ɓwa ɓil le ka ɗig jah agh, ɗeshiya abiyi kara ma tomɓur ɓari lang,Ni nah, nah, nga soɓɓiyang yelula lang a lusung ate iɓi jahyang iɓi gira. ¹⁴Keminiya n'ag lulang ate ke iɓi ɓiya a launɗung aɓah ngunjah agh, a nji aɓayong ni shinna ngha pushini yang a njeh Masar agh.¹⁵Ni nah, nloshi ɓeng nkaniyi yang giri a lusung ni ngi zuniyang a njeh ni nga pahyang ngha, a njeh muni kira ni murung nyi ki ɓanghang worra a njeh kwa agh. ¹⁶Nkaniyi na ga ate a shiɓɓi na a gigila lang ni ɗeshiya a ɓil yangha ɗeshiya aya ɓiyina kara tomɓur ɓari lang, Ki kara agh yalliyang ngha ri agilang leyang. ¹⁷Keminiya,njiyang ngha ki shiri gienna leyang ate ke iɓi gir jah yangha ɗeshiya ni te gir jahyang kwa a lusung ngha.¹⁸Nahyi a muna yang a lusung, ke iɓi in ɓil nje-njere le a teryongha, agle nga ɓilla agigila leyangha ko nga ɓiyi munyong ni agiɗang leyangha. ¹⁹Mini Yahweh murung Kulli leyong, in ɓil agigila lang, in tig yang ɗeshiya inipahyang gullo. ²⁰In tig kara tomɓur ɓari lang gereteng ate iɓi ɗig gi perina a tiri sung ni a yong, ate iɓi yere nini Yahweh murung Kulli leyong."²¹Keminiya amuna ɓuna ni a muna ngalang leyang longhang maɓuna; Ni a ɓil agigila lang ngha ke aka tig yangha ngha ɓwa pih gullo le ka ɗig jah agh.A ɓiyi kara tomɓur ɓari lang, Ni nah ntolla nga soɓɓiyang yelulalang ate iɓi yallang iɓi para a muryang a lusung. ²²Keminiya, nyeshi ɓeng ɗeshiya agha ate lulang ninghowo,ate ke ih ɓiya a nji aɓah ngunjah ngha shinna in pushina aɓah Israila agh.²³Meng kanagirangha ye nloshiɓeng a Kulli nka niyi yang giri a lusung ima nga meshiyi yang a ngunjah ɗeshiya nga meshiyang a njeh shisa. ²⁴Ntolla ngi paggha ate ni a gushi agigila lang le aya ɓiyi kara tomɓur ɓari lang.Njiyang ɗigna ari agilang le a teryang.²⁵Le meng teya in osso pahyang agigila mama ni ɓotiya agh ni a agi ɓilla mama ni a ɗig ni njah ah agh. ²⁶Nwaɓɓneyang ni a ɗig kwanr ari agipahna leyangha-ayangha a ɗahra ni muna ma kunduna ni a ɓil agh ɗeshiya ayangha tigghi i ɗura a gishe ate iɓi mpilli gima nang na le aka yere mini Yahwehǃ²⁷Ngha ni nah, muna ɓwa, nahteng ari leh Israila le a nahyang"Magula Yahweh ni waɓ ga; Ninga ni ɗeshiya teryong ɓiyini lulang ngha ni a pangni nghang gimaɓonna agh. ²⁸Ngha zuni ni yang a njeh ni nkaniyi giri nga pahyangha,ɗeshiya kunɓang ni kwa a shinni nkono ko a ngung ni ni mbwe ya, le a ɗahra a ɗangi kunang ni ɗahra leyang, ɗeshiya a ɓeni a pingshi gima sunsung yang.Leyang le a meshi muru ɗahra leyang. ²⁹Le nwaɓɓi yang"Mang ki pag tukushi ɗahra ni nkono niya?"Ni nah iɓi a gor luli. I Bamah ha nikyari;³⁰Ngha ni nah waɓɓi le Israila, 'Magula Yahweh ni waɓ ga; Atemang ke ngi ɓiyi muryong ni nji-njerele a teryong? Atemang ke ngi pag ninga ama njah ni pah agh ngi aliyiya a gima nang na? ³¹Ngha mpahnih ɓung leyongha-ngha ntigni a muna ɓuna leyong ɗura a gishe ya zuni ni kyari ya ini in ɓiyini muryong ni a gilang leyong, Ni nah atemang ke ngi ɗag yong iɓi n'allang lah Israila? Nkani nayong giri, ga ni pag ga magula Yahweh waɓ agh-Ni nga agha iɓi n'allang ngha. ³²Ga ngi ɗense a yeyongha ni ki pag agh N'nah le iɓi shi ɗig ninga a nshile aɓah ngunjah, Ninga ɓih ɓilla ni a njeh maɓi ya ngha ki gushi a ngung ni a taliya.³³Nkanina giri ga ni magula Yahweh waɓɓa, Ngha ɗig murung a muryong ni ɓung ma ɗigha muriɓang, ngi loshi a giɓura ni yelula ni ngi soɓɓa a muryong ngha. ³⁴Nga pushiyong a tiri aɓayong shisa ɗeshiya nga kpaɓ yong a njeh ni kana meshiyong ngha ngha, nga pag ga ni ɓung ma ɗigha muri ɓang ɗeshiya ni yelula ni nga soɓɓi yongha. ³⁵Le nga zuni yong a lusung le aɓayong aɓeni nga waɓɓi njuo njung ni njung.³⁶Ninga pagha ni waɓniyi a teryong njuo a lusung ni njeh Masar agh, Ini nga waɓɓiyong njuo ni nah, ga ni pag ga magula Yahweh waɓ agh. ³⁷Nga tigyong iɓi ngushi ɗungso le ogrung lang. ³⁸Nga koshiyi aɓayong ni pahnghang maɓuna agh ɗeshiya ni a ɓayong ni loggha rangha, nga piriyang a njeh ni a ɗig nghang ninga a ɓiriya, Keminiya ni a ingna a njeh Israila agh.³⁹Ni nah aɓinyong, leh Israila, magula Yahweh ni waɓ ga, ɓeni kwa agh ngha nshiɓɓi o'nghangha, Keminiya ni uwaye ɓiyi lulung ma gereteng langha ni a ɗahra leyong ni a gilang leyong.⁴⁰Ate a muri nkono ma gereteng lang, a muri nkono ma longnale aɓah Israila, ga ni pag ga magula Yahweh waɓ agh leh Israila kwab ka gusang aɓeh a njeh. Nga pag bin muriɓang ate nga al angna leyang aɓeh ɗeshiya ni nji ngung ma kunduna leyong ni a gima gereteng leyong. ⁴¹Nga agyong ninga gima sunsunang, ngha pushiyong a tiri aɓayong ɗeshiya kpaɓyong a njeh ni nmeshiyi nghangha. Nga ɗum murang i miyang gereteng a tiriyong ate ingunjah iɓi shinna.⁴²Le, ngha zuniyong a njeh Israila agh a njeh ni nloshi ɓeng Kulli nkaniyi giri nga pih a teryong ngha, nga yere mini Yahweh. ⁴³ɓeh ni nga ɓol riyong ni a gipangna manangna leyong ngha nɓiyini muryong ngha, ɗeshiya nga keshi muryong anjiyong ni a gipangna mashira ni mpag agh. ⁴⁴Ni nah nga yeri i mini Yahweh ngha paghiyong aga agh ate iɓi ag lulang, ɗeshiya nya ate gipangna mashira leyong ngha, nya ɗeshi ate gipangna maɓiyi ɓang leyongha leh Israila-gani magula Yahweh waɓɓa.'''⁴⁵ɗeshiya tenana le Yahweh ye zu aɓinang kinah, ⁴⁶Muna ɓwa, tig kunɗumo a nji-eɓɓe a waɓteng a muri nji eɓɓe, waɓtenana le Kulli a muri ɓah lusung le Negef. ⁴⁷Waɓɓiyi ɓah lusung le Negef, gani Yahweh waɓɓa; Magula Yahweh ni waɓ ga; Shina, nga ɓughiyong gishe ika pingshi ngung mama nsonna ni ngung ma yonina ni kwa atiri yongha, leshi gishe ni ki lim agh,, Kundumi ni kwa a nji eɓɓe ni nji gangra agh ka pinyi.⁴⁸Le nguɓ ngirung ni kwa agh ka shina i mini Yahweh ngha ngotti gisheya, ɗeshiya ni lini agh''' ⁴⁹Le nah,"Gi ɓanghaǃ Magula Yahweh ni a gwarang" giperina ni a ɗum nin gowa?"'

Chapter 21

¹Le tenana le magula Yahweh zua aɓinang ki nah, ²"Muna ɓwa, tig kunɗumo a Urshalima le a waɓteng a muri ɓin magereteng, waɓ tenana le Kulli a muri lah Israila. ³Nahyi njeh Israila, 'Yahweh ni waɓ ga; shinaǃ nshiɓɓinoǃ nga pushi gara ɓwo lang a ɗagle nga korri ɓah njiteng ɗeshiya ni ɓayong mashiralo.⁴ɗigha a ɓinang nga kor ɓar njiteng ɗeshiya ni ɓah gimashira lo le, gara ɓwo lang ka pura anɗangle a muri ngirung ni kwa a nji eɓɓe ni nji gangra agh. ⁵Le a ngirung kwa ka yere meng Yahweh, mpushina gara ɓwo lang anɗagle ni waye yer ni jumo agh.⁶Aɓino agh muna ɓwa, tun yallo ninga kunyo ki tuh agh, ni yallung pinna tun yallo a kunɗunyangǃ Le ika paggha a illo, 'atemang ke awo tun yallo?' ⁷Le aka kun yallung ni kwa agh ka nyangla, ɗeshiya ɓung ni kwa agh ka ɗig ɓuɓɓuhǃ ɓongho ni kwa agh ka wuh ɗahna ɗeshiya nkungnung ni kwa agh ka ɓangha ninga muru. Shinaǃ yangha i zu ɗeshiya ika ɗig ninga mama-ga ni magula Yahweh waɓɓa.'''⁸Le tenana Yahweh zu a aɓinang ki nah, ⁹"Muna ɓwa, waɓ tenana le Kulli a nah, 'Magula ni waɓ ga; gara ɓwoǃ gara ɓwoǃ aka kogli ɗeshiya aka gogri.¹⁰Aka kogli ate ika ingna a tumo tumɓwo magulaǃ Aka gogri ika ɗig ninga gi tol njungǃ Sa pag ɓin muru ɓang ni gara le munang? Gara ɓwo ni ki zuwa shiɓina gara ni kwa agh. ¹¹Ninah, aka pah gara ɓwoye iɓi a gogri ɗeshiya iɓi a ɓaghi ni ɓungǃ a kogli na gara ɓwoye ɗeshiya a gogri neɗeshiya ake peh aɓih ɓah wol nluol'''¹²Gorɓang te angna a wo ɓwa, muna ɓwaǃ ate garaɓwo wa zu a muri aɓah leyang, ngha amuri a maguliyina le ɓa Israila, A ɓug neyang ari garaɓwo ye ni a ɓahleyang ngha ninah wol ɓelloǃ ¹³Ate njuo nghanghang, keminiya ke ngha gara ni ki jen ɓangha ni ɗig njah ah agh-ga ni magula Yahweh waɓɓa.¹⁴Niɓeniya aweh, muna ɓwa, waɓtenana le Kulli le a kpaɓ ɓwo ɓari aɓin monna, ate garaɓwoye ka kpah ri ɓayong kushi ma taroǃ garaɓwo ate ɓeni aka tumi aɓayong ɗuɗug ɓwo wa ni, I kayiyang aɓa kwa aghǃ¹⁵Ate ika nyalli kunyalliyang ɗeshiya ika gogshi kpa leyang, nwara tig garaɓwo ma tumɓwo a kunjere leyang kwa. Wiǃ A gili ninga gi-tol njung ni pa agh, a ɓaghi ate tumɓwo. ¹⁶A ɓolli ni kara a njiɓung ma lih, a ɓolli anjiɓung ma katangǃ Woro a njiɓa kwa kunɗumo pil nghangha. ¹⁷Ate nga osso nga kpaɓ ɓeng ɓari aɓin monna le nga zuni yelulalang iɓi usuloǃ Meng Yahweh waɓna ga"¹⁸Tenana le Yahweh ye zua ɓinang ɗeshi ki nah, ¹⁹"Niɓeniya aweh, muna ɓwa, peri nji-njere ɓari ate garaɓwo le murung Babila iɓi zu. Aka tol te nji-njere ɓariye a njeh ni mwoh agh le giperina mwoh ka ɗumo ini ki kah a lah magula. ²⁰ɗum nji-njere mwoh ate gara ɓwo iɓi zu a Rabbah, a lah magula le Ammonawa. Tig maɓi iɓi ɗumi aɓah tah luwa nji-njere ki ka Yahuda ni lah magula Urshalima ngha a kangni ni garung agh.²¹Ate murung le aɓah Babila a muri koriyoh le nji njere, aɓin tangha, ate ka aliyi wol njeh, ika jigri a muni ɗeshiya ika al ɓin ɓilla aɓin agilang ɗeshiya ika peri akunyong. ²²A ɓih malih wol njeh nghangha a muri Urshalima, Ika tigha a ngɓoli ngung maguliyina ate muri, ate iɓi loshi kunni iɓi pah ɗiya muriɓang wol nluo, iɓi mag jollo nluwa, iɓi tiggha a ngɓali ngung a kunjere le iɓi ɓag giri ɗeshiya iɓi kangni ni giɓagna ma logna. ²³Ika ɗig ninga wol njeh mayiri a njiyang ngha, aɓayong ni kaniyi aɓah giriyaǃ Keminiya murung ni ki agni yang ate gimashira ni a paggha ari kangniyang ha.²⁴Ngha ni nah ah, magula Yahweh ni waɓ ga; Ate pagna gimashira lo ɗig gi ɗense, a tiggha agi tepura lo pura ɗaɓeng, ate aye gipangna lo kwa agh aka shin gimashira lo-ate apang na aga ah aka ɓollo a ɓung.²⁵Abino agh, ɓiya ni murung mashira le aɓah Israila, ɓeni kara njuo le zuna agh, ɗeshiya ɓeni kara pag gimashira le malla agh. ²⁶Magula Yahweh waɓ na ga aro; pushi nvule murung ɗeshiya aya pushi zenghe. Giri ni waye pere ninga mamo kana aghǃ Ngushi manjeh ɗeshiya nyeshi muryong njeh ari ɓeni a gushiya. ²⁷Wolloǃ Wolloǃ nga tigghi iɓi wuh ni ngi nyeshiyang a ɓeya se te ɓeh zu ɓeni a tiggha ki za waɓ njuo agh.²⁸Ninah weh, Muna ɓwa, waɓ tenana le lailli a nah, 'Magula Yahweh ni waɓ ga aɓin aɓah Ammon amuri zu le kara ɓiya leyang, garaɓwo, garaɓwo uɓ na riǃ a kogli ne ate tumɓwo ate ika sheg ɓang le i ka ɗig ninga gi tol njung. ²⁹Ngha ɓah agkuntumo ɓin Kulli shinghi nji loro nie agh, Ngha a aliyi ni wolli njeh ate aka pag gho yiri agh garaɓwo niya ika ɗiggha mel ɓayong mashira ni aka wol nlue agh, ɓeni kara njuo le zuna agh ɗeshiya kunɓang gimashira zuna a mala agh.³⁰Nyeshi garaɓwo a ndangle, a ɓa a ɓillo ngha ngha, a tul njeh lo, nga waɓɓo njuo. ³¹Nga soɓ yallun pinna lang a muro nga gotti gishe ma yelula lang a muro le nga ɓuggho a ɓi aɓayong mashira, aɓah gir jah ɓayong.³²Aka pil murung ni a fugni gishe ya, nkila lo ki pagha a tiri njeh, ni a ɗenshini weh agh, mini Yahweh ke waɓ ga.'''

Chapter 22

¹Ke tenana le Yahweh juah binang, nah, ²niɓeniya a weh muna ɓayong, aka waɓ njoh? aka waɓ njoh ri lah magula ni ki soɓ nkila agh? Tig yang a yeri gi jennaleyang. ³Aka waɓiyang magulla Yahweh nah; lah magulla ni ki soɓ nkila a ntirinyang gha ni lah ni ki pag gilang ki ɓiyi muyang kal leyang juna.⁴A ɗigna ba pag gimasihra ate nkila ni a soɓ agh, aya biyina ro ate gilang ni a tigha a ntirinyong agh. A tigna kara lo gyap, ɓowoh lo juna gyap. Ninale, ngha tigwo ɗig ninga gi sayina ni gi olla abin ɓayong kwah agh. ⁵Aɓeni bino gyap na aɓeni ɗuna ga aka owoh, a weh lah magulla ni biyi muro agh ni lulang ni a yerino a ɓori agh.⁶Nshina, a magulla le aɓa Israel, ɓeni kwa ni gullo le tolla jua bino ate soɓ nkila. ⁷A ntirinyong agh, a ɓayong agh ni gushi a teyang na a ngiyang gha, a ntiriyong ɗeshiliya in ɗunne a bin gani, i ye nɗunne aɓauri ni aɓeni burayang agh gani. ⁸A ɓiyina a gima gerenteng lang ni kara usulo lang. ⁹Aɓa biyiɓang agh jua ntiring ni ɗenshe ju soɓ nkila, bin lih gileyang agh a nkono. Ɓa pag gimashihra ni a ntiriyong.¹⁰Aɓa ta giri teh a te yang agh a ntiriyong a ɓayong agh ni non na mena ni ki shin kalle yang agh. ¹¹A ɓayong agh nghan non na male aɓa muri kalleyang, aɓa ba gha ghan non na male a munayang, aɓa ba ghan a ntiriyong biyi a mingaliyang ni teyang ɓiyang ni yang agh. ¹²A ntiriyang agh, a agna gi poshi yalung ate a soɓ nkila, a aghna nbollo ni muru a muri, ɗeshiliya i yen kwara kushi aɓa muri lalleyong yaliyong janshina ni meng; Yahweh ni waɓɓa ni nah.¹³Shina! Ni beng ni nyimni ɓuhro ma yiri ni a woro a kum ma, ni soɓnkilla a pagha a ntiri yong ngha. ¹⁴Yahli yong ka tangha, ih bih yong ka tenna a yeh kara ni meng kanangirang ka pagni yong giri ya? Meng Yahweh, myang ngi waɓ ga le nga pag yi. ¹⁵Nina agh nga meshiyi yong a ntir aɓayong a yeh anjeh kwa. A njinjere nini nga pushini dahɓi ri yong. ¹⁶Nina agh ate nga ɗigha nyha kunwar agh a nji aɓayong. Le nga yere ih Mini Yahweh.'"¹⁷Tenana le Yahweh maɓi ye zu a binang, ki nah, ¹⁸"Muna ɓayong, ɓaleh Israila pilla gi mabahra a binang. A yangha kwa agh anshile tagulla ni uwo agh ni ni tahli, ni ndolong shisa a ntiri yong. Ih ka ɗig ninga gi mabahra le azurfa a yeh gishe leyong. ¹⁹Ngha nina agh Yahweh waɓna ga, 'Ate nyong ngha kwa agh mpilla ninga agi mabahra agh, nshina! myang a muri nga kpaɓ yong a ntiring le Urushelima.²⁰Ninga mama abuna ki ɗamni azurfa, tagulla, ndollong ni anshile atahli le a soɓ yang a gishe ih ɓi a nyangli ya, le a gilgishe ri ya ate ih ɓi nyangli ya, ini nina nga kpaɓni yong a ntiri yehlulla lang, ni tig yong be ih ɓi nyangla. ²¹Nga kpaɓ yong le nga fug yi yong gishe le yehlulla lang, le nga yangla a yeh. ²²Ninga mama a nyangli ni azurfa a gishe ya, le nga yere ih Mini, Yahweh, nsoɓna yehlulla lang a muyong!'"²³Tenana le Yahweh zu a binang , ki nah, ²⁴"Muna ɓayong, nah yi, 'A woni njahli ni ni pur kunwar a agh. Murukuli nyha nghang a kara yehlulla lang ngha! ²⁵Aɓa agkuntumo le ngha ni kiki a yeh, ninga yim ni ki aggishi ya, ki sahniyi ga bol agh. A lihna usulo ni tol gikunna maɓonna; a tigha amahberre gogho a yeh!²⁶Amalah le pagna mohno ri gigilla lang, le a ɓihyi agi magerenteng lang. Ni a gan yere a ntiri gima gerenteng ni ama ɓihyibang ngha, le ni alliyi yang a yeri agi magerenteng ni amama nyha gerenteng ngha. A gumna njih yang ri akara usulo lang nina agh nina agh ih myang ngi ɓihyi ntiri yang. ²⁷Amuna murung a ntiri yang ngha ninga gigbah ki sahniyi gibolla leyang. A soɓnkilla ni girjah usulo tekushi nyha. ²⁸Aɓa agkuntumo vulliyi na yang ni gi maposhina- aɓa shinduna leyang lorina yiri ni aɓa wolnjeh ki pag yiri. A nah, "MurungKulli Yahweh waɓna ga" Ngha Yahweh waɓteng ngha,²⁹Aɓayong ni njeh ya pariyina bang a nji ri agha ni ponna agiri le ɓayong ni iɓɓah, la a pag yi aɓa enna ni aɓeni ki al angna agh ga ni ɓottiya agh, le a para aɓayong ma sa njiteng nyha.³⁰Nina agh n'alla ɓwa a ntiri yang ɓeni ka ɓag garrung le ye ka tangha ate ingna ntiri sung nyha nina agh nga juhri njeh egh, keminiya ni nkum mwoh agh. ³¹Nina agh nga soɓ yehlulla lang a muyang. Nga malli yang ni gishe le yehlulla lang ni njere leyang a muyang- ga ni Yahweh waɓah.'"

Chapter 23

¹Ke teng le Yahweh zu abin nang, ki nah, ²"Muna ɓwa, amehna ngha nghang ɓahri, amunangallang ngih yang mwoh. ³A pag ninga amahnjah a Egypt ari kunbang ni a logni ya. A pag ninga amahnjah a beh. Kiere yang hamina le akunkirera nsari le yang ngha a doyine beh. ⁴Lulli nagula ih Ohalah-le nakyena ih Oholibah. A ɗig mameng le aɓilla amunabuna ni amunangallang. Alulli yang ki tangha teː Oholah ni ki pag Samaria, le Ohalibah ni ki pag Jerusalem⁵Keminiya Ohalah pagnjah teya wa uwo mameng; Ih al pirnjiung ri aɓa agnjih, ate aɓa-Assyrian ni ki ɗigha amuri, ⁶ate aɓa-bolnjeh ishi gima nleghe, ni amagulina le, aɓeni ni irritenna ni ɓoradenna agh, abuna ni kwa ki kog piri. ⁷ke tig muri a pagnjah, abin abuna maɓorna ni Assyria agh, le tig muri agi mbenne ni ɓeni kwa ki jangra tye-ahlah le yang kwa.⁸Ate ni ɗag tenjah le njummo a Egypt ya, ngha yang ngha amin munangalla le ya a nongna ni ni, ngha a doyini shiera min nsari le ya le a suɓ jangra le yang ayeh. ⁹Nina'aghle mpah ne abih aɓa agnjih, abih aɓa-Assyria aɓeni ki jangra tya yang. ¹⁰A fahyi tesallang le, ponna amunabuna le ni amunangallang, wolnlueh yang ni garabuwo, le ki ɗig ɓa tolkirung antira amehna, le a kashi njuoh amuri.¹¹Muna ngih Oholibah shin gah, keminiya jangra le wor mami muna ngih, le njah le wor bang. ¹²Ih jangra tye aɓa-Assyria, aɓa bolnjeh ni amagulina ni ki ishi gimaɓorna, aɓeni ki kogha apiri nyha. Ayang ngha kwa ni irritenna, ni ɓoradenna. ¹³Ih shinna tigna muri agibenne. Gipagna le yang mwoh kwa.¹⁴Le nye ɓuhri pag njah dudung. Ih shinna abuna ni agilla ri ngarung agh, amgbaligiri mi aɓa-Chaldean aɓisa ban bangha agh, ¹⁵kur ngurigulla aɓung yang, ni muryang ni amara sulla njeh ya. Puro le yang ninga amagulina ni ki kog nyeh-guwo-piri ya, ke apura amuna aɓa-Babylon, Njeh le yang ngha Chaldea ni.¹⁶Ngha te ih magni njih ri yang ngha, ki jangra ri yang, le ih tanshi aɓakuntumo ri yang a Chaldea. ¹⁷Le aɓa-Babylon zu abin ni ah ala jangra le, ni tighi a gibenne pagnjah le yang. Ari gah pagha ɗigna gibenne, le pil muri ri yang ih vullo.¹⁸Ngha ɗummi te pagnjah le ya ni logshi tesallang le ya, Mpil njummang ri, ninga mama mpilli njummang ri muna ngih ya. ¹⁹Le ɓuhri pagnjah ngha ɗengshi ni akara ni ih logni ya, ngha ih ni mahnjah a njeh Egypt ya.²⁰Le ih jangra ri aɓa agnjih, ɓeni ɓapyeri ngha ninga mami amburijeng ɓeni njere ɓilmuna subgiri le ngha ninga mami apriri. ²¹a logho lo agh ninani apag ni sgi yiriɓina, ngha aɓa-Egypt doyini kunkiero le hamini kiera nsari lo agh.²²Nina'aghle, Oholibah, Murungkulli Yahweh waɓ gah, 'Nshinnaǃ Nga pilla aɓa agnjiuh amuro. Aɓeni a pil njummo ri yang ngha, Nga njun ni yang amuro a njibah kwa'agh. ²³aɓa-Babylon ni aɓa-Chaldean kwa, Pekoh, Shoa, ni Koa, ni aɓa-Assyria ni yang, irritenna, ɓoradenna, aɓabolnjeh, ni amagulina, amagulina ni kwa le yang ni abuna ni ni gullo agh, ayangha kwa a kog apiri.²⁴Aka zu aro ni agibura, ni anyeh-guwo-piri ni anyehguwo, ni abunno ɓayong. Aka tig tongho magulla, ni tongho makyena, ni anvullekoro kangni yong kwa. Nga pah yang bung a fugshi yong, aka kashi yong njouh pyerari waɓ njouh le yang. ²⁵Nga tig kikil yahlulla lang amur yong, le aka pah yong gani ma yahlulla. Aka kashi alulli yong ni akiri yong, le aɓeni aɓɓah ka kpah njiri garabuwo. Aka ponna amunabuna le yong ni amunangallang le yong, ni aɓeni aɓɓah giche ka lih yang.²⁶Aka pushi yo gi'ishina aro le aka tolla anjilang maɓorna lo awori. ²⁷Nina'agh Nga pushi pagha yiriɓina aro ni agipagna ma pagnjah lo anjeh Egypt. Ni a logle alogshi anjiuh njiri yang ni ɗengshe, le nin wa ɗengshini ni Egypt ɗeshi ya.'²⁸Ate Murungkulli Yahweh waɓ gah, 'Nshinnaǃ Nga pah yong abih ɓeni ni agnjih yong ngha agh, le a yeni yang abih aɓeni ih mpil yang njummo agh. ²⁹A pah yong gani dudung; aka ponna agitumobung le yong le aɗag yong ni ɓogri bihyong . Ke aka logshi tesallang pagnjah le yong-le ni agipagna mashihra lo ni pagnjah lo.³⁰Agah agh apag yi yong ni apagha njah lo, jangra ari aɓayong njibin yang ni a ɗigni gibenne ni allah le yang ngha. ³¹A gingna a njinjere le munangouh, le ngha tig kof fugso abih yong.'³²Ke Murungkulli Yahweh waɓ gah, "Aka nuh kof le muna nguoh ni limma ni gullo agh. Aka pil gi ollo ni gi jollo- gah a kof ni ya gogna.³³Aka ɗungshi ni ɓahra ni yahliɓiyina, kof ngoɓɓong ni juhro; kof le muna nguoh Samaria. ³⁴Aka nuh ni songshi kwa; le aka meshiyi ni sanniyi kiero kikasha. Ate ih waɓne-gah ni Murungkulli Yahweh waɓɓa.'³⁵Nina'agh le, Murungkulli Yahweh waɓ gah, 'Atema a jangshi nang le njibin nang a njummang kukuwo, ɗeshiliya aka tol ngoso gipagna yiriɓiyina ni pagha njah le."³⁶Yahweh nah nghang, "Muna ɓabura, aka waɓɓi Oholah ni Oholibah njuoh? Ɗummi yang agimashihra le yang ni apagha, ³⁷keminiya apagna njah agh, le abih yang ngha nkilla ni. A pagna njah niallah, aya tigna amunabuna le yang abilla agiche, ninga gilihna le allah le yang.³⁸Le awo pag gah arangː A tigna liyang gibenne, le ah kare ya a juhri Kara usulo le aɓa-Jew lang. ³⁹Ate ngha atunni amuna yang buwo ate allah le yang, le a zu a liyang amuri kara ye te juhriǃ Nshinnaǃ Agah ni pagha antiri ɓa liyang.⁴⁰A tashi bang te abuna lohha ɗunna kukuwo, aɓeni atashi aɓakuntumo ri yang ngha- niɓeniya shinna. Ninani a zuni, aɓeni a sushi nyha, aɓishi njih yang, le agili ri yang ni anjilang. ⁴¹Aɓeni a ɗigha a ala ma ɓonsari le amuri deshile ya agilina kedebang a tigha gilelle ni murun lang.⁴²Le jollo le aɓwa ngha kangna, kpaɓna anjah aɓwa ni kwa'agh, ko ke aɓa-Sabean a zuni yang a lusung le a ishi anyeh abih yang ni ɓonsari jenghe a muryang.⁴³Le Nga nah yi ɓeni yiri malla apagnjah, 'Niɓeniya aka pagnjah ri, le ini ni yang.' ⁴⁴A kenna abin ni ninga abuna ki ka bin mahnjah. Ninani a kenni bin Oholah ni Ohalibah, amah njah. ⁴⁵Keminiya aɓayong maɓorna ka waɓnjouh ni fugshi yang ninga amahnjah, le aka fugshi yang ni njouh ni aɓeni ki suɓ nkilla agh, atema amahnjah ni nkilla abih yang.⁴⁶Nina'agh Murungkulli Yahweh waɓ gahː Nga logha ri yang le ɗag yang abih aɓayong mashihra ni pon yang. ⁴⁷Le aɓwa ka ɓuyi yang ni atahli le a kori yang ni agarabuwo. Aka wol nlueh amunabuna ni amunangallang yang ni pinshi alah yang.⁴⁸Ate nga pushi apagha yiriɓina a njeh ni fugsa amehna kwa ate ni awa pag ninga mahnjah agh ⁴⁹Le aka tig apagha yiriɓina lo amuro. Aka tol temashihra ma agimashihra lo ni allah lo, ari njere ni ni aka yerini ih Mini Murungkulli Yahweh."

Chapter 24

¹Tenana le Yahweh jua binang a ntiri bowo ma tomɓahri ine, a nsheri ma lum, ni kara ma lum, ki nah, ²''Muna ɓayong, yongli kara ni ate muro, kara mama ni kyari agh. ate kara mama ni kyari agh ni murung Babylon junu yi Jerusalem ni lua.³Nina agh waɓ gulliteng a muri lah, ma tol muru ni. Nayi yang, 'Magulla Yahweh nah: A tig nkori lang giri gishe in tiyi le in soɓ muru a yeh. ⁴Ih bin kwaɓa a nshille gilina ma ɓonna ni kwah agh a yeh, a bel ni gogre le ih ndunshi ni muh ma ɓonna. ⁵Tol nju ma ɓonna ni a loh agh, a kwaɓa a muh ye a tine a dayi ih bila yarata.⁶Ngha ni nale magulla Yahweh nah: Gienna le lah magulla ma soɓ nkila, nkori lan gili ni ɗunna agh, le ɗumme ni ki pura ni gha. Tol goshe a njun goshe keminiya, ke aɓa tariya agh.⁷Ate nkila ni soɓ agh, ngha ri soɓ ne a muri tahli, ya a njah ni kikiri ka vuhliyi agh; ninah gha, ⁸ih juni funo le wah goshe ni perari agh. Ih tigna nkila le a muri tahli ate ke aɓa vuhliya.⁹Ninah gha, magulla Yahweh waɓna ga: Giena ni ni lah magulla ma soɓ nkila, meng ma nga ɓuh kwaɓ gishe. ¹⁰Kwaɓa a ngun- a tig gishe a lam nyamei yarata le a soɓa agi sowo, a ɗagha a muh ye a ɓa pih.¹¹Le a tig nkori a muh kala gishe ɓonri, ate ih pih ih ɓagha, ate gi tenna le ih yangla a yeh, le ɗumole bi biya. ¹²Tigna yiri mala a tuhyi ni. Keminiya ɗummo le ni pura ri a njin gishe agh.¹³Gi iribiyina lo ngha a gijennalo ate in tolla nga gilo. Keminiya a shiɓina agh gila ri gijennalo. Na waye gilo ɗeshiya se te in suli yalula lang a muro.¹⁴A meng Yahweh, in wara in waɓɓa. Le nga pagyi, ni ngi ɗagyi gha, ni ngi usulo agh. Ninga mama a njinjere leyong ni a gi payinale yong pagni gha, aka waɓɓi yong njoh!- gi wanna le Yahweh ni nga.¹⁵Le tenana le Yahweh zu a binang, ki nah, ¹⁶"Muna ɓayong! Shina, myang ngi tol poshibang le anjih yong ni a binkonna, keminiya ɗigna ni nga ɓua ko gonno agh, le ke ih ɓi njimerung leyong ih soɓkoh agh. ¹⁷Ɗigna bang ka polla muyong. Ki ih ɓi mpag gipagna lingshi anluo agh. Nkur gimaramurung leyong, n'ishi kura a kushi yong, keminiya ke ih ɓi mvulliyi kundum yong kwa ko lih brodi le ɓayong aɓeni ki gonno ate amahyang wuhna agh.¹⁸"Nina agh nwaɓ tenana ri aɓayong ni beri, le mahmang wuh ni kapolla. Ni beri ya mpagna ga a tig nghang ih ɓi mpag ga.¹⁹Aɓayong nghe ihlang, "Ni awo waɓi sung mang aga ki ɗumma, aga ih awo pag ga?" ²⁰Nina agh nah yi yang, "Tenana le Yahweh zu binang, ki nah, ²¹'Waɓih ɓaleh Israila, MurungKulli Yahweh waɓna ga: Nshina! Nga ɓihyi bin ma gerenteng- gusso le gullo leyong, poshibang le njih yong, ni gi alla le minlim yong, le amuna buna ni amuna ngalang leyong aɓeni nɗagha nzumo agh ka kpah ri garabwoh.²²Le nga paghi ninga mama mpag ga yarata; ni nga vuliyi kundum yong kwa agh, ko lih brodi le aɓa ɓua gono agh! ²³Ngho kwa agh maramurung leyang ka ɗigha muyong, le akurra leyong a kushi yong, ni nga gonno ko ɓua agh, ate ni nga ɗummo a yeh gimashihra leyong ngha, le ɓeni kwa agh ka immah ate muna ngih. ²⁴Nina agh Ezekiyel ka ɗig giɗunna a bin yong, ninga mama kwa pag ga ini nga pag yi nina ngha kunbang ga zu agh. Le nga yere ih Mini MurungKulli Yahweh!'²⁵"Keminiya a weh, muna ɓayong, a yeh kara ni mbolli alahmagula ma kangnina agh, ɓoro binmurubang leyang, ni poshibang le njih yang ni agitolla le minlim yang, amuna buna leyang ni amuna ngalang leyang, ²⁶a kara wo agh, ɓa ɓangluwa ka zu a bin yang ni kuntumo! ²⁷A kare ya nga logshi kun yong ri ɓaɓang luwa egh ni nahteng- ni uwa ye bol gung ngha. Aka ɗig giɗunna a binyang nina agh ate a yere ih Mini Yahweh."

Chapter 25

¹Tenana le Yahweh jua binang kinah, ²"Muna ɓwah tig dumo a nji bin a ɓa Ammon le a waɓ kuntumo le Kulli a biyang"³Waɓa a ɓa Ammon, lenana le Yahweh ngha. Ga ni magula Yahweh waɓaː ateh in nana ni ɗigna" a kunbangni a pangni a gi jenna a kangnah ɓankulli langha, ni kunbangni njeh Israila dingni mbulla gha, ni kunbangni a keni ni Jadah a la vullo gha, ⁴Ninagha, nga magshiyong a bi a ɓayong ni nji teɓangha aka tig kpabmurung ni ka piyongha aka gil guri a ntiriyong. Aka li a njigung leyong aka nuh kira leyong. ⁵Nga tig Rabba ɓa lellah logha, ngha pilla njele a Ammon loh a mbul ni a njuh ninani nga yerini mini Yahweh.⁶Magula Yahweh nah, nwona biyong nwol kushiyong npag binmurubang atengha ɗung shiɓi muri la Israila. ⁷Ninagha ntang jeyi nga non beng nga bighiyong a nje kwah ibin njuroh, ngha koryong ngha gir jayong a ntiri a ɓayong nina ni ngha yerini mini Yahweh.⁸Magula Yahweh waɓ gha. 'Ateh Moab ni seir nah, "ntang jeyei le Judah ngha ningha lah ni kwagha." ⁹Ninagha tang jeyi ngha logshi kunjere ingna le Moab longni ɓa kwaga kika njangje mama ini ki pag ma ɓwagha ma Beth Jeshimoth, Baal Meon ɗeshi ni kiriathaim. ¹⁰Ngha phyang a bi a ɓananje a beni ki shibi nji Ammon gha ateh ke iɓi jayang tagha a ntiri a ɓayongha. ¹¹Ninagha ngha waɓi Moab njoh ninagha aka yere mini Yahweh.¹²Magula Yahweh nah pangna Edom yeshine le Judah ga pighiyah ɗeshiliyah pangna gima shira gha. ¹³Ninagha magula Yahweh nah, nga wol Edom ni beng nga gir jah a ɓayong na a gilo ni beyah nga tig yang aka ɗig ɓambulla, aka wol yang ni garaboh longni a teman keni Dedan.¹⁴Abah Israila ka yeshi gima shira a muri Edom aka paghi Edom ningha mama yalang lulliyah ni ɓundung lang, aka yeri yeshi njoh lang, magula Yahweh ni waɓi.¹⁵Magula Yahweh nah, ninagha a ɓa Filistiyan yeshina gima shira ni ɗengshe ma shira ki alla ka gir jah Judah kara ni kwaga, ¹⁶Ga ni magula Yahweh waɓa tong jeji. Ngha ka ni beng a muri a ɓa Filistiya deshiliyah nga gir ja kerethite ni a nshile a ɓayong ni njinajeyah. ¹⁷Nga yeshi yang ni yalung ɓiyinah a muyang mama ka ɗig ni nga leshibanggha, nina ni aka yerini mini Yahweh ngha yeshiyang njoh muyangha.

Chapter 26

¹Ngha a ɓogha ma lum-purumwoh a kara ma kunduna ma shieri ini tenana le Yahweh juni a binang ki nah. ²Muna ɓwah, ate Tyre waɓna tenana a muri Urushalima gha, digna; kunjere le a ɓayong logna Urushalima jurina nga loggoh nga gulo ateh ɗigna ɓa mballa.³Ninagha magula Yahweh nah, tang jeyi miyang ngi shibi muroh, Tyre ngu juni a ɓayong ka shibi ninga mama salang ma gula ki velliniyah. ⁴Aka gir jayong Tyre aka wangha garuntang. Ngah gori kikiri nga tighi ika ɗig ninga njisalang.⁵Ika ɗig bin angsa a ndaboh a ntiri salang gani magula Yahweh waɓa deshiliya ika diggi ponna a bin a ɓayong. ⁶A muna mangalang le ni digha a beng gheyah aka wol yang ni garaboh ninagha aka yere mini Yahweh.⁷Ga ni magula Yahweh waɓa, in tang jeji a nji gangrah, miyang ngi juni yong Nebuchanezzar murung Babila, murung le a murung a muri Tyre na piri na ɓa taluwa na ɓa kogpiri ni buno a ɓayong. ⁸Ika wol munayong mangalang a ɓayongni ɗigha gun jeyah ni garaboh, ika kang niyong ni buno luwa ika baggha garung ika vulliyoh ni ntogho.⁹Ika waghi garung loh ika sanighi ntogho loh. ¹⁰A piri le ka goggo mama kikiri leyang ka vulliyoh. Garung loh ka jigra ningha mama aɓah kog piri ki ɓwani yah ni a ɓa kog nyegopiri a kunbangni i ingnini a kun kalagha. Ika ju ningha mama a ɓuna ki juni la magula mama a waghi garung le yah. ¹¹Kushi a piri yeh ka parigi njijere ge kwah. Ika girjoh a ɓayong loh ni garabot a tali ma bol gi ɓangna lo ka wagha njeh.¹²Aka wagha bin tig gikunna lo ika pon gikunna loh. Aka wagha a garung loh aka ɓighi a lah ma ɓonna lohi aka pona a tali ngungkangna na nshile a giri aka soɓa muru. ¹³Nga teshi tungiya ni wol garaya le a munnayong njeh. ¹⁴Nga tigho garung bin angsa ndaɓoh na wa ɓagho wa, mini magula Kullilo nwaɓa.¹⁵Magula Yahweh waɓ ga a bin Tyre, kun ɓangni ngunje jiggriringya a teh kpa logha ɗeshili ni ima mama a ɓeni ogriyangha kunɓangni a wolli a nloh a ntiri yong ngha. ¹⁶Nina ni a murung kun sallang magula ka solini a muri ngung murung leyang aka pushi dagra leyang leyang ni a dagra yongli rung leyang mama a gayini riyangha Ngiriyang ka koshiyoh, aka ɗigha ngun jali aka koshiyoh kunbangni kwagha, aka ɓanghoɓang a teh muroh.¹⁷Aka gono ye muroh aka waɓo, ngah tig gusso a muri njeni a ɗighagha. ¹⁸Ni ɓeniyah njang njeh ka koshoyoh a kara kpaloh. A kun salang ka koshoyoh ateh a nyah ohwah njagha.¹⁹Magula Yahweh nah, nyeso ningha mbulla ningha la ni aɓayong ni ɗighagha kunɓangni nɓungno a ntiri salang magulagha. ²⁰Nina ni ngha juni nje a rije manjali a bing aɓeni ngha tigyon niyangha a ɓayong ni wora njali yah, ateh ngha tigho aka nje ɓa ɗig mbulla gha, nina gha na wa yere dig na ɓa usulo gha. ²¹Nga tigho gimashihra ɗeshiliyah a nya oh wa. Aka alo na shino wah magula Yahweh ni waɓ ga "Pag ni yalang ke a gir jah ɓeni a nje le a ɓa kuro-magha. La ma tenna ni ɓeni ya wara muru. A ɓeni ɗigha ki pa ngoɓong gha a ɓin a boni digha kari yangha.

Chapter 27

¹Ɗeshili tenna le Yahweh jua bina kinah, ²Niɓeniyah muna ɓayong tol le gono a tunmri Tyre, ³deshili a waɓa Tyre ini ɓene ɗiya kun jere salangha ɓani kili lumo ni a ɓanyong ni kun gere salangha, magula Yahweh ni waɓgaː Mameng Tyre nɓonna nsari yarala.⁴A salang magula kangnina njangnjeh lessung; a ɓa ɓago gilla ɓonbari yarala. ⁵A gilla gi paraloh kwah ni ngung fir ma senir; A lor ngung Ceɗar a Lebanon ateh aka giyoh gissasa muru.⁶A gil gisassa loh ni ngung Oaks ari Oaks ma Bashan, a gil decks loh ari ngung Cypress a bin Cyrus, deshili le a pari ni ngung njura. ⁷Agi, lam muru loh wuh a gili ni linen ma mure a Egypt mama ɗig ningha giɗunnagha; a gili ni mure ma blue ni purple a kun salang Elisha in a yonglini gisassa loh.⁸A ɓayong ni ɗigha Sidon ni Arvad ni ki lami; a ɓa yeriteng le Tyre ngha ntiriyong a yangni a pagha a gikongna. ⁹A ɓa tennah le Byblos ngha kangriyong ngha ki tol aɓa kuro maga leyong ateh kuro maga.¹⁰A ɓa Peesia Lydia ni Libya ngha ntiring a ɓa tahluwa loh ateh aka tawoh luwa a tol ntogho ninvule luwa a ntiri yong ateh a gushi yong. A ¹¹buna le a Arvad ni Helek ni a ntiri a ɓa tah luwa ngha kun gera yong ke kona te riyong ɗeshili ni a ɓa Gammad ngha ke kona te nkono luwa leyong. A giriyi a ntogho leyang a ri ngaru kangni yongǃ A mallah ɓoro loh.¹²Tarshish a ɓoh ɓa kuro maga ni a teh a gi kunna leyong ni nɗaggaː Silver, iron tin ni lead. A kuro a maga a gikunna leyongǃ ¹³A ɓa Greece, Tubal ni Mesheck pag kuro maga leyang ni a ɓayong ni gi fungna. A kona teh kuro maga.¹⁴A ɓa Togarmah teyah a kura gilayong ni a piri na piri luwa na ngeloba. ¹⁵A buna le Rhodes a ɓiyong ɓa kuro magani kuro maga ma miyong ni, a nwah yong ni horn, ivory ni ebony.¹⁶Aram gha ɓo ba kuro maga ni ateh a gi kura ma sissa ni ma gikuna leyong; a ala tali ɗenna ma mure purple, gi ishina ma mure ma ɓonna a maga ini ɗig gi kuro maga lyang. ¹⁷Judah ni nje Israila ngha ki kuro ki maga niyong a gi kura leyang ngha ni minnith, ni nji gori ni nyih ni murung nini a bugiri ma sunsunang. ¹⁸Dimascus tiyah a ɗigha a ɓiyong ɓa kuro maga na a giri sissa ma gi kunna leyang, a kur a giri ni maru inabi Helbon ni iji nguri ma Poshina.¹⁹Dan ni Javan a Izal juni a gikura leyang a gi fungna na Mbu gi ma sunsunang ini pag gi kuro maga leyang. ²⁰Dedan ni pag ɓa maga kanɗagiri bwarung ni gi bwa muri ubuljeng. ²¹A ɓa Arabia na magula le a ɓa Kedar teyah a ɓiyong ma kuro magani; A magiyong kikashinda, a njuh ni a mbul²²A ɓa kuro maga le sheɓa ni Raamah a ju a ja mag mbugiri ma sunsunang ma ɓwah sissa gima yinyiling na tali ma tolnjung. ²³Haran kanneh ni Eden a ɓiyong ba kuro maga ni sheba, Asur ni Kilmad.²⁴A ɓa magiyong giri ni a mag neyong a giri sissa ma ɓollo a gi ishina ma yonglina ma tol njung ma mure sissa. ²⁵A gi sassa Tarshish ni ki pona a gi kuro magaǃ Nina ga a ɗungshina a kuna gulo a muri salang.²⁶A ɓa kogo kena niwe a ntirin salang gung ma tebang meshina yong ntiriyang. ²⁷A gikunna leyong a gi magna leyong a ɓa maggiri a ɓa gi kongna ni a ɓa kuro maga ni a buna a ɓayong ni nyogha niyangha kwah nga ɓullo a ntiri salang a kara logo le ngu njah.²⁸Ateh ɓwagha le a ɓa nonyong ngunjeh ka jigra. ²⁹A ɓayong ni ki lam muru kwa ga ka sulo, a ka magjolo aka sulo a ngun jali. ³⁰A ka magjolo aka ɓwah; aka gogri kikiri muyang, aka ɓulo a mwah.³¹A ka nwah muyang a teh muroh aka tol te gono, aka ɓwah yarata ateh muro. ³²Aka loshi giyang ɓororoh a gono leyang a nah yang ni ninga Tyre le, ɓeni bang pola muri a ntiring sallang? ³³Kunbangni gi kuro maga leyong wori a gini salangha a pane a ɓayon ɓoro a tigna a murung ngunjah kwah ɗig ɓa gikunnna ni a gikunna loh.³⁴Ni beniyah salang meshinoh ni muru ma limna a gikunna lo na gi kuro maga limnaǃ ³⁵A ɓayong kwa ignina gani ateh gani ni a igna Yehgha. A murung le yang kwah ngoɓong kpana riyang. ³⁶A ɓa kuro maga a ntiri bayong ngha ki jolo ateh a ɗigna ɓa ngoɓong, ɗishiyah a nya a oh a nja ga."

Chapter 28

¹Yahweh waɓang tenana nah, ²Muna ɓwa waɓi Murung Tyie, magula Yahweh nah, kun yalo dungrinaǃ a nahni "mini murung Kulliǃ nga ɗiya muri ngungmrung le Kulli nga ɗiya ntiri salang; Nana teya awoni ɓayong a woni kulliyah, atig muroh ninga murung Kulli; ³Awo tolo a yeriteng a wor Daniel gumung nyah songro aroghaǃ⁴Yeriteng lo tingno a kumi muro gikuna ɗeshiliyah a kunna gima yinyiling ne gi tolnju a bin tig gikuna lohǃ ⁵Ni njitenna loh ni kuro-maga loh a ɓurina gikunna loh, kunnyalo tena ateh gikunna loh.⁶Ninaga magula Yahweh nah, ateh a tingna kungalo ninga mami murungkulli. ⁷ninagha nga juni yoh aɓiri aɓuna ma pah ngoɓong a nje masa ni. Aka ju wo ni garaɓoh muri yeriteng loh aka ɓiyi guloloh.⁸Aka ɓugoatuli aka wuh wuh le aɓayong ni wah a ntiring salangha. ⁹Njiteng aka nah "Mini Kulli a dung a ɓayong ni wollo wah? Awoni ɓayong murung Kulli niyah, ɗeshiyah aka ɗiya abi aɓayong ni ɓnjogha. ¹⁰Aka wuh nlo ma nangna aɓi a biri "ate meng magula KUlli loh nwanna"¹¹Yahweh waɓang tenana nah, ¹²Muna ɓwa gono ate muri murung Tyre le a waɓi, magula Yahweh nah; awoni ɓanyong ma ɓonna ɓeni dungshi ni yeritengha. ¹³Awogha a Eden ɓa bangle KUlli. A vulligi noh ni tali ma ɓonna ni kwagaːruby, topaz emerald, chrysolite, onyx, jasper, sapphire, turguoise ni beryI. Ɗina loh na nkonoh a gilyang ri gama yinyiling. Kere ni a ɓillo gha ini a puri njah.¹⁴Ntigo a muri nkono ma gerenteng le Kulli ate a ɗig ɓa kona te a ɓayong, aka gyah a ntiring a tali ma gishe. ¹⁵A wogha ni gusso longni kere ni a ɓillogha tiga a kara ni a kunno ni gima shiragha,¹⁶A bin pag kuro-maga loh, a pag gima shira duɗug ninaga nɓungno koh a bin nkono le Kulli ninga ɓeni a shiɓiyah, deshiyah nye gira jamo npuso a nkono gishe a we ɓa kona te ɓayong. ¹⁷Kunyalo ɗungrina ni ɓono loh, a ɓiyana yeriteng loh nji ri gushi muro. Nbung no ko a ngun jali. Npushi na tyo a bin a murung ateh iɓi a shino.¹⁸Ateh gimashihra loh ni njiteng ni a nya a wo waɓa bin kuro-maga ga, a jurina a bin ɗina ma gerenteng loh. Ninagha ntirigna gishe iɓi puro a roh iɓe pingso. Nga pilo mwah a nguja a ɓayon ni kwa ki shino gha. ¹⁹"A ɓayong ni kwa yero a ntiri ɓayongha, gire ka gangshiyan (Koshiyo) ateh gani ni a ingna yehgha ninagha na oh a njagha.²⁰Ninagha Yahweh waɓang nah ²¹"Muna ɓwali tig dumo a njibin siɗon le a waɓ kuntumo le Kulli a muyang. ²²A nah magula Yahweh nah, tang jeyih miyang ngi sagshitang roh sidonǃ Ateh akagussang a ntiriyong, aka yere mini Yahweh ngha nkashi njoh a muyangha ndunna gulolang gerenteng ari yang.²³Nga soɓi yang gini ni nkila a muri njinjere deshili ni a ɓeni aka tighi yang pyeh ni garaboh ka kpah a ntiri yang, aka logiyang ni garabo a nji ɓa kwaga ke aka yere ih mini Yahweh. ²⁴Ninagha na wa digiyang jiwe swayina a muri le Israila a bin a ɓayon ni kangniyang ki shibiyangha, ninaga aka yere ih mini magula Yahweh²⁵Magula Yahweh nah, kun ɓangni nkpanni a ɓa Israila a ntiri a ɓayong ni meshigha deshiyah nɗig gerenteng a ntiri yang le aka digha a kah ni npi gurolang Jacob aka shini. ²⁶Aka ɗig kukoturo a ntiriyang aka ɓag a lah, aka dig ɓabang ɗeshiya aka ɗig kukoturo kunbangni nkashini a ɓayong ni ki shiɓiyangha njoh nji ɓa kwaga, ninani aka yerini mini Yahweh Kulli le yang.

Chapter 29

¹A ɓogo ma lum, a ntiri shinri ma lumpare ɓari ma kara lumpure ɓari, Tenana Yahweh jua binang ki nah, ²Muna ɓwa, tig ɗumo a ri Pharoah murung Masar, Wab kuntumoh le Kulli a muyang ni muri Masar. ³Waɓa a nah, magula Yahweh waɓ ga, Tang jeyi miyang ngi shiɓi muro murung le Masar, lilusung ma yalung piinni ma gula mama ki nogha ntiri muruh salangha, ɓeni kinah, "Salanglangha mamenni, ngili ateh murang."⁴Nga sob ngalung a kuyong deshili a nji ka bolo ri nga nono a ntiri muru salangghe na nji ni kwa a salanghe mama boloa ri yah. ⁵Nga puso njibang a lusung ni a nji ni kwa a muru wah.Nga kpa a beng ningha kpaɓɓa nga tigo aka ɗig gilna le a yama ɓa lusung ni a minya ni ki ogo a Kulliyah.⁶Ninani a ɓayong ni kwa Masar ga ka yerini ih mini Yahweh ateh a ɗigi ɓa Israila gara lele. Kunbang ni a bollo wah, a ɓunigi biyang a sanigi yang, ⁷kunbang ni a nangni roh wah a ɓunigi kushiyang ke ih ɓi tangha.⁸Ninaga magula Yahweh nah, tang jeyih nga ju woh ni garaboh nga wola a ɓayong loh ni a gi loh kwa. ⁹La Masar ka ɗig mbulla mama tekushi nyagha ninani aka yerini ih mini Yahweh ateh anah, "Salang gheyah mamenni, mini ngili." ¹⁰Ninaga tang jeyi Nshibina muyong ni a salang leyong, nga pil nje Masar mbulla yarata mama tekushi nyagha, logni a migdol kika a syene ni njang njeh le Cush.¹¹Ɓwah ko yama ɓa lusung ni ki bila a beh ya ika ɗig mbulla bogo woro-ɓari ¹²Nga tig nje Masar ka ɗig mbulla wor nshile a nje kwah, lah magula leyang ka ɗig mbulla wor nshile a lah-magula bogo woro-ɓari nga meshiyi a ɓa Masar ara a nshile a ɓayong.¹³Magula Yahweh waɓna nju bogo woro-ɓari nga kpab Israila a ntiri a ɓayong ni a mashiye nghagha. ¹⁴Nga yeshi aɓa Masar nga juniyang a nje Fatron, a lah ɓalla leyang, aka ɗig ni ɗiyamumbang ni nitengghagha.¹⁵Ih ka ɗig diyamumɓang makena kwa nawa logshuya a ntiri ɓayongha, nga tigyang aka ɗig fitong mama nawa ɗiyamuri aɓayongha. ¹⁶Ni awa ɗig gi tig yalung abin a ɓa Masar gha, ninaga aka ɗeshe ni gimashihra ni Israila paga ngha a yenni Masar a alli angna ga. Ninani aka yerini ih mini magula Yahweh.¹⁷A kara ma kunduna shieri ma kunduna ma bogo wura-mwoh putobur-ɓari ini tanana le Yahweh juni a binang ki nah. ¹⁸Muna ɓayong Nebuchanezzar murung Babylon tiga a ɓa tah luwa le ari Tyre Murung ni kwagha iɓi posso, kikaɓung ni kwaga ih ɓi tene nina kwaga ini ni a ɓa tah luwa le kwa ni kun ngoso gani leyangha¹⁹Ninaga magula Yahweh nah, Tang jeji nga pi Nebuchanezzar murung Babylon ika pon gikuna leyang ika jmeshigi gikuna ge nieh ih ka ngoso yani le ɓa tah luwa. ²⁰Mpi nje Masar ateh gani ni nuh gha ateh murangha, magnla Yahweh ni waɓi²¹A kareyah, nga pi ɓwa mwoh murung a bi ɓilla le Dauda iɗig murung magula, deshiyah nga logshi kuna a ntiriyang ninani aka yerini ih mini Yahweh.

Chapter 30

¹Tenana le Yahweh waɓang nah, ²Muna ɓayong wɐ kuntumo le Kulli anh magula Yahweh nah, ɓwa anah, "Gienna ni ni kara ni ki juwa. ³Kara juna gyap, karale Yahweh juna gyap. Kara le anlagiri ni, kara girja a ɓayong.⁴Garaboh ka juwa muri Masar, gani nghanghang a muri Cush aka wolnlyoh ɓayong a Masar aka pon gikuna leyang lah ka ɗig mbullah, a ɓayong ni ki agkung Masar ga ka kpa gulo leyang ka kpako. ⁵Cush ni Put Lydia ni Arabia kwa ni a ɓayong ni a kpaɓ muyang ni yangha luwa ka liyang ni garaboh.⁶Yahweh nahː aɓayongni ki agkung Masar ga ka kpa, masorung ni a wolli kikiliyangha ka mala aka girjoyang ni garaboh longni a migɗol kika syenen. ⁷Ika dIg mbulla wor nshile a nje kwa a lah mugnlina leyang ka ɗiɗ mbulla mama tekushi nyaghagha.⁸Ninani aka yere ih mini Yahweh ngha nbug ishe muri Masar ɗeshi ngha ngir jah aɓayong ni ki angni yang kwaga. ⁹Akare yah, a ɓa kuntumoh ma karina ka ka pura binang a jisassa muru, ka leshi Cush, gani a sulo a muyang a kara girjah Masar, kare junaǃ¹⁰Magula Yahweh nah, nga tig gikuna le Masar ka mala a nji ning Nebuchanezzar murung Babylon. ¹¹Inih ni aɓayonle, a ɓa tah luwa a ɓayong ni a ɓangha a ntiri ɓayongha, aka pushi garaboh le a muri Masar, aka ja niyang ateh a gir jah Masar, a ɗungshi njeh ni a nluoh.¹²Nga yungshi salangle ɗeshiyah nga pah nje a bi aɓa gimashihra, nga tig nje ih ɓiyah ni aga kwa a nje yah a bi a biri, meng Yahweh nwanna.¹³Magula Yahweh nah, nga girjah a gilang ni a ɓa tenna a memfisn nga teshi a gilang mama ni kenghagha, ninaga nga tig ngoɓong a nje Masar. ¹⁴Nga tig Pathrons mbulla, nga ɓugi Zoan gishe, nga kashi njoh muri Thebes.¹⁵Nga sob yalung lulla lang a muri pelusium bin matenna le Masar, nga mishigi aɓayong le Thebes. ¹⁶Le nga bug gishe muri Masar, pelusium ka nu gani ma shira, Thebes leyah aka gangshiyang ni memphis ka lungro ni aɓeni ni agnji yah kere ni kwaga.¹⁷A muna buna a Heliopolis ni Bubastis aka gir jahyang ni garaboh, a ɓah nje teyah a wora guro. ¹⁸A Tahpanhes kara ka bol pinna kunnbangni nbunni gulo le Masar gha mama gushini rih yah ka mala, aka bola a munangalang leyang guro. ¹⁹"Nga kashi njoh a muri Masar, ninani aka yarini ih mini Yahweh"²⁰A kara ma tombur ɓari ma shieri ma kunduna a bogo ma lumpurumwoh, tenana Yahweh juwa binang kinah, ²¹Muna ɓwa nbunna bih firauna murung Masar, ni a kurbunghe yah ateh ke ih kung masorung mama ika bolli garaboh wah.²²Ninaga magula Yahweh nah, ninn agriji Firauna murung Masar ga, nga ɓun bi kwa ɓari mama kukoturo wa ni mama nɓungha nga tig garaboh ka kpa bi. ²³Le ngha meshigi Masar a ntiri a nshile a ɓayong deshiya nga mishigi yang a nshile ɓang a ngunjah. ²⁴Nga tengshi bi murung Babylon nga pi garaboh lang a bi ateh nga bun bi Firauna. Ika bonig usulo a ɗung murung Babylon usulo ma nluoh.²⁵Nga tengshi bi murung Babylon keminiya bi Fiirauna ka seɓe, ninani aka yerini ih mini Yahweh, kunbangni npahni garaboh lang a bi murung Babylon gha; ateh mami teyah aka pir nje masarni. ²⁶Nga meshigi njih Masar a ntiri nshile a ɓayong, nga meshigi yang a ngujah ninani aka yere ih mini Yahweh.

Chapter 31

¹Le zu amuri bogho ma lumpur-ɓahri, a shienri ma tahro, akara ma kunduna ma shienri nga teng le Yahwehzu abin nang, nahni, ²“Munabuna le ɓabura, nahyi Pharaoh, murung Egypt, ni aɓayong magogna ni kahri ya, 'A gullo lo agh, yang ninga weh?³Shinnaǃ Assyria ini cedar a Lebanon ni abih ma ɓornsari, pih muringung millim, ni ma saɓɓa kuli, ni abih pagh ɓa muringung. ⁴Amuru dudung paghi saɓɓa; muru ni alimma agh paghi saɓɓa. Amuru sullo kangni kwa abah a panni ngha agh, ate anjere le ya nonno kenne ari angung ni kwa abang agh.⁵Gullo le kuli wara ashille angung ni abang agh, ni abih pag dudung;a abih gullo sangha atema gowo amuru paghi agullo. ⁶Aminya ni kwa akuli ya ni nda ari abih, ke agi-usulo ni kwa aɓabang agh ɓilla amuni ayeh ambugiri. Ni gowo le aɓayong kwa ɗigha a minlim le. ⁷Ate ɓorna nsari a gullole ni saɓɓa le abih, ate amili dudung ngha amuru.⁸Cedars abang le Yahweh ni logle pyera ri ya. nyha antiri angung cypress pyeri ni abih ya ni ngung ma huwar ni logle pyeri ni ambuye. Ngung ma ɓih nyha abang le Kulli ninga ini aɓoro agh. ⁹Miyang ngi gilli ɓor nsari ni abbih dudung ni angung kwa a Eden ni aye ɓabang le Kulli ngi pag kikil.¹⁰Nina‘agh Murungkulli Yahwehwaɓ mamaː atema saɓna ah kuli, ni tig ɓa muringung antiri abih, ih logsa akunyeh atema saɓɓa le. ¹¹Mpane abih aɓairritenna le aɓayong, te ih pagni ninga mama aɓatemashihra tolla. Ih ɓugne koh.¹²Abiri ni pag gingoɓɓong le aɓayong kwakashi koh ni ɗag yi ih wuh. Abih kpah amuri ankonno ni aɓa njonglong kwa, ni ambuye ni suɓkoh a kunmuru ni nzali ya. le aɓayong ni ngunnjeh kwa agh puro atinna minlim aworo aɗag beh.¹³Aminya ni kwa akuliya usulo abih ngung ni kpah agh ni nyam lusung zu abih. ¹⁴Ga pagha ate angung ma ɓih nyha gullo njiri amuru ka logshi ambuye bikuli le ngung ma saɓna, le angung maɓih nyha gullo njikari amuru ka ken saɓɓa wo. Ayangha kwa‘agh a tigne yang a luoh, atinna ngunnjeh, antira amuna aɓayong mashinshin, ni aɓeni wora njeh a tuhli.¹⁵Ke Murungkulli Yahweh waɓ gaː Amuri kara ni cedar wori nzali a Sheol ih zuni ɓuwa agha ngunnjah. Ih vulliyi limma le muru amuri, le nye bol amuru sallangmagulla. Nye tig amuru magulla, Nzuni ɓuwa agh a Lebanon temuri. Ninani angung ni kwa abang agh ɓuwa agh ate muri.¹⁶Nzuni koshiyo ari aɓayong ari gih kpah nzali, ngha mɓugni nzali te Sheol agh ni aɓeni wora nzali atugli ya. Ninaningim angung ni kwa a Eden a tinna ngunnjeh agh. Ih ni pag mama atollo angung maɓorna ni Lebanon agh; angung ni nuh amuru agh.¹⁷Ate ayah wara nzali a Sheol, abin aɓeni woro awol agh njiri garabuwo agh. Amama ni ki pag bih matenna , aɓayong ni nongha aminlim le ya.

¹⁸Angung ma nyeni a Eden pyeri ni weh a gullole ni gullo? Ate aka zuni weh nzali ni angung Eden atinna ngunnjeh antira asuwanguɓu; aka nongha nzali ni aɓeni a wol luoh yang njiri garabuwo.‘ Pharaoh ni ga ni buno ɓayong le- ga ni Yahweh woro waɓah."

Chapter 32

¹Le zu amuri shienri ma lumpur ɓahri bogho ma lumpur-ɓahri, akara ma kunduna nga teng le Yahwehzu abin nang, nahni, ²Muna ɓa bura, logshi ɓuwa‘agh amuri Pharaoh murung Egypt, nah yi. Ke Murungkulli Yahwehnah maː awo ngha ninga muna yim antira aɓayong, keminiyaawo ngha ninga nyahmurung ni asallang agh; ih juhri muru, ih juhri amuru ni kushi yong ni amuru pupporo.³Nina‘agh mini nga meshiyi ndambo amur yong a bin kpaɓba le aɓwa le aka logso kuli ayeh ndambo lang. ⁴Myang nga ɗagho a nzali. Mini gna ɓugho koh a ɓabang ni tigha aminyah ni kwa aɓakuli a ɗigha amuro; ke yahlo le anyamma ni kwa ngunnjah agh ka ɗimma njibi no.⁵Ate Mini ngatig ngiro amuri nkonno, Mini nga ɗugsa aɓa njonglong ni ngoso luoh. ⁶Le Mini nga suɓ nkilla lo amuri nkonno, ni binnongho ni guguri ka ɗugshi ni nkilla lo.⁷Le ngha Mini linshi yong, Mini nga vulli aɓakuli ni tigha amunashienri le yong ah pinna; Mini nga vulliyi kara ni anlagiri, shienri ni ki tubang ni poshibang le agh. ⁸Atubang poshibang ni kwa akuli ya Mini nga tighi pinna amur yong, le Mini nga tig pinna amuri njeh le yong- mama ni pag waɓɓa le Yahweh Murungkulli.⁹Nina‘agh Mini nga leshi kunyahli aɓwa dudung ah anzali ni ni nyeri ya agh, ngha Mini zuni girnjah bang le yong antiri aɓayong, antira anzali ni ni nyeri ya agh. ¹⁰Mini nga pagha aɓwa dudung a koshiyo ate muryong. Kunbang ni kwa‘agh ɓeni kwa agh ka koshiyo ate yong, amuri kara juhro le yong.¹¹Ate Murungkulli Yahweh nah maː ke garabuwo le murung Babylon ka zu amur yong. ¹²Mini nga tig abwa leyong a kpah njiri garabuwo le agarabuna - agarabuna ni kwa‘agh ngoɓɓong le aɓayong ni. Agarabuna ni ka ɓiyi logshi murung le Egypt ni girjah aɓa gowo le yang kwa.¹³Ate Mini nga girnjah andah le yang kwa njigirikari amuru magowo nah; ke kushi ɓwa ni wa juhri amuru agh, alle akushi ndah ka juhri yang agh. ¹⁴Le Mini tigha amuru a nongha jeyi ni apagha aɓanghamuru le yang ɓangha ninga murun-mama ni pag waɓɓa le Murungkulli Yahweh.¹⁵Mgha Mini tig nzali Egypt mbuli, ngha nzali ye digni mbuli ni ɗungso le kwa, ngha Minin wol aɓwa ni kwa nongha ayeh kwa‘agh le aka yere Mini Yahweh. ¹⁶Ɗigna ɓua'agh ngha nghang; ke amunangallang le aɓayong ka ɓuwa‘agh amuro; aka ɓua'agh amuri Egypt, amuri aɓwa le aka ɓuwa‘agh- mama ni pag waɓɓa le Murungkulli Yahweh .“‘¹⁷Le pagha ayeh bogho ma lumpur-ɓahri, amuri kara ma lumpur-tongno ma shienri ye, nga ke teng le Yahweh zu abinnang, nahni, ¹⁸“Muna ɓwa , ɓuwa ate aɓwa le Egypt ni zuni yang njeh-ini ni amuna ngallang le amagulla le aɓayong-zu arimakyena ah ngunnjah ni aɓeni wora nzali atuhli ya.¹⁹‘Awo shin ninga aɓornsari a wora aɓeni kwa‘agh? Woro a ki nongha nzali ni suwanguɓu.‘ ²⁰Aka kpah antira aɓwa ni awol luye yang ni garabuwo. Ke apushi na garabuwoǃ awale apih garabuwo weh; aka bolli ni aɓwa na le. ²¹Ke aɓa-irritenna le agarabuna ni Sheol ka waɓɓa amuri Egypt ni aɓeni tiye‘agh, ‘A zu na bahǃ Aka nongha nzali ni aɓa suwanguɓu, ni aɓeni a wolnluo yang njiri garabuwo.“²²Assyria nga beh ni binkpaɓɓa le yang kwa. Ankiliya le yang; awol luye yang kwa njiri garabuwo. ²³Aɓeni ankiliya le yang bangni abin atuli ni beh ya, ni akpaɓɓa le yang kwa. Ankiliya kangni aɓeni kwa awol luye yang agh, ɓeni kpah njiri garabuwo agh, aɓeni zu gingoɓɓong amuri njeh la aɓa usulo.²⁴Elam ngha beh kwa ni aɓwa le yang. Ankiliya kang ni; awolla luye yang kwa- aɓeni kpah njiri garabuwo agh, ɓeni wora nzali ni suwanguɓu kenni abinjeh le ngunnjah, ɓeni zu ni gingoɓɓong amuri njeh le aɓa usulo ngha tol iriɓiyina, kushimona ni aɓeni wora njeh atuhli ya. ²⁵Antira aɓeni awol luye yang agh, agil binnongho ate muri, ni abwa ni kwa kangni nkiliya le ya. Ayangha kwa‘agh suwanguɓu ni, asuwa ni garabuwo, atema a zuna ni agingoɓɓong amuri nzali le aɓa usulo. Nina‘agh atolla iriɓiyina ni aɓeni wora nzali a tuhli ya; anongshi yang antira aɓeni awol agh.²⁶Meshech, Tubal, ni abwa le yang kwa ngha behǃ Ankiliya le yang kang ni yang. Asuwanguɓu ni kwa, awol luye yang ni garabuwo, atema a zuna ni agingoɓɓong amuri njeh le aɓa usulo. ²⁷Ni a nongha nzali ya ni aɓeni kpah ni agarabuna le aɓa shuwanguɓu aɓeni wora njeh Sheol ni agibura luah le yang, ni agarabuwo le yang anongsa amuryang ni gimashihra le yang amuri amuh le yang. Ate ayang ni agingoɓɓong le agarabuna ni njeh le aɓa usulo agh.²⁸Nina‘agh weh, Egypt, shi ingna antira aɓa suwanguɓuǃ aka nongha agirikari aɓeni asuwa ni garabuwo agh. ²⁹Edom ngha beh ni ni amurung ni atenna le yang kwa. Atig na yang a irritenna ni aɓeni awol luye yang njiri garabuwo agh. Anong ni aɓa suwanguɓu, ni aɓeni wale wora nzali ni atuhli ya.³⁰Ke amunamurung ma njigangra ngha beh-ayngha kwa ni aɓa-Sidon aɓeni wora nzali kwa ni aɓeni asuwa agh. Ayangha ni ɗighamuribang ni pih ashille ngoɓɓong, keminiya ayangha anongha abeh ni yiriɓina, aɓa suwanguɓu ni aɓeni kwa suwa ni garabuwo agh. A tolla iriɓiyina le yang, kushimona ni aɓeni ki wora nzali a tuhli ya.³¹Pharaoh nga shinna apih gimma amuri aɓwa ɓeni asuwa njiri garabuwo agh- Pharaoh ni aɓakurung le kwa-mama ni Murungkulli Yahweh waɓɓa. ³²Mini tighi ninga ɓa pah koshiyo lang anjeh la aɓa usulo, keminiya ihka woro nongha njeh ni aɓa suwanguɓu, ntira aɓeni asuwa njiri garabuwo agh, Pharaoh ni abwa le kwa-mama ni pa waɓɓa le Murungkulli yahweh.“

Chapter 33

¹Le teng Yahweh zu abib nang, ki nah, ²“Muna ɓabura, waɓ gah abin aɓwa; nay yi yang, ‘ngha zuni garabuwo amuri njeh ni kwa’agh, le aɓwa ni njeh ya tol ɓwa mwoh antira yang le tighi ɓashinbang. ³Ih shin bang ate garabuwo ari zu le ah njeh, le tong njemme te lagha aɓwaǃ ⁴Ngha aɓwa og gih njemme keminiya ni tig mur yang ri ya, le ngha garabuwo zu nji wol luye yang, le nkilla le ɓeni kwa’aghnga amuri.⁵Ngha ɓwa og gih njemme le ni atig mur yang ri ya, le nkilla le nga amuri,; keminiya ngha atig mur yang ri agh, ihka ashi usulo le. ⁶Nghote ya, ngha ɓashinbang shin garabuwo ngh ih zu a, keminiya ngha ni tog njemme ya, ate muri lagha aɓwa agh, le ngha garabuwo zu nji tol usulo le ɓeni kwa’agh, le ɓwe wuh temashihra, keminiya Mini nga al nkilla le amuri ɓashinbang.’⁷“Niɓiyeni yong ni mur yong , muna ɓaburaǃ Mini tigho ɓashinbang ate liye Israel; nga og ateng akunnang nil agha yang ate murang. ⁸Ngha Mini nah ya aɓa temashihra, ‘Aɓa temashihra, fakat ngha duhǃ’ keminiya ngha ni awaɓ gah te lag bang aɓa temashihra amuri njinjere le, le ɓeni ɓa temashihra ni ya ihka wuh a temashihra, keminiya Mini nga al nkilla le abih yongǃ ⁹Keminiya weh, ngha lagha aɓa temshihra amuri njinjere le, nina’agh ɗey ihka pilla njummi ari le, le ngha ni pil njummi ari njinjere le ya, le ihka wuh a gimashihra le, keminiya yong ni muryong ke ashi na usulo le lo.¹⁰“Nina’agh yong, muna ɓabura, nah yi aliye Israel, ‘awo nga awo waɓ ga, “Atemashihra le sung ni agimashihra sung ngha amur sung, le sungha shi ɗummo ayeh yangǃ Niyellang ni sa ɗigninjahǃ”’ ¹¹Na yi yang, ‘Ni ɗignjah lang-mama ni pag waɓɓa le Murungkulli Yahweh- Nya ngi og ɓoro ri luoh le ɓatemashihra agh, ate ngha ɓatemashihra nponruɓu ri anjinjere le ya, le ihka ɗignjahǃ Npontuɓuǃ Npontuɓu ari anjinjere mashihra loǃ Atemang te nga wuh, liye Israel?’¹²Nina’agh niɓeniya yong, muna ɓabura, nah yi aɓwa lo, ‘ke njiteng le aɓanjiteng ni ki ashi ya agimashihra le yaǃ Ke temashihra le aɓatemashihra ni ki tighi ih juhri ya ngha nponruɓu ri atemashihra le yaǃ Ate aɓanjiteng ni logle ɗignjah ate njiteng lo agh ngha apag gimashihra agh. ¹³Ngha anah yi aɓanjiteng , “Njiteng ngha nga ɗignjahǃ“ le ngha pag njiteng ri njiteng le ya le pag ga niɓotiya agh, Meng nga ni ngi ɗengshi ni njitrng le ya. Ihka wuh te gimashihra ni pagha.¹⁴Nina‘agh ngha Mini nah yi aɓa temashihra, “Njiteng ngha aka wuh, „ keminiya ngha ye pontuɓu ari agimashihra le ya ni pag gah ɓor‘agh ni yarata agh- ¹⁵ngha nyeshi tangma ni apih ngha alli ni teshihra, ko ngha ihka yeni agah iɓɓah, le ngha ginya ari awaɓɓa ni ki pah usulo agh ni ni ye wa pag gah ni ɓotiya agh-le fakat ihka ɗignjah. Ni wuh agh. ¹⁶Na wa ɗengshi ni agimashihra le ni pagha. Pagna gimaɓorna ni ma njiteng, ni nina‘agh, njiteng ngha ihka ɗignjahǃ¹⁷Keminiya aɓwa lo nah, “Ke njinjere le Murungkulli nyha yarata aghǃ“ keminiya anjinjere lo ni nyha yarata aghǃ ¹⁸Ngha aɓanjiteng pil njum yang ari njiteng ni pag ga niɓotoya agh, le ihka wuh ayehǃ ¹⁹Ngha aɓa temashihra ɗag gimashihra ni pag gah ɓor‘agh ni njiteng agh, ihka ɗignjah ate agowoǃ ²⁰Keminiya yong aɓwa nah, “Ke anjinjere le Murungkulli nyha yarata aghǃ“ Mini nga waɓɓi yong njuoh ɓeni kwa‘agh pyera ri anjinjere le, liye Israelǃ“²¹Pagha a bogho ma lum-pur-ɓahri, amuri kara ma tongno a shienri ma lum mama sugha njeguro agh, le aɓayong manangna pura Jerusalem ni nah, “Ke awara alih lahmagullaǃ“ ²²Ke bih Yahweh nga amurang ni kapolla kedebang aɓayong manangna zu, le ɓa kunnang logna ari kunbang ni zuni binnang atuhle bang agh. Nina‘agh kunnang logna; nyha wa bolgung aghǃ²³Le teng le Yahweh zu abinnang, ki nah,

²⁴“Muna ɓabura, aɓeni nongha abah ɓiyiya a njeh le Israel ki nahteng ni nah, ‘Abraham agh ɓwa mwoh ni, ke tolgibere njeh ni, keminiya sungha dudungǃ apagna sung njeh egh atih ɗig mamisung.‘²⁵Nina‘aghle nah yi yang, ‘Le Murungkulli Yahweh nah maː Nlih nkilla, nlogshi njih yong kuli njiri allah, le ih suɓ nkilla le aɓwa koh. Nga ponna njeh njiteng? ²⁶Ntig na yahliyong ri agarabuwo ni pag agimbene; ɓabura ni kwa juhri na mahle ɓiɓamurikalla. Nga ponna njeh njiteng?‘²⁷Nga waɓɓi yang agah ngi nah, ‘Ke Murungkulli nah maː Ninga mama ɗigni ya, fakat ɓeni ah mbu agh ka kpa njiri garabuwo, Mini nga pah aɓeni abang agh abih agiusulo gilih, ni aɓeni angarung ni ɓagunang aghki wuh ari agikonna. ²⁸Le Mini nga pil njeh ihɓi ɗig mbu ni ngoɓɓong, le logshimurung le aɓa irritenna ka mallah, ate aka ɗigha ankonno ma Israel, le ɓwa ngha nyha ki billa nji beh ya.‘ ²⁹Nina‘agh ninga yerini Mini Yahweh, ngha Mini gil njeh mbu ni ɓiyi ya atema agi ginbene ni a pag agh.³⁰“Nina‘agh yong niɓeniya, muna ɓabura-aɓwa lo nga ni nahteng amuro njiri ngarung ni kakunjere ma alah, le ɓeni kwa nah yi mamona- ɓabura ni kwa‘agh ari munateri, ‘ɗey ihɓi shi kenne ih shi og teng aɓa‘agkuntumo ni ki zu abin Yahwehǃ‘ ³¹Nina‘agh aɓwa lang ka zu abinno, ninga mama pa apagha, ni ɗigha a ɗum yong ni og ateng lo, keminiya ni ah oghi ya. Ateng maɓwa ngha akun yang, keminiya kunyahli yang ngha ki wora ari aga niki ɓuhri bang ngha agh.³²Ate awo ngha ninga ngya ma agnjung abin yang, gih ma ɓornsari ni wolla amuri gi wolla ma njinguri ya, nina‘agh aka og ateng lo, keminiya maɓih nyha ka oghibang agh. ³³Nina‘agh ngha agah pagni kwa‘agh-nshinnaǃ ihka paghaǃ-le aka yere aɓ‘agkuntumo ngha nghang antiri yang agh.“

Chapter 34

¹Le tenana le Yahweh zu abin nang, ki nah, ²“Muna ɓabura, waɓkundung amuri aɓalellla a Israel. Waɓkuntumo a nah yi yang, ‘Murungkulli Yahweh waɓ ga ari aɓalellaː Woh te aɓalella Israel aɓeni ki lel muryang ngha. Ih ɓalelgiri ni ki lelmuri anjung? ³Yong ngi lih bin maɗungrina ni mel nguɓeh. Nyong ni nga wolla jung magulla manenna. Ayah ni ɓalelgiri ya ko fitong.⁴Ni a tenshi irri aɓeni ngiri yang ni teng ngha agh, alle aapih aɓeni ni konno agh irritenna. Ni akur piye le aɓeni ɓug agh, le ni nyensa aɓeni apiriya ko aɓeni ɓor‘agh. Teɓiya, anongmurung amur yang ni irritenna ni wolrung. ⁵Le ameshiye ayah ni ɓalelgiri ya. le a ɗig gilihna ate agilusung ni alusung, ni njummo ni a meshiniya. ⁶Anjung lang ɓoriyo kwa amuri ankonno ni muri adingli ma logna kwa, le ameshiye amura ngunnjeh kwa. Ɗeshiya mamona nyha ki al yang agh.⁷Nina‘aghle, aɓalelgiri, og teng le Yahweh.

⁸Anjah lang kwa-mama ni pag ga Yahweh waɓɓa-atema anjung lo pilla giponna ni gilihna te agilusung ni kwa alusung agh, atema ɓalelgiri nyha le ɓalelgiri lang alla anjung lang, keminiya aɓalelgiri lel amuryang le ni alella anjung lang agh⁹Nina‘aghle, aɓalelgiri, og teng le Yahweh. ¹⁰Ke murungkulli Yahweh nah ma; Nshinnaǃ Min yang amuri aɓalelgiri, le Nga al njung lang abih yang. Le Nga piriyang alella njung; alle aɓalelgiri ni wa lella mur yang atele Min yang nga ihka tolla le njung akun yang, nina‘aghnjung lang ni wa ɗig gilihna le yang agh.¹¹Ate Murungkulli Yahweh nah maː Nshinnaǃ Min yang ni murang nga alla njung ni Min yang nga lel muryang, ¹²ninga ɓalelgiri ki alli njung le ya, le Nga ashi yang abah kwa a meshiya ngha nghang amuri kara anlagiri ni pinna. ¹³Le Min yang nga pushi yang antira aɓwa; Min yang nga kpaɓ yang a njeh ni zuni yang a njeh le yang. Min yang ngi tig yang abinlelle agirikara muri nkonno Israel, njiri anguguri, le abin nongho ni kwa‘agh njeh ya.¹⁴Min yang ngi tig binlelle maɓorna; ankonno ma logna Israel ka ɗig bin lelle le yang. Aka nongha nzali beh abin maɓorna ma binlellle, abin lelgiri magonna , le aka lelle amuri ankonno ma Israel. ¹⁵Meng kanangirang nga lella anjung, mini ni murung nga pag yang anongha njeh-mama ni pag waɓɓa Murungkulli- ¹⁶Mini nga ala aɓeni ɓor‘agh ni nyensa aɓeni apiriya. Mini nga kur piye le yang njung ni ɓugha ni pih njung ni ki nong nkonno agh irritenna, keminiya manenna ni a mamasso Mini nga girnjah yang. Mini nga lelgiri ni njiteng.¹⁷Nina‘aghyong niɓeniya, njung lang-mamapag waɓɓa le Murungkulli Yahweh-nshinna, Mini nga ɗig ɓakashinjuoh antira njung ni njung ni ntira agamnjung ni aborombu. ¹⁸Ni pyere ke lih abin lelle ma ɓorna agh, nga ɗigna nga para nzali akushi yong ashille abinlelle; ni te nuh ari amuru ma ɓornsari, nga ɗigna nga juhru ɓanghamuru ni kusso? ¹⁹Ɗigna ke anjung lang ka lih ga a para nikusso agh, ni nuh ga a pag pupporo ni kusso agh?²⁰Nina‘aghle Murungkulli Yahweh nah yi yangː Nshinnaǃ Mini ni murung nga kashinjuoh ntira njung manenna ni amama nyonno agh, ²¹ate atutina yang a agirika ro agogro, weh ya atutuna amama nyha ni irritenna agh ni anjemme kedebang ameshi yang koh ah njeh.²²Mini nga ashi njung lang le ni awa pon yang agh, le Mini nga kashinjuoh ntira njung mwoh ni mamonaǃ ²³Mini nga tig ɓalelgiri a mur yang, guro lang David. Ihka lella njung yang, ihka lih ni yang, le ihka ɗig ɓalel yang. ²⁴Ate Mini, Yahweh, nga pag Kulli le yang, le guro lang David ka ɗig munamurung amur yang- Mini, Yahweh waɓna ga.²⁵Le Mini nga tig ogrung ma olollo ni yang ni pusa anyamma mashihra anjeh egh, nina‘agh ni aka ɗigni piem aɓalusung ni nongha amuringung kukoturo. ²⁶Mini nga zuni amosso amur yang ni mura abah kangni ɓurrang, ate Mini nga tutih ɗaghimuru ari kunbang. Mama ka ɗig ɗaghimuru ma mosso. ²⁷Le angung ma ɓabang ka ɓilla anjingung le yang, le ngunnjah ka ɓishi gi ɓilla. Njugnlang ka ɗig olollo a njeh le yang; le akak Mini Yahweh, Nga mɓunna angunggangra amel yang agh, ngha ashi yang abih aɓeni tig yang aguro agh.²⁸Ni awa pon yang abin aɓayong agh. Le anyamma mashihra ni aɓalusung agh ni wa bol yang. Ate aka ɗig piem, ɓwa nyha ka leshi yang agh. ²⁹Ate pah yang ɓabang maɓorna; nina‘agh na wa ɗigha ayahlo agh a njeh ya, ni awa kun sangha le aɓayong agh.³⁰Le aka yere ih Mini, Yahweh Kulli le yang, miyang ni yang. Aɓwa lang ni, liye Israel-mama ni pag waɓɓa le Murungkulli Yahweh. ³¹Ate nyong ni anjung lang, anjung bin lelle lang, ni aɓwa lang, Mini Kulli le yang- mama ni pag waɓɓa le Murungkulli Yahweh.“‘

Chapter 35

¹Le tenana le Yahweh zu abin nang, ki nah,

²“Muna ɓabura, tig kundum mo ari nkonno Seir le awaɓkundunna ari. ³Nah yi, ‘Le Murungkulli Yahweh nah maː Nshinnaǃ Mini ari ro, Nkonno Seir, Mini nga wollo ni beng ni tigho ɓambu ni ɓiyiya.⁴Mini nga tig lahmagulla le yong ih ɓiyiya’ le yong ni mur yong agh nga ɗig ɓambu; le nga yere ih Mini Yahweh. ⁵Ate mama ɗigna te fugno ari aɓa Israel, ni atema asuɓne yang koh abih garabuwo ari kunbang gana le yang, ari kunbang fugso le yang agh magulla. ⁶Nina‘agh, nga mama ɗigni njah agh,-mama ni pag waɓɓa le Murungkulli Yahweh-Mini nga gil yong ate suɓ nkilla, ni suɓ nkilla pir roǃ ate ni ashiɓɓi suɓ nkilla agh, suɓ nkilla ka pir ro.⁷Mini nga tig Nkonno Seir ma ɗigna ɓambu kwa ngha non kusung ri le ɓeni kwa billa beh ni yere ɗeshili ya. ⁸Mini nga ɗungshi ankonno aɓeni wuh agh; amuri a ɓurra malogna ni ɓanjonglong amin nguguri le yong kwa aɓeni a wolnlueh yang ni garabuwo agh. ⁹Mini nga tig yong mbu malla le ya ah agh. Na aɗigha ah alahmagulla le yong agh, keminiya nyerina Mini Yahweh.¹⁰Anah na, "Aɓayong ni ɓahri ni anjeh ni ɓahri ka ɗig mameng le sa pag tele yang, „ko ke ih ngha Yahweh ngha ni yang agh. ¹¹Nina‘agh, nga mama ɗigni njah agh,-mama ni pag waɓɓa le Murungkulli Yahweh-nina‘agh Mini nga pagha ninga Yahlulla lo, ni ninga kilil lo ni awo ngha nini ari Israel agh, ni Mini nga ɗum murangabin yang ngha Mini nkashi yong njuoh.¹²Nina‘agh aka yere Mini Yahweh. Mini ogha asangkun ni kwa ih waɓɓa amuri nkonno ma Israel, ngha a nah, „ a giranjah yong; apahne sung a girjah yang.“ ¹³A gushina muro rang ari aga a waɓɓa, ni ɓuhri ateng ni awaɓɓa amur rang; Ih ogne yang kwa.¹⁴Ke Murungkulli nah maː Mini nga tigho ɓambu, ke ngunnjah kwa pag abinmurubang. ¹⁵Ninga mama pagni binmurubang amuri gibere le aɓ Israel atema ɗigna ɓambu agh, Mini nga pag yong njamme. Ngha ɗig ɓambu, Nkonno Seir, ni Edom kwa-yang kwaǃ Le aka yere ka ih Mini Yahweh.“‘

Chapter 36

¹A weh, muna ɓwa, waɓ kun a muri nkonno le ɓab Israila a nah, a kono le ɓa Israila, nteshi kiriyong ari le nanale Yahweh. ²Murun Kulli Yahweh inni waɓ nahː aɓenna ki shiɓih muyona ki nah, "Ah hapǃ" A ɗingli le yong ngah ɗinna mamisung. ³Inni nina la waɓ kunno anah, murunKulli Yahweh nah, nɗeh atignayong ni ga bullaga a kaannina yong aɓa kwaga, nga yere nga ɗigga aɓiya aɓayongji nga ɗig gi tenana a kun aɓayong.⁴Ngha nina agh, ankonno le Israel, nteshikiri yong ri tenana le MurungKulli Yahweh: MurungKulli Yahweh waɓna atenana ni ri ankonno ni adingli, ari ahɓanghamuru ni ahnjonglong, ni bin ɗigna ni a ɗag agh, ni alahmagula ni a ɗagha pil giponna ni gi jollo a bin aɓayong ni kangni yang ngha. ⁵Ngha nina agh MurungKulli Yahweh waɓna ga: A njiteng nwaɓna ga a ntiri funno kiki lang a muri anshile aɓayong, a muri Edom ni aɓeni kwa ag njeh lang gikunna ate muyang, ni a muri aɓeni kwa ngha ni binmurubang a yahli yang ni shiɓa a bongho leyang, ninga mama a agni njeh lang ate aka ɗumo ih njeh lelgiluwo leyang ni.' ⁶Ngha nina agh waɓkun tumo ri njeh Israel a nah yi ankonno ni adingli, ni ri ahnjonglong ni ahɓanghamuru, 'Ga ni murungKulli Yahweh waɓah,' Nshina! a yehlulla ni kiki ni ngi waɓni ga, ih ntolla sangkun le aɓayong.⁷Ngha nina agh, MurunngKulli Yahweh waɓna ga: Meng kanangirang ka logshi beng ate kaniyigiri ih aɓayong ni kangni yong ngha ka ag iriɓihyina leyang ni njiteng.⁸Keminiya a yong ahnkonno le Israel, nga gullo ni pah njih a temuri a ɓayong lang Israel, ngha ɗigna a zu a bin yong ni ih sashibang nghang ngha. ⁹Nshina, myang ate muyong, gipagna lang ri yong ngha ɗumɓoro, a jugyong ni jam ni njigiri.¹⁰Nina agh nga ɓuhri gogho le aɓayong leyong, ko leh Israel kwa. Alahmagula ka kuma aɓa ɗigna le a ɓag ba juhriya. ¹¹Le nga ɓuhri aɓayong leyong ni agiluwo a muri ankonno lo, nina agh ah ɓuhri nyahshibang. Nga tig yong nga ɗig ninga mama pa kikara agh. Nga pag yi yong gimaɓonna uwor mama ɗur agh, le nga yere ih Mini Yahweh. ¹²Nga zuni aɓayong ni aɓa Israel ih ɓi a ginya muyong, ah ponyong le nga pil gibere leyang, le ni n'uwa ye tigha amuna yang ih a wuh agh.¹³MurungKulli Yahweh waɓna ga: Ate ah yangha ah nah yi yong, "Nlih aɓayong, ni kon yahli aɓayong ate amuna yang," ¹⁴ngha nina agh ni nwa ye juhri ɓayong ɗeshiliya, ni ye tigha aɗayong leyong ɓua'agh ate ahnluo leyang ngha. Ga ni MurungKulli Yahweh waɓah. ¹⁵Ke nga ɗag yong ih ɓi nnuh sangkun leyang ɗeshiliya; Ni n'uwa ye nuh jolbang le aɓayong ngha, ko tig aɓayong leyong ih ɓi a kpah agh- ga ni MurungKulli Yahweh waɓah.'"¹⁶Le tenana le Yahweh zu a binang ki nah, ¹⁷"Muna ɓayong , ngha leh Israel ag bin ɗigna a njeh leyang ngha, le a ɓihyi ni gipagna leyang. Agipagna leyang ngha ninga agidahɓi le ga nyha kunwar agh a dumang. ¹⁸Nina agh nsoɓna yehlulla lang a muyang ate soɓnkilla ni a soɓah njahli ni ɓihyi giri ni a nji ri ah gillang leyang ngha.¹⁹Nmeshina yang a ntiri aɓayong; ah meshiyina anjeh kwa. Nwaɓne yang njuo a nji ri agipagna leyang. ²⁰Le ah wora bin anjeh, ba kwa a wor nghang ngha, ah ɓihyina lullang ma gerenteng ngha aɓayong nah yi yang, ' Njiteng ngha aɓayong le Yahweh ni ga? Ate pushina yang a njeh le.' ²¹Keminiya nɗumna shin gi-enna ate lullang ma gerenteng mama leh Israel ɓihya a ntiri aɓayong, ngha a kehni be ya.²²Ngha nina agh nah yi leh Israel, 'MurungKulli Yahweh waɓna ga: Nyha ngi pag ga ate muyong- leh Israel agh keminiya ate lullang ma gerenteng mama mɓihya a ntiri aɓayong ni kwa nken nghang ngha. ²³Ate nga tig lullang magula gerenteng, mama mɓihya a ntiri aɓayong- a ntiri anjeh mɓihyi ne. Le ah njeh ka yere ih Mini Yahweh- ga ni MurungKulli Yahweh waɓah- ngha nshinni ih Myang gerenteng ngha.²⁴Nga pushi yong ri aɓayong ni kpaɓ yong a njahli ni kwa agh, nga zuni yong a njeh leyong. ²⁵Nga soɓih yong muru ma gerenteng ate nga pur kunwar; A tig yong gerengteng a ri dahɓi ni kwa agh, ni pushi yong gerenteng a ri agillang ni kwa agh.²⁶Nga pahyong yahlung mapiyo ni bongho ni bongho mapiyo a kunyahli yong, nga tol kunyahlung le tahli a ngiri yong. Ate nga pah yong yahlung le ngirung. ²⁷Nga tig bongho lang a muyong ih angni yong ginya a gigilla lang ni bol agi waɓna lang, nina agh ate nga pag yang. ²⁸Le nga ɗigha njeh ni mpih akahyong ngha; nga ɗigha aɓayong lang le nga ɗig Kulli leyong.²⁹Ate nga ashi yong a ri ahdahɓi leyong. Nga pah njigiri ni ɓuhri. Ni n'uwa ye tig yalo a muyong ngha. ³⁰Nga ɓuhri moshi ahnjingung ni ah gissoro leyong ate ni n'uwa ye nuh iriɓihyina ate yalo a ntiri anjeh ya. ³¹Le nga ɗengshini agipagna leyong mashihra, ni amama ni ɓotiya agh, le nga ɗum yahlung bahra a kundum yong ate agimashihra leyong ni agipagna leyong ma konyong.³²Nyha ngi pag ga a temuyong ngha- ga ni MurungKulli Yahweh waɓah- ih ɓi nyeri ga. Nina agh leh Israel ih n'og ni pag iriɓihyina a temuri agipagna leyong. ³³MurungKulli Yahweh waɓna ga: a karani ntig ni yong gerenteng a ri agimashihra leyong ngha, nga tig yong ih ɓi nɓigha a yeh alahmagula ni ye ɓagha aba juhri ya. ³⁴Ate nga jug njahli ma ɓihyina ha sete ni ih ye ɓiha a njih a aɓeni ki ɗura kahri ya.³⁵Le aka nah, "Njeh ni ngha ɓongri, keminiya pilla ninga ɓabang Eden; alahmagula ni ɓongri ya ni binma juhrina ni a wangha njahli ya pilla ma kangnina ni bin ɗigna." ³⁶Le aɓayongni kangni yong ngha ka yere ih Mini Yahweh, nye mɓagna gima ɓihyina ni ni ba a ɗag agh. Mini Yahweh nwara nwaɓih le nga pag yi.³⁷MurungKulli Yahweh waɓna ga: Ɗeshiliya leh Israel ka nah ih ɓi mpag ga a temuyang, mɓuhri yang ninga giluwo le aɓayong. ³⁸Ninga agiluwo ni a tigsa ate ɗahra agh, ninga agiluwo a Jerusalem a kunbang njibunno le nia tig agh, ini alahmagula ni juhri ya ka ɗungso ni aɓayong nina le aka yere ih Mini Yahweh.'"

Chapter 37

¹Bih yahweh ngha amurang,le pusang koh a njiri bongho le Yahweh le tig yang nzali a ntiri ɓajonglong; ɗungshi ni amuh. ²Le tigha nworo kangni yang ni kangna. Nshinnaǃ Bunno gogwo le yang ngha a njonglong. Nshinnaǃ A nyumna dudung. ³Ih nah nghang, 'Muna ɓwa, amuh ni ka ɗignjah ɗeshili?" Le Ih nah, "Murungkulli Yahweh, amini kunkolong a yere.⁴Le ih nah nghang, "Waɓkundunna amuri amuh ni le waɓɓi yang, 'Amuh ma nyumna. Teshikiro ri teng le Yahweh. ⁵Ke Murungkulli Yahweh waɓ gah ari amuhː Nshinnaǃ Myang muri ishi yang usulo ari yang, le aka ɗignjah. ⁶Myang ngi tig akiɓɓi ari yong ni nyamma ari yong. Myang ngi vulli yong ni nguɓu ni usulo aro ate a ɗignjah. Le ngha nyere ih Mini Yahweh."'⁷Le N'waɓkundunna ngha Myang ngi lagni nya; Nga ngi waɓ ni kundunna agh, nshinna, le jollo zu, ma jigra. Le amuh ye zu abin mona-muh ari muh. ⁸N'shinnam nshinna, akiɓɓi ngha niɓeni ari yang, le ngirung gullo ni nguɓu vulli yang. keminiya ɗeshiya usulo nyha ri yang ngha.⁹Le Yahweh nah nghang, "Waɓkundunna te usulo, waɓkundunna, muna ɓwa, le waɓɓi usulo, 'Ke Murungkulli Yahweh waɓ gahː Usuli, pura njiri angbira ihne nya, le a usula ari aɓeni a wolnluoh ye ngha. ate aɓa ɗignjah."' ¹⁰Le N'waɓkudunna ninga mama alagna ngha; le usulo zu ingna ri yang le a ɗignjah. Le a tangha amuri akushi yang, aɓatuhluah gogna.¹¹Le Yahweh nah nghang, "Muna ɓwa, amuhni kwa ni aɓaliye Israel ni. Nshinnaǃ A yang ngha a nah, 'Amuh le sung nyumna, le tigyahlung lesung wara. A ɗagna yang.' ¹²Nina'agh le waɓkundunna le waɓɓi yang, 'Ke murungkulli Yahweh waɓ gah; Nshinnaǃ myang nga logshi akiliya le yong le mpushi yong a yeh, aɓwa lang. Mini nga nyeni yong anjeh Israel.¹³Le nga nyere in Mini Yahweh, ngha myang ngi logshi akiliya le yong le mpushi yong a yeh, aɓwa lang. ¹⁴Myang ngi tig bongho lang ari yong ate ihɓi ɗignjah, le nga tig yong ih wusulo a njeh le yong ngha ih nyere ih Mini Yahweh ya. Mini waɓɓa le nga pag yi-gah ni Yahweh waɓɓa."'¹⁵Le tenanale Yahweh zu a bin nang, ki nah, ¹⁶"Weh niɓeni ya, muna ɓwa, tol gara mwoh atemuro le a nyongla ari, 'Ate Judah ni te aɓa-Israel, aɓihyang,' Ye tol gara mabih le a nyongla ari, 'Ate Joseph, minɓih Ephraim, ni ate aɓa-Israel kwa, aɓihyang ni.' ¹⁷Zu ni yang binmona a munagara mwoh, ate aɓa ɗig mwoh abuoh.¹⁸Ngha aɓalah yong waɓteng ro ki nah, 'Ni awo waɓɓi sung ,a agah ki ɗummo le? ¹⁹Le shi nah yi yang, 'Ke Murungkulli waɓ gahː Nshinnaǃ Myang ngi tol gara le Joseph mama abih Ephraim ni akunbiri le Israel aɓihyang le kpaɓɓi ni gara Judah, ate aka ɗig gara mwoh, le aka ɗigha abouh mwoh.' ²⁰Bolli gara ni a nyongli giri anjiang ngha a bouh.²¹Waɓɓi yang, "Ke Murungkulli Yahweh waɓ gahː Nshinnaǃ Myang muri tolaɓa-Israel antiri aɓayong bah akeng ngha nghang. Nga kpaɓ yang kwa anjeh ni kangni nya Nga zu ni yang a njeh ni. ²²Nga tig yang ɓayong mwoh a njeh, amuri nkonno Israel, le murung mwoh ni ki pag nongmurung a muryang kwa, ni awa ɗig aɓayong ɓahri ya. Ni awa koriyo a njehmurung ɓahri ya. ²³Le ni awa juhri mur yang ni allah agh, agi jenna le yang, aghle ga woni agimashihra le yang ngha. Ate myang nga ashi yang ari shingri pahnjiteng le yang mama apagni gimashihra agh, le Nga dagli yang, le aka ɗigha aɓayong lang le Mini Kulli le yang.²⁴David Gurolang ka nongmurung amur yang, le ɓalelgiri mwoh amur yang kwale akak ginya ayeh awaɓɓa lang le aka bol agibilla ni og yang. ²⁵Aka ɗigha a njeh ni ngi pih deng lang Jacob, bah ter ro ɗigha nghang. Akak ɗigha ayeh har kekenne--aka, amuna yang ni aminkah yang, ate David guro lang ka ɗig murung le yang ha kekenne.²⁶Mini nga tig ogrung ma ɗigna-olollo. ihka ɗig ogrung ma kekenne ni yang. Ngha tig yang aɓuhri yang ni tig bin ma gerenteng lang antiri yang ha kekenne. ²⁷Binɗigna lang ka pag ni yang; Mini nga pag Kulli le yang, le aka pagha aɓwa lang. ²⁸Le aɓayong ka yere ih Mini Yahweh ɓeni tig Israel sa, ngha bin ma gerenteng lang ngha ntiri yang ha ke kene ya.'"

Chapter 38

¹Ke tenana le Yahweh zu a abin nang, ki nah, ²Muna ɓwa, tig dummo a nji Gog, njeh Magog, magulla munamurung ma Meshech ni Tubal; le waɓkundunna amuri. ³Nah, 'Murungkulli Yahweh waɓ gahː Nshinnaǃ Myang amuro, Kulli magulla munamurung ma Meshech ni Tubal.⁴Le ngha piliyo ngha kangna le ngha ishi yo giɓang a ndorokunno; Nga pushi yong kwa ni aɓatahluah le yong, apiri, aɓapiri, a ishi giluah ari yang kwa, aɓihyang dudung ni antongho magulina ni antongho mkyenina, a bol agarabuwo kwaǃ ⁵Persia, Cush Libya ngha ni yang, a yang ngha kwa ni antongho ani vullekoro! ⁶Gomer ni aɓatahluah le kwa, ni Beth Togarmah, logha ɗunna nji-gangra, ni aɓatahluah leǃ aɓwa dudung ngha ni niǃ⁷Gil ri yongǃ Eh, ngil riyong ni aɓatahluah le yong a kpaɓɓa ri yong, le a ɗig ɓalagbang. ⁸a ka gor yong a njum kara dudung, ni njum abogho dudung le ngha wora a njeh ni ki kun irritenna ari garabuwo ni akpaɓɓa ri abwa dudung ngha, nkpaɓɓa ri ankonno le Israel mama wa ɗig ɓambu agh. Keminiya a nyeshi aɓa njeh abin aɓwa, le aka ɗigpiem, a yang ngha kwaǃ ⁹Le a wori ninga woro le gung; akak ɗig ninga nlagiri ni vulliyi nzali ya, yong ni aɓatahluah le yong kwa, no gogwo le ɓatahluah kwa ni ni.¹⁰Ke Murungkulli Yahweh waɓ gahː ihka pagha amuri kare ngha ɗengshe a njere a kunyahli yong, le ngha al njere kuriyi atemashihra.' ¹¹Le nga nah, 'Nga wora a beng; Nga wora abin aɓa-olollo ɗigpiem ngha, a yang ngha kwa nongha bah angarung ko agara nyha nghang ngha beh ya akunjere lahmagulla nyha. ¹²Nga pon gi ponna ni iɓɓa giponna, ate ihɓi zuni beng amuri aɓambu ni a nongha ni piyo agh, le amuri aɓwa ni kpaɓɓa ari aɓayong ngha, aɓwa ni ki kumma agiluwo ni agikumna agh, aɓeni nongha antiri ngunnjah agh.'¹³Sheba ni Dedan, ni aɓamagiri ma Tarshish ihni ni muri ni agara adenna ka nah wo, 'A zu na a pon giponna? A kpaɓna aɓihyong te tol giponna, te tolla danna ni gifugna-mayinyilling, te tolla agiluwo ni agikumna ni kuriyi gitol ma giponna awori?'¹⁴Nina'agh le waɓkundunna, muna ɓwa, le anh yi Gog, 'Ke Murungkulli Yahweh waɓ gahː a kara wo, ngha aɓwa lang Israel ngha ki ɗigpiem, ni awo aliyigiri amur yang ngha? ¹⁵Aka pura abin no ni kukuwo a nji gangra ni aɓatahluah dudung, a yang ngha kwa a kog apiri, aɓihyang magogna, aɓatahluah agogna. ¹⁶Aka purari aɓwa lang Israel ninga nlagiri ni vulliyi nzali ya, Nga zu ni yong amuri nzali ni a kara ni ki zu agh, le aɓayong ka ye rang ngha ɗum murang aro agh, Gog, ɗig gerenteng anjiang.¹⁷Ke Murungkulli Yahweh waɓ gahː A mini akara ogh kana waɓteng lo anjiri bih denlah lang, aɓa'agkuntumo le Kulli ma Israel, aɓeni waɓkundunna ari akunbang le yang a bogho ke nga zuni yong amur yang ngha? ¹⁸Ke ihka pag ngha amuri kara ni Gog purari njeh Israel-agah Murungkulli Yahweh waɓɓa-- yahlulla lang ka kpaɓɓa ka ɗig yahlulla alang. ƁƊɓɗ¹⁹A tollo lang ni pih giche yahlulla lang, Nwaɓna amuri kara wo ngunnjah nga ki jigra na njeh Israel. ²⁰Aka koshiyo a dum mang-anjih ni a sallang ni aminya ni a ɓakuli ya, anyamshihra ni alusung ngha, ni agiusulo ni kwaki kuna a ngunnjahni aɓeni kwa ngun nzali ya. Aka ɓug nkonno koh le aɗognkonno ka kpah, ha ke ah ngarung kwa kpah ni nzali.²¹Nga gora agarabuwo lang amuri ari ankonno lang kwa-gah ni Yahweh waɓɓa-garabuwo ɓeni kwa ari muna ngih. ²²Agikonna ni ankilla ka ingna anjuoh ni ni, Nga sulli yang amur yang ni muri aɓatahluoh- ni muri aɓayong dudung ni ni-muru magulla ni murunjitahli, giche ni kallanggiche ²³Ate nga dum gullo lang ni gerenteng lang le nga pag murang a nyerang njih aɓayong dudung, le aka yere ih Mini Yahweh."'

Chapter 39

¹Weh niɓeniya, muna ɓwa, waɓkun amuri Gog a nah, 'Ke Murungkulli Yahweh waɓ gahː Nshinnaǃ Myang a muro, Gog, Murung Meshech ni Tbal. ²nga pilla ka ɗigha muro; Nga zuni yong a nji-ganra kukuwo ni zuni yong ari ankonno ma Israel. ³Le Nga wol ntah le yong abih yong makattang ni tig amunni a suɓkoh abih yong malih.⁴Aka kpah amuri nkonno Israel-weh ni gogwo le yong ni aɓatahluah ni ni agh. Nga pah yong abih aminya ma bolbang ni anyamshihra ɓalusung te gilih. ⁵Nga kpah abeng ɓalusung, ate Mini waɓɓi-gah ni Yahweh- waɓɓa. ⁶Le Nga suɓ giche a Magog ni muri aɓeni ɗigpiem akunmuru agh, le aka yere ih Mini Yahweh.⁷Ate Nga pag gerenteng lang ihɓi kun yere antiri aɓwa lang Israel, le ni wa ɗagha a ɓiyi lullang ma gerenteng agh; Aɓayong ka yere ih Mini Yahweh, Ma gerentegn Mwoh le Israel. ⁸Nshinnaǃ Ke kara nga ki zu, ih zu a pagha-gah ni Murung Yahweh waɓɓa.⁹Ke mwoh ni ɗigha alahmagulla ma Israel ka puro le aka pag tumo ni agibura ni ngoti ni pag giche ni pinshi yang-antongho makyena, antongho, antah, amunni, agara ni akuoh; aka pag giche ni yang bogho tomɓahri. ¹⁰Ni awa nyangwarra a lusung ko kohra angung amurngung agh, ate aka fug giche ni agibura le yang; aka tolla abin aɓeni ka tolla abin yang ngha; apon agiponna abin aɓeni ki al ponna bi yang ngha-gah ni Murungkulli Yahweh waɓɓa."¹¹Le ihka pag ngha a kara wo le Nga pag bang beh te Gog-nkiliya aIsrael, ɓanjonglong le aɓeni ginbiri nji-tebang le sallang agh. Ihka gbara aɓeni tollo ka ɗur agh. Beh ni aka lingshi Gog ngha ni a bunno le. Aka gori ih ɓanjonglong le Hamon Gog.¹²Aka lingshi liye Israel shienri tomɓahri ate dagli njeh ye. ¹³Ate ɓeni kwa anjeh ya ka lingshi yang; ihka ɗig kara magulla abin yang ngha a gussang ngha-gah ni Murungkulli Yahweh waɓɓa.¹⁴Le aka tigha aɓwa ni ka woro billi njeh ya, ate ala aɓeni ki gingbiri ayeh agh, keminiya ɓeni wuh ke luoh le wa uwo a nzali ya, le aka lingshi ate atig njeh kunwar. A malla le shienri tomɓahri ya a log aliyibang. ¹⁵Nga aɓeniɗurra anjeh ya, nga ashin muh ɓwa agh, aka tig giɗumgiri ri, ha we te aɓatum nkiliya zu lingshi a ɓanjonglong le Hamon Gog. ¹⁶Lahmagulla ngha beh ni lulliHamonah. Ninani aka dagli ninjeh ye.¹⁷Weh niɓeniya, muna ɓwa, Murungkulli Yahweh waɓ gahː Waɓɓi a minya ni kwa a gung agh ni anyamshihra ni kwa lusung agh , 'kpaɓɓa binmona, le nzu. Nkpaɓɓa abah kwa kangni nya te gipahna ma Mini ni murang ngi pah yi yong ngha, gipahna magulla amuri nkonno ma Israel, ate le aka lih nyamma ni nuh nkila. ¹⁸Aka lih ngira agarabuna ni nuh nkila le amunamurugnma ngunnjah; aka ɗig anjuh, ambul, ni andah, alishi yang kwa a Bashan.¹⁹Le aka ɗim ni lih murun; aka ɓari ni nuh nkila; gah ni ki pag gipahna ni Nga tuhmibuwo ate mur yong ngha. ²⁰Aka ɗim ni piri, anyeh-guwo-piri, agarabuna, aɓatahluah ni kwa agh a muri deshile lang-gah ni Murungkulli Ynahweh waɓɓa.²¹Myang nga tig gusso lang antira aɓayong, le aɓayong kwa ka shinwaɓnjuih lang ni pagha ni beng ni tigha amur yang ngha. ²²Ke liye Israel ka yere ih Mini Yahweh Kulli le yong logha kare woro.²³Ke aɓayong ka yere ih liye Israel wora njehguro atema giamashihra le yang ni njiri ɓugshimurang, le nvul kundum mang ari yang le mpah yang abih aɓashiɓɓi ate a yang ngha kwa'agh a kpah njiri garabuwo. ²⁴Mpag yang pyera ri gibenne ni agimashihra le ayng, Nga nvul kundum mang ari yang ngha.²⁵Nina'agh le Murungkulli Yahweh waɓ gahː Niɓeni ya nga nyeni aguro le Jacob, le nga pag ni aɓiyong aliye Israel kwa, ngha paggiri ni kikil ate lulli Magereng mwoh agh. ²⁶le aka pag yiriɓina ni ɓugshimurung ni kwa ni ɓugsh ini murang ngha. Aka njangsa aga kwa ni ya ngha a wusula anjeh ni ɗigpiem, ɓwa nyha ka leshi yang ngha. ²⁷Ngha nyeshi yang abin aɓwa ni kpaɓ yang anjeh le aɓashiɓɓi mur yang agh, Nga ɗum murang magerenteng anjih aɓayong dudung.²⁸Le aka yere ih Mini Yahweh Kulli le yang, ate ntutti yang a njehguro anitra aɓayong , keminiya Nga nyeni yang a njeh le yang. Nin ngi ɗag mwoh le yang antira aɓayong ngha. ²⁹Nin wa songri murang ri yang ngha Nga suɓBongho la koh amuri liye Israel agh-gah ni Murungkulli Yahweh waɓɓa."

Chapter 40

¹A bogho ma wura-mwoh-pur-tongno ma njehguro ari tinna bogho amuri kara lum ma shienri, a yeh bogho ma lum-pur-ihne ni njummo abolli ni lahmagulla a kare ya, bih Yahweh ngha amurang le tollang kenni beh. ²Njiloro le Kulli zuni nghang anjeh Israel. nji sullang amuri nkonno ma sanna; te nji eɓɓe mama ki ɗum ninga ɓangha lahmagulla agh.³Le zuni mem abeh. Nshinnaǃ ɓwaǃ puro le ngha ninga purole gifugna mabangna. Ngurii linen ni munagara pyerigiri ngha bih, le tangha akunjere lahmagulla. ⁴Ke ɓwa nah nghang, 'Muna b.wa, shin ni njiuh lea ogni kiro, le a tig yahlo ari agah kwa Ngi ɗummo agh, ate a zuni weh abah te ihɓi ɗummo agah. Waɓɓa agah kwa ashin ngha aliye Israel."⁵A ngarung nga nghang kangni binɓangkulli magulla. Nonno le gara pyere ni abih ɓiye agh kenna abung topurmwoh. Bung ma sanna ni kwa'agh ngha ni bung mwoh ni nshille. Le pyeri ngarung, le saɓɓag pyere nenne ni saɓɓa le gara mwoh. ⁶Le wora kunjere binɓangkulli ni ki shin nji-eɓɓe nya. Le eɓɓeh ni pyeshi kunjere binjeh le ingna-gara mwoh a limma le. ⁷Ke ɓaliye ɓalelgiri ya saɓɓa le gara mwoh le dahra le gara mwoh; ɓung tongno ni antira ɓalah ni ɓahri kwa'agh, le binnjeh kunjere binɓangkulli njiri portico agh limma le gara mwoh.⁸Le pyeshi portico ma kunjere; le saɓɓa le gara mwoh. ⁹Pyeshi portico ma kunjere. nenne le gara mwoh. Ke ngung kunkangna dahra bung ɓahri. Ini pag portico ma kunjere ni ki shin binɓangkulli ya. ¹⁰Ɓalah le aɓalelbang tahro ni njigiri kahri kunjere ma njitebang le a yang ngha kwa'agh a pyere, ngarung ni koriyi yang ngha pyere le yang mwoh.¹¹Le ɓwa ye pyeshi dahra le kunjere ingna ye-bunglum; le pyeshi saɓɓa le kunjere ingna ye-bung woro-ɓahri-pur-lum. ¹²Le pyeshi ngarung ni kpaɓni aɓalah agh-logho le bung mwoh. Ke ɓalah pyeshi bung topurmwoh anji bah kwa'agh. ¹³Le pyeshi kunjere logha ri muri ɓalah mwoh ke na ri mamona-abung woro-pur-tongno logha ri bin ingna ma ɓalah makunduna kenna ri ma ɓahri.¹⁴Le pyeshi ngarung ni ni ntiri le balieh aɓalelbang-nonno le bung woro tahro; Pyeshi ha tollo kenni a kunjere portico. ¹⁵Ke bin ingna logho kenna kunjere ha ari mamona kunjere portico ngha bung woro-ɓahri-pur-lum. ¹⁶A gɓele ni girra njiri aɓalah ni njiri a jouri ri le yang ri akunjere kangni nya; le ininina ri amboroh. A gɓele ni kangni ɓa yeh, le binkpaɓɓa a giliyi ni angung nkah.¹⁷Le ɓwa ye zu ni mem a njum ɓalah inɓangkulli. Nshinna, akangna ngha nghang ni chenri na ɓaleh ni atahli, ni akangna woro-pur-lum kahri bah achenri ni atahli ya. ¹⁸Ke abah achenri ni atahli ya woro ha ɓa yeh akunjere, ni dahra ngha mwoh ni nonno le akunjere. Mama ni ki pag bah achenri ni atahli ma binjeh agh. ¹⁹Le bwa ye pyeshi nonno le logha kunjere mabinjeh kenna ri kunjere ma ayeh agh; abung woro-tongnoanjiri nji-tebang, le ininina te a nji-gangra.²⁰Le ih pyeshi nonno ni dahra le kunjere ni nji-gangra pura njbang agh. ²¹A ɓalah tahro anjigiri kahri kunjere, le kunjere ni portico le pyere ninga kunjere magulla-gogwo le nonno le woro-ɓahri-pur-lum ni dahra abung woro-pur-tongno.²²Agɓele, portico, aɓalah, ni angung nkah ki purariyang ni kunjere ni ki shin nji-tebang ya. Bin para tomɓahri wora kuli ar ni abin portico. ²³Kunjere ngha nghang a yeh ɓalah a dum kunjere ni ki shin nji-gangra agh, ninga mama ɗeshili kunjere ngha anji-tebang agh; ke ɓwa ye pyershi logha ri kunjere kenna ri mamona kunjere-nonno le abung woro-tongno.²⁴Ma kikpah ngha nghang ɓwa ye zu ni mem a kunjere ma nji nonno nji-eɓɓe ya, a ngarung le ni portico pyere ninga mama njibang agh. ²⁵Agɓele ni a giri nya ni njikunjere ni portico ninga kunjere. Ke kunjer nji-eɓɓe ni portico pyeri ni nonno abung woro-ɓahri -pur-lum ni dahra abung woro-pur-tongno.²⁶Abinpara tomɓahri ki kah kuli kunjere ni portico, le chere angung nkah ni ari ngarung anji girikahri. ²⁷Kunjere ngha nghang ki ka ayeh ɓalah a girikari nji-eɓɓe, le ɓwa ye pyeshi logha kunjere ki ka kunjere ni ki nigna a nji-eɓɓe ya nonno abung woro-tongno.²⁸Le ɓwa ye zuni mem a yeh ɓalah njiri njijere ni nji-eɓɓe ya. ²⁹aɓalah, ngarung, ni portico pyeri ni mama kunjere ya; agɓele ni kangni portico kwa. Ke pyeri kunjere ma ɓanyeh ni portico nonno abung woro-pur-lum ni dahra abung woro-pur-tongno. ³⁰A portico ngha nghang kangni bah yeh ngarung nghe ɗeshili; nonno abung woro-pur-lum ni dahra abung tongno. ³¹Portico ki shin njum ɓalah ni ngung nkah ni chenre a ri angarung ni binpara ni tombitahro ki wora ayeh kuli ya.³²Le ɓwa ye zuni mem a yeh ɓalah njiri njijere ni nji-tebang agh le pyeri kunjere, mama ninga akunjere mamona. ³³Aɓa kangna, angarung, ni portico pyeri ni mama kunjere mamona agh; agɓele ni kangni kwa. Ke pyeri kunjere ma ɓanyeh ni portico nonno abung woro-ɓahri-pur-lum ni dahra abung woro-pur-tongno. ³⁴A portico ki shin njum ɓalah; ni ngung nkah njirikahri ni abinpara ni tombitahro ki wora ayeh kuli ya.³⁵Ma kikpah ngha nghang ɓwa ye zu ni mem a kunjere ma nji nonno nji-gangra ya, a pyeri ngha mwoh ninga kunjere mamona. ³⁶Aɓakangna, angarung le ni portico pyere ninga kunjere mamona. Ke kunjere ni portico pyeri ni nonno abung woro-ɓahri -pur-lum ni dahra abung woro-pur-tongno. ³⁷Portico ki shin njum ɓalah; yangha ni ngung nkah a njigirikahri ni kwa'agh ni binpara ni tombitahro ki wora ayeh kuli ya.³⁸Kangna ngha nghang ni kunkangna a njiri akunjere ma ɓa yeh. Bah ni alogshi agipahna pinshi na agh. ³⁹A deshile ngha nghang ɓahri anjiri portico ni kwa, amuri ni a wolli gipahna ma pinshina, le ni gipahna ma giamshihra ni gipahna ma temashihra.⁴⁰Njiri ngarung le ɓalah, ki wora ari kunjere anji-gangra, adeshile ngha nghang ɓahri. a njigirikahri mamona agh adeshile ɓahri a ri kunjere portico. ⁴¹Adeshile ngha nghang ihne a njigirikahri kunjere ni kwa'agh; a wolla anyamma amuri adeshile tombitahro agh.⁴²Adeshile ihne ni kassa ari tahli ate gipahna ma pinshina, nonno le bung mwoh ni nshile, dahra le bung mwoh ni nshile, saɓɓa le bung mwoh. amuri ni atigha agipagtumo ni atumni giluwo buwo agh gpahna ma pinshina ma ɗahra. ⁴³Agiger nyamma ɓahri nonno le yang nshile bung ni a kura ri portico kangni kwa, le nyamma ma gipahna a tighi amuri adeshile.⁴⁴Ari njinjum ɓa yeh kunjere ya ayeh ɓalah, kangna le ɓatuhngya, mwoh anji-gangra ni ki shin nji-eɓɓe ya, le mamona anji-eɓɓe ki shin nji-gangra. ⁴⁵Le ɓwa ye nah nghang, "Kangna ni ki shin nji-eɓɓe ate amallah aɓeni atumo binɓangkulli ya.⁴⁶Kangna ni shin nji-gangra ate amallah ni atumo ari deshile ɗahra. Amunabuna le Zadok aɓeni zu gyaɓ ni Yahweh ki pag yi tumo agh; a yang ngha a ntira amunabuna le Levi." ⁴⁷Ki kuratye ya ih pyeshi ɓalah-nonno bung woro-tongno ni dahra abung woro-tongno mgbira ihne, ni deshile ɗahra a dun liye egh.⁴⁹Ke ɓwa ye zuni mem ari portico ma lah le pyeshi garakunkangna-nenne le yang abung tongno agirikahri ni kwa.Kunjere ni muri ya dahra le abung lum pur ihne, le ngarung ni kwa girikahri dahra le abung tahro. ⁴⁸ke nonno le portico ngha abung wura mwoh, limma le abung lum-pur mwoh. abinpara wora kuli ni ajouri ni tangha nji-girikah ni kwa;agh.

Chapter 41

¹Ɓeh zuni meng a bin ma gerenteng le bin ɓangkulli ni pyeshi ngungtuhmo le kunjere-dahra le nonobung topurmwoh nji ba kwa agh. ²Dahra le kunjere egh nonobung lum; saɓah le garrung nghe nji ba kwa agh ngha nonobung tongno. Le ɓeh nyongli apyeshe le bin ma gerenteng nghe- saɓah le nonobung woroɓahri ni dahra le nonobung woromwoh.³Ɓeh wora bin ma gerenteng uwor bang le pyeshi ngungtuhmo le kunjere- nonobung ɓahri le dahra le kunjere ye nonobung topurmwoh. Dahra le garrung a nji ba kwa ngha nonobung tonɓahri. ⁴Le pyeshi saɓah le ɓakangna nonobung woromwoh, dahra le woromwoh a dum kangna ɗammah le bin ɓangKulli. Le nah nghang, "Ba ni pag ma gerenteng uwor bang."⁵Le ɓeh pyeshi garrung le lah ye- nenneh le nonobung topurmwoh. Dahrale kangna ni kwa girikahri kangni leh ya nonobung ihne. ⁶Akangna ma girikahri ya ngha ngure yang tahro, kangna mwoh muri mamona, akangna wormwoh purlum a ngure yang kwa agh Minmuri akangne ngha nghang kangni garrung le leh, ate tahɓa aminkangne, ate gi taɓ garrung le leh nyha. ⁷Nina agh akangna girikahri ye dahra, kangni, wora bikuli, ate leh logna bikuli kwa kangna; akangne ɓuhri dahra ngha leh ki logni bikuli ya, le njere le akangne ɗura angure ma ntiring.⁸Le nshina bin ma logshina kangni leh, le pyeshe le tinna kangnaɗigna ni girikahri ya ngha nonobung topurmwoh. ⁹Dahra le ngiri kangna le akangna ni girikahri a nji dahbeng- ngha nonobung tongno. Beng ngha nghang a nji dahben le akangne a bin ma gerenteng.¹⁰Kangna ma njibang le amalah ni nji girikahri beng ni, dahra le beng nghe kwa kangni tahra ma gerenteng ngha nonobung woromwoh. ¹¹Akunjere ingna a kangna girikahri ngha nghang pura a nji beng maɓi- kunkangna mwoh a nji eɓɓeh le mamona a nji gangrah. Dahra le beng mama kangni ya ngha nonobung tongno.¹²Giɓagne ni ki shin ɓalah a nji gangrah agh dahra le ngha nonobung worotahro purlum. Nenneh le ngirikangne kwa kangni ya nonobung tongno, le saɓah le nonobung woro ihne purlum. ¹³Le ɓeh pyeshi tahra bin ma gerenteng saɓah le nonobung worotongno. Saɓah le koriyi yo le giɓagna, agarrung le, ni aɓalah ngha pyeshe nonobung worotongno. ¹⁴Dahra le dum ɓaleh a dum tahra bin ma gerenteng ngha nonobung worotongno.¹⁵Le ɓeh pyeshi saɓah le giɓagna a nji nzum tahra, kikah nji gangrah, ni bin ɗammah a nji girikahri kwa agh - ngha nonobung worotongno, ¹⁶bin ma gerenteng ni tahra kunkangna, ngirikangna a nji ɓa yeh ni ateshokangna, kpaɓni ateshokangna makyenina, ni bin ɗammah kwa kangni ya ngha a ngure leh ma tahro, agiliyi na yang anyonglong angung. ¹⁷A bikuli njere ingna bin tahra ni a nji ɓa yeh ya, ni bang ni girikahri agarrung a sahniya nyonglong leyang ngha a pyeshine.¹⁸A nyonglina yang ni cherubim ni ngung kahn; ni angung kahn a ntiring le a cherubim, le cherubim ni kwa agh ngha ni kundum ɓahri: ¹⁹kundum le ɓwa ki shin ngung kahn a nji bang mwoh, ni kundum muna yim ki shin nji bin ngung kahn ni nji bang maɓi. Ah nyonglina yang kwa kangni leh. ²⁰Logha njeh kehna bikuli le kunjere, cherubim ni ngung kahn ni a nyonglo a ri garrung nghe a nji dahbeng.²¹Ngungtuhmo le kunjere le bin ma gerenteng ngha- ngha ni gbingrah ihne. Minlim yang ki pur ²²deshile ɗahra ma ngung a dum bin ma gerenteng, mama logho le kuli ngha nonobung tahro, ni nonobung ɓahri saɓah le a nji ba kwa agh. Ngung gbingrah le, tinne ni gbagleh ya a gil yang ni ngung. Le ɓeh nah nghang, "Ga agh deshile ni tangha a dum Yahweh ya ni." ²³Akunjere ɓahri, mwoh ate bin ma gerenteng le mamona ate bin ma gerenteng ni uwor bng ngha. ²⁴Akunjere ni kpahngha ri a nkoɓeh ɓahri a ri mama kwa agh.²⁵A sherah a ri akunjere le bin ma gerenteng cherubim ni ngung kahn, ninga mama a nyonglini ngiri garrung, le murikangna ma ngung ni a bikuli le tahra kunkangna a dum. ²⁶Amintesho kangna ngha nghang ni ngung kahn a nji girikahri tahra kunkangna egh. Aga agh akangna ni girikahri leh ya ni, le ah yangha ni murikangna

ni gyerra muyang ngha.

Chapter 42

¹Ɓeni kpa teyeya pusa a ji ɓang a daɓeng nji ganga zuni mem a kin kangna ma min kangna ma kenina nik shin nji gangra ²gha. A kangna yeya cubits wuro tongno kung dumi cubits ari goggo le. ³A kangna ɓaɓa gha ih shi nji dabeng ma nji ɓa ye cubits wuramoh nono le ni a kangna ma kenina. A taro ngagang piyera. A mama bi kili yanlig dum yang nji nje ari amama a bi njeyeyya a nogga ri yang, nji njer kusung nga gang, a kangna ɓaɓa gha a shin nji dabeng.⁴Piya bang cubits lum goggole cubets wuro tongno a saɓa le kwa a hin a kangna ye. A kangnaye a kunni ki shin nji Gangra. ⁵A kangna ma ɓi kuliya guliyiya. A bin bila kusung goggo mama bi njeyeya ni gi ɓangna ma ntiring. ⁶Kangna ma taro a bi kuliya na kariyiya, ninga mama nji ɗa beng nga, mama na koriyiga. Loggo le ya a pag fitong a bi Kulli inga paye shiya na kangna ma ɓiyi njeye ni montiring ngha.⁷Ngiri kangna kika nji ɗabeng ngha, nji ɗabengni a dum a kangna yeya. Ngiri kangna yeya cutits woro ɓari pulum saɓa le. ⁸Saɓa le kangna ye a ji dabeng ngha cubits woro ɓari pulum ni mama shin kangna jun kulliya cubits worotongno ni saɓa le. ⁹Bin inna gagga a kangna ma ɓi nje a airi kangri zuwa inji ɓa ye a nji daɓengin inji ma nje.¹⁰A ngiri kangna ye niji dab eng a nji manje a nji daɓeng, a ɗum a kangna ina kenina gha a inji ɗaɓeng, a kangna inga gang. ¹¹Ni nji njere a ɗumyang a yangha ni ɗum kangnaye a inji Gangra. Saɓa le ni goggole a nje ni bin puro kwa pere ari tiyeye ni a kun kangna ye kwa moh. ¹²A nji eɓe ya a kun kangnani ki ka a kangna ni mama piyeri ni mama inji gangra ga bin bolloh a nji ɓa yeya ngha ni kun kangna a muri, ɓin bollo kena a shille a kangna ni a nji mahye ya kun kangna nghagang ma ɗuro woro ri malaleya.¹³Le ɓiye na ngang, "A kangna ni nji Gangra ga ni kangna ma inji ehɓeya mama ɗum pura nji ɗaɓeng nga a kangna ma gerenteng ni mama magula ɓin ɗara mama ki pag tumo kangi Yahweh ya inni ka gilima gerenteng, a liga a gima gerenteng biye pah bung ma gilima, pa bing ma gimashihra, ni pah bung ma ga ɓwa pagha ni ɓotiyaga ɓagha bin ma gerengteng ni. ¹⁴Ngha magula ɗara inni gangha, pura bin ma gerenteng a yera nji dabeng ngha, na pushi kanda giri ni riyang aɓwa nje yayah, nɗe a gire ya ma gerengteng ni. Le aka mel kanda giri ma sa keri bang aka kangri a ɓwa,"¹⁵Ɓeye meshile pe shi lahni a nji ɓayeya ke kun kala mama shin njimanje le peshi a nshile a ɓa kangniya.¹⁶Peshi nji manje ni mina gara peshi giri cubits worotongno tongno ni mina gara peshi giri. ¹⁷Peshi nji ganra cubits woro tongno tongno ni mina gara peshi giri. ¹⁸Ye peshi nji ehɓe cubits worotongno tongno ni muna gara peshi giri. ¹⁹Ye pila peshi nji makuli cubits worotontongno tongno ni muna gara peshi giri.²⁰Peshi kande ihnne kwa. Yang ni ngiri kangna kangni cubits worotongno tongno kangni mama cubits woro tongno tongno saɓa le, ni cubit woro tongno tongno goggo le, mama koriyi bin ma gerengteng ni nshile bang.

Chapter 43

¹Ɓeh zuni meng a kunjere ni a logso a nji tehbang ngha. ²Shina! gusso le Kulli le Israel ngha pura nji tehbang; gih ngha ninga jollo le amuru dudug, ni gusso le tuhbang a ngunjah.³Ih perini ga njiloro ni shin ngha ɓum agh, a ri njiloro ya shina kunbang ni zuni ate juhri lahmagule ya, le njiloro ngha ninga mama nshina a Kebar Canal- le mkpah vulla njahli ya. ⁴Nina agh gusso le Yahweh zu a leh a nji ri kunjere ni a logsa nji tehbang ngha. ⁵Le Bonghe logsang zuni a ntiring ɓaleh. Nshina, gusso le Yahweh ngha ki ɗungshi leh ye.⁶Ɓeh ngha tangha kahrang, le n'og ɓwa sa ki nahteng rang a leh. ⁷Ih nah nghang, "Muna ɓayong, bin ngungmurung muurng lang ni ga, ba a temuri ɓakusang ngha, nga ɗig nghang a ntiri aɓa Israel ha ke kene. Ɓaleh Israel ni uwa ye ɓihyi lullang ma gerenteng ngha- a yang ko amurung leyang- ari shingri pah njiteng ko ni anluo le amurung leyang a bin ma gushina leyang. ⁸Ni ah uwa ye ɓihyi lullang ma gereteng a nji ri tig bin sahrigiri leyang kahri bin sahrigiri lang, ni ah ngung tuhngho kunjere leyang gyaɓ ni mameng ngha, keminiya garrung ni ka ɗigha ntiri sung ni yang. Ah ɓihyina lullang ma gerenteng ni agipagna ma konyahlung leyang, nina agh njuhrina yang ni yehlulla lang.⁹Niɓeniya ih ɓi a pushi shingri pah njiteng leyang ni anluo le amurung leyang a dumang, le ɗigha a ntiri yang ha ke kene.¹⁰Muna ɓayong, a weh kanangiro agh ɗigna aka waɓih leh Israel a muri lah ni ate ah ka pag iriɓihyina le agimashihra leyang. Ah ɗengsa muri gi pyeshina ni. ¹¹Ate ngha ah pagna iriɓihyina le aga kwa a paggha, le ɗumi yang nyonglo le lah ni, ɗigna le ni ga kwa agh, akunjere le, ni anyonglo leyang, agigilla le kwa ni agibilla le. Nyongli ga a njih yang ate ah ka bolli ari nyonglo le ni agibilla le kwa, ate billi.¹²Ga agh gigilla ni ate leh ye: Logha ri bidongkuli le dingli suhla kena ah njang ni kangni ya, ih ka ɗig ma gerenteng uworbang. Shina! gigilla ni ga ate ɓaleh.¹³Ga ni ka pag pyeshe le deshile ɗahra a nonobung-ih nonobung mama pa agh ni dahra le muri a nono. Nina agh njang billa le muru ni kangni deshile ɗahra agh limmah nonobung mwoh, ni dahra le nonobung mwoh. Kuni ni kangni ya kena pyeshe kusung mwoh. Ga n ka pag tinna deshile ɗahre. ¹⁴Logha ri njang le muru ni njeh ya wora bikuli a mel deshile ya ngha nonobung ɓahri ni, le dahra le melli ya nonnobung mwoh. Le logha ri melli makyena kena ri magula agh, nonobung ihne ni, le melli magula agh dahra le nonobung mwoh ni.¹⁵Yeh muri deshile ɗahra ate gipahna pingsa agh ngha nonobung ihne, ni anjeme ngha nghang ihne ki shin bikuli a yeh egh, ¹⁶Nono le yeh ngha nonobung lumpur ɓahri, ini ɗeshili dahra le agbinna ihne nina, ¹⁷nono le kuni ngha nonobung lumpur ihne, le dahra le njigiri kahri agbinna le ihne ya ngha lumpur ihne, le dahra minkuni ya kanda nonobung ni. Njang le muru agh nonobung mwoh kwa kangna ni abinpara ki shin tehbang."¹⁸Ɗeshiliya nah nghang, "Muna ɓayong, MurungKulli Yahweh waɓna ga: Aga ni pagha agigilla le deshile ɗahra a kara ni a gilli ya, ate pah gipahna pingsa ni soɓnkilla muri. ¹⁹A pah mindem ndah a ntiri agiluwo ih ɗig gipahna lag gimashihra ate amalah aɓeni aminkah yi Zadok, aɓeni zu gyaɓ ni meng ate pag nghang tumo agh- ga ni Yahweh waɓah.²⁰Le a tol ɓaɓa le nkille a tighi muri anjeme ni muri deshile ihne ya, aka lagha ni nwah ate a njigiri kuni ni kwa ihne kangni ya. ²¹Le a tol demndah ni ate ɗahra lag gimashihra agh a pingshi aba a tigha a lah le bin ma gerenteng ngha.²²Le a kara ma ɓahri ya aka pah borombul ni nyha ni pinye ri ya agh a ntiri ambul lo ih ɗig gipahna lag gimashihra; malah ka lag deshile ɗahra ninga mama pagni ni demndah agh. ²³Ngha a malla laghe ya, pah demndah ni nyha ni pinye ya a ntiri luwo lo, ni gamnjuh ni nyha ni pinye a ntiri anjuh lo. ²⁴Pah yang a dum Yahweh; amalah ka soɓ muah ri yang le ka logshi yang bikuli bin Yahweh- gipahna pingsa.²⁵Ɗigna aka gil borombul ih ɗig ɗahra lag gimashihra ha akara tonɓahri kyari kwa agh, ɗeshiliya ɗigna amalah ka gil ademndah ni nyha ni pinye ya a ntiri agiluwo, ni njuh ni nyha ni pinye ya a ntiri anjuh. ²⁶Ah tig deshile ɗahre gerenteng ni nwah, le a njinjere nini aka tigni sa. ²⁷Ɗigna aka meshili akara tonɓahri ni, le a kara ma tonpur tahro wor agh ih pagha amalah ka gil ɗahra pinsa leyong ni agipahna ololo leyong a muri deshile ɗahra, le nga ag yong- ga ni Yahweh waɓah."

Chapter 44

¹Ɓeh nyeni meng bin kunjere tahrani a dabeng nji tehbang ngha; a gire tau. ²Yahweh nah nghang, "Kunjere ye ya a gire, ni a logshi ya. Ɓwa nyha ka bil nghang ngha ate Yahweh, Kulli le Israel billa nghang, nina agh a gire tau. ³Murung le Israel ka Vigha a yeh ni lih gilihna a dum Yahweh. Ih ka ingna a nji ri kunjere tahra kunnkangna le ih pura njere ni mwoh agh."⁴Le billi meng a nji ri njere le eɓɓeh ni dum bin ɓanngKulli ya. le nshinbang le nshina gusso le Yahweh ɗungshina leh Yahweh, le nvul kundumang njahli. ⁵Le Yahweh nah nghang, "Muna ɓayong, tig yahlo le a shinbang ni njioh ni teshikiro ri aga kwa ngi waɓoh agh, agibilla kwa ma ɓaleh Yahweh, ni agigilla le. Ɗengshini kunjere ni njere pura bin ma gerenteng.⁶Le nah yi ama tolmurung- leh Israel, 'MurungKulli Yahweh waɓna ga: Ih ɓi agipagna leyong ma konyahlung ih pere nina, leh Israel- ⁷ih nzuna ni aɓayong ma sa mama ni a jaɓ kunyahli yang ni shuwanguɓu ngirung ɓi ɗigha a tahra ma gerenteng lang, ki ɓihyi lyang, ngha nga pahnang gilihna agh, murun ni nkilla- mɓunna ogrung lang a nji ri agipagna konyong leyong.⁸Ni mpag tumo ni muyong bolli ri agima gerenteng lang ngha, keminiya ntollla aɓayong ih ɓi oa pag atumo leyong, le ntigna yang ih ɓi ah konna te bin ma gerenteng. ⁹MurungKulli Yahweh waɓna ga: Biri nyha, shuwanguɓu a yahlung ni ngirung, a ntiri aɓeni kwa ɗigha a ntiri aɓa Israel, ka ingna bin ma gerenteng lang ngha.¹⁰Nghoteya aɓa Levi wara kukwo ni meng-a pira tye agillang leyang ah ɗag nghang- keminiya aka nwah gimashihra leyang. ¹¹Aɓa pag nghang tumo ni a bin ma gerenteng lang, ki lel akunjere lah ni pagtumo a lah, ni tuhmi agipahna pingsa bwoh le aɓayong ɗahra, le a tangha dum aɓayong ni pag yi yang tumo. ¹²Keminiya ate ah ɗahri agillang leyang, ah pilla tahli engkusung ate gimashihra a leh Israel. Ngha nina agh nga logshi beng ni kaniyi giri a muyang- ga ni Yahweh waɓah- aka ag fungso leyang.¹³Ni ah zu a kahrang ate pag nghang tuma ninga amalah ko zu a kahri agima gerenteng lang, a bin ama gerenteng uworbang ngha, ngho te kwa agh aka tol iriɓihyina leyang ni agipagna konyahlung ni a woro ah pag agh. ¹⁴Keminiya nga tig yang ninga aɓa lel tumo a lah, ate atumo kwa ni aga kwa a pagha a yeh ya.¹⁵Le amalah ɓa Levi ni aminkah Zadok ka ɗ ungshi atumo ni a bin ma gerenteng lang ngha aɓayong le Israel ɗag nang ngha, ¹⁶aka zu gyaɓ a binang ate pag nghang tumo; ah tangha dumang ate ɗahri ma lihshina ni nkilla- ga ni Yahweh waɓah. Ah zu a tahra magerenteng lang, ah zu a kahri deshile lang ate gussang ni pagha atumo leyang a binang.¹⁷Le ih ka pagh ngha ah zu a kunjere le ntiring ɓalah agh, ɗigna aka mel dagrah linen, ate ɗigna ni ah ingna a kunjere le ɓalah ni leh ah mella dagrah njinguri ya. ¹⁸Ah mahri muyang ni linen ni ishi dagrah linen makyena ni ki bilbang sagshiyang ngha. Ɗigna ni a kur ɓunyang a dagrah ni ka tig yang a lihnghiya.¹⁹Ngha a pura nji bang le ɓalah, a ɓalah a nji bang ngha ate wora bin aɓayong ngha, ɗigna ah pushi dagrah ni a melle ngha a pagni tumo agh; ah pushi yang a ɓugho a kangna ma gerenteng, nina agh ate ke ah tigha anshila aɓayong gerenteng a nji ri dog yang ni dagrah ma sa egh.²⁰Ɗeshiliya ɗigna ni ah kashiyi muyang ke a ɗaghi warara agh, keminiya ah ka giliyi nyonmuyang yarata. ²¹Malah nyha ka nuh murunjingung ngha ingna a ɓalah ma ntiring ngha, ²²ko tol mahbere ko ɓamah ni ɗag leh buhri ya ate kanangiri ya, keminiya se batansahri ni abiɓilla le ɓaleh Israel, ko mahbere ni woro ɓangwula bin malah pa agh.²³Ate aka alliyi aɓayong lang ih ɓi ah yeri ntiri gerenteng ni gi ɓihyina; ah tig yang a yeri ntiri ga nyha kunwar agh a ri kunwar. ²⁴A muri mohno agh ah tangha ate waɓnjuoh ni gigilla lang, ni pag yi yarata. Aka bol gigilla lang ni agibilla lang a njibunno ni kwa agh, le ah pag njibunno ri sabbath ma gerenteng lang.²⁵Ɗigna ni ah ɓihyi ngiri yang nji ri kena kahri nluo ɓayong ngha; nghoteya, ngha ɓeni wuh agh tehrini ko ngih, muna buna ko muna ngalang, muna ngyong ko mingalung ni ni ɓangwula a agh, le ah ka ɓihyi kanangiri yang. ²⁶Ni nzumo ni malah ni ɗig kunwar a agh, ah ka bangha akara tonɓahri a temuri. ²⁷A kara ni ingni ni bin ma gerenteng ngha, a ntiring ɓalah ate pagtumo bin ma gerenteng ngha, ɗigna ih ka zuni gipahna lag gimashihra ate kanangiri- ga ni MurungKulli Yahweh waɓah.²⁸Ga ni ka pag giberre leyang: Mini giberre leyang, le ni nga pahyang gikunna a Israel agh; nga ɗig gikunna leyang! ²⁹Ah lih gipahna gilih, agipahna lag gimashihra, agipahna tengshihra, ni ga kwa a tigha ate Yahweh a Israel agh ka ɗig mami yang.³⁰Ah maɓonna le makunduna le njih ga kwa agh ni gi ɗah-nghina kwa, ga kwa nkumo a ri agi ɗah-nghina leyong ngha ka pag mami amalah, le nga pah makunduna le gi yogna leyong bin amalah nina agh ate mosso ka suhlo a lah yong. ³¹Amalah ni ki lih nluogiri ko giluwo ni nyamlusung bol agh, ko minya ko nyamshihra agh.

Chapter 45

¹Ngha nga soɓtariyi ya ate gaɓ njeh ye giberre ya, ɗigna nga pag gipahna bin Yahweh; gipahna ni ka ɗig bin ma gerenteng le njeh ye, saɓah le kehna nonobung worotongno lum lum ɓahri pur tongno ni dahra le nonobung worotongno lum lum. Be kwa kangni ya ka ɗig gerenteng. ²Logha be ya nonobung worotongno lum tongno ni nonobung worotongno lum tongno kangni bin ma gerenteng nghe, ba ki pag njang kangniya nonobung woroɓahri purlum a dahra.³Logha ri ba agh nga pyeshi bang ni saɓah le kehna nonobung worotongno lum lum ɓahri pur tongno ni dahra le nonobung worotongno lum lum; ih ka ɗig bin ma gerenteng, ma gereneng ni uwor bang ngha. ⁴Ih ka ɗig njeh ma gerenteng ate amalah aɓeni ki pag yi Yahweh tumo, aɓeni ki zu gyaɓ ni Yahweh te pag yi tumo agh. Ih ka ɗig bang ate alahyang ni njeh ma gerenteng ate bang ma gerenteng. ⁵Nina agh ih ka ɗigha saɓah le nonobung worotongno lum lum ɓahri pur tongno ni dahra le worotongno lum lum, ih ka ɗig alah mami aɓa Levi ni ka pagtumo a ɓalah.⁶Nga tig bang ate lahmagula, dahra le nonobung worotongno lum tongno, le saɓahle worotongno lum lum ɓahri pur tongno, ba ni kahri ba a ɗagha ate binma gerenteng ngha; lahmagula ni ka ɗig mami leh Israel kwa. ⁷Njeh le amunamurung ka ɗigha bji giri kahri ba a tigha ate bin ma gerenteng ngha ni gikunna le lahmagule. Ih ka ɗigha nji gangrah ni nji tehbang leyang. Saɓah le ka perari saɓah le mwoh le abang ngho, logha nji gangrah kehna nji tehbang.⁸Njehni ka ɗig gikunna ate munamurung a Israel. Amunamurung lang ni uwa ye pariyi aɓayong lang; ngho te ya, ah pah njeh binleh Israel a temuri akuburi leyang.⁹MurungKulli Yahweh waɓna ga: Ih perina yong, amunamurung le Israel! Mpushi salala ni mohno; mpag gi njiteng ni gimaɓonna! Nɗag te pushi aɓaong lang!- Ga ni MurungKulli Yahweh waɓah. ¹⁰Ɗigna nga pagtumo ni agi pyeshigiri maɓonna, ephah mwoh, minbang mwoh! ¹¹Ephah ni minbang ka pyere, nina agh aminbang lum ni ka perini ngihbang mwoh; homer lum ni perini ephah. Pyeshe leyang ka perini homer mwoh. ¹²Gerah woromwoh ni pag shekel, le shekel worotahro ni ka pag mina a temuyong.¹³Ga ni pag gi ɗah-nghih nani nga kpaɓ ɓa: Ephah ma topurmwoh le muh kikaya, ni ephah ma topurmwoh le muh barley. ¹⁴Gibilla muri gipahna le murun ka ɗig ma lum le minbang ni kwa agh ko mami ngih bang ni kwa agh. Ate ngih bang ni kwa agh aminbang lum ni a yeh ya. ¹⁵A tol mbul mwoh ko njuh mwoh a temuri agiluwo ni woro tongno ɓahri- ri tuhmuru ni ni muru yarata a njeh Israel agh. A pagtumo ni ga a temuri gipahna njigiri, gipahna pingsa, ni gipahna ololo ate nwah temuri aɓayong- ga ni MurungKulli Yahweh waɓah.¹⁶Aɓayong ni kwa a njeh ya ka pah gi ɗah-nghih bin munamurung a Israel. ¹⁷Ih tumo le munamurung ni ih pah giluwo ate ɗahra pingsa, gipahna njigiri, ni gipahna nuhna a bin anjibunno ni abinmurubang le shienri mapiyo, ni akara sabbath- a yeh anjibunno mama a tigha a leh Israel agh. Ih ka pah ate agipahna lag gimashihra, gipahna njigiri, gipahna pingsa, ni gipahna ololo ate nwah temuri leh Israel.¹⁸MurungKulli waɓna ga: A kara makunduna le shienri mapiyo agh, aka tol demndah ni nyha ni pinye a luwo le a pah ɗahra lag gimashihra a bin ma gerenteng. ¹⁹Malah ka tol nkilla le gipahna lag gimashihra ka gograh kunjere lah ni a muri agbingrah ihne le kun deshile ɗahra, ni a muri kunkangna le kunjere ntiring ɓalah. ²⁰A pag ga a yeh shienri ma tonɓahri ate gimashihra le ɓeni kwa agh ko yere ko ni yeri ya; a njere nini aka nwahni ate binɓangKulli.²¹A kara ma lumpur ihne le shienri makunduna agh, passover ka pagha ate muyong- njibunno ma akara tonɓahri. ²²A kara wo agh, munamurung ka gilla ate kanangiri ni ate aɓayong ni njeh ya demndah ninga gipahna lag gimashihra.²³A yeh akara tonɓahri ma njibuno agh, munamurung ka gil gipahna pingsa ate Yahweh, Ah demndah tonɓahri ni agamnjuh ni nyha ni pinye ya tonɓahri kyari kwa agh ma akara tonɓahri, ni borombul mwoh kyari kwa agh ate gipahna lag gimashihra. ²⁴Le munamurung ka pah ephah ate gipahna gilih ate demndah ni kwa agh, ni ephah ate gamnjuh ni kwa agh ni minduh murun ate ephah ni kwa agh.²⁵A kara ma lumpur tongno le shienri ma tonɓahri ya, a njibunno agh, munamurung ka pah agipahna a yeh akara tonɓahri ye: Agipahna lag gimashihra , agipahna pingsa, agipahna gilihna, ni agipahna le murun.

Chapter 46

¹Murung Kulli Yahweh ki nah gaː Kunlah le bang njum kangna ma nji ɓayeh, ki shin nji nakuli, ah girri ate akara topurmwoh ma tumo, keminiya a kara Sabbath agh ah logshi ni a kara ni shienri sag ni ya ah logshi. ²Muna murung ka ingna bang njum-kangna ma nji njummo a nji kunlah ni njere ma vulliyina le a nji dabeng, le ih tangha a kunkangna le kunlah ma nji ɓa yeh ngha amallah ki pagni ɗahra ma pahbung ma gipinshina ni pahbung ma ɗigna-ololo. Le ihka gushi Kulli a kun kunlah ma nji ɓa yeh be ih puro ih woro, keminiya ni ah gir kunlah egh agh sete kapolla.³Aɓayong ni nje egh ka osso ka pah gusso a dum Yahweh a ingna le kunlah ni a kara Sabbath ni ashienri mapiyo. ⁴Pahbung mapingsa ni munamurung pih yahweh a kara sabbath agh ih ɗig amunanzu topurmwoh ni guɓung ni ɓiya ri yang agh ah ni gannzu ni guɓung ni ɓiya ri ya agh. ⁵Pahbung ma njigiri ni gannzu egh agh ka ɗig ephah, mwoh, ni pahbung ma njigiri ni amunanzu agh ka ɗig ga yali tollo ih pah agh, ni gallon mwoh ni nshile ma murun ni ephah ma njigiri ni kwa agh.⁶A kara ni shienri sag ni ya ɗigna ih pahbung ma ɗendah a luwo mwoh, amunanzu topurmwoh, ni gannzu ni guɓung ni ɓiyi ya agh. ⁷Ɗigna ih pahbung ma njigiri ma ephah mwoh ate ɗendah egh ni ephah mwoh ate gannzu, ni ga yali tollo ih pah ate gannzu egh agh, ni gallon mwoh ni nshile ma murun ate ephah ma njigiri ni kwa agh. ⁸Ngha munamurung ingna a nji njere ma kunlah ni njere ma vulliyina le, ɗigna ihka ɗag biye ari njere ni mwoh agh.⁹Keminiya ngha aɓayong ni nje egh agh zu a dum Yahweh a kunbang ma anjibunno mama ah tig agh ɓeni kwa ki ingna a nji kunlah ma nji nakattang agh ate pah gusso agh ɗigna ihka ɗag biye a nji kunlah ma njinalih; ni ɓeni kwa ki ingna a nji kunlah ma njinalih agh ɗigna ih ɗag biye a nji kunlah ma njina kattang. ɓung nya logle nyer ni njum mi a nji kunlah ni ingni nghang agh, ate ɗigna ih puro ih woro huarr nji dum mi. ¹⁰Ɗigna munamurung ka pagha ntiri yang; ngha ah ingni ni ya ɗigna ih ingna, ni ngha a magmur yang agh, ɗigna ih mag mur ri.¹¹A anji bunno egh, pahbung ma njigiri ka ɗig ephah mwoh ma njigiri ate ɗendah egh ni ephah mwoh ma njigiri ate gannzu egh, ni ga kwa yali tollo ih pah ni amuna nzu agh, ni gallon mwoh ni nshile ma murun ate ephah ni kwa a agh. ¹²Ngha munamurung ki pah pahbung ma yalung tolla agh, ko pahbung ma gipingshina ko pahbung ma ɗigna-ololo abin Yahweh agh, kunlah nji njinakuli ya ah ka logshi yi ne. Ihka pah pahbang ma gipingshina le ko pahbung ma ɗigna-ololo le ninga pagha ni ih pagni a kara Sabbath agh. Le ɗigna ih puro ih woro, a njummi ni wara pura woro agh ah gir kunlah.¹³Ɓuhro egh agh, aka pah munanzu ni bogho le mwoh guɓung ni ɓiyi ya agh ninga pahbung ma gipingshina abin Yahweh kara ni kwa agh; nga pag ga beri a njum beri ni nga pag ni ga. ¹⁴Nga pah pahbung ma njigiri a ri beri a njum beri, topurmwoh le koriyo mwoh le ephah ni taro le koriyo mwoh le gallon mwoh ninshile le murun ate ih liɓ kusumu le pahbung ma njigiri ate Yahweh, pyere ari gibilla ma ɗignjah. ¹⁵Ahka gil munanzu egh, pahbung ma njigiri egh, ni murun egh beri a njum beri, pahbung ma gipingshina ma ki kenne.¹⁶Murung Kulli Yahweh ki nah gaː Ngha munamurung ki pih mwoh le amunabunna le gipahna, gibere le ni. Ih osso ih ɗig mami aminkah yi. Gille yang ni a njere gibere. ¹⁷Keminiya pih mwoh le aɓapagtumo le gipahna ari gibere le, le ihka ɗig mami ɓapagtumo egh sete bogho kummurung, le ihka njere a bi munamurung egh. Njiteng ni gibere le ka ɗig mami amunabunna le. ¹⁸Munamurung ni ki tol gibere aɓayong agh, ki pariyi yang nji ag giri leyang; ɗigna ihka kum mi amunabunna ari agiri le ate aɓayong lang ni ki meshiyi ya, ɓwa ni kwa agh ari gikumna le.'‘‘¹⁹Mama kuratiye agh, ɓwa egh bolli meng anji ingna a kunlah le a kangna magerenteng le amallah ni nji njinakattang agh le biye niǃ Bang ngha nghang ki gangra njinanje. ²⁰Nah nghang, ‘‘Ba ni ba ɗigna amallah ka lam pahbung ate ga ni ɓor agh ah ni pahbung ate pag gimashihra ni ba ɗigna ahka kang pahbung ma njigiri nghang agh. ɗigna ke ah zuni a pahbung egh a yeh bang njum kangna ma nji njumo agh, le ah aɓayong ɗig gerenteng.‘‘²¹Le zuni meng a bang njum kangna ma nji njumo le billi meng nɗur agɓinra ihne le bangnjum kangna egh, le nshinna ih a gɓinra ma bangnjum kangna ni kwa agh bang maɓi ngha nghang. ²²A gɓinah ihne le bangnjum kangna ma njumo egh agh a bangnjum kangna makenna ngha nghang ihne, Saɓɓa bung woro‘ihne ni bung wuramwoh pulum a gerere. A bangnjum kangna ihne egh agh gullo leyang kwa mwoh. ²³Giɓagna ma tahli ngha nonno ari yang kwa ihne, ni abin lamgiri a binje le giɓagna ma tahli ma nonna egh. ²⁴Ɓwa egh nah nghang, ‘‘Aba aɓapagtumo bin ɓang Kulli ka lam a ɗahra le aɓayong nghang agh ni ga.‘‘

Chapter 47

¹Le ɓwa egh bollang nyer ni a kun ingna a kangna ɓangkulli, le muru ngha ki ɓangha ki puro a binje le lah nji ba kangna ɓangkulli tanghang agh ki kah njina kuli-ate nji ɗum kangna ɓangkulli ke shin njinakuli-le muru egh ngha ki ɓangha nzali njinalih le kangna ɓangkulli, nji bung malih le deshile-ɗahra. ²Ke pur sang a nji kunlah manjinakattang le bolli meng gahli ni a nji kunlah ni ki shin njinakulli ya, a biye agh muru ngha ki ɓangha puro a kunlah ni a njimalih le.³Ngha ɓwa egh ki wori a njinakuli agh, nguri pyere saɓɓa le giri ngha bi; pyeri bung worotongnolum le zuni meng a njibin ɓayeh muru egh kenni a muru ni pyere a garakusung agh. ⁴Le pyeri bung worotongnolum ɗeshili le billi meng a ɓayeh muru egh kenni a muru ni pyere a nkungnu agh; le ye pyeri bung worotongnolum maɓi le zuni meng a muru ni bolbang ɓung agh. ⁵Mama ki soghatiye agh, ye pyeri bung worotongnolum maɓi, keminiya sallang ni ni gan ɗuro agh ni ate muru ɗungshina le limna mama pyeri ohgho agh-sallang ni ni ah gan ɗuro agh ni.⁶Ɓwa egh nah nghang, ‘‘Muna ɓwa, a shinna ga?‘‘ Le pur sang le tighang nyere ni ginya a kunsallang. ⁷Ngha ngingni nyer ni ya, biye agh kunsallang egh ngha ni angung a nji ba ni nji ba wo ɗeshili. ⁸Ɓwa egh nah nghang, ‘‘ Muru ni ki ɓangha ki kah kasanje ma njinakuli ki woro kikah Araba; muru ni ki ɓangha ki ingna a Salangmagula ma Muah le ka tighi yarata.⁹Ih ka pagha ih ga kwa ki usulo ki ɓangha a muru agh ka ɗigha ba muru egh kikah nghang agh; anjih duduk ka pagha, ate muru ni ki ɓanghang. Ih ka tig muru mwatollong egh yarata. Ga kwa agh ka ɗigha ba kennghang agh. ¹⁰Le ihka pagh ih aɓabolnjih ma En Gedi ka tangha kun muru agh, ni bang ngha nghang ma angshi ‘‘ndambo ari En Eglaim. Anjih ma shisa ka pagnghang a Salt Sea, ninga anjih ni a Great Sea agh ate kemina leyang.¹¹Keminiya abin muru ni abin guguri le Salt Sea agh ni ah tighi ih ɗig yarata agh; aka ɗigha ate kum mwatollong. ¹²A kahri sallang ni a akunni yæ akun kahrikwa ɓari, angung shisa ka gullo ngha k a pah gilina agh. Ambu yang ni ki wuh agh ni njingung leyang ni ki ɗagte gullo. Shienri ni kwa agh angung egh ka pag njih, ate muru ni puro a binɓangkulli ya ngha ki ɓangha a yeh yang. Njingung leyang ka ɗigha ate gilina, ni ambu yang ka ɗigha ate pah‘irritenna.¹³Murung Kulli yahweh ki nah gaː Njere ni aka gaɓ ni yi akunburi le israel ni lum puɓari ya nje egh ni ngaː Joseph ka kum akoriyo ɓari. ¹⁴Aka gaɓi pyere a muri bang ga nlogshi beng le nkaniyigiri ih nga pih ater yong agh. Nje ni ka zu yi yong ninga gibere.¹⁵Ga ni ka pag njang nje le nje ni njinakattang agh puro a nji Great Sea a nji Hethlon, le kenne a Zedad. ¹⁶Le njang nje egh ka kah Berothah, ka kah Siibraim, ngha ntiri Damascus ni Hamath agh, le ih kenne a Hazar Hattikon, ngha kahri njang nje ma Hauran Agh. ¹⁷Le njang nje egh ka woro ka ɗag sallang magulla ka kah Hazar Enan ni amuri kasanje ni Damascus ni Hamath a njinakattang agh. ba ni ka pag ma njinakattang.¹⁸A njinakuli ya njang nje egh ka logho a ntiri hauran ni Damascus, billa ari sallang Jordan ntiri Gilead ni nje Israel. Aka pyeri puro ari kasa nje kenne ari sallang magulla ma njinakuli. Ba ni ka pag kasa nje ma njinakuli. ¹⁹Le a njinalih agh njang nje egh ka logho puro ari Tamar ha kenne ari amuru Meribah Kadesh, le billa ari tumuru Egypt kenne a Great Sea. Ba ni ka pag njang nje ma njinalih. ²⁰Le njang nje ma njinanje agh Great sea ni kenne ari bang ni nji bung gypap Lebo Hamath. Ba ni ka pag njimanje.²¹A njere ni aka gaɓni yi mur yong nje ni, pyere ari akunburi ma Israel. ²²Ini nga gaɓ agibere egh a mur yong ni a muri abiri ni ntiri yong agh nina, aɓeni ɓilla amuna a ntiri yong ngha ni yong ninga aɓayong ma Israel ni ah ɓil agh. Nga soɓ yaɓi amuri agibere a ntiri akunburi ma Israel. ²³Le ihka pagha ih biri ka ɗigni akunburi ni ih ɗigha a ntiri yang agh. ɗigna nga pih gibere-ga ni Murung Kulli waɓɓa.‘‘

Chapter 48

¹Alulli akunburi egh ni nga. Kunburi le Dan ka og koriyo mwoh le nje egh; njang nje le ka logho bolla ari njang nje ma njinakattang le Israel a nji njinjere Hethlon ni Lebo Hamath. Njang nje ka woro ka kenne a Hazar Enan ni billa ari kasa nje ni Damascus ki kah njinakattang agh, leih kenne ha Hamath. ²Njang nje le Dan ka logho puro a njinakuli ba ka billa ka kah a Great Sea. Ki billa ari kasa nje le Manasseh puro a nji njinakuli kenne a njinanje, Asher ka kum koriyo mwoh. ³Ki billa ari kasa nje le Asher puro a nji njinakuli kenne a njinanje, Naphtali ka kum koriyo mwoh.⁴Ki billa ari kasa nje le Naphtali puro a nji njinakuli kenne a njinanje, Manasseh ka kum koriyo mwoh. ⁵Ki billa ari kasa nje le Manasseh puro a nji njinakuli kenne a njinanje, Ephraim ka kum koriyo mwoh. ⁶Ki billa ari kasa nje le Ephraim puro a nji njinakuli kenne a njinanje, Reuben ka kum koriyo mwoh. ⁷Ki billa ari kasa nje le Reuben puro a nji njinakuli kenne a njinanje, Judah ka kum koriyo mwoh.⁸Pah nje ni nga pag agh, ka billa ari kasa nje ni Judah agh le ka nonno puro a nji njinakuli kenne a nji njinanje; ih ka pag bung worotongnolum wuramwoh putongno a gerere. Nonno le ka pyeri ni koriyo gaɓɓa le kunburi mwoh puro a nji njinakuli kenne a nji njinanje le kangnaɓangkulli ka ɗigha a ntiring le. ⁹Nje ni nga pih Yahweh ka pag bung worotongnolum wuramwoh putongno a nonno ni bung worotongnolum lum a gerere.¹⁰A pah ni nga pagha ni koriyo gaɓɓa nje ni ya ni ngaː Amalah ka kum nje ni aka pah yang agh ka pyeri bung worotongnolum wuramwoh putongno a nonno amuri nji njinakattang; bung worotongnolum lum a gerere amuri nji njimanje; bung worotongnolum lum a gerere amuri nji njinakuli; ni bung worotongnolum wuramwoh putongno nonno a nji njinalih, ni bin gerengteng le Yahweh a ntiring le. ¹¹Ga ka ɗigha ate ɗahri amallah le biɓilla le Zadok, ɓeni pagna nghang tumo ni pahnjiteng agh, ɓeni ni kengshi njere agh ah ngha aɓa Israel kengshi ni njere agh, ninga mama Aɓa Levi pag agh. ¹²Ba ah pah yang agh ka ɗig koriyo gaɓɓa le nje mama orrbang ni gerenteng ni ya, ki nonno ki kah a kasa nje le aɓa Levi.¹³Nje le aɓa Levi billa ari kasa nje ni nje le amallah agh ka pag bung worotongnolum wuramwoh putongno a nonno ni bung worotongnolum lum a gerere. Nonno le a billa le anje kwa ɓari ya ka pag bung worotongnolum wuramwoh-putongno a nonno ni bung worotongnolum wuramwoh a gerere. ¹⁴Ɗigna ni ah maghi ke ah ariyi ya; ɗigna ih mwoh le anjingung makunduna le nje le Israel nya ah wa koriyo ari abilla le nje ni ya, ate ngha kwa agh gerengteng ni abin Yahweh.¹⁵Nshile nje egh, bung worotongnolum tongno a gerere ni bung worotongnolum wuramwoh a nonno, ka ɗigha ate pagtumo le lah magulla, alah egh, ni bin lel agiluwo; lah magulla egh ka ɗigha a ntiring le. ¹⁶Aga ni ka pag pyere le lah magulla eghː Nji nakattang ka pag bung 4,500 a nonno; njinalih ka pag bung 4,500 a nonno; nji njinakuli ka pag bung 4,500 a nonno; ni nji nanje ka pag bung 4.500 ni nonno,¹⁷Bin lel agiluwa ka pagha ate lah magulla a nji njinakattang, bung 250 ni limma; nji njinalih, bung 250 ni limma; a njinakuli, bung 250 ni limma; ni nji njinanje, bung 250 ni limma. ¹⁸Nshile bang ma pahbung magerengteng ka nonno ha bung worotongnolum lum a nji njina kuli ni bung worotongnolum lum a nji njinanje. Ihka billa ari kasa nje le pahbung magerenteng, ni gisoro le ya ka ɗigha ate gilina le aɓeni ki pagtumo a lah magulla agh.¹⁹Aɓayong ki pagtumo a lah magulla agh, puro ari a kunburi ma Israel kwa, ka ɗigɗiya a nje egh. ²⁰A pahbung ma nje kwa ka pyere ni bung worotangnolum wuramwoh putongno ni bung worotongnolum wuramwoh putongno. A nyere ni nga pag pahbung magerenteng ma nje kpaɓni nje ma lah magulla.²¹Nshile nje ni amuri kun kahri pahbung magerenteng kwa ɓari ni bang lah magulla ka ɗigha ate munamurung.Billa le nje le munamurung a nji njinakuli ka nonno ha bung worotongnolum wuramwoh putongno logho ari njang nje le pahbung magerenteng kenne la kas nje ma nji nakuli- ni billa le a nji njinanje ka nonno ha bung worotongnolum wuramwoh putongno kenne a nji kasa nje ma nji nanje. Pahbung magerenteng ka ɗigha a ntiring le, ni bang magerenteng le kangnaɓangkulli ka ɗigha a ntiring le. ²²Nje ni ki nonno puro ari agiri le aɓa Levi ni bangle lah magulla ni a ntiring le agh ka ɗigha a ntiri kasa nje ma Judah ni kasa nje ma Benjamin-nje ni ka ɗig mami munamurung.²³Anshile a kunburi te agh, koriyo gaɓɓa leyang ka osso ka logha ari nji njinakuli kenne a nji njinanje. Benjamin ka kum koriyo gaɓɓa mwoh. ²⁴Ki billa ari kasa nje le puro a nji njinakuli kenne a njinanje, Simeon ka kum koriyo gaɓɓa mwoh. ²⁵Ki billa ari kasa nje le Simeon puro anjinakuli kenne a njinanje, Issachar ka kum koriyo gaɓɓa mwoh. ²⁶Ki billa ari kasa nje le Issachar puro a nji njinakuli kenne a njinanje, Zebulun ka kum koriyo gaɓɓa mwoh.²⁷A nji njinalih le njang nje le Zebulun, logho puro a nji njinakuli kenne a nji njinanje, ka ɗig nje Gad-koriyo gaɓɓa mwoh. ²⁸Nyang nje ma njinalih le Gad ka nonno logho a Tamar kenne a amuna le Meribah Kadesh, le woro ha kenne a tumuru ma Egypt, le kenne a Great Sea. ²⁹Nje ni nga soɓ yaɓi amuri; ihka ɗig gibere le akunburi ma Israel. Akoriyo gaɓɓa leyang ni ga. Ga ni Murung Kulli Yahweh waɓɓa.³⁰Aga ni ka pag abin puro ɗagbang ma puro a lah magulla; Amuri nji nji nakatteng, ngha ka pyere bung 4,500 a nonno, ³¹Ka ɗig akunlah taro, ah log yi yang lullung ari a kunburi ma Israelː Kunlah mwoh mami Reuben, kunlah mwoh mami Judah, ni kunlah mwoh mami Levi. ³²Amuri nji njinakuli, ngha ka pyere bung 4,500 a nonno, ka pagni a kuunlah taroː kunlah mwoh mami Joseph, kunlah mwoh mami Bejamin, ni kunlah mwoh mami Dan.³³Amuri nji njinalih, ngha bung 4,500 anonno agh aka pag ni a kunlah taroː kunlah mwoh mami Simeon, kunlah mwoh mami Issachar, ni kunlah mwoh mami Zebulun. ³⁴Amuri nji njinanje ngha ka pyere bung 4,500 agh, ka pag ni akunlah taroː kunlah mwoh mami Gad, kunlah mwoh mami Asher, ni kunlah mwoh mami Naphtali. ³⁵Kangna pilliya ari lah magulla egh ah ka pag bung worotongnolum lumpurre tomɓitaro; logho ari kara wo worri ya, lulli lah magulla egh ka ɗig ‘‘Yahweh Ngha Biye.‘‘

Daniel

Chapter 1

¹A yeh bogho ma tahro le nongmurung le Jehoiyakim murung njeh Judah, Nebukaniza murung njeh Babila, zu a lah Urushelima, le kangni ate ih girnjere ishi agiri. ²Kulli pahne Nebukaniza lihluwa a muri Jehoiyakim murung le Judah, le pih aga ih pah yang gulo a leh Kulli ya. Pon yang zuni a njeh Babila, a leh kuli le, le tigha agi ma gerenteng nghe a bin tig gikunna ɓaleh kuli le.³Murung nahteng a ri Ashpenaz, magula le aɓeni ki pag yi tumo agh, zuni aɓwa a ntiri aɓa Israila, kpaɓ yang a ntiri aɓeni a lahmurung nghan, ni aɓeni a pah yang gullo agh- ⁴abuna ni guɓung nyha ɓihya ri yang ngha agh, a ɓordeng shina, ni shinbang a yeriteng kwa, ɗungso ni yeribang ni yerigiri ha kena aɓeni ki pagtumo a lahmurung ngha. Ih ka alliyi yang pagha ni a waɓni kunburi le aɓa Chaldiyan agh. ⁵Murung pushi yang tigha a ntiri ki pih murung agilih maɓonna ni nuh amuru njingung ni a pih karani kwa agh. Aks alliyi abuna egh giri ma abogho tahro, le a nzumi ya a zu a pag yi murung tumo.⁶A ntiri aɓeh ya, Daniyel, Hananiya, Misheal, ni Azuriyah ngha nghang aɓeni a ntiri aɓa Judah agh. ⁷Magula le aɓa pagtumo pah yang alullungː Daniyel agh a gorih ih Belteshazar, Hananiyah agh a gorih ih Meshach, le Azariyah agh a gorih ih Abednego.⁸Daniyel wara tollo a yahli ih ni ih ɓihyi gerenteng le a temuri gilihna maɓonna le murung ni amuru anjingung ni ih nuh agh. Ngha mini jimbang a bin magula le aɓeni ki pag yi murung tumo agh ate ke ih ɓi ɓihyi gerenteng le ya. ⁹Niɓeniya Kulli pahne Daniyel agnjiung ni shin gi-enna a ri gipagna gulo ni magula le aɓa pagtumo agh. ¹⁰Magula le aɓa pagtumo egh nah yi Daniyel, “Myang ngi ɓang ngoɓong le telelah lang murung. Tigna ga nga lih ni nuh agh. Mang ka pag yi ke ih za shin yong ninga ni nken adenah aɓihyong deng ngha le? Murung ka almurang ate muyong.“¹¹Le Daniyel nahteng a ri ɓa konna te gilihna mama magula le aɓa pagtumo a muri Daniyel Hananiya, Mishael ni azariyah agh. ¹²Nah, “Kukushi pyeri sung adenglah lo a yeh kara lum. Pah sung ambuhgiri sa sheghe ni muru ih ɓi shi nuh. ¹³Le a za pyeri pagha ni a shinni sung ni mama a osso a shinni pagha le aɓeni ki lih agilihna maɓonna le murung ngha, a muri aga ni a shinni sung.“¹⁴Ngha ɓa konna te gilihna egh agha a muri ga, le pyeri yang akara lum. ¹⁵Ngha akara lum zuni n‘ngha a shinni yang ngha, a yangha dwal, le a ɗignina a uwora adenah ni ki lih gilihna maɓonna le murung. ¹⁶Ngha ɓakonna temuri agilihna maɓonna egh ni agi nuhna ma muru njingung nghe woro pah yang mbuhgiri.¹⁷Adenah ni ihne ni ya Kulli pahne yang yeriteng ni shinduna ni pagha a yeribang, ngha Daniyel yeri ashinduna shisa ni alohro. ¹⁸Ngha kunbang ni murung tigha ih ɓi a zuni ni yang, magula le aɓa pagtumo zuni yang a kundum murung Nebukanizah.¹⁹Murung nahteng a ri yang, le a ntir aɓeni a tariyi kwa agh ɓwa nyha a kpaɓa ni Daniyel, Hananiyah, Mishael, ni Azariya agh. A gilri yang a tangha dum murung aka pag yi tumo. ²⁰A‘ihlibang ni kwa murung ihli ni yang ngha a muri yeriteng ni yeribang ngha, kun yang yerine kena bang lum uwora aɓaɓangna ni aɓeni ki nah a yangha a nahteng a ri aɓeni wuh agh, aɓeni anjeh magula le murung ngha. ²¹Daniyel ngha be kena a kunbang bogho makunduna le murung Cyrus.

Chapter 2

¹A bogho ma ɓari ma nong murung agh, a lohro ju yi. Gireh gangshina ɗuɗug, le ni nong tulo agh. ²Le murung tashibang ri aɓaɓangna ni aɓeni na a yangha a nateng ri ɓayong ni wuh agh. Yeh ɓugtyeh gor aɓeni ki pag tumo ni akukwa agh ni aɓeni yerigiri agh. Tolla ihɓa waɓi a lohro le. Ngha a ingna le a tangha ɗum murung.³Murung nayi yang, ''ing lohri na, ngha yang ki uɓo ate ihɓi yeri tekushi lohro ghe.'' ⁴Le aɓeni yeri giri agh nateng ari murung ni kumɓuri Aramaic, ''Murung, ke nja le ih mal aghǃ Waɓi sung lohro, le sa pushi tekushi sa waɓo.''⁵Keminiya murung pila nayi- aɓeni yeri giri agh, ''Gag agh shi wanne shi mala. Ning ihɓi pushi lohro egh ni tekushi ihɓi waɓang agh le, a saniyi agiri yong atiko shisa le aka pag alah yong ka pag ki ɗig ri tang agh. ⁶Keminiya ihɓi waɓɓang lohro egh ni tekushi le, nga kum agih paghna abinang, nwaɓang, ni gushiɓang magula. Nwaɓang lohro egh ni tekushi mini.⁷Aye aɓug tayang le a pila ana, ''Le ih murung waɓɓi sung, a deng lah le, lohro le sa waɓɓi tekushi.'' ⁸Murung pig yang, ''Nyerina iyangha ngi idi eɓi payong kunbang ate in shing telang ngha magula nga tolla amuri. ⁹Keminiya nin waɓɓang lohro ni agh le, ngi soɓa tenana mwo ni ate muyong. Ntola nga kpaɓ yiri ni gah nya gerenteng agh nga agha muri le nga waɓɓang ate ih ɗag tenana egh. Ngha mini, ihɓi waɓɓang lohro egh, le ngi yere ih nga wawi waɓ tekushi.''¹⁰Aɓa yerigiri ye oila ari murung, ''Ɓwa nya a ngunjah ni a a kene ka pag gah murung al ala ni agh. Murung magula nya amuri ɓayong ngha al ja ga abin ɓaɓangna le moh aghy,4ko abin ɓeni nah ih yongho ih nateng na ɓeni wuh agh, ko abin ɓayeri giri agh. ¹¹Ga murung ki al ala ni agh, ganna kunɓang, ɓung nya teh gi wawi waɓɓi murung gireh agh sai kulli, le ni pa teh a ɗiya a ntiri aɓayong agh.''¹²Gire pih murung yalula ni funo, le tig ɓang ihɓa gir nja le aɓa yeri giri ni nje Babylon agh kwa. ¹³Ngha a pushi waɓɓa giɓila woro ihɓa wol nlo aɓa yeriteng agh, le atashibang ihɓa shinbang teh Daniel ni a ɓih ate a wol nlo yang.¹⁴Le Daniel pila ni yerteng ni pah gulo ari Arioch magula le aɓa tahluwa ni ki konate murung, ɓeni ju ka ja wol nlo aɓa yeriteng ni nje Babylon kwa agh. ¹⁵Daniel ihli magula le aɓa tahluwa le murung, ''Mang pag tekushi kara le waɓɓa le murung ni le?'' Le Arioch waɓɓi Daniel ga pagiri agh. ¹⁶Le Daniel ingna aye le jimbang teh pura dum murung ate ihɓi waɓɓi murung tekushi lohro le.¹⁷Keminiya Daniel wara lye ke banghi aɓeni ih ɗigni yang agh Hananiah, Mishael, ni Azariah ga pag giri agh. ¹⁸Jim yang ihɓa al ashibang abin Murung Kulli ni a kulli agh ate shangah ate ke ogri nja le Daniel na aɓi kpana ashile aɓayeri teng le nje Babylon agh.¹⁹Ni ɗur egh le a pushi sangre adumi Daniel anjilohro, Le Daniel bongshi Kulli ni a kuli agh' ²⁰Le Daniel ''Bongshi luli Kuli mala nya le logho kene, ate yerteng ni gulo ama mini.²¹Ihni ih ariyi aɓong makumbang; ih pushi a murung ni tig a murung ni tig a murung amuri karwa. Yangha ih aɓa niyeriteng ni yerigiri a bing aɓeni ngha ni yeribang agh. ²²Ihni puso duna agah lima ni amama- asongri agh ate yerina gah apina agh, le poshi poshiyang ɗig nini.²³Kulli le akasung, npagno makampa ie nɓongso ate yeriteng ni gullo ni a peng agh. Niɓeni agh apangnang nyeri gah shi alo teɓi agh; a ɗunna sung ga ju murung agh.²⁴Le Daniel woro ke shing Arioch (ɓeni murung pih tumo ihɓi wol nlo aɓa yeriteng ni kwa anje Babylon agh). Kene ke nayi, ''Ke a giri nja aɓayeriteng ri a nje Babylon agh. Bolang keni a ɓin murung le nga ɗumi murung tekushi lohro le.''²⁵Le Arioch kara juni Faniel ingnini a ɗum murung le na, ''A ntiri aɓeni ɓangha ɗag layang nje Judah agh nkuna ɓabura ni ka waɓ tekushi lohro le murung agh. ²⁶Murung nayi Daniel (ɓeni luli a gor Belteshazzar), ''Aka wayi waɓɓang lohro lang ni ih shing agh ni tekushi le?²⁷Daniel pihyi waɓɓi murung le na, ''Sangha murung ilibang teɓi ni agha ni a pushi aɗu aɓayeriteng agh, ko aɓeni na a yangha anateng ari aɓeni wuh agh, ko aɓabangna agh, ni aɓa shing gah a kuli agh. ²⁸Kemiya, Kulli ni ɗiya a kuli ngha nghang, ɓeni ki pushi asangiri ku ɗum agh, le ngha ɗum nogho wey murung Nebuchadnezza, gah ka pag giri a akara ni ki ju agh. Agireh ni aye lohro ni anjilohro ni a muro ngha anongni amuri kala agh.²⁹Awh teh agh, murung, ɗenshe lo ngha anongni amur kala aga a yangha muri agah ka ju agh, le ɓeni pushi a sangreh ɗumo agh ɗun nogho gah tola ju ka pag agh. ³⁰Meng teh agh, ni a ɗumang sangah ate muri yerteng ni miyani nawo ɓayong manshini mama ninjung agh. A pushi sanga a ɗumang ate weh, murung, ihɓa yeri tekushi, le ate a yeri agah a ɗenshe lo a nluro agh.³¹Murung, a shimbang bikuli le ashing ga aɓagha ninga ɓwa agh magula. Ga a ɓagha ninga ɓwa ni gigh, mama gulah ni ɓoɗɗen ɗuɗuk agh, tangha aɗumo. Poshibang le agh pana ngoɓong. ³²Muri gah aɓagha bi ɓwa ghe gha agili ni gih fugna ma gold. Kihre ni a ɓih agh ma gih fugna ma silver ni. Ntirig le ni a ɓelli agha agili ni gih fugna ma bronze, ³³le a kushi agh agili ni gih fugna ma iron. Aɓakushi agili ɓaɓa ni soɓong.³⁴Ashinbang bikuli, le tahli ngha akasa a puso, keminiya ni bih ɓwa ni gigh, le ju kpa ari ɓakusung ni ni gig fugna ma ni soɓong agh, le wanghi yang. ³⁵Le gih fugna ma iron ni soɓong, gih fugna ma bronze, gih fugna ma silver, ni gih fugna ma gold wangha aba mwoh meshiye fiton-fitong le pila niga fufu giri ni a tangsa wol ngun gwe in ɓogho agh. Gung ɓwa nonyang wori le guɓung nya ɗagha bye agh. Keminiya tahli ni kpa ari gah aɓagha ni ɓwa ghe agh bila ninga nkono magula le ɗungshi ngunjah kwa.³⁶Gah ni pag lohro ghe. Niɓeyiniya sa waɓɓi murung tekushi. ³⁷Weh, murung, awoni a pag murung le a murung mama Kulli ni a kuli agh pih anjeh magulina agh, ni dya muri bang, ni moso, ke ni guloh. ³⁸Pahne a ɓwo ɓah ɓayong manshi ɗinghang agh. Pahna aɓwo agihlo ni a lusung agh ni a minya ni a kuli agh, le pag no aɗiya a muyang kwa. Awoni a pag muri gah aɓagha ninga ɓwa ni gih fugna ma gold.³⁹A jumo agh, nje murung maɓi ka logho mama ni keno agh agh, le ni nje murung mataro mama ni gihtulla mapinna agh ka dya muri ngunja kwa.⁴⁰Nje muru ma ihne nghanghang ka ju, tenne ninga gihtulla, ate gihtulla wanghi anshile giri fitong-fitong le wanghi gah kwa agh. Ihka wanghi aga kwa le ihka goghi yang.⁴¹Ninga mama teh ashing agh akushi ni amuna kushi agh bing ɓaɓa agh agili ni soɓong ni atong agh le bing ɓaɓa agili ni gihtulla, le nje murung ghe aghi ihka gaɓa tenne le gihtulla ka pagha aye, ninga mama teh ashini ajalini gihtulla ni soɓong ni ni teng agh agh. ⁴²Ninga mama amuna kushi kusung ghe agh agilh bin ɓaɓɓa ni gitulla le bin ɓaɓɓa agilih ni soɓɓong ni ni teng agh, ini njemurung ghe ka ɗig bin ɓaɓɓa tenne le bin ɓaɓɓa meshiye. ⁴³Ninga mama ashinni gitulla a nzali ya, ni soɓɓong ni teng aghang, ini aɓayong ghe ka ɗig anzali ni yang; naɗigha binmona agh, ninga teh gitulla ni jalla ni soɓɓong agh.⁴⁴Akara le amurung gho, Kulli akuliya ka tig njemurung mama ni teh na logho a meshiyi agh, ke aɓwa nyha ka gang kun yang ngha ni luah agh. ihka ɓunni yi anjemurung ɓaɓɓa fitong - fitong , le zu ni malla le yang, le ihka ɗigha malla nyha. ⁴⁵Ninga mama te ashin ngha, akshi mintahli ari nkonno, keminiya ni abih ni ya. Wanghi gitulla, gitulla mapinna, soɓɓong, gitulla maposhina (danna), ni gitulla mabangna fitong-fitong. Kulli magulla pag no ayere weh, murung, gah ka pag giri anjum gah agh. Loro ghe agh njiteng ni le tekushi agh gah apagni tumo agh ni."⁴⁶Murung Nebuchadnezzar kpa nzali ni kun dum mi adum Daniel le pih gullo; le togha ihbi pag pagiri le apih gipinsa. ⁴⁷Murung nah yi Daniel, "Ni njiteng Kulli lo ni ki pag Kulli le akulli, Kulli le amurung, le ɓeni pushi asanggiri dum agh, ate akenna apushi sangah adummo."⁴⁸Le murung pagha agushi Daniel le pih agipagna maɓorna. Tighi magulla nji kasanje ma nje Babylon. Daniel zu ɗig gomna magulla amuri aɓa yeriteng ma nje Babylon kwa. ⁴⁹Daniel jim bang abin murung, le murung tol Shadrach, Meshach, Abednego aɗig amagulla anjikasa nje Babylon. Keminiya Daniel aɓeni ki ɗig ni murung minnjah agh.

Chapter 3

¹Murung Nebukadnezzar gil gal aɓagha ninga ɓwa agh mama saɓa bihkuli le, saɓa ɓung yongh ɗahra le saɓɓaɓung topurmo agh. Teshi aɗabeng ni nog pyar agh a njedura mama nji kasa njeh Babila agh. ²Le tashi bang woro ih a kpaɓ bang aɓamwoh agh agomna ma nji kasa njeh, ni agomna makening kpaɓa ni abapih teng, ababol mbolo, aɓa wahnjo, aɓa kasha njo, ni amagulna bing tumo kwa mama nji kasa njeh agh ihba ju ate puso dum gah murung bagha ninga ɓwa le puso teshi ash.³Le agomna ma nji kasa njeh a gomna makushiyang, ni agomna ma kenina ke kpaɓa n aɓapih teng, aɓabol mbolo, aɓawanjo, aɓakashi njo ni amagulina nji kasa nje ɗama aɓamwoh agh ate pushi teshe gah aɓagha ninga ɓwa mama murung ɓagha agh. Atangha a ɗumi. ⁴Le awaɓ gah ka pag giri agh ni jolo, “A tingne yong, aɓayong anjeh ni kumɓuri, ⁵Ju pag bang ih og ni aɓwa anjenme anjinduara, azi teng angwangtah, ni anjeme gulahni agih ngwang kwa agh ɗigna nga kpa njeh ngah pih pag ninga ɓwa mama Nebukadnezzar ɓagha puso tig agh guloh.⁶Beni kwa ni kpa njeh le pih guloh, aming bang gho aghagh, aka ɓungh; a ntiri ɓakangna gishe ni lih agh. ⁷Ngha bang pagha ɓayong kwa og ɓwa le anjeme njindwara azither, angwantah ni anjeme, gulah, ni angwatang ni agih ngwang kwa, aɓayong kpa anjeh ni akumbari kpa njeh le pih gah ninga ɓwa murung Nebuchadnezzar ɓagha puso teshi agh.⁸Niɓyeniya ɓang ni ju ki pag le aɓa chald ju le juni tehnjo amuri aɓa Yahuda. ⁹A naji murung Nebuchadnezzar, "Murung dya nihnjung mala nyaǃ ¹⁰Weh murung, apangna waɓɓa ih, ɓeni kwa og ajeme, anjindwara azither, anjwangtah, ni anjeme gulah, ni agih ngwang kwa agh, ɗigna ih kpa nje le ihɓi pih gah aɓagha ninga ɓwa agh.¹¹Ɓeni ni kpa njeh le pah guloh agha ɗingna ihɓa ɓughi antirig bakangna gishe ni ki lih agh. ¹²Keminiya aɓa Yahuda ngha ngha nghang aɓeni atolo atigha ihɓa bol agah ki payisiri anji kasa nje Babila agh; alu liyang ih Shadrach, Meshach ni Abednego. Aɓuna ni ogh, murung anya a ogtello agh. Na aɓil akulli lo agh ke niteh apih gilo ni aɓagha ninga ɓwa ni a puso aka teshi agh.¹³Le Nebuchadnezzar, ɗungso ni Yalula ni funo tigbang ate aka juni Shadrach, Meshach ni Abednego aɗumi. Ngha ake juni aɓuna ghe aɗum murung. ¹⁴Nebuchadnezzar nayi yang, "Ihg tol le ayalli yong le, Shadrach, Meshach ni Abednego, ih niga ɓil akulli lang ni pih gilong ni ihg bagha ninga ɓwa ihg ni puso ihg tig agh le?¹⁵Nigɓyeniya ngha ihg gha riyong agh bang pagha ihg og ɓwa le anjeme, anjinɗirara azither jang wana tali ni anjemegula ni agih agwang kwa le ihg kpa njeh le ih pih gah ihg ɓogha iniga ɓwah ni agh lo, gah kwa agh ka woro ɗihkiki. Keminiya ning pih gulo agh le likiliki aka ɓug yong antiri bakangna gishe ni lih agh. Yang pag Kulli ka keng pushi yong aɓeng agh?"¹⁶Shadrach, Meshach ni Abednego agha ari murung, "Nebuchadnezzar, tekushi pil tenana aro nya aɓisung amuri gah agh. ¹⁷Gi waɓna ngha nghang le, ini ih Kulli lesung ɓeni shi gushi ya logle ashi sung ari kinkalang le gishe, le ih ka ashisung a boh, murung ¹⁸Keminiya, nyha nina agh le, ih ɓi a yeri, murung, ih ni sa gushi akuli lo, le ni sa gushi minlim gol lo ni a tig agh."¹⁹Le Nebuchadnezzar ɗungshi ni yehlulla; le shina le kundumi ariyi ya a ri Shadrach, Meshach, ni Abednego. Lagha ih ɓi a ɓuhri kinkallang le gishe egh ih pihn kussang tonɓahri uwor mama pagle a pihngshini ya. ²⁰Le lagha aɓa masso ɓaɓa a ntiri aɓa tahluwa ih a kur Shdrach, Meshach, ni Abednego ni ɓug yang a kinkalang pihn le gishe egh.²¹A wara akuryang ngure uwo a ri yang, adagramurung, amaramurung, anshile agi mella leyang, le a ɓug yang a ntiring le kinkalang le gishe ye. ²²Ate a billa lagha le murung yarata, a ɓuhrina kinkalang le pihn le gishe egh uworbang, leshi gishe egh wolnluo aɓeni ɓug Shadrach, Meshach, ni Abegnego a gishe ya. ²³Abuna ni tahro, Shadrach, Meshach, ni Abednego, kpah a ntiring kinkalang le gishe ngha a kuri yang ngha.²⁴Le gire maghi Nebuchadnezzar murung tahɓi logho tangni kushi. Ihli aɓa pih gi waɓna, "Ni shi ɓuggha abuna tahro aɓeni a kuriyi ya gishe ya? A pil yi murung, "Njiteng ni murung." ²⁵Nah, "Keminiya shin abuna ihne aɓeni ni a kur a agh ki ginya a gishe, le ni a pihn ya. Tuhbang le ma ihne ngha ninga muna akuli."²⁶Le Nebuchadnezzar zu gyaɓ ni kunkangna le gishe ma kinkallang nghe le gor bang, "Shadrach, Meshach, ni Abednego, aguro le Murung Kulli Magula Kwa, mpuro! Nzu a ba!" Le Shadrach, Meshach, ni Abednego puro a ntiring gishe ye. ²⁷Amagula le akasanjeh, amagula le agibang, ni amagula ɓaɓa, ni aɓa pih murung giwaɓna aɓeni kpaɓa binmona shina abuna ni. Gishe ye ni tig pinye a ngiri yang ngha; anyong muyang ni yigriya; adagrah magula leyang ni pihn ya; ni nlelle gishe egh ni ɗuma ri yang ngha.²⁸Nebuchadnezzar nah, "Ih ɓi shi ɓongshi Kulli le Shadrach, Meshach, ni Abednego, ɓeni tutti ɓakuntumo ate ih ashi aguro le aɓeni pah njiteng ni mo agh, le tigna sa alagha le murung, ni pah ngiri yang a muri pagtumo ko gushi kuli ma sa agh, se Kulli leyang.²⁹Ngha nina agh mpahna gi waɓna ih aɓayong, njeh, ko kunburi ni waɓ guɓung a muri Kulli le Shadrach, Meshach, ni Abednego agh ɗigna aka saniyi yang, le ɗigna alah yang ka pil dingli dahɓi ate Kulli nyha nghang sa ɓeni logle ashibang ninga agh." ³⁰Le murung tigha shadrach, Meshach, ni Abednego kunɓuhro a kasa njeh le Babylon.

Chapter 4

¹Murung Nebudkaniza, tutti gibilla ni bin aɓayong kwa, anjeh, ni akunburi ni ɗigha ngunjah agh: Ih ɓi ololo leyong ih ɓuhro. ²Nshine ɓonna nghang ih nwaɓi yong a muri agiɗunna ni gimagtahɓi ni Magula Kulli Kwa pag nghang ngha. ³Ni yellang ni gullo le agiɗunna le, le gullo le agimagtahɓi le ni yellang! Ɗighamuribang le ya malla le nyha, le guloɗigna le logna ri njah kenna ri njah."⁴Mini, Nebuchadnezzar, ɗigni yahlungposhina a liyang, le min yang ni ogɓoro gikumna ah lahmurung lang. ⁵Keminiya loro ni loriniya tigna angoɓɓong. Nga nongni neh ya, Mgbaligiri ni shing ngha ni anjiloro ni ayang ngha ganshi nang. ⁶Nina'agh ntigna awaɓɓa azuni aɓa-yeriteng ni Babylon ngha ate a pangshi nghang loro lang.⁷Le aɓaɓangna zu, aɓeni ki shin ninga ah logle a nahteng ni anluoh agh, abuna ɓayerigiri, aɓabilla munashienri. Mini waɓɓi yang loro, keminiya ni a gan pangshi nghang ni ya. ⁸Keminiya ni njum agh Daniel ingna-ɓeni a gori Belteshazzar atukushi lulli kulli lang, le ni bongho ma gereng le akulli ngha ri hya-le nwaɓɓi loro ye. ⁹" Belteshazzar, murung le aɓaɓangna, Ih nyerina ih bongho ma gerenteng le akulli ngha ro le gimasongri na nyha ki gano agh. Waɓɓang pagha le loro rang le a pangshi ngha ni.¹⁰Agah ni pagha agah nshinna ayahlang ngha ngha nongni amuri ala lang nghaː Ngi shin bang, le ngung ngha nghang a ntiri ngunnjah, saɓɓah le gullo dudung. ¹¹Ke n gung ye gullo kum irritenna. muri kenna ahkuli, le ah logle a shini ha tinna ngunnjah kwa. ¹²A mbuye ɓornsari, a njih ngha keminang, le ari ya agilih ngha nghang ate kwa. Ke nyam ɓalusung ki kum minlim a tinne, le aminya ni ahkuli ya kinongha abih. Agi'usulo kwa ki lih ari.¹³N'shinna a yang nga nongni amuri ala lang ngha, ni ɓashin bang, ɓa gerengeng sulla ahkuli zu a nzali. ¹⁴Ih magjollo ih nah, 'Korngung ye le a gotiyi abih ri, oshiya ambuye, le meshiyi anjih. Ɗey anyamma a ɗag tinne le aminya a logha abih aworo.¹⁵Nɗag dundule a milli a nzali, ih kuriyi ni nguri ndolong ni gifugna mabangna, a ntiri amin lusung ni abang ngha. Ɗey tirima ni ahkuli ya ihɓi liɓɓi. Ɗey ihɓi ɗigna anyamma antira angung a nzali. ¹⁶Ɗey kunyeh ihɓi ariya akunyeh ɓwa, ɗey ihɓi apih kunyeh anyamma ha bogho tonɓahri ihɓi ɗurro.¹⁷Njuoh ni ya ngha njiri waɓɓa le aɓashibang, gah te aɓeni gerenteng tol agh, ate aɓeni ni njiung agh ka yere ih Magulla Kwa ihni pag murung amuri anjemurung le ɓayong le pih ɓeni kwa yahli tol agh ihɓi ɗigha muryang, walle ɓeni ni shin muri ninga ihni gumu agh.' ¹⁸Mini, murung Nebuchadnezzar, nloro. Keminiya weh, Belteshazzar, waɓɓang tekushi, ate nyha antira aɓa yeriteng ni njemurung lang gan pangshi nghang ni ya. Keminiya alogle a pag yi, atema bongho ma gerenteng le akulli ngha ayoh."¹⁹Le Daniel ɓeni a logyi lullung ih Belteshazzar agh, gire gangshi a min kunbang fitong, le ga zu a ɗengshe le agh pih ngoɓɓong. Murung nah, "Belteshazzar, ke aɗag loro egh ko tekushi ihɓi poh ngoɓɓong agh. Belteshazzar pilla nah, "Telelah lang, ihɓi loro ye ih pagha temuri aɓeni ki banno agh; ɗeh ih tekushi ih pagha temuri aɓashiɓɓi muro.²⁰Ngung ni ashing ngha, murung mama gullo ni irritenna agh, le mama muri bilbang ke ahkuli ya, le mama logle a shinna angunnajh kwa'gah- ²¹Mama a mbuye ɓorshina agh, mama anjihngung ye ngha dudung agh, ini pag yi ke pag gilihna kwa'agh, le atnne ni anyamma ni alusung mgha kum millim ngh, le ɓeni a yeh ni aminya ni ahkuli ya ɗigha.- ²²ngung ni agh awoni, murung, aweh ɓeni gullo ni irritenna. Gullo lo zu ɓuhro le bilbang ahkuli, le ɗighamuribang lo kenna tinna ngunnjah kwa.²³Weh, murung, asinna ɓashibang, ɓeni gerenteng agh ahkuli ki sulla nzali le ki nah, "Ih 'Korngung ye nzali le girnjamme, Keminiya nɗag dundule a milli a nzali, ih kuriyi ni nguri ndolong ni gifugna mabangna, a ntiri amin lusung ni abang ngha. Ɗey tirima ni ahkuli ya ihɓi liɓɓi. Ɗey ihɓi ɗigna anyamma antira ɓabang ha bogho tonɓahri ihɓi ɗurro.²⁴

²⁵Aka piriyo aka puso antira aɓwa, le aka ɗign ninga nyam ɓalusung. Aka lihɓa ni tirima ni sulla ahkuli ya, le bogho tomɓahri zu a woro kedebang a agha ih Murung Kwa nongnamurung auri anjemurung l;e aɓwa le pih ɓeni kwa yahli tol agh.²⁶Ninga mama awaɓɓa ihɓi ɗag ndundule milli ngung egh, ninani njemurung lo ka nyeni a buohari kunbang ni ah yerini ɓakuli ki nongmurung agh. ²⁷Ini pag yi, murung, ke ɗey tegilbang lang ihɓi ɓorwo. Ɗag tele pag gimashihra le apag gi ma gerenteng. pill ɗag agimanangna lo le aɗum shin gi'enna le ɓeni a ɗighamuryang agh, leh ihka kenne le aɓuhri gowo."²⁸Agah kwa ni ya pagha ri Murung Nebuchadnezzar. ²⁹Adum shienri Lum pur ɓahri le yangha ih ginya amuri kangna lahmurung ni Babylon agh, ³⁰le nah, "Njeh Babylon ni gulla agh ninmga agh le, mama ɓangha pag lah ningmurung, njiri irritenna le ɗighamuribang le ni gusso ma mullo lang?"³¹Ngha atenana ye ngha wa uwo a kun murung ngha, gihyong puro a kuli: "Murung, Nebuchadnezzar a hamno ne ih njehmurung lo agh a agne a boh. ³²A pusso a ntiri aɓayong, le loh ka ɗigni anyam ɓalusung. A tigwo a lih lusung ninga andah. Abogho tonɓahri ha sete a agha ih MurungKulli Magula ni a muri aɗighamuribang le ɓayong le ih pih ye a bin ɓeni yahli tol agh.³³Gi waɓna a muri Nebuchadnezzar a pagne ni kahra. A pushine a ntiring aɓayong. Lihna lusung ninga ndah, le ngiri liɓna ni tirima ni puro a kuli ya. Anyong muri saɓa ninga akpatiri gbang, le akaglakushi pilla ninga mami kaglakushi aminya.³⁴A malla le akara agh, Meng Nebuchadnezzar, logshina njiang a nji ɓakuli, le a pahnang minlimang a ri. Mɓongshi MurungKulli Magula kwa, ni gushi ini ɓeni mwoh ɗigha ha ke kene ya. Ate ɗighamuribang le ya ɗighamuribang ni malla le nyha nghang ngha ni, le ɗignamurung le ɗigna logha njah kene a njah.³⁵Ih shina aɓeni kwa ɗigha ngunjah agh ninga guɓung ni ya agh; ih pagha a ntiri aɓa tahluwa ma ɓakuli ni aɓa ɗigna a ngunjah ga kwa ɓor yi ya. Ɓwa nyha logle teshi njeh ko sagshirung ri ya. Ɓwa nyha ka nah yi, 'Mang pag yi ke a pag ga?'"³⁶A kunbang ni mwoh agh minlimang nyenna rang, gimurung lang ni ɓoro nyenna rang ate gusso le ɗighamuribang lang. Aɓa peng giwaɓna lang ni amagula alla dumposhina a binang. A nyenna ni meng a muri ngungmurung murung lang, ni ɓuhri gullo a peng. ³⁷Niɓeniya, Meng, Nebuchadnezzar, ɓongso, logso, ni gushi Murung le ɓakuli, ate agipagna le ya njiteng ni, le anjinjere le ya ngha yarata. Ih suhli aɓeni ki ginya a njinjere gushimurung le ya.

Chapter 5

¹Murung Belshazzar paghi abunna magulla le worotongnolum njibunno ligiri magulla le nnuh mba-njingung a dum a worotongnolum egh. ²Ngha Belshazzar momni mba-njingung egh ah nah ah zuni aginuhgiri ma gifugna gola ni silver ni teri Nebuchadnezzar tollo a kangnaɓangkulli a Jerusalem agh, ngha ini murung, abunna magulla le, ni amah mi ni ansara le ka nuhni giri ya.³Aɓapagtumo le zuni aginuhgiri ma gifugna gold ngha ah tollo a kangnaɓangkulli ya, liye Kulli, a Jerusalem. Murung egh, abunna magulla le, ni amah mi ni ansara le nuh giri ni a gire. ⁴Ah nuh mba-njingung le ah pih agillang leyang ni a gil ni gifugna gold ni silver, bronze, gitulla, ngung, ni tahli ya.⁵A kunbang egh agh amunabung ɓayong puro a dum gitig-gimashigiche le nyong ligiri a ngiri kangna masengrina a liye murung. Murung ga shin ɓaɓa le bung egh ngha ih nyonglinigiri agh. ⁶Le kundum murung ariya le aɗenase le pih ngoɓong; ni gan tangha amuri kushi ya, ni a nkungni ki wollo a ɓi.⁷Murung magjollo nah ah zuni aɓeni ki nah ih ah yangha ah gan nahteng ni anluo agh, aɓeni aliyina giri dugdug agh, ni aɓeni ki yeri agiri ma ɓakuli ya. Murung nahyi aɓatennjung ma Babylon, ‘ɓeni kwa bil ginyonglina ni le pangshi nghang ga ih waɓɓa ɓa ahka mel yi ɗagra ma nlengheh ye ka kum giɓwamel ma gifugna gold a melli. Ihka kum ɗigha muribang pyeri ni gullo le munang ma gullo ma taro ma nje-murung ni.‘‘⁸Ke aɓa tennjung le murung kwa zu, keminiya ni ah gan bil ginyonglina egh ke ahka pangshi ga ih waɓ agh abin murung agh. ⁹Ke ngoɓong kpah ari murung Belshazzar kikir le kundum mi ariya. Gire gangshi abunna magulla le.¹⁰Niɓiyeni ya Mahmurung zu a lah njibunno ligiri egh ate ga murung ni abunna magulla le waɓ agh. Mahmurung egh nah, ‘‘Murung, ɗigha ha ki kenneǃ Ke a agha aɗengse lo gangso agh. Ka tig kundum mo ariyi ya.¹¹Ɓwa ngha nghang a nje-murung lo ngha ni bongho le aminkulli magerenteng. A kunbang le terro agh, tuhbang ni yerigiri ni tennjiung ninga tennjiung le aminakulli ah kunne ari. Murung Nebuchanezzar terro murung, tighi ɗig magulla le aɓa wolnje, ha ni magulla aɓeni ki nahteng ari nluo agh, ni abunna ni aliyigiri kikir agh, ni mami aɓeni kiyeri aga a ɓakuli agh. ¹²Bongho maɓorna ni orrbang kwa agh, yerteng, yerigiri, ki pangshi tekushi alohro, ni pangshi angulliteng ni gilliyi agigangshina-agimaɓorna ni ya ah kumne ari ɓwa ni Daniel, ngha murung pahne lilung ih Beltteshazzar agh. Niɓiyeni agh nah ah gor Daniel le ihka waɓ ɓo tekushi.‘‘¹³Le ah zuni Daniel a kundum murung. Murung nah yi, ‘‘ Awo ni Daniel woh, mwoh le aɓeni ɗag Judah agh, ɓeni ter rang murung pusso a Judah zuni ya. ¹⁴N‘ogna teng a mur ro, ih bongho le aminkulli ngha ro, ni ih tuhbang ni yerigiri ni tennjiung mama orrbang kwa agh ah kumo a ro.¹⁵Niɓiyeni ya abunna ma tennjiung ni aɓeni ki nah ih ah yangha ah nahteng ni nluo agh ah zuna ni yang a dum mang ate ah bil gi nyonglina ni leah pangshi nghang tekushi, keminiya ni ah gan pangshi nghang tekushi kuntumo egh ah. ¹⁶N‘ogna ih awo ngha a gan pah atekushi giri ni gilliyi agigangshina. Niɓeyeni ya a gan bil ginyonglina egh le a pangshi nghang tekushi, ah ishi wo ɗagra ma purple ni kum gifugna ma gold ma nguri ah tigha a mel lo, ni a kum ɗighamurungbang le murung ma taro ni gullo orrbang kwa a nje-murung ni.‘‘¹⁷Le Daniel pilteng a kundum murung, ‘‘Le agipahna lo ih ɗig mamoh, le a pih ɓwa masah angoshe lo. Nghate kwa agh, nga bil wo ginyonglina egh, murung le nga waɓ ɓo tekushi. ¹⁸Ate weh agh, Murung Kulli pih te ro Nebuchadnezzar nje-murung egh, gullo, gusso, ni gullo murung. ¹⁹Ate gullo ni Kulli pih agh, aɓayong kwa, anje, ni a kunburi koshiyo le ɓangne. Wollanlue aɓeni yalitolla ah wuh agh, ni tigna aɓeni yalitolla ah ɗigni usulo agh. Logshina aɓeni yali tol agh, ni sullina muri aɓeni yali tol agh.²⁰Keminiya ngha kunyali nya ki ognibang agh ah, ni bongho le tennikirung ki pag ga yali tol agh, ah sulli amuri ngungmurung nonmurung le, le ah tol yi gusso le ah worri. ²¹Ah piriyi ɗag ɓayong mashinshin, kum yalung le gilusung, le ɗigni amburinje ma ɓalusung. Lih lusung ninga an dah. Ngiri liɓna ni tirima ni puro a ɓakuli ya sete yerina ih Murung Kulli ngha ki nongmurung amuri anje-murung le aɓayong ni ih tighi yang ɓeni kwa yali ki tol agh a mur yang.²²Weh munabunna le, Belshazzar, ni a sulli kunyalo agh, ko ke a yerina ga kwa. ²³A logshina mur ro ari Magulla le ɓakuli. Puro liye ni ah zuni wo aginuhgiri ni weh, abunna magulla le, amah mo ni ansara lo nuh mba-njingung ni ya, ni a ɓongstina agillang mama ah gil ni gifugna ma gold ni silver, bronze, gitulla, ngung manyunna, ni tahli ya-agillang ni nya ki shinbang, ogbang, ke yeri guɓung agh. Ni a pih Kulli ni ki bol usulo lo ni ɓeni anjere lo kwa agh gullo agh. ²⁴Ke Kulli tutti bung puro a binni le ginydina ni nyonglina ri.²⁵Ga ni pag ginyolina ni pag aghː ‘Mene, Mene, Tekel, ni Pharsin.‘ ²⁶Tekushi kuntumo agh ni gaː ‘Mene,‘ ‘Kulli bangna nje-murung lo le zuna ne a malla.‘ ²⁷‘Tekel,‘ ‘a pyeri no a agi-pyeri-giri e ah kumna ni ɗungshi ya.‘ ²⁸‘Peres,‘ ‘oh koriyina nje-murung lo, ah pahne aɓa Mede ni aɓa Persian ni.‘‘‘²⁹Le Belshazzar waɓ tenana, le ah mel yi Daniel ɗagra purple. Ah ɓughi gifugna gold ma nguri a melli, le murung hamma a muri ih ka kun ɗighamuribang le magulla ma taro ni orrbang kwa ogh a nje-murung agh. ³⁰Duh egh ni Belshazzar, murung Babylon, ah wollinlue, ³¹le Darius ɓa Mede agni nje-murung egh ngha bogho ɓilla le tolli ɗig worotaro puɓari agh.

Chapter 6

¹Ɓorna yi Darius ih tig angonna 120 amuri nje-murung, aɓeni ka non murung amuri nje-murung egh kwa agh. ²A mur yang agh amagulla nonmurung ngha nghang taro, Daniel agh mwoh ni a ntiri yang. Amagulla nonmurung ni ya ah tig yang ate awo tignjiung ri gipagna le angonna egh, ate murung ni ki ingna a giɓiyina agh. ³Ah gushi Daniel orr anshile amagulla nonmurung ni angonna egh ate yangha ni bongho ma magtaɓi. Murung ki tollo ka tighi amuri nje-murung egh kwa.⁴Le anshile amagulla nonmurung ni angonna egh shinbang ate aga ni pag yarata agh ah ari tumo ni Daniel paghi nje-murung egh agh, keminiya ni ah kum gimanangna ko shingri pag giri a tumo le agh ate yangha ni pahnjiteng. Aga ni pag yarata agh ah ko shingri pag giri nya ah kumo ari ya. ⁵Ke abunna ni nah, ‘‘Ni shi kum mwoh ga pahi mama sa nyashiniteng amuri Daniel ni ya sete shi kum guɓung ari amuri gibilla le Kulli le.‘‘⁶Ke amagulla nonmurung ni angonna zuni tengkuhra a dum murung. Ah nah yi, ‘‘Murung Darius, le aɗigha ha ki kenneǃ ⁷Amagulla nonmurung ma nje-murung ni kwa, angonna ma region, ni angonna ma province, aɓa pahtenana maɓorna, ni angonna nahnateng ariyang le agha ih weh, murung, ih pah gigilla le ih tig ɗag pagha, ate ɓeni jim kulli masah ko ɓwa ha kara wuramwoh pulum, sete a bin no, murung, ɓwa egh agh ɗigna ah ɓughi a gunnang le anyih.‘⁸Niɓiyeni ya, Murung, pah ɗag pagha egh le a tigbung ri ginyonglina egh ate ni ah logle ah ariyi ya, ninga mama gibilla le aɓa Medes ni aɓa Persian ɗum ma, ate ni ah gan sulli koh agh.‘‘ ⁹Ke murung Darius tigbung amuri ginyonlina egh, giɗag pagha egh.¹⁰Ngha Daniel yeri ni ih ginyonglina egh agh ah tignabung ri pil gibilla agh, woro a liye (niɓiyeni ya akirikangna le agh ah logshine a kangnamakuli ni nji Jerusalem agh), le woro a nzali a muri nkungni, ninga mama ih pagha mɓende taro a kara agh, le jimma le pah amakampah dum Kulli le, ninga mama pag kikara agh. ¹¹Le abunna aɓeni kur kurteng egh binmona agh shin Daniel ki jimma ni al kumnieh a bin Kulli.¹²Le ah zu abin murung le ah nahteng ri amuri agiɗagpagha leː Ni a tig giɗagpagha ih ɓeni kwa ki jimma abin Kulli ni kwa agh ko ɓayong mashinshin a akara ni dum wuramwoh pulum ni ya, sete a bi no, murung, ah ka ɓughi a gunnangle ayim agh?‘‘ ‘‘Ah malla tenana egh, ninga mama gibilla le aɓa Medes ni aɓa Persian ɗum ma; ni ah gan sulli koh agh.‘‘¹³Le ah pil yi murung, ‘‘ɓwa wo Daniel, mwoh le aɓayong ni ɗag Judah agh, ni tigmurung a ro agh, murung, ko ni giɗagpagha ni a tignabung amuri ya. Ih jim Kulli le mbenɗe taro a kara.‘‘ ¹⁴Ngha murung ogni ga agh, gangshineng kikir, le nahteng ri yali ih ashi Daniel ari tuhnjuo ni. Woro pagha ha kenne a ingna le kara ate ih ashi Daniel.¹⁵Abunna ni kur kurteng ni ya kpaɓɓa binmona ni murung le nah yi, ‘‘Yere, murung, ih gibilla le aɓa Medes ni aɓa Persian ni, ih giɗagpagha ko gibilla nya murung ki pah ah gan ariyi agh.‘‘¹⁶Le murung pah tenana, le ah zuni Daniel le ah ɓughi a gunnang le ayim. Murung nahyi daniel, ‘‘Ih ɗigha Kulli lo, ɓeni awo paghi tumo teɓi-teɓi ga, asso.‘‘¹⁷Ah zuni tahli a kun gunnang egh, le murung tigbung ari ni munanyeh matigbung le ni amunanyeh ma tigbung le abunna magulla le ate guɓung nya aka ariya amuri Daniel agh. ¹⁸Le murung woro a lah murung le, le ingna a gonno a duh egh. Gilina nya ah zuni a dum mi ya, le njintullo shiɓi nji.¹⁹Le bangkwara agh murung logho le woro a gunnang le ayim egh ni kahra. ²⁰Ngha zuni gyap ni gunnang egh agh, murung nonkun ni gor Daniel ni gih ma yalungɓiyina, ki nah yi Daniel, ‘‘Daniel, ɓapag-tumo le Kulli ni usulo agh, Kulli lo, ɓeni awo paghi tumo taɓi taɓi agh, ganna asso abi ayim egh?‘‘²¹Le Daniel nah yi murung, ‘‘Murung ɗig ha ki kenneǃ ²²Kulli lang tuttina ɓakuntumo le, le girra a kun ayim egh, ni ah tig hang pinye agh. Ate ah kum nang gitigteng nya a dum mi ni dum ma ɗeshili, murung, ni mpag wo giyalungkonno agh.‘‘²³Le bang ɓor yi murung. Le nah ih ah pushi Daniel a gunnang egh. Ni ah kum pi nye ari ya, ate tigna yalung ari Kulli le.²⁴Murung pah tenana, le ah zuni aɓeni tighi Daniel teng agh, le ɓug yang a gunnang le ayim-yang, amuna yang, ni amah yang. Kedebang ah bilbang nzali ya, ayim egh sullo a mur yang le ɓuniyi amuh leyang lushi-lushi. ²⁵Le murung Darius nyongli yi aɓayong kwa, anje, ni akunburi ni ɗigha a ngunjah kwa aghː ‘‘Ih ɗigha ih ɗigna-ololo ih ɓuri yong.‘‘²⁶Miyang mini ngi tig gibilla ih a benɗighamurung le nje-murung lang kwa abunna koshiyo ni ɓangngoɓong a dum Kulli le Daniel, ate ini Kulli ni ki ɗigni usulo agh ni ɗigna ma ha ki kenne, ni ɗighamurbang le ni ki juhri ya; ɗighamurbang le ka ɗignjah ha a malla. ²⁷Pag sung aɓɓa ni ashi sung, ni ih pag agiɗumna ni aginjiworoshi a kuli ni a ngunjah; tigna Daniel aɓɓa ari tenrung le ayim.‘‘²⁸Ke Daniel kunɓuro a njahnongmurung le Darius ni njahnongmurung le Cyrus ɓa Persian.

Chapter 7

¹A bogho mamwoh le Belshazzer murung Babylon, Daniel lohro ni ashinduna a yali ngha ih nongni amuri alla le ya. Le nyongli ga shinna a lohro egh agh nzali. Nyonglo a nzali agi pagna ma ennjiungː ²Daniel pangshi tenana, ‘‘A shindunna lang ni duh agh nshin ih agung tongno ma ɓakuli ngha ki logshi sallang magula. ³Agilusung magulla ihne, mama kwa agh sah ni mamona, puro a sallang magulla egh.⁴Ma mwoh egh agh ngha ninga yim keminiya yangha ni akpatiri ngɓang. Ngha ngi shinni ya akpatire ɓuniyo le a logshi kuli ah tighi tangha a muri kushi ɓari, ninga ɓwa. Ah pih yali ɓwa. ⁵Le gilusung ma ɓari ngha nghang, ninga bear, le yangha wo gungha nje; yangha ni muhhnjikahrung taro a ntiri mihli a kunni. Ah waɓɓi, ‘Logho le a saniyi aɓayong dudug.‘⁶A njun ga agh nye shibang ɗeshili. Gilusung ngha nghang, mama ki pur mimburi ya. Amuri njum mi ya yangha ni kpatirung ihne ninga kpatira minya, yangha ni amirung ihne ɗeshili. A pahne ɗighamuribang ih nonmurung. ⁷A njum ga agh nshinna a ashindunna ma duh egh gilusung ma ihne, ki kariyibang, ki pah ngoɓong, ni tenrung kikir. Yangha ni mih lung gitulla magulla; ih saniya, ɓuniyi lushi-lushi, ni pariya ni kusung ga wa uwo agh. Yangha sah ni anshile agilusung egh yangha ni anjeme lum ɗeshili.⁸Ngha nworo shinni anjeme egh agh, nshinbang le nshin njeme maɓi ye gulla a ntiri yang, njeme makenna. Taro le anjeme mamoh agh ah uhyi ke ari a tinne. Nshinna a njeme ni anjium ninga anjih ɓayong ni kun ni ki wol kikil amuri agiri magulla agh.⁹Keminiya mbol aga a yalang.‘‘ ah tig angungmurung nonmurung a bin ɗigna le Akara le Akah tol binɗigna le. ɗagra le ngha pupwat ninga manshri, ni nyong ni muri ya ngha ninga njinguri magerenteng. Ngungmurung nongmurung le agh nlele giche ni, ni kushi ya giche ni pinyi ya ni.¹⁰Ɓanghamuri giche ɓangha puro a dum mi; a worotongno woratongnolum gushine, ni worotongno lum-worotongno ngha ki tangha a kundumi. Binwaɓnjuo ngha ki waɓ njuo, ni ah logshina agiɓomteng.¹¹Nworo shinbang ate gih atenana wolkikil ni njeme waɓ agh. Nshinne ngha ah wollinluo gilusung egh agh, ni ah girjah ngiri, le ah pahne ate ah pingshi kwa. ¹²Mami anshile agilusung ni te ihne agh, ɗighamuribang ma nonmurung leyang agh ah aghi ah worri, keminiya ɗigna-usulo leyang agh ah nonni kenne a kunbang maɓi.¹³A shinduna lang a duh wo agh, nshin ɓwa ki zu ni nlagiri ma ɓakuli ninga muna ɓwa; zu abin Akara le Akah le ɗum mi a dum mi. ¹⁴Gullo ate nonmurung ni gusso ni ɗighamuribang ma murung agh ah pihne ate aɓayong kwa, anje, ni akunburi ka pih gullo. Gullo nonmurung le agh gullo ma ha ki kenne ni ni mal agh ah ni, ɗighamuribang le agh mama ni ah girjah me ya agh ni.¹⁵Mameng te ya, Daniel, yali bongho lang ɓiyina a yalang, ni ashinduna ni nshinna a yalang agh gangshi nang. ¹⁶Nkum mwoh leyang ni tangha a biye agh le n‘illi ih dum mang tekushi aga.¹⁷Agilusung magulla ni ya, ihne ni gogho, amurung ihne ni ka logho a ngunjah agh ni.

¹⁸Keminiya aɓayong magerenteng le Murung Kulli ka ag nje-murung egh, le ih pilmami yang ha ki kenneǃ¹⁹Le yalang tol yeri teng amuri gilusung ma‘ihne egh-ngha sah kikir ni anshile ni gi ngoɓong kikir ni mihli gitulla le ni akag lakusung ma gifugna bronze; ih saniya, ɓuniyo lushi-lushi, ni pariyi ni kusung a muri ga wa uwo agh ni kushi. ²⁰Yalang tol yeri giri amuri anjeme ni lum a muriya, ni amuri njeme ni gul agh, ngha a dum mi ni anjeme taro kpa ni nzali ya. Yalang tol yeri giri amuri njeme ni ni anjiung agh ni amuri kun ni wolkikil ate agiri magulla agh ni ninga gullo orr amama ah yangha ni yang agh.²¹Ngha nshinnibang agh, njeme ni logshina lua ari aɓayong magerenteng le ngha ki lihmurung ari yang. ²²Sete ngha Akara le zuni ya le ah pih aɓayong magerenteng le Murung Kulli tuhnjuo ma njiteng. Le kunbang zu ngha aɓayong ma gerenteng agni nje-murung ɗig mami yang agh.²³Ga ni ɓwa wo waɓɓa,‘ Gilusung ma ihne te ya, ihka ɗig nje-murung ma‘ihne a ngunjah ngha ka pag sah ni anshile anje-murung kwa. Ihka saniyi ngunjah kwa, le ih pariyi nzali le ih ɓuniyi lushi-lushi. ²⁴Mami anjeme lum egh te ya puro ari nje-murung ni amurung lum ka logho, ni maɓi ka logho a njum yang. Ih ka pag sah ni ama njumo, ih ka ɗighamuri amurung taro egh.²⁵Ihka waɓ atenana manangna amuri Murugn Kulli le ih pariyi aɓayong magerenteng le Murung Kulli. Ihka moru ariyi anjibunno ni gi gibilla. Aga agh ah pihne bi ma bogho mwoh, bogho ɓari, ni koriyo ɓari le bogho mwoh. ²⁶Keminiya bin waɓnjuo ka tol waɓnjuo, le ah tol gullo murung le ah worri ate lih ni juhro a malla.²⁷Nje-murung ni ɗighamuribang, ni gullo le anje-murung ni bi ɓakuli kwa agh, ah ka pih aɓayong mami aɓayong magerenteng le Murung Kulli. ɗighamuribang le agh ɗighamuribang ma ha ki kenne ni, ni anshile aɗighamuribang ka gushi ni og/bil tenana le.‘ ²⁸Malla le tenana egh ngha. Mameng te ya, Daniel, agiɗenshina lang ushina yalang ni kundum mang ariyina a shinna.

Chapter 8

¹A bogho ma tahro le nongmurung le Murung Belshazah agh, A meng, Daniyel, kumna njiloro ni pura rang (A nzum mama pura rang ni kunduna agh). ²Nshinna a njiloro egh, ngha ngi shinni bang le, ih myang a lahni ma vangna le Susa ni kasanjeh le Elam ngha. Nshina a njiloro egh ih myang kahri Njerlemuru Ulai.³Nlogshi njiang le nshina a dummang gamnjuh ni anjeme ɓahri, tangha kahri njerlemuru egh. Njeme mwoh saɓa uwor mamona, keminiya ma saɓne ki gullo nyengreng nyengreng ha mandul zu uwori a nonno. ⁴Nshina gamnjuh ki tutto ki kah a nji-makuli, le nji-eɓɓeh, le nji- gangrah; giluwo maɓi nyha logle tangha dumi ya. Mwoh nyha gan ashi ɓung a bih ya. Pagna ga kwa yahli tol agh, le gullo.⁵Ngha myang ngi ɗengsa muri ga agh, shinna borombul pura njimakuli, le woro a muri ngunjah kwa, ni merreh liliɓi, ih nyha ih dog njahli ya. Mbul egh ngha ngih njeme magula a ntiring le anjih. ⁶Zu a bin njuh ni ni anjeme ɓahri ya- shinna njuh egh ngha tangha a kun njere le muru- le mbul egh shuwa njuh egh ni ngih funno yehlulla.⁷Nshina mbul egh zu gyaɓ a kahri njuh egh. Pagna yehlulla dudug a ri gamnjuh egh, le nyim njuh egh le ɓunniyi anjemeh ɓahri. Njuh egh nyha ni masso tangha dumi ya. Mbul egh nyimmi ɓukkoh njahli pariyi. Ɓwa nyha gan ashi njuh egh ri gullo le mbul agh. ⁸Le mbul egh nenneh. Keminiya ngha pagni ni masso agh, ngih njeme magula egh ɓunno, le a tuhle ya anjeme magulina ihne maɓi gulo a be shuwa nji bin agung ihne le aɓakuli.⁹A ri mwoh le anjeme egh ya njeme maɓi ye puro fittong ni kunduna, keminiya mama gullo uworbang ki shin nji gangrah, nji manjeh, ni nji njeh maɓonna. ¹⁰Gullo nenneh ha kena pag luwa ni aɓaluwa ma ɓakuli. Aɓa tahluwa ɓaɓa ni amunashienri kpahna njahli, le pariyi yang.¹¹Tigna muri a gullo ha ninga magula le aɓa tahluwa. Agna ɗahra pingsa ni pah agh, ni tig bin ɗigna le ma gerenteng ɓihya. ¹²Ate tolmurung, a pah aɓa tahluwa a bin njeme le mbul egh, le a ɗag te pah ɗahra pingsa. Njeme egh ka tutti njiteng ka ɓugha njahli, le ih ka kum dumposhina ri ga ih pag ga.¹³Le n'og ma gerenteng mwoh ki nahteng le ma gerenteng mwoh maɓi ki agh, Ha ni yebbang ni ga ka malli, njiloro ni a muri gipahna pingsa, gimashihra ni ki zuni juhribang, pah le bin ɗigna ma gerenteng, ni aɓa tahluwa ɓakuli ni pariyi ya?" ¹⁴Nah nghang, "Ih ka malla akapolla 2,300 ni aberi. A nzumi ya bin ɗigna ma gerenteng ka ka gil ri."¹⁵Ngha a Meng, Daniyel, shinni njiloro agh, mpagha nga yeri. Le ngha tangha dummang ninga ɓwa. ¹⁶N'ogna gih ɓeh ki gorbang a ntiring Njeremuru le Ulai. Nah, "Gabirel, ɗumi ɓabura ni ih yeri tekushi njiloro ni." ¹⁷Nina agh le zu gyaɓ ni ba tangha nghang. Ngha zuni ya, ngoɓong wol lang le mkpah vulla njahli. Keminiya nah nghang, muna ɓayong yere, ih njiloro ni ya ngha ate malla le kunbang."¹⁸Ngha waɓni tenana rang ngha, nwora njitullo ma tenna ni kundumang a njahli. Le dog nghang ni tig nghang ih ɓi ntangni kussang. ¹⁹Nah nghang, "Shina, nga tig wo a yeri aga ka pag giri a dum kara a kunbang yehlulla lang ngha, ate njiloro ni a tighi ate malale kunbang.²⁰A temuri gamnjuh ni a shin ngha, mama ni anjeme ɓahri ya- a yangni amurung le Mediya ni Persiya. ²¹Borombul ni pag murung le Greece. Njeme magula ni a ntiring le anjiung ngha ini pag murung makunduna.²²A temuri njemem mama a ɓun ngha, a ba a maɓi pur nghang ihne ya- aɗighmuribang ihne ka purari njeh le, keminiya a nyha ni gullo le ya. ²³Ni nzumo le aɗighamuribang ngho agh, ngha agimashihra ɗura njang ngha, murung ni kahriyi kundumi ya, ɓeni yerina teng dudug agh, ka logho.²⁴Gullo le ka ɗig magula uworbang kwa- keminiya nyha nji ri gullo le ya. Ga ih ka juhri ya ka magtahɓi; ih pag giri ni kum dumposhina. Ih ka juhri amagulina ni ama gerenteng. ²⁵A nji ri nahla le ih ka tig soriyibang ka kum dumposhina a bih. Ih ka gullo a yahli. Ih ka girjah aɓayong dudug mama ni a tig yahlung ngha agh. Ih ka logshi muri ri Munamurung le amunamurung, le aka ɓunni, keminiya bih ɓwa ni ya.²⁶Njiloro mama a mur beri ni kapola ni a waɓɓah njiteng ni. Keminiya vulliyi njiloro egh, ate ih ɗum akara ni dudug a dum ma."²⁷Le a Meng, Daniyel, n'nongna njahli akara dudug ate ngirang wuhna ri gogho le agire. Le nlogho ingna a tumo le murung. Keminiya njiloro egh gangshinang, le ɓwa nyha mwoh yeri ya.

Chapter 9

¹A bogho mamwoh le Darius munabunna le Ahasuerus- minkah yi aɓa Medes, ngha ah tigha murung amuri nje-murung le aɓa Chaldean- ²a bogho mamwoh ma nongmurung le Darius, Meng, Daniel, ngha ki bil agiɓomteng ni ni atenana le Yahweh a yeh agh, tenana ni zu abin Jeremiah ɓa‘agkuntumo agh. Ntignanjiung ih bogho worotaro purlum ka pagha kedebang agijuhribang le Jerusalem ka malla.³Nyerna ni kundum mang abin Magulla Kulli, ate alli ni jimma ni jimbang ma nonmurung, ni gonno, mel ɗagra-pontuɓu, ni ɗigha a tuɓu. ⁴Njimna Yahweh Kulli lang, le nwaɓkun ate apaggimashihra lesung. Nnah, ‘‘Njin no, Magulla-awo ni Kulli magulla ni ma magtaɓi-awo ni ɓeni ki bol ogrung agh,ni ngha ni pahnjiteng ate yalungtolla ari aɓeni yali yang tollo ye bol agibilla lo agh.⁵Shi pagnagimashihra ni pagna ga nya yarata agh ah. Shi pagnagiri ni yalungmashihra ye shi vella, shi pil sah ari agibilla lo ni agigilla. ⁶Ni shi tigkirung ari aɓapagtumo lo, aɓa‘agkuntumo ni nahnateng ari amurung lesung ni lullo agh, amagulla lesung akahsung, ni bin aɓayong ni nje ni ya.⁷A binno, Magulla ni pagnjiteng paghang. A bin sung nikyari ya, nghate ya, ni irriɓina paghang a kundum sung-ate aɓa Judah ni aɓeni ɗigha a Jerusalem agh, ni abin Israel kwa. Ga kpaɓni aɓeni gyap agh ni aɓeni kukwoh a anje kwa a ba a meshiyi yang nghang agh. Ga ni ate agipagna mama pahnjiteng nya ari ya ngha shi pag wo agh. ⁸Abin sung agh, Yahweh, ini irribina paghang a kundumsung-ari amurung lesung, ari amagulla lesung, ni ari akah sung-Ate shi pagna wo gimashihra.⁹Abin Magulla Kulli lesung ini shingi enna paghang ni ponyibangtuɓu, ate shi vella ari. ¹⁰Ni shi bil gih Yahweh kulli lesung ni ginya a agibilla le ni pah sung a njibin aɓapagtumo le ɓa‘agkuntumo agh. ¹¹Israel kwa ɓunna gibilla lo ye pilla tang jag, ki shiɓi bil gih lo. Nyonbang ni tol kaniyigiri ni ah nyong lo agibilla le Moses agh, ɓapagtumo le Kulli, ah soɓne koh a mur sung ate shi pagne gimashihra.¹²Yahweh ɗunna atenana waɓɓa a mur sung agh ih njiteng ni, a njere zuni giyalungkonna magulla a mur sung. Ate binje le ɓakuli kwa agh nipa ah pag guɓung ni ka pyere ni ga ah paghi Jerusalemngh. ¹³Ninga mama ah nyonglina a gibilla le Moses agh, agi-yalungkonna ni kwa suhlina a mur sung, nghate kwa agh ni shi jimma ate shingi‘enna abin Yahweh Kulli lesung ni pil njum sung ari agimashihra lesung ni tignjiung ri njiteng to agh. ¹⁴Nina le Yahweh gilla ri giyalungkonna le zuna ne a mur sun, ate Yahweh Kulli lesung ngha ni njiteng a pag agipagna ni ih pag agh, nghate kwa agh ni shi bil gih ya.¹⁵Niɓiyeni ya Magulla Kulli lesung a pushi aɓayong lo a nje Egypt ni bung magulla, ni a pagneyilmuro lullang mama ah yere a gibang kwa agh, ninga mama a kara ni niɓiyeni ya. Keminiya shi paggimashihra ɗeshili; shi pagna agi yalungmashihra. ¹⁶Murung Kulli, ate agipagna manjiteng lo, le yalunglulla lo ni lushi yalung lo pil njum mi ari lah magulla lo Jerusalem, nkonno magerenteng lo. Ate a paggimashihra lesung, ni ate agimashihra le akah sung. Jerusalem ni aɓayong lo pilla ni jollo abin aɓeni kangni sung kwa agh.¹⁷Niɓiyeni, Kulli lesung, og jimma le ɓapagtumo lo ni ajimbang ma nongshi murung le; ate mu ro, Magulla, tig kundum mo ih poshibang amuri kangna ɓangkuli le ni ah ɗag agh. ¹⁸Kulli lang, teshi kiro le a ogbang; loghi njih wo le a shinna. Ah juhrina sung kikir; shin lah magulla ni ah gor ni lullo agh. Ni shi zuni jimbang lesung ma nongshi murung a bin no ate pag njiteng lesung agh, keminiya ate shingi‘enna magulla lo. ¹⁹Magulla, ogbangǃ Magulla ponyi bangtuɓuǃ Magulla, tignjiung le a tol gipagnaǃ Ate mur ro, ka tyenghibang agh, Kulli lang, ate lah magulla le ni aɓayong lo agh ah gor yang ni lullo.‘‘²⁰Ngha, nwa uwo a nahniteng agh-ngi jimma ni waɓkun ari paggimashihra lang ni pag gimashihra le aɓayong lang Israel agh ni zuni dum Yahweh Kulli lang jimbang ma nongshimurung lang nte muri nkonno magerenteng le Kulli. ²¹Ngha nwa uwo a jimma agh ɓwa egh Gabriel, ɓeni shinna a shinduna ni kunduna agh, logho‘a kuli sullo a nzali ni logho‘a kuli makahra, a kunbang ma ɗahra ma kapola.²²Peng yeriteng le nah nghang, ‘‘Daniel, mpura niɓiyeni nzu ate puwo yeriteng. ²³Ngha a tolli tenna ɗum ajimbang lo na nongshimurung agh, ah pahna tenana ke nzuna ate waɓ ɓo pilteng egh, ate a wongha a wo ennjiung. Nina le tignjiung ri tenana ni le a yeri pangshi egh.²⁴A worotaro pulum purre tomɓari ya ah gille aɓayong lo ni ni lah magulla magerenteng lo ate zuni malla le gimashihra ni tig mala le pag gimashihra, ate nwoh ngosomuri yalungmashihra ate zuni pag njiteng ma ha ki kenne, ate tol pag shinduna egh ni waɓ kuntumo, ni ate ɗahri bang magerenteng ni orrbang kwa ²⁵Yere ni yeriteng ih puro ari pah tenena ate nyeshe ni ye gil Jerusalem kenne ari zu le ɓeni ah ɗahri ya (ɓeni ka ɗig magulla agh), tomɓari atomɓari ngha nghang ni worotaro puɓari atomɓari. Ah ye ah gil Jerusalem ni anjinjere ni gahrung, ko a kunbang ma yalungbiyina.²⁶A njum worotaro puɓari atomɓari ya, ah girjah ɓeni ah ɗahri ya le ih nya ni guɓung bi ya. Aɓatahlua le murung ni ka zu agh ka wanghi lah magulla egh ni bang magerenteng. Malla le ka zu ni ɓunnomuru, ni lua ka pagha ha kenne a malla. Bang wanghina agh ah tigna ih pagha.²⁷Ihka ɗum njiteng le ogrung ni dudug a mwoh tomɓari. A ntiri tomɓari egh agh ih zuni malla le ɗahra ni pahbung egh. Amuri kpitara agigilla agh ɓwa ngha nghang ka zu ɓeni ka tig ɓung nya nghang agh ah sete wangha kwa ni wahra ah waɓ ɓa ah soɓɓi koh amuri ɓeni pag bang wanghina egh.‘

Chapter 10

¹A ntiring bogho ma tahro le Cyrus murung le Persiya agh, a ɗumi Daniyel tenana, ɓeni a gorih ih Beltashazah agh. Tenana ni ya njiteng ni. Ngha a muri wolrung magula. Daniyel yeri tenana egh ngha kumni muri njiloro egh ya.²A kara wo agh a Meng, Daniyel, ngha ki gonno ma akara woromwoh pure mwoh. ³Lih gi maɓonna nyha, lih nyamma nyha, nuh muru njingung nyha, le nyha ngi ɓishi murun ngha sete nmalla akara woromwoh pure mwoh.⁴A muri kara ma woromwoh- pur ihne le nshienri makuduna agh, ngha tangni kun ɓanghamuru magula (ini ki pag Tigris), ⁵Nlogshi njiang le nshi ɓwa ngha mel dagrah linen, kur nguriɓung ma zinariya maɓonna le Ufaz. ⁶Ngiri ninga tahli maɓonna, le kundumi ninga poshibang. Anjih ngha ninga gisheni a tah agh, le abih ni akushi ngha ninga tagulla ma gogrina. Tenana le gih ngha ninga gih buno ɓayong.⁷A meng, Daniyel, ni murang mwoh shinna njiloro, ate aɓeni ni meng ngha ni shinni ya. Ngho te ya ngih ngoɓong kpahna ri yang, le a ɓangha a ke vullo. ⁸Nina agh a ɗag nghang ni murang le nshina njiloro magula egh. Masso nyha ye uwo a rang ngha; ɓorshina lang pilla ninga ga juhriya, le masso nyha uwo a rang ngha. ⁹Le n'ogna atenana- le ngha ngi ogni yang, mkpahni kundumang njahli a njitullo kundumang vulla njeh.¹⁰Bung dog nghang, le tig nghang nkoshiyo a nkunnang ni ɓabeng. ¹¹Malaika nah nghang, "Daniyel, ɓayong maɓonna, yeri atenana ni ngi waɓoh agh, tang yarata, ate a tahshinang a bino." Ngha waɓni tenana ni rang ngha, ntangha ngi koshiyo.¹²Le nah nghang, "Ka ɓang ngoɓong ngha, Daniyel. Ate logha ri kara ma kunduna a tigni muro a yeri ni nongshimuro njahli a dum Kulli ya, a ogna atenana lo, le nzuna a temuri atenana lo. ¹³Munamurung le Persiya shiɓina nghang, le a tig nang be ni amurung le Persiya ma akara woromwoh pure mwoh. Keminiya Mikail, mwoh a ntiri amunamurung magula, zu ate angnang.¹⁴Niɓeniya nzuna a angno ih ɓi a yeri ga ka kuma aɓayong lo a malla le kara agh. Ate njiloro ni ya ngha ate akara ni zu agh." ¹⁵Ngha yangha uwo a nahteng rang ni atenana ni ya, mpil kundumang njahli ni ngan waɓtenana agh.¹⁶Ɓeni mwoh ninga amuna ɓayong ngha dog ngotokunang, le nlogshi kunang nahteng ri ɓeni tangha dumang ngha: "Magula lang, myang a gana a temuri njiloro; nyha ni nshile masso uwo agh. ¹⁷Mini guro lo. Ni yellang ni nga nahni teng ri magula lang?Ate nyha ni masso agh, le ponusulo nyha uwo a rang ngha."¹⁸Ɗeshiliya ɓeni ki pur ɓayong ngha dog nghang le peng tengshirang. ¹⁹Nah, "Ka ɓang ngoɓong ngha, ɓayong maɓonna lang. Ih ɓi ololo ɗigha bino! Tengshiro niɓeni, tengshiro!" Ngha yangha uwo a nahteng rang ngha, nkumna tengshirung. Nah, "Ih ɓi magul lang nahteng, ate a tengshinang."²⁰Nah, "A yerina ga pag yi ke nzu a bino agh? Ni ih sashibang ngha nyerre ate pag luwa ni munamurung le Persiya. Ngha nwor agh, munamurung le Greece ka zu. ²¹Keminiya nga waɓɓo ga a nyonglo a Giɓomteng le Njiteng ngha. Ɓwa nyha nghang ka ɗum muri ih yangha ni masso ni ih tangni ni meng ngha, se Mikail munamurung lo.

Chapter 11

¹A ntiri bogho makunduna le Dariyus ɓa Medi, a meng kanangirang zu ate angna ni lel Mikail. ²Niɓeniya nga waɓɓo njiteng. Amurung tahro ka pura Persiya, le ma ihne ka uwor anshile ni kumo. Ngha kumni gullo a nji ri kumo le ya, ih ka tig ɓeni kwa a wolrung ni ɗighamuribang le Greece.³Garamurung ka logho ɓeni ka nongmurung a muri njehmurung magula agh, le agipagna le ka billa ri ga yahli tol agh. ⁴Ngha log ga, a koriyi ɗighamuribang ni gaɓih bin angung ihne ma ɓakuli, keminiya nyha a bin aminkah yi ya, le nyha a ri gullo ni yangha ni ngha ih nongni murung ngha. Ate a uɓ ɗighamuribang ate aɓayong ma sa aminkahyi ni ya.⁵Murung le nji gangrah ka gullo ni masso, keminiya mwoh a ntiri amagula la aɓaluwa ka gullo ni masso uwori, le ih kum ɗighamuribang. ⁶A nzum abogho fittong, ngha kunbang pag ga, a kpaɓmuryang. Muna mangalang le murung le gangrah ka zu a bin murung le eɓɓeh ate a kur ogrung. Keminiya ni ih ɗum masso le ya, ke ih tangha, ko dumbih ya. Aka ɗag yi- ini ni aɓeni kehni mo agh, ni tehri, ni aɓeni angni a kunbang ngho agh.⁷Keminiya bih ni a ri ka logho a tuhkushi. Ih ka kehni yang luwa ni ingna a lahmagula ma vangna le murung le Eɓɓeh. Ih wolrung ni yang, ni lihluwa muyang. ⁸Ih ka bol akuli leyang kpaɓni minlim ma tulla ni agi ponggiri leyang ma zinariya ni azurfa maɓonna, ni ponyang wori Masar. Ma abogho dudug ni ih kpaɓmuri ni murung le Eɓɓeh ya. ⁹Le murung le Eɓɓeh ka ag njemurung le murung le Gangrah, keminiya ihn nyere njeh le.¹⁰Muni mabuna ka gilri ni kpaɓa aɓa tahluwa dudug. A tang zu ni gan ga kwa agh; a ɗuro a lahmagula ma kangnina.¹¹Le murung le Gangrah ka pag yehlulla; ih woro ih ka pag luwa ni, murung le Eɓɓeh. Murung le Eɓɓeh ka log yi ngih buno aɓa tahluwa, keminiya a pah aɓa tahluwa a bih. ¹²A ponna aɓa tahluwa a wori, le yahli murung le Gangrah ka gulo, le ih tig alum le aworotongno lum a kpah, keminiya ni ih lihluwa agh.¹³Le murung le Eɓɓeh ka logshi aɓa tahluwa ɗeshili, gulo uwor makunduna. A nzum abogho agh, murung le Eɓɓeh a njiteng ngha ka zu ni ngih buno aɓa tahluwa ni agiluwa ni kwa agh.¹⁴A yeh akara wo agh dudug ka logho a muri murung le Gangrah. Amuna aɓa mohno ni a ntiri aɓayong leyong ngha ka tigmuyang ate ɗungshi njiloro, keminiya aka kpah.¹⁵Murung le Eɓɓeh ka zu, ka ɗam njisalang ri garrung ni a vang ngha, a wammi le a bolli. Aɓa tahluwa le Gangrah ni logle tang ngha, ko ama yeri luwa leyang ngha. Masso nyha aka tangni ya. ¹⁶Ɓeni zu yi ni luwa agh ka pag ga yahli tol agh, le ɓwa nyha ka tangha njinjere le ya. Ih tangha a Njeh Maɓorshina, le juhro ka ɗigha a bih.¹⁷Murung le Eɓɓeh ka tig dumi ate zu ni masso le njemurung le kwa, le a bih ya ih zuni ogrung ni a tig ni murung le Gangrah agh. Ih ka pih muna ɓamah a njiwulla ate ih ɓihyi njemurung le Gangrah. Keminiya ga a kur agh ni ki lih ya ko angni ya. ¹⁸A nzum ga agh, murung le Eɓɓeh ka tigmuri bin akunsalang, le ka bol dudug leyang. Keminiya magula le aɓa tahluwa ka teshi ɓihya le njeh, ni tig ɓihyi le ih ɓi nyerra muri. ¹⁹Le ih tigmuri bin alahmagula ma vangna ni a njeh le ya, keminiya ih engkushi ih kpah; ni a kumi ya.²⁰Le ɓwa ka logho a tuhkushi ɓeni ka tig ɓa ag daggha ka ih zuni agi maɓorshina le njemurung nghe. Keminiya bang kor le a ɓunni, nyha a aluwa ko yehlulla agh. ²¹A bang le ya ɓwa ni a keshe, ɓeni aɓayong ni ki pih gusso le gullo lahmurung ngha; ih zu nyha a yere ya, le ih ka ag njemurung nghe nji ri nnahlibang. ²²Aɓa tahluwa ni aka ponno ninga ɓunnomuru a dumi. Aɓa tahluwa ni amagula le ogrung ngha a juhri yang.²³Logha ri kunbang ni kpaɓ ɓihyong pagni ya, gipagna le ya ih soriyi bang; ni min aɓayong fittong ni ih ka kumni gullo. ²⁴ih ka zu a nji bin maɓonna le njeh lagha nyha, le ih pag ga ko tehri ko teh tehri pag ga. Ih soɓih aɓa kuratye agiponna, ni agikunna. Ih kurkun ate ag lahmagula ma vangna, keminiya ma minkunbang.²⁵Ih ka logshi gullo le ni yahli a muri murung le Gangrah ni buno aɓa tahluwa. Murung le Gangrah ka pag luwa ni ngih gogho ni agaraluwa aɓa tahluwa, keminiya ni ih tangha ate anshile ka kurkun a muri. ²⁶Aɓeni ma ki lih gilih maɓonna agh ka alla ka juhri. A ponna aɓa tahluwa le a wori ninga ɓunnomuru, le dudug leyang ka wuh. ²⁷Amurung nghe kwa ngha ni yahlung mashihra ri ari yang, keminiya a ɗigha binmona a lih ni pag yi ari yang yiri, ga ɓoro le nyha nghang agh. Ate malle ka zu a kunbang ni a tig ga.²⁸Le murung le Eɓɓeh ka nyerra njeh le ni agikunna dudug, ni tig yahli sa a ri ogrung ma gerenteng. Ih ka pag gir le ih nyerra njeh le.²⁹A kunbang ni a tig ga ih ka zu ni luwa a muri Gangrah ɗeshili. Keminiya a kunbang niya ni ih ɗig ninga mama ni dunna agh. ³⁰Ate agissasamuru le Kittim ka zu yi, le ih ka ɓang ngoɓong. Ih ka nyerre ni pag yehlulla ri ogrung ma gerenteng, le ih pag giri. Ih nyerre ni ɗum kunɓoro a bin aɓeni ɗag ogrung ma gerenteng ngha.³¹Aɓa luwa le ka logho ni ɓihyi bin ɗigna ma gerenteng. A zuni pah ɗahra ni pa agh a malla le, ni tig gi shiɓina ni ka zuni be ka ɗigha ɓayong nyha. ³²A temuri aɓeni ki pag gimashihra agh ri ogrung ngha, ih ka soriyi yang ni ɓihyi yang. Keminiya aɓayong aɓeni yeri Kulli leyang ngha ka tangha ni logha ri gipagna.³³Aɓeni a ntiri aɓayong shingire ya ka tig dudug ih ɓi a yere. Keminiya a kpah nji ri garabwoh ni leshigishe; a kpah a tumoguro ni agha agi leyang ma akara. ³⁴A yeh kpah leyang ngha, aka angni yang fittong. A kunɓahra dudug ka kpaɓmuyang ni yang. ³⁵Ɓaɓa le aɓeni shingire ya ka kpah nina agh ate yegilla ni ka kum yang, ni tig kunwar, ni tigha gerenteng, ha malla le kunbang. Ate kunbang ni a tig ga ni sang zu agh.³⁶Murung ka pag giri perari ga yahli tol agh. Ih ka gushimuri ni logshimuri bikuli muri kuli ni kwa agh. A muri Kulli le akuli ih ka waɓ agi magtahɓi, ate ih kum dumposhina ha sete yehlulla egh malla. Ate ga a waɓɓah ini ka pagha. ³⁷Ni ih shin kuli le akahyi ninga guɓung ngha, ko kuli ni amenah ki agnji ya, k ih ye shin kuli maɓi guɓung ngha, keminiya ih gushi muri a muyang kwa.³⁸Ih ka gushi kuli le lahmagula ma vangna a tukushi mama. Ih kuli mama atehri ni yere ih ka gusso ni azurfa ni zinariya, ni atahli maɓonna ni anshile agi maɓonna agh. ³⁹Ih ka kehni lahmagula ma vangna luwa ni angna le kuli le njeh ma sa. Ɓeni kwa agni ya, yangha ih pih gusso magula. Ih ka tig yang aɓa nongmurung muri aɓayong dudug, le ih gaɓ njeh egh ninga nwahbang.⁴⁰A kunbang le malla agh, murung le Gangrah ka kehni luwa. Murung le Eɓɓeh ya ka pur yi ni anyeh-gwoh piri ni aɓa kogpiri, ni agisassamuru. Ih pag luwa a muri anjeh, ih wam yang ih ɗuro. ⁴¹Ih ka kah a Njeh Maorshina, le alum le aworotongno lum le aɓa Israila ka kpah. Keminiya aga ka aɓa a bih: Edom, Mowab, ni anshile aɓa Ammon.⁴²Ih kahni bih a yeh anjeh; le njeh Masar ni ki aɓɓah. ⁴³Ih ka bolmuri a bin tiggikunna le zinariya ni azurfa, ni agi maɓonna ni kwa Masar agh; Aɓa Libiya ni aɓa Kush ka ɗig atolkushi.⁴⁴Keminiya kuntumo ni pura nji manjeh ni nji eɓɓeh ya ka pih ngoɓong, le ih pur ni ngi yehlulla ih juhro ni tig dudug ate girjah yang kwa. ⁴⁵Ih ka gil gungri ate lahmurung le a ntiring asalangmagula ni ankonno ma ɓonna le gerenteng. Ih ka zu a malla le, le ɓa angni nyha.

Chapter 12

¹Ni kun bange agh muna murung ma tenna ni ke lel aɓwaleyonga ka log kahrit. Kara ma ɓeyina nga ngan mama ni kana paga agh ni log le kunbang sai ni kunɓangni ya. Ni kunbange agh aɓwaleyong ka aɓa ɓeni kwa a kun kuli a gi bum teng agh. ²Ɗuɗduk ni wuh nonga jah agh ka logo ni ɓaɓɓah ka ɗiga ken kene ɓaɓɓa hile ɗig ni iri biyina ni ki mala agh.³Aɓeni ni shin duna agh ka ɗig ninga poshi bang ni a Kulli agh kiɗebang aɓeni pila aɓayon kene bin ma ɓonna agh ayanga ninga a muna shinyeri kare ni kwa agh. ⁴Keminiya a weh Daniel, giruya a tenanani, gum kun gi bom tenana ɓe kara mala le kun bang. Ɗuɗduk ka banga ka kah bogo, ɗeshiliya yerigi ka buro.⁵Ke mem, Daniel nshin bang, le aɓwahn bani nga tanga. Mwo tanga ginisala mama mamona tanga gini ma monga. ⁶Ɓeni mwo waɓi ɓeni mal gim pushina agh, a ɓeni taga duna a ji ɓa muru agh “Ni kunbang mayeni ga ka malni gai pagne?”⁷Ni og ɓeni melgi ma poshina agh, nga tanga duna a muru agh logshi aɓili ma lih ni makatang a Kulli le kemiya ni ɓeni ɗingang ken kenne agh ni ika tol kumbang, kumbang ni nshile kum kunbang. A amal ɓiyi tenkurung le a ɓa young gerenteng le, ga kwa agh ka malla.⁸N`og amma ni yere agh. Ke aliɓang, “Meng ki pag tekushi ga kwa agh niya? ⁹Nah ngana, kenken lo Daniel, a girra tennana a gummo se kaza mala le kumbange.¹⁰Ɗuɗduk ni aka laga a pushi gerenteng ke miniya aɓa gimashihra ka pag gimashihra. Nya antiri a ɓa shirra ka yeriya se aɓeni ni shin ɗuna agh. ¹¹Log ri kunaɓang ni a gir ri ɗahra ma pinshi giri agh, ni a gi payina mashihra ni zuni meshiye agh I ken akara 1290.¹²Ɓa kun niye le Kulli agh se ɓeni le malale akara 1,335 ¹³Ɗig na a kene log zuwa malle, le aka usulo. Aka logo aɓa a tigo nganga ari akarang malla.

Hosea

Chapter 1

¹Ga agh tenana le Yahweh ni zu a bin Hoseya muna Beri a yeh akara le Uzziyah, Jotham, Ahaz ni Hezekiyah, amurung Judah, ni a yeh akara le Jerobowam muna Joyash, murung le Israila. ²Ngha Yahweh waɓni tenana ri ni kunduna a nji bin Hoseya agh, nah yi, “Woro ke tol yi muro ɓamah mah njah. Ih kumo amuna a nji ri pag njah le. Ate njeh egh pagna njah magula a nji ri ɗag Yahweh.”³Nina agh Hosea woro ke tig Gomer muna ngalang le Diblayim lah, le kum muna yeh ɓil yi muna buna. ⁴Yahweh nah yi Hoseya, “Gor lulli ih Jezirel. Ate a min kunbang fittong ngha, nga fungshi, nga fungshi ɓaleh Jezirel ate soɓ nkilla ni a Jezirel agh, le nga zuni a malla le bin ɗighamuribang le ɓaleh Israila. ⁵Ih pagha a kara wo ih nga ɓun ntah le Israila a njolong le Jezirel.”⁶Gomer ye kum muna yeh le ɓil muna ma ngalang. Le Yahweh nah yi Hoseya, “Gor lulli ih Lo-Ruhamah, ate ni nwa ye ɗum shin gi-enna a muri leh Israila, ih ke nga tol yi gimashihra le kwa. ⁷Ngho kwa agh nga ɗum shin gi-enna muri leh Judah, le nga ashi yang kanangirang ngha, Yahweh Kulli leyang ni ki ashi yang ngha a nji bin nyah, garabwoh, apiri, ko aɓa kogpiri ya.”⁸Niɓeniya gomer tuhna lo-ruhamah, ye kum muna yeh le ɓil muna buna. ⁹Le Yahweh nah, “Gor lulli ih Lo-Ammin, ate nyong ni aɓayong lang ngha, le mini Kulli leyong ngha.¹⁰Ngho kwa agh gogho le aɓa Israila ka pag ninga njisalang le kunsalang magula, mama ni a logle a pyeshi ko bangha a agh. Ih ka ɗigha ih ba a waɓi yang, ‘Nyong ni aɓayong lang ngha,’ a nah yi yang ni, ‘Nyongni aɓayong le Kulli ma usulo.’ ¹¹Aɓayong le Judah ni aɓayong le Israila ka kpaɓa binmona. Aka tig murung mwoh ate muyang, le aka puro a yeh anjeh, ate gulloni ni kara le Jezirel.

Chapter 2

¹Nah yi amuna ngwoh, ‘Aɓwa lang!’ le a bin a amingalo, ‘A ɗumne yong shin gi-enna.’”²Nzuni tenjuoh leyong a muri ngih yong, nzuni tenjuoh ate ini mahmang ngha, ke nga ɗig buri ya. Le ih ɓi pushi te pag njah ni a dumi ya, ni agipagna kognjah le ni ri kihre ya. ³Nyha nina agh le nga pangshi gikurra le, ni ɗum tehsalang le ninga mama a kara ɓilla le ya. Nga tighi ninga ɓalusung, njahli ma nyumna, nga tighi ih wuh ni njimuru.⁴Ni ngi shin gi- enna le amuni ya, ate a yang ni amuna mah njah. ⁵Ate ngih yang ɗigna mah njah le ɓeni ɓil yang ngha pagna gi iriɓihna. Nah, “Nga pir tye aɓa agnjiang, ate a yangha a peng brodi lang ni muru, agi mella ngirang, murun lang ni gi nuhna.”⁶Ngha nina agh nga vang njinjere le ni juweh. Nga ɓag garrung nga kangni ni nina agh ni ih kum njere le ya. ⁷Ih ɓangha tye aɓa agnji keminiya ni ih kum yang ngha. Ih al yang keminiya ni ih kum yang ngha. Le ih ka nah, “Nga nyerra bin burang ma kunduna, ate ɓonna nghang uwor mama niɓeniya,”⁸Ate ni yere ih mini mpih njigiri, muru njingung mapiyo ni murun ni ɓeni ki pih azurfa ni zinariya, mama a pagni Baal tumo agh. ⁹Nina agh nga ag njigiri le a kunbang pongissoro, ni muru njingung lang a kunbang le. Nga ag agi mella rung lang ni miyang ni a vulliyini tehsalang le ya.¹⁰Le nga pangshi gikurra le a ntiri aɓa agnji, le ɓwa nyha ka aghi a beng ngha. ¹¹Nga teshi bang ni ki ɓor yi ya a njeh- anjibuno le, anjibuno le shienri mapiyo le, ni anjibuno le ni tig ga.¹²Nga juhri aɓabang njingung le ni angung gorih le, mama nah, ‘Angosse ni aɓa agnjiang peng ngha, nga pil yang ɓangung, le anyamlusung ni a bang ngha ka lih yang. ¹³Nga fungshi ate akara njibuno le Baal, ngha pingshini yang nlelle ma susunang ngha. Ngha pagni nsahri ishi amuna nyehbung, ni ama mel, le pir tye aɓa agnji le jangsang ngha- ga ni Yahweh waɓɓa.”¹⁴Nina agh myang nga sohri. Nga zuni mo a ɓalusung ni waɓih kun ma pasha yahlung ri. ¹⁵Nga pih ɓabang njingung le, le ɓa njonglong le Akor agh ka ɗig kunjere tigyahlung. Ih ka ag nghang ninga mama pagha a yeh akara lognsahri le ya, ninga mama a yeh akara ni puri a njeh Masar agh.¹⁶Waɓa le Yahweh ni ga, “Ih ɗigha a ntiri kara wo agh- ih aka gor rang ih, ‘Bur rang,’ le ni awa ye gor rang ih, ‘Baal lang n ngha.’ ¹⁷Ate nga pushi lulli Baal a kuni; ni a wa ye ɗengshi ni alulli yang ngha.¹⁸A kara wo agh nga tig ogrung ate muyang ni anyamlusung, aminya ɓakuli, ni agi kungna njahli. Nga pushi ntah, garabwoh, ni luwa a njeh egh, ni tig yong ih ɓi nongha njahli ololo.¹⁹Nga agha nga agha nga ɗig buro ha ke kene. Ntolla nga ɗig buro a gerenteng, ɗum njiteng, ogrung njiteng, ni shin gi-enna. ²⁰Nga pah murang bino a njiteng, le aka yeri Yahweh.²¹A kara wo agh, nga ag wo- Yahweh waɓna ga- Nga ag wo a ɓakuli, le aka ag wo ni a ngunjah. ²²Ngunjah ka aghi njigiri, muru njingung mapiyo, ni murun, le aka ag yi Jezirel.²³Nga pannih ate kanangirang, le nga shin gi- enna muri Lo-ruhamah. Nga nah yi Lo-Ammi, ‘Nyong ni aɓayong lang,’ le aka nah nghang, ‘A woni kulli lesung.’”

Chapter 3

¹Yahweh nah nghang, “Wor ɗeshile, ke nyenni mamah le a agnji ko ke ini ma njah. Agnji ninga mama meng, Yahweh agni nji aɓa Israila agh, ko ke a pilla bin akuli ma sa ni pah yang ɗahra maɓonna.” ²Nina agh nkure a temurang ni azurfa lumpur tongno, ni homa mwoh, ni pyeshe mbah. ³Nah yi, “Ɗigna aka ɗigni meng ma akara dudug. Ni a wa ye ɗig ma njah ko ɗig mami ɓabura maɓi ya. A njinjere ni mwoh, nga ɗig ni weh.”⁴Ate aɓa Israila ka ɗigha ma kara dudug murung nyh, muna murung, ɗahra, gbingrah tahli, efod ko gillang ɓalah agh. ⁵A nzumi ya aɓa Israila ka nyere ni al Yahweh Kulli leyang ni Dauda murung leyong, le a yeh akara ma nzumo agh, a zu a koshiyo a dum Yahweh ni gi maɓonna le.

Chapter 4

¹N'og tenana le Yahweh, a yong aɓayong le Israila. Yahweh ngha ni tenjuoh a muri aɓa ɗigna a njeh egh, ate gi njiteng nyha ko ogrung njiteng, yeri Kulli nyha a njeh egh ya. ²Nyommo ngha nghang, soriyibang, wolnluo, iɓgiri, ni pagnjah. Aɓayong ɗura anjang kwa, le soɓnkilla muri soɓnkilla.³Nina agh njeh gonna, le nina agh ɓeni kwa ɗigha a yeh ya ngha ki juhro; anyamlusung ni aminya ɓakuli, ni anjih ni a salang magula agh, a ponna yang.⁴Keminiya ke ih ɓi n'agha ɓwa zuni tenjuo agh; ke ih ɓi n'agha ɓung tigteng a muri ɓwa agh. Ate a yong, amalah ni, aɓeni ngi tig yi yang teng ngha. ⁵A yong amalah nga kpah ni ɓakara; aɓa agkuntumo le Kulli ka kpah ni, le nga girjah ngih yong.⁶Aɓayong lang ngha ki juhro ate yerigiri nyha. Ate a yong amalah shiɓina yerigiri, nga pushi yong a ɗig amalah binang. Ate n8jangshina ni agigilla lang, ko ke mini Kulli leyang, meng te ya nga jangshi amuna yong. ⁷Ngha amalah ɓuhri ya, le ini nina gimashihra ki vuhri ni. A ariyina gusso leyang ni iriɓihyina.⁸A lih ni gimashihra le aɓayong; a yangha a pilpira a muri ɓuhri pag gimashihra. ⁹Ih ɗig fungso mwoh bin aɓayong ni amalah kwa: Nga fungshi yang ate agipagna leyang; nga nwah yang ate agipagna leyang.¹⁰A lih keminiya ni ih pyeri yang ngha; a pag njah keminiya ni ih ɓuhri yang ngha, ate a ɗagna te teshi kiri yang ri Yahweh.¹¹Pag njah, muru njingung, ni muru njingung mapiyo tolla ɗengse leyang. ¹²Aɓayong lang ihli na agillang le agara ginya leyang waɓne yang kun. Bongho pag njah ɓoshina yang, le a pagna giri ninga manjah a temuri ɗigna njiteng ri Kulli.¹³A ɗahra a muri ankonno ni logshinlelle ma susunang a muri dingli, a tina ngung oak, kahn ni mgbendah, ate a minlim le yang ɓonna. Ate amuna ngalang leyong ki pag njah, le ankil yong kognjah. ¹⁴Ni ngi fungshi amuna ngalang leyong ate a tolla a pagnjah, ko ankil yong ma ngalang ate kog njah agh. Ate abuna ni ki kah ni yang a pag njah, le a pah aɗahra nina agh a pagna njah ri agillang. Aɓayong ni ni yere a juhri yang ngha.¹⁵Ko ke Israila pagna njah, ke ih Judah kum tengshihra agh. Ke ih ɓi nwora Gilgal agh, a yong aɓayong; ke ih ɓi nwora Beth Aven, ke ih ɓi ih nkaniyi giri, ki nah, "Ni ɗigna le Yahweh kwa." ¹⁶Israila pagna giri ni tengmurung, ninga ndah ma tengmurung. Ni yellang ni Yahweh ka zuni ni yang a bin lelle ninga anjuh?¹⁷Ifraimu kaɓna muri ni agillang; nɗag yi ni muri. ¹⁸Ko ngha agi nuhna ma tenna leyang malli ya, a tangha a pag njah; amurung leyang ki agnji a gi iriɓihyina. ¹⁹Gung ka ponyang a kpatre ka wori; le a og iriɓihyina ate aɗahra leyang.

Chapter 5

¹N’og ga, amalah! Mpah muyong, ɓaleh Israila! Nteshi kiri yong, ɓaleh murung! Ate tuhnjuo ngha ki zu a muyong kwa. Nɗigna gi tamma a mizpah le nguri ni soɓoh a muri Tabor agh. ²Aɓa tolmurung ingni na dudug a gi mashihra, keminiya nga fungshi yang kwa.³Nyerina Ifraimu le Israila ni songra rang ngha. Ifraimu niɓeniya pill amah njah; Israila ɓihyina. ⁴Agipagna leyang ni ki ɗag yang ih ɓi a nyera bin Kulli ya, ate yahlung njah a ri yang, le ni a yeri Yahweh ya.⁵Gushimurung le Israila waɓna kun a muri; nina agh Israila ni Ifraimu ka kpah a ri gimashihra leyang; le Judah ma agh ka kpah ni yang. ⁶A kah ni anjuh leyang ni andah ate al Yahweh, keminiya ni kumi ya, ate ɗagna yang. ⁷Ni a ɗum njiteng bin Yahweh ya, ate a ɓilla amuna gung. Niɓeniya anjibuno shienri mapiyo ka lih yang ni aɓabang leyang.⁸Ntong njeme njuh a Gibeyah, ni njemegula a Ramah. Jollo gishi luwa a Beth Aven: ‘Sa pir tyo, Banyamin!’ ⁹Ifraimu ka ɗigha ɓayong nyha a kara fungso. Nwaɓna ga ka pag giri a ntiri akunburi le Israila agh.¹⁰Amagula le Judah ngha ninga aɓeni shishi tahli kunjang ngha. Nga suhli yehlulla lang muyang ninga muru. ¹¹A pahra Ifraimu; a pahrine a tuhnjuo ate ni agha le ya gushina agillang.¹²Nina agh nga ɗig ninga ngihgiri bin Ifraimu, ninga gi ma ɗunna a bin ɓaleh Judah. ¹³Ngha Ifraimu shinni njipinye le, le Judah shinni pinye le ya, le Ifraimu wora bin Assyriya, keminiya ni gan pih aɓayong ɓuhri ko ɓishi pinye le agh.¹⁴Nina agh nga ɗig ninga yim a bin Ifraimu, le ninga muna yim a bin ɓaleh Judah. A meng kanangirang nga sahni yi yang le nga pon yang nga wori, le ɓwa nyha ka ashi yang ngha. ¹⁵Nga woro le nga nyerra bang lang ha sete a yeri gimashihra leyang le a al kundumang, ha sete a al kundumang ni njiteng a gana leyang.”

Chapter 6

¹Nzu, ih ɓi shi nyera bin Yahweh. Ate sahna sung a ntiring, keminiya ih pah sung iritenna; tigne sung pinye, keminiya ih kur yi sung ni. ²A nzum akara ɓahri ya, ih ka nyenni sung

Le ih ka logshi sung a yeh kara ma tahro, le sa ɗigha dumi.

³Ih ɓi shi yeri Yahweh, ih ɓi shi gbem musung ate yeri Yahweh. Puro le ya a njiteng, ngha ninga durubang; ih zu a binsung ninga ɗahghamuru, ninga muru ma ssagna njahli ni liɓ njahli ya.”⁴Ifraimu mang nga pag wo? Judah, mang nga pag wo? Agnjiung lo ngha ninga nlagiri beri,ninga tirma ni meshiye ni kahra agh. ⁵Nina agh nmeshiyina yang kusihkushi a nji bin aɓa agkuntumo; nwolla nluo yang ni garbwoh le kunang. Atuhnjuo lo ngha ninga poshibang ni ki tuhbang ngha.⁶Ate mposhina yahlang ri ogrung njiteng lo, ɗahra ni ya, le yeri kulli uwor gipahna pingsa. ⁷Ninga Adamu a ɓunna ogrung; a nyha ni a ɗum njiteng a binang ngha.⁸Gileyad agh lah magula le aɓeni ki pag gimashihra agh ni, ni nyonglo le nkilla. ⁹Akpaɓa le amanyiɓih lella ɓwa, nina agh amalah kpaɓna murung ni yang ate wol nluo a muri njere Shechem, a pagna gimashihra pah iriɓihna.¹⁰A ɓaleh Israila agh nshinna gi pah ngoɓong; pag njah le Ifraimu agh ngha ba, le Israila nyha gerenteng ngha. ¹¹A temuro ɗeshili, Judah a tigna kunbang pongissoro ngha nga nyenni ni aɓayong lang ni wora guro agh.

Chapter 7

¹Kunbang ni kwa ntollo nga pih Israila iritenna agh, gimashihra le Ifraimu ki pura beng, ɗeshili ninga agipagna mashihra le Samariya, ate a yangha a pag gi soriyi bang; manyiɓih ingna le aɓa kpar ɓayong wolla aɓayong ngatanjere. ²Ni a yere a yahli yang ih myang ngi ɗengshi ni agipagna mashihra leyang. Niɓeniya agipagna leyang kangni na yang; a yangha a kundumang.³Ni gimashihra leyang ni a tigni bang ɓor yi murung, le amagula agh a nji ri yiri. ⁴Aɓa pagnjah ngha ninga gi tonggiri ni ɓa tonggiri tigha gishe bangha, ni sang mal yog ga ih kang ngha agh. ⁵A kara le murung lesung amagula tigna muyang a nongkonno ri gogho le muru njingung. Le a kpaɓna ni murung a jol lang.⁶A kpaɓna kurkun ma yiri a yahli yang ninga gi ton brodi. A ɗungshina ni yehlulla ni duh kwa; ih pihn ni beri ninga leshi gishe. ⁷A yangha kwa a pihn ninga gi ton brodi, le a lih amurung leyang. Amurung leyang kwa kpahna; mwoh leyang nyha gorrang ngha.⁸Ifraimu kpaɓna muri a ntiri aɓayong nghe. Ifraimu agh gi kangna ma pyagtilla ni ni a pil a agh ni. ⁹Abiri lihna masso le, keminiya ni yeri ya. Ambuh pura a ɓa muri kwa, keminiya ni yeri ya.¹⁰Gushimurung le Israila waɓna kun a muri; ngho te ya ni a nyerra bin Yahweh Kulli leyang, koalli ya, a muri aga kwa ni ya. ¹¹Ifraimu ngha ninga kulla, ih nyha ni yeriteng ngha, ih gor Masar, le logna wora bin Assyriya.¹²Ngha a wor ni ya, nga soɓ nguri lang a muyang; nga yon yang njahli ninga aminya ɓakuli. Nga fungshi yang ate ginya leyang mwoh. ¹³Gi- enna ni ni yang! Ate a kengna a rang. Juhro ngha ki zu yi yang! A tolla murung rang! ke nga ashi yang, keminiya a waɓ yiri a murang.¹⁴Ni a ɓua a binang ni yahli yang kwa agh, a ɓua a muri alla leyang. A kpaɓa binmona ate njigiri ni muru njingung mapiyo, le a tolla muyang rang. ¹⁵Ko ke n'alliyi na yang ni tengshi adumbih yang, a yangha niɓeni a kur gimashihra a murang.¹⁶A nyenna, keminiya ni a nyera binang ngha, Magula Kwa. A yangha ninga ntah ma nyonglina. Amagula leyang ka wuh a nji ri garabwoh ate tenana mashihra ni pura kunyang ngh. Ga ni ka ɗig jollo leyang a njeh Masar.

Chapter 8

¹"Tig njemenjuh a kuno! Gbang ngha ki zu a ɓaleh Yahweh ate aɓayong ɓunna ogrung lang ni tolmuyang ri gigilla lang. ²A ɓua na a binang, 'Kulli lang, shi yeri no a Israila.' ³Keminiya Israila shiɓina gi maɓonna, le ɓa shiɓi murung ka piri.⁴A tigna amurung, keminiya nyha a nji binang ngha. A tigna amuna murung, keminiya nyha a yere lang ngha. Ni zinariya ni azurfa leyang ni a gilli agillang ate kanangiri yang, keminiya ngha nina ate a tuh yang." ⁵Samariya a shiɓina muna ndah lo. Yehlulla lang ngha ki velliye a muri aɓayong ni. Ate ha ni yebbang ni ni a ɗumo a yangha ni tengshihra agh?⁶Ate gillang ni ya pura Israila; ɓa tumo gille; Kulli ni ya! Muna ndah le Samariya agh a wanghi njahli bururu. ⁷Ate aɓayong jamna gung le kor gung nyamuru. Gweh ni tang ngha nyha ni njih ya; ni pushi muh agh. Ngha ni sang tol nji ya agh, aɓayong ma sa ka juhri.⁸A mella Israila; niɓeniya a nongna a ntiri aɓayong ninga nkorih ma nangna. ⁹Ate kehna bin Assyriya ninga mbuljeng lusung ni muri mwoh. Ifraimu tolla aɓa agnjiung kanangiri. ¹⁰Ko ke a tolla aɓa agnjiung a ntiri aɓayong, nga kpaɓ yang niɓeni binmona. Le a ingna a juhro ate agitolla le murung.¹¹Ate Ifraimu ngha ni adeshile ɗahra lag gimashihra dudug, keminiya a pilla adeshile ɗahra binpag gimashihra. ¹²Nga gan nyongli yang agigilla lang mbende worotongno lum lum, keminiya a shinni ninga gi mapiyo ni bin yang ngha.¹³A temuri agipahna ɗahra lang ngha, a ɗahri nyamma le a lih, keminiya a meng, Yahweh, ni ag yang ngha. Niɓeniya nga ɗengshi ni agi tengshihra leyang le nga fungshi gimashihra leyang. Aka nyera Masar. ¹⁴Israila jangshi nang, ɓa Gillih, le ɓagna alahmurung. Judah ɓagna alah maguliyi na, keminiya nga tutti gishe a murialahmagula le; ih ka girjah alahmagulina ni kangni ya.

Chapter 9

¹Ke ih bang ih ɓor wo agh Israila, ni binmurubang ni anshile aɓayong ngha. Ate a nyha a wo ɗum njiteng ngha, awo ɗag Kulli lo. A alla nwah ngosse ni ma njah alla a muri tangsa sahri njigiri. ²Keminiya bin sahri njigiri ni ma gammuru njingung ni ki lihni yang ngha; ate muru njingung mapiyo ni ki pur agh.³Ni a tangha a ɗigha a njeh le Yahweh ya; a teɓi ya Ifraimu ka nyerra Masar, le kara mwoh a lih gilihna ni nyha gerenteng ngha a Assyriya. ⁴Ni a pah ɗahra bin Yahweh ko ate a pashi yahli ya. Aɗahra leyang a ɗigha bin yang ninga gilihna le aɓa gonno; aɓeni kwa lih ya ih ɓihyi yang. Ate gilihna leyang ka ɗigha ate kanangiri yang ni muyang; ni ih zu a leh Yahweh ya.⁵Mang aka pagha a kara ni a tigha ma njibunno agh, a yeh kara le njibuno le Yahweh? ⁶Ate shinna, a aɓɓah ri juhro le, Masar ka kpaɓ yang le Memfis ka lingshi yang. A temuri agi maɓonna leyang agi azurfa - ajuweh ma teɓna ni ka ag yang, le ajuweh ɗ ungshi agungri leyang.⁷Akara fungshi bang ngha ki zu; akara nwah ngosoo murung ngha ki zu. Ih ɓi Israila yeri aga kwa ni ya. Ɓa agkuntumo agh ɓahngha ni, le ɓa gushina agh muri nyha mwoh agh, ate gogho le gimashihra leyong ni mohno magula.⁸Ɓa agkuntumo agh ini ɓa lelbang ate Kulli lang a muri Ifraimu. Keminiya gi tam minya ngha muri anjinjere le kwa, le mohno ni ri a leh Kulli le. ⁹A ɓihyi na muyang a yeh akara le Gibeyah. Kulli ka ɗengshi ni agi mashihra leyang le ka fungshi a temuri agimashira leyang.¹⁰Yahweh nah, "Ngha nkumni Israila agh, ngha ninga al njingung a ɓalusung. Ninga njingung makunduna le kunbang a muri ngung gorih, nkumna akah yong. Keminiya a wora bin Baal Peyor, le a tigna muyang ri gillang ma iriɓihyina wo. A pilla gi shiɓina ninga gillang ni a agnji ya.¹¹A temuri Ifraimu te ya, gusso le ka logho ka woro ninga minya. Tolmuna nyha, kum muna yong nyha, le ɓilmuna nyha nghang ngha. ¹²Ko ke a gushina amuna, nga tig yi yang yahlung gana kwa. Gi -enna ni ni yang ngha mpil nzumang ri yang ngha!¹³Nshina Ifraimu, ninga Taya, a pannih a tirma, keminiya Ifraimu ka zuni amuni a bin ɓeni ka wol nluo yang ngha." ¹⁴Mang aka pah yang, Yahweh- pah yang ni? Pah yang sohyimuna ni kihra ni nyha ni mure a agh.¹⁵"A temuri agimashihra leyang kwa a Gilgal, ini pag ba nlogshi shiɓi yang ngha agh. Ate agipagna leyang mashihra, Nga pushiyang a ɓa lyang. Ni nwa ye ɓuhri agnji yang ngha; amagula leyang kwa agh aɓa tolmurung ni.¹⁶Ifraimu ngha ni binkonna, le tinne nyumna; ih nyha ih ɓil nji ya. Ko ke a yangha ni amuna, nga tigha amuna ama ɓonna ni a yahli yang ngha ih ɓi a wuh." ¹⁷Kulli lang ka shiɓi yang ate ni a oghi bang ngha. A pilla aɓa ganglah a ntiri aɓayong.

Chapter 10

¹Isreal agh ɓagurigiri magogna ni ki ɓil njih ya ni. Ngha njih ɓuriya, ih ɓuri ɓagha adeshile. Ngha ngunnzali le ki ɓuri ɓishigiri ya, ih bossa agbira le. ²Kunyahlung yiri ni riyang; niɓeniya ɗigna aka gani gimashihra le yang. Yahweh ka wamghi adeshile le yang; ihka wamghi agbira le yang.³Ate le aka nah, “Sung nyha ni murung ngha, ate ni shi ɓang Yahweh ya, ni murung agh-Mang ke ihka paghi sung?“ ⁴A waɓ yi ateng ni gogho ni kaniyi ogrung ma yiri. Ninani njiteng puri ninga lusung tunang ah ɓabang ni a jug wa.⁵Ke ngoɓɓong ka kpari aɓa nongha a Samaria atema amunandah ma Beth Aven. A ɓwa egh ɓuwa‘agh ate mur yang, kpaɓni amallah tenjah aɓeni pag binmurubang amur yang ni ɓorro le yang, keminiya a nyha wa uwa a beh ya. ⁶Aka pon yang awori Assyria ninga gipahna ate murung magulla. Ephraim ka nuh yiriɓina ka, Isreal ka nuh yiriɓina ni agillang le.⁷Aka girjah Murung Samaria ka, ninga ngung gishe amuri muru. ⁸Ke abin magushina teshihra a wamghi. Mama ni pag gimashihra le Isrealǃ Ajuye ni agubuɗo aka mal mura adeshile egh. Ke aɓwa ka nahyi ankonno, “vulliyi sungǃ“ ni aɓuhra teya, “Kpa mur sungǃ“⁹“Isreal, apagna gimashihra logha ri akunbang le Gilbeah; beh ni ah uwo ngha. A luah ni lih amuna ma ɓornjere a Gieah ya agh?¹⁰Ngha og yolle le, Nga fungshi yang. Aɓwa ka kpaɓɓa binmona ate mur yang ni tig yang gani ate mbende temashihra le yang. ¹¹Ephraim munandah woro aliyi ya ni nga agnjung te wol njihgiri, Ninale nga tig ngungsoro a melli ni yarata ni ya. Nga tig ngungsoro a mel Ephraim; Judah ka juggiri; Jacob ka bol sorojuggiri ni muri.¹²Jam gimaɓorna ate muro, ni tuhyi njingung ma ogrung mapahnjiteng. Wamghi nzali ni jug ri ya agh, ate kunbang ma al Yahweh ni, kedebang ihka zu zah nyashi njiteng a mur yong. ¹³A ɗigna gimashihra aka kor temashira. A lih nah njihngung soriyi bang ate a pahna njiteng ri njinjebilla ni aɓatahluwa le ni dudung ngha.¹⁴Ninani jollo luah ka logha antira aɓwa le yong, ihka pagni ninga mama Shalman girinjah Beth Arbel a kara luah agh, ngha meshiyi angihyong kikassa ni amuna yang ngha. ¹⁵Ninani agh pagha ri yong, Bethel, atema te gulo temashihra le yong. Ni durubang murung ma Isreal aka teshini njeh.“

Chapter 11

¹“Ngha Isreal ya basadeng ni ya n‘angnanjih, Nga gorri munang pusa Egypt. ²Ɗigha ɓuhri gor yang le a ya ɓuhri ɓangha. A ɗahri Baal ni logshi lelle ri agillang.³Ɗeshiya Mini te aliyi Ephraim ginya. Mini te ɓeni nbol abih yang nlogso, keminiya ni te ayere Mini pah yang irritenna. ⁴Mbilla ni yang ni agara ma ɓamashinshin ni ngure agnjung. Mini nga ɗighi yang ninga ɓeni tol yi yang gitolla ni a muhtehkihn ngha, le nga gungha njahli le lih ni ya.⁵Na nya nyere a njeh Egypta agh? Ke Assyria ni ki nongmurung a mur yang angha atema ashiɓina nyera bin nang? ⁶Ke garabuwo ka kpa mura almagulla le yang ni girnjah angunggagra ma akunjere le yang; ihla girnjah yang atema anjebilla. ⁷Aɓwa lang tolla ka pil jum yang rang. Ko ni gor Magulla Kwa, ɓwa nyha ka angni yang ngha.⁸Niyellang ni Nga ɗag ni yong, Ephraim? Niyellang ni Nga mag ni yong bung, Isreal? Niyellang ni Nga gilli yong ninga Admah? Niyellang ni Nga gilli yong ninga Zeboyim? Kunyahlang ariyina a rang; gi‘enna lang kwa logna. ⁹Nin wa ɗum fun funno lang ngha; Ni nwa girnjah Ephraim ɗeshiliya. Ate Mini Kulli mini ɓwa agh; Mini ma Gerenteng Mwoh a ntiri yong, Ni nwa zuni funno lang ngha.¹⁰Aka kuratye Yahweh; ni imma ninga yim ngha. Ngha imma, muni ka zu ni koshiyo a nji-nakuli. ¹¹Aka zuni koshiyo ninga minya ni logha a Egypt agh ninga kuhla logha njeh Assyria agh. Nga tig yang a nongha a lah yang-mama ni pag waɓɓa le Yahweh.¹²Ephraim kang nang ni teyiri, ni liye Isreal ni soriyo. Keminiya Judah ngha wa wori Kulli ni pahnjiteng ri ma Gerenteng Mwoh.“

Chapter 12

¹Ephraim ki lih a guh ni kuratye guh nji-tebang. Ih woro ɓuhri yiri no wolrung. Aka pag ogrung ni Assyria ni ponna murun olive a Egypt. ²Yahweh ni ɗeshili ni tenjuoh amuri Judah le ih fungshi Jacob ate ngha pag ga; Aka nweh ri agipagna le.³A nyong Jacob ɓag kushi munateri, le ngha pagni ɓabura agh nonniyi ri ari Kulli. ⁴Nonniyi ri ari maleka ki lihmuru. Ih ɓuwa ni jimma ate kumɓoro. Kum Kulli a Bethel; Kulli nahteng ri a be.⁵Mama ni pag Yahweh, Kulli ɓasulabiri; “Yahweh“ ini ni lulli te aɓa woro gori. ⁶Nina agh pilla bin Kulli le yong. Bol ogrung njiteng ni njuoh, ni ate lel Kulli le yong.⁷Ke ɓamaggiri ngha ni gipyerigiri ma soriyi bang ah bih yang; a agnjih sorbang. ⁸Ephraim nah, “Njiteng ngha Min yang ngi pil ɓakumo; nkunne murang ngi kumna. Ayeh atumo lang kwa na ya kum temashihra a rang ngha, Gah kwa ka pag gimashihra agh.“⁹Mini Yahweh Kulli le yong logha njeh Egypt. Ɗeshiya Nga tig yong ih nongha agunri , ninga ari akara ni atigha ma bunno agh. ¹⁰Mini nahteng ri aɓa agkuntumo bin Kulli, Mini pah yang njiloro ate yong. Njiri bih aɓa‘agkuntumo bin Kulli Mini pah yang kunburiteng.“¹¹Ngha teshihra ngha nghang a Gilead agh, njiteng aɓayong manangna ni. A Gilgal a ɗahri adendah; adeshile le yang ka ɗig ninga athali ni aɗamma aɓabang ni a juggha. ¹²Jacob ɓangha wora anjeh Aram; Isreal pagtumo atele ihɓi kum ɓamah;¹³Yahweh pushi Isreal ajeh Egypt njiri aɓa‘agkuntumo bin Kulli, ni njibin aɓa‘agkuntumo bin Kulli ni lelli mur yang. ¹⁴Ephraim lulshi na yeh Yahweh gighi. Ninani magula ka ɗag nkulla le amuri le ihka nyera amuri ni yiɓiyina.

Chapter 13

¹“Ngha Ephraim nahteng ngha, le koshiyo ngha nghang. Ih logshi muri a Isreal, keminiya ye pag temashihra atema gushina Baal, le wuh.

²Niɓeniya aya ɓuhri pag gimashihra ni pagha. Ah ya tul gitulla gipurbang ni gifugnaposhina, allah ninga tumobung ni pagha, kwa le yang ngha tumo le aɓatumobung ni. Aɓwa ki nah ni yang, ‘aɓayong ni ɗahra ye kpari amunandah.‘³Nina‘agh aka ɗigni ninga nlagiri beri, ninga nkwah ni guh ki tol agh ki wori koh logha atangsa wol gweh agh, le ninga nlelle ki pura muri kangna agh.⁴Keminiya Mini Yahweh Kulli le yong logha njeh Egypt. Nga agha ih kulli nyha keminiya meng; ɗigna nga agha mini ya le, ɓa ashi bang maɓi nyha. ⁵Mini nyeri yong aɓalusung, a njeh ni nyummo dudung agh. ⁶Ngha nyong ngha ni binlelle agh, le yong ngha ih ɗimna; le ih ɗim le, le nga logshi kunyahli yong kuli. Ate mama agh nga jangshi meng.⁷Nga ɗig ninga yim ari yang; ninga minburi Nga lel njere. ⁸Nga bol yang ninga nyamlahra ni a ponna amuni ya. Nga wol akikili yang nga logso, beh ni Nga sheng yang ngha ninga yim, ninga nyamlusung ka sanniyi yang lushilushi.⁹Nga girnjah yong, Isreal; yang logle angno? ¹⁰Yebang ni niɓiyeni murung lo ngha nghang, te ihka ashi yong ah alahmagulla le yong kwa? Yebang ni aɓanongmurung ngha nghang, aɓeni ih nah ngha, ‘Pah sung murung ni amunamurung‘? ¹¹Ih pah yong murung a yahlulla lang.¹²Nye ntolli koh ni yahlulla. Gimashihra le Ephraim kura ri; a ɗanna gimashihra bimona. ¹³Konno ɓilmuna ka zu yi, keminiya muna ma yeriteng ni ya, ate ngha kunbang ɓille pag ni ya, ni pura a yong ngha.¹⁴Ihɓi ashi yang abih Sheol? Ihɓi ashi a luoh? Yebang, luoh, agikonna lo nghe? Yebang, Sheol, girnjah bang lo nghe? Gi‘enna vulla anjiuh.“¹⁵Ke Ephraim ɓuhrina antira a munateri, guh nji-tebang ka zu; guh le Yahweh ka logha ɓalusung ni ɓuwa. Anjihmuru ma Ephraim ka nyummo, le muru ni ki pagha a tuhmuru le ya. Aɓa shiɓɓi ka punnieh ni agimaɓorna ni kwa a kangna giɓbingiri le agh.¹⁶Samaria ka pag temashihra, atema logna ari Kulli le. Aka kpa anjiri garabuwo; amuna makyena le yang ka meshiye lulushi, ke amehna ni yong ngha aka ɓúwa yeh yang.

Chapter 14

¹Isreal, yera bin Yahweh Kulli yong, ate a egnakusung atema temashihra le yang. ²Tol ateng aboh a yera bin Yahweh. Nah yi, “Tol temashihra le yong kwa koh le ih ag gah ɓor wa, nina‘agh shi pah no anjihngung ngotokun yang.³Assyria ni ki ashi sung ngha; ni kog piri ke shi keni luah agh. Alle ke shi wa nah yi atumo bung, ‘Nyong ni ngi pagha allah,‘ ate nyong ni aminbawori ni ih kun gi‘enna agh.“⁴Nga ɓishi jenbang le yong; Nga agnjih yang sagli, ate yahlulla lang malla ri. ⁵Nga ɗig ninga tirima te Isreal; ihka poshi ninga apossogiri ni ishi millung ninga cedar ma Lebanon. ⁶A bihngung ka leghe ri; ɓornsari le ka ɗig ninga angung olive ni murun susunang ninga seda le Lebanon.⁷Ke aɓwa ni ɗigha aminlim le ya ka nyere; aka logh ninga njigiri ni posso ninga agurigiri. Gullo le ka ɗig ninga mbah ma Lebanon. ⁸Ephraim, mang uwo Nga pag yi allah lo? Nga agh yi ni lel te muri. Miyang ninga cypress ni ambuye bubutu kara ni kwa agh; logha ranf zu ri anjingung le yong.“⁹Yang ni yeriteng te ka yera agah? Yang yeri agah nina‘agh ihka yerini yang? Ate njijere le Yahweh ngha yarata, ke aɓayarata ka ginya ri yang. Keminiya aɓalowarung ka egnkushi ri yang.

Joel

Chapter 1

¹Mama ni pag tenana le Yahweh ni zu abin Joel muna Pethuel agh. ²Aɓatenna n‘ogh, nteshiri yong, nyong na aɓa-ɗigha njeh kwa. A ri kunbang le yong ngha gumu pagna pah ninga le, ko ri kunbang le akah yong? ³Nwaɓɓi amuna yong amuri, ke amuna yong aɓa waɓɓi amuna yang, ke amuna yang aɓa waɓɓi aɓa kunbang ni ki zu agh.⁴Gah a buno kukoro ɗagha, akukoro magulina lih ne; nga akukoro magulina ɗagha, mankparu lih ne; nga mankparu ɗagha, ngoso lih ne.⁵Nlogho, yong aɓa-ɓára, ni ɓuwaǃ magjollo, yong ni ɓa nuh mbah kwa, atema teshina mbah ma pyem a biyong. ⁶Ate aɓayong sullina a muri njahli lang, ogrung ni gowo dudung. Mili ya mili yim ni, yangha ni mili yim mangallang. ⁷Pilla ɓabang njingung ɓa mbú ye unna ngung gorri. Ye ɓwayi na ngote ɓukko; ke avagha ma poshi te.⁸Ɓuwa‘agh ninga nsari ɓom ri ateshiligiri ate wuh le min basadeng le ni ih ɓangwula ni ni ya. ⁹Ke njigiri pahna ni ginuh pahna kashina a lieh Yahweh. Ke mallah, gurole Yahweh, ɓuwangha. ¹⁰Ɓaɓang ɓiyina; njahli ngha ɓuwangha atema njigiri wale juro. Mbah mapiyo sonshina; murun shigrina.¹¹Ihɓi yirungɓiyina, yong aɓa-ɗingɗiya, mɓuwangha, yong ni aɓa-ɗing njingung, ate kikaya ni anjigiri. Ate tolgisoro ɓaɓang ɓiyina. ¹²Aɓaɓang njingung nyumna ngung gorri nyumna; ke ngung gibangna, nina‘agh ngung ka, ni ngung apple-angung ni kwa aɓang ngha yumna. Ate binmurubang malla logha ri aminkah ɓayong.¹³Ih kur muryong ni teshiligiri ni ɓuwangha, yong ni amallahǃ magjollo, yong ni a gurole deshile. Nzu, n'nongha ateshiligiri ni duh kwa, yong ni gurole Kulli lang. Ate njigi gipahna ni murun gipahna a tol le a liye Kulli leyong. ¹⁴N'gor gonno magerenteng, ni gor kpaɓɓa magerenteng. Kpaɓɓa aɓa- tenna ni aɓayong ni kwa ɗigha a njahli a liye Yahweh Kulli leyong, ni buwa ri Yahweh.¹⁵Hay ate kará eghǃ ate kara le Yahweh billabang bah. Nina'agh juro logha bin ɓa kwa. ¹⁶Na tol yi yong gilih anji yong ngha, ni binmurubang ni yahlu poshina a liye kulli le yong agh? ¹⁷Anji jamma ɗunna a yeh, alahgilbingiri nongna bűli, aba̋ teya waghina njahli, ate njigiri meshiyina¹⁸A ndah ki buwa niyellaǃ agiluwo le yang ki tolliyi ɓanghá ki gangla atema a nyha ni bin lelle ya. Ko aluwo njuh ma‘agh ki gana. ¹⁹Mɓuwa yi yo, Yahweh. Ate giche lihna binlelle ni ɓalusung ngha, leshigishe teya yigri na angung ni kwa aɓaɓang ngha. ²⁰Anyam ɓaɓang ma‘agh ki pon-usulo, ate muru ni a ɓőli ya yumna, gishe wale lih binlelle ɓalusung.

Chapter 2

¹Tog njemme njuh a Zion, ni jollo gipagna a muri nkonno ma gerenteng langǃ Ɗeh ihɓi ngoɓong kpa ri aɓayong ni kwa nongha a njeh, ate karā le Yahweh zuna; nina‘agh, ɗigna gyaɓ. ²Karā ma boppinna ni pinna, karā anlagirini ni pinna matenna. Ninga meshiye le túleɓang a muri nkonno, gowo le aɓaluah ma yirutenna tolla ɗingha. Na ya pag aɓaluah ninga yang ngha, ni te aya kum ninga yang ngha, har jum aɓiɓilla dudung.³Gishe ngha lih gah kwa a dummi ya, a jummi ya leshi gishe ki agha. Ke njahli ye ngha ninga ɓaɓang Eden a dummi, keminya jummi ya ɓalusung ni pihya ni. Nina‘agh gumu nyha ki kum aɓɓa abini ya.⁴Ke purole aɓalueh ngha ninga apiri, ni myere ninga aɓa-piri. ⁵Atah ni jollo ninga anyeguwo-piri a muri ankonno, ninga imma le leshigishe ma pah ngoɓong ni lih waragirya, ninga aɓaluah ma yirutenna ni pur luah agh⁶A beh ya aɓayong gangshi riyang ni akundung yang kwa kariya. ⁷A ɓang ninga agarabuna ma yirungtenna; a eɓɓ ngarung ninga aɓaluah; a ginya, ɓeni kwa'agh a kushi mona, ni a keghe ari tangsa agh.⁸Alle mwoh tuti manona agirikarung ngha; a ginya, ɓeni kwa'agh ngha muri njinjere; a meshiye ri vang kun-luah teya na pura ri tangsa agh. ⁹A kára ri lahmagula, a ɓangha ri ngarung, a eɓɓe alah, ni pura njiri gɓele ninga aɓayiɓi.¹⁰Ngung-njahli jigra a dum yang, ɓakuli kariya, ke kará ni shienri bol pinna, ni munashienri ɗag te poshibang. ¹¹Yahweh losgshi gih a dum aɓaluah le, ate agarabuna le nga dudung; ate ayangha ni yirutenna, amama ki pag asangha le ya. Ate kará le Yahweh inga ni gulo ni pah kariya bang. Yang loghle gitikunyong?¹²"Niɓiyeni teya"- mama ni pag waɓɓa le Yahweh- "Ih nyera binang ni yahli yong kwa, ngonno, nɓuwa, ni nɓuwa‘agh." ¹³Ih tuyi kunyahli yong dagra le yong ni kunkolong ngha, Ih nyera bin Yahweh Kulli le yong. Ate ɓa niehni ni gienna, ɓajinjing ni a pag yahlula ni aghnjung magowna matangna nya ih kari ni fungso agh.¹⁴Yang yere? Kote ikah pilla ih ɗig jinjing, ni ɗag mosso a nji njummi, njigi gipahna ni murun gipahna ate Yahweh Kulli leyong?¹⁵Tog njemme njuh a Zion, n'gor gonno magerenteng, ni gor kpaɓɓa magerenteng. ¹⁶Kpaɓɓa aɓayong; gor kpaɓɓa magerenteng. Kpaɓɓa aɓa- tenna; kpaɓɓa amuna ni amuna a yuli ya. Ɗeh aburamanjuwulla apura a nda̋ leyang ni amanjuwulla a pura a tarah juwulla leyang.¹⁷Ɗeh amallah, aguro le Yahweh, aɓuwa .a mintiri toghkangna ni ɗeshile. Ɗeh aɓa nah, "Assa aɓayong lo, Yahweh, ke ihɓi pil agiɓere le yong ih pag gi jenna agh, ke aɓayong ki olyong. Temang ke aka nah a ntira aɓayong, 'Kulli leyong kye¹⁸Le Yahweh nga ni aghnji njeh le nye shin gienna le aɓa liye. ¹⁹Yahweh aghi aɓalieh, "Nshinna, nga tashi yong bang ni njigiri, mbah mapiyo, ni murun, Ihkah ɗigshi yong, ni wa pah yong yiruɓiyina antira aɓayong ngha.²⁰Nga pusa aɓa-wolyong ni nji-gangra, nga piriyang nga wori njeh ma yumna ni aɗagha. Aɓaluah kundung le yang ngha a wora sallang ma nji-tebang ke ama njummo teya a sallang ma nji-nakuli. Ɗúmo ka logho." Nina'agh, pagna agimaguliyina.²¹Ke ɓang ngoɓong ngha, njahli; ih ollo ih pag binmurubang, ate Yahweh ki pag agima guliyina. ²²Ke ɓang ngoɓong ngha, a nyam ɓalusungǃ ate abinlelle ni ɓalusung ka sagha̋, a ngung nga ɓil nji, ni ngung gorri ni ɓaɓang njingung ni ɓaɓilli kaa ɓil gisoro. ²³Pag binmurubang, aɓa Zion, ni binmurubang ri Yahweh Kulli le yong. Ate ihka pah yong tu-muru kuli te assa ni sulli yong ɗa'agh muru ate muryong, ke tu-muru ni nji-muru kuli ninga mama woro pagha.²⁴Tangsā wolgiri ki ɗungshi ni kikaya, ke a ɗuh ka woro ɓungko ni mbah mapiyo ni murun. ²⁵"Nga nyeni yong abogho anjigiri mama buno kukoro lih ya- ke kukoro magulina, ke kukoro wambang, ke kukoro girnjahbang, aɓaluah yirutenna lang inga ntasa a ntiri yong agh.²⁶Nga lih magogna nga ɗimma, ni ɓongshi lulli Yahweh Kulli le yong, ɓeni pag gi njiworoshi a ntiri yong ngha, teya ni wa ye zuni yong giyirung ɓiyina muri aɓalieh ngha. ²⁷Nga yere ih miyang antiri Israel, mini Yahweh Kulli le yong, nyha ɗeshiliya, ni wa zuni giyirung ɓiyina muri aɓalieh ngha.²⁸Ihkah zu ka ni jummo ke nga soɓ bongho lang a muri aɓayong kwa, ni amunabuna le yong ni amunangallang le yongka waɓkundung. Aɓa-gulla le yong ka lorri alorro, abuna le yong ka shinna anjilorro. ²⁹Ɗeshiya amuri aguro ni aguro amehna, antiri kara wogha, nga soɓ bongho lang.³⁰Nga ɗumma agi njiworoshi ni a ɓakuli ni muri ngungnjahli ya, nkilla, gishe, ni tagha nlélle. ³¹Ke kará ki pilla pinna ni shienri ki pilla nkilla, kika ri kará magula ni ma koshibang le Yahweh ni ki zu‘agh.³²Ihka tig ɓeni kwa gor lulli Yahweh ya ih kum aɓɓa. Ate a muri nkonno Zion ni Jerusalem ɓeh ya kum aɓɓa ngha nghang, ninga mama Yahweh waɓɓa, ni ntira aɓa-aɓɓa, aɓeni Yahweh gor agh.

Chapter 3

¹Nshinna, akara wogha ni kunbang egh ya, ngha nga nyeni ni aguro ma Judah ni ma Jerusalem, ²Nga kpaɓɓa aɓayong kwa, ni zuni yang a ɓanjonglong le Jehoshaphat. Nga waɓɓi yang njuoh a biye, atele aɓayong lang ni giɓere lang Israel, aɓeni a meshiye antira aɓayong ngha, ni atema a koriyi na njeh lang. ³A soɓ la̋yi ate aɓayong lang, magha amin munabuna ate njá, ni magha amin munangallang ate mbah ate gi nuhna.⁴Niɓeniya, niyella ni yahli yong ki lulla rang, Tyre, Sidon ni akasa njeh Philistia? Nga nwiyang? Ke nga nwiyang ma, nga nyeni yong nwah egh amuryong ni susű. ⁵Ate ih mponna azurfa ni azinariya lang, ni zuna ni agikumna maɓonna lang a bin bangkulli le yong. ⁶Ih magha aɓayong ni Judah ni Jerusalem abin aɓa-Greek, ate ih tuti kukuwo ni nje le yang.⁷Nshinna, miyang nga logshi jigri yang, pushi yang aba ih mag yang ngha nghang, nga nyeni nwah egh a muryong. ⁸Nga magha amunabuna le yong ni amunangallang le yong, njiri bih aɓayong ni Judah agh. A ka mag yang abih a Sabeans, abin aɓayong ni duna kukuwo agh, ate yahweh waɓna teng."⁹Waɓ nga antira aɓayongː "Ih gil riyong ate luah; nlogsa abuna ama yirutenna; ɗeh aɓa zu gyaɓ; ɗeh abuna maluah kwa a puro. ¹⁰Wol sorro ɗingɗiya mpilli garabuwo ni buwo pangiri mpilli kuoh, Ɗeh abayong nyha ni yirung tenna a nah, 'Miyang ni yirungtenna.'¹¹Nkára ni nzu nyong ni aɓayong kwa nje ni gyaɓ; nkpaɓɓa muryong binmona. Yahweh, nzuna a agarabuna ma yirungtenna.¹²Ɗeh aɓayong kwa aɓa logsa ariyang a zu ɓajonglong le Jehoshaphat. Ate ɓeni nga ɗigha a waɓnjuoh ngha anjeh ni kwa kangni ya. ¹³Tig nshiri, ate gisoro ɓilla. Nzu, ih waghi anjingung, ate ngubu teshi mbah ɗungshina. Ke ɗuh ngha ki ɓungko, ate gimashihra le yang gulla."¹⁴Velliye ngha nghang, velliye a ɓanjonglong waɓnjuoh. Ke kará le Yahweh ɗigna gyaɓ a ɓanjonglong waɓnjuoh. ¹⁵Ke kará ni shienri pilla pinna, ke amunashienri ɗagna te poshibang.¹⁶Yahweh ka imma Zion, ni logsh gih a Jerusalem. Ke ɓakuli ni ngungnjahli ka jingra, keminiya Yahweh ka ɗig millin ate aɓayong le, ni ngarung ate aɓayong le Israel. ¹⁷"Ninani ihka yerini ih mini Yahweh Kulli le yong ɓeni ɗigha a Zion, nkonno ma gerenteng lang. Le jerusalem ih pag gerenteng, aɓiri ni wa billa njiri beh ɗeshiliya.¹⁸Ihkah zu a muri kará wo nga nkonno ki woro sushiyi ni mbah a pyem, ke aɓűra ka woro soɓ kíra, abóli ni kwa Judah agh ka woro soɓ muru, ni Njimuru ka zu a liyeh Yahweh ka pah mur a ɓanjonglong ma Shittim. ¹⁹Egypt ka ɗig gijuribang ni aɗagha, ni Edom ka ɗig ɓalusung aɗagha, atema gimashira ni apaghi aɓayong ni Judah agh, atema a sonna nkilla aɓakwar a njeh le yang.²⁰Keminiya Judah ka nongho har kikene, ni Jerusalem ka nongo logha ri ɓiɓilla kena ɓiɓilla. ²¹Nga illitagma nkilla le yang ni sang a illitagma ya ngha ate Yahweh ɗigna a Zion."

Amos

Chapter 1

¹Amama ni ki pag a tenana le Amos, ɓeni a ntira a lelgiri ni a Tekoa agh, mama shinna amuri Israel a ntiri akará le Uzziah murung Judah, ɗeshiliya a ntiri akará Jeroboam son Joash murung Israel, bongho ɓahri keɗebang jingra le ngunnjah. ²Ih nah, "Yahweh imma a Zion; ih ka logsh gih a Jerusalem. Ke binlelle le alelgiri ka ɓuwa'agh; muri Carmel ka yummo."³Gah ni Yahweh waɓɓaː "Ate gimashihra tahro le Damascus, har ni ma ihne, ningi tol fungso agh, atema a sárina Gilead ni gara ndolong sárigiri ma teɓna. ⁴Nga tuti gishe a liye Hazael, ihka pigshi ngarung le Ben-hadad.⁵Nga ɓunniyi ngungngara ma Damascus nga teshi ɓabura ni nong murung amuri ɓanjonglong Aven, ninale ɓabura ni ki bol gara ni Beth Eden. Ke aɓayong Aram ngha ka wora guro a Kir," Yahweh ni waɓɓi.⁶Gah ni Yahweh waɓɓaː "Ate gimashihra tahro ni Gaza agh, har ni ma ihne, ningi tol fungso agh, atem a ponna aɓayong guro kwa awori, a ka pih aɓa Edom. ⁷Nga tuti gishe ari ngarung Gaza, ihka pigshi ngarung ye.⁸Nga teshi ɓabura ni nong ɗigha a Ashdod ninale ɓabura ni ki bol gara ni Ashkelon agh. Nga pil beng a ri Ekron, ke nshile a Philistine ka juro, "Magula Yahweh ni waɓɓi.⁹Gah ni Yahweh waɓɓaː "Ate gimashihra tahro ni Tyre agh, har ni ma ihne, ningi tol fungso agh, atema pahna aɓayong kwa a Edom, Ke a ya ɓunna ogrung le amunateryang. ¹⁰Nga tuti gishe ari ngarung Tyre, ihka pigshi ngarung le."¹¹Gah ni Yahweh waɓɓaː "Ate gimashihra tahro ni Edom agh, har ni ma ihne, ningi tol fungso agh, atema a pirra munateri ni garabuwo ni soɓ gienne koh. Yahlula le woro saniyang kikasa, ni yahlulla le ka ɗigha ha kikene. ¹²Nga tuti gishe amuri ari Teman, ihka pigshi lahmurung le Bozrah."¹³Gah ni Yahweh waɓɓa, "Ate gimashihra tahro le aɓayong ni Ammon, har ni ma ihne, ningi tol fungso agh, Atema ih ɓuwana amehna ni muna yahli yang a Gilead, ate le inga ɓuri njang le yang.¹⁴Nga boshi gishe ari ngarung Rabbah, ihka pigshi alahmurung, ni jollo a kará luah, ke wolrung a kara nguhnyamuru. ¹⁵Amurung le yang wa wora guro agh, ihni ni amakushi," Yahweh ni nah.

Chapter 2

¹Gah ni Yahweh waɓɓaː "Ate gimashihra tahro le Moab, har ni ma ihne, ningi tol fungso agh, Atema pinshina muh le murung Edom pil tuɓu.²Nga tuti gishe a Moab, ihka pigshi ngarung Kerioth. Moab ka wuh aimma, ni jollo ni kung njemme njuh. ³Nga meshiya aɓakashi njuoh le, nga wol lueh amuna murung nini agh," Yahweh ni waɓɓi.⁴Gah ni Yahweh waɓɓa, "Ate gimashihra tahro le Judah, har ni ma ihne, ningi tol fungso agh, Atema a shiɓina njuoh le Yahweh ni nya bol awaɓɓa le. Yiri leyang pangna yang a borro, mama ateryang bil ngha. ⁵Nga tuti gishe a Judah, ihka pigshi ngarung Jerusalem."⁶Gah ni Yahweh waɓɓaː "Atema mag na aɓakwar ate azurfa ni aɓagani ate asandal kusung ɓahri.⁷Ih parra amura aɓa-enna ninga aɓayong ki parriya njisallang njahli; a tashitekori aɓayong ni a parriya koh. Babura ni terri ki ingna bin munangallang ni mwoh agh ninani a juri ni bin lullang magerenteng. ⁸A nongha girikari Deshile ni kwa'agh a dagra ni agha muringosso agh, ni a liye Kulli leyang a nuh mbah le aɓeni a tigha atenne a pah nwasa agh.⁹Ɗeshiliya ih ye njuri na Amorite a nji yong, mama logho leyang kena logho le acedar; yirungtenna le ninga Oaks. Ɗeshiliya ih ye njuri na njingung leyang a kuli ni amili njeh. ¹⁰Nina'agh, ih mpushi yong a nje Egypt ni billi yong bogho woro-ɓahri a ɓalusung te pon nje Amorite.¹¹Nlogsa aɓa-agkunto a ntiri amuna yong no Anazirite a ntira amuna buna le yong. Nyha nina agh le, aɓa-Israel?- mama ni pag waɓɓa le Yahweh. ¹²Keminiya ih sorra anazirite a nuh mbah ni saghi aɓa-agkuntumo ka waɓ kunduna agh.¹³Nshinna, nga ɗengri yong, ninga nyeguwo ni ɗungshi ni njigiri ki ɗengri ni ɓwa agh. ¹⁴Ɓa ɓangha nguh ni ka juri; ke aɓa yirungtenna ni logh le ɓúri muri yirungtenna agh; alle aɓa ogrung ki ashi muryang.¹⁵Aɓa ni ki gan tangha njeh ya; ke aɓa kari myere ka ɓangha; alle aɓa kogpiri ki ashi muryang. ¹⁶Har ma ni agag agaraabuna ka ɓang ni tesallang a kará wo- mama ni pag waɓɓa le Yahweh."

Chapter 3

¹Ih og tenena ni Yahweh waɓɓa a muryong ngha, aɓ-Israel, a muri aɓa liye ni kwa pussa a nje Egypt aghː ²"Ih ntaro ni muro kunkolong a ntira alah ni kwa ngunnjah agh. "Ninale nga funso ate a gimashihra lo."³Ɓahri logle ginya riyang ha na a ogriyang ngha? ⁴Yim ka imma muringung ngha ni shing gi bolla agh? Muna yim ka agh gishi a gúnang ngha ni bol gumu ngha nghang?⁵Mi̋ya ka kpa agitamna a njahli ngha na tammi nyha? Gitamna ga logha a njahli ngha ni bol gumu ngha nghang? ⁶Ngha njemme njuh ɓuwa a ntiri lahmagula, ke aɓayong ni ki koshi ya? Ngha gimashihra agh lahmagula, ke Yahweh ni tuti ya agh?⁷Njiteng ni Magula Yahweh ni ki pag gumu ke ni ih ɗummi gurole ɓa agkuntumo le ga ihka pag ngha.⁸Ke yim im le; yang ni ki ɓang ngobong ngha?⁹Waɓ gah a ngarung Ashdod, ni ngarung nje Egypt; nah, "nkpaɓ muryong a muri nkonno Samaria ni shing koshiyo magula mang a yeh, ni temashihra ni ki pagri a yeh agh. ¹⁰Ate na yeri pagha ni a pagni gimaɓonna agh- mama ni pag waɓɓa le Yahweh- A ɗungshina ngarung ni mwono ni ɓíya bang."¹¹Ngha ninale, mama ni pag waɓɓa le magula Yahwehː Aɓa shiɓi yong ka kangni njeh egh, a meshiyi vangkunluah le yang ni pongiri a ngarung egh." ¹²Mama ni pag waɓɓa le Yahwehː ninga mama lelgiri ki ashi ni kusung ɓahri kunkolong, ko gi kiri njuh a kung yim ngha; ninani aka ashi ni aɓa Israel ni ɗigha a Samaria agh; a ɗag yang ni gbingrá giɗigna ko agugushe alla."¹³¹⁴Og ni waɓkung a muri liye Jacob- mama ni pag waɓɓa le Magula Yahweh, Kulli ɓasulabiri. "Ate a kará ni nga funshi ni gimashihra le Israel, Nye nga funshi deshile ma Bethel. Ke njemme le deshile ka ɓűno ka kpa a njahli.¹⁵Nga meshiyi lah ma binpína ni lah ma kuntaɓi. ke alah ni agiliyi ni njemme njuhlusung ka juro, ni alah maguliyina ka ɓoro- mama ni pag waɓɓa le Magula Yahweh."

Chapter 4

¹Nteshikiri yong ri teng ni, nyong na andah ma Bashan, nyong ni aɓeni a nkonno Samaria agh, nyong ni aɓeni nga pariyi aɓa gienna, yong aɓeni ɗengre aɓa'ala agh, nyong ni ih nahyi abura yong, "Nzuni sung gi anuhna." ²Ke magula Yahweh kaniyina giri ni gerenteng le, "Nshinna, kará ka zu a muryong ngha aka tol yong ko ni agiɓɓang, ma meshile le yong ngha ni giɓɓang ma bol nji.³Nga pura njibang a njiri teshow le ngarung lahmagula, ɓeni kwa wora njiri beh huwar, aka ɓug yong ko anji bin Harmon- mama ni pag waɓɓa le Yahweh.⁴"Nwora Bethel nghe pag gimashihra, ni Gilgal nke ɓuri temashihra, nzuni ɗahra le ni ɓeri ni kwa agh, ni gipahna le yong a ri kará tahro ni kwa‘agh. ⁵Mpah gipahna ɗahra ma makampa ni brodi; waɓteng agha pah gipahna sagli; waɓ teɓi, ate nga ni agnjung a pagha, nyong ni aɓa Israel- mama ni pag waɓɓa le Magula Yahweh.⁶Nga pah yong milung mkwar alahmagula le yong kwa ningi pah yong brodi abi yong kwa. Ɗeshiliya ni nyera a binang ngha- mama ni pag waɓɓa le Yahweh. ⁷Nye ntol yiyong murukuli ngha wa uwo shienri tahro ni tolgisoro. Ngi nyashi murukuli a muri lahmagula mamona, Njahli manona murukuli nyana a muri, keminiya njahla mama murukuli ni nya a muri ya agh ih nyummo.⁸Lahmagula ɓahri ko tahro ka ɓariginya ki ka lahmagula mamona ate muru ma nuhna, keminiya ni a ɗimma. Ɗeshiliya ni nyera a binang ngha- mama ni pag waɓɓa le Yahweh. ⁹Ngi magyi yong gikonna ni kukkú. Ke gowo le ɓabang le yong,¹⁰Ntuta agikonina ari yong a Egypt. Nwol lueh aminabuna ni garabuwo, kpana ni aguro apiri le yong, ni pag ɓatangna le yong ihɓi ɗummo a lulli yong. Ɗeshiliya ni nyera a binang ngha- mama ni pag waɓɓa le Yahweh. ¹¹Nwamma alahmagulina a ntiri yong, ninga mama Kulli wamni Sodom ni Gomorrah. Nyongha ninga garagiri ni ki píh a gishe apusa gishe ya. Ɗeshiliya ni nyera a binang ngha- mama ni pag waɓɓa le Yahweh.¹²Ninale nga paghi yong temashihra, Israel; ni atema nga paghi yong temashihra, ngil riyong ih lugri ni Kulli le yong, Israelǃ ¹³Ate, nshinna, ihni ɓeni pag nkonno agh ɗeshiya ihni pag guh, pushiyi aɓayong ɗengshe ni, pag bangkwara pil dú ni ginya amuri abin m logna a ngunnjah. Yahweh, Kulli ɓasulabiri, lulli ni."

Chapter 5

¹N'ogh teng nga ntolli ɓuwa agh a muryong, Liye Israel. ²Ke Israel nsari kpana; ni wa logha ɗeshiliya; a ɗagne njeh le; ɓwa nyha mwoh ka logshi ya.³Ate gah ni Magula Yahweh waɓɓaː Ke lahmagula puro wori gweh agh ka kum worotongno ka ɗigha, ke ɓeni puro wori worotongno agh ka kum lum ka ɗigha ate liye Israel. "Allang le a ɗignjahǃ"⁴Ate mama ni pag waɓɓa le Yahweh ari liye Israelː "ih alla ih aɓɓa! ⁵Ke ihɓi al Bethel agh; alle ingna Gilgal agh; ke ginbiri ih nkena Beersheba agh. Ate Gilgal ka wora guro fakat, le Bethel ka pil gimanangna,⁶Al Yahweh a ɗignjah, ko ihka meshe ninga gishe a liye Jacob. Ihka lih, ke ɓung nyha ka lingshi a Bethel agh. ⁷Aɓayong ni ngi pil njuoh gima lulla ni ɓug maɓonna ko a njahliǃ"⁸Kulli ni gil Pleiades ni Orion; ih pil pínna matenna kenna a beri; ih pag kará mapinna ni dú ni gora amuru Sallang; ih soɓɓi a amuri ngunnjahli. Lulli ih Yahwehǃ ⁹Ih zuni juro nikara aɓa yirungtenna ate ma juro egh ihɓi sulla amuri ngarung.¹⁰A shiɓɓi tele ɓeni kwa ni aghni tele yang a akunjere lahmagule ye agh ni a jen ɓeni kwa ki waɓ njiteng ngha. ¹¹Atema nyong ngha nga pariya aɓa gienna ni ag dakka kikaya a biyang-teya ih gilla alah ma tumo tahli, ninga ɗigha a yeh yang ngha. Ih ɗigna aɓabang njingung a tolnjung, ninga nuh amuru mbeh ya.¹²Ate nyerina gowo la agimashihra le yong ni niyellang ni guliyo le agimashihra le yong. Yonng ni aɓa juri njiteng, ag lihkun, ni pilla aɓa enna agirikari yong a kunjere lagmagula. ¹³Ninale ɓeni kwa ni yriteng ngha agira kun yang ari kunbang egh, ate kunbang mashihra ni.¹⁴Al gimaɓonna ka al mashihra agh, ate le a kum ɗignjah. Ninale Yahweh, Kulli ɓasulabiri, ka ɗig ni yong ni njiteng, ninga mama ih nah ni ini nya. ¹⁵Shiɓɓi gimashihra, agh gimaɓonna, tigh njiteng a kunnjere lagmagula. Alle Yahweh, Kulli ɓasulabiri, ka ɗum nieh le ari ashille Joseph.¹⁶Ninale, mama ni pag waɓɓa le Yahweh, Kulli ɓasulabiri, Magula, "Magjollo ka tagha agɓinainne, le aka nah a mura njinjere kwa, 'woh! Woh!' Aka gora aɓa ɗigɗiya a ɓuwaagh ni aɓayong yeri ɓuwaagh a ɓa wo mang jollo. ¹⁷Aɓabang njingung kwaagh jollo ka tagha, ate ihka billa ntiri yong," Yahweh ni nah.¹⁸Woh le yong aɓayong agh kará le Yahwehǃ mang paghi te nga tigh yahli yong ari kará le Yahweh? Ihka pinna ni tubang ngha, ¹⁹Ninga ma ɓwa ki ɓagni yim ngha le ki luri ni bear, ko ingna a lah le ke tig bih ri ngarung le yuoh num mi. ²⁰Ih kará le Yahweh ka pinna ni tubang ngha? Yukuta ni poshibang ngha?²¹Ih shiɓɓi na, ih jenna anjibuno le yong, bang nyha ki ɓongha ari kpaɓɓa le yong ngha pag ni njiteng ngha. ²²Ate nyongha ngi peng gipahna mapinshina ni gipahna manjigiri, ningi agh yang ngha alle nga shin gipahna a ogrung ma agiluwo manennina le yong.²³Mpushi a jollo a gíyah le yong a binang; ningi teshikirang Imma le dinduara le yong ngha. ²⁴Teɓiya, ɗeh ih njuoh sulli ninga muru, ni gereteng ninga bangha le muru kará ni kwa'agh.²⁵Nzuna ngha ni aɗahra ni agipahna a ɓalusung bogho woroɓahri, liye Israel? ²⁶Nlogshi na nduli Sikkuth a kuli, murung le yong ni Kaiwan, kulli muna shienri le yong, mama mpaghi muryong ngha.²⁷Ninale nga wori yong njeguro ka ɗur Damascus," Yahweh nah ni, ɓeni ih lulli ih Kulli ɓasulabiri.

Chapter 6

¹Woh ari aɓeni ni ɗiglyem a Zion ngha, ni aɓani vullo a lah nkonno Samaria agh, aɓayong maɓwa ma anjeh maɓonna, aɓeni liye a Israel zu ate a aghni yaǃ ²Aɓa magula le yong nah, "Nwora Kalneh ke nshinna; logha beh ya wora Hamath, lah magula; le nsulla Gath ma Philistines. A wora njemurung le yong ni ɓahri ya? Njang le yang gulo wor njang le yong?"³Woh a ri aɓeni ishi kará mashihra ni gil ngungmurung mwono zuni gyaɓ.⁴A nongha a alla ma njemme njuhlusung ni ɗigha mura angungmurung leyang. A lih ya a njuh ɓa luwo ni amuna ndah ni a luwo agh.⁵Atuyi a ngya ma nangna a dunduara; A lla giguwang ninga mama David pagha. ⁶A nuh mbah a yeh ankóri ni ɗahri muryang ni murun mabwa, keminiya yahliyang ni koni yang ate juro le Joseph agh.⁷Nina'agh ayang ngha aka wora njeguro ni aguro ma kunduna, ke anjibuno le aɓeni ɗig kwa'agh ki malla. ⁸"Mini, Magula yahweh, nkaniyina giri ri kanangiri- mama ni pag waɓɓa le Yahweh, Kulli ɓasulabiri, Nshiɓina logshimurung le Jacob; Nshiɓina ngarung le. Ninale nga pah lahmagula egh ni aɓeni kwa ayeh agh."⁹Ihka zu a kunbang ni a ɓwa lum uwa a lah mwoh agh, a ka wuh kwa. ¹⁰Ngha aɓaliye ko ɓeni pinshi ya tol muh a liye ya-ngha waɓɓi ɓeni a yeh kangna ni aliye ya, "a wongha ni ɓwa abino? ɓeh ki nah, "ko mwoh." "Bol guh, ate ɗigha sete shi gor lulli Yahweh agh."¹¹Ate, Nshinna, Yahweh ka pah lagha, ke lahmagula ka wagha ka pag kande, ke lah makyena ka pag lulushi.¹²Apiri ki ɓang pa amuri ngowo tahli? Mamona ngha nghang bowo ki ɗigɗiya ni ɗendah? ɗeshiliya mpilla njuoh ih pag tunnang ke njingung ma gerenteng pilla lulolulo- ¹³Nyong ni aɓeni ngi pag binmurubang amuri Lo Debar, ɓeni nah, "ni shi tol Karnaim njiri yirungtenna le yang?"¹⁴"Keminiya nshinna, nga logshi yong aɓayong ɗeshili, liye Israel- mama ni pag waɓɓa le Yahweh, Kulli ɓasulabiri. Aka magyi yong logha Lebo Hamath kenna aɓóli ma Arabah."

Chapter 7

¹Gah ni pag gah Magula Yahweh ɗummang. Nshinna, ihni gilla abuno kukoro ngha njigiri tumuru log puro agh, ni, nshinna, ini pag njigiri meshilikun jummo ni murung toligisoro agh. ²Ngha amalli lihni abugiri ni njeh agh, le ngi nah, "Magula Yahweh, kukushi ponatuɓu; niyellang ni Jacob ka tangni? Ate yangha fitong." ³Yahweh ngha njijing ari gah. "Ni pagha," ih nah.⁴Gah ni pag gah Magula Yahweh ɗummangː Nshinna, ke Magula Yahweh gor gishe nzu waɓnjuoh. Ih yumshi ɓunbolo, limma muru a tina ngunnjah nye ka lih njahli ɗeshili. ⁵Keminkiya ngi nah, "Magula Yahweh, Kukushi tangjeyi; niyellang ni Jacob ka tangni? Ate yangha fitong." ⁶Yahweh ngha njijing ari gah. "ninale gah ni ki pagha," Magula Yahweh ni nah.⁷Gah ni pag gah ɗummang nghaːNshinna, ke Magula tagha njiri ngarung, ni nguri ɓaggiri a bih.Yahweh nah nga, ⁸"Amos, mang a shina?" n‘nah, "Nguri ɓaggiri." Le Magula nah, "Nshinna, nga tig nguri ɓaggiri a ntira aɓayong lang Israel. Ninwa shin gienna le yang ngha.⁹Ke bin maguliyina le Isaac ki wangha, ke binɓang kulli le Israel ki juro, ke nga logha muri liye Jeroboam ni garabuwo."¹⁰Le Amaziah, mallah Bethel, tashi kuntumo ri Jeroboam, murung Israelː "Amos kpannakun amuryong a ntiri lah Israel. Le njahli wa gimyeh ari ateng le ni kwa'agh. ¹¹Ate gah ni pag gah Amos waɓɓa, 'garabuwo ni ka wol Jeroboam, Israel ka wora njeguro bin masanna ni njeh leyang ni niiteng."¹²Amaziah nahyi Amos, "Ɓashunduna, woro, ɓangha a nyera njeh Judah, lih brodi ni awaɓkundung a beh. ¹³Keminiya ka waɓkundung ɗeshili aba Bethel ya, ate ɓabenda murung ni lahmurung."¹⁴Le Amos nahyi Amaziah, "Mini ɓakuntumo le Kulli ya alle muna ɓakuntumo le Kulli ya. Mini ɓa lelgiri, ni lel sycamore angung gori. ¹⁵Keminiya Yahwehtolla abin lelnjuh le nah ngha, 'woro, waɓkundung abin aɓa liyang Israel.'¹⁶Niɓeniya, ogh teng le Yahweh. A nah, ke ihɓi waɓkunduna a muri Israel, ni ke waɓteng amuri liye Isaac.' ¹⁷Nina'agh mamani pag waɓɓa le Yahweh, 'Amah yong ki pag njah a lahmagula; amunabuna le yong ni amunangallang le yong akpa njiri garabuwo; aka pyeri njeh le yong aka gaɓɓa; nga wuh a njeh ma ginɓene, le Israel ka ɗag njeni ka wora njeguro ni njiteng."

Chapter 8

¹Gah ni pag gah Magula Yahweh ɗummang. Nshinna, ni guwo njingung kuntahɓiǃ ²Ih nah, "Mang a shinna, Amos? N'nah, "guwo njingung kuntahɓi" Le Yahweh nah nga, "Malla le aɓa Israel zuna; Ninwa shin gienna le yang ngha. ³Ke angya ni binɓankulli ya ka pil jollo akará egh- mama ni pag waɓɓa le Magula Yahweh-aluoh dudung, nga ɓogha bakwa‘aghǃ mpolloǃ"⁴Nteshikiri yong ri gah, nyong ni aɓeni ngi pariya aɓa gienna agh ni pusa aɓa-enna ni njeh agh. ⁵Ke anah, "Niyebang ni shienri mapiyo ki malli, ninale sa mag njigiri ɗeshili? Niyebang ni kará usulo le aɓa-yahuda ki malli, ninale sa mag kikaya? Sa tig koro pyerigiri fitong kong le sa ɓúri kúre, te sa lihyang gipyerigiri ma shihra. ⁶Ngah nina sa mag kikaya ma niɓotiya agh, kúra aɓa-enna ni azurfa, ni aɓa genna ni kuhra kusung ɓahri."⁷Yahweh wale kaniyigiri ritolmurung le Jacob, "Njiteng ngha ningi janshi ni agipagna le yang ngha." ⁸Njeh ni kijingra ate gah, ni aɓeni kwa ɗigha ayeh agh gi ɓuwa'agh? Kwa'agh ka logho ninga Kumuru Nile, ni ki wollaɓi le ɓullo ɗeshili, ninga Kumuru ma Egypt.⁹"Ihka zu a kará egh-mama ni pag waɓɓa le Magula Yahweh-ih nga tig kará ihɓi igna amurung, ni tig pinna angungnjah ni ɓakara. ¹⁰Nga pil anjibuno leyong a jollo ni angya le yong a ɓuwa'agh. Nga kuyiyong teshiligiri ateyeh yong ni mbúla amuri ɓeni kwa'agh. Nga paghi ninga ɓuwa munabuna ma kunkolong, kará egh ka hagngha har kena malla le.¹¹Nshinna, akará ngha ki zu-mama ni pag waɓɓa le Magula Yahweh-ngha nga tashi yong yahlo a njahli, yahlo ma brodi ni nya, alle njemuru ma muru agh, keminiya ate ogh atenana le Yahweh. ¹²Aka ginya logha sallang kena sallang; aka ɓangha logha njigangra kena njitebang te all tenana le Yahweh, keminiya ni nga kummi nya.¹³A kará wo agh ansara maɓoriyina ni amunadena ka wuhdana ate njemuru. ¹⁴Aɓayong kaniyigiri njiri gimashihra ma Samaria ni nah, 'Ni kulli le yong kwa, Dan,' ni, 'ninga njere Beersheba ɗigni ya,' aka kpa na wa logh ɗeshiliya,"

Chapter 9

¹Nshina Magula tagha a girikari deshile, le nah, "wol muri angbatahli atele tagsa-sárigiri ihɓi jingra, wamghi yang kikpasha amuryang kwa, le inga wol lueh ma jummo ni garabuwo. Manona le yang nyha ka ɓangngha. Manona le yang nyha ka aɓɓa. ²Ke nga a tummo a Sheol, behni ɓeng ka kani yang ngha. Ke nga a eɓɓa akuli ya, behni beng ka zuni yang njahli.³Ke nga vulla amuri Carmel, behni nga alla nga tol yong ngha. Ke ayngha a vulla rang a tinna Sallang, behni nga tig yuoh, ihɓi num yang. ⁴Ke aɓashiɓi yang piriyang anji yang wori njeguro, beh ya nga tig garabuwo, ihɓi wol nlueh yang. Nga tig njang ari yang ate kumkung nyha te maɓwa agh."⁵Magula Yahweh ɓasulabiri ɗog njahli ihɓi nyangla; aɓeni kwa ɗigha a yeh ɓuwa'agh; ayangha kwa alogho ninga Kunmuru, ni limma ninga kunmuru Egypt. ⁶Ihni ɓeni ɓag abinpara ni akuli ya, ni teshi bingibingiri amuri ngunnjah. Nye gora amuru sallang, lulli ih Yahweh.⁷"Ih nya ninga aɓa Cush abinang, aɓa Israel-mama ni pag waɓɓa le Yahweh-nin pusa aɓaIsrael anjeh Egypt, Philistines a Crete ni aɓa Aramean a Kir ya? ⁸Nshinna, njih Magula Yahweh ngha amura anjemurung ma gimashihra, nga meshiyi logha kundum ngunnjah, sete nite meshiya kikpashak agh liye Jacob-mama ni pag waɓɓa le Yahweh.⁹Nshinna, nga tigha, ni nga jingri liye Israel antira aɓayong kwa, ninga mama ɓwa ki jingri ni njigiri a yáhra, ninale ke ihɓi tahli makyena ki kpa njahli ya. ¹⁰Aɓa gimashihra ni kwa aɓa-liyang ni agh ki wuh njiri garabuwo, aɓeni ki nah, 'Tegula ni kikum sung alle ki wor sung ngha.'¹¹A kará wo aghnga logshi ngúri le David ni woro kpa agh, ni giriya abih. Nga logshi juro le, ni yeɓaghi ninga ajah la akah agh, ¹²Ate le aka pon nshille ni Edom, ni aɓayong ni kwa ki gorang ni lullang ngha-mama ni pag waɓɓa le Yahweh-ihni pag gah.¹³Nshinna, kará nga ki zu-mama ni pag waɓɓa le Yahweh- nga ɓa-ɗigɗiya ka ɗur ɓa-korro, ke ɓa-giliyi njingung ka ɗur ɓeni ki jam njigiri ya. Ke nkonno ka susshi mbah pyem, ni ɗigli kwa ka suɓɓe ngha.¹⁴Nga yeni aɓa liyang Israel ni njeguro agh. Aka ɓagha lahmaguliyina ni juri ya anong ngha, aka jam aɓabang njingung ni nuh murun mbeh, aka pag ɓabang alih anjingung egh. ¹⁵Nga jam yang amuri nje leyang, ke ɗeshiliya na wa uɓyi anjeh ni pah yang ngha," Yahweh Kulli le yong ni waɓɓi.

Obadiah

Chapter 1

¹Njilorro le Obadiah. Ke Magula Yahweh waɓɓa amuri Edomː Shi ogh na kuntumo abin Yahweh ni tashi ɓataghatukushi antira aɓayong, nahni, "loghoǃ ɗeh ihɓi shi logho ari ate luahǃ" ²Nshinna, Miyang ngi tig yong makyena antira aɓayong; aka jen yong dudung.³Tol yahli yong swara yong, nyong ni aɓeni ih ɗigha a ngowo tahli ya, amin lah yong; aɓeni nah a uyahliyang, "Yang ka sullang njahli" ⁴Ke a loghakuli bidondong ninga Mgbang ke a tig ndah a ntira amunashienri, abeh ya bga sullo njahli-mama ni pag waɓɓa le Yahweh.⁵Ngha ɓa-iɓᶀgiri zu a binno, ngha mayiɓɓi zuni duh agh-niyellang ni aka ɓiyini-na iɓɓga kwa atollo aka iɓɓagh? Ngha ɓa-kpaɓ njingung zu a binno agh, na aɗag njahle ya? ⁶Niyellang ni kaka meshiyi ni Esau, ponna gisongrina leǃ⁷Aɓeyong ni kwa nkpaɓkun yong ni yang ngha ka piriyo ka keni njang. Ke aɓayong ni nyongha olollo agh ka soro ka logha ro. Ke aɓeni ki lih brodi lo agh ka tigho mbóya abin njelo. Yerigiri nyha yi ya. ⁸Ningi pagha a karå ogh,-mama ni pag waɓɓa le Yahweh- "girjah aɓa yeriteng ma Edom ni aɓa yerigiri amuri nkonno Esau? ⁹Aɓa yirungtenna ka koshiyo, Teman, ninale aka kashi ɓeni kwa'agh amuri nkonno Esau anjiri tumbuwo.¹⁰Atema wolrinarung ari amunaterri Jacob, yirungɓiyina ka melyang le aka kashi yang ha kikenne. ¹¹Akará egh ya aka tang ni muro, a kará ni ɓwa-masa ka ponni gikumna le, ni abiri ka ingna kunjere le, ni nuh layi amuri Jerusalem, nyong ninga mamona le yang.¹²Keminiya a ollo amuri kará le munaterro agh, akará le niɓiyiyi agh, ke aɓa pag binmurubang amuri aɓeni judah a kará juro le yang ngha; ka logshi muro akará gana leyang ngha. ¹³Ka ingna akunjere le aɓa-liyang a kará gimashih leyang ngha; ka ollo amuri gah kpari yang ngha akará ni ɓiyi yang ngha, ¹⁴Ke ihɓi pon gikumna le yang akará juro le yang ngha.ke tangha muri njinjere ɗuro ƙgi tughi aɓa ɓangha buwo, ni pah aɓa aɓɓa a karå gana le yang.¹⁵Ate kará le Yahweh ɗigna gyaɓ amura aɓayong kwa. Nga mama mpagha, a paghi nyong nina,; agipagna le yong ka nyera amuryong. ¹⁶Ate ma mɓarina a nkonno ma gerenteng lang, ninani aɓayong kwa ka woro nuhni. Aka nuh ni melle ninga ni pah a ɗig njah agh.¹⁷Keminiya a nkonno Zion aɓwa ngha nghang kum aɓɓa, ihka ɗig gerenteng, ke liye Jacob ka pon agiponna le yang. ¹⁸Ke liye Jacob ka ɗig gishe, ni liye Joseph a gishe, ni liye Esau ka gulo, le ihka píh, ni lih yang. Nyha ka aɓɓa a liye Esau, ate Yahweeh waɓne."¹⁹Aɓeni a Negev agh ka pon nkonno le Esau ni aɓeni a lahbinjeh agh ka pon njeh le a Philistine aka pon njeh Ephraim ni njeh Samaria, ni Benjamin ka pon Gilead.²⁰Ke aɓaɓangha aɓaluah le aɓa Israel ka pon njeh Canaan tollo kenna Zarephath. Ke aɓaɓangha ma Jerusalem, aɓeni Sepharad, ka pon alhmagula ni Negev. ²¹Aɓa-ashibang ka wora muri nkonno Zion a nongmurung amura alah ɗigli le Esau, ni njemurung ka ɗig mami Yahweh.

Jonah

Chapter 1

¹Niɓeniya tenana le Yahweh zua bin Yunana muna Amittai, nahni, ²"Logho wora a Nineveh, lah magula wo, ki nahteng amuri , atema temashihra le yang logna zu a kundumang." ³Keminiya Yunana logho ki ɓangha a kundum Yahweh ki ka a Tarshish. Ih wora Joppa ke kum gisassa muru ki kah Tarshish. Nina'agh le pah bolo eɓɓ gisassa ih kkah ni yang a Tarshish, kukuwo kundum Yahweh.⁴Keminiya Yahweh tashi guh magula amuri sallang ni ɗig guh matenna amuri sallang. Nisashibang ngha le gisassa ki pagha ka wamma. ⁵Le ngoɓong kpai aɓalame dudung le ɓeni kwa'agh ɓuwa gor kuli le. A sowa agibiri le yang ko muru ih gisassa egh ihɓi ɗig holokong, Keminiya Yunana ke ignina sulla ayeh ntiri gisassa, ke nongna njeh ih nongtuhlo matenna.⁶Nina'agh aaɓalame gisassa zu abinni ki nahyi, "Mang awo nongtuhlo? Logho! gor Kulli lo! ngolle kuli lo ka shin sung le nishi jurri ya." ⁷Ɓeni kwa nahyi biyi, "zu, ɗeh ih shi soɓ nlayi, nina'agh le shi yere yang pag temashihra ke gah ki pag sung ninga." ninala'gh le soɓ anlayi, le nlayi ke bol Yunana.⁸Le a nahyi Yunana, "kukushi waɓɓi sung pag temashihra ke gah ki pag sung ninga. Mang ki pag tumo lo, ni a pura nyebang? mang ki pag njehlo ni a woni ɓa nyebang?" ⁹Yunana nahyi yang, "Mini ɓa-Hebrew; ni mini ɓa ɓang Yahweh, Kulli ni akuliya, ɓeni gil sallang ni njahli ma yumna agh." ¹⁰Le ngoɓong kpa ri abune ni nahyi Yunana, "Mang gah apag pagha ni ya?" Ate abune yerina ih ɓangha akundum Yahweh, atema waɓne yang.¹¹Le anahyi Yunana, "Mang sa pag wo te poshi sung sallang ni?" Ate guh ni a sallang ki ɓuri tenna riyang. ¹²Yunana nahyi yang, "ih tollang ih ɓugha a sallang. Le sallang nghe le bang ka pol yi yong, Atema nyerina te murang ni guh magula ni ki pag yong." ¹³Ninangha, a ɓeh lam gisassa ni kahra ate aɓa kumo a pura muri sallang, keminiya na gan paghe ya atema sallang ngha ɓuri velliye ate muryang.¹⁴Nina'agh a ɓuwa agor Yahweh ni nah, "Shi jim no, Yahweh shi jim no, ka ɗag sung ih shi jurri ya atemuri usulo le ɓeni ya, ka tig nkila le ɓakuwar amur sung ngha, ate weh, Yahweh, pagna ninga mama ɓoyiya." ¹⁵Nina'agh atol Yunana aɓughi a sallang, le sallang ɗagte aggishi. ¹⁶Le ngoɓong le Yahweh kpa ri abune dudung. A pah ɗahra abin Yahweh ni kaniyigiri.¹⁷Niɓeniya Yahweh tigna nji magula te ih mel Yunana, le Yunana ngha ayeh nji akara tahro ni aduh tahro.

Chapter 2

¹Le Yunana jim Yahweh Kulli le ayeh nji. ²Ih nah, "Ngor Yahweh amuri gana lang le agha; ayeh Sheol ɓuwa gor agna! A og gih yang.³A ɓug nang abin malimna, ayahli asallang, ke avelliye muru ni kangnang; avelliye muru ni anji muru ki wora amurang. ⁴Mini nah, 'Miyang ngi ɗang shin njoh; keminiya nye ngha shin bang nji bin angkulli ma gerenteng lo.'⁵Amuru melang ha zu a mellang; limma ni kwa kangnang; alusung sallang mari murang. ⁶Nwara tinna ankonno; ngunnjah ni ngunggara vulli ngha ha kikene. Keminiya a pushina usulo lang atuhli, Yahweh, Kulli lang!⁷Ngha ngitiya usulo agh, N'gor Yahweh a yahlang; le jimma ma lang zu abinno, njiri binɓangkulli ma gerenteng lo. ⁸Ateshiki yang ri akulli manangna teya a ɗagna ogrung tigyahlung⁹Keminiya ate meng ngha, Miyang ngi ɗahri yo ni gih yang ma pag makampa; Nga ɗugshi a kaniyigiri lang. Ashibang zu a abin Yahweh!" ¹⁰Le Yahweh nahteng ri nji, le ki nyeni Yunana a njeh ma nyumna.

Chapter 3

¹Ke tenana le Yahweh zu a bin Yunana ari kunbang maɓahri ki nah, ²" Logho, wora Nineveh, Lah magula wo, ke waɓte le kuntumo ni nlag no a pah agh." ³Nina'agh Yunana logho wora Nineveh, ari teng le Yahweh. Niɓeniya Nineveh agh lah magula ni, mamaka pag ginya kara tahro agh.⁴Yunana logshi ingna njeh egh ni njum ginya kara tahro le hamma ih nah, "A ntiri kara woroɓahri ɓahri aka girjah Nineveh." ⁵Le aɓayong ni Nineveh agh pah njiteng ri Kulli le atig gonno. A ishi teshiligiri, logha muri amagula le yang sulla muri makyena le yang.⁶Nisashibang nghakuntumo bilbang bin murung Nineveh. Le logho amuri ngungmurung, pushi ɗagra ri, vulliyi muri teshiligiri, ni ɗigha a yeh tuɓu. ⁷Le tashi bang ni kuntumo gi nah, "A Nineveh, njiri ɗighamuribang le murung ni amakushi: 'Ke ih ɗag ɓwa ko giluwo, ndah ko njuh, ih mum gumu agh. Ke a lih gilih, alle anuh muru agh.⁸Keminiya ɗeh aɓwa ni agiluwo avulliyi ri yang ni teshiligiri ni ɓuwa ni jollo abin Kulli. ɗeh ɓeni kwa agh ihɓi ɗag njinjere teshihra le ni mwono ni abih yang ngha. ⁹Yang yere? ko Kulli ka sashibang ni ariyi yahli ni pilla ɗag yahlulla mafunna ate ke ihɓi shi juriya."¹⁰Kulli shin pagha le yang, ngha a pilli a ɗagni temashihra le yang. Nina'agh le Kulli ariyi yeh amuri fungso ni waɓɓa ihka paghi yangha le ni ye paghi ya.

Chapter 4

¹Keminiya Yunana yeh lullo gani. ²Nina'agh Yunana jim Yahweh ni nah, "Ah, Yahweh, nga ni pag gah waɓɓa agh ngha yera a njeh lang ngha? Ini paghi ke pag mama ni kunduna ni al ɓangha ngi ka Tashish-atema nyerina a woni Kulli ma nieh, shingienna, a nya akari pag yahlula agh ni ogrung agnjung makikenne, ni bol tuhti tegula. ³Nina'agh niɓeniya, Yahweh, miyang ngi jimmo, tol usulo lang arang, ate wara ngha ihɓi wuh ke ɗigha njah."⁴Yahweh nah, "ɓonna ke awo pag yahlula?" ⁵Le Yunana ɗag njeh yek ke ɗigha njimanje le lah magule. Beh ni ke gil tarah le ɗigha a tye minlim egh ate ihka shin gah ga kum lah magule ya.⁶Yahweh tigna mbugiri le apghi gulo amuri Yunana atele ihɓi paghi minlim amuri ih ashiyi yirung malla. Yunana pag binmurubang ate mbugiri ye. ⁷Keminiya Kulli tig ngoso ni akoro le bang maɓih ni kunyakara. Ke wol mbugire le mbugiri ye nyummo.⁸Le zu a kunbang ni kara eɓni akara ni kpagha ngha, Kulli tig guh mapihna a njitebang. ɗeshiya, kara ye wol Yunana amuri ha ke gitiya. Le Yunana alla ihɓi wuh ma. Le nahyi muri, "wara ngha ihɓi wuh ke ɗig njah." ⁹Le Kulli nahyi Yunana, "ɓonna ke a pag yahlula amuri mbugiri ye?" Le Yunana nah, "ɓonna ke pag yahlula ha ma kena luoh."¹⁰Yahweh nah, " awogha ashin gienna le mbugiri ye, ate mama ni a pag tumo ye agh, alle a tighi ihɓi gul agh. Guli duh le wuh ni duh. ¹¹Nina'agh ate meng, nya ni si=hin gienna le Nineveh, lah magula, ayeh aɓwa worotogno ni woramwoh ngha ni yeri bih malih ni makatang ngha, ni agiluwo magogna?"

Micah

Chapter 1

¹Mana ni pag teng le Yahweh ni zu a bin Micah ni Moresheth a kara le Jotham, Ahaz, ni Hezekiah, amurung Judah, mama shinna amuri Samaria ni Jerusalem agh²Nmagkiri yong nyongna aɓayong kwa. Nmagkiri yong, ngunnjah, ni agah kwa ayeh ya. Ɗeh Magula Yahweh ihɓi ɗig waɓkun aro, ke Magula abinɓangkulli magerenteng. ³Nshinna, Yahweh pura abang le; ihka sullo ih ginya amura abin malogna ni ngunnjah agh. ⁴Ke ankonno ki yangla a kushi; ke aɓanjonglong ka wam ɓahri, ninga myang ari gishe, ninga muru a sogla anjonglong agh.⁵Agah kwa ni ya atele gimashihra le Jacob, ni ate gimashiohra le liye Israel. Mang pah gimashihra le Jacob? Samaria ni ya? Mang pag bin malogna le Judah? Jerusalem ni ya?⁶Nga pil Samaria kiddina agah ɓiyiya a bang, bah ɗiya anjingung ngha, nga sogla atahli ko aɓanjonglong le ngha meshiyi atukushi. ⁷agisherre le yang kwa ka wamghi lulushi, ni agipahna ni kwa'agh agha ka pih ni gishe, le tigha akulli le kwa ɓambu. Atema ɗamma agipahna mama anwah ni pagnjiya, A ka pil nwah aɓa pagnjiya ɗeshili."⁸Ate tekushi ga nga ɓuwa'agh ni jollo; miyang ngi ginya ni ɓakusang ni tesallang; Minyang Nga jollo ninga angigbah ni ɓuwa'agh ninga aihi. ⁹Atema pye le ya ma malla ni ya, ate le zuna ri Judah. Billabang akunjere aɓayong lang, ka Jerusalem. ¹⁰Ka waɓ teɓɓi a Gath; ka ɓuwa'agh ko kong. A Beth Leaphrah nga ɓula a tuɓu.¹¹Ɗuro njibah, aɓeninongha a Shaphir, a tesallang ni yiriɓiyina. Ke aɓeninongha Zaana ke purgha. Beth Ezel ki ɓuwa'agh, ate atolla gbara le yang. ¹²Ate aɓa nongha a Maroth nga koshiyi kuntumo maɓwa, atema gimashira logha bin Yahweh sula akunjere Jerusalem.¹³Kpaɓa ayeguwo ari apiri, aɓeninongha Lachish, ini pag tinna gimashihra amunangallang le Zion, ate agimashihra le Israel akum yang abinno. ¹⁴nina'agh aka pah gipahna binmurubang abin Moresheth Gath; liye Akzib ka ɓiyimuri amurung Israel.¹⁵Miyang ɗeshili nga zu ni alihluah a ro, aɓanongha Moreshah, ke ɓorrole Israel ka zu aAdullam. ¹⁶Nwa muro ni kashiyi nyong lo ate amuno ma kunyahlo. Ntig muro koturo ninga ngbang, ate amuno ka ɓangha ro ka woro.

Chapter 2

¹Woh ri aɓeni ki alpag gimashihra agh, ri aɓeni nongha a allah le ki alpag gimashihra agh. A koro le bang le apaghi atema ayangha ni ɗighamuribang. ²A ag riyang ni ɓang magula; a ag riyang ni ponna alah. A par ɓwa ni liye, ɓwa ni giɓere le.³Nina'agh Yahweh nah ni, "Nshinna, miyang ngi al zuni tegula ari kunvare ni, mama ni awo gan pushi amello agh. Na wo ginya ninga na yeriya agh, ate ih ka ɗig kunbang mashihra. ⁴A kara wo aɓayong ka tungya kunshihra amuryong, ni ɓuwa'agh ni jollo ɓuwa'agh. Aka Tungya, "Sung ni aɓaIsrael agh shi juri na pupu; Yahweh ariyi goshe le aɓa liyang Niyellang ni ih ka pushi ni arang? A koriyi goshe ɓang amuri aɓaɓiyibang!" ⁵Nina'agh, nyong ni aɓakumo ni kuma aminkahwun ni ka koriyi kasanjeh ni nlayi akpaɓɓa le Yahweh.⁶"Ka waɓ kunduna agh," kunduna leyang nah[. "Ke awaɓ kunduna ari agoh agh; yiriɓina ni ki wor mursung ngha." ⁷Ini aka waɓɓi ninah, liye Jacob, "Ke Bongho le Yahweh nyha ni gimyong ngha? Agah ni gi pagha agipagna le ma njiteng?" A tenana lang ni paghi ɓwa ni ginya a njiteng agh? ⁸Meshili kung ngha aɓayong lang longna ninga aɓa shiɓɓang. A pushi giishina, ni ɗangra, ate aɓeni ki ɗur na tighi yang njung ngha nghang, ninga nyere le aɓaluah a luah te ga a ɗengshe ni olollo.⁹A nonna amehna le aɓayong lang aɓoro alah yang; a tol gulo lang ari amuna makyena le yang ha kikene. ¹⁰Logho ɗagbah, ate bah agh bin usulo ni nyha, atema giɓene ni; a girjah yang ni girjah bang. ¹¹Ngha ɓwa zu a binno ni bongho ma shihra ni yiri ni nah, "Miyang ni waɓkundung aro amuri mbah ni ginuhna matenna," a ka tolli ih ɓa-waɓkundung abin aɓayong.¹²Fakat nga kpaɓɓa yong kwa, Jacob. Fakat ngha kpaɓɓa a nshille aɓa Israel. Miyang ngi zu ni yang binmona ninga a njuh ɓa luwo, ninga anjuh abin lellel leyang. Jollo matenna ka tagha ate gowo le aɓayong. ¹³Ɓeni wamma logshi njere leyang ate muryang ka wora ɗumyang. A pura njiri kunjere ni woro; murung leyang ka ɗura ɗumyang. Yahweh ka pagha amuryang.

Chapter 3

¹Miyang ngi nah, "niɓeniya teshikiro, nyong ni a aɓakunduna le Jacob ni amurung le aɓa liye Israel: Ni ɓowo agh ni yerigiri njiteng? ²Nyong ni aɓeni inshiɓɓi temaɓwa ni anjung temashihra, nyong ni aɓeni isaniyi ngung ngiri yang, nyamgiri yang ari amuh leyang- ³nyong aɓeni lih nyam aɓayong lang, saniyi ngungiri yang ngha, ɓuniyi amuh leyang, ni kashi yi yang lulushi, ninga nyamma ni alama ankori ya, ninga nyamma ni atigha bin poshigiri ya.⁴Le aɓanong murung ka ɓuwa yi Yahweh, keminiya ni aghi yong ngha. ika vulliyi kunɗummi ari yong a kunbang egh, atema ih pagna agipagna temashiha."⁵Yahweh waɓ gah, "Ate ɓawaɓkundum ɓeni ki ɓossa aɓa liyang, Ngha ɓwa pah yang giri alih ya, a waɓɓa, 'Olollo.' Keminiya ngha ni ishi gumu akunyang ngha, a tig muyang te purluah ari. ⁶Nina'agh, ih pag duh binno njiloro nyha ate muro agh; ika bol pinna ke ni awo shin wolnjeh ya. Ke kara ka ingna njeh amuri ɓawaɓkuntumo le kulli, le kara ye ka pag pinna amuryong. ⁷Ke aɓashiduna ni ki tigha a yiriɓiyina, ni aɓawoljeh ka og yiriɓiyina. A yangha kwa'agh aka vulliyi angotokun yang, ate Kulli ni aghi yang ngha."⁸Keminiya ate meng ngha, miyang ɗungshi ni ɗighamuribang njiri Bongho le Yahweh, miyang ni ɗungso ni njiteng ni yirungtenna, te waɓɓi Jacob a gimashihra le, ni Israel gimashihra le.⁹Niɓeniya teshikiro ari agah, yong ni aɓakunduna le aɓa liye Jacob, ni nongmurung le liye Israel. nyong ni aɓayong ni shiɓɓi njiteng, ni kenshi ga kwa yarata agh. ¹⁰Ih gil Zion ni nkila le Jerusalem ni gimashihra. ¹¹Nyong ni aɓakunduna le yong kashinjuoh ni lihlulung, amallah le yong aliyigiri ate ngoshe, aɓawaɓluntumo le kulli le yong ki woljeh ate bolo. Keminiya ih taɓɓa ri yahweh ni nah, "Yahweh Nyha ri sung ngha? Temashihra nyha ka zu a mur sung ngha."¹²Nina'agh, ate muro, Zion ka ɗig bin ɗigɗiya, Jerusalem ka ɗig kidding ndaɓi, ni digli binɓangkulli ka ɗig bikuli le alusung.

Chapter 4

¹Keminiya a mala le kara agh ihka zu nga nkonno liye Yahweh ka tagha ninga murung amura ashille ankonno. Aka logshi amuri adigli, le aɓayong ka zu abeh.²Aɓayong dudung woro ni nah, "zu, ɗeh ishi kena nkonno le Yahweh, aliye Kulli le Jacob. Ihka alli sung njinjere, le shi ginya ari anjijere le."Ate logha Zion njuoh ka puro, ni teng le Yahweh logha Jerusalem. ³Ihka kashinjuoh antira aɓayong dudung ih ye ka ɗengshe atemuri aɓayong dudung ni duna agh. Aka wol garabuwo leyang apilli sorjugirir ni akuoh leyang apilli agiɓang. Aɓayong ni ki logshi garabuwo ari aɓayong ngha, alle aka alli pag luah ɗeshiliya.⁴Ninale, aka tig ɓeni kwa'agh atiye aɓang le apeɓɓa ngung ngori le. Ɓwa nyha tig yang a ngoƁƁong ngha, ate kun Yahweh ɓasulabiri waɓna. ⁵Ate aɓayong kwa ginya, ɓeni kwa'agh alulli kulli le yang. Keminiya shi ginya alulli Yahweh Kulli lesung ha kikenne.⁶"A kara wo"-mama ni pag waɓɓa le yahweh- "Miyang ngi kpaɓɓa aɓakusung kura ni kpaɓɓa aɓeni ashiɓiya, aɓeni maghi yang giriya. ⁷Miyang ngi pilla aɓa kusung kura min shille, ni aɓeni piriya aɓa yirungtenna, le Miyang, yahweh, ngha nong murung amuri nkonno Zion, niɓeni ha kikene. ⁸Ate muro agh, binleleshinbang ate njuh, dingli le munangallang le Zion- njibinno no nga zuni, ɗighamuribang mayayina ka nyera ro, ɗighamuribang mami munangallang le Jerusalem.⁹Niɓeniya, mang paghi ke ih magjollo ni jollo? Murung nyha antiri yong ngha le? Aɓa gilbang le yong wuhna? ¹⁰Ɗigha agani ni konno ɓil muna, munangallang le Zion, ninga ɓamah ni muna ki konngha. Ate niɓeniya ninga pura njeh niya, nongha a ɓang, ni wora Babylon.Behni ngha aɓ ngha. Beh ya Yahweh ka ashi yong abih aɓa shiɓɓi yong.¹¹Niɓeniya aɓayong dudung kwa kpaɓna muro; le anah, "Ɗeh aɓa aɓiyi; ɗeh ih njoh ɓi tagha ri Zion,' ¹²Ke na yeri ɗengshe le Yahweh agh, alle na yeri gilrung le ya, ate ma kpaɓna yang ninga akpaɓ kuro guweh mama agilla te wola atansa agh.¹³Logho nonro, munangallang le Zion, ate miyang ngi gil njemme lo ma ndolong, ngha gil wo nkohkusung ma gifungna mabangna. Aka pariya aɓayong dudung ni ɓiyi kumo mashihra leyang njibin Yahweh, gikumna leyang abin Magula ngunnjah kwa."

Chapter 5

¹Niɓeniya nzu tangsa kunluah abinmona, amunangallang le aɓatahluah! A logshi na luah ri sung! Ni agara ni awolli aɓatuhnjuoh ma Israel atekiyang.²Keminya weh, Bethlehem Ephrathah, ɗeh awogha fitong antira akunvare a Judah, abinno mwoh ka zu njah nong murung a Israel, ɓeni tinne logha kunbang le akah, logha kikenne. ³Nina'agh Kulli ka pah yang, keɗebang kunbang ni ɓeni muna kikon ngha ki ɓil muna, le ashille amunateri ki yera ri aɓayong ni Israel agh.⁴Ih tagha ka lel anjuh le ni yirungtenna le Yahweh, a gulole lulli Yahweh Kulli le. Aka ɗigha, ate le ihka gulo ha malla le ngunnjah. ⁵Ihka pah sung olollo. Ngha aɓa Assyria zuni anjeh le sung, le ngha aginya ri angarung le sung, le shi logha ari yang alelgiri tomɓahri ni aɓakunduna tombitahro amura abuna.⁶Aka lelgiri anjeh Assyria ni garabuwo, ni ke le Nimrod a kunjere le. Ihka ashi sung abih aɓa-Assyria, ngha a zuni a njeh lang, ngha aginya anjang le sung agh. ⁷Ke ashille Jacob ka pagha a ntira aɓayong dudung, ninga tirima abin Yahweh, ninga ɗa'agh muru amuri lusung, ni nyha kil lel ɓung ngha, le a nyha alella amuna ɓayong ngha.⁸Ashille Jacob ka pagha antira aɓayong, antira aɓayong dudung, ninga muna yim antira anyam ɓalusung, ninga muna yim antira aluwo njuh. Ngha ih wora ntiri yang nghang, ihka pariya yang ni saniyi yang lulushi, ni ɓwa nyha ka ashi yang nghang. ⁹Buh ka logha ri aɓa shiɓɓo, ni girjah yang.¹⁰"Ihka pagha a kaa wo"-mama ni pag waɓɓa le Yahweh-"ngha miyang nga girjah apiri le yang logha ntiri yong ni wamngha anyeguwo. ¹¹Nga girjah alahmagulina ni njeh leyang ni ɓugha njeh abindugrina le yang.¹²Miyang ngi girjah akukuwa abih yong, le ninwa pagni aɓawoljeh ya. ¹³Miyang ngi girjah agi shere le yong ni agyira tahli le yong antiri yong. Ninwa gushi atumobung le yong ngha, ¹⁴Miyang ngi uɓɓa ngung Asherah le yongantiri yong, ni miyang ngi girjah alahmagulina le yong. ¹⁵Miyang ngi nwah tangma ni yahlula ni funno amura aɓayong ni nyha ki og ngha nghang."

Chapter 6

¹Niɓeniya ih teshikiri yong ri gah Yahweh waɓɓa, "Logho aɓangha atenana lo akundum ankonno; ɗeh a ɗigli og gih yong. ²Og, nyong ni ankonno, Yahweh tigne yong teng, yong ni tinna ngunnjah ni ki ɗignjah agh. Ate Yahweh ngha ni njuoh ni aɓwa le, ih wolrung aminjah ari Israel.³Aɓwa lang, mang paghi yong? Niyellang ni unni yong? Ih agh ngha! ⁴Ate Mini pushi yong a njeh Egypt ni ashi ni yong alah gani ya. Mini tashi Moses, Aaron ni Miriam ari yong. ⁵Aɓwa lang, nɗengshe mang Balak murung ma Moab alliyong, niyellang ni Balaam muna Beor agni yi ngha ih wori Shittim kenna Gilgal agh, nina;agh ni ngha yerini tumo njiteng le Yahweh."⁶Mang nga zuni yi bin Yahweh, nga ngungha njeh abin Kulli a bikuli ya? Ihɓi zu abinni ni agipahna ma pinshina. ni munandah nini bogho mwoh agh? ⁷Yahweh ka pag binmurubang ni anjuh angweh, ko ni ɓanghamuru ngweh lum ma murun? Ihɓi pah minɓala lang ate gimashihra lang, njingung ma ngirang ate gimashihra le yahlang? ⁸Ih waɓno wo, ɓabura, mang pa maɓonna, ni mang Yahweh ki alla ro: Pag tumo njiteng, agnjih olollo, ni ginya ɗikiki ni Kulli lo.⁹Ke gih Yahweh ngha ki waɓteng ri alahmagula-kw mayeriteng ngha ɓang ngoɓɓong le lullo: "Teshikiro ri gara, ni ɓeni teshi abin tagha le ya. ¹⁰Gikumna ngha nghang aliye ɓatemashihra ni nuha ni njiteng ngha nghang, ni pyeri giri mashihra li ajenngha.¹¹Ihɓi tig ɓwa ihɓi pag kuwar ngha pagna tuno gipyeri giri mashihra, ni luru pyerigiri ma soriyi bang? ¹²Ke aɓa kumo agh dungshi ni ɓiyibang, aɓanjeh waɓna ayiri, ni aleshi yang akunyang ma soriyi bang.¹³Nina'aghle miyang ngha tig binkonna, nga ɓug yong njahli, nga tigyong ɓambu atele gimashihra le yong. ¹⁴Ngha lih keminiya ninga ɗimma; ɓayahli yong ka nong hototo. Ngha giɓɓin agiri aduna keminiya ni aɓɓa. ¹⁵Ngha jamma keminiya ni tolgisoro agh; ngha pag gimagha ni murun olive keminiya ni ɗahri muryong ni murung ngha; ngha teshi anjingung keminiya ninga nuh mure ya.¹⁶Ntigna njiyong ri ngbalegire Omri, ni atumo ɓung le liye Ahab kwa. Agingna a teleyang. Nina'aghle ngha puwo abih juro ni aɓanjeh le yong a jenno, le aka og jenne le aɓwa lo.

Chapter 7

¹Woh te murang! mpilla binga njingung kuntaɓi ni a kpaɓɓa, ninga anjingung ninga alliyi njale ya; kpaɓɓa le njingungnyha alih ya, ngori nyha ɓilla yahlang bolwa. ²Ke ɓa pah njiteng mala anjahli; ɓayong maɓwa nyha wa owa ari aɓayong ngha. A yangha anong suɓ nkila; ɓeni kwa'agh nouni muna teri ni dambo.³Abih yang ki ɓor pag gikonna; ke murung ki illi bang te bolo, ke aɓa kashijnjuoh gillariyang te ag lihkun, ni ɓa ɗighamuribang ngha ki waɓɓi aɓayong gah tolla yahli ya. Teya akpa kunyang. ⁴Ke ma ɓonna le yang ngha ninga waragiri, ke ɓa njiteng ni wor juye ya. Ih pag kara ni ɓashinbang waɓ teɓi ya, kara waɓnjuoh lo Niɓeniya kunbang ni muryang ni ki tangha ngha ni.⁵Ka tigyahlo ri ɓamurikala agh; ka tigyahlo ri ɓiyong ngha. Logha ri ɓahma ma nongha kunyahlo agh. ⁶Ate amuna ni nyha ki og terri, munangallang logha ri ngih, ni munangallang ki logha ri nkilli mangallang. A shiɓɓi ɓwa ngha aɓayong ni alah yang ni.⁷Keminiya ate meng ngha, miyang ngi shinna ri Yahweh. Nga lel Kulli ate assa lang; Kulli lang ka og ngha. ⁸Ke pag binmurubang arang ngha. aɓa shiɓɓang. Njummo ni kpa niya, ngha logho, Ngha ɗigha a pinna agh, Yahweh ka pag poshibang lang.⁹Atema pagna gimashihra ari Yahweh, miyang ngi lugri ni funno le keɗebang ih njim njuoh lang ni kashinjuoh ate murang. Ihka zuni meng a poshibang, le ngha shin njiteng le.¹⁰Le aɓa shiɓɓang ka shinni, le yirung ɓiyina ka pag yang ɓeni nah nghang, "Njebang Yahweh Kulli lo nghe?" Njang ka shinni; aka pariyi ninga soɓɓong a njijere.¹¹Kara ni nga ɓangni angarung le yong ngha ka zu; akare ya njang ka nonno kika ɗunna kukuwo. ¹²Aka kara wo agh aɓayong lo ka zu abinno, logha Assyria ni lahmagula in Egypt, logha Egypt kenna Ɓanghamuru, logha sallang kenna sallang ni logha nkonno kenna nkonno. ¹³Keminiya njahli nong bulli atema aɓayong aɓeni ngha nongha beh, atema ngoso apagha le yang.¹⁴Lella aɓayong lo ni gara, anjuh giɓere lo. A nong muryang abah yiɓɓa, antira bin lelgiluwo. Ɗeh aɓa lella a Bashan ni Gilead ninga akara ma yayina. ¹⁵Ninga mama akara ni ih puri njeh Egypt ya, miyang ngi ɗummi yang agi njiworoshi.¹⁶Ke aɓayong ka shinna ni pag yirung ɓiyina le ɗighamuribang le yang kwa. Aka tig bih yang akunyang; aka ɗigha ama kirungirina. ¹⁷Aka langshi kikiri ninga yuoh, ninga gah kikuno ni muriye ya a ngunnjahli ya. Aka pura angarung le yang ni ngoɓɓong; aka zuni ngoɓɓong a binno, Yahweh Kulli leyong, le aka ɓang ngoɓɓong ate muro.¹⁸Yang ki pag Kulli ninga weh-ɓeni ki tol gimashihra agh, ɓeni ɗagha agimashihra le ashille a aɓa giɓere le? Ih nyha tig yahlula le ha kikene atema yangha ih ogɓoro le ogrung ma tigyong.¹⁹Ɗeshiliya a ya ka shin gienna le sung; aka paiyi temashiha lesung a piya kushi yong. Aka ɓugha agimashihra lesung kwa koh abin malimna a sallang. ²⁰Aka pih Jacob njiteng ni ogrung tigyong ri Abraham, ninga mama akaniyi ni akah sung giri akara wo ɓeriya.

Nahum

Chapter 1

¹Ke awaɓɓa ni amuri Nineveh. Ke ɓomteng njiloro le Nahum, ɓa-Elkoshite.²Yahweh agh Kulli ɓa kikil ni pilɓung; Pilɓung le Yahweh ki ɗungshi ni yahlulla; Yahweh ki pilɓung ari aɓashiɓo, le woro pag yahlulla ri aɓashiɓɓi. ³Yahweh nyha ki yahlulla ni kahra agh ni gulo aɗighamuribang; ni ih ɗagha. Yahweh ki mag njere le a guhnyamuru ni guhmuru, anlagiri ya kikiri ni kushi.⁴Ih saghi sallang le tighi ih nyummo; nyumshi aɓanghamuru kwa. Bashan nyinlina, ni Loggah ɗeshili; ke poshgiri ni Lebanon nyinlina. ⁵Ke ankonno ki jigra aɗummi, le aɗigli ki yangla; ke ngunnjah suglo a ɗummi, ninale, ke ngunnjah ni aɓayong ni ɗigha ayeh kwa'agh.⁶Yang logle tangha ɗum yahlulla le? Yang logle gan funno le yahlulla le? Yahlulla le ki suɓ ninga gishe, ni ayahli ki gagshi nji bini.⁷Yahweh ɓonna, bintenna ni a kara gani; le ih agha aɓeni ki vulla abini ya. ⁸Keminiya ih ka zuni aɓashiɓɓi amalla ni ɓunomuru matenna; ihka pir yang ih keni apinna.⁹Mag nyong ni aɓayong nga tolla muri Yahweh? ih ka zuni aɓashiɓɓi amalla le; gani ni wa log a kunbang maɓahri ya. ¹⁰Ninga juye la'aɓih ya ninga ginuh le aɓa-ɓara, aka pih ninga gima nyumna ni kpa'agh. ¹¹Logha ro, Nineveh, pura njibang ɓeni ki tol temashihra amuro agh Yahweh, ɓagilteng mashihra.¹²Gah ni pag gah Yahweh waɓɓa, "ɗeh ngha yirungtenna le yang ni gowo le yang, ɗeshiliya aka nwa; aɓayong le yang ki malla. Keminiya weh, Judah: Keminiya magne yong giri, Ni wa magyi yong giri ɗeshiliya. ¹³Niɓeniyangha ɓunna a ngung ni mel aɓayong ni ariyong ngha; Miyang tuhyi a nyeh lo."¹⁴Yahweh tig lagha amuro, Nineveh: a minkah nyha wa pag lullo agh. Miyang ngi koriya agishere ni agitulla ni nɓangha aliye akuli le yong ngha. Miynag ngi tah ankiliya le yong, ate pagne yong."¹⁵Shinna, amura ankonno akushi ɓwa ngha nghang ngha ki zuni akutumo maɓwa, ɓeni ki ham te olollo agh!Ih pagha anjibuno, Judah, le ni ɗungshi gah akaniyi ya, ate ɓa temashihra ni wa wam yong ɗeshiya; a girajah yang kwa.

Chapter 2

¹Ke ɓeni meshiya yangha ih zu a riyong. Ih lelmuri ngarung lahmagula, ih shin njere, intenshi teyeh yong, ih kpaɓ yirung tenna le yong binmona. ²Ate Yahweh ngha ngi nyeni gullr Jacob, ninga gulole Israel, koke aɓa pongile ɓayong ɓiyina na yang ni girjah abih njigung le yang.³Antongho le agara abuna bangna, ni aɓatahluah mella ɗagra mabangna; ke anyeguwo ki tuhbang ni agitullah le yang amuri kara ni agilli riyang ngha, ni kuoh ma ngungtah ni alogsa kuli, ⁴Ke anyeguwo ɓagha amuri anjinjere; a kahra ɗung ni jummo anjinjere ma gerere. A pura akashinda, ni ɓangha ninga nyiɓɓa.⁵Ih ɗengshi ni amagulina le; a ginya le yang a enkusung ariyang; akahra azu a wol ngarung lagmagula. Ke ntongho magula agilla ɗigha ka gbar aɓa wolbang nghe.⁶Ke akunjere ni nji bangha alogshi neyang atenne, le lahmurung kpayina. ⁷Apushi ne Huzzab giri ri atolli awori; a tsari gurole ɓuwa'agh ninga kuhla, awolla akikil yang ngha.⁸Nineveh ngha ninga nongho muru ni ki suro'agh, ni aɓayong le ki ɓangha ninga bangha le muru. Aɓaɓa magjollo, "Tanghanjeh, tanghanjeh," keminiya ɓung nyha pil njum ngha. ⁹Tol azurfa ma ponnieh, tol zinariya ma ponnieh, ate malla nyha ngha ri gikumne agh, te ke ni gulole Nineveh kwa ni agi alla. ¹⁰Nineveh nga hototo; hototo ni ɓiyiya. Yahli ɓeni kwa'agh ki nyangla, nkuni ɓeni kwa'agh ki wolla aɓih, ni gani ateyeh ɓeni kwa'agh; kundum yang karina kwa.¹¹Njebangni niɓeni ni tugunang le yim, bah alihna amuna yim nghang ngha, bah a yim ni ngihyim ki ging nghang ngha, ni amunayim, bah anyha aɓang ngoɓɓong nghang ngha? ¹²Yim saniyi gah bolwa lulushi te amuni; ih pigrimel gah bolwa te angihyim, ni ɗungshi atugunang le agah bolwa, tugunang le ni amuh luohgiri.¹³"Nshinna, Miyang wora lo-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulaɓiri. Ngha pinsa anyeguwo le yong a lelle, ni garabuwo ka girjah amuna ayim. Miyang ngi kassa agilih yong anjeh le yong, ni agih aɓakutumo leyong no wa oghi ya."

Chapter 3

¹Woh ari lahmagula ni ɗungshi ni nkilla agh! ɗungshi kwa ni yiri ni agah aiɓɓa; agah abolwa ngha kara ni kwa'agh ayeh ²Keminiya niɓeniya kung garagiri ngha nghang ni jollo le piliya le kushi gikogn, poniyo leapiri, ni tagha le anyehguwo.³Aɓapiri ki poniyo, garabuwo kitolnjung ni poshibang le kuoh! ɗamma le aluoh, agirung ni na logle abangha ngha-aɓa wolyang ki emme ri agirung. ⁴Aga ngi pagha atele pag njangra le aɓanjiya maɓora ansara, aɓayeri pag temashihra, aɓeni ki mag njeh njiri njiya le ya, ni aɓayong njiri pag tele kukuwa.⁵Nshinna, Miyang ni yahlo-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri Miyang nga logshi nlarra leyong ihɓi vulliyi kundum yong ni ɗum tesallang leyong abi aɓayong. ngi yiriɓiyina le abin anjemurung. ⁶Miyang nga ɓuyi daɓi majenna aro ni tigha ashiɓɓo; Miyang ngi tgho gishinna. ⁷Ihka zu a kunbang ni ɓeni kwa mag njih ro agh ih ɓangho ni nah, "Nineveh ya a giranjamme ; yang ka ɓuwa yi?" Yebang ni ngi ka ngha ke nga kum ɓeni ka gimmang ngha?"⁸Nineveh, a wara Thebes, ngha nongha amuri Ɓanghamur Nile ya, ngha muru ni kangni ya, ngha sallang ni gbari ya le, ke a sallang ni ki pag ngarung le? ⁹Cush ni Egypt ni ki pagha amasso le, ni malla le nyha nghang ngha; Put ni Libya aɓakurtiye ni.¹⁰Ɗeshiya Thebes ya atolle awori, wora njeguro; Amuna ki logha bih ya a meshi yang ko lulushi amura njiiere; aɓashiɓɓi yang ɓug nlayi amura aɓayong maɓwa le yang, ni aɓayong magulina le yangha akuro ni anyeh. ¹¹Weh teya aka ɓahra; aka mum vullo, ni al bin ɗigna ri aɓashiɓɓo.¹²A ngarung lo kwa aɗig ninga ngung gorri ni ki tol ɓilla agh: Ngha a jigri ya, a kpa akun aɓa lih ye. ¹³Shinnam aɓayong ni ntiri yong ngha amehna nl; ke alogshina akunjere njeh le yong ngha gerere ate mura aɓashiɓɓi yong; gishe lihna angungagra le yang.¹⁴Ih ke tug muru ate bolbang; iih tenshi ngarung le yong, ih ingna asoɓɓong ih tagha; mpon soɓɓong egh te wol atabali. ¹⁵Gishe a pinshi yong abeh,ni garabuwo ka girjah yong . Ih ka girjah yong ninga mama amuna kukoro ki girijah gah kwa'agh. Mpag muryong ngowo ninga amuna kukoro, ni gowo ninga akukoro magulina.¹⁶Ɓurina aɓapagkuro ninga amuna shienri ni akuli ya; keminiya a yangha ninga amuna akukoro: aɓiyi njeh le logho awoworo le yang. ¹⁷AMunamurnung le yong ngha ninga gowo le akukoro, ni aɓalagbang le yong ngha ninga akukoro ni kpaɓɓa ri angarung akara tahɓi ya. Keminiya ngha kara pur alogh aworo, le wora bah ni yeri nya agh.¹⁸Murung le Assyria, lelgiri lo ngha ki nongtulo; Aɓayong lo ngha meshiye a mura ankonno, ni ɓwa nyha ki kpaɓ yang ngha. ¹⁹Gumu nyha logle ɓishi apye le agh. Apye lo ngha nghang dudung. Ɓeni kwa ogha a tenana ni ya wolbih yang ni binmurbang amuro. Amuri yang temashihra nyha ki ginya kara ni kwa'agh?

Habakkuk

Chapter 1

¹Ke njiloro ni Habakkuk ɓaagkutuno le Kulli shinna. ²Yahweh, niyellang ni nga ɓuwa ni te agna, ke ni awo oghan ngha? Nga ɓuwa yi yo. 'pagani!' keminiya na awo aɓɓa.³Mang paghi te a tig ngi shin teshihra ni pagha ngi kona temuri gimanangna? Girjahbang ni pagani ngha ɗummang; mwongho ngha nghang, le nonnirung logna. ⁴Ninale gigilla pagna olollo, njuoh nyha ki tol kunbang gumu agh. Ate aɓa temashihra kangnina aɓa njiteng; ninale pigri njuoh pura njibang."⁵Shinna aɓayong le a tignjoh riyang; pag njiworoshi ni magtahɓih! Ate fakat miyang muri pagiri akara lo mama ni awo pah njiteng ngha ngha awaɓɓo kuntumo egh ya. ⁶Ate shinna! Miyang muri logsa aɓa Chaldean -nga ni funno ni njeh ma tenmurung-ayangha aginya aye dara le njeh te aghatene allah ni mami yang niya. ⁷Ayangha akoshiyo ni ngoɓɓong ri yang; anjuoh leyang ni gulole yang wora riyang.⁸Ɗeshiya apiri leyang liliɓih wora aminburi. kahra wora amingari kapolla. Nina'agh apiri leyang kirap, ni aɓapiri leyang pura bin ma sanna-alogha kuli ninga ngbang kikahra ka lih. ⁹Aya zu te pagani; Gowo leyang ki wor ninga guh katti, le kpaɓɓa aguro ninga njisallang.¹⁰Nina'agh a olla amurung, ni aɓa nongmurung ɗigna gi ollo le yang. A olla bindugrina ni kwa'agh, ate a ɗamma ngunnjahli ni bollatene. ¹¹Le ke guh ki ɓuwa muri; ih woro ih ɗuro-aɓatemashihra, aɓeni yirungtenna le yang ngha akuli leyang ni.¹²A nyha akunbang le akah agh, Yahweh Kulli lang, Magerenteng lang mwoh. Yahweh tigna yang aɓatunjuoh, ni weh, Tahli, teshina yang ate gilbang.¹³Njoh ngha gerenteng a shin gimashihra, le ni agan shin pag gimanangna ni nieh ya; mang ke a agnjih aɓa ɓugshimurung? mang ke abolguh teya aɓa temashihra girjah aɓeni wor yang ni njiteng ngha? ¹⁴A pagha aɓayong ninga anjih in sallang ngha, ninga agah gikunanjeh nyha ni murung amuryang ngha.¹⁵Ih zuni yang kwa ni ngalung bol njih; ih nonna abuna ko ni ndambo bol njih; ih kpaɓ yang binmona andambo le; nina'agh ih pag binmurubang ni ollo. ¹⁶Ninale, ih ɗahri ndambo le ni logshi lelle masunsunang ari ndambo, ate njiri ndambo ye ni i ɗigni binmaɓwa, ni gilihna le ya njah maɓonna ni. ¹⁷Nina'agh ih ka tig mɓogrri ndambo le, ih ka woro wolla aɓayong gienna nyha?"

Chapter 2

¹Ngha tagha bin le;muribang lang ni teshi murang ngowotahli tignjung, le ngha tignjang yarata te shin nga ihka waɓɓang niyellang ni nga pilli ri nyashiteng lang ngha.²Yahweh agha ni nah, 'Nyongli njiloro ni, ni nyongli kpanana amuri ginyongligiri ate ɓeni ki billi ya logle ɓangha. ³Ate njiloro niya kunbang ye nisang pagha ih ka waɓkun ni kpa agh. Ke ih tari, lelli, Ate fakat ihka zu ni tari ya.⁴Shinna! Ke ɓeni tollayeh nyha ni njiteng ari ya agh afuyi ko. Keminiya ɓanjiteng ka ɗigni tigyong. ⁵Ininina, ninga mbah ginjiteng ni ya agh, ha nina'agh ɓayong manangna ni pa ɗigha lah agh. Pagna temelli gugururu ninga mami Sheol; ninga wuh, ni nyha pa ih ɗimma. Kpana binmona aɓayong kwa, ni kpaɓɓa abini aɓayong kwa.⁶A bgha kwa ni ya ni bol bgulliteng ni jolbang, ajigling amuri, nahni, 'Woh ari ɓeni ɓuri gah mami ni nyha agh! Ate niyellang aka woro ɓurini dugro le kaniya ni atol agh?' ⁷Ke aɓeni ki nuyi yo aghlogna susu, ni ɓeni ki poh ngoɓɓong ngha halla? Aka ɗig gibolla le yang. ⁸Atema aponna aɓayong dudung atenne, ashille aɓayong kwa ka pon yong atenne. Ate a soɓna nkila ɓayong ni pagiri ni pagani ari njeh, ke alahmagula, ni aɓayong ni kwa ɗigha ayeh ya.⁹'Woh ari ɓeni kun ɓuro anjere temashihra a ri liye, nina'agh ih ka tig nda a kuli ate ihɓi ashi abih gimashihra.' ¹⁰A alla njere yiriɓina ate liyo njiri ɗagha aɓayong dudung, ni pag gimashihra ari usulo lo. ¹¹Ate atahli ka ɓuwa ari ngarung, ke angung soɓɓo ma katako ka pilyi yong,¹²'Woh ni ni ɓeni ɓang lah ni nkila agh, ni ɓeni teshi lah ni temashihra agh.' ¹³Nyha bin Yahweh ɓasulabiri nga aɓayong ki pag tumo te gishe, ni aɓayong ki mashi riyang ngowo? ¹⁴Ɗeshiya njeh ki ɗungshi ni yerigiri gulo le Yahweh ninga amuru ni vulliyi sallang ngha.¹⁵'Woh ari ɓeni tig ɓihɓamurikala atenne ihɓi nuh -a ɗungna yahlula lo amuri ni tigha aɓahra atema ashin tesallang le yang.' ¹⁶Ih nga ɗungshi ni yiriɓina agoshe gulole. Niɓeniya pilla muro! Nuh, le aka ɗum suwa nguɓuh! Ke minkoro ni abung malih le Yahweh ngha ki zu aro, ni giyiɓiyina ka vulliyi gulo lo.¹⁷Ke pagani ni ɗummi Lebanon ka wormuro ni ɓiyi anyamma ka poh ngoɓɓong. Ate asonna nkila , ɓwa le aya pagna pagɗni ari njeh, ke alah ni aɓayong kwa ɗigha ayeh agh.¹⁸Ɓuro mang ri gah asher ngha? Ate ɓashergiri shere! Ko ga atul ngha, ɓaalliyigiri le aɓa yiri? Ate ɓa gile pahna njiteng ri gahgilya ngha gilli nduligiri manangna agh. ¹⁹'Woh aei ɓeni ki nahyi ndulingung, logho! Ko ri tahli nong ɗong ngha, Logho!' Agah ngha ki alliyigiri? Shinna, agiliyi ne ni zinariya ni azurfa, keminiya usulo nyha ri yang ngha. ²⁰Keminiya Yahweh nga aliye magerenteng! Ih bolguh akunɗum mi njeh kwa."

Chapter 3

¹Ke Jimma le Habakkuk ɓa-agkuntumo bin Kulli: ²Yahweh, Ih ogna kuntumo lo, miyang ni ɓang ngoɓɓong. Yahweh, logshi tumo lo antira akunbang ni; antira abogho ni aɓa nyeri; ɗengshe te ni shin gienna s yahlulla lo.³Kulli pura Teman, ni ɓa gerenteng logha Nkonno Paran. Selah gulo Le, vulliyi aɓakuli, ke ngunnjahli teya ɗungshi ni ɓongsho.⁴Ni tubang ninga poshibang, anji poshibang-ɓahri tubang abih; le behni sogri ɗighamuribang le ngha. ⁵Konno ma wolnluoh ɗura ɗummi, ke agikonina pura akushi.⁶Ih tangha ni pyeshi ngunnajhli; ih shinne ni jigri aɓayong. ha ni ankonno ni njibang ngha meshina, ke adingli ma kikene gugha njahli. Njiere Le ya ma kikenne ni.⁷Meng ngha nshinna agunri le aɓa Cush ni amagyigiri ya, ni njinguri ma agunri ni njeh Midian ki koshiyo. ⁸Yahweh ki pag yahlulla ni aɓanghamuru? Ke yahlulla lo logna amuri aɓanghamuru, ko funno lo amuri sallang, ngha awo kog apiri lo ni anyehguwo ma toltiyong?⁹A pushina ntah lo ni na vulli ya agh; a mag munni a ntah! Selah Weh ya a korina ngunnjahli ni aɓanghamuru. ¹⁰Ke ankonno shinno ma kariya abinkonna. Nyah le muru ɗura muryang; Limma le sallang logshi jollo. logshi abih bikuli.¹¹Ke kara ni shienri tang dong abi kuli ki tubang ri amunni ni ki logha, ari poshibang le kuoh lo ni ki tubang ngha. ¹²Ngingna amuri ngunnjahli ni yahlulla. Ni funno ni a sarini aɓayong.¹³A puro ate assa aɓa liyong, ate assa le ɓeni aɗahriya. A meshiyi muri liye aɓa temashihra te nongni tesallang logha ri tinne ha kenna mel. Selah¹⁴A kangna mura agara abuna ni kuoh le ngha azuni ninga guhmuru te meshi sung nghal imma leyang ngha ninga ɓeni ki girjah aɓa enna abin vullo leyang. ¹⁵A gingna mura a sallang ni apiri, ni kpaɓɓa amuru magulina.¹⁶N'ogna, le ɓayang koshiyo! ngoto kunang ki koshiyo ari jollo. Amuh lang ki ɗummo, ni ɓakusang ki koshiyo ngha ngi lelli bang jiyeyi ate kara gani ni ki zu amura aɓayong ni girjah sung ngha.¹⁷Ke ngung gori ni pag poshe ke ɓabang njingung ni tolwa agh; le ke tollo le ngung olive pahna yiriɓina ke ɓabang ni ɓishi gilih ya; ni ke anjuh kashina aluwo andah nyha wa oh abin luwo agh, mama pag nga ngha pag ngha .¹⁸Ɗeshiya, miyang ngi pag binmurubang ri Yahweh. Mini ni ɗigni binmurubang atema Kulli lang ɓa assang. ¹⁹Ke Murungkulli Yahweh ni ki pag masso lang ye tig kusang ninga mama njah. Ih tigha ngi wora ɗung abin ma logna lang.- Te ɓabilli nginya, amuri njiguri agiwolla lang.

Zephaniah

Chapter 1

¹Mama ni pag teng le Yahweh ni zu abin Zaphaniah muna Cushi muna Gedaliah muna Amariah muna Hezekiah, A kara ni Josiah muna Amon, murung Judah. ²" Miyang ihka girjah aɓeyong ni kwa amuri ngunnjahli ya- mama Yahweh waɓɓa. ³Miyang ka girjah aɓwa ni ayamma; miynag ka girjah aminya ni akuli ya ni anjih ni a sallang ngha, aka juri kwa ni aɓa teshihra. Ate nga kassa aɓayong amuri ngunnjahli-mama Yahweh waɓɓa.⁴Miyang nga non beng amuri Judah ni aɓayong nongha a Jerusalem ngha. Miyang nga kassa anshille Baal abeh ni lullung aɓa pagnjah antira amallah, ⁵ke aɓayong ni amuri alah agh a gushi agah akuliya, ke aɓayong ni ki guso ni kaniyigiri te Yahweh keminiya aɓeni ɗeshi kaniyi njiri murung le yang ngha. ⁶Miyang ngi kassa aɓeni piljum yang ri kuratye Yahweh ya, aɓeni nite al Yahweh alle alli ate agna le."⁷Mpollo aɗum Magula Yahweh! Ate kara le Yahweh ɗigna gyaɓ, Yahweh gilla giɗahra le ni tighi ate abiri le. ⁸"Ih ka zu a kara ɗahra le Yahweh, nga ngha funshi ni amamurung ni amunamurung, ni aɓeni kwa ki ishi adagra manjeh masa. ⁹A kara wo agh nga funshi aɓeni kwa ɗamgiri atangsa agh, aɓeni peri liye atele lah leyang ni wolrung and sorribang agh.¹⁰Nina'agh ihka pagha akara wo-mama ni Yahweh waɓɓa- nga ɓuwa magani ka pura Kunjere Njih, ɓuwa'agh ka logha a nje maɓahri, le gih wamma a gula a gingli. ¹¹Ɓuwa'agh, aɓeni nongha a Nje Maggiri, ate aɓayong ni kwa Canaan ka juro; aɓeni kwa ki pyeshi a azurfa agh ka kassa.¹²Ihka zu akunbang ni nka aliyi Jerusalem ni kashinda te fungnsa ɗigha ambah leyang le ki nah a yahli yang, 'Yahweh niki pag gumu agh, alle maɓwa ko mashihra,' ¹³Aka pon gikumna le yang, alah yang ka ɗig ɓambu ni ɓiyi ya! Aka ɓangha alah keminiya anongha ayeh ya, ni ɗingha anjingung keminiya na anuh ambeh ya.¹⁴Ke kara magula le Yahweh ɗigna gyaɓ, gyaɓ ni kahra sussu! Ke gih le kara le Yahweh ka pagni ninga garaɓabura ni ki ɓuwa dudung agh! ¹⁵Kara wo agh ih ɗig kara funno, kara gani ni koniyo, ni kara guhnuru ni ɓiyiya, kara pinna nii tuhbang, kara nlagiri ni pinna matenna. ¹⁶Ih ka pag kara ni njemme le njuh ni jollo ari ngarung alahmagula ni angarung ma logna.¹⁷Ate nga zuni gani aɓayong mapinna, nina'agh aka ginya ninga aamanjung wagyina giama apag gimashihra ari Yahweh. Nkila leyang ka suɓ ninga kikiri, ni ɓaye yang ninga tiɓɓi. ¹⁸Alle azurfa leyang ko zinariya ni logle asshi yang akara le funno Yahweh ya. A gishe kikil le ngunnjah kwa ka pih, ate ihka zuni kwa, malla a gani ari aɓayong ni ngunnjah a kwa."

Chapter 2

¹Nginya ariyong binmona ni kpaɓɓa, aɓayong nyha ni iriɓiyina agh- ²keɗebang awaɓɓa ki pagha le nga kara ki ɗuri ninga a nkwa, keɗebang funno yahlula le Yahweh ki zuni amuro. ³Al Yahweh, nyong aɓa nyeshi muryong ni ngunnjah aɓeni ogha awaɓɓa le ya! Al maɓonna le. Al sulimurung, alle inga kum gbara akara yahlulla le Yahweh⁴Ate Gaza aka ɗagyi, ni Ashkelon ka pil bah juriya. Aka piriya aɓa Ashdod ni ɓakara, ke aka up Ekron! ⁵Woh ari aɓeni nongha akunsallang ngha, njeh le aɓa- Kereth! Yahweh waɓna teng amuryong, Canaan, njeh le aɓa-Philitine. Nga girjah yong keɗebang aɓa nongha nyha wo agh.⁶Nina'agh ke kunsallang ka pil bin lella anjuh ni ate aluwo njuh. ⁷Ke akasanjeh ni kunsallang ka ɗig anshille aɓaliye Judah, yang ka lella anjuh le biye. Aɓayong leyang ka nongha njeh ni kapolla aliye Ashkelon, ate Yahweh Kulli le yang ka lel yang ni nyeshi njeguro le yang.⁸"Ih ogna sankung le Moab ke ni sankung le aɓa Ammon ngha asanbang aɓayong lang ni pagha ɗurnjah leyang. ⁹Niana'aghle, nga ɗigni ya-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulaɓiri, Kulli le Israel-Moab ka ɗig ninga Sodom, ke aɓa Ammon ninga Gomorrah; bin andah ni tuh muwatolo, katti ha kikenne. Keminiya anshille aɓayong lang ka pon yang, ke anshille aɓayong lang ka pon yang."¹⁰Mama ka pagha aɓa Moab ni Ammon atele logshimurung, ate asanbang ni pilla aɓayon manangna ari aɓayong le Yahweh ɓasulabiri. ¹¹Le Yahweh ka yah ngoɓɓong, ate ihka girjah akulli ni ngunnjah kwa'agh. Ɓeni kwa'agh ka gungnghi njeh, ɓeni kwa'agh a bang le, logha kunsallang le aɓayong kwa.¹²Nyong Cush nina'agh aka suoh ni garabuwo, ¹³bi Kulli ka wol njigangra ni girjah Assyrian, nina'agh Nineveh ka pil ɓambulang ni ɓiyiya, ni yummo ninga katti. ¹⁴Le agiluwo ka nongha njeh beh, agiluwo ni kwa anjeh ya; kpaɓna a ihi katti ni ihi maɓuwa'agh usula amuri agyira ni tangsa agh. Gorbang ka tuh ri agɓele; wamngha ka pagha akunnjere; Angung ngara ma cedar ni aserra ka shinni.¹⁵Mama ni pag lahmagula ma binnurubang ni nongho ngoɓɓong nyha agh, nga ki nah ayahli, "Mini, gumu nyha pyeri ni meng ngha," Niyellang ni ɗigni gingoɓɓong, bin nongho le nyamshira. Ɓeni kwa ɗura beh ya sete songshigiri ni wuli bih ari.

Chapter 3

¹Woh ari njeh maɓungmurung! Njeh ma wolrung jurina. ²Ni teshikiri ri gih Kulli ya, alle ag gila abin Yahweh agh. Ni pah njiteng ri Yahweh agh ni zu akahri Kulli ya.³Amunamurung le ngha ki aggishi ninga ayim antiri yang. Aɓatunjuoh le ya amingari kapolla ni nyha ki ɗaggumu ni a sheyi ni beri ya. ⁴Aɓa-agkutumo le Kulli le yang ngha ni gushimurung ni ɓugshimuri aɓayong. Aɓa-agkutumo le Kulli le yang aɓa-temashihra ri gah gerenteng ni pahna gani ri gigilla.⁵Yahweh ya njitenf a ntiri. Nyha ih pag gah ni ɓotiyi ya agh. Beri ni beri ihka waɓ njuoh le! Ni ih sogro a poshibang ngha, ɗeshiya aɓeni nyha ni njiteng nghang ngha na yeri yiriɓina agh.⁶Ngiranjah aɓayong; a ngarung leyang ɓiyina. Nɓiyina anjinjere le yang, atema ɓwa nyha ki ginya amuri ya. Njah a lahmagulina leyang gira nina'agh aɓwa nyha ɗigha aye ya. ⁷Miyang ki nah, 'Fakat nga ɓang ngoɓɓong lang. Ag fungso ate ka ɓah jangshi weh alah yong ngha atele agah kwa ntolo ngha pagho agh.' Keminiya a jangrina ihɓi bang ih kwo ri yang ni tele pagte lihkun ari agipagna le yang kwa.⁸Nina'aghle lellang-mama ni pag waɓɓa-keɗebang kara ningi logni a ponna agibolla. Ate ɗengshe lang ngha ihɓi kpaɓɓa aɓayong, te kpaɓɓa anjemurung, te suɓɓi yang Yahlulla lang-Yahlulla ni kwa ki aggishe ya; ate a gishe kikki lang ke ngunnjah kwa ka pih.⁹Keminiya le nga ɗahri ngoto kun aɓayong, nga ayangha kwa aka gor lulli Yahweh ni paghi tumo gorung ni gorung. ¹⁰Ate a dung ɓanghamuru ma Cush aɓagusang -aɓaliyang ni meshiyi ya-ka zuni agipahna ni mameng ni ya. ¹¹Aka kara wo agh na tigyong a yiɓiyina ate agipagna le yong ni kwa ih logni rang ngha, ari a kunbang egh ya ngha pusa aɓayong ni antii yong aɓeni ki logshi muryang agh ni atema na ya pag gitemanangna agh amura ankonno magerenteng lang.¹²Keminiya nga ɗagha antiri yong aɓeni binnjeh ya ni aɓa gienna, le aka kum binvullo a yeh lulli Yahweh. ¹³A nshille aɓa Israel ni wa pagha ni ɓotiya alle waɓ yiri yam, ni awa kum lesung ma soriyi bang akung yang ngha; nina'agh le aka nongha njahli a suɓ njihyang, ni ɓwa nyha wa tigyang a ngoɓɓong ngha."¹⁴Tungya, munangallang le Zion! Magjollo, Israel. Pag ollo ni binmurubang ni kunyahlo kwa, munangallang le Jerusalem. ¹⁵Yahweh tolla funso lo; pilla aɓa shiɓɓo! Yahweh ih ni murung le Israel antiri yong. Ninwa bang ngoɓɓɗong temashihra ɗeshiliya! ¹⁶A kara wo agh anahyi Jerusalem, "Ke nbang ngoɓɓong agh, Zion. Ke aɗag abuwo ihɓi nongha njeh ya.¹⁷Yahweh Kulli leyong ngha ntiti yong, ɓamasso mwoh te paghi yong tumo. Ih ka pag bunno amuryong ni binmurubang; ih ka bolguh amuryong a ari agnjung le; ih ka ollo amuryong ni magjollo binmurubang. ¹⁸Nga kpaɓɓa a yongdugrina, aɓeni ni logle kum pagha ri bunno ni atigha, nina'agh niwa pag ngi yiriɓina ari ya.¹⁹Nshinna, Miyang muri pih aɓa pariyong kwa gani. A kunbang ogh wa, Miyang ngi ashi aɓakusung kura ni kpaɓɓa aɓeni a jen ngha. Nga tig yang ninga ɓongso, nga ariyi gi yiriɓina kenna agishinna angunnjah kwa. ²⁰A kunbang ogh wa nga billi yong; a kunbang ogh wa nga kpaɓ yong binmona. Nga pah yong gishinna ni ɓongso antira aɓayong kwa ngunnjah ngha nyeshi ari njeguro leyong anjih yong," Yahweh ni nah.

Haggai

Chapter 1

¹A ntiri bogho maɓahri le murung Darius, a ye shienri ma topurmwoh, a kará ma kunduna ma shienri, tenana le Yahweh zu a njibin Haggai ɓa-agkuntumo bin Kulli abin gomna ma Judah, Zerubbabel muna Shealtiel, ni magula malah Joshua muna Jozadak, nah ni, ²"Yahweh ɓasulabiri nah niː Aɓayong ni nah, 'Kunbang ni sang pagha ke sa zu ko sa ɓang liye Yahweh."³Le tenana le Yahweh zu a nji bih Haggai ɓa'agkuntumo bin Kulli, ki nah, ⁴"Kunbang le yong ni muryong ihɓi nongha a lah yong ni ih malla, ɗeshiliya liyang ninga wa nongha? ⁵Niɓeniya teya Yahweh ɓasulabiri nah niː nshina anjere le yong! ⁶Ih jamna a njijamma dudung, keminiya ih zuni fitong; ih lih keminiya ni ɗimma; ih nuh keminiya ninga ɓariya. Ih ishina ɗangra keminiya ni pinshi ngiri yong ngha, ni aɓa ag bollo ngha ki agh bollo teya a soɓɓi a jiba ni atuli ni kwa'aghǃ⁷"Yahweh ɓasulabiri nah niː" nshina anjere le yongǃ ⁸Nwara nkonno, nzuni katako, ngilli ngha lah; le ngha pag binmurubang a yeh, le ngha kum guloǃ- ih ogh Yahweh." ⁹"Nyong ngha al dudung, nshinna keminiyaǃ nyongha fitong ni ngha zuni lah, atemang nfung yi kohǃ" mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. "Atema liyang ngha nongho ɓiya, teya ɓeni kwa'agh ɓangna igna a liye.¹⁰"Atema ɓakuli bolla tirima ate muryong, ke ngunnjah ke bolla giɓishina. ¹¹Mini ngor taghamuru amuri njahli ni muri ankonno, muri anjigiri ni mba mapiyo, ni muri murun ni muri a mang ngunnjah ki puso ya, muri aɓayong ni muri anyamma, ni muri atumo bung le yongǃ"¹²Le Zerubbabel muna Shealtiel, ni magula mallah Joshua muna Jozadak, ni ashile aɓayong kwa, teshikiri yang ri ngih Yahweh Kulli le yang ni a tenana le Haggai ɓaagkuntumo bin Kulli, atema Yahweh Kulli le yang tashi ne ke aɓayong ɓang kundung Yahweh. ¹³Le Haggai, ɓakuntumo le Yahweh, waɓ kuntumo le Yahweh abin aɓayong ke nah, "Miyang ni yongǃ- mama ni pag waɓɓa le Yahwehǃ"¹⁴Nina'agh Yahweh dog na bongho le gomna ma Judah, Zerubbabel muna Shealtiel ni bongho le magula mallah Joshua muna Jozadak, ni bongho le ashile aɓayong kwa, nina'agh ni a wora a ke pag tumo ari lieh Yahweh ɓasulabiri, Kulli le yang ¹⁵A kara ma wuramwohpur-inne ma shienri ma tompurmwoh, a yeh bogho ma ɓahri le murung Darius.

Chapter 2

¹A ntiri shienri ma tomɓahri a kara ma wuromwohpurumwoh ma shienri, tenana le Yahweh zu a njiri bih Haggai ɓa agkuntumo bin Kulli, ki nah, ²"nahteng ri gomna ma Judah Zerubbabel muna Shealtiel, ni magula mallah Joshua muna Jozadak, ni ashile aɓayong kwa. Nah,³Yang tayong uwa njah shin lah ni agulole ma kana'ah? Niɓeniya nye shini ni yellang? Nyha ninga gumu ngha a nji yong ngha? ⁴Niɓeniya, tenshiro, Zerubbabelǃ- mama ni pag waɓɓa le Yahweh-ni tenshiro, magula mallah Joshua muna Jozadak ntenshirung, yong ni ashile aɓayong ni njeh yaǃ- mama ni pag waɓɓa le Yahweh-npag tumo, ate miyang niyongǃ- mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. ⁵Mama ni pag ogrung ningi tigha a ntiri sung ngha mpuri Egypt ni Bongho lang tangha a ntiri yong. Ke ɓang ngoɓong nghaǃ⁶Ate Yahweh ɓasulabiri nah niː A ntiri min kunbang fitong miyang nye ngha jigri ɓakuli ni ngunnjah ɗeshili, sallang ni njahli manyunnaǃ ⁷Miyang ngha jigri nje ni kwa'ah, ke nje ni kwa'ah ka zuni agima ɓorina le yang a binang, ke ngha dugshi lah ni gulole, Yahweh ɓasulabiri nah ni.⁸A azurfa ni zinariya ngha mamenniǃ-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. ⁹Ke gulole lah ni ka gula a dung ka wor ma kunduna, Yahweh ɓasulabiri ni waɓɓi, nga pah olollo a bahǃ mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri."¹⁰A muri kara ma wuramwohpur-enne ari shienri ma tombi-enne a ntiri bogho ma ɓahri le Darius, tenana le Yahweh zu a njibin Haggai ɓa-agkuntumo bin Kulli, ki nah, ¹¹Yahweh ɓasulabiri nah ni, ih illa amallah atenanale njuoh, le nah, ¹²"Ngha ɓwa tol nyamma ni tigh sa'agh temuri Yahweh a kun dangra le, ke dog brodi ko deresongho, mba ko murun alle njah gilih ni kwa'agh, le ɗigna gerenteng?"" Ke mallah pilla ni nah, "nyha."¹³Le Haggai nah, "ngha ɓwa ɗig ɓa-gibene atele luoh agh dog mamona le agah agh, le a pilla gijenna?" Ɓaagkuntumo bin Kulli pilla nah "ih, ɗigna aɓa-giɓene." ¹⁴Nina'agh Haggai agha ni nah, "nina‘agh ini nina ni aɓayong ni a nje ni dum yong nghaǃ-Yahweh ni waɓ mama- nina'agh ini nina ni atumo bung le yang. Mang kwa mpeng le giɓene niǃ¹⁵Nina‘agh niɓeniya, nɗenshe a yahli yong amuri a gah ɗuro agh ke billa zu pera ri kara nikyari ya. Keɗebang a tig tahli muri ɓi tahli a ri binɓangkulli magula le Yahweh, ¹⁶Yang ngha niyella le? Ngha nzuni muri nongho wuramwoh pere njigiri, a yangha lum kunkolong; ke ngha nzuni dú mbah ngha pushini pere woraɓahri pur lum, a yangha wuramwoh kunkolong. ¹⁷Ngi magyi yong gikonna ni kukkú ni a tumo bung le yong kwa, keminiya nisang ih pilla binang- mama ni pag waɓɓa le Yahweh.¹⁸Nshinari kunbang ni wora dum, logha ri kara wuramwohpur-inne a shienri ma tombi-inne, logha ri kara ni a tigni magtiye binɓangkulli le Yahweh. Nshinnariǃ ¹⁹Njigiri wa oh a lahgibbingiri? ɓabang njingung, ngung gorri, gibangna ni ngung olive na pih nyhaǃ keminiya logha ri akara ni nya nga moshi yongǃ"²⁰Le tenana le Yahweh maɓahri zu a njibin Haggai ɓa-agkuntumo bin Kulli a muri kara ma wuramwohpur-inne ma shienri ye ki nah, ²¹"Nahteng ri gomna ma Judah, Zerubbabel, a nah, ²²Ate nga pil ngungmurung anjemurung ni meshi maso ri anjemurung ma a njeǃ Ngha meshi yi anyeguwo-piri ni aɓa kog yang; ke apiri ni aɓa kog yang ngi kpá njahli, ɓeni kwa'agh atele garabuwo munangih.²³A muri kara ni nya- mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri.-miyang ngi tol lo, Zerubbabel muna Shealtiel, ninga guro lang- Yahweh ni waɓ mama. Miyang nga yenso ninga munanyeh tigbung, ate nwale tolloǃ- mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri.

Zechariah

Chapter 1

¹Aka shienri tomtahro bogho maɓahri ma nongmurung le Darius, Teng le Yahweh zu a bin Zechariah muna Berekiah muna Iddo, ɓa agkuntumobinkulli ki nah, ²"Yhaweh ngha ki pag yahlulla ri ater yong! ³Nah yi yang, 'Yahweh ɓasulabiri waɓ gah; Mpilla bin nang!-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri-le nga pilla ri yong, waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri.⁴Ke ih ɗig ninga ater yong aɓeni aɓakuntumolekulli magni jollo kikara agh, nahni, "Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: Nɗang jere temashihra ni pag gimashihra le yong!" Keminiya na ogha ni te ateshikiri yang rang ngha-mama ni pag waɓɓa le Yahweh.' ⁵Ater yong-nghe? Ni aɓakuntumolekulli-a ɗigna njah ha kikenne? ⁶Keminiya atenana lang ni agibilla ni ngi lagni aguro aɓakuntumo lang, ni aghi ater yong duna agh?⁷Amuri kaa ma wuramwohpur-ihne a shienri ma lumpurumwoh mama shienri ma Shebat, a bogho ma ɓahri ma nogmurung le Darius, Teng le Yahweh zu abin Zechariah muna Berekiah muna Iddo, ɓakuntumolekulli, ki nah, ⁸"Nshina ni duh, ni, shinna! ɓwa nga ki kog piri maɓangna, le yang ngha ntiraangung myrtle ni ɓanjonglong; le jummi ya apiri maɓangna, mamuru-ngunnje, ni maposhina." ⁹N'nah, "amang ngha, Magula?" Le maleka nini meng ngha nah ngha, " Nga ɗummo a mang ngha."¹⁰Le ɓabura ni tagha ntira angung myrtle agha nah, "Aɓeni Yahweh tuto a ka woro gangla a ngunnjah kwa." ¹¹A pil yi maleka le Yahweh ni tagha ntira agung myrtle; a nah yi, "Sung ngha su woro gangla a gunnjah kwa; shinna, ngunnjah kwa ɗigna pyem ni olollo."¹²Le maleka le Yahweh agha nah, Yahweh ɓasulabiri, Ha niyellang ni nawo ɗum Jerusalem ni alahmagulina ni Judah gienna agh, mama awo pag yahlulla ni a ntira abogho ni worotahro pur lumni agh?" ¹³Yahweh aghi maleka ni ki nahteng ni meng ngha, ni ateng maɓonna, ateng ma gimyong.¹⁴Ninale maleka ni ki nahteng rang nah nga, "gorbang ni nah, 'Yahweh ɓasulabiri nah: Miyang ngi pag kikil ri Jerusalem ni ri Zion ni kikil magula! ¹⁵Miyang ngi pag yahlula ni aɓayong ni bang polla riyang ngha. Ngha miyang te ngi yahlula fitong ri yang, awo ngha a tigha agingoɓɓong ki yonlo.¹⁶Nina'agh Yahweh ɓasulabiri nah: miyang ngi yera ri jerusalem ni gienna. A ɓang liyang a ntire-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri-ke nguri pyerigiri ka billa amuri Jerusalem!' ¹⁷Gor bang ɗeshili, nah, 'Yahweh ɓasulabiri nah: Alahmagulina lang ye ka ɗungshi ni agimaɓorina ɗeshili, Yahweh ye ka gimyeh Zion ɗeshili, le ɗeshiliya ihka tol Jerusalem."'¹⁸Le logshi njang kuli le shin anjemme ihne! ¹⁹N'nah teng ri maleka ɓeni nahteng rang ngha, "A mang gah?" Le agha, "Agah ni gi pagha a njemme ihne ni meshiye a Judah, Israel, ni Jerusalem agh."²⁰Le Yahweh ɗummi aɓashergiri ihne. ²¹Miyang ngi nah, " Mang aɓayong ni ki zu a pagha?" Ke agha, ni nah, "Agah ni gi pagha a njemme ihne ni meshiye a Judah atele ɓwa nyha ka gan logshi muri ya. Keminiya aɓatuh zuna a pah yang ngoɓɓong, te a wam anjemme le aɓayong ni logshi njemme amuri njeh Judah a meshi yang."

Chapter 2

¹Makpaghangha, ih logshi njang kuli le shin ɓwa ni guri pyerigiri abih. ²Ih nah, "Yebang ni awo ka?" nina'agh ih nah ngha, "Te pyeri Jerusalem, te yeri dara le ni nonno le."³Le ke maleka ni ki nah teng rang ngha woro le maleka maɓi puro ke kummang. ⁴Ke maleka maɓahri nah ngha, "Ɓangha a nahteng ri basadeng wo; nah, 'Jerusalem ka ɗigha a beng atema aɓwa ni aagiluwo ni ayeh agh. ⁵Ate Meng-mama Yahweh waɓɓa-ihka zu yi ni ngarung gishe ih kangni ni,le miyang nga ɗig gulole antiri yang.⁶Logho! Logho! Ɓangha njeh ni njigangra agh-mama ni Yahweh waɓɓa-ate ih meshiyina nyong ari ngyira ihne ma bakuli!-Mama ni Yahweh waɓɓa. ⁷Logho! Ɓangha wora Zion, Nyong ni aɓeni ih ɗigni a munangallang ma Babylon agh!"'⁸Ate jumni Yahweh ɓasulabiri gushi nang le tasang ri aɓayong ni pon yong ngha-ate ɓeni kwa dogyi yong ngha, dogyi na njih Kulli!-njummo Yahweh pag gah, ih nah, ⁹Miyang ni kanagirang ngha njigri beng a muryang, le aka pon yang ate a guro le yang." Le ngha yere ih Yahweh ɓasulabiri ni tasang.¹⁰"Tuhngya ate binmurubang ni ye pag yongposhina, munangallang le Zion, ate Meng kanagirang miyang muri zu nji ɗigha ntiri yong!-mama ni Yahweh waɓɓa." ¹¹Le aɓayong magula ka kpaɓ muryang ri Yahweh a kare. Ih nah, "Le ngha ɗigha ɓayong lang; ate miyang ɗigha a ntiri yong," le ngha yere ih le Yahweh ɓasulabiri tashi nang ri yong.¹²Ate Yahweh ka tol gibere ni Judah ninga ngosho mami anjeh magerenteng le ɗeshiliya ih ye ka tariyi Jerusalem ate kanangiri. ¹³Ih bolguh, agirung kwa, a kundum Yahweh, ate logna puro abin ma gerenteng le!

Chapter 3

¹Le Yahweh ɗummang Joshua mallah magula tangha kundum maleka le Yahweh le setan ngha tangha a bih malih te tigteng ri ate gimashiha le. ²Ke maleka le Yahweh nahyi Setan, "Ɗeh Yahweh ihɓi gɓeso, Setan; ɗeh Yahweh, ɓeni tar Jerusalem agh, ih gɓeso! mama ni pag njagiri mama apusa a gishe ya?" ³Joshua mella dangra masanina nga tagni kundum maleka agh.⁴Le maleka waɓteng ni nahteng ri aɓeni tangha a kundumi ya, "Mpushi ɗangra ma sanina ni ri ya," Le nah yi Joshua, "Shinna! Ntingna temashihra lo ihɓi ɗura ro le Miyang nga mel wo aɗangra magula." ⁵Le mini nah, "Ɗeh aɓa ishi wo nvulle maɓonsari amuro!" Ninani a tingni nvulle maɓonsari amuri Joshua ni ishi yi ɗangra maɓonsari, ɗeshiya maleka le Yahweh nga tagha a njikari.⁶Ke maleka mamona le Yahweh ye lag Joshua ni nah, ⁷"Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: Ngha aka ginya a njijere lang ngha, ni ngha aka bol agi gigilla, le aka ɗigha muri liyang aya a lelmuri ɓalah lang. ate nga ɗag wo aka kenne ni nyerea ntira aɓeni tagha akundum mang agh.⁸Mangkiro, Joshua mallah magula, weh ni aɓoni ih ɗigni yang ngha! Ate aɓeyong ni ya giɗumna ni, ate meng kanagirang nga zuni guro lang Bihngung. ⁹Niɓeniya shinna ri tahli ni ntesa kundum Joshua agh. A njung tomɓahri ni ari tahli, ni nga nyongli giri-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri- miyang nga pushi temashihra a njeh ni akara mwoh.¹⁰A kara wo agh-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri- ɓeni kwa'agh ka gor ɓihɓamurikalla ihɓi ɗigha a bangnjingung le a milling le ngung gori."

Chapter 4

¹Le maleka ni ki nateng rang nga pilla kangnang ninga ɓeni logha njintulo agh. ²Ih nah nga, "Mang a shinna?" Ih nah, "nshinna bintig kashinda ni a gilli zinariya agh, ni koro a muri. Yangha ni a kashinda ari ni bindogishe tomɓahri amuri kashinda ni kwa'agh. ³Angung olive ngha girikari, mwoh anji malih le koro ni mamona a ni makatang."⁴Ninale nye waɓteng ri maleka ni ki nahteng rang nga, Ih nah, "Mang agah ki ɗummo, magula lang?" ⁵Ke maleka ni ki nahteng rang nga agha ni nah nga, "Ni ayere mang agah ki ɗumma?" n'nah, "Oho, magula lang."⁶Ninale ih nah nga, "Gah ni pag teng le Yahweh ari Zerubbabel: Nyha njiri masso alle njiri Yirungtenna agh, keminiya njiri Bongho lang, ih ogh Yahweh ɓasulabiri. ⁷A woni yang, nkonno magula? Aɗum Zerubbabel aka pil beng, ihka pushi tahli mabidogdog ih magjollo 'Nieh! Nieh ari!"'⁸Ke teng le Yahweh zu abinnabg, ki nah, ⁹"Ke abih Zerubbabel wale mang tinne lah nile bih ka zuni a malle." Le nga yere ih le Yahweh ɓasulabiri ni tasang rang ro. ¹⁰Yang ki shiɓɓi kara agi makyenna? Aɓeh ya apag binmurubang ni nga shin tahli teshe ngha abih Zerubbabel. (Akashinda ni tomɓahri ri ya anjih Yahweh ki shinni yi bang ngunnjah kwa'agh ni.) ¹¹Le nga illi ni maleka, "Mang ni angung olive ni ɓahri tangha a nji makatang ni malih le bintig kashinda ɓɗ¹²Nye illi ɗeshili, "Mang ni abih olive ni ɓahri nji kahri a afu ma zinariya ɓahri ni ki sugli murun ma zinariya koh?" ¹³Le ih naheng rang, "Ni ayeri mang ni agah agh?" Le nah, "Oho, magula lang.¹⁴Ninale ih nah, "Agah ni ki pagha amuna murun olive mapiyo ni tangha aɗum Magula ma ngunnjah kwa."

Chapter 5

¹Le mpilla n'logshi njang kuli, le nshin, nshinna, giɓomteng logha kuli ²Ke maleka nah nga, "Mang a shinna?" n'agha, "N'shinna giɓomteng ki logha kuli, npnnp le bung wuramwoh ni dahra le bung lum."³Le ih nah nga, "Gah ni pag yommo ni puro kika a muri ngunnjahli kwa. Ate manyiɓɓi ni kwa'agh aka kashi ari gah waɓɓa a njigiri bang wo, ni ɓeni kwa tol kaniyi yiri ya aka kashi ari gah waɓɓa a njigini mamona. ⁴"Miyang ngi tashi ko-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri-ninale ihka ingna a liye amanyiɓɓi ni liye ɓeni kaniyi yiri njiri lullang. Ihka ɗigni a liye ni lih ngung ni atahli."⁵Le maleka ni ki nahteng rang ngha puro ke nah ngha, "Logshi njoh le a shin mang ki zu!" ⁶Ngi nah, "Mang gah?" "Mama ni pag guwo ni kpaɓɓa ephah ni ki zu'agh. Ih le a temashihra le njunjah kwa." ⁷Le a logshi givulgiri muri guwo le ɓamah ngha nghang ɗigha a yeh!⁸Le maleka nah, "Temashihra ninga!" Le nyeni ɓugha a yeh guwo ye beh, ni ɓug givulgiri a kunni. ⁹N'logshi njang le shinna amenah ɓahri ki zu nji binnang, ni guh ari ambu yang-ate ayangha ni ambu ninga geriye ambu. A logshi guwo ye kuli ntiring le ngungjahli ni bakuli.¹⁰Ninale n'nahyi maleka ni ki nahteng rang nga, "Yebbang akani guwo ni tol agh?" ¹¹Ih nah nga, "Te ɓang bin ɓangkulli a njeh Shinar a teɓi, ninale ngha bin ɓangkulli pagha, le atig guwo ye a ttinne ni a gil ya.

Chapter 6

¹Le mpilla logshi njang le ih shinna anyehguwo ihne ki pura ntira a nkonno ɓahri; le a nkonnno ye ɓahri a gilyang ni tagula. ²Ke nyehguwo makunduna agh nga ni apiri mabangna, ke nyehguwo maɓahri ya bga ni apiri mapinna, ³Ke nyehguwo matahro agh nga ni apiri ma poshina ke nyehguwo maihne agh nga ni apiri matongtong matuɓu. ⁴Mpilla le nah maleka ni ki nahteng rang ngha, Mang ni gah, magula lang?"⁵Ke maleka pilla nah nga, "Gah ni pagha a mbu ihne ni akuli ke puro a ɗag bah a tangha akundum murungkulli le ngunnjah kwa. ⁶ke mana mwoh ni apiri mapinna ngha ki wora a nji nje ngara; ke maposhina nga ki wora nji nanje, ke apiri matotong matuɓu agh nga kika anji nje nji-makuli."⁷Apiri ma masso ye al woro ngala a ngunnjah kwa, ninale maleka nah, "Woro ke ngala a ngunnjah kwa!" le a wora a ngunnjah kwa. ⁸Le ih gorang le nahteng rang ih nah, "Shinna ri aɓeni ki wora a nji nje ma ngara; aka pashi bongho lang atele nje nji ngaraɓ."⁹Ninale teng le Yahweh zuna abinnag, ki nah, ¹⁰Tol gipahna ari aɓa ɓangha ri Heldai, Tobijah, ni Jedaiah- a wori akara ye a tolli a keni a liye Josiah munabuna le Zephaniah, ɓeni nyera a Babylon ngha. ¹¹Le taol azurfa ni zinariya, gil vullemurung a ishi muri joshua munabuna le Jozadak, magula mallah.¹²N'nahteng ri a nah, 'Yahweh ɓasulabiri waɓna gahL Ɓeni ya lulli ih Bihngung! Ih ka gulo bakwa tangha ngha le beh aka ɓang binɓangkulli Yahweh ngha! ¹³Ihni ih pag ɓa ɓang binɓangkulli Yahweh, le ihka ishi ɗagra ni gulole amurung, le ihka ɗigha ih nongmurung a muri ngungmurung le. Ih ka ɗig mallah a muri ngungmurung le, le ihka waɓ tele olollo a ntira a ɓahri.¹⁴Ke pih Heldai, Tobijah, Jedaiah, ni Hen muna Za[haniah vulemurung ninga giɗengshe abin ɓangkulli le Yahweh. ¹⁵Le aɓeni duna'agh ka zu za ɓang binɓangkulli le Yahweh, ninale nga yere ih Yahweh ɓasulabiri tashi nanggri yong; ate gah ka pagha ngha ih teshikiri yong ri gih le Yahweh Kulli le yong!"'

Chapter 7

¹Ngha murung Darius ki nongni murung bogho ihne ya, amuri kara ihne le Kislev (mama ki pag shienri tombi'ihne ya), tenanale Yahwehzu agh abin Zechariah. ²A ɓayong ni a Bethel ya tashina Sharezer ni Regem-Melek ni abuna leyang ate ihɓi jimmi akundum Yahweh. ³Ke anahteng ri amallah ni a liye Yahweh ɓasulabiri ni ɓa'agkuntumo; le anah, 'Ihɓi ɓuwa'agh a shienri matongno njiri gonno, ninga mama pagha ari abogho ni ya?"⁴Ninale ke tenanale Yahweh ɓasulabirizu abinnang ih nahni, ⁵Nahteng ri aɓayong ni nje ni amallah a nah, "Ngha ih ngonno ni ɓuwa'agh a shienri matongno ni matomɓahri aye bogho ni worotahrolum ni ya, le ih yongha gi gonni njiteng ate murang? ⁶Ngha ih lih ih nuh, nyha ngi lih ngi nuh ate muryong ngha? ⁷A njah a teng ni kana ih Yahweh waɓɓa a njiri bih aɓa'agkuntumo ni kunduna agh, ngha Jerusalem ni anjeh ni kangni ya nongha abeh ya ngha gikumɓuro, ni Negev ni nji bajonglong ni nji manjeh a nongna ngha?"⁸Ke teng le Yahweh zu abin Zechariah, nahni, ⁹"Yahweh ɓasulabiri waɓɓa agah, 'Waɓnjuoh ni njiteng maɓonna, tigyahlung ma ogrung gienna. Ɗeh ɓeni kwa'agh ihɓi paghi muna teri agah. ¹⁰Amura boro ni minbawori, ni abiri, ni aɓa enna-ke ih pari yang ngha, ke mamona le yong ihɓi tolla a yahli ihka tighi bih pye.'¹¹Keminiya a shiɓɓi teshi kiri yang ni logshi gogri yang ni tenmurung. A giriyi kiri yang atema ke aɓa ogha. ¹²A tengshi kunyahli yang ninga tahli atema ke aɓa ogh gigilla ko ateng le Yahweh ɓasulabiri. Ih tashi bang ni kuntumo ni ari aɓayong njiri Bongho ni kunbang ma kunduna agh, njiri kun aɓa'agkuntumo. Keminiya aɓayong shiɓɓi teshi kiri yang, ninale Yahweh ɓasulabiri pag yahlulla ni yang.¹³Ih pagna nga a gori bang ngga, na ogha. Ari njinjere ni mwoh agh," Yahweh ɓasulabiri nah, " aka gorang, keminiya ningi ogh yang ngha. ¹⁴Ate miyang ngi meshi yang ni guhnyamuru ri aɓayong kwa ngha ni a yeriya agh, le njeh ki nong bulli a jum yang. Ate ɓwa nyha ka billa njeh ko nyera ri atema aɓayong pilla njeh maɓonna le yang njeh manangna."

Chapter 8

¹Ke teng le Yahweh ɓasulabir zu a binnang, ki nah, ²Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: Miyang ni kikil ate Zion ni kikil magula, ih tolle ni yahlulla matenna! ³Yahweh ɓasulabiri waɓ gah" Miyang ngi yera Zion ni ɗigha a ntiri Jerusalem, ate agor Jerusalem Lahmagula Njiteng ke nkonno le Yahweh ɓasulabiri ya agori Nkonno Magerenteng!⁴Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: Abuna mayayina ni amehna mayayina ye ka pagha amuri njinjere a Jerusalem ɗeshili, ke ɓeni kwa'agh ka all mungara a bihatema ih yayina dudung. ⁵Ke anjinjere lahmagule ka ɗungso ni amunabuna ni amunangallang ki dalla ayeh.⁶Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: Ngha giri ɗigha ni pagriya a anjih a nshilla aɓayong a yeh akara wo, le ihka ɗig ninga ni pagriya a njang le?-gah ni Yahweh waɓɓa. ⁷Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: Shinna. Miyang ɗig gyaɓ ni ashi aɓayong lang a njeh logho le kara kena njeh bin igna le kara! ⁸Ate miyang nga yeni ni yang, le aka nongha antiri Jerusalem, ninale aka ɗigha aɓwa lang ɗeshili, le miyang ngi ɗig Kulli ni njiteng ni gereteng!⁹Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: Nyong ni a ɓeni ih wa ogh a njah ateng ni pura akun aɓa'agkuntumo ngha ammang tinna liyang agh-aliyang ni, Yaheh ɓasulabiri: Nunshi bih yong atema bin ɓangkulli ka ɓang ri. ¹⁰Ate ni kunduna akara wo agh njigiri nyha a kpaɓɓa nji bin ɓung ngha, kumɓuro nyha ate ɓwa ko giluwo agh, ɗigna olollo nyha ri aɓashiɓɓi yong ate ɓwa ki puro alle ki igni nyha. Mini tig ɓeni kwa'agh ari ɓamurikalah le.¹¹Keminiya niɓeniya ni wa ɗig ninga mama akara ni wor agh, Miyang ngi ɗig ni anshille aɓayong ni-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. ¹²Ate aka jam njah olollo; njingung ma ngure ka tol njih ke ngunnjah ka ɓissagilih ; ke bakuli ka pah tirima le yang, ate miyang ngi pag anshille aɓayong ni ka tol gibere ni agah kwa ni ya.¹³Nyong ni nga pagha momoh ate aɓayong ɓaɓɓa a nyom ngha, Liye Judah ni liye Israel. Ninale mini nga ashi yong le nga ɗig mosso. Ke ihɓi ɓang ngoɓɓong ngha; ɗeh ih abih yong ɓi nungso! ¹⁴Ate Yahweh ɓasulabiri waɓna gah: Ninga mama n'tollo ngha tighi yong piye agh ngha akah yong lushi ni yahlang ngah-waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri-ih nyha ye sisshi ya, ¹⁵ninale ɗeshile miyang ngi tollo akara wo agh nye nga pag gimaɓonna te Jerusalem ni liye Judah! Ka ɓang ngoɓɓong ngha!¹⁶Agah ni pagha gah ɗigha aka pagha: Waɓ njiteng, ɓeni kwa'agh ri ɓih ɓamurikalah. Kashinjuoh ni njiteng, njuohmaɓwa, ni olollo ri akunjere le yong. ¹⁷Ka tollo apag temashihra a yahlo ari ariyong ngha, ke a nyha agnjih kaniyi soribang ngha-ate agah ni n'shiɓɓa!-mama ni pag waɓɓa le Yahweh."¹⁸Le ke teng Yahweh ɓasulabiri zu a binnang.ki nah, ¹⁹Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: Ke gonno shienri maihne, ke matogno, ke shienri matomɓahri, ke shienri malum ka ɗig kunbang ma binmurubang, yongposhina, ni binmurubang anjibuno te liye Judah! Nina'aghle agnjih njiteng ni olollo!²⁰Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: Aɓwa ka zu ɗeshili, ha ni aɓeni ki nongha alahmagula dudung sissa agh. ²¹Ke aɓanongha alahmagula mwoh agh ka woro lahmagula mamona ni nah, Ɗeh shi kahra shi ke jimma akundum Yahweh ni al Yahweh ɓasulabiri! Sung ma nu mursung ngha shika ngha.' ²²Aɓwa dudung ni aɓayong mayirungtenna ka zu a al Yahweh ɓasulabiri a Jerusalem ni jimmi ɓoro le Yahweh!²³Yahweh ɓasulabiri waɓ gah: A kara wo agh abuna lum a kunbiri ni kwa'agh ni aɓayong ka bol kun ɗagra le a Jew ni nah, 'Ɗeh ihɓi shi wori yong, ate shi ogna ih Kulli ngha ni yong!"

Chapter 9

¹“Mama ni pag waɓɓa le Yahweh teng kon nje Hadrak ni Damascus, bin usullo le; ate njih aɓayong kwa ni akunbiri ma Israel nga njibin Yahweh. ²A waɓɓa ɗeshiloya konna Hamath, mantiri njang ni Damascus, ni ye konna Tyre ni Sidon, ate a yangha ni yeriteng.³Tyre ɓangne muri bindugrina ni digli ma azurfa ninga tuɓu ni zinariya matulla ninga soɓɓong a muri njinjere. ⁴Shinnaǃ Ke Murungkulli ka meshi yi ni girjah yirungtenna le a sallang, ninale gishe ka lih.⁵Ashkelon ka shinna ka ɓang ngoɓɓongǃ Gaza ɗeshiliya ka koshiyo kukpakǃ Ekron, tigyong ka nuhyiriɓinaǃ Ke murung ka jurro logha Gaza, ni Ashkelon ni ki uwowa. ⁶Abiri ka nong lah yang a Ashdod, ni nga teshi gushimurung le a Philistines. ⁷Ate miyang ngi pushi nkilla le yang a kunyang ni agijenna a ntira amilli yang. Le aka ɗigate Kulli lesung ninga akunvarre Judah, le Ekron ka pilli ninga Jebusite.⁸Miyang nga nong gurra ngha kangni njeh lang atemuri abaluah le ɓashiɓɓi yong, ninale ɓwa nyha logle ɗura ko yere agh, ate ɓaparbang ka gang yang ngha, ate niɓeniya miyang ngi shin ni njangǃ⁹Pag binmurubang dudung, munangallang le Zionǃ magjollo, munangallang le Jerusalemǃ Nshinnaǃ Murung le yong ngha ki zu. Yang ngha njiteng ni toltiyong. Yangha ni nongshimurung ni kog mburijeng, amuri muna mburijeng. ¹⁰Le nga kashi nyeguwo ni logha Ephraim ni piri ni logha Jerusalem ngha, ni atah ka kassa a luah; ate nga waɓ tele olollo ri aɓayong, ni gulole ka logha ri sallang kenna sallang, ni logha Banghamuru kenna mallale ngunnjahǃ¹¹Te mamoh teya, atema nkilla ogrung rang ni weh, Miyang ngi tig aɓakuro sagli a tulli bah muru nyha ngha nghang. ¹²Nyera a bindugrina, aɓakuro ni ni tigyalung nghaǃ Ha nikyari Miyang ngi nahni miyang ngi nyeni kure ɓahri te muro, ¹³Ate n‘nengna Judah ninga garantah lang. Ndungshina ɓamma lang ni Ephraim. N‘logshina munabuna lang, Zion, ari muna buna lo, Greece, ni ngillo, Zion ninga garabuwo le garaɓaburaǃ“¹⁴Yahweh ka pura ri yang, le munni le ka tabang ninga poshibangǃ Ate magula lang Yahweh ka tong njemme njuh le nga agduna ni guhnyamuru logha Teman. ¹⁵Yahweh ɓasulabiri ka gbar yang, le aka lih yang ni gang atahli antangso, Le aka nuh a magjollo ninga abuna ni ɓari ni mba agh, le aka dungshi ni mba ninga akoro, ninga agbina le deshile.¹⁶Ninale Yahweh Kulli le yang ka ashi yang amuri kara wo, ninga luwo aɓayong le. A yang ni anjilang ari vulle ni ki tubang a njeh le ya. ¹⁷Maɓonna ngha niyellang ɓonsari le ngha niyellangǃ Ke aminadenna ka ɓuri ninga njigiri ni a nsara amuri mba mapyemǃ“

Chapter 10

¹Ih al murukuli abin Yahweh a ri kunbang le tumuru kuli-Yahweh ki pag saghamuru- le ih pah murukuli ki nyah ari ɓeni kwa‘agh ni bugiri ni lusung. ²Ate agilah ma ɓalah ngha gi waɓ gimashihra; ke ɓangnah ki shin yiri; a waɓ loro gisoriyi bang ni ɓogri gimbang, ninale aka ngala ninga njuh ni gani atema lelgir nyha.³Fungno lang ki pih amura alelgiri; ke aboro mbul ni- ke ɓa'akunduna- ninga funshi ya. Yahweh ɓasulabiri ye ka tagha ri a njuh le, liye Judah, le pag yang ninga piriluah a kunluah!⁴A Judah ni tahlingyina ka pur ngha; ri ni amkongho lum ka pur ngha: binni ni ntah luah ka pur ngha; binni ni ɓa nongmurung ni kwa'agh ka pur ngha kushimona. ⁵Aka ɗig ninga agarabuna ni ki pariyi ɓashiɓɓi yang a yeh suɓɓong njinjere in kunluah; Aka pag luah; ate Yahweh nga ni yang, le aka pih aɓeni ki kog apiriluah agh yiribina.⁶Miyang nga tenshiri liye Judah ni ashi liye Joseph, ate miyang nga nyeshi yang ni shi gienna le yang. Aka ɗig ninga ni shiɓɓi yang nghang ngha, ate Mini Yahweh Kulli le yang, le nga aghi yang. ⁷Le Ephraim ka ɗig ninga garaɓabura, le akunyahli yang ka pag binmurubang ninga nin mbah agh; amuna yang ka shinna ka pag binmurubang. Kunyahli yang ka pag binmurubang rang!⁸Miynag nga togyi yang giri ni kpaɓ yang, ate nga ashi yang, le aya ka ɗigni ni gulo ninga mama kana kikara agh! ⁹Mini jam yang antira aɓayong, keminiya aka ɗengshi ni meng a nje masanna, ninale yang ni muna yang ka ɗigjah ka nyere. ¹⁰Ate miyang nga pushi yang a nje Egypt ni kpaɓ yang logha Assyria. Miyang nga zuni yang a njeh Gilead ni Lebabob kedebang akangna nyha uwo temur yang ngha.¹¹Miyang nga billa a yeh sallang agikonina le yangl Miyang wol veliye sallang le limma le Nile kwa ka nyummo. Ke gulole Assyria ka sulla njeh, ke garamurung ma Egypt ka ɗag bih aɓa-Egypt. ¹²Miyang ngi tenshiyang arang, le aka ginya a yeh lullang-mama ni pag waɓɓa le Yahweh."

Chapter 11

¹Ih logshi akunkangna le yong, Lebanon, gishe ka pinshi cedar le yong! ²Ɓuwa'agh, angung Cypress, ate angung cedar suɓnako! Mang gima gula niya ɓiyina! Ɓuwa'agh, yong oaks ma Bashan, ate muringung ni nyiɓɓa suɓna njahli. ³Ke gih lelgiri ki ɓuwa'agh, ate agiranjah gulo le yang! Ke gih amuna yim ngha ki ag gishi, ate logshmurung le Ɓanghamuru Judah ye ɓiyina!⁴Gah ni pag waɓɓa le Yahweh Kulli lang, "Ninga lelgiri, tignjih ri a giluwo ni togha te tumbuwo! ⁵(Aɓeni kur yang ngha tummi yang buwo le na pag gimashihra agh, aɓeni mag yang nah, 'Mosso nini Yahweh! N'ɗigna ɓakumo!' ate alelgiri ni ki paghi atele anjuh tumo agh nyha ni gienna ari yang ngha.) ⁶Ate nyha wa uwo ni gienna aɓeni nongha a njeh ya!-gah ni pag waɓɓa le Yahweh. Shinna! Meng ni murang miyang muri pil ɓeni kwa'agh kenni abih ɓamuikalah le ni kenni a bih murung le, le aka girjah njeh le ɓwa nyha ka ashi yang abeng ngha."⁷Ninale nga ɗig lel giluwo mama atabung ri tumbuwo ate aɓeni ki pagtumo anjuh agh. Nga tol agara ɓahri; gar mwoh n'gori "Nieh" ke mamona agh n'gori "kpaɓmurung." A njijere ni ngi lelli agiluwo. ⁸A shienri mwoh ni girinjah alelgiri tahro. Ni ye mbol yahlang ri yang ngha, ɗeshiya ashiɓ bang. ⁹Le N'nah yi atele, " Ni ngi wa pag tumo ninga lelgiri lo agh. Ke alelgiri nga ki wuh-ɗeh aɓa wuh; ke anjuh ni a girnjah yang ngha-ɗeh aɓa girnjah yang. Ɗeh ashille anjuh owa a shengha ariyang ma kwa'agh minbih."¹⁰Ninani n'tolli gara lang "Nieh" wamma ihɓi wam ogrung ni pagna aɓwa kwa. ¹¹Amuri kara wo ogrung wamna, ke aɓeni ki pagiri ni ajuh ni aɓeni ki shin nang ngha yerina ih Yahweh waɓna teng. ¹²Mini ngi nah yi yang, "Ngha ih pag maɓonna te yong, nwah nga angosotumo lang. Keminiya nyha nina agh le ka paghi ya." Ninale aka pyeri angosotumo lang-azurfa wura mwoh purlum.¹³Le Yahweh nah ngang, "Tig azurfa a bingibingiri, ke ngoshe maɓonna mama kuro ka bol ngha!" Ninale n'tol azurfa wura mwoh purlum ni tighi a bingibingiri ni a liye Yahweh ya, ¹⁴Le mɓung muna gara maɓahi, "Kpamurung," te gaɓ munaterung ntiri Judah ni Israel.¹⁵Yahwehnah nga, "Ɗeshiliya, tol gitumo le lelgiri manangna ate muro, ¹⁶Ate shinna, Miyang muri tig lelgiri a njeh. Ni ganshi ri te njuh ni ki juriya. Ni te ih al njuh ni bor'agh, alle ih pih njuh ni ɓugha yirungtenna agh. Ni te ih pih anjuh gilih mama ka gil yang ngha, keminiya ihka sheng anjuh manenna ni saniyi ankohkushi yang koh.¹⁷Woh ari lelgiri manangna ɓeni a ɗagha njuh! Ɗeh ihɓi garabuwo zu ari bihnni njih malih! Ɗeh ih bih ɓi yummo ɗeh njih malih ihɓi wamma!"

Chapter 12

¹Mama ni pag waɓɓa le Yahweh teng ni konna Israel- waɓɓa le Yahweh, ɓeni non bakuli ni tig tinna ngunnjah agh, ɓeni gil bongho le ɓapinna ari ɓwa agh, ²'Shinna, Miyang muri te gil Jerusalem kenna kopi tigha aɓwa ni kangni ya kwa a ɓahra. Ninale ih ye ka pag ninga ate Judah ari kunbang ni alih Jerusalem agh. ³ɓAMuri kara wo, Nga tig Jerusalem ihɓi ɗig tahli gana ate aɓwa kwa. Ɓeni kwa alla te tol tahli ih tig muri pye magogna, ke aɓayong kwa a ngunnjah ka kpaɓɓa amuri lahmagula wo.⁴Amuri kara wo-mama ni pag waɓɓa le Yahweh-Miyang nga wol piri ni kwa'agh ni pil mur yang ni ɓangah kpaɓna aɓa kog yang. Akuli liye Judah nga logshi njang, keminiya piri le aɓwa kwa Nga wol yang ni njihwamyina. ⁵Le ke amurung ma Judah ka nah a yahli yang, 'Ke aɓa nongha Jerusalem ni ki nungshi su risung atema Yahweh ɓasulabiri, Kulli le yang.'⁶Amuri kara wo agh nga pag amurung ma Judah ninga ankorigishe anitra ngung ninga leshi gishe kashinda ntira ngungweh ni tangkusung, ate aka lih aɓwa ni kwa kangni yang anjih malih ni ma katang yang. Jerusalem ye ka nongha abang le ni kwa'agh."⁷Yahweh ka ashi anguri le Judah ni kunduna, ninale ihka gushi liye David ni gushi aɓeni nongha a Jerusalem ni ki gulo ki wora ashille ma Judah agh. ⁸Amuri kara wo Yahweh ka ɗig ɓagbara aɓeni nongha a Jerusalem, ni amuri kara wo aɓeni nyha ri yirungtenna a ntiri yang ngha ka ɗig ninga David, ɗeshiya ke liye David ka ɗig ninga Kulli, ninga maleka le Yahweh a dum yang. ⁹"Amuri kara wo nga logshi girjah aɓayong ni kwa logha ri Jerusalem ngha.¹⁰Keminiya nga suɓ bongho ma shingienna ni jimma amuri liye David ni aɓeni nongha ma Jerusalem, ninale aka al lang, ɓeni a suwa agh. Aka ɓuwa'agh ate meng, ninga ɓeni ki ɓuwa' agh ate munabuna ma kunkolong le ya; aka gihi ɓuwa'agh ate muri ninga aɓeni ki ɓuwa'agh te luoh le munabuna makunduna agh. ¹¹Amuri kara ɓuwa'agh Hadad Rimmon in beng ma Megiddo agh.¹²Ke njahli ki ɓuwa'agh, kunvare ni kwa'agh korina muri ri ashille akunvare. Ke kunvare ma liye David ka koriyo ni amehna leyang ka koriyo ni abuna. Ke kunvare ma liye Nathan ka koriyo ni amehna leyang ka koriyo ni abuna. ¹³Ke kunvare ma liye Levi ka koriyo ni amehna leyang ka koriyo ni abuna. Ke kunvare ma liye Shimeite ka koriyo ni amehna leyang ka koriyo ni abuna. ¹⁴Kunvare ni kwa'agh ma ashille akunvare ya-kunvare ni kwa'agh ka koriyo ni amehna leyang ka koriyo ni abuna."

Chapter 13

¹"Amuri kara wo njimuru ka logho ate liye David ni nongha Jerusalem agh, ate gimashihra ni tedaɓi. ²Amuri kara wo-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri-Nga teshi lulli agiyalo a njeh le ni awa ɗengshitele ya. Nga pushi aɓaagkuntumo le ke bongho ma daɓih a njeh ye.³Ngha ɓwa ngha nghang ɗigha te waɓkunduna, le terri ni ngih ni ɓilli ya ka waɓɓi, 'Na awo ɗig njah agh, ate a waɓna yiri ni lulli Yahweh!' Le ke terri ni ngih ni ɓilli ya ka suwe ngha ih waɓkunduna agh.⁴Amuri kara wo ɓaagkuntumo ka og yiriɓina ri njiloro le ngha yangha muri ihka waɓɓa. Aɓaagkuntumo ni wa ishi dagra ma nyonghe ya, ate a soriyi aɓwa. ⁵Ate ɓeni kwa'agh ka nah, 'Mini ɓaagkuntumo agh! Mini ɓabura ni ki pagtumo njahli ya, ate njahli pilla tumo lang ngha wa uwo ni min ɓabura agh!' ⁶Keminiya ɓwa ka nah ngha, 'Mang ni anjipye antira abung?' le ihka agha, N'kum pye abin aɓogho a liye aɓengha.'⁷'Garabuwo! Logshi ro ari lelgiri lang, ɓabura ni tangha kahrang gyaɓ agh-mama ni pag waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. Wol lelgiri, le anjuh ka meshe! Ate Nga pil beng ari ama kyenina.⁸Le ihka zu a pagha a njeh kwa-mama pag waɓɓa le Yahweh-ke aka kashi ɓahri-le matahro Aɓwa wo agh ka jurro; mwoh-le matahro ni kunkolo ka uwo. ⁹Nga zu matahro njiri gishe ni tulli yang ninga azurfa ni atulla

Chapter 14

¹Nshinna! Kara le Yahweh ngha ki zu ngha nga a ponnieh le yong a gaɓɓa a ntiri yong. ²Ate miyang ngi kpaɓɓa aɓayong ni kwa'agh amuri Jerusalem ate luah le aka bol lahmagula. Ke a ponnieh ni alah ni nongna amehna atenne. Gyali lahmagule ka wora anjeguro, keminiya ashille aɓayong ni ki kassa a lahmagule ya.³Keminya Yahweh ka pura njibang ni pag luah ari aɓayong ninga ih pag luah akara luah agh. ⁴Amuri kara wo agh kushi ka tagha a muri nkonno Olives, mama njikari Jerusalem nji tebbang. Ke Nkonno Olives ka koriyi ɓahri ni kande ntiri nji-tebbang ni nji-nakullinjiri ɓanjonglong magula ni kanda nkonno ka wora nji-gangra ni kande nji-eɓɓe.⁵Le nga ɓangha a ɓanjonglong ni ntiri ankonno ki ka a Azel. Ngha ɓangha ninga ngha ih bangni njingungnjeh ya akara le Uzziah, murung Judah. Le Yahweh Kulli lang ka zu ni a ɓagerenteng kwa ka ɗigni ni.⁶Amuri kara wo agh poshibang nyha, keminiya taɓih nyha alle ke tirima agh. ⁷Amuri kara wo agh, kara ni Yahweh ni kunkolong yeriya, kara nyha wa oh agh ko duh agh, ate kapolla ka ɗig kunbang ma poshibang. ⁸Amuri kara muru ma usulo ka pura a Jerusalem. nshille yang ka ɓangha kika sallang nji-tebbang ni a nshille ki kaka sallang nji-nakuli, kunbipinna ni kuntaɓi.⁹Yahweh ka ɗig murung amuri ngunnjah kwa. Amuri kara wo agh Yahweh ngha nghang, Kulli mwoh, lulli ni kunkolong. ¹⁰A njahli kwa ka pag ninga Arabah, logha Geba kenna Rimmon njiebbe le Jerusalem. Jerusalem ka ɗig logho ha ka pagha bin ɗigna le, logha Kunjere Benjamin kenna bah kunjere ma kunduna pagha ngha, kenna Kunjere Gbinna, ni logha Tongngarung le Hananel kenna ri bin teshimurng njingung le murung. ¹¹Ke aɓayong ka ɗigha a Jerusalem le girjahbang kyang nyha wa oh agh abin Kulli amuryong. Jerusalem ka ɗiglyem.¹²Gah ni ka pag gikonna mama Yahweh ka wolli aɓayong ni kwa pur luah ri Jerusalem agh A ngiriyang ka dummo a tagha le yang ni kushi yang. A njiyang ka dummo a tulle ni aleshi yang ka dummo akun yang. ¹³Amuri kara magula wo koshiyo abin Yahweh ka zuni a mur yang. Ɓeni kwa;agh ka bol bih amamona, le bung mamona ka logha kuli ari bih amamona.¹⁴Judah ka pag luah ri Jerusalem. Aka kpaɓɓa agikumna le aɓayong ni kwa kangni yang ngha-zinariya, azurfa, ni ɗagra magulina maɓorina ni gogwo. ¹⁵Gikonna ye ka pagha ri apiri ni alfadari, loggah ni amburijeng, ni ri anyamma ni a agurra ye agh ye ka gana ari gikonna ni mwoh agh.¹⁶Le ihka pag nshila aɓani ni kwa uwo a ntira aɓayong zu amuri Jerusalem ka ɗigha bogho ni bogho a gushi murung, Yahweh ɓasulabiri, ni bol Njibuno ma Millin. ¹⁷Ihka pagha ngha mwoh a ntira aɓayong ni kwa angunnjeh ya ni kena Jerusalem te gushi murung ngha, Yahweh ɓasulabiri, le Yahweh ningi zuni murukuli a mur yang ngha. ¹⁸Ngha aɓayong ni Egypt ni ken ngha, le ni a kum murukuli ya. Gikonna abin Yahweh ih wolli aɓayong ni ni kenna a pag Njibuno ma Millin ya.¹⁹Mama ka fungso ate Egypt ni fungso le aɓayong ni kwa ni kena aNjibuno ma Millin ngha agh.²⁰Keminiya akare ya, ke ankyang le apiri ka nah, "Tigsah te Yahweh," ni koro ni liye Yahweh ka ɗig kor a kundum deshile. ²¹Ate nkori ni Jerusalem ni Judah aka tighi sah te Yahweh ɓasulabiri ni ɓeni kwa zuni gipahna ka lih ayeh yang ni lammi a yeh. Amuri kara wo agh aɓamagiri ni wa pagha a liye Yahweh ɓasulabiri ya.

Malachi

Chapter 1

¹Ke ɗungro teng le Yahweh abin a Israel njiri bih Malachi. ²"N'agna njihyong," Yahweh Nah. Keminiya ih nah, "Niyellang ni ih agninjang?" "Esau ni pag munater Jacob agh? Waɓɓa le Yahweh. "Ɗeshiya n'agnanjih Jacob. ³keminiya n'shiɓɓi Esau. Ih tigna ankonno ni ɓambu maɓiyina, nye tigna gibere le abah a vashi ma ɓalusung."⁴Ngha Edom nah, "A wolla sung njeh, keminiya sa nyere su za ɓang agah ɓiyi ya," Yahweh ɓasulabiri ki nah, "Alogle a ɓanggiri, keminiya nga songli ɗeshili. Aɓɓa ka gor yang 'Ke nje le aɓa temashihra' ni 'Ke aɓayong ni Yahweh ki pag yahlulla ni yang ha kikenne.' ⁵Anjih yong ka shin gah, le ngha nah, 'gulo le Yahweh ɗura njang le Israel.'⁶"Ninga mama muna ki gushi ni terri ya, ni guro ki gushi ni telelah le ya. Ngha miyang, le, mini terrung, ke gulo lang nghe? Ngha mini telelah agh, ke gulo lang nghe?" waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri ariyong amallah, yang ki ɓiyi lullang. "Keminiya ih nah, 'Niyellang ni shi juri ni lullo le?' ⁷Njiri gipah brodi maɓiyina amuri deshile. Keminiya ih nah, 'Niyellang ni shi jurini?' Nah njiri deshile le Yahweh ni juri ya.⁸Ngha mpah giluwo ma njih waghina te ɗahra, le temashihra ni nya? Ngha mpah ma kusung kura ni makonno, le temashihra ni nya? Nga mpih a gomna! Ihka agyi yong ni ko inka logshi kundung yong?" waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. ⁹Niɓeniya ih kang te al kundung Kulli, ate ihɓi ɗighi sung ɓa nieh. Keminiya Yahweh ɓasulabiri nah ni jah agipahna ni abih yong, ihka logshi kundung yong?¹⁰"Oh, ngha ha mwoh le yong ngha nghang ka gir akunjere bin ɓangkulli, nina'agh atema ngha fung agishe amuri deshile nigho niye! Nyha ni ɓorro a ro agh," Yahweh ɓasulabiri ni nah, " ningi ag gipahna abih yong ngha. ¹¹Ate logha ri puro le kara ke a kpa le lullang ni ka wor ɗig ni gulo a ntira aɓayong ni bah kwa'agh lellle masusunang ni njigiri maɓwa aka pah ayeh lullang. Ate lullang ka wor ɗig ni gulo a ntira aɓayong," Yahweh ɓasulabiri ni nah. ¹²"Keminiya a jenne ngha a nah deshile le magula jurina, ni agh njingung, ni gilih, aka ɗig gi jenni.¹³Nina'agh a ya nah, 'Niyellang yirumallan ini ga,' le a ɗugshi," Yahweh ɓasulabiri ni nah. "A zuni gah wale saniya ko kur agh alle ni binkonna agh; Ini nga zuni ih gipahna. Ihɓi agha aga abih yong?" Yahweh nah. ¹⁴"Ɗeh ihɓi ayom ɓa soribang ɓeni ni njuh mabuna aluwo le ni kaniyi gir ihka pen ni, ɗeshiya ɗahri ngha ni, ke magula, mang ɓiyi ya! Ate mini murung magula," Yahweh ɓasulabiri ni nah, "lullang a ɗig giguso a ntira aɓayong."

Chapter 2

¹Niɓeniya nyong na amallah, lagha niya mami yong ni. ²Ngha ogha le, ngha ninga tighi a kunyahli yong te pah gulo ri lullang." Waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri, "le ngha tashi yong bang ni nyom a muryong, Mini ngha nyom amosso le yong. Ininina, Mini worro nyom yang, atema nin nongshi lagha lang a lunyalli yong ngha.³Shinna, Miyang muri gbesa aminkah woh, ni miyang meshiyi tiɓɓi akundum yong logha ri a njibunno le yong, le ihka tol yong kwa nini. ⁴Ngha yeri le ih tashina lagha ari yong, nga ogrung lang ka woro ɗig ni Levi," waɓɓa le Yahweh basulabiri.⁵Ogrung lang ni ni ma usulo ni ollolo ni, miyang pih ni; miyang ngi pih ngoɓɓong, le ih ɓang ngoɓɓong lang, no halla ri lullang. ⁶Gibilla ma njiteng ngha akunni, ke yiri nyha akumma angotokun ni ya. Ih ginya ni meng a olollo ni njiteng ni pilla ɗag gimashihra le. ⁷Ate ngotokun ka bol yerigiri ni aɓayong ka al gibilla anjiri kun ni, ate ini ɓa kuntumo le Yahweh ɓasulabiri.⁸Keminiya a pilla ɗag njele njiteng . a tig dudung kpa ri gigilla. A ɓiyina ogrung le Levi," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. ⁹Nina'agh, miyang ngi tigho ri og ɓorro ni peranje abin aɓayong kwa atema ni a bol njijere lang ngha, keminiya tekushya aɗunna shinjung ari agah bolla agigilla agh."¹⁰Ih terrung nyha ate mur sung kwa'agh? Ke Kulli mwoh ni gilsung agh? Mang ke pahniteng le sung shigra ɓeni kwa'agh ari muna minbih, ki ɓiyi ogrung le ter sung? ¹¹Judah nyha pahnjiteng agh. a pagna agi jenne a Israel ni Jerusalem. Ate Judah ɓiyina bin ma gerenteng le Yahweh mama ki pag agnjung, ni pag njuwula ni amunangallang le kulli ma njemasa. ¹²Ɗeh ih Yahweh ɓi kasshi kusung a gunri le Jacob ɓeni pag gah agh, ɓeni ɗig ni njih le ke agha, alle ihɓi zuni agipahna abin Yahweh ɓasulabiri.¹³Nina'agh aka pag gah: A vulliyi deshile le Yahweh ni njimerung, ni ɓuwa'agh ni ihgha, atema ni ye pilla ri gipahna ko agha ni nieh aboh.¹⁴Keminya a nah, "Niyellang ni ke ni pag?" Atema Yahweh ni ɗif waɓkun a ntiri yong ni mahmo ma basadeng lo, ari ni a nyha ni a yahlo agh, ke ih ni pag ɓoh ɓaginya ni mahmo njiri ogrung. ¹⁵Ni pag yang mwoh agh ni agiri bonghoi le agh? Le niyellang ni pag ni yong mwoh? Atema yangha ih all amuna abin Kulli. Nina'agh lel muro a bongho lo, ka ɗig ɓeni ni tol mahma ma basadengle a yahli ya. ¹⁶" Ate i jenna tuwo,' Yahweh ni nah, Kulli le a Israel, " ke ni ɓeni vulliyi dangra le ni worung ngha," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. " Nina'agh le muro a bongho lo ka ɗig ɓeni nyha ni njiteng ngha."¹⁷Ih ngha shi na Yahweh ni ateng le yong. Keminiya a nah, " Niyallang ni ngi gashi le?" Njiri nah, "Ɓeni kwa Pah temashihra yangha ni orro akundum Yahweh, ni i pag binmurubang ni yang," ko "Yebangni ni njuoh Kulli ngha?" ɓɗ

Chapter 3

¹'Shinna, Miyang muri tashi ɓakuntumo lang, le ihka gil njere kundum mo. Le ke Magula, ɓeni ih alla ke ihka zu ni kara abin ɓang Kulli magula. Ke ɓakuntumo ma ogrung ɓeni awoh pag binmurubang, shinna, ihka zu," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. ²Keminiya yang logle tagha akara ni ki zu agh? Ate yang logle tagha ngha ɗummuri? Ate ihka ɗig ninga gishe ntuh ninga ninga muwa langiri. ³Ih ka ɗig ninga mantuh ni giɗahri azurfa, le ih ɗahra amunabuna le Levi. Ihka ntuli yang ninga zinariya ni azurfa, le aka zuni agipahna magerenteng te Yahweh.⁴Le agipahna le Judah ni Jerusalem ka ɓoryi Yahweh, ninga a kara mayayina agh, ninga abogho le akah. ⁵"Le nga purari yong ni njuoh. Miyang nga ɗig ɓa waɓkung nikahra amuri aɓawolnje, aɓapagnjah, aɓeni kaniyigiri te soriyibang, ni amuri aɓeni para aɓapagtumo nwah ni a alla, aɓeni para aboro ni aminbawori, amura aɓeni pil njumyang ri biri ya, ni amura aɓeni ni peg," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri.⁶Ate Meng, Yahweh, nin ariyiya; Nina'agh yong aminkah Jacob na lih yong. ⁷Logha ri kunbang le ater yong mpilla njum yong ri awaɓɓa ni bolyang ngha. Mpilla bin nang, le nga pilla ri yong ," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. "Keminkiya ih nah, 'Niyellang ni sa pilli?'⁸Ke ɓugwa logle iɓgiri ri Kulli? Ɗeshiya, nyong ngha nga iɓgiri rang. Keminiya nga nah, 'Niyellang ni sa iɓ nowo giri?' Ari jakka ni agipahna. ⁹A nyomno ni nyommo, ate nyong ngha ngi iɓɓangiri, aɓayong kwa.¹⁰Nzuni ɗungdo jakka abin alahtigiri, ninale agilihna ngha nghang a liyang, ni pye sang niɓiyeni amuri gah," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri, "ngha ningi logshi gɓele bakuli ngi sogling mosso a muryong , ha ke akangna nyha uwo te le kwa'agh. ¹¹Nga saghi aɓeni kwa girjah anjigiri ya, ninale na wa girjah gisoro ni njeh le yong ngha. Aɓabang njingung le yong ni ki ɓor njiyang ngha," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri. ¹²Aɓayong kwa ka goro ih mosso, ate aka ɗig njahli ma yongposhina," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri.¹³"Ateng lo amurang ngha dunrina," waɓɓa le Yahweh. "Kemonoya ih nah, 'Mangshi waɓɓa arisung amuro?' ¹⁴Nyong ni ih nah, 'tumo le Kulli ya temanangna ni. Mang a kumang ngha shi bolla agibilla ni ko ginya ni ɓuwa'agh akundum Yahweh ɓasulabiri? ¹⁵ninale shi gora aɓa temashihra ih mosso. Aɓatemashihra agh a nyha kum ɓuro mwoh agh, keminiya a ya pyeshi Kulli le ɓangha."'¹⁶Le aɓeni ni ngoɓɓong le Yahweh ya nahteng ri ariyang. Yahweh teshikiri ni ogbang, le giɓomteng mama aɗengshi niya a yongli kunɗumi amura aɓeni ni ngoɓɓong le Yahweh ni gushi lulli ya.¹⁷"Aka ɗigha amameng," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri, "ɓabolla agikumna lang, amuri kara ni ngi logni ya. Nga shin gienna le yang, ninga mama ɓabura ki shinni gienna le amunabuna le ni ki paghi tumo agh. ¹⁸Le ɗeshiya le aka koriyi ntiri maɓonna ni mashihra, ntiri ɓa gushi Kulli ni ɓeni nyha ki gushi ya agh.

Chapter 4

¹Ate shinna, kara ngha ki zu, ki pih ninga gishe, niyebang ni atenangna ni kwa ni aɓatemashihra ni kwa'agh kpa ni. Ke kara ni zu agh ka pinshi yang kwa," waɓɓa Yahweh ɓasulabiri, "nina'agh ih ka ɗag yang alle milih ko gbate. ²Keminiya ate aɓeni ki ɓang ngoɓɓong lullang ngha, ke kara ma njiteng ka logho ni pah yirungtenna a kpatire. Ngha pura njibang, ni tagha ninga munandah ni a luwo agh. ³A kara wo agh ngha pariya aɓa teshihra, ate aka pil tuɓu aɓa kushi yong akara ni ngi logni ya," waɓɓa le Yahweh ɓasulabiri.⁴Ɗengshi ni agigilla guro lang Moses ngha lagha a Horeb ate aɓa Israel, agibilla ni awaɓɓa. ⁵Shinna, Mi yang ngi tashi Elijah ɓa agkuntumo bin Kulli keɗebang zu le kara magula ni ma ngoɓɓong le Yahweh. ⁶Ihka pil kunyahli aterrung ari amuna, ke kunyeh amuna ari ateryang, nina'agh ate ni zu a wol njeh ni girjah me ya."

Matthew

Chapter 1

¹Ɓomteng le ɓilah le Yesu Ɓa'ashibang Muna Dauda, muna Ibrahim. ²Ibrahim ni ter Ishaku, Ishaku ni ter Yakubu, Yakubu ni ter Yahuza ni ah munangih. ³Yahuza pagh ter Farisa ni Zera ni mah mi ni ah gori Tamar agh, Farisa ni ter Hasruna, Hasruna ni ter Aram.⁴Aram ni ter Amminada, Amminadab ni ter Nashon, Nashon ni ter Salmon.⁵ Salmon ni ter Bo'aza ni mahmi ni a gori Rahab agh, Bo'aza ter Obida ni ter Mah mi ni ah gori Ruth agh. Obida ni ter Yesse, ⁶Yesse ni ter murung Dauda. Murung Dauda ni ter Sulaimanu ni ɓil li mah le Uriya agh.⁷Sulaimanu ni ter Rehobo'am, Rehobo'am ni ter Abija, Abija ni ter Asa.⁸Asa ni ter Yehoshafat, Yehoshafat ni ter Yoram, Yoram ni ter Uziya.⁹Uziya ni ter Yotam, Yotam ni ter Ahaz, Ahaz ni ter Hezekiya. ¹⁰ Hezekiya ni ter Manassa, Manassa ni ter Amon, ke Amon ni ter Yosiya. ¹¹Yosiya ni kah Yekoniya ni ah munangih, pera ri kunbang ni ah ponni yang a wori a nje Babila agh.¹²Ngha a njum ponno ni ah ponni yang ah kyeni a nje Babila agh, Yekoniya ni ter sheyaltiyel, sheyaltiyel ni kah Zarubabel.¹³Zarubabel ni ter Abilhudu, Abilhudu ni ter Eliyakim, ni Eliyakim ni ter Azuru. ¹⁴Azuru ni ter Sadiku, Sadiku ni ter Akimu, Akimu ni te ter Aliyuda.¹⁵Aliyuda ni ter Ali'azara, Ali'azara ni ter Matana, Matana ni te ter Yakubu¹⁶Yakubu ni ter Yusufu burah maryamu, ɓeni nji bini nih a ɓilli Yesu, ɓeni a gori Ɓa'ashibang ngha. ¹⁷Ga logho abin a biɓilla le Ibrahim ke zuni a muri biɓilla le Dauda agh, ah biɓilla Lum pu ihne ni. Ga logh te a muri Dauda ke zu ari kunbang ni ah ponni yang a kyeni a nje Babila agh, ah biɓilla kyena lum pu ihne. Ga te logho ari kunbang ni a ponni yang a zu ni a nje Babila ke zu ari Ɓa'ashibang ngha, kyena biɓilla lum pu ihne¹⁸Ɓilla le Yesu Ɓa'ashibang pagh ni nga: Ngih, Maryamu, ngha ih logh ni nsari ya, ini Yusufu ke shehri, ni sang ah pagh nduwula agh le ah kumi ni muna a yeh ari gipaghna le bongho le Kuli.¹⁹Buri, Yusufu, ɓayong ma njiteng ni, ni agha ih pih iriɓiyina a nji ah ɓayong ngha, ke ɗengse a yali ika puro a telle nyengreng ke ɓa yeri teɓi ya.²⁰Yang ngha a muri ɗengshi gire le ɓakuntumo le Magula ni a Kulli ya zu a njiloro ke nah yi ni mah; "Yusufu, muna Dauda, ke iɓi ngoɓong ih wolo a tigh Maryamu lah agh, ate ɓeni kpa a yali ni agh bongho le Kulli ni toghi ne. ²¹Iɓil munabuna, aka loghi lulung ih Yesu, ate ini ika ashi ɓayong a bin ah gimashira le yang''²²Ah ga kwa pagh giri ate ɗungso le tengnahna ni puro a kun Magulla a nji bin Ɓa-shinduna agh, ki nah, 23 "Ini ni na, munangalang ni ni yeri ɓabura agh agh tolla muna ka ɓilla, aka gor lulli ih Emmanuel" - tekushi, "Kuli ngha ni sung."²⁴ Yusufu Logho a njintulo ma pagh ni nga ma ma Ɓakuntumo le Magula zu waɓi a njiloro agh. Ma tigh Maryamu lah. ²⁵Ngha te agh kalla ni kpaɓi ni Maryamu agh sete ngha ɓilli muna agh. Le loghi lullung ih Yesu.

Chapter 2

¹Ngha ah ɓil li Yesu a Ɓaitalami ni a nje Yahudiya agh, a ri kunbang ni Murung Hirudus ngha a murung ngha, aɓa yerigiri purah tebang zu a Urushalima, zu nah, ²''Ɓeni a ɓilla Murung le aɓa Yahuda agh ngha yebang le? Shi shinna muna shienri le atebang ke shi zu a pih gullo. ³Ngha murung Hirudus ogh ni teng nghe agh, bang ni ɓotih agh, ni aɓa Urushalima kwa.⁴Hirudus gor ah magula ni kuntumo le Kulli agh ni aɓa nyonligiri le ah ɓayong, le ili yang, "yebang ni aka ɓil Ɓa'ashibang nghang?" ⁵ Ah nah yi, "A Ɓaitalami ma Yahudiya ni, ni nga mama Ɓashinduna woro nyonglo, ⁶'A weh te, Baitalami, ngha nje Yahudiya agh, awo ni ma fitong a ntiri ah magula Yahudiya agh, ate bino ni Murung ka pur nghang, beni ka ɗigh ɓa lel muri aɓa Isra'ila agh".⁷Ke Hirudus ni songrirung gor ah ɓa yerigiri egh ate ika iliyang pyeri kunbang manyeni Muna shienri egh puri. ⁸Tahshiyang a Baitalami, nah yi yang, "Nkene nke albang te muna egh yarata. Nkumi le nyere nzu nwaɓang, ate mameng ma agh nga pih gullo."⁹Ngha ah ogh ni ga Murung waɓ agh, ah wor woro le yang, le munashienri ni te ah shinna tebang ngha ginya a dung yang, ha kenne zu tang ni abiKuli ba ah ɓil muna nghang ngha. ¹⁰Ngha ah shini munashienri agh, ah pagh binmurubang dudug.¹¹A ingna a lah a shin muna ni ngih, Maryamu. Ah gungha dumi ah gushi. Le ah pangshi gitolla le yang ah pih ah gifungna maɓonna ni ma ma kuratiye ni ɓoro agh, ni mama ɗeshi kuratayang ni ɓoro kwa agh, ninyeh. ¹²Kuli lagh yang a njiloro, ih ke ah nyere ah bolla a bin murung Hirudus agh, ke ah bol njinjere ma sa ah nyera nje leyang.¹³Njumo ni ah wori ya, ɓakuntumo le Magula zu a bin Yusufu a njiloro le nah yi, "Logho, ah tol muna ni ngih, ah ɓangha ah woro a nje Masar, ɗigha a biye sete nwaɓo tengnahna, ate Hirudus ka al minbangna ni ka wol nlue." ¹⁴Ni duh egh ni Yusufu tolli muna ni ngih ah wori a nje Masar. ¹⁵Ɗigha biye mwohhh ha wu le Hirudus. Ga ɗungshi tengnahna le Magula ni waɓɓa kun Ɓashinduna agh. "A nje Masar ni ngori munang."¹⁶Ngha Hirudus shin ni ih ah ɓayerigiri soriyi ne agh, yali lullo dudug. Tashibang ah wol nluo ah munabuna ni ah ɓilla a Baitalami bogho ɓari zu a nje agh pyera ri kunbang ni ah ɓayerigiri waɓ ni yi tengnahna agh.¹⁷Kunbang nghe ni ah ɗungshi ni tengnahna ni Irimiya ɓashinduna waɓɓa, ¹⁸''Ah ogh jollo a Rama, ɓwahgha ni bannayalung, Rahila ni ki ɓwahgha ate muri ah muni, shiɓi pashiyalung, ate ah nya a wa uwo agh.¹⁹Ngha Hirudus wuh ni nya, ini ni na, ɓakuntumo le Magula zu abin Yusufu a Masar njiloro, nah yi, ²⁰Logho ah tol muna ni ngih ah kyeni a nje Isra'ila, ate ah ɓeni tollo ka wol nlue agh wuh na." ²¹Yusufu Logho tol muna ni ngih zu ni nje Isra'ila.²²Ama ngha ogh ni ile Arkilayus ngha ki nong ni murung Yahudiya njum teri Hirudus agh, ngoɓong kenne a biye wolli. Ngha Kulli non ni kiri a njiloro agh, kenghe ma wara a nje Galili. ²³Kenne ke ɗigha a nje ni ah gori Nazarat agh. Ga ni ɗungshi ga ah waɓɓa a kun ɓashinduna ile, aka gori Ba-Nazarat.

Chapter 3

¹A ntiri Ah kara wo agh Yohanna Ɓa'ishibang zu ni tengnahna le Kulli a lusung ni a nje Yahudiya agh, ki nah, ² "Npontuɓu ate ɗighamurubang le Kulli zu na gyab." ³Ini pagh ɓeni ɓashinduna, Ishaya waɓ tengnahna a muri agh, ki nah, "Gih Hama le ɓwa ki gorbang lusung, ''ngil njinjere le murung Kulli, ngil ah minnjinjere le huwarr''.⁴Ngha niɓiyeni agh Yohanna mella dagra ma nyong loganha ni lara. Gilina le agh kukoro ni ni nyi. ⁵Ke ah ɓa Urushalima, ah ɓa Yahuda kwa, ni ah ɓayong ni kwa a kun salang Urdun agh pur kwa zu a bini. ⁶Ah Kum Ishibang a salang Urdu ngha awo waɓ ni gimashihra le yang ngha.⁷Ama Ngha ɓuni nji shin ni ah ɓa Farisa ni ah ɓa Sadukiya ngha ki zu ni a bini ate iɓi Ishi yang ngha, nah yi yang, "Ah yong, ah muna yuo ma tunang, yang ɓiye lagh yong, ih nɓang ngih yalilulla ni ki zu agh? ⁸Nɗum gipaghna le yong ni ka ɗumo npona tuɓu agh. ⁹Keh nɗense a yali yong eh ma, 'Ibrahim ni pagh tesung.' Ate miyang ngi waɓi yong ille Kulli logh le loghshiyi Ibrahim ah muna ko ari ah tahli ni.¹⁰Ah wara ah tigh kunghogiri ari ah tina'ngung. Ngha nina le ngung ni kwa ni ɓil nji ngung maɓonna agh agh ah kori ah ɓughi a gishe. ¹¹Ngi Ishiyong ni muru ma pontuɓu. Ama ɓeni ka zu a nzumang ngha, orrang ni gulo, ni logh le ntol kura le agh. Ika Ishi yong ni bongho le Kulli ni gishe. .¹²Koro sari gile ngha bi ika sari ni ga ah wol agh, ika kpaɓa kikaya maɓonna le ika soɓo a bah le, ah nkunwagiri agh ika pingshi yang a gishe ni nya ki lim ma agh.¹³Le Yesu puro a nje Galili zu a kun banghamuru Urdu a bin Yohana ate iɓi Ishi. ¹⁴Ama Yohana ki ganghibang ki nah, ''mini ngha jimmo iɓi a isang, le a woni a zu a binnang iɓi n'iso le? ¹⁵Ke Yesu pilla nah yi, "ɗeghi iɓi pagha ni na, ate gipaghna maɓonna iɓi ɗungshi ri." Biye ni Yohanna agh tengnahna le nghang.¹⁶Ngha ah ishi ni agh, Yesu puro a muru, le ɓaKuli tuh wang. Le shin bongho le Kuli ngha ki sulo a muri ni nga Kuhla. ¹⁷Ini ni na, Le Hamma puro a kuli ki nah, muna ma kunyallang ni nga, yallang poshina dudug ri"

Chapter 4

¹Le bongho tol Yesu wori a lusung ate ɓasoriyibang iɓi pyeri.² Gon na kara woro ɓari duh ni kara le ogh yalo. ³Ɓasoriyibang zu a bini zu waɓi ni ma, "Awo ni ɓo nbang Muna Kulli le, saghi ah tahli ni iɓi ah pil gilina." ⁴Le Yesu pila nah yi, "Ah wara ah nyonglo, "Gilina ni mwoh ka tigh ɓwa ke ika aɓɓ agh, se ni tengnahna ni puro a bin Kulli agh."'⁵Le ɓasoriyibang ye toli kenni a ntiri lah magula, ke teshi a bikuli le kangnaɓangKuli, le waɓi ni mah, ⁶"Awo ni ɓo nbang Muna Kulli le, tah kpa njali, ate ah wara ah nyonglo, "ika saghi ah ɓakuntumo le iɓi ah lel muro,' "Aka bollo a biyang, ate ke a engkuso ari tahli agh."⁷Yesu pilla nah yi, "Ah nyonglina ɗeshili, "ke ɓa pyeri murung Kulli lo agh."⁸Ɗeshili agh, ɓasoriyibang tolli kenni a muri nkono masanna, le ɗumi ah gikumna ni kwa a ngunjah ni agh ni ɓoro le yang. ⁹Le nah yi, "ah ga kwa ni ya nga poh yang, ngha ah gungha ɗumang ah peng gulo agh."¹⁰Le Yesu pilla nah yi, "Woko bo gho, ɓasoriyibang! Ah wara ah nyonglo, Murung Kulli lo ni aka gungha kushi, ini mwoh a ka guso." ¹¹Biye ni ɓasoriyibang puro a tele nghang, le ah ɓakuntumo le Kuli zu gushi.¹²Ngha Yesu ogh ni ih ah bol la Yahaya agh, le logho woro a nje Galili. ¹³Ɗagh nje Nazarat woro ke ɗigha a Kafarnahum a kunsalang Galili ngha a ntiri nje Zabaluna ni nje Naftali agh.¹⁴Gire pagha ate iɓi ah ɗungshi tengnahna ni Ishaya ɓashinduna waɓ agh, ¹⁵ "Nje Zabaluna ni nje Naftali, a kunsalang magulla ni a ginisalang Urdun a Galili le ah ɓeni ni yeri Kulli ya agh! ¹⁶Ah ɓayong ni ɗigha a pinna agh kum na poshibang, ah ɓayong ni te ɗigha a nje ni minlim le nluo agh poshibang kum na yang."¹⁷Kunbang egh ni Yesu ingni ni a waɓ tengnahna le Kulli, nah, "Npontuɓu, nɗag gimashirah le yong, muru le Kulli zu na gyab."¹⁸Ngha ih ging ni a kunsalang Galili agh, shin na ah munangiyong ɓari, Siman ɓeni ah gori Bitrus agh, ni munangih Andarawas, ah yang ngha ah ɓug yahrabolnji, ate aɓa talla ni. ¹⁹ Yesu nah yi yang, "nzu nkuratiyang, nga pilyong nga ɗigha aɓa bol ɓayong."²⁰Biye ni ama ɗagh yahrabolnji le yang nghang ama kuratiye.²¹Ngha Yesu woro wori ya, ye shinna ah munangihyong ɓari, Yakubu muna Zabadi ni munangih Yohanna, ah yang ngha a gisasa muru ah gil yahrabolnji ni ter yang, Zabadi. Ke gor yang ,²²a ɗagh yahrabolnji ni ter yang, Zabadi, a kuratiye.²³Yesu billa a nje Galili kwa ki aliyigiri, ki waɓ tengnahna le Kuli ni muru le Kulli, ni pushi ah jah ah kono ni kwa ari ah ɓakono agh. ²⁴Tengnahna gipaghna le ma woro a ba kwa agh a nje Suriya, ah ɓayong ye zu ni ah ɓakono sissa ni ngirungkoniyina, ni ah ɓeni gimatenna ingna ari yang ngha, ni aɓakono fade ni aɓakono sheɓe ni aɓa kusung nyha. Yesu pagh yang ah pilla ah ɗigh yarata. ²⁵Buno ɓayong ni a Galili, ni Dikafolis, ni Urushalima, ni nje Yahudiya agh kpaɓ ni ah ɓeni a ginnisalang Urdun agh zu kuratiye.

Chapter 5

¹Ngha Yesu ɓuni nji shin ni ah buno ɓayong agh le ma eɓe woro a muri nkono. Ngha ɗigh ni a njali agh, a denglah le zu a bini. ²Ke logh shi kunni aliyi yang tengnahna le Kulli, waɓi yang ni mah, ³"kumɓoro ni a bin a ɓeni ɗigh ni enna le bongho a yali yang ngha, ate muru le Kulli agh ma mi yang ni. ⁴kumɓoro ni a bin ah ɓeni ki ɓwahyi agh, ate aka pashi yali yang.⁵kumɓoro ni a bin ah ɓayong ni nongshi muyang njali agh, ah yang ni ah ka kum ngunjah. ⁶ kumɓoro ni a bin ah ɓeni ɗigh ni yalo ye ki pagh kikil ate njiteng ngha, aka ɗingshi yang. ⁷kumɓoro ni a bin ah ɓeni ki shin gi'enna agh, ah shin gi'enna le yang te. ⁸Kumɓoro ni a bin ah ɓeni ni yalung maɓonna agh, aka shin Kulli⁹kumɓoro ni a bin ah ɓeni ki al ɗighna ma ololo agh, aka gor yang ah muna Kulli ¹⁰kumɓoro ni a bin ah ɓeni gana ate njiteng ngha, muru le Kuli agh ma mi yang ni.¹¹Nyong ni ɓa kumɓoro ngha ah ɓwa ki sang yong ni pah yong gani, ki waɓ ah tengnahna mashira sissa ma yiri a muyong ate murang ngha. ¹²Npagh binmurubang ni yalung poshina, ate ngoso gani le yong ngha ma goghna ni a Kuli. Ni na ni ah ɓayong pih ah ɓashinduna ni aghi yong duna agh gani.¹³Nyong ni ah nmuatolong le ngunjah. Ngha nmuatolong ni teɓɓa agh, ih pagh niyelang ke aka nyeni teɓe le? Ni wa ɓoro a ri guɓung ngha, aka soɓi ko, ate ɓayong ih pariyi ni kushi yang. ¹⁴Nyong ni poshibang le ngunjah. Lah magula ni dingli agh ni songri ya.¹⁵Ɓayong ni pa gotti gishe tigha pya giri ya, a geri bikuli ate ah ɓayong ɓi kumo iɓi shin bang a lah. ¹⁶Iɓi poshibang le yong iɓi tuhbang a bin a ɓayong, ate a shin gipaghna maɓonna le yong, ah gushi Teyong ni a Kulli ya.¹⁷Ke nɗengse ih nzu ate ɓiyi gigilla ni ga ah ɓashinduna waɓ agh. Ni nzu ate ɓiyi yang ngha, nzu ate aɓa kumo ah ɗungso. ¹⁸Njiteng ni ngi waɓi yong ke ngunjah ni ɓakuli ka mal agh, ko fitong nya a tengnahna gigilla ka ashi ri agh, sei ga kwa agh pagh ri.¹⁹Ngha ni na le ɓeni kwa shiɓa ni bil makena a ntiri gigila ni nya agh, ye aliyi ah ɓwa iɓi ah pagha ni na agh, aka toli ika ɗigh gima fitong a muru le Kulli. Ɓeni te bil gigilla kwa, ye aliyi ah ɓwa iɓi ah gilli agh, ika kum gulo magulla a muru le Kuli.²⁰Ate miyang ngi waɓi yong ih gipaghna mabonna le yong ni orr ma mi ah ɓanyongligiri ni ah ɓa Farisa agh le, njinjere nya nga kum ni muru le Kuli agh.²¹N'oghna ah nah yi ah ɓayong ni ɓeri agh, 'ke a wol nluo agh', ni, 'Ɓeni te kwa wol nluo agh ɓwe ka ingna a njuo mashihra. ²²Miyang ngi waɓi yong, kala ɓeni kwa pagh yalula ni munangih agh, ika ingna a gimashira le njuo; ɓeni kwa nah yi munangih 'Awo ni ɓayong manangna!' yang ngha a gimashira le ah ɓa waɓ njuo, ɓeni kwa nah yi munangih, 'Aweh mbondo!' ika ingna a gishe.²³Ngha ni na le, a zu ni gipahna lo a kangnaɓangKulli le a ɗengse ih tengnahna ngha nghang a ntiriyong ni munangwo le, ²⁴a ɗagh gire, a nyere a ki Kumi iɓi n'oghriyong, kedebang a nyere a zu pah gipahna lo.²⁵N'oghriyong ni ɓwo ɓa'njuo kedebang nbilbang a bin ɓa waɓ njuo ate ke njuo kuro ah tuto a bin ah ɓa kurbang ngha, ah ɓeni ka giro a kangnakurbang. ²⁶Njiteng ni ngi waɓɓi yong, na wo puro a kangnakurbang nghe agh sete a nwah tangma le ni kwa a muro agh.²⁷N'ogh na ah nah, 'ih ke ngor mah agh.' ²⁸Ama miyang ngi waɓɓi yong, ɓeni kwa shin ɓamah ni ɗengse ma sa ni agh, ɓwe wara nong ne a yali.²⁹Njo ma li ka tigho aka engkuso le, a lugri a pushi a ɓughi ko. Ɓonna ke passa ngiro ɓiya ke nkulli ngiro kwa pih a gishe.³⁰Ko buwo ma li ni ma ka pagho aka engkuso le, a kashi a ɓugh ko. Ɓonna ke passa ngiro ɓiya ke nkuli ngiro kwa ingna a gishe.³¹Ah ya waɓ na ah nah, 'Ɓeni kwa piriyi mahmi agh, iɓi pih giɓomteng ma tuyi nduwula. ³²Miyang osso ngi waɓɓi yong, ɓeni kwa piriyi mahmi, nya muri te njah agh agh, pille ma njah. Ɓeni te tigh ɓamah egh a lah ngha a tuyi ni agh ɓwe paghna njah.³³Nye n'oghna a nja le akah sung ah nah, 'Ke iɓi nkaniyigiri a muri yiri agh, ɓonna a tol kaniyigiri lo a keni a bin murung Kulli.' ³⁴Ama miyang n'osso ngi waɓɓi yong, ke nkaniyigiri ma agh, ko ni ɓaKuli, ko ni ngungmurung le Kulli; ³⁵Ko ni ngunja agh, ate ini pagh bin logshi kushi, ko ma ni Urshalima, ate lah magula le Murung magulla ni.³⁶Ka kaniyigiri ni muro agh, ate na logh le a pil nyongmuro mwoh pinna ko poshi agh, ³⁷Le tengnahna lo iɓi ɗigh 'eh, eh,' ko 'oh, oh.' Gah orr ma ma agh, puro a bin ɓayong mashihra.³⁸Nye n'ogh na ah nah, 'njung ate njung, mihlung ate mihlung.' ³⁹Ama miyang ngi waɓɓi yong, ke nsanniyi ri yong ni ɓayong mashira agh. Ɓonna ɓeni kwa wolo a kiro ma li agh, pil yi kiro ma katang⁴⁰Ɓeni tollo ika ka ni yong a njuo ate ika agh ɗagra le yong ngha, n'pih givulirung le yong ma. ⁴¹Ɓeni tigho a tenne ih nka mel mwoh agh, nken ni ni mel ɓari. ⁴²Pih ɓeni kwa jimo agh, ka giti ɓeni kwa al tangma a bino agh.⁴³N'ogh na ah nah, 'Aghnji ɓuwo ɓa ɗighna, a shiɓi ɓeni nya ki aghnjoh agh agh.' ⁴⁴Ama miyang te ngi waɓɓi yong, aghnji ɓeni ni aghnjoh agh agh a ya jim Kulli ate muri ah ɓeni ki pagho gani agh, ⁴⁵pih ah ɓeni nyomo agh kumɓoro, paghi ah ɓeni shiɓo agh gimaɓonna, ate nɗigha ah muna teyong ni a kuli agh. Ate yang ngha ih tigh kara ki tah muri ɓayong mashira ni ɓayong ma ɓonna, ɗeshili ya yang ngha ih nyashi muru a muri ɓayong ma ɓonna ni ɓayong mashira.⁴⁶Ngha a aghnji ah ɓeni ki aghnjoh agh le, ngoso mang aka kumo? A ɓa agh dagha ma agh ne ini ah pagha ni na? ⁴⁷Ɗeshili ya ah munangihyong ni mwoh nga maghi yang Kung le, mang npagha n'orri ah nshile? A ɓeni ma ni yeri Kulli ya agh ne ini ah pagha ni na? ⁴⁸Ngha ni na le, nɗigh ɗighna ma gerenteng, ni nga mama teyong ni a kuli agh ɗigh ni gerenteng agh.

Chapter 6

¹Nɗigh liyem, keɓi npagh gipaghna maɓonna le yong a kundung ɓayong a shin ngha, npagh ni na le, ni nga kum ngose abin teyong ni a kuli agh. ²Nga pah ninyeh le, ke ntong njeme ni ni nga ma ma ah ɓa kunɓara ki pagha a binɓangkulli ni muri njinjere, ate ah ɓayong iɓi ɓongshi yang. Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ah wara ah kum ngoso gipaghna le yang.³Ama nga pah ninyeh le, ke n'agh bi yong ma katang iɓi yeri ga ma li ki pagh agh. ⁴Ate ih pah ninyeh le yong iɓi songri ri. Le teyong ni ki shin ga ah pagha a songro agh ka pah yong ngose.⁵Nga jim Kulli le, keɓi npagh ni nga ah ɓakunɓara agh, ate yali yang tolla ni tangha binɓangkulli ni gatta njere, ate ɓayong ih shin yang. Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ah wara ah agh ngoso gipaghna le yang.⁶Ama nga jim Kulli le n'ingna a kangna. Ngir kunkangna le njim teyong ni songri ri ya. Le teyong ni ki shin gisongrina agh ka pah yong ngose. ⁷Ngi jim kulli le, ke nbishili tengnahna ma nangna ni nga ah ɓeni ni yeri kulli ya agh, ate ah yang ngha ah ɗengse ah ogh yang ate tengnahna ma goghna.⁸Ngha ni na le ke nɗigh ni nga yang ngha, ate teyong yeri na ga ngi al agh kendebang nga jimi agh. ⁹Ngha ni na le njim Kulli ni nga: 'Awe tesung ni a kuli agh, ah gushi lulo ¹⁰Ih ɗighamuribang lo ih zu, ih gipaghna lo ih pagha a ngunjah ni ni nga ma ma ah pagha a Kuli agh,¹¹Pah sung gilina ma kara ni kwa agh ¹²Tol yi sung tangma le sung ni nga ma ma shi tol yi ah ɓa tangma le sung ngha. ¹³Ka kenni sung a bin soriyibang ngha, ama ashi sung a bi ɓa gimashira. Dighamuribang ngha ma mo ni gullo ha ke kenne. Iɓiɗighana.'¹⁴Ate ntol yi ah ɓayong gimashira le yang le, teyong ni a kuli agh ka tol yi yong gimashira le yong. ¹⁵Ama ni ntol yi ah ɓayong gimashira le yang ngha le, teyong ni a kuli agh ni ki tol yi yong ah gimashira le yong ngha.¹⁶Ɗeshili ya, ngi gon le ke nkur kundung yong ni nga ma ma ah ɓa kunɓara ki pagh agh, ah kur kundung yang ate ah ɓwa iɓi yere ah yang ngha ah gono. Miyang ngi waɓɓi yong njiteng ah wara ah agh ngoso gipaghna le yang. ¹⁷Ama ma mi yong ngha, ngi gon le, nlagh nji yong nɓishi murung, ¹⁸ate ke ah ɓwa iɓi yere ih nyong ngha ngi gon ngha, ama se teyong ni a songrirung ngha; teyong ni te yeri ga songriri agh ka pah yong ngose.¹⁹keɓi ntighi kpaɓi muyong gikumna a ngunjah agh, a ɓa ah ngigiri ni ba ɓwahyalo ka ɓiyi agh, ɗeshili ni ba ah manyiɓi ka wamma ka iɓ agh. ²⁰Ngha ni na le, tighi muro gikumna a kuli, a ba ngigiri, ko ba ɓwahyalo, ni ba ah manyiɓi ni ki wamma ki iɓɓ nghang ngha. ²¹Ate ba gikumna lo panghang ngha biye ni kunyalo ka ɗigh nghang.²²Njung ni pagh poshibang le ngirung. Ngha ni na le, njoh ngha yarata le, ngiro kwa ka ɗungshi ni poshibang. ²³Ama njoh ni ɓoti ya le, ngiro kwa agh ih ɗungshi ni pinna. Ngha ni na le, poshibang ni ngiro agh pinna ni le, pinna egh gullo niyellang? ²⁴Ɓwa nya ki pagh denglah le a ɓwa ɓari ya, sei ih shiɓi mwoh ih aghnji mamona, nya ni na agh le ih pah muri abin mamona ih ɗagh mamona. Na kpaɓ ɓangkulli ni gikumna agh.²⁵Miyang te ngi waɓɓi yong, ke nɓi ngangshi ri yong ate ga nga li ni ga nga nuh agh - ko, ate ngiriyong, ga nga mel agh. Ate usulo ni orr gili ya, le ɗeshili ya ngirung orr gikura agh? ²⁶Nshina aminya ni a nlagiri ya. Ah nya ah jamgiri ya, ah nya ah pongisoro agh ko a soɓɓa bah agh, ni na te kwa agh teyong ni a kuli agh ngha ki li ni yang. Ni n'orr yang ɗungshi njung ngha le?²⁷Yang ntiri yong ate gigangshina le logh le ɓuri gogho bogho le a ngunjah le? ²⁸Temang ke ngi gangshi ri yong dudug ate gikura le? Nɗense ni ah posso'ngung ni a lusung agh, ni njere gullo le yang. Na bol tumo agh, ni te ah tahnjinguri ya ²⁹Ama miyang ngi waɓɓi yong , ko Sulemanu ni gullo le kwa agh ni mel gimmaɓonna ni nga yang ngha.³⁰Ngha kulli ki ishi yi lusung ni a lusung ngha gikura agh, ma ma nikyari le ngha nghang ama kabari le ah pingshi ne agh, orr yang niyellang ni ih ishi ni yong gikurah, nyong ni aɓa njiteng ma fitong? ³¹Ngha ni na le, ke ngangshi ri yong le nnah, 'mang sa li ?' ko, 'mang sa nuh le?' ko, 'gikura mang sa mel le?'³²Ate ah ɓeni ni yeri kulli ya agh ngha ki aliyi ah gire, teyong ni te a kuli agh yeri na ih nyong ngha nga al ah gire. ³³Ama n'al muru le kulli ni njiteng le sang le ah ga kwa ni ya aka pah yong ni. ³⁴Ni na le, ke ngangshi ri yong te kaberi agh, kaberi ka gangshi ri ni muri. kara ni kwa agh yang ngha ni gimashira ni pyera ri ya.

Chapter 7

¹Ke nwaɓ njuo agh ate ke iɓi ah waɓɓi yong njuo agh. ²Ate jah njuo ni nwaɓ agh, ini aka waɓɓi yong ni na, ɗeshili ya jah gipyerigiri gifughna ni nga pyeri ni giri ya, ini te ah pyeri ni yong giri ni na.³Mang paghi ke awo shin njika ni a nji munanguwo agh, ke ni a ɗengshi ni ndundunli ngung ni a njoh agh le? ⁴ A palang ke ah nah yi munanguwo le iɓi npushi wo njika ni a njoh agh, ngha te agh ndunduli ngung ngha a njoh agh le? ⁵Ɓa kunɓara, pushi ndunduli ngung ni a njoh agh sang, ate a kumo a shin bang gerenteng ke aka gan pushi njika ni a nji munanguwo agh.⁶Ke npih ah minlara gima gerenteng ngha, ke nɓughi ah ɓishiligiri lah gifugna agh. Nya ni na agh le ah ka pariyi a kushi yang, le ah ye ah pilla ah sanniyi yong lulushi.⁷Jima, ah puwo. Alla aka kumo. Wol kunkangna ah ka logshi yo ni.⁸ Ate ɓeni kwa jim agh ka agha, ɓeni te kwa al agh, ka kumo; ɓeni te kwa wol kunkangna agh, ah ka loghshi yi ne. ⁹Ko yang ntiri yong, muni jim fwa nnu le ka pih tahli le? ¹⁰Ko jim nji le ih pih yuo le?¹¹Ngha, nyong ah ɓayong mashira, nyeri pih ah muna yong gimaɓonna agh, ke ih pallang ke teyong ni a kuli ya ni ki pih ah ɓeni jimmi agh gimaɓonna agh le? ¹²Ngha ni na le, ga a tolo a yalo ah ɓwa ah pagho agh, paghi yang ni na, ate ini pagh laghbang ni ah ɓashinduna.¹³N'ingna kunkangna ma monlang. Ate kunjere gerere ni njinjere magulla ni pa ki kah ni bang a nluo, ah ɓwa dudug ni ki bolli. ¹⁴Ama kunjere egh monlang njinjere te agh konna ngha ki kah ni bang bin usulo agh, ah ɓwa fitong ni kumi.¹⁵Ntigh nji yong ri ɓashinduna yiri, ngha ki zu a biyong a nyong nju, ama a njiteng agh mingari mashira ni.¹⁶ Nga yeri yang ari gipaghna le yang. Ɓayong ka tu ɓongshinang ari ngung jue le? ko nji goriyi ari jue koɓong le? ¹⁷Ini te ni na, ngung maɓonna ki tol nji maɓonna, ngung mashira te ya, nji ngung mashira ni ih puso.¹⁸Ngung maɓonna ni ki tol njingung mashira agh ko ngung mashira ki tol njingung maɓonna agh. ¹⁹ Ngung ni kwa ni tol njimaɓonna agh agh ah ka koriyi ah ɓugho a gishe. ²⁰Ini paghi, ke nga yeri yang ni gipaghna le yang.²¹Ɓeni kwa ki gorang ih 'Magulla, Magulla,' agh ni ki ka a ɗighamuribang le kulli agh se ɓeni pagh ga yali terang ni a kuli agh tol agh. ²²Ah ɓwa dudug ni ki nah nghang kara egh, 'Magulla, Magulla, ni shi waɓ ga ka pagh giri duna agh a lulo agh, a ntiri lulo shi pushiyi ah gimashira agh, shi pagh ah gimagulliyina dudug ni lulo agh le? ²³Ke nga waɓɓi yang a dabeng ni nyeri yong ngha! nvoko, ah ɓa pagh gimashira.²⁴Ni na le, ɓeni kwa ogh tengnahna lang ye bili ya yang ngha ni nga ɓa yeriteng ni ɓagh liye a muri tahli agh. ²⁵Ngha muru nya, ɓunomuru zu, gung ɓwah zu wol lah egh, le ni sogli ya, ate ah ɓagh ne a muri tahli.²⁶Ama ɓeni te kwa ogh teng lang ni bolli ya agh pyeri ni nbondo ɓwa ni ɓagh liye a muri njisallang ngha. ²⁷Muru nya, ɓunomuru zu, ɗeshili ya gung ɓwah zu wol lah egh, ma soglo meshiye kpikpasag.²⁸Ngha Yesu malli waɓ ni ah teng ni agh, ngoɓong kpa ri buno bayong ari aliyi giri le. ²⁹Ate aliyi yang giri ni nga ɓeni ni ɗighamuribang ngha, nya ni nga ah ɓa nyongligiri le yang ngha.

Chapter 8

¹Ngha Yesu suli ni a nkono agh, ah buno ɓayong soghatiye. ² Le, ɓa yirishira zu a bini zu gungha dumi, nah, "Magulla, a agh le, aka pilang iɓi nɗig kunwarr'. ³Yesu kyeni bi ke doghi, nah, "n'agh na. Ɗigh kunwarr" A biye ni te yirishira le ma mal nghang ma ɗigh kunwarr.⁴Yesu nah yi " ka wabi ɓung ngha. Woro, ke ɗum muro a bin ah ɓa pagh tumo binɓangkulli a pah ga Musa nah ah pah agh, ate ah ɓa yere".⁵Ngha Yesu ingni ni nje kafarnahum ngha, Magulla le ah ɓakuhrung ni ah tigha a muri ah ɓa kurung woro tongno agh, zu a bini zu jimi, ⁶ ki nah yi, " Magulla, denglah lang ngha nongho ni kono sheɓe, yang ngha ih ogh gani mashira. ⁷Yesu nah yi, "ngi kah pih tenne masongirung".⁸Magulla le ah ɓa kuhrung pilla nah yi," "Magulla, ni npyere ke a zu a liyang ngha, nah teng nyeri na ni a nah teng le masongiri denglah lang ka tenne. ⁹ Ate meng ma agh miyang ni ɗighamuribang le ah ɓa kuhrung. Nnah yi mamona, 'woro,' le woro, ma ɓi 'zu,' le zu, gurolang, 'pagh ga,' le paghi." ¹⁰Ngha Yesu oghni tengnahna ni nya, gire pih njiworoshi ke nah yi ah ɓeni ki soghatiye agh, "Miyang ngi waɓɓi yong njiteng, ni nkum ɓwa ni jah njiteng ni a nje Isra'ila agh.¹¹Miyang ngi waɓɓi yong, dudug ki puro a nji nanje ni nji nakuli, zu a kpaɓ biyang a koro ni Ibrahim, Ishaku, ni Yakubu, a muru le Kulli. ¹²

¹³ Yesu nah yi Magulla le aɓa kuhrung nghe, "Woro! Ni nga ma ma a pah ni njiteng ngha, iɓi ɗigho ni na." A kunbang nghe agh, maso ngiri denglah le ma tenne.¹⁴Ngha Yesu zu ni a liye Bitrus agh, shin nkil Bitrus ma ngalang nongho a njali ni iripaghna. ¹⁵Yesu dogh bi, iripaghna egh ma ɗagh yi. Le logho suli yang.¹⁶Ngha kara poli agh, ah ɓayong zu a bin Yesu ni ah ɓeni ah gimatenna ri yang ngha. Pushi yang ah bongho mashira egh ni tengnahna ye pih ah ɓakono tenne masongirung ¹⁷Njinjere ni zu ni ɗungso le ga Ishaya ɓashinduna waɓ agh, nah, "Ini tol binkono le sung ni ah kono le sung."¹⁸Ngha Yesu shin ni bunno ɓayong a bini agh nah yi yang ah duro a ginisallang Galili. ¹⁹Le ɓanyongligiri zu nah yi, "Ɓa'aliyigiri, ngi soghatiyo a ba kwa a kah nghang ngha" ²⁰Yesu pila nah yi" Ah gbigbha ngha ni tuli le yang, ah minya ni a nlagiri ya ngha ni nda le yang, ama Muna Ɓwa nya ni ba ih nongshi muri nghang ngha."²¹Denglah le maɓi nah yi, "Magulla, ɗagh nghang nke lingshi terang" ²²Ama Yesu nah yi, "soghatiyang, a ɗagh ah nluo ah lingsa ah nluo le yang."²³Ngha Yesu ingni ni a gisasa agh, ah denglah le soghatiye aye gisasa egh.²⁴ Gung nyammuru magula logho a gisasa, ha gisasa ki ɗungso. Ama Yesu ngha ki nongtulo. ²⁵Ah denglah le zu loghshi, nah yi, "Ashi sung, Magulla; sung ngha sa wuh!"²⁶Yesu nah yi yang, "ke palang ke ngi ɓang ngobong le, ah ɓeni ni njiteng makena agh?". Ma logho saghi gung nyammuru ni salang. Bang ma pollo. ²⁷Ah ɓayong ɓang ngoɓong ha nah, "jah ɓayong manyeni nga le, ha gung ni salang ki oghibang le?"²⁸Ngha Yesu ɗuro kenni nje ni ah gori Gaderene agh, ah ɓwa ɓari ah ɓeni ah gimashira ingna ri yang ngha lungri ni ni. Ah puro a nkilliya ah pagh giri ni nga ah ɓangha, a gir jere ha ah ɓwa nya ki bol njinjere ya. ²⁹Ah shin ni agh le, ah magh jolo ah nah, "Mang sa pagh ni weh le, Muna Kulli? Ah zu a ba a zu a paghi sung gani ngha kara ni sang pagh agh le?"³⁰A biye agh ah ɓishiligiri lah ngha dudug ki lele, gyap ni yang. ³¹Ah gimashira egh ma tang jim Yesu ki nah, " a pushi sung le, tuti sung a yali ah ɓishiligiri lah gho." ³²Yesu nah yi yang, "Nworo!". Ah gimashira egh puro ke ingna ri ah ɓishiligiri lah; le, ah ma ɓangha ah woro a tinna nkono ah sullo a salang ah ka wuh a muru.³³Ah ɓeni ki lel ah ɓishiligiri lah egh agh ɓangha ingna ngbalah ke wab ga kwa pagh giri ya, nya ma ni nga ga pagh ah ɓeni gimashira ingna ri yang ngha. ³⁴Ah ɓeni a ntiri lah kwa agh puro zu kum Yesu. Ngha ah shin ni ya, ah jimi iɓi ɗagh nje le yang.

Chapter 9

¹Yesu ingna a gisasa, ɗuro, zu a nje le yang. ²A biye agh, ah zu ni ɓakono sheɓe ngha nongho a kala agh. Shin njiteng le yang ngha, Yesu nah yi ɓakono egh, dahni, pagh binmurubang, a lagh na wo gimashira lo.³Ah ɓanyonligiri ɓaɓa nah teng a ri yang ih le, "Ɓeni ngha ki ɓiyi luli kulli." ⁴Yesu yeri ɗengse le yang le nah, " ke palang ngi ɗengshi gimmashira a yali yong? ⁵ Manyeni ni kono a waɓɓa agh, 'ah lagh na wo gimashira lo,' ko ah nah, 'Logho ginya'? ⁶Ama ate nyere ih Muna Ɓwa ngha ni ɗighamuribang a ngunjah ki lagh gimmashira, ...." nah yi ɓakono shebe egh, "Logho, tol kalla lo, a woro a liyo."⁷Ɓwe ma logh te woro a liye. ⁸Ngha ɓunno ɓayong shin ni gire agh, le njiworoshi bol yang, ah ɓongshi Kulli ni pah jah ɗighamuribang ni a bin ɓayong. ⁹Ngha Yesu ɗuri a ɓiye agh, shin ɓeni a gori Matta, ngha ki ɗigha a tarah bin agh dagha agh. Nah yi, "kuratiyang." Logho ma kuratiye.¹⁰Yesu ke ɗigha bin ligiri a lah, le, ah ɓa agh dagha dudug ni ah ɓa gimashira zu ki li gili ni ni ni ah denglah le. ¹¹Ngha Ah ɓa Farisa shin ni gire agh, ah nah yi ah denglah le, "ke palang ke ɓa'aliyigiri le yong ki ligiri ni ah ɓa agh dagha ni ah ɓa pagh gimashira?"¹²Ngha Yesu ogh ni teng egh agh, nah, ah ɓeni nya ki nongkono agh agh nya ki al ɓaɓuri ya, sei ah ɓakono. ¹³Nken n'aliyi ga tengnahna ni ki ɗum agh, 'gi'enna ni ngi alla, ɗahra ni nya.' Ate ni nzu telle gor ah ɓa pah njiteng ah pontuɓu agh, ama ah ɓa gimashira.¹⁴Ah denglah le Yohanna zu a bini zu nah yi, "Mang paghi ke sung ni Ah ɓa Farisa ki gonno a teɓi ke ah denglah lo nya ki gon agh?" ¹⁵Yesu pilla nah yi yang, "Ɓi bura manduwula ka pagh yalula ngha bura manduwula ngha bini ya le? Ama kara ka zu ngha a tolli bura manduwula bin yang ngha, le aka gonno.¹⁶Ɓwa nya ki tigh gikura ma piyo a muri dagra ma yayina ki sor agh, ika san sana mashira.¹⁷Ɓayong ni pa tigh mbah ma piyo a mbila ma yayina agh. Ah tigh le, ih san mbila, mbah egh ki soɓ ko, le mbila egh ka ɓiya. Ini paghi ke ah tigh mbah ma piyo a mbila ma piyo, le ah yang ngha kwa ɓari agh ah ɗigha.¹⁸Yesu ngha wa waɓɓi yang gire le, ɓayong magulla zu gungha dumi. Nah yi, "Munang mangalang ɗigha wuh niɓiyeni, ama zu doghi ni bu wo, le ika aɓɓa." ¹⁹Le Yesu ma logho soghatiye ni ah denglah le.²⁰Le, ɓamah ni ki bil shienri nkila mashira ki wamma ri ha bogho lum pu ɓari agh, zu a njinjumi zu dogh kun dagra le. ²¹Wara waɓi muri nah, "ndogh dagra le le nkila lang ka tangha nje." ²²Ama Yesu pila shin ni, le nah, munangalang, tengkurung, njiteng lo pah no tenne masongirung. Ɓamah egh ma kum tenne masongirung a kunbang egh.²³Ngha Yesu zu ni a liye magula egh agh, shin ah ɓa tong ndiduara ni ah ɓunno ɓayong ki mayi jollo dudug. ²⁴Nah, "npuro, munangalang egh ni wuh agh, ama ih nongtulo." Ama a wo olli ma jenbang²⁵Ngha ah ɓunno ɓayong egh puri dabeng ngha, ingna a kangna egh ki bol muna egh a bi, le muna egh ma logho. ²⁶Tengnahna egh ma agh kasa nje egh kwa.²⁷Ngha Yesu ki ɗuri biye agh, ah manjungwaghina ɓari soghatiye. Ah woro ishi kun yang jolo ah nah, "shin gi'enna le sung Muna Dauda!" ²⁸Ngha Yesu zu ni a liye agh, ah manjungwaghina egh zu a bini. Yesu nah yi yang, "Npah na njiteng nlogh le npagh ga le? Ah nah yi, "Eh, Magulla."²⁹Yesu dogh nji yang le nah yi yang, "Iɓi pagh yong pyera ri pah njiteng le yong," ³⁰le nji yang ma logho. Le Yesu lagh yang nah yi yang, "ke ɓung ih yeri teɓi agh." ³¹Ama ah buna ɓari egh woro ke meshiyi teng nghe kasa nje egh kwa.³²Ngha ah buna ɓari egh ki wori ya, le, ah zu ni ɓeni nya ki nateng ngha gimatenna ye ingni na ri ya a bin Yesu ³³Ngha gimatenna egh puri ya, ɓeni nya pa ki nateng ngha agh nateng. Ah bunno ah ɓwa agh ogh njiworoshi le nah, "Ga ni pa pagh giri a Israila agh!" ³⁴Ama ah ɓa Farisa ki nah, "Ni murung le ah gimatenna ni ih pushi ni ah gimatenna."³⁵Yesu ginya ari ah lah makena ni ah lah magulla. Woro aliyi yang giri a kangnaɓangkulli, ih waɓ teng maɓonna le Kulli ma muru le Kulli, ih pah masongirung ri kono ni kwa agh. ³⁶Ngha shin ni ah bunno bayong ngha, shin gi'enna le yang, ate ngiriyang wuh na agh. Ah yang ngha ni nga ah nju ni nya ni lel agh agh.³⁷Nah yi ah denglah le, "Tumo pongisoro ngha nghang dudug ama ah ɓa pagh tumo ngha fitong. ³⁸Njim Kulli pongisoro ni kahra, ate ih tashi ah ɓa pagh tumo a bin pongisoro le."

Chapter 10

¹Yesu gor ah denglah le a ba mwoh agh le pah yang ɗighamuribang ari ah ɓongho mashira, iɓi ah pir yang, ah par biyang a ri ah kono ni kwa agh ni pah kum masongirung.²Niɓiyeni ya, lulli ah denglah le ni lum pu ɓari nga. Maduna agh, Saminu (ini ɗeshili ah gori Bitrus ), ni Andarawus muna ngih, ni Yakubu muna Zabadi, ni muna ngih Yahaya; ³Filibus, ni Bartalamawu; Toma ni Matiyu ɓa agh ɗagha; Yakubu muna Halfa, ni Taddawus; ⁴Saminu Bahkoshiyibang, ni Yahuza Iskariyoti, ɓeni ka maghi ya.⁵Ah yang ngha lum pu ɓari ni ya ni Yesu tasa. Ishiyi yang teng nah, "Ke nkenne a ba ah ɓeni ni yeri kulli ya agh ɗigh nghang ngha, ɗeshili ya ke n'ingna liye ah ɓa Samariya agh. ⁶Se de nkenne abin ah nju le ɓa Israi'la ni ɓor agh. ⁷Ɗeshili ya, nken le nwaɓ ah teng le kulli nnah, "Ɗighamuribang le ni a kulli ya ɗigh na gyap."⁸Npar bi yong a ri ah ɓaƙono, nloghshi nluo, ah ɓa yirishira agh npushi yang kunwarr ni piriyi ah ƙuƙwah. Nƙumi ninyeh, npeh ninyeh. ⁹ Ke nbol tahli fugnah zinariya ko azurfa ko tagull a ƙuƙwa le yong ngha. ¹⁰ Ke ntol lugru ging biri agh ko ɗagra ɓari, ko kura, ko gara, ate ɓonna ɓa pagh tumo kum gilina le.¹¹Lah magulla ni lah makenna ni n'ingni ni nghang kwa agh, n'al ɓeni ki aghni bang ngha, nɗigha bini kena kara ni nga logh ni ya. ¹²Nkenne nga ingna a lah le, nmagkung kunkalla. ¹³Ɓalah egh agh ɓwa ngha nghang agh yong le, iɓi ololo le yong ih ɗigha a ri. Nya te agh le, nbol gung nyere jehyi.¹⁴Ah ɓayong ni shiɓi yong ko shiɓi ogh yong ngha, nga puro a ƙun lah magulla ko ƙun lah makenna egh karra le, nkur kikiri ni a kushi yong ngha. ¹⁵A njiteng ngha miyang ngi nah yi yong, kara njuo agh ah ka shin gi'enna le nje Saduma ni Gwamrata orr ah lah egh.¹⁶Shinna, ntashi yong ni nga ah nju a ntiri ah gbigbha, ntenjung ni nga yuo', ɗeshili ya nɓomri yong ni nga ah kuhla. ¹⁷Ntigh nji yong ri ɓayong! Ah ka magh yong dung ah magulla, ah ka wol yong a bin jim kulli le yang. ¹⁸Ah kah ni yong dung ah magulla ni ah murung te murang, ate iɓi ah yeri gipaghna le yong a dung ah magulla egh ni ah ɓeni ni yeri kulli ya agh.¹⁹Ngha ah kenni yong dung ngha, ke nɗengshi ni ga nga pagh agh ni ga nga waɓ agh, ate ga nga waɓ agh nga kumi a kunbang egh. ²⁰ Nyong ni nga waɓ teng ngha, ama Bongho le Teyong ni ka nah teng ri yong.²¹Munangihyong ka pah munangih ah wol nlue, terung te agh muni. Ah muna ka logho a muri ah ɓaɓilyang, ka pagha ah wol nluo yang.²² Ɓeni kwa agh ka shiɓi yong ate lulang. Ama ɓeni gim yali kenne a mala le ya, ɓwe ka aɓɓa. ²³ Ah paghi yong gani a lah magulla ma ma le, nɓangha nworo a ma ɓi, ɗeshili ya njiteng ni ngi waɓɓi yong, ni nga mal ginya a ah lah le ah ɓa Isra'ila agh ngha ke muna ɓwa zu na agh.²⁴Ɓa'aliyigiri ni orr ɓeni ki aliyigiri agh, ko denglah ma ni orr tele lah le agh. ²⁵Ɓonna ke ɓa'aliyigiri pyeri ni ɓeni ki aliyigiri ya, ni denglah osso pyeri ni tele lah le. Ama ngi gor tele lah ih Ba'alzabuba agh, ke ah lulung mang ah gori ah ɓeni a liye agh!²⁶Ngha ni na le, ke nɓang ngoɓong le yang ngha, ate guɓung nya ah vullo ke ni ki ɗungri ya agh, ni guɓung nya songro ke na yeri ya agh. ²⁷Ga nwaɓɓi yong a njipinna agh, nga waɓɓi yong a kara, ni ga n'ogh ah yahla a kiri yong ngha, nwaɓɓi a ah tongho lah.²⁸Ke nɓang ngoɓong le a ɓah wol ngirung ni logh le wol minlim ngha agh. Ɓonna nɓang ɓa wol ngirung ni minlim a gishe.²⁹ Ni ah magh ah minya ɓari bolo penne ya le? Ai mwoh nya ka kpa njali nya a yere le tesung ngha agh. ³⁰ Ai ko nyongmurung le yong ngha ah bang ne. ³¹Ke nɓang ngoɓong ngha. N'orra ah minya ni gullo dudug.³²Ngha ni na agh ɓeni kwa waɓkung tengnahna lang bin ɓayong ngha, meng ma agh nga ɗum ɓiye bin Terang ni a kuli agh. ³³ Ama ɓeni shiɓang kundung ɓayong ngha, meng te ya nga shiɓi ƙundung Terang ni a kuli ya.³⁴Ke ntolo nzuni ɗighna ololo a ngunjah ni ya. Ni nzuni pah ɗighna ololo agh, ama garabuo. ³⁵Nzu a tigh banna a ntiri ɓwa ni teri, ni munangalang ni ngih, ɓamah ni ngih ɓuri. ³⁶ Ih ɗigha ah ɓa banna le ɓwa agh ah ɓeni a liye agh ni.³⁷Ɓeni kwa tol teri ko ngi orrang ngha ɓiye ni uwo ni meng ngha; ni ɓeni ɗeshili tol muni mabuna ko muni mangalang ye orrang ngha ni uwo ni meng ngha. ³⁸Ɓeni ɗeshili ni tol ngung pangha le sogh ni tiyang ngha agh, ni uwo mameng ngha. ³⁹Ɓeni kwa tollo ih al usulo le ya, ika ɓori. Ɓeni te pah muri ika ganna te murang ngha ika aɓɓa.⁴⁰Ɓeni agh yong ngha agh nang, ɓeni te agh nghang ngha ɓiye agh na ɓeni tasang ngha. ⁴¹Ɓeni agh ɓaƙuntumo le kulli ate ɓaƙuntumo le kulli ni ya, ika kum nwah le ɓakuntumo le kulli, ni ɓeni agh ɓa yalungposhina ate ɓa yalungposhina ni nya ika kum nwah le ɓa yalungposhina.⁴²Ko yang pih ah minmuna ni, ko muru polla a minkoroɓang iɓi nuh, ate ini ɓakuntumo lang, njiteng ni ngi waɓi yong, ɓiye ni wa ɓor ngose ya.

Chapter 11

¹Ngha Yesu malli lagha a denlah le ni lum purɓari agh, ma ɗag biye wara ngbalah ike aliyi tenana le Kulli. ²Ngha Yohanna ni abin kuro agh oghna tumo ni Yesu ki pagha, le tashi a denlah le ni kuntumo. ³Le a nahyi "awoni ɓeni ki zu agh le, ko ishi tig njisung ari ɓwa sa le"?⁴Yesu nahyi yang, "inken waɓɓi Yohanna, ga nshin ngha ni mama in og agh.⁵Ama njung wanghina ngha ki kum shinbang, aɓa kusung goshiyina ngha ki ginya, aɓa yirishira kunna iritenna, ama kirung giriyina ngha ki oghbang, a yangha a logshi a ɓeni wuh agh, a ɓeni ki al tenana le agh, a yangha a waɓɓiyang tenana maɓwa le Kulli. ⁶Ɓakum ɓoroni ɓeni nya ki enkushi ate murang ngha agh."⁷Ngha a ɓayong wori agh, Yesu ingna a waɓɓi aɓayong tenana a muri Yohanna, nah, mang gire npuro nwara a lusung nga shinna, lusung mama gung ki jigriya nile? ⁸Mang in puro nga shinna-ɓeni ni mel gikura ma ɓuɓul agh le? Ini ninah a ɓeni ki mel gikura ma ɓuɓul agh a kunyang a lah murung.⁹Mang in puro nga shina-ɓa shinduna ni le? Eh, miyang ngi waɓɓiyong, wara ɓa shinduna. ¹⁰Ini pag ɓeni a nyongli giri a muri agh. Shinna, miyang ngi tashi aɓa kuntumo lang a binno, ɓeni ka giyo nji njere a dumo agh.'¹¹Miyang ngi waɓɓi yong njiteng, ntiri a ɓeni a menna ɓil agh, ɓung nya gullo wor Yohanna ɓa ishibang ngha. Ama ɓayong ma kena ni a muru le Kulli agh gullo wori ¹²Ga bolli nzah le Yohanna ɓa ishibang ke zuni ni ɓeniya, mulle Kulli nuh na ganni na agipayina, aɓayong ma pah ganni tolli a tenne.¹³Aɓa shinduna kwa ni gigilla wanna ga pagha ha zuwa kunbang le Yohanna; ¹⁴Ke ntolla nga aghi le, ini pag Iliya ni ki zu agh. ¹⁵Ɓeni ni kirung ngha iɓi ogho.¹⁶Ni mang nga pyeri ni nzah ni? ngha ninga dalla le a muna abin maggiri, a ɓeni ɗigha ki gora ariyang ngha. ¹⁷A nah shi tong ndunduwara, ni tah ngwang. Shi ɓuwa nluo ni ɓuwa agh.¹⁸Yohanna zu nyha ki ligiri ya, nyha ki nuh agi nuhyina agh, le a nah eh ini nyanmuru; ¹⁹Muna ɓayong zu ngha ki nuh ki lih le a nah, nshina, ini ɓa yalo ɓa nuh yi giri, aɓih agh aɓa ag dagha na aɓa-pag gimashira!' Ama yeriteng ngha ni gipangna maɓwa le ni a yerini gipangna ni agh"²⁰Ngha le Yesu saghi a lah ma magulliyi na, ba pagha a gipangna le dudug agh, ate ashiɓi na pontuɓu. ²¹Gi enna ni weh, korosinu! A gi enna ni ni weh Batsaida! A gi njiworoshi pagna ri ninah a Taya ni sidon le ke a pona tuɓu kikkara, ke a ɓugna kandagiri ariyang ni soɓ tuɓu ariyang. ²²Ama iɗig pipal amuri Taya ni Sidon a kara njuo a muri mamiyong.²³Aweh, Kafarnahum, awo ɗenshe a guso kena a Kulli le? Nya nina agh kena abin aɓeni wuh agh ni. A gi njiworoshi ni a paghiyong ngha, a pangne ɓoh a Sodom le ke a yagha nghan ni ɓeni. ²⁴Ngha na le miyang ngi waɓɓiyong iɗig pipal a bi agh aɓa Sidon a kara njuo amuri mami yong"²⁵A kare agh, Yesu nah "Miyang ngi ɓongso, terang Magulla ɓakulli ni njali, a te a songrina aga ari aɓa yeriteng na aɓa yeri gipayina ni a ɗumi a ɓeni ni yeri giriya, ni nga a muna ma kena agh. ²⁶Ei, terang mama ni pag ma ɓonna a binno. ²⁷Ga kwa agh terang pahnang ni, ɓung nya yeri muna agh se Terung, ɓungh nya te yeri Terung nghe se muna, ɓeni muna tolo ka ɗummi ni agh.²⁸Nzuwa binang kwa, nyongna aɓa ganna na aɓa tol gi dungrina nga payong Usulo. ²⁹Ntol ganni lang amuyong, in alliyi giri rang, ate mini ɓa nongshi murung ni ɓa yalung ma ɓonna, le nga kum Usulo a yaliyong. ³⁰Ganni lang ngha ni dungriya, gi tolla lang te agh ngha hau.

Chapter 12

¹kunbang nghe agh, yesu wara kara usulo bola a bang gwe, adenlah le ki ogh yalo le a ingna ahariyi kiri gwe ashe.²Ngha aɓa gushi muyang shini yangha, a nahyi yesu, "shina adenlah lo ngha ki pag ga ni ɓotiya agh a kara usulo, a aghiyang"³Le yesu nahyi yang, nin nbil ga Dauda pagha ngha oghni yalo agh le, ni aɓeni yang ngha ni yangha le? ⁴Ngha ingni ni a liye kulliya lih gilina ni a biye ni ɓotto ke lih ya ni aɓeni a yangha ni yang ngha, a magulla bin ɓang kulli ni aghiyang ke lih giline agh"⁵Nin nbil ga gigilla waɓɓa le, ngha nah, kara usulo agh a magulla bin ɓang kulli le aɓa Yahuda ni bil gigilla ma kara usulo agh, ngha na pag gimashira agh?⁶Miyang ngi waɓɓiyong ɓeni wor bin ɓang kulliya ngha ba.⁷Ke nyerina ga a waɓɓa" ngi al shin gi enna, ɗahra ni agh, na wo waɓɓi a ɓeni nya ni gimashira njuo agh.⁸muna Ɓayong ni pag magulla le kara usulo."⁹Le Yesu ɗag biye ke ingna bin ɓang kulli le aɓa yahuda. ¹⁰Le ɓwa ngha biye bih seɓɓe. A ɓa Farisa illi Yesu, "Ɓonna ka pah iritenna kara usulo le?" Ate a tighi teng pag gimashira.¹¹Yesu waɓɓiyang, "yang a ntiriyong, ɓeni njuh le mwoh, ke kpah atulli ma limna kara usulo le, ke nika bolli ki pushi agh?¹²Ni yalang ni a pyeri ni gushi bang le ɓayong ni njuh! Nina le ɓonna ke a pag gima ɓonna a kara usulo"¹³Le yesu waɓɓi ɓabure "pigri boh" ma nong bunghe, le bunghe nyere ɗigha biye yarata ninga mamona. ¹⁴Ama aɓa Farisa ma pura dabeng ki al nji njere ni aka wolli agh.¹⁵Ke Yesu yeri agh, ma songri ma ɗag biyang. A ɓayong dudug kura tiye pahyang iritenna. ¹⁶Lag yang i ke a ɗumi abin ɓayong ngha. ¹⁷Ate iɓi ɗig njiteng, ga a waɓɓa a kun ɓa shinduna Ishaya, i ma,¹⁸"Shin, guro lang mama ntariyi ya, mama yalang tol agh, mama ki pashi yalang ngha. Nga tig bongho lang a muri, i ham njuo mura a aɓayong ni ni yeri Kulliya agh.¹⁹Ni noniyi ri ke i logshi ngih agh, ke ɓuwa ko a ogh kuni a njegulla agh; ²⁰Ni i ɓun njissa ma kogrina agh ni linshi nlelle gi-mongshi gishe mama gyap ni limma agh, se te njuo lihri. ²¹A ntiri lulli aɓa shiɓi tenana le Kulli agh ka tig yaliyang.²²Le ɓwa ni nji wanghi ya ni kiri giriyi na agh, kukwa ingni na ri, ah zu ni a bin Yesu. Tolghi gani le, kum nahteng ni shinbang. ²³Ah bunno ɓayong kwa agh njiworoshi bol yang, le ah nah, " Ɓeni ka pagh Muna Dauda le?²⁴Ama ke aɓa Farisa ogh ni te gipaghna ni agh, ah nah, "Ɓeni agh ih nya ih pushi kukwa ni ngogho agh se ni Baalzebuba, murung le ah kukwa." ²⁵Ama Yesu yeri na ɗengse le yang, le nah yi yang, "Ɗighamuribang ni kwa gangshi ri agh ni ki tang ngha, ɗeshili ya ah lah magulla ko lah ni kwa gangshi ri agh ni ki tang ngha.²⁶Ngha kukwa pushi ɓi kukwa agh, gangshina ri. Ke ɗighamuribang le ka tang niyelang le? ²⁷Ngha miyang ngi pushi ah kukwa nji bi Ɓa'alzabuba agh, ke nji bi yang ah muna yong ki pushi ni yang? Ngha ni na le ah yang ni ah ka waɓɓi yong njuo.²⁸Ama ngi pushi ah kukwa ni Bongho le kulli le, ɗum na ɗighamuribang le kulli zu na bin yong. ²⁹Niyelang ni ɓwa ka ingni ni a liye gara ɓabura ka iɓɓi giri, ne sete kuriyi gara ɓabura egh sang? kedebang ih iɓɓi giri a liye. ³⁰Ɓeni nya ni meng ngha agh tigh nang dumi, ɓeni te nya ki kpaɓ ni meng ngha agh ka meshiye.³¹Ni na le miyang ngi waɓɓi yong, gimashira ni kwa agh ni ɓiyi luli kulli ah laghi ah ɓwa ne, ama ɓiyi lulli bongho agh na laghi ya. ³²Ɓeni kwa waɓ teng mashira a muri Muna Ɓwa agh, ah laghi ne. Ama ɓeni kwa waɓ teng mashira a muri Bongho Ma gereteng ngha, na laghi ne agh, ko ngunjah ni, ko a ma ma ki zu agh.³³Pagh ngung ih ɗigh maɓonna le ih pah nji maɓonna, ko a pagh ngung ɗigh manangna le ih pah nji manangna, ate ah yeri ngung ari nji. ³⁴ Yong ah muna ah gbafung, ke nyong ni ah ɓayong mashira agh, niyelang ni teng maɓonna ka puri kunyong? Ate ntiri gimagoghna ni ɓayalung ngha ni kun ki waɓɓa. ³⁵Ɓayong maɓonna agh ngha ki pushi gimaɓonna ari ah gimaɓonna ni kpaɓa a yali agh, ɓayong mashira te agh ngha ki pushi gimanangna ari ah gimanangna ni kpaɓa a yali agh.³⁶Miyang ngi waɓɓi yong ih kara njuo agh ah ɓwa ka bang teng manangna ni kwa pa ah waɓ agh. ³⁷Ate ari waɓ tenana leyong, aka kun assa, ɗeshiliya ari waɓ tenana leyong a zuri yang,'³⁸Aɓa yongligiri na aɓaFarisa ɓaɓa nahyi Yesu, "Ɓa aliyigiri sungha shi al gi njiworoshi a bino." ³⁹ke Yesu pilla nah yiyang, ''ngunja mashira ni ngunja ma pag njah, a yangha a al shin gi njiworoshi. Ama gi pag njiworoshi nya aka ɗumiyong ngha, se mami ɓa-shinduna Yunana. ⁴⁰Ni nga mama Yunana pag ni kara tahro ni duh tahro a yeh njih magulla agh, ini ni na muna ɓayong ka pag kara tahro ni duh tahro a nje.⁴¹Aɓa-Nineba ka tangha a kara njuo na a njah ni le ka zuri yang. A pon tuɓu ate a oghna hamma le Yunana, nshinna ɓeni wor Yunana agh ngha ba.⁴²Ma murung nji chamba ka logha kara njuo na ɓayong mal ngunja ni ka wol nluo yang pura ari malla le ngunja ate ogh yeriteng le Sulaimanu ɗeshi li agh nshinna ɓeni wor Sulaimanu ni gulo agh yangha ba.⁴³Ngha bongho ma-shira puro ɗangni biye agh, i ganla i al bin muru te usulo, ama ni kunma. ⁴⁴Le ika nah, nga nyera lah ni npur nghang ngha.'' Njum nyere le agh, i kum ɓa liye gang nari kpanana. ⁴⁵Le nyere ke zu ni a ɓongho ma mashira maɓi tom pur ɓari a mama wori agh, le azu kwa a zah ɗigha biye. Le pagha le biye agh ma nzumo ka wor ma kunduna ni shira. ini ika pagha nina ni ngunja mashira ni.⁴⁶Yesu ngha muri waɓi a ɓayong tenana le, ngi na amuna ngi zu tangna njibang, ki alli ka nahteng ri. ⁴⁷Le ɓwa nahyi, "shinna, ngwo na muna ngwo ngha tangha njibang, a yangha a alla a nahteng ro,"⁴⁸Le Yesu pilla illi ɓeni waɓɓi agh, "yang ki pang, ngiyang ni amuna ngiyang?" ⁴⁹Le logshi bih a nji bin a denlah le nah, "shinna, a ngiyang na amuna ngiyang ngha! ⁵⁰Ɓeni kwa pag gima ɓonna le tehrang ni a Kulli agh, ini pag muna tehrang ni muna ngiyang ni mingallang ni ngiyang."

Chapter 13

¹A kara egh agh Yesu puro a lah ke ɗigha kun geresalang magula. ²Ah ɓayong dudug kpaɓa kangni, le logho ingna ɗigha a gisasa, ah ɓunno ɓayong kwa tang ni kushi yang a kunsallang.³Le Yesu waɓɓi yang giri dudug a kunburiteng, le nah, "Ɓa ɗighɗiya woro a jam njijama. ⁴Ngha Jam ni agh ah njijama ɓaɓa kpa gatanjere, le ah minyah zu melliyi. ⁵Ah njijama ɓaɓa kpa a tangsa, ba na kum njisalang nghang ngha. Njijama kahri puro, ate njisalang ni gogh agh. ⁶Ngha kara tah ni agh, ah ma nyillah ate mili yang ni bol njali agh, ah ma nyillah ah nyumo.⁷Ah njijama ɓaɓa kpa a juwe. Ah juwe gullo le sanniyi yang. ⁸Ah njijama ɓaɓa kpa njali maɓonna ɓila, ma ɓi pagh nji nbende woro tongno ni gogho, ɓaɓa woro taro, ɓaɓa wuramwoh pu lum. ⁹Ɓeni ni kirung oghbang ngha, iɓi ogho."¹⁰Ah denglah le Yesu zu a bini le nah yi, "Temang ke a nateng ri ah ɓayong ni kunburiteng?" ¹¹Yesu pilla nah yi yang, "Ah pah ne yong kum yeri gisongrina le ɗighamuribang le ɓakuli, ama ngha bin yang ngha na pah yang ngha. ¹²Ate ɓeni ne ya, ah ɓuriyi ne. Ama ɓeni kwah nya ne ya agh, ga bi ma agh aka aghi.¹³Ini paghi ke ngi waɓɓi yang tengnahna ni kunburiteng: Ko ke ah yang ngha ah shinbang, ni ah shin ngha; ni ko ke ah yang ngha te ah oghbang, ni ah ogh, ko yeri guɓung ngha. ¹⁴Bin yang ni gishinduna le Ishaya ɗungshi nghang, ngha ki nah, 'ngha ngi ogh ni ya nga ogho, ama njinjere nya nga yeri ni ya; ngha ngi shin ni ya ngi shin ni, ama ni ngi yeri ga ngi shin ngha.¹⁵Yali ɓayong ni ya bolla pinna, kunyaliyang dungri na ri oghbang, ah gunghi na nji yang, ate ma ke ah shin bang ni nji yang ngha, ko ah oghbang ni kiri yang ngha, ko ah yere ni ah yaliyang ngha, ate ma ah ka nyere kara, le nga pah yang ngirung tenna.¹⁶Ah njuwo agh ah kum na ɓoro, ate ah yang ngha ah shinbang; ni ah kiro, ate ah yang ngha ah oghbang. ¹⁷JNjiteng ni ngi waɓɓi yong ih ah ɓashinduna dudug ni ah ɓa pagh gimaɓonna koshiyi na ka shin ah ga nshin agh, na kum shin ni ni ya. Ah koshiyi na ke ah ogh na ah ga n'ogh agh, na oghi ya.¹⁸N'ogh kunburiteng le ɓaɗighɗiya ngha jam njigiri le agh. ¹⁹Ngha ɓwa ogh tengnahna ɗighamuribang ama ni yeri ya, le ɓasoriyibang zu le zu fah wori ga ah jama a yali agh. Ini pagh njijama ni ah jama gatanjere ya.²⁰Ma ma ah jama a tahli ya ini pagh ɓeni ogh tengnahna le Kulli le ma aghi ni binmurubang ngha, ²¹ngha te agh mili ni bol njali ya ni te ih tah kara agh. Ngha gani ko pah gani logho ate tengnahna le kulli ya, ma karra kpa ko.²²Ma ma ah jama a juwe agh, ini pagh ɓeni ogh tengnahna le Kulli, le ɗengshi gi ngunjah ni soriyibang le gikumna suaghi tengnahna le Kulli ni ogh agh, le ni ye pagh nji ya. ²³Ma ma ah jama njali maɓonna agh, ini pagh ɓeni ogh tengnahna le Kulli le yeri ga ah waɓ agh. Ɓwe ni pagh nji ha ɗigh gisoro, nbende worotongno le ma ma ah jam agh, ɓaɓa worotaro, ɓaɓa gogho nbende wuramwoh pu lum."²⁴Yesu ye zu ni yang ni kunburiteng. Nah, "Muru le Kulli ya ngha ni nga ɓeni ke jam njijama mabonna a bang le agh. ²⁵Ngha ah ɓayong nongni ntulo agh, ɓeni ni aghnji ya agh zu jam haɓa a kikaya le ma woro. ²⁶Ngha njijama puri ha sag ni kwa agh haɓa osso pur te.²⁷Ah denglah le ɓa telle ɓabang zu nah yi, 'Ɓa telle lah, ne njijama maɓonna ni ah jama a bang lo? Mang paghi ke niɓiyeni nya ah haɓa pura ntire? ²⁸Nah yi yang, "ɓeni ni aghnjang ngha agh ni paghi." Ah denglah le nah yi, 'Ah agh na ih shi ka uyi yang le?'²⁹Ɓa tele ɓabang nah, 'Oh oh. Ate ke nga uyi haɓa le, nlog le nkpaɓi ni kikaya. ³⁰Nɗagh yang kwa ah gullo kenne a kunbang tol gisoro. A kunbang tol gisoro agh nga nah yi ah ɓa pongisoro, "N'uyi haɓa egh ni kunduna nkuriyi yang a ngunghe ate pingsa, ama nkpaɓa ah kikaya nsoɓa bah lang"³¹Yesu ye ɓuri waɓɓi yang kunburiteng ma ɓi. Nah, "Muru le Kulli ya ngha ni nga nji nbormo ma ma ɓwa tollo ke jama a bang le agh. ³²Jah njijama egh agh ini pagh njigiri ma fitong le ah njigiri ni kwa agh. Ama gul le, gulo orr ah nshile ah nbugiri ni a bang ngha. Ika ɗigh ngung, ate ah minya ni a kuli ya ka zu ka gil ndah ari ah pasa ngung egh."³³Yesu ye waɓɓi yang kunburiteng maɓi. "Muru le Kulli agh aka pyere ni nga gimoshigiri ni ɓamah tolo logri ni kasimuh a gipyerigiri taro kenne ari moro le agh".³⁴Ah ga kwa ni ya Yesu waɓɓi bunno ɓayong nghe ni kunburiteng; guɓung nya waɓɓi yang ke nya a kunburiteng ngha agh. ³⁵Ini ɗigh ni na ate ga ah waɓɓa a nji bin ɓashinduna agh iɓi ɗigh njiteng, ngha nah ni, "Nga loghshi kunnang a ah kunburiteng. Nga waɓ a ga ah songro logho a kara tigh tinna ngunjah agh".³⁶Le Yesu ɗagha ah ɓayong ingna a lah. Ah denglah le zu a bini le nah, "Pangshi sung kunburiteng ah lussung ni a bang ngha." ³⁷Yesu pilla nah, "Ɓeni jam njijama maɓonna agh ini Muna Ɓwa. ³⁸Ɓabang ngha ngunjah ni; njijama maɓonna agh, ah yang ni ah muna ɗighamuribang. Ah lussung ngha ah yang ni ah muna ɓasoriyibang, ³⁹ɓeni ni aghnjung ngha jam haɓa agh ɓasoriyibang ni. Tol gisoro agh ini ki pagh malla le ngunjah, ah ɓa pongisoro agh ah ɓa kuntumo le Kulli ni.⁴⁰Ah lussung ni ah kpaɓɓa ah pingshi ya, ini ki ɗigh ni nga malla le ngunja. ⁴¹Muna Ɓwa ki tashi ah ɓakuntumo le, ah kpaɓ ah ga ki zu ni gimashira agh a ɗighamuribang le kwa agh, ni ah ɓayong ni pagh gimashira agh. ⁴²Ah ɓugh yang a gishe ma funna, ba ah ka ɓwah ni she mili yang nghang ngha. ⁴³Le ah ɓeni pah njiteng ngha ka poshibang ni nga kara a ɗighamuribang le Teyang. Ɓeni ni kirung oghbang ngha, le iɓi oghbang.⁴⁴Ɗighamuribang le Kulli ya ngha ni nga gikumna ni ah songro a bang ngha. Ɓwa kumi le songri. A binmurubang le ma worro, magh ah ga kwa yang ngha ne agh, ke kur ɓabang nghe. ⁴⁵Ɗeshili ya, ɗighamuribang le Kulli ya ngha ni nga ɓakumo ni ki shin bang te ah gifugnah agh. ⁴⁶Ngha kum ni gifugnah mwoh maɓonna agh, woro ke magh ah ga kwa yang ngha ne agh le ki kuri.⁴⁷Ɗeshili ya, ɗighamuribang le Kulli ya ngha ni nga gibolnji ni ah ɓugho a muru magulla agh, ngha kpaɓa ah gi'usulo sissa agh. ⁴⁸Ngha ɗungshi ni ya, ah ɓa bolnji nonni kenni kun geremuru. Le ah ɗigha njali ah kpaɓa maɓonna ah soɓɓo ah duh bolnji, ama ah ma ma ni ɓotiya agh ah soɓ yang ko.⁴⁹Ini ih ɗigha ni na a malla le ngunjah. Ah ɓakuntumo le Kulli ki zu jah koriyi ah ɓayong mashira ni ah ɓa pahnjiteng. ⁵⁰Ah soɓ yang a gishe mafugna, ba ah ka ɓwah ni sheyi milli yang nghang ngha.⁵¹Nyeri na ah ga kwa le?" Ah denglah le nah yi, "Ini ni na". ⁵² Le Yesu nah yi yang, "Ngha ni na le ɓa nyongligiri ni kwa pil denglah le ɗighamuribang le kulli ya yang ngha ni nga ɓatele lah, ɓeni pushi ah gimayayina ni ah mapiyo a bin tigh gikunnah le agh". ⁵³Ngha biye agh ke Yesu malli ah tengnahna kunburiteng ni agh, woro ɗagh biye.⁵⁴ Le Yesu ingna kasa nje le ki aliyi ah ɓwa giri a binɓangkulli le yang. Ngha pagh ni ni na agh njiworoshi bol yang le ah nah, "Yebang ɓeni kum yeriteng le ni ah gi njiworoshi ni nghang? ⁵⁵Ɓeni ya ne muna ɓasergiri ni le? Ngih ni ah gori Maryamu agh? Ne ah munangih ni Yakubu, Yusufu, Siman, Yahuda le? ⁵⁶Ne ah mingali ni nga kwa a bin sung ni ya? Yebang ni kuma a ga kwa nghang?"⁵⁷Ah pagh yalula ri. Le Yesu nah yi yang, "Ɓashinduna ngha ni gulo sei a nje le yang ni bin ah ɓalah yang." ⁵⁸Ni pagh ah gi njiworoshi dudug a biyang ngha ate na pah njiteng ngha.

Chapter 14

¹Ngha ni ƙunɓang nghe agh, murung Hiridus ogh na ƙuntumo a muri Yesu. ² Le nah yi ah guro le, "Ɓeni ya Yahaya ɓa Ishibang ni; wuh na pa logho nbende mwoh. Ini paghi ke ɗighamuribang ki pagh tumo ri''³Ga paghi ya Hiridus bolla Yahaya kuroh, ngha ɗeshili gir kuni ate Hirudiya, mah le Filibus, munangih. ⁴Ate Yohanna waɓ ne yi, "Ni ɓotto ke a tolli iɓi ɗigh mah mo agh." ⁵ ke Hiridus wolle kikarah, ama ngoɓong le ɓayong ngha ki gani, ate ah tolle ni nga ɓashinduna.⁶Ama kara ni ah ɓilli Hiridus agh ye pilla zu, munangalang le Hirudiya tah ngwang ha bang ɓoghi Hiridus. ⁷Le kaniyigiri nah yi iɓi jim ga kwa ɓoghi ya, tolla ika pih ne.⁸Ngha oghni ƙunmburi le ngih ya pilla nah, "Peng muri Yahaya ɓa lshibang a koroh." ⁹Yali murung gani ni ga jim agh, ama ate wara kaniyigiri agh, ni nji ah ɓayong ni njibuno nghe agh, ma tigh kuntumo pagh gire.¹⁰Tashi bang ah ka kashi muri Yahaya a ba a girkun bang nghang ngha. ¹¹Muri ni ah kashi ya ah zu ne ah pih munangalang nghe a koroh, osso tollo kehni bin ngih. ¹² Le ah denglah le zu tol nluo ke lingsa. Njumi ya ah kene aka waɓɓi Yesu.¹³Ngha Yesu ogh ni ga agh, puro a gisassa woro a ba ah ɓayong nya nghang ngha agh. Ngha ah bunno ɓayong ogh ni ya, ah puro a ntiri lah ni kushiyang ah soghatiye. ¹⁴Ke Yesu puro a dung yang shin ah bunno ɓayong, ke gi'enna le yang wolli, ke par bi a muri ah ɓakonno ni ntiri yang ngha, nyeshi yang masongiri yang.¹⁵Ngha kapolla pagh ni ya, ah denglah le zu a bini zu nah, "Ɓa lusung ni nga, duh sunghi na. Maghi ah bunno ɓayong ni bu ah ɓah woro a ntiri lah, ah ka kuriyi munyang gilina.¹⁶Ke Yesu nah yi yang, "Tehkushi woro le yang nya, npah yang gili ni ah ka li ya." ¹⁷ Ah pilla ah nah yi, "Ga bisung ngha fah nnu tongno ni ah njih ɓari titi ni." ¹⁸ Yesu nah, "Nzu npeng yang."¹⁹Ke Yesu waɓɓi ah bunno ɓayong iɓi ah ɗigha njali a muri lusung. Tol ah fah nnu tongno ni ah njih ɓari. Loghshi muri a kuli, jim kulli ke ɓohniyi ah fah nnu egh pih ah denglah le. Ah denglah le gaɓi ah bunno ɓayong. ²⁰Ah yang ngha kwa ah li ah ɗimma. Tekoro gilli ni ah kpaɓ agh, ɗungshi guwo lum pu ɓari. ²¹Ah bunno ɓayong ni a ɗingshi ni gili egh ya, ah buna woro tongno lum tongno ni, ni ah ishi ah mena ni ah muna a ntiri egh ya.²²Ni ye gungshi bang ngha ma tigh ah denglah le ah ingna a gisassa ah ɗuro ƙandah muru, kedebang le ika sogha tayang, ini peti meshiyi ni a bunno ɓayong. ²³Ngha meshiyi ni ah bunno ɓayong ngha, eɓɓe a muri nkonno ate ika jim kulli. Duh kumi a biye, yang ngha ni muri. ²⁴Ama niɓiyeni ya gisassa egh non na ni kunsallang, ate gung tuttiyi ne wori, ke gung ngha ki ɓwah ki tutti yang ni njumo agh.²⁵Ni dudurbang gulah Yesu ginya muri muru ɗahmah ah denglah le. ²⁶ Ngha ah denglah le shinni ih ging ni a muri muru agh, ah koshiyo ah wo nah, "Nyammuru ni," ah ma ishi kun yang jollo ni ngoɓong. ²⁷Ke Yesu logshi kun ni nahteng ri yang ni kahra nah, "Ngim kunyali yong! Mini! ke nɓang ngoɓong ngha."²⁸Bitrus pilla nah yi, "Magulla, ɗiggha a mini le, tigha iɓi nginya a muri muru nkene a bin no." ²⁹ Yesu nah,"Zu." Le Bitrus ma sullo a gisassa ki ginya a muri muru ki ka a bin Yesu. ³⁰Ngha Bitrus shin ni gung ngha, ngoɓong kpa ri. Shin na yang ngha ih limma, ke logshi gih a kuli nah, 'Magulla, assang!"³¹Yesu kahra non bi bol Bitrus le nah yi, "Weh ɓa njiteng ma kenna, mang paghi ke a ariyi ɗengse lo?" ³²Ngha Yesu ni Bitrus ingni ni a gisassa agh, gung ma kassa. ³³Ah denglah le ni a gisassa agh gushi Yesu wo nah, "Njiteng ni awo ni muna kulli."³⁴Ɗuro le yang ngha ah ingna a nje Ganisarata. ³⁵Ngha ah ɓayong ni biye agh yerini ih Yesu ni ya, ah tashi ƙuntumo a ri ah nshile yang ni a gibang ni nje ya, ah zu ni ah ɓakono kwa. ³⁶Ah jimi ate iɓi aghi yang iɓi ah dogh kun dagra le, ah ɓayong ni kwa dogh kun dagra le agh kum na masongiriyang.

Chapter 15

¹Ke ah ɓa Farisa ni ah ɓa nyongligiri ni puro a Urushalima agh zu a bin Yesu. Ah ili ah nah, ²"Mang paghi ke ah denglah lo ki ɓugh gipaghna le ah ɓagulla ko? Ate ah nya ah lagh bi yang ke ah li gili ya." ³ Yesu pilla nah yi yang, "Yong ma agh mang paghi ke nga ɓugh gigilla le Kulli ko ate ah gipaghna le yong?⁴Ate Kulli nah, "Gushi tero ni nguwo,' ni 'ɓeni kwa waɓ tengmashira a muri teri ko ngih agh, njiteng ni ika wuh. ⁵Ama nnah, 'ɓeni kwa nah yi teri ni ngih "Aghna ni kwa aka kummo a binang ngha niɓiyeni ya ga nga pih kulli ya ni,"' ⁶ɓwe ya sete tol gushi ɓa ɓilli ya. Ah njinjere ni ya npilla telle kulli ɗigh gimanangna ate ah gipaghna le yong.⁷Yong ah ɓa kunɓara! Tengnahna shinduna le Ishaya ni waɓɓa a muyong ngha bolla njere ngha nah ni, ⁸'Ah ɓayong ni ya, ni kun yang ni ah gushi nang mwoh, ama yali yang pagh na jak ni meng. ⁹ Ninyeh ni ah gushi nang, ate ah yang ngha ah aliyi gipaghna le yang ni nga gigilla le ɓayong."¹⁰Ke gor ah a bunno ɓayong bini ya nah yi yang, "Nmag kiri yong n'ogho le nyere - ¹¹ Ga ingna ah kun ngha ni ki ɓiyi bang ngha. Se ga ki puro a kun ngha, ah ga ni ki ɓiyi ɓwa."¹²Ke ah denglah le zu nah yi Yesu, "A yerina ni yali ah ɓa Yahuda ni posso a ro ni teng ni a waɓ agh?" ¹³ Yesu pilla nah yi yang, "Gi jam na ni kwa terang ni a kuli ya ni jamma agh aka uɓɓi. ¹⁴ Npuro a tele yang, ah manjungwanghina ni ki non gara. Manjungwanghina non yi ɓi manjungwanghina gara le, yang kwa agh ah ka kpa a tulli."¹⁵Bitrus pilla nah yi Yesu, "Ɓwaghi sung ngulliteng ni." ¹⁶Yesu nah, "Nyong ma agh ha niɓiyeni ya nya ni yeriteng ngha le ? ¹⁷Ko ni nshin ni le ga kwa ingna kun agh wara a ɓum ih ka pilla ih puro a nji bin tuah agh ?¹⁸Ama ah ga ki puro a kun ngha ɓa yalung ni ah pur nghang. Ah gire ni ki ɓungshi ɓwa. ¹⁹ Ate ah ɗengse mashira agh ɓa yalung ni ah pur nghang, wol nluo, njah, iɓgiri, waɓƙung yiri, ɓiyi luli kulli. ²⁰Ah ga ni ki ɓungshi ɓwa. Ama li gilina ni bung dahɓi ni ki ɓiyi ɓwa agh."²¹Ke Yesu maghmuri biye woro a nje Taya ni Sidon. ²²Ke mah Kan'ana logho a kasa nje egh zu. Logshi gih magh jollo nah, "Shin gi'enna lang, Magulla, Muna Dauda! Muna mangalang lang ngha a gani a bi gimmatenna." ²³Ngha te kwa agh Yesu ni waɓɓi teng guɓung ngha. Ke ah denglah le zu jimi woro nah, "Magh yi bu ih woro, ate yang ngha ih bil tasung ni jollo."²⁴Yesu pilla nah, "Ni ah tasang a bin ɓung sah agh sei bin ah nju ma ɓoriyina ni a liye Isra'ala agh." ²⁵Ke zu gungha ɗumi woro nah, "Magulla, agh nghang." ²⁶ Pilla nah yi, "Ni ɓotto ke a tol nnu le ah muna a soɓɓi ah munanlara agh."²⁷Ke nah, "Eh, Magulla, ko ah munanlara ma agh ah yang ngha ah li ah ngoshi mintana ni ki soko njali a bin li gilina le telelah agh." ²⁸Ke Yesu pilla nah yi, "Ɓamah, awo ngha ni pah njiteng ma gulla. Iɓi ɗigh ni na a bin no ni nga ga awo al agh." Ngha ri kunbang nghe agh ini muni mangalang nghe kum ni tenemasongiri.²⁹Le Yesu ɗagh biye ye woro gyap ni sallang Galili. Ke ye eɓɓe a muri ɓungrang ke ɗigh nghang. ³⁰ Ah bunno ɓayong zu a bini. Ah zu ni ah ɓayong ni kushi yang wuh agh, ni ɓa njungwanghina, ah ɓeni nya ki nateng ngha agh, ah ɓeni goshiyi ya, ni ah ɓayong ɓaɓa ni ngiri yang ki gangshi yang ngha. Ah zu ni yang abin Yesu ke tengshi masongiri yang ³¹Le ngiri ah bunno ɓayong koshiyi yang ngha ah shin ni ah ɓayong ni kun yang kuriyi ya nah ni teng ngha, ah ɓa goshiyina kum tenne masongiri yang, ah ɓeni kushi yang wuh agh ki ginya ni ah manjungwanghina shin ni bang ngha. Ah gushi kulli le ɓa Israi'ala.³²Yesu gor ah denglah le ke nah yi yang, "Nshin na gi'enna le ah bunno ɓayong ni ate ah yang ngha a binnang kara taro ah nya ni ga ah ka li ya. Ni ntollo nga maghi yang bu ni yalo agh ate ginya ka gan yang. ³³Ah denglah le nah yi, "Yebang ni sa kum ah fah nnu ni ka pyeri ah bunno ɓayong ni a lusung ni le?" ³⁴Yesu illi yang, fah nnu shiang ni a bi yong?" Ah pilla ah nah, "Tomɓari ni ah minnjih fittong." ³⁵Ke Yesu saghi ah bunno ɓayong iɓi ah ɗigha njali.³⁶Ngha tolli fah nnu tomɓari ni ah minnjih fittong ngha, paghi kulli makampah, ke ɓoniyi pih ah denglah le, ah ɖenglah le gaɓɓi a bunno ɓayong. ³⁷Ah yang ngha kwa ah li gili ha ah ɗimma ha ah kpaɓ tekoro ɗungshi ah guwo maguliyina tomɓari. ³⁸Ah bunno ɓayong ni li gili egh agh, ah buna woro tongno ihne, ni ah ishi ah mena ni ah muna ntire ya. ³⁹Le Yesu meshiyi ah bunno ɓayong, ma ingna a gisassa woro a nji kasa nje le ah ɓa Magadan.

Chapter 16

¹Ke ah ɓa Farisa ni Sadukiya zu a bini ate ah ka pyeri ni ili ate iɓi ɗummi yang giɗumna a nlagiri ²Ke nah yi yang, "kara polla pagh le, ngi nah, 'kunbang ka ɓoro ate nlagiri bangha bangha.'³ Beri pagh le, nye nah, 'kunbang ni ki ɓoti ya, ate nlagiri bangna ye vuliyo.' Nyeri na pangshi gipaghna le nlagiri, ama ni nyeri pangshi giɗumna le kunbang ngha. ⁴ Biɓilla mashira ni ma pagh njah ni ki al giɗumna a kuli ya, ama giɗumna nya aka ɗummi yang ngha se giɗumna le Yunusa.'' Le Yesu ɗagh yang wor woro le.⁵Ngha ah denglah le kenni gini ma mogho agh , ah Jangsa na tol nnu bi yang ngha. ⁶ Yesu nah yi yang, "Nɗigh liem ni bol muyong ari gimoshigiri le ah ɓa Farisa ni Sadukiya." ⁷Ke ah denglah le nahteng ari yang le nah, "Ate ni shi zu ni nnu bi sung ngha." ⁸Yesu yeri na ga ke nah, "Nyong ah ɓa pah njiteng ma fitong, mang pagh giri ke ngi nahteng a ri yong ngi nah ate ni nbol gilina bi yong ngha?⁹Ni sang nɗengshi ni fah nnu tongno ni li ni ah ɓayong woro tongno lum tongno agh, ni ah guwo shiang ni nkpaɓ agh le? ¹⁰ Ko fah nnu tomɓari le ah ɓayong woro tongno lum ihne, ni ah guwo shiang ni nkpaɓ agh le?¹¹Ke mang pagh giri ke ni nyere ih nya ngi nahteng a muri nnu agh? Ntang nginghang ni tigh njung ari gimoshigiri le aɓa Farisa ni aɓa Sadukiya." ¹²Ke ah yere ih nya ih nahteng a muri gimoshigiri ma nnu agh, ama iɓi ah tigh njiyang a ri aliyigiri le aɓa Farisa ni Sadukiya.¹³Ngha Yesu zu ni a nje kaisariya Filibbi agh, ili ah denglah le, nah yi yang, "Muna Ɓwa agh ah ɓwa ki nah ini yang?" ¹⁴Ah nah, "ah ɓayong ɓaɓa nah Yohanna ɓa Ishibang; ɓaɓa, Iliya; ni ɓaɓa, Irmiya, ko mwoh le aɓa Shinduna." ¹⁵Nah yi yang, "Ama yang te ngi nah mini mi?" ¹⁶Agha le ya, Siman Bitrus nah, "Awo ni Ɓa'ashibang, Muna Kulli ni ki usulo agh.¹⁷Yesu pilla nah yi, "Awo ni ɓa kumɓoro, Siman muna Yunana, ate ngirung ni nKilla ni ki ɗummo ga agh, ama Terang ni a kuli agh. ¹⁸Miyang ɗeshili ngi nah wo ih awo ni Saminu, a muri tahli ni nga ɓagh binɓangkulli lang nghang. Kun kangna Njimanjali ni ki kum ɗighamuribang a muri ya.¹⁹Nga puwo giloghshi kunnjere Muru le Kulli. Ga kwa a kuro a ngunjah agh ah ka kuri a kuli, ga te ah pangsa a ngunjah agh ah pangshi a Kuli.'' ²⁰Ke Yesu lagh ah denglah le ki iɓi ah waɓɓi ah ɓwa ih ini Ɓa'ashibang ngha.²¹Logho a kunbang nghe ya Yesu waɓɓi ah denglah le ih ka woro a Urushalima, ih ka nuh gani a bin ah magulla ni ah magulla binɓangkulli ni aɓa nyongligiri, ah wol nlue, ke ih ka logh ni usulo a kara ma taro. ²²Ke Bitrus non ni jak saghi, ki nah, " ke ga ih zu a bino agh, Magulla, ki ih ga ih pagho agh." ²³Ke Yesu pilla waɓɓi Bitrus, "Nyere a njumang, ɓasoriyibang! Awo ni tahli ma engkusung a bin nang, ate na tigh yalo ri ah giri le Kulli ya, a tigh yalo ri ah giri le ɓayong.''²⁴Ke Yesu nah yi ah denglah le, ɓeni kwa tollo ih ka sogha tiyang ngha, iɓi shiɓɓi muri, ih tol ngung pangha le, ih sogha tiyang. ²⁵ Ɓeni kwa tollo ih ka ashi muri ya ih ka ɓori, ni ɓeni kwa te ɓor muri ate murang ngha ih ka kummi. ²⁶Mang ih ka ɓuri ɓwa ngha kum ngunjah kwa ama ɓor usulo le agh? Mang ɓwa ka ariyi ni Usulo le?²⁷Ate Muna Ɓwa ka zu ni gullo le Teri ni ah ɓakuntumo le. ke ih ka nwah ɓeni kwa agh ngoso gipaghna le. ²⁸Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ɓaɓa ngha tangha a ntiri yong ba, ngha ni ki shin nluo agh agh sete ah shin Muna Ɓwa ki zu a ɗighamuribang le.

Chapter 17

¹Kara topurmwoh ni njumi ya Yesu tol Bitrus bi, Yakubu, ni Yohanna minyemi, ke zu ni yang a muri nkono ma sanna. ²Ke ngiri pilla dum yang. Kundumi ki tolliyi bang ni nga kara, kukura le poshi pupwat.³Ke Musa ni Iliya puro ki nahteng ri yang. ⁴Bitrus pilla nah yi Yesu, "Magulla, ɓonna ke sung ngha ba. A agh le, nga gil ah jouri taro a ba - mwoh ate muro, ni mwoh ate muri Musa, ni ma mona ate Iliya."⁵Ngha yang ngha muri nahteng ngha, le, nlagiri ma poshina logho vulliyi yang, le, ogh gih a nlagiri, ki nah, "Munang ma kunyalung lang ni nga, ini ntigh kunyalang temuri. N'ogh tele." ⁶ Ngha ah denglah le ogh ni ya, ah vulla njali ni kundum yang ni ngoɓong. ⁷Ke Yesu zu dogh yang le nah, "Nlogho ke nɓang ngoɓong ngha." ⁸Ke ah loghshi muyang Kuli ni ah shin ɓung ngha se Yesu ni mwoh.⁹Ngha ah wa sulini a nkono agh, Yesu lagh yang, ki nah, "ke nwaɓɓi ɓung gishinna ni ya ha sete kara ni Muna Ɓwa logh ni nkilliya agh. ¹⁰Ah denglah le ili, ki nah, "Ke mang paghi ke ah ɓa nyongligiri nah Iliya ni ka zu ni kunduna?"¹¹Yesu pilla nah, "Njiteng ni Iliya ka zu za nyeshi ga kwa agh biye. ¹²Ama miyang ngi nah yi yong, Iliya wara zu, ke na yeri ya. Ngha ni na agh, ah paghi ga kwa yali yang tol agh. Jah njinjere ni ni, Muna Ɓwa ka ogh ni gani a bi yang." ¹³Ke ah denglah le yere ih waɓ teng a muri Yahaya Ɓa'ishibang.¹⁴Ngha ah billibang a bin ah bunno ɓayong agh, ɓwa zu a bini, gungha dummi, le nah, ¹⁵ "Magula, shin gi'enna le munang, ate yang ngha ih wuh dahna ih nu gani dudug. Ate kara ni kwa agh yang ngha ih pagh te kpa a gishe ko muru. ¹⁶Nzu ni a bin ah denglah lo, na gan pih masongiri ya."¹⁷Yesu pilla nah, "Biɓilla ma ma nya ki pah njiteng ngha agh ni ɓa yalung manangna, bogho shiang ni nga ɗigh ni ni yong? kunbang nonna shiang ni ɗighna nga gim ni kunyang ri yong? Nzu ni a bin nang. ¹⁸Yesu saghi gimashira egh, ke pura ri, le muna ma kum masongiri a kunbang nghe.¹⁹Ke ah denglah le Yesu zu a bini ni songrirung le nah yi, "Mang paghi ke ni shi gan pushi ah gimashira egh agh?" ²⁰Yesu pilla nah yi yang, "Ate pah njiteng le yong pagh na fittong. Njiteng ni ngi waɓɓi yong, nyong ngha ni pah njiteng ko fittong ni nga nji mustad, nga nah yi nkono ni, 'sissa ba a woro a bagho,' le ika sissi te guɓɓung nya ka gan yong ngha. ²¹Ah jah ah gimashira ni ya ah nya ah puro a ngiri ɓayong ni ngogho agh se ni jim kulli ni gonno."²²Ngha ah ɗigh ni Galili ya, Yesu nah yi ah denglah le, "Ah pah Muna Ɓwa a bi ah ɓayong, ²³le ah ka wol nlue, ah ka loghshi a kara ma taro." Ah denglah le ma pagh yalula.²⁴Ngha ah zu ni a Kafarnahum agh, ah ɓa agh dagha ma mwoh le koriyo bari ma shekel zu a bin Bitrus ke nah. "Ɓa'aliyi yong giri ni ki nwah mwoh le koriyo ɓari ma shekel dagha agh?" ²⁵ Nah, "Eh." Ama ngha Bitrus ingni ni a lah egh agh, Yesu nahteng ri ni kunduna le nah, "Mang pagh ɗengse lo, Saminu? Ah murung ni a ngunjah ni ya, a bin yang ni ah agh dagha ko ngoso nje nghang? A bi ah ɓeni ah nongmurung muyang ngha ko a bi ah biri?"²⁶Ngha Bitrus nah ni, "A bi ah biri," agh Yesu nah yi, "Le ah ɓeni ah nongmurung muyang ngha ni ki nwah agh. ²⁷Ama ate ke iɓi shi tigh ah ɓa agh dagha ah pagh gimashira agh, kenne a salang magulla, a ɓugh gibolnjih, a pushi njih ni zu kwa ni kunduna agh. A loghshi kuni le, a ka kum shekel. Tolli pih ah ɓa agh dagha te murang ni te muro."

Chapter 18

¹Pyere ari kara egh le ah denglah le Yesu zu a bin ni le nah, "Yang orr bang kwa ni gullo a ɗighamuribang le kulli?" ²Yesu gor muna ma kenna, le tighi ntiri yang, ³Le nah, "njiteng ni ngi waɓɓi yong, ni npilla nɗigh ni nga ah muna ma kenna agh le, njinjere nya nga ingni ni a muru le Kulli ya.⁴Ngha ni na le, ɓeni kwa nongshi muri ni nga muna ma kenna ni ya, ini orr bang kwa ni gullo a muru le Kulli. ⁵Ɓeni kwa gingshi muna ma kenna ni nga ma ma agh a ntiri lullang ngha agh nang. ⁶Ama ɓeni te tigh mwoh le ah muna ma kenna ni pah njiteng ni meng ngha ah pagh gimashira agh, ɓoro ke ah kur tahli goggiri melli, ah tutti ah ɓugho a sallang magulla.⁷Miyang ngi shin gi'enna le ngunjah ate kara engkusung! Ate ga ɗigha ka pagh giri ya kara le ni pa wor agh, gi'enna le ɓeni ate muri ni kara gho ka zu ni ya! ⁸Ko buwo ni ko kuso ni ka tigho engkusung, kashi ɓugh ko. Ɓonna a ingna a muru le kulli ni bung kashina ni kusung kashina ke ah tutto ah gishe le kulli ni nya ki mal agh agh ni bung ɓari ko kusung ɓari.⁹Njoh ka pagho aka engkuso le, kashi ɓugh ko. Ih ɓoro a ingna a muru le Kulli ni njung mwoh ke ah ɓugho a gishe le Kulli ni nya ki mal agh agh ni njung ɓari.¹⁰Ke n'agh njenna ah muna ma kenna agh. Ate ngha a Kuli ya kara ni kwa agh aɓa pagh tumo le Kulli le yang ngha ki logshi njiyang ki shin Terang ni a Kulli ya. ¹¹(Muna Kulli zu ate ih ka ashi ga ɓor agh)¹²Mang ngi ɗengse? Ngha ɓwa ngha ni nju worotongno le mwoh ntiri yang ɓor agh, ni ih ɗagh woro ihne pulum puramuri tombi'ihne amuri nkono ih ka al mwoh ni ɓor agh? ¹³Kumi le, njiteng ni ngi waɓɓi yong, ih ogh binmurubang ka orr ma ma muri woro'ihne pu lum pura muri tombi'ihne ni ni ɓor agh agh. ¹⁴Ini ni na te, ɗengse le Teyong ni a Kulli ya ni ih ki mwoh le ah muna ni ih woro a gishe agh.¹⁵Munanguwo pagho gimashira le, kenne a ki waɓɓi gimashira le a ntiri yong ɓari. Ogho le a tigh ne njinjere maɓonna. ¹⁶Ni te ogho agh le, a gor ah ɓwa ɓari ko taro a kenni bin ni. Tengnahna le ah ɓa tangha temuri teng ɓari ko taro ni pa ah tu ni teng.¹⁷Ye shiɓi ogh yang te le, kenni teng nghe a binɓangkulli. Ye shiɓi ogh yang le, le ɗigh ni nga ah ɓeni ni yeri kulli ya agh ni ɓa agh dagha.¹⁸Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ga kwa nkuro a ngunjah ni ya, gire kura ri a kuli. Ga te kwa npangsa a ngunjah ni ya, gire pangshi na ri a kuli. ¹⁹Le nye nwaɓɓi yong, ah ɓwa a ntiri yong ɓari ngunjah ni agha a muri ga kwa nga jim agh le, Terang ni a kuli ya ka paghi yang ni. ²⁰Ba kwa te ah ɓwa ɓari ko taro kpaɓ ɓang a ntiri lullang ngha, nga pagh a ntiri yang".²¹Le Bitrus zu ji nah yi Yesu, "Magulla, nbende shiang ni munaterang ka pagh ni gimashira rang ki nga tol yi ne? Tomɓari le?" ²²Yesu nah yi, "Ni nnah wo nbende tomɓari ya, ama nbende worotaro pu lum ha tomɓari.²³Ngha ni na le ɗighamuribang le Kulli pyere ni murung ni tol gil te tangma ni ntiri yang ni ah ɓa paghi tumo agh. ²⁴ Ngha tolli tinna gil teng nghe agh, ah zu ni yi ɓa paghi tumo mwoh ngha ni tangma le a muri ken talent woro tongno lum lum agh. ²⁵Ama ate ih nya ni njere nwah tangma egh agh ɓa tele lah nah ah maghi ni mah mi ni ah muni, ni gikumna le kwa ah nwah ni tangma egh.²⁶Le ɓa pagh tumo egh kpakushi njali, le nah, "Telelah, gim yuo ni meng, le nga nwah wo ga kwa agh". ²⁷Le telelah le ɓa pagh tummo egh, ate shin na gi'enna le ya, maghi bu ye tol yi tangma egh.²⁸Le ɓa pagh tumo egh woro ki kum ɓi ɓa pagh tumo, ngha ni tangma le muri dinari worotongno agh. Bolli a nkulimelli, le nah, nwah tangma lang ni a muro agh! ²⁹Le ɓi ɓa pagh tummo kpa kushi njali jimmi, nah, 'gim yalo ni meng, nga nwah wo.'³⁰Ama ɓa pagh tumo makunduna egh shiɓa. Le wori ni ah ka ɓughi a Lah kurbang sete kara ni nwah ni tangma le agh. ³¹Ngha ah ɓi ɓa pagh tumo shin ni ga pagh giri ya yali yang lullu. Ah nyere ah ja waɓɓi telelah le yang ga kwa pagh giri ya.³²Telelah le ɓa pagh tumo wo gori, le nah yi, 'A weh ɓa pagh tumo mashira, ntollo wo tangma lo kwa ate a jim nang. ³³Mang paghi ke na tol yi ɓuwo ɓa pagh tumo gimashira le ni nga ma ma ntollo wo gimashira lo agh?'³⁴Yali ɓa telelah le ɓa pagh tumo egh lullo, bolli pih ah ɓa pah gani sete nwah tangma le kwa. ³⁵Ini te Tehrang ni a kuli ya ka paghi yong, ngha ma mona leyong ni maghi yali bu a ri munangih ni bolo a yali ya agh.''`

Chapter 19

¹Pyeri ni kara ni Yesu malli waɓɓa ah tengnahna ni nya magh muri Galili zu a nje Yahudiya ngha ginisallang Urdur agh. ²Ah ɓwa dudug sogha tiye, tol yi yang bin konna le yang a biye³Ah ɓa Farisa zu a binni, ki mommi, le nah yi, "Ɓonna ki ɓabura maghi mah mi bu ate gipaghna guɓung le?" ⁴Yesu pilla nah yi yang, "Ni nbil ginyonglina ni nah ɓeni pushiyang ngunjah agh pushiyang ma buna ni ma ngallang ngha?⁵Ɓeni pushi yang ngunjah agh ye nah, a teɓi ya ɓabura ka ɗagh teri ni ngih ka ja kpab ni mah mi, le ah yang ngha ɓari egh agh ah ka pil ngirung mwoh agh? ⁶Ngha ni na le ah nya a wa uwo ɓari ya, ah pilla ngirung mwoh. Ini ni na le ga kwa Kulli woro kpaɓɓa ba mwoh agh ke ɓwa ih tuyi agh."⁷Le ah nah yi, "Ki mang paghi ke Musa nah yi sung ishi pah ginyonglina ma tu nduwula, le ishi maghi bu?" ⁸Nah yi yang, dungro yali yong ni paghi ke Musa ɗagh yong ih npiriyi ah mah yong, ama ngha ni kundunna agh ini ni na agh. ⁹Miyang ngi nah yi yong, ɓeni kwa piriyi mah mi a muri teng ma ɓi sa ni ni kpab ni teng njah agh agh, ye woro ki tigh mah ma ɓi sa lah agh, pagh na njah; ɓabura ni tigh ɓamah ni tuyi ni buri ya, pagh na njah."¹⁰Ah denglah le Yesu nah yi, "Ini ntiri ɓabura ni mah mi ni na le, ni ɓoto ki ɓwa tigh mah lah agh." ¹¹Ama Yesu pilla nah yi yang, "ɓeni kwa agh ni ki agh tengnahna gi aliyina ni nya. ¹²Ah ɓwa ngha nghang ah ɓil ni suawuhna, ah ɓwa ngha nghang ah ɓayong ni tighi yang suawuhna, ah ɓa suawuhna ngha nghang ma te tighi muyang suawhuna ate muru le Kulli. Ɓeni kwa tollo ih ka agh gi aliyina ni nya, ih ɓiye ɓi aghi."¹³Ah zu ni ah muna ma kenna a bin ni iɓi par bi a muyang ih jim mi yang Kulli, le ah denglah le Yesu piriyi yang. ¹⁴Le Yesu nah, "nɗagha ah muna ma kenina egh, ke npiriyi yang ih ka zu a bin nang ngha agh, ate muru le Kulli ɗigha ate muyang." ¹⁵Par bi a muri ah muna egh, le magh muri biye.¹⁶Le, ɓabura ma ɓi sa zu a bin Yesu le nah, "Ɓa aliyigiri, gimaɓonna ma nyeni nga pagha ki nga kum muru le Kulli ni nya ki mal agh agh?" ¹⁷Yesu nah yi, "Mang paghi ki a wo ilang ate ga ɓor agh? Giri mwoh ni ɓoro, a tollo aka ingna a muru le Kulli le ɓang gigilla.¹⁸Ɓwe nah yi, "Ah gigilla manyeni? Yesu nah, "ka wol nluo agh, ka gor mah le ɓwa agh, ka iɓgiri agh, ka pagh ɓa tangha tiye njuo ma yiri agh, ¹⁹gushi tero ni nguwo, le yalo iɓi tol ɓwo ɓamurikalla ni nga ma ma a tolli muro agh."²⁰Basadeng egh nah yi, "Ga kwa ni nya nbil le. Mang wa uwo nga pagha?" ²¹Yesu nah yi, "a tol ɗigh ɓa gerenteng le, woro, magha ga kwa buwo agh, le a pih ah ɓa'enna ne, le aka kum gikumna ɓakuli; le a zu, a soghatiyang". ²² Ki basadeng nghe ogh ni ga Yesu waɓ agh ma woro ni yallung ɓiyina ate yang ngha ni gikumna dudug.²³Yesu nah yi ah denglah le, "njiteng ni ngi waɓɓi yong, ih konno ki ɓakumo ki ingna a muru le Kulli. ²⁴Miyang ye ngi nah yi yong, ingna le loggah a tu nlemo ni ki kon ni nga ingna le ɓakumo a muru le Kulli ya."²⁵Ngha ah denglah le Yesu ogh ni tengnahna ni nya njiworoshi bol yang, ah nah, "ki yang ki aɓɓa?" ²⁶Yesu pilla shin yang le nah, "ngha bin ah ɓwa agh gi paghna egh konna, ngha te a bin Kulli agh ga kwa agh gi paghna ni." ²⁷Le Bitrus pilla nah yi, "shin na, shi ɗagh na ga kwa agh shi pir tiyo. ke mang sa kumo?"²⁸Yesu nah yi yang, "Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ngha ngunjah ma piyo agh, ngha Muna Kulli ka ɗigh ni muri ntongho ma gulla le agh, nyong ni ah ɓeni nkuratiyang ngha nga ɗigha muri ah ntongho lum pu ɓari nga waɓɓi ah kumburi lum pu ɓari le ah ɓa Israila njuo.²⁹Ɓeni kwa ɗagh ah lah, ah munangih, ah mingali, Terung, Ngiyong, ah muna, ko ɓabang ate murang ngha, ih ka kum ɓuro nbende woro tongno lum, ih kum muru le Kulli ni nya ki mal agh agh. ³⁰Ngha ni na le ah ɓwa dudug ni ki pagh ah ɓa kunduna agh ah ka pil ah ɓa gingnjumo, ah ɓa gingnjumo ka pilla ah ɓa kundunna.

Chapter 20

¹Muru le Kulli agh ngha ni nga tele ɓabang ni woro ni ɓeri sup ka al ah ɓeni ka paghi tumo a bang le ya. ²Ngha ah agh ni ni ah ɓa paghi tumo iɓi nwah yang dinari mwoh a kara agh tuti yang a bang le.³Pyere pilla le kara ma taro le puro, le shin ah ɓa pagh tumo tangha kun bin Magh giri, tumo ni ah ka pagh agh nya. ⁴Le nah yi yang, 'nmiyong ma agh, nworo ngi pagh tumo a bang lang, ga ɓor agh nga pah yong ni.' Le ah woro ah pagh tumo.⁵Le ye puro a pyere pilla le kara ma topurmwoh, ni ma tombi'ihne, ye pagha ni na. ⁶Ni na ɗeshili ya pyere pilla le kara ma lum pur mwoh agh ki kum ah ɓa pagh tumo ma ɓi tang ninyeh. Nah yi yang, 'Mang paghi ki ntangha ba ninyeh kara ki kpa yong?' ⁷Ah nah yi, 'ga paghi ya ɓung nya tol sung a tumo agh. Nah yi yang, n'osso nworo ngi pagh tumo a bang lang.'⁸Ki kara polla pagh ni ya tele ɓabang nah yi ɓa shin yi ɓabang, 'gor ah ɓa pagh tumo ah nwah yang ngoso tumo le yang logh a ri muri ah ɓeni ken ni njumo agh kenne a muri ah ɓeni ken ni kundunna agh.' ⁹Ngha ah ɓa pagh tumo ni ah tollo a pilla le kara ma lum pur mwoh zu ni ya ɓeni kwa ntiri yang ngha agh dinari mwoh. ¹⁰Ngha ah ɓa pagh tumo ma kunduna zu ni ya ah tol ni nga ah ka kum ɓuro agh, ama ah agh dinari mwoh ɓeni kwa agh.¹¹Ke ah agh ni nwah tumo le yang ngha, ah vungriteng a muri tele ɓabang. ¹²Ah nah, ah ɓa tumo ma njumo ni nya pilla le kara mwoh ni ah pagha a billi ngha ah nwah yang pyeri ni sung ni pagh tumo a gani ntiri ɓakara agh.'¹³Tele ɓabang pilla nah yi ma mona le yang, 'Ɓeng, ni npagh wo gimashira agh. Ni shi agh ni weh ih dinari mwoh a kara agh? ¹⁴N'agh ga pagh ma mi yong ngha nbol njere le yong. Mi ni ntollo a yalang nga nwah ah ɓa tumo ma njumo ni nga ma mi yong.¹⁵Nya ni njere ni nga pagh ga ntollo a yalang ni gikumna lang ngha? ko ngi pagh kikil ate miyang ngi ɓoɓɓoro?' ¹⁶Ngha ni na le ɓa njumo ka ɗigh ɓa kundunna, le ɓa kunduna ka ɗigh ɓa njumo. Dudug ni ah ka goro ama fitong ni ah ka tollo."¹⁷Ngha Yesu ka wori Urushalima agh tol ah lum pu ɓari egh bi, nah yi yang a njinjere, ¹⁸"Nshin na, shi sung ngha shi ka Urushalima, ah bol Muna Ɓwa ah ka pih ah magula binɓangkulli ni ah ɓa nyongligiri a kangnaɓangkulli. Ah ka tu yi njuo ah wol nlue ¹⁹ah ka pih bi ah ɓeni ni ni yeri Kulli ya agh iɓi ah olli, ah wolli, ah panghi ngung. Ama ih ka logho a kara ma taro."²⁰Le ngih ah muna Zabadi zu a bin Yesu ni ah muni. Kpa kushi njali le jim giri bin ni. ²¹Yesu nah yi, "mang yalo tollo?" Nah yi, "Nah iɓi ah munang ni ɓari ni ya ah ɗigha, mwoh a buwo ma li mwoh a buwo ma kattang a ɗighamuribang lo."²²Le Yesu pilla nah, "Na yeri ga a wo jim agh. Nlogh le nnuh a koro ni nga nuh agh a min ntiri kara ni ka zu agh?". Ah nah yi, "shi logh le shi nuh". ²³Nah yi yang, "a koro ni nga nuh agh njiteng ni nlogh le nnuh. Ama ate ɗigha beng ma li ni ma kattang ngha ma meng ni ngi pah agh ama ma mi ah ɓeni Terang woro giliyi yang biye ya ni." ²⁴Ngha ah nshile denglah le Yesu lum egh ogh ni teng nghe agh yali yang lullo ari ah munangihyong ngho ɓari wo agh.²⁵Ama Yesu gor yang a bin ni le nah, "Nyeri na ah murung le ah ɓayong ni ni yeri Kulli ya agh pil yang ni nga ah guro, ah ɓayong ma gulliyina le yang te agh ngha ki ɗigha muyang. ²⁶Ama ke ih pagha ni na a ntiri yong ngha. Iɓi ɗigha, ɓeni kwa tollo ika ɗigh magulla a ntiri yong ngha ih ɗigh ɓa paghi yong tumo, ²⁷ ɓeni kwa ye tollo ih ini ih ka ɗigh ma kunduna a ntiri yong ngha iɓi ɗigh ɓa paghi yong tumo, ²⁸ni nga ma ma Muna Kulli ni zu iɓi ah paghi tumo agh ama ate ih pagh tumo, ih ka pah usulo le ate aɓɓa le ah ɓwa dudug."²⁹Ngha ah ɗagh ni Yariko agh ah ɓwa dudug soghatayang. ³⁰Ah manjiwanghina ɓari ngha ɗigha girinjere egh, ke ah manjiwanghina egh ogh ni ih Yesu ni ki woro a njere ya, ah magh jollo, "Magula, Muna Dauda, shin gi'enna le sung". ³¹Ah ɓwa ni biye agh saghi yang, nah yi yang ah bolgung, le ah ɓuri ishi kunyang jollo, "Magula, Muna Dauda, shin gi'enna le sung".³²Le Yesu tangha biye ship, gor yang le nah, "mang ntollo ih npaghi yong?" ³³Ah nah yi, " Magula, le njisung iɓi ɓwagha." ³⁴Le Yesu, shin ni gi'enna le yang ngha, dogh nji yang. Ah ma kum shin bang le ah kuratiye.

Chapter 21

¹Ngha Yesu ni ah denglah le ɗigh ni gyap ni Urushalima agh ah zu a Betafaji a kahri nkonno Jaitun, le Yesu tashi ah denglah le ɓari, ²ki nah yi yang, "Nkenne lah ni dung yong ngha, le nga kum nburinje ah kuro a ngung biye, ni muna nburinje ri. Npangshi yang nzu ni bin nang. ³Ɓung ili yong le, nga nah, 'Magulla ni nah ih shi kenni ne,' le ɓiye ka nah ih nwori yang mini."⁴Ga pagh giri ate tengnahna ni ah waɓɓa kun ɓashinduna agh ka ɗungso. Nah, ⁵"Nwaɓɓi munangallang Sihiyona, 'shina, murung lo ngha ki zu a bin no, ni gushi muri agh ye ɗigha muri nburinje - muri munanburinje, ni giɗigha murinbunnje."'⁶Le ah denglah le Yesu egh kenne ki pagh ni nga ma ma Yesu Waɓɓi yang ngha. ⁷Ah zu ni nburinje ni munanburinje egh le ah ɓugh ah dahra le yang a muri, Yesu eɓɓe ɗigha muri ah dahra egh. ⁸Ah ɓwa dudug ni biye ya nongshi ah dagra le yang a muri njinjere, ah ɓaɓa te ya ah kor nbugiri ah nongsa njinjere.⁹Le ah bunno ɓayong ni woro a dung Yesu agh ni ah ma ma njinjumi ya woro magh jollo, " Hosanna a bin muna Dauda! Ɓakumɓoro ni ɓeni zu ni lulli Magulla agh! Hosanna a Kuli!" ¹⁰ Ngha Yesu zu ni Urushalima agh njiworoshi bol ah ɓayong ni a ntiri lah agh ah nah, "Yang nga?" ¹¹Ah bunno ɓayong pilla nah, "Ɓeni ni Yesu ɓashinduna ni puro a najarat ni Galili ya".¹²Le Yesu ingna a kangnaɓangkulli. Piriyi ah ɓa pagh kuro ni magha ni a kangna egh agh, tuto vul deshile le ah ɓa ariyi bolo ni ngung murung ma ɗighna le ah ɓa magh ah kuhla. ¹³Nah yi yang, "Ah nyongli na, 'Aka gor ɓaliyang bin jim Kulli,' ama npili ɓaliye ah manyiɓi." ¹⁴Le ah manjiwanghina ni ah ɓakusungɓuniyina zu a bin ni a kangnaɓangkulli egh, tol yi yang kono le yang kwa.¹⁵Ke ah ɓa pagh tumo binɓangkulli ni ah ɓa nyongligiri a kangnaɓangkulli shin ni ah gi njiworoshi ni pagh agh, ni ngha ah ogh ni ah muna ni a kangnaɓangkulli ya ki magh ni jollo ki nah ni, "Hosanna a bin Muna Dauda," agh, yali yang lullo dudug. ¹⁶Ah nah yi, "A ogh na ga ah muna ni ki waɓ agh?" Yesu nah yi yang, "Eh! Ama ni pa nbil ginyonglina ni nah, "A kun ah muna ma kena ni ah muna ni ki nuh kira agh ah pagh ni ngya ɓongso lo ka pur gerenteng ngha'?" ¹⁷Yesu ma ɗagh yang ma puro a lah egh woro a Betaniya ki nongho a biye.¹⁸Ngha bangkori ki nyenni lah egh ya, yalo ngha ki wolli. ¹⁹Ki shin ni ngung goriyi a girinjere agh ma woro a biye le ki kum guɓung nya ri ya se ah mbu ye. Le nah yi ngung nghe, " ke njingung ih ye tollo a ro ɗeshili ya ha kenne," le ngung egh ma nyummo.²⁰Ngha ah denglah le Yesu shinni ga pagh giri agh, gire ganshi yang le ah nah, "pagh niyellang ki ngung goriyi ni ma nyumo ni nga?" ²¹Yesu pilla nah yi yang, "Njiteng ni ngi waɓɓi yong, a wo ngha ni pah njiteng ni a koriyi yalo ɓari ya le, ga a paghi ngung ni nya ni mwoh a yeri pagh egh ya, a logh le a nah yi nkono ni iɓi uɓo iɓi kpa a sallang Magulla,' le ika pagh te ni na. ²²Ga kwa a alla a ntiri jim Kulli ya, ni pah njiteng ngha, ah ka kumi."²³Ngha Yesu zu ni a kangnaɓangkulli ya, ah ɓa pagh tumo binɓangkulli ni ah magulla le ah ɓayong zu ni bin ni ngha ih aliyi ni ah ɓayong giri agh le ah nah, "Ni ɗighamuribang le yang a wo pagh ni ah ga, yang puwo ɗighamuribang ni?" ²⁴Yesu pilla nah yi yang, "Le n'osso n'ili yong teng mwoh. Nwaɓ ɓang ni le nga waɓɓi yong ni ɗighamuribang le yang ngi pagh ni ah gipaghna ni.²⁵Ishibang le Yohanna - puro a njebang? Puro a kuli le ko bin ɓayong?" A nah teng a ri yang, ah nah, "shi nah, 'puro a Kuli le,' ih ka nah yi sung, 'ke mang paghi ke ni npah njiteng ri ya?' ²⁶Ama shi nah te, 'Bin ɓayong,' le sung ngha shi ɓang ah bunno ah ɓwa ni, nyeri na ah shin Yohanna ni nga ɓashindunna ni ya." ²⁷Le ah pilla ah waɓɓi Yesu, ah nah, "Ni shi yeri ya." Osso nah yi yang "Meng te ya ni ngi waɓɓi yong ni ɗighamuribang le yang ni ngi pagh ni ah gipaghna ni ya.²⁸Ama mang ngi ɗengse? Bwa ngha ni ah munaɓuna ɓari. Kenne a bin ma mona, nah yi, 'Munang, woro ki pagh tumo nikyari a billi.' ²⁹Muni egh pilla nah, 'Ni ngi ka agh,' ama ni njumo le ariyi yali le woro. ³⁰Le ɓwa egh woro a bin muna ma ɓari egh, nah yi te ni na. Muna egh pilla nah, 'Nga ka, Dah,' ama shiɓi kenne.³¹A ntiri ah munabuna ni ɓari ni ya manyeni pagh ga teri tollo ih pagh agh?" Ah nah, "Ma kunduna." Yesu nah yi yang, "Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ah ɓa agh dagha ni ah mah njah ka ingna a muru le Kulli ka dagh yong. ³²Yohanna zu a bin yong ni njinjere ma njiteng, ni n'agh tele ya. Ah ɓa agh dagha ni ah mah njah pah njiteng ri. Ama yong, ngha ma nshin ni gire ya, ni npontuɓu npah njiteng ri ya.³³N'ogh nguliteng ma ɓi. Ɓwa ngha nghang, tele ɓabang. Jam ɓabang njingung le vanghi, tum tuli gam muru njingung, gil tara masanna ma tangha shin dunna, le pih ah ɓeni ka bolli ka pih ngoso nje ya ni. Le woro a nje ma sa. ³⁴Ki pyere ri kunbang pongisoro njingung le nghe pagh ni ya, tashi ah ɓa paghi tumo a bin ah ɓeni ki bol ɓabang nghe ya ah ka aghi njingung.³⁵Le ah ɓeni ki bol ɓabang nghe ya bol ah ɓa paghi tumo egh, ah wol ma mona, ah wol nlue ma ɓi, le a ɓughi ma ɓi ɗeshili ni tahli. ³⁶Le, tele ɓabang ye tashi ah ɓa paghi tumo ma ɓi sa, gogho orr ah ma ma tashi ni kunduna agh, ama ah ɓeni ki bol ɓabang egh agh ye paghi yang ni nga ma mi ah nshile. ³⁷Ni njumo egh ya, le tele ɓabang tashi muni maɓuna ri yang, ki nah, 'Ah ka leng munang.'³⁸Ama ngha ah ɓeni ki bol ɓabang nghe shin ni muni ya, ah waɓɓi a ri yang, 'Ɓa tol gibere le ni nga. Nzu, le shi wol nlue le shi ɗigha muri gibere egh.' ³⁹Le ah bolli ah pushi a bang nghe ah wol nlue.⁴⁰Ngha tele ɓabang zu agh, mang nshin mwoh ih ka paghi ah ɓeni ki bol ɓabang nghe ya?" ⁴¹Ah nah yi, "Ih ka wol ah ɓayong manangna egh a njinjere mashira, le ih ka pah ɓabang nghe a bi ah ɓa pagh tumo ma ɓi sa ni kaɓeri le ka pih ngoso ɓabang le ngha njingung ɓil agh".⁴²Yesu nah yi yang, "Ni pa nbil ah ginyonglina, 'Tahli ni ah ɓa ɓaghgiri shiɓi ya ah pille ngbangtahli. Ga agh ngha bin Magulla, gi njiworoshi ni a nji sung'?⁴³Ngha ni na le miyang ngi nah yi yong, ah ka agh ɗighamuribang le Kulli a bi yong ah pilla ah pih ah ɓa nje ma ɓi sa ni ka paghi ih ka ɓil ah njingung le ya. ⁴⁴Ɓeni kwa kpa ri tahli ni ya ka ɓuniyi lulushi. Ama ɓeni te kwa tahli egh kpa muri ya aka ɗengri."⁴⁵Ke ah magulla le ah magulla binɓangkulli ni ah ɓa Farisa ogh ni nguliteng le ya, ama yere ih waɓɓi ri yang. ⁴⁶Ah alla ah ka bolli le ah wo ɓang ngoɓong le ah bunno ɓayong ni biye ya, ate ah ɓwa tol le ni nga ɓashindunna.

Chapter 22

¹Yesu ye waɓɓi yang teng a nguliteng, ki nah, ²"Ɗighamuribang le Kulli ngha ni nga murung ni gor njiɓuno nduwula ligiri ate muni ya. ³Tashi ah ɓakuntumo le ah ka gor ah ɓeni tashiyi yang bang ngha ah zu a njiɓuno nduwula ligiri agh, le ah shiɓi zu.⁴Ɗeshili ya murung egh tashi ah ɓakuntumo le ɓaɓa, ki nah 'Nwaɓɓi ah ɓeni ngor agh, "Nshina, Nmalla lam gilina. Nwol la ah nda kpaɓ ni malishina, ga kwa agh ɗigh na yarata. Nzu a bin njiɓuno nduwula ligiri egh."'⁵Le na tighi murung ngha ah wor woro le yang, mwoh a billi, ma ɓi a kuntumo le yang. ⁶Ah ɓaɓa le yang bol ah ɓa pagh tumo le murung, wol yang pah yang iriɓina, le wol nluo yang. ⁷Yali murung lullo le tutti ah ɓa tah lua le, le ah wol nluo ah ɓa wol nluo mashira egh, ah pingshi lah magulla le yang.⁸Le nah yi ah ɓa pagh tumo le, 'Ga kwa agh gilla ri ate nduwula egh, ama ah ɓeni ah gor agh ni ah kenne ke ah gor yang ngha. ⁹Ngha ni na le nworo a gatanjere ngor ah ɓwa dudug ni nga kum ngha ah zu a njiɓunno nduwula ligiri egh.' ¹⁰Ah ɓa paghtumo le woro a gatanjere le gor ah ɓwa ni ah kum ngha, ah ɓayong ma ɓonna ni ma nangna kwa. Le kangna nduwula egh ɗungso ni ah biri.¹¹Ama ngha murung egh zu ni ka shin ni ah biri ya, shin ɓwa a ɓiye ngha nya ni dagra nduwula ri ya agh. ¹²Murung egh nah yi, 'Ɓeng, a pagh niyellang ke a zu a ba a nya ni dagra nduwula ro agh?' Le ɓiye ni yeri ga ih waɓ agh.¹³Le murung egh nah yi ah ɓa paghtumo le, 'Nkur bi ni kushi, nɓughi ko njibang a pinna, ba ih ka ɓwah ih ka num kuni nghang ngha.' ¹⁴Ate ah ɓwa dudug ni ah ka goro ama fitong ni ah tariya."¹⁵Le ah ɓa Farisa woro ki kur kunyang a muri njere ni ah ka bolli ni tengnahna le ya. ¹⁶Le ah tuttiyi ah denlah le yang, ni ah ɓa Herodiya. Ah nah yi Yesu, "Ɓa aliyigiri, shi yeri na a wo ngha ni njiteng, a wo aliyi ah ɓwa njere le Kulli yarata. Gi waɓ na le ɓwa ni gangso agh, a nya a wo shiɓi muri ɓung ngha. ¹⁷Niɓiyeni ya waɓɓi sung, mang a shin na? Billa njere gigilla ki shi nwah dagha a bin Kaisaira le ko ni bil agh?"¹⁸Ama Yesu wara yeri gimashira le yang le nah, "Mang paghi ki ngi mom mang, ah ɓa kunɓara? ¹⁹Nɗumang bollo nwah dagha." Le ah zu ni yi bollo Dinari.²⁰Yesu nah yi yang, "Minlim ni lulli yang nga?" ²¹Ah nah yi, "Ma mi Kaisaira." Le Yesu nah yi yang, "Le npih Kaisaira ga pagh ma mi Kaisaira agh, npih Kulli ga pagh ma mi Kulli ya." ²²Ngha ah ogh ni ga agh, njiworoshi bol yang. Le ah ɗeghi ah wor woro le yang.²³A kara egh agh ah ɓaɓa le ah ɓanyongligiri a binɓangkulli, ngha nah logho le nluo a nkiliya nya agh agh, zu a bin ni. Ah illi, ²⁴ah nah, "Ba aliyigiri, Musa nah, Ngha ɓwa wuh agh, nya ni ah muna agh, le ɗigh na munangih ka tigh mah mi lah ate ih kum mi ah muna.²⁵Ah munangihyong ngha nghang tomɓari. Ma kunduna tigh mah lah le wuh. Ate ih nya ni muna agh agh, ɗeghi munangih mah mi. ²⁶Le Munangih ma ɓari pagh jah gire, le ma tahro, ini ni na kenne a muri munangihyong ma tomɓari. ²⁷Ngha njum yang kwa agh, ɓamah egh wuh. ²⁸Niɓiyeni ya a kara logho le ah nluo a nkiliya agh, mah le yang a ntiri ah munangiyong ni tomɓari ni ya? Ate ah tigh ne lah kwa."²⁹Ama Yesu pilla nah yi yang, "Nɓora, ate ni nyeri ɓomteng ko ɗighamuribang le Kulli ya. ³⁰Ate a kara logho le ah nluo agh tighrung lah nya. Ama, ah yang ngha ni nga ah ɓa paghtumo le Kulli a Kuli.³¹Ama ate logho le ah nluo a nkiliya agh, ni nbil ga Kulli waɓɓi yong ngha, ki nah, ³²'Mi ni Kulli le Ibrahim, Kulli le Ishaku, ni Kulli le Yakubu agh'? Kulli ya kulli le ah nluo ni nya ama Kulli le ah ɓeni ki usulo agh ni." ³³Ngha ah bunno ɓayong ogh ni ga agh, njiworoshi bol yang a ri aliyigiri le.³⁴Ama ngha ah ɓa Farisa ogh ni ih Yesu ganna kun ah ɓanyongligiri a binɓangkulli ya, ah kpaɓɓa ba mwoh agh. ³⁵Mwoh ntiri yang, ɓa yeri gigilla, illi ni tengnahna mwoh, ki mom mi - ³⁶"Ba'aliyigiri, gigilla manyeni ki pagh magulla?"³⁷Yesu nah yi, "'Tol Kulli lo ni yalo mwoh, ni minlim mo, ni ɗengse lo kwa.' ³⁸Ma ma ni ki pagh magulla ni ma kunduna gigilla.³⁹Ma ɓari le ki puri - 'Tol ɓamurikalla lo ni nga muro.' ⁴⁰A muri ah gigilla ni ɓari ni ya ni ah gigilla kwa ni ah ɓashinduna tangha muri."⁴¹Ngha ah ɓa Farisa wa kpaɓ ni ba mwoh agh, Yesu illi yang tengnahna mwoh. ⁴²Nah, "Mang n'ɗense a muri Ɓa'ashibang? Muna yang?" Ah nah yi, "Muna Dauda."⁴³Yesu nah yi yang, "Ke mang paghi ki Dauda a ɓongho le gori ih magulla, ki nah, ⁴⁴ 'Magulla nah yi magulla lang, "Ɗigha beng ma li, ha kara ni nga pilli ah ɓa shiɓi teng lo ka ɗigh ni ngungmurung tigh kuso agh"'?⁴⁵Ngha Dauda ki gor Ɓa'ashibang 'Magulla' agh, pagh niyellang ki ɗigh muna Dauda?" ⁴⁶Ɓung nya ye pil teng guɓung ngha, ɓung nya te gan illi tengnahna ma ɓi ya a kara egh ha ki woro.

Chapter 23

¹ke Yesu waɓ teng ri ah bunno ɓayong ni ah denglah le. ² Nah, "Ah ɓa nyongligiri ni ah ɓa Farisa ɗigha bin ɗighna le Musa. ³Ini ni nah le ga kwa ah tigh yong ih npagh agh, npagh gire le ntigh nji yong ri. Ama ke nbil ah gipaghna le yang ngha, ate ah yang ngha ah waɓ ah giri ama ah nya ah paghi ya.⁴Eh, ah kur ah gittola ma dungrina ngha ki kon tol agh, le ah tighi ah ɓayong ni a gog ri yang. Ama ah yang ma agh ni ah logh le ah loghshi muna bi yang ate ah tolli ya. ⁵Ah pagh ah gi paghna le yang kwa ate ah ɓayong ih shin yang. Ah yangh ngha ah soriyi ah luwa ma gulliyina ni ah ɓuro a kun dagrah le yang ate iɓɓi saɓɓa.⁶Ah tol bin ɗigha magulla a ah njibunno ligiri ni bin ɗighna magulliyi na ah binɓangkulli, ⁷ni maghkung ma ɓonna a bin magh giri, ni ih ɓayong iɓi gor yang 'Ɓa'aliyigiri.'⁸Ama ke iɓi ɗigha ah gor yong ih 'Ɓa'aliyigiri' ya, ate nyong ngha ni ɓa'alliyigiri mwoh, nyong te ya ah munangihyong ni. ⁹Ke nyeh ngor ɓung te a ngunjah ni ih teyong ngha, ate teyong ngha mwoh ni, yang ngha te a kuli. ¹⁰Iɓi ɗigha ke ah gor yong te 'ɓa'aliyigiri' ya, ate nyong ngha ni ɓa'alliyigiri mwoh, Ɓa'ashiɓang.¹¹Ama ɓeni te ɗigh magulla kwa a ntiri yong ngha, ini ih ɗigh guro le yong. ¹² Ɓeni kwa loghshi muri ya, ah ka nongshiyi muri. Ɓeni te kwa nongshi muri ya, ah ka loghshi.¹³Ama gi'enna leyong, aɓa nyongligiri ni ah ɓa Farisa, ɓa ƙunɓarah! N'gihra ɗighamuribang le kulli a muri ɓayong. Ate yong ma agh ni n'ingni ya, ni te nɗagh ah ɓayong ni ka ingni ya ah ingni ya. ¹⁴Gi'enna le yong, ɓa nyongligiri, ni ah ɓa Farisa, ah ɓa ƙunɓarah! Ate nyong ngha ngi ginya liye ah mena ni burah yang wuh agh, nyong ngha te ngi ɗum ah jim kulli ma kunbang saɓ na. Nga kum pah gani magulla." ¹⁵Gi'enna le yong, ah ɓa nyongligiri ni ah ɓa Farisa, ɓa ƙunɓarah! Ate nyong ngha nga ka muri muru ni nje ate tigh ɓwa ingna a pagh njah, ɗigh ɓa pagh njah le, ntighi ih ɗigh nbende ɓari muna ɓa gishe ni nga yong.¹⁶Gi'enna le yong, yong ah manjiwaghina ɓa ɗum bang, nyong ni nnah, 'Ɓeni kwa kanniyigiri ni binɓangkulli ya, guɓung ni nya. Ama ɓeni kwa kanniyigiri ni gifughna ni binɓangkulli ya, ƙura muri ni ga kanniyi ya.' ¹⁷Ah yong ah manjiwaghina ma nangnah! Manyenni orro, gifughna ko binɓangkulli ni tigh gifughna gerengteng ngha?¹⁸Ni, 'Ɓeni kwa kanniyigiri ni bin gullo ni ah binɓangkulli ya, guɓung ni nya. Ama ɓeni kwa kanniyigiri ni gipahna ni a muri ya, kura ri ni kanniyi gire.' ¹⁹Nyong ah ɓayong manjiwanghina! Manyenni orro, gipahna ko bin gullo ni a binɓangkulli ni tigh gipahna egh pur gerengteng ngha?²⁰Ini ni na le, ɓeni kwa kanniyigiri ni bin gullo ni a binɓangkulli ya, kanniyi na giri ni ni ni ga kwa muri ya. ²¹Ɓeni te kanniyigiri ni binɓangkulli ya, kanniyi na giri ni ni ni ɓeni te ɗigha a yeh agh, ²² ni ɓeni kanniyigiri ni ɓakuli ya, kanniyi na giri ni ntongho le kulli ni ɓeni ɗigha a muri ya.²³Gi'enna le yong, ɓa nyongligiri ni ɓa Farisa, ɓa ƙunbarah! Ate nyong ngha ngi pah Zaka a muri ah giri dudug, ama nɗagh na pagh ah gima ɗungrina le gigilla - njuo ni shin gi'enna ni pah njiteng. Ama ah ga ni ɓonna ke npagh ne ke ni nɗagh ɓaɓa ni pagh ri ya agh. ²⁴Nyong ah manjiwanghina ɓa ɗum bang, nyong ngha nga shin kwa ama nga mel loggah.²⁵Gi'enna le yong, ɓa nyongligiri ni ɓa Farisa, ɓa ƙunɓarah! Ate nyong ngha nga lagh njum korobang ni koro fughna gillina, ama ɓa yali yang ngha ɗungshi ni yalung shirgiri ni giyalung soriyina. ²⁶Nyong ah ɓa Farisa ah manjiwanghina! N'lagh ɓah yeh korobang ni ɓah korofungna gillina, ate njinjumi ka pur kunwarr.²⁷Gi'enna le yong, ɓa nyongligiri ni ɓa Farisa, ɓa kunɓarrah! Ate nyong ngha ni nga ah nkilliya ni ah ɗahra posso-posso agh, ma ma ɓor shin na njinjum yang ngha, ama ɓa yali yang ngha muh nluo ɓayong ni ɗungshi yang ni ah ga nya kunwarr agh agh. ²⁸ Ni na te ya, nɗum mo a dabeng bin ɓayong nyong ngha ni pah njiteng, ama a nji ɓa yali yong ngha nɗungshi na ni kunɓarrah ni gimashira.²⁹Gi'enna le yong, ɓa nyongligiri ni ɓa Farisa, ɓa ƙunɓarrah! Ate nyong ngha nga ɓagh ah nkilliya le ah ɓashinduna ni gilliyi ah nkilliya le ah ɓeni ki pah njiteng ngha. ³⁰ Nnah, ke shi ɗighna ɓo njah le ah tesung le, ke ni shi agh ni yang sa soɓ nkilla le ah ɓashinduna agh.³¹Ni na le nyong ni nwaɓ ni kunyong ih le nyong ni ah muna ɓayong ngho wol nluo ah ɓashinduna agh.³²Ɗeshili ya nye nɗungshi na gipyeri ah teyong. ³³ Yong ah gbafung ah minkah ah yuo tunang, nga pagh niyelang ke nga aɓɓi njuo ɓa gishe?³⁴Ni na agh, nshin na, miyang ngi tutti yong ah ɓashinduna ni ah ɓa yeriteng ni ah ɓa nyongligiri. Ɓaɓɓa le yang ngha nga wol nluo yang ni pangha ngung; ɓaɓɓa te ya nga wol yang ah kangnaɓangkulli le yong nga piriyi yang logho a ri lah magulla Kenne a ri lah magulla. ³⁵Ga ka pirtiye ya nkilla le ah ɓa pah njiteng ni kwa ah wollo a ngunjah ni ya ka ɗigha muyong, logho a muri nkilla le Habila ni nya ni gimashira agh agh, ke bolli nkilla le Zakariya muna Barakiya, ɓeni nwol nlue a ntiri bin gushi kulli ni bin magulla ni binɓangkulli agh. ³⁶ Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ah ga kwa ni ya ka sullo a muri biɓilla ni.³⁷Urushalima, Urushalima, a weh ni wol nluo ah ɓashinɗuna ni ɓughi ah ɓeni ah tassa bino agh! Teɓi teɓi niyellang ni nga ɗengshi ni tol kpaɓɓa ah muno ba mwoh agh, ni nga ma ma nguɓu ki kpaɓ ni ah muni a kpattireh agh, ama ni n'agh agh. ³⁸Nshin na, ah lah yong ɗigh na mbulah bi yong. ³⁹Ke nnah wo ni ma, ke logh ni nikyari ya na wa shin nang ngha sete ah nah, 'Ɓakumɓoro ni ɓeni zu a lulli Kulli ya.'''

Chapter 24

¹Yesu puro a binɓangkulli ki wor worro le. Ah denglah le zu ki ɗum mi ah ɓagh kangna a binɓangkulli. ²Ama pilla nah yi yang,"Ni nshin ga kwa ni nya le? Miyang ngi waɓɓi yong njiteng, tahli nya mwoh ah ka ɗagha ih ɗigha muri ɓi ni ah ɓugh ko agh agh."³Ke ngha ɗigh ni muri nkono Zaitun ngha, ah denglah le zu a bin ni, nya a yere le ɓayong ngha, ke ki illi ni ma, "Waɓɓi sung, kunbang manyeni ah ga ka paghi ni giri le? Mang ka ɗum zu lo ni malla le ngunjah le?" ⁴Yesu aghi yang ni mah,"N'lagh muyong ke ɓung ɓoshi yong ngha. ⁵Ate ah ɓwa dudug ka zu ni lulang. Aka nah, 'Mi ni ngi pagh Ɓa'ashiɓang,' le ah ɓoshi ah ɓwa dudug.⁶Nga ogh telle lua ni kuntumo lua. Shin na ke iɓi nganshi ri yong ngha, ate ah ga kwa ni ya ɗighna ka paghyi giri; ama malla le kara ni sang zu agh. ⁷Ate ɓayong ka loghi ah ɓayong, nje ka loghi nje. Yalo ka pagh giri ni saksa le ngunjah a bang dudug. ⁸ Ama ah ga kwa ni ya ngha ni nga leribang le kono ɓil muna.⁹Le ah pah yong a bin nuh gani ni wol nluo yong. Ngunjah kwa ka shiɓi yong ate lulang.¹⁰ Ah ɓwa dudug ka kpa, ah ɓaɓa ka magh a ri yang ye ka shiɓi a ri yang. ¹¹ Ah ɓashinɗuna ma yiri ka pur dudug, ka ɓoshi ah ɓwa dudug.¹²Ate gimashira ka nyashibang, aghnjung le ah ɓayong dudug ka pollo. ¹³Ama ɓeni tang nginghang ngha le, ini ka aɓɓa. ¹⁴ Tengnahna maɓonna le ɗighamurinɓang le ni ya ah ka waɓɓi ih ngunjah kwa iɓi oghi ate ih ɗigh gi waɓna a bin ah nje kwa. Le malla le ga kwa agh ka zu.¹⁵Ni na le, nshin ah gima nangna ni a konyongni, ni nga ga Daniel ɓa shinɗunna waɓɓa, ngha tangni a bin gerenteng ngha" (le ɓa bil nyongligiri ih yere), ¹⁶"le ah ɓeni kwa a Yahudiya agh ah ɓangha ah woro a nkonno, ¹⁷le ɓeni te ah muri kangna agh ke iɓi sulloh ih ingna a lah ih ka tol guɓung ngha, ¹⁸ni ke ih ɓeni te a ɓabang ngha ih nyere ih ka tol gi vullirung le ya.¹⁹Ama gi'enna le ah ɓayong ni ni ah muna agh, ni ah bayong ni ki pih ah minbangna kihra a kare ya! ²⁰ Njim ma ke iɓi nginya tollo ni kun taɓi ko kara ussulo ɓangkulli ya. ²¹Ate ma gani magulla ki zu, jah ma ma ni pagh giri ke gilla le ngunjah se niɓiyeni ya, oh oh, ni wa ye pagh ri te ya. ²²Ngirung nya ka aɓɓa, ngha ah kara ni ni ashi ya agh. Ama ate a muri ah ɓeni ah tariyi ya, ah kara wo ka assa.²³Ɓeni kwa nah yi yong, 'Nshina, Ɓa'ashibang ngha!' ko, 'Ɓa'ashibang ngho!' ke iɓi npah njiteng ni ya. ²⁴ Ate ah ɓa'ashibang ma yiri ni ah ɓashinduna ma yiri ka zu ka ɗum ah gipaghna le yang ma ngobong ni koshiyi rung, ate ah non ah ɓayong dudug ni ah ɓeni ma ah tariyi ya. ²⁵Nshin na, nwara n'waɓɓi yong ni kahra.²⁶Ngha ni na le, ah waɓɓi yong ih le, 'Nshin ni, Ɓa'ashibang ngha a lusung,' le ke iɓi nworo a lusung ngha. Ko, 'Nshin ni, yang ngha a yeh kangna,' ke iɓi npah njiteng ngha. ²⁷Ni nga ma ma nyiɓa le muru ki nyiɓi ni ki tuyi ni bang nji tehbang zu a nji makuli ya, ini zu le Muna Ɓwa ki pagh ni na. ²⁸Ba kwa nluo giluwo panghang ngha, biye ni ah koratiɓi ki kpaɓ ɓang.²⁹Ama gani ni ɓeri ya mal le, kara ka bol pinna, shienri te ya ni ki poshibang ngha, ah muna shienri ka kpa, ah ɗighamuribang ma ɓakuli ka jigra.³⁰Le giɗummo le Muna Ɓwa ka puro a kuli, le ah kunburi ni kwa ngunjah ni ya ka ɗigh ni yalung dungrina. Ah shin Muna Ɓwa ki zu a nlagiri ni a kuli ya ni gullo ni ɗighamuribang le. ³¹Ih tashi ah ɓakuntumo le ni ɓwah njeme gulla, le ah ka kpaɓ ɓa ah ɓeni a woro ah tariyi ya ngunjah kwa, logho a ri malla le ɓakuli kene a ri ma ɓi.³²N'aliyigiri a ri ngung goriyi. Ngha bi goriyi gullo ni ah mbuyeh ya, nyerina kunbang tolla ɗigh gyap. ³³Ini ni na ɗeshili, nshin ah ga kwa ni ya le, n'yerina zu le tolla ɗigh gyap, yang ngha ma kunkala.³⁴Njiteng ni ngi waɓɓi yong, nja ni ni ki ɗur agh, se te ah ga kwa ni ya pagh giri. ³⁵ Ɓakuli ni ngunjah ka ɗuro, ama tengnahna lang ni ki ɗur agh.³⁶Ate kara wo agh, ɓung nya yeri ya, ko ah ɓakuntumo ni a kuli ya, ko muni, ama se Teri ni mwoh.39³⁷Ni nga ma ma kara le Nuhu ɗigh ni ya, ini te zu le Muna Ɓwa ka ɗigha ni na. ³⁸ Ni nga ma ma a kara wo kana agh ke ɓunomuru a ngunjah agh, ah ɓwah ngha ki li ki nuh, ah yang ngha ah paghyi nduwula ni tigh mah lah, kene a kara ni Nuhu ingni ni a gisassa agh, ³⁹ ni te ah yeri guɓung ngha ha ke ɓunomuru wo pon yang kwa wori - ini te zuh le Muna Ɓwa ka pagh ni na.⁴⁰Le ah kum ah buna ɓari a ɓabang - ah tol mwoh, ah ɗagh mwoh. ⁴¹Ah mena ɓari ki goggiri a tahli, ah tol mwoh, a ɗagh mwoh. ⁴² Ini ni na le ngil ri yong ate ni nyeri kara ni Magulla le yong ka zu ni ya.⁴³Ama nyeri ga, ih le ɓatele lah yeri na kunbang ma duh ni manyiɓi ki zu ni ya le, ke gilla ri ni ɗagh liye ah ingni nghang ngha. ⁴⁴Ini ni na le ngil ri yong, ate ni nyeri kara zu le Muna Ɓwa agh, ika zu a kara ni ni ntigh nji yong ri ya agh.⁴⁵Ke yang ki pagh denglah le ma njiteng ni yeriteng ma ma tele lah le tighi a muri lah ate ih pah yang gilina a kunbang maɓonna le? ⁴⁶Denglah ma kumɓoro ma ma tele lah le ka kumi yang ngha ih pagh tumo ni pih ya. ⁴⁷ Njiteng ni ngi waɓɓi yong ih tele lah le ka tighi muri ga kwa agh.⁴⁸Ngha denglah mashira tollo a yali, 'Tele lah lang ni ki nyer gyap agh,' ⁴⁹ le ma ingna a wol ah ɓi denglah, ni li giri ni nuh giri ni ah ɓa ɓahrigiri; ⁵⁰le tele lah le denglah egh ka zu a kara ni denglah ni tigha ih ka zu ni ya agh. ⁵¹Tele lah le ka logho ka koriyi lushilushi ka tigh malla le ka ɗigh ni nga ma mi ah ɓa ƙunɓarra, a ba ɓwah ni she milung ngha nghang ngha.

Chapter 25

¹Muru le kulli ki ɗigh ni nga ah munangallang lum ni ni yeri ah buna agh agh ni tol gishe leyang woro a jehyi bura mahnduwula agh. ² Tongno le yang ngha ah nbondoh ni, tongno ɗeshili ya ah ɓa yeriteng ni.³ Ngha ah nbondoh munangallang egh tolli gishe le yang ngha, na tol murung bi yang ngha. ⁴ Ama ah munangallang mah yeriteng tol ah gitigh murung ni gishe le yang.⁵Ngha bura mahnduwula ni zu gyap agh agh, njitulloh ma bol yang ama woro a nongtulloh kwa. ⁶Ni ntiri duh le ah ogh maghjollo, 'Nshin na, ɓuramahnduwula egh! Npuro njehyi.'⁷Le ah munangallang egh logho kwa ki gil gishe le yang. ⁸Ah nbondoh egh nah yi ah ma yeriteng egh, 'Npah sung murung le yong fitong ate gishe le sung ngha ki limma.' ⁹Ama ah ma yeriteng pilla nah, " ke ɗigh na murung ni bi sung ngha ni ki pyeri sung ni yong kwa agh agh, nkene a bin ah ɓeni ki magh agh nkur ma miyong.'¹⁰Ngha ah wori a ƙuro agh, buramahnɗuwula ma zu, ah ɓayong ni gil ri yang ngha woro ni ah njibunno nduwula ligiri, le ah ma gir kunkangna. ¹¹Ke ni njumo le ah nshille ah munangallang ni ni yeri ɓabura agh egh osso nyere zu ki nah, 'Tele lah, tele lah, logh shi yi sung kunkangna.' ¹²Ke pilla waɓɓi yang nah, 'Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ni nyeri yong ngha.' ¹³Ngha ni na le nɗigh ɗikikih, ate ni nyeri kara ko kunbang egh agh.¹⁴Ngha ni nga kunbang ni ɓwa ki wori a nje ma sa agh. Ini gor ah denglah le ke pah yang gikumna le. ¹⁵Mwoh le yang ngha, pih gikumna tongno, ma ɓi ya pih ɓari, ma mona ɗeshili ya pih mwoh. Ɓeni kwa agh agha pyere a ri pagha le, ke ɓwe ma woro a biri le. ¹⁶ Ɓeni kum gikumna egh tongno agh woro ni kahra ke pagh tumo ni ye kum ɓuro gikumna tongno a muri ya.¹⁷Ini te ni na ɓeni agh gikumna ɓari ya kum ɓuro ɓari ma ɓi. ¹⁸ Ama denglah ni agh gikumna mwoh agh woro, ki tum tulli njali, songri bolo le tele lah le.¹⁹Ni njumo kunbang ma sanna le tele lah le ah denglah egh nyere le zu ki bil tumo le ah denglah le.²⁰ Denglah ni agh gikumna tongno agh zu ni ɓuro gikumna tongno a muri ma ma ah pih ya. Nah, 'Tele lah, a peng gikumna tongno. Shin na, Nkum na ɓi tongno a muri.' ²¹ Tele lah le nah yi, 'Makampah, denglah maɓonna ni ma njiteng! A pagh na njiteng a muri ah gima fitong. Nga tigho a muri ah giri dudug. Ingna a binmurubang le tele lah lo.'²²Denglah ni agh gikumna ɓari ya zu nah, 'Tele lah, a peng gikumna ɓari. Shin na, Nkum na ɓi ɓari a muri.' ²³ Tele lah le nah yi, 'Makampah, denglah maɓonna ni ma njiteng! A pagh na njiteng a muri gima fitong. Ngi tigho a muri ah giri dudug. Ingna a binmurubang le tele lah lo.'²⁴Le denglah ma ma agh gikumna mwoh agh zu nah, 'Tele lah, nyeri na awo ni ɓayong ma konna. A wo ngha a koro a ba na jam ma nghang ngha, a wo ngha te a ɗahma a ba na mashiyi ya ngha. ²⁵ N'ɓang na ngoɓong, ngha nke songri gikumna lo a tulli. Shin na, gi lo ngha.'²⁶Ke tele lah le pilla waɓɓi nah yi, awo ni denglah mashira ni ma nangnah, a yeri na miyang ngi koro a ba ni jam ma nghang ngha, ngi ɗahma a ba ni meshiyi ya ngha. ²⁷Ngha ni na le ke a tigh na bolo lang a bin tigh bolo, ate nyer le nga agh gillang ni ɓuro a muri.²⁸Ngha ni na le n'agh gikumna ni bin ni npih denglah ni ni gikumna lum agh. ²⁹Ate bin ɓeni kwa ni gikumna agh, ah ɓuri ma ma dudug agh. Ama ɓeni te nya ni guɓung ngha agh, ko ma ma ma pagh ma mi ya ah aghi bi. ³⁰Nɓug denglah ma nangna egh a pinna ma lim na, ba ɓwah ni sheyi milung ngha nghang ngha.'³¹Kunbang ni Muna Ɓwa ka zu ni a ntiri gullo le ni ah ɓakuntumole le kulli kwa agh, le ih ka ɗigha muri ntongho ma gullo le. ³² Ah ɓayong ni ah nje kwa agh ka ɗahma kun dumi, le ih koriyi ah ɓwa mwoh mwoh ni nga ma ma ɓa lel ah giluwo ki koriyi ni ah nju ni ah mbul agh. ³³ Ih tigh ah nju a bi ma li, ah mbul te agh a bi ma katang.³⁴Ke Murung ki waɓɓi ah ɓeni a nji bi ma li ya, 'Nzu, nyong ni ah ɓeni terang pah yong kumɓoro agh, n'agh gibere ɗighamuribang ni woro tigha ate muyong logho a ri tinna ngunjah agh. ³⁵ Ate n'ogh na yalo le npeng gilina; njimuru wollang le npeng ginuhna; Ngha mi ni biri ya nsullang; ³⁶Nya ni gi'isarung ngha ni ninang npeng kukura; Nnongkono nkona te murang; Miyang binkurbang ke nzu a bin nang.'³⁷Le ah ɓa pah njiteng ka pilla ka nah, 'Magulla, niyebang ni shi shin no ni yalo ke shi puwo gilina? Ko ni njimuru ke shi puwo muru? ³⁸Niyebang ni shi shin no ɓiri ke shi sullo? Ko ni tesalang ke shi puwo gi'isarung? ³⁹Niyebang ni shi shin no a nong ni kono, ko a binkurbang, ke shi kene a bino? ⁴⁰Biye ni Murung ki pilla ki waɓɓi yang, 'Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ga kwa npaghi ɓeni ɗigh makena a ntiri ah muna nah agh, mini npagh nghang ni.'⁴¹Kedebang ih waɓɓi ah ɓeni bi ma katang ngha, 'Nshisa kah rang, ah ɓeni ah woro ah juhri ya, n'ingna a gishe njimanjeh ni ah woro ah gilla ate ɓasoriyibang ni ah ɓaƙuntumo le ya, ⁴²ate n'ogh na yalo, ni npeng gilina agh; n'ogh na njimuru, ama ni npeng ginuhna agh; ⁴³Nɗigh na biri, ama ni nsullang ngha; ni tesalang, ama ni npeng gi'isarung ngha; nnongkono ni a bin kurbang, ama ni nkona te murang ngha.'⁴⁴Ke ah pilla ah nah, 'Magulla, niyebang ni shi shin no ni yalo, ko ni njimuru, ko biri, ko ni tesalang, ko a nongkono, ko ah kuro, ke ni shi pagho tumo agh?' ⁴⁵Le ih ka pilla ih nah, 'Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ga ni npaghi mwoh le ah ɓeni ya agh, ni npagh nghang ni ya.' ⁴⁶Ah ɓeni ka woro ka ingna a gani ni nya ki mal agh agh ama ah ɓeni te nya ni gimashira agh agh ka ingna a muru le kulli."

Chapter 26

¹Ngha Yesu malli waɓ ni ah tengnahna ni kwa agh, waɓɓi ah denglah le, ²Nyeri na njum kara ɓari ya njibuno ɗuro ngha ki zu, le ah ka bol Muna Ɓwa ah ka pah ah ka panghi."³Ke ah magulla binɓangKulli ni ah ɓatenna le ah ɓayong kpaɓa bin mona a kunnjere binɓangkulli ni ah gori Kayafa agh. ⁴ Ah al njinjere ni ah ka bolli Yesu nya ni yere le ɓayong ngha agh ah ka wol nlue. ⁵Ah yang ngha ah nah, "ke ih pagha a njibuno agh ate ke salala iɓi pagha a ntiri ɓayong ngha."⁶Ngha Yesu ngha a Baita'anya a liye Siman ɓa irishira agh, ⁷ngha ɗigh ni gyap ni ngung murung li giri ya, ke ɓamah ngha nghang zu ni duh murung ɓishina ma ma kure kon ngha zu soɓi Yesu ni a muri. ⁸Ama ngha ah denglah le shin ni gire ya, yali yang lulo ah nah, "Mang pagh tekushi ɓiyi ga le? ⁹Ke ah magh na murung ni ni bolo dudug ah gaɓi ah ɓa'enna."¹⁰Ama Yesu, ke yeri na ɗengse le yang ngha, le nah yi yang, "Temang ke nga gangshi ɓamah ni? Pagh na gimaɓonna ate murang. ¹¹Nyong ngha ni ah ɓa'enna kara ni kwa agh, ama nya ni meng kara ni kwa agh.¹²Ngha soɓ ni murung ni a ngirang ngha, paghi ate lingsang.¹³Njiteng ni ngi waɓɓi yong, ba kwa ah waɓ tengnahna le Kulli ni a ngunjah ni ya, ga ɓamah ni pagh agh ah ka ɗengshi ni ni."¹⁴Le mwoh a ntiri ah lum pu ɓari, ɓeni ah gori Yahuza Iskariyoti ya, woro a bin ah magulla le ah mahgula binɓangKulli, ¹⁵le nah, "Mang ntolo nga peng ngha nbolli npah yong ngha?" Ah pyeshi bolo wuramwoh pu lum ah pih. ¹⁶Biye ni al njinjere ni ih ka boli ih ka pah yang ngha.¹⁷Kara ma kunduna le njibuno ɗuro agh ah denglah le Yesu zu a bini le nah, " Yebang ni sa gil wo bin li gilina njibuno ɗuro nghang?" ¹⁸Nah, "n'ingna a ntiri lah nga kum ɓwa le nwaɓɓi, 'ɓa'aliyigiri nah, "kunbang lang pagh na. Nga li gilina ɗuro a liyo ni ah denglah lang." ¹⁹Ah denglah le pagh ni nga ma ma Yesu waɓɓi yang ngha, a paghi gilina njibuno ɗuro.²⁰Ngha kara polla pagh ni ya, ɗigha njali ih ka li gilina ni ah denglah le ni lum pu ɓari ya. ²¹Ngha ah li ni giri ya, nah, "Njiteng ni ngi waɓɓi yong ih mwoh a ntiri yong ka bollang ka pah." ²²Yali yang gan yang ah ingna ili mwoh, mwoh, "Nyeri na ni mi ni ya, nya ni na agh, magulla?"²³Pilla nah, " Ɓeni ki ishi bi a koro mwoh ni meng ngha ini ih ka bollang ih ka pah ²⁴Muna Ɓwa ka woro ni nga ma ma ah nyonglo a muri ya. Gi'enna ni ni ɓeni nji bini ni ah ka pah ni Muna Ɓwa agh! Ɓonna ke ni ah ɓil ɓwe ya." ²⁵Yahuza, ɓeni ka boli ka pah agh nah, "Ɓa'aliyigiri, mi ni le?" Nah yi, "A waɓ ne ni kun no."²⁶Ngha ah li ni giri ya, Yesu tol nnu, paghi Kulli Makampah, le ɓoniyi. Pih ah denglah le le nah, "N'agha, nli. Ngirang ni nga."²⁷ke tol ginuhna paghi Kulli makampah, le pah yang le nah, "Nnuh, nyong ngha kwa. ²⁸ Ate nkila lang ni a woro ah tollo ah soɓɓo ate lagh gimashira le ah ɓayong dudug agh ni. ²⁹Miyang ngi waɓɓi yong, ni nwa ye nuh muru innabi ɗeshili ya se kara ni nga nuh ni ni piyo le ni yong a ɗighamuribang le Terang ngha."³⁰Ngha a tuh ni ngya agh ah puro ah woro ah nkonno Zaitun. ³¹ke Yesu waɓɓi yang, "Nyong ngha kwa agh nga engkushi yong ni duh ni ate murang, ate ah wara ah nyonglo, 'Nga wol nluo lelgiri le nju le ah giluwo ka meshiye.' ³²Ama Njum logho lang ngha, nga aghi yong dunna ni woro a Galili."³³Ama Bitrus nah yi, "ke ah ɓwa kwa ka kpa ate muro le ma meng ngha ni ngi kpa agh." ³⁴Yesu pilla nah yi, njiteng ni ngi waɓ ɓo, ni duh ni ya ke nguɓung ka tong le aka goro ni na yerang ngha nbende taro." ³⁵Bitrus nah yi, "ko ɗigha nga wuh ni weh le ni ngi gorteng ih ni nyero agh agh. Leh a nshile ah denglah le osso waɓɓa ni na.³⁶Ngha wori ni yang a ba ah gori Getsaimani ya le nah yi ah denglah le, "Nɗigha ba le ih nkene a bo gho nka jim Kulli." ³⁷Tol Bitrus ni ah muna Zabadi ɓari bi le ingna a ɗengse ma gi'enna ni yalung gangshina. ³⁸Le nah yi yang, "Usullo lang ngha a gani dudug, ki ka a nluo. Nɗigha ba ni tigh njung ni meng.³⁹Le ginya kenne a dum, ke kpa njali ni kundumi jim Kulli. Nah, "A weh Dah, ih ka pagh le, le ih ɓi gani ni ih ɓi ɗur rang. Ngha te kwa agh ɗengse lang ni aka bil agh, ih ɓi ɗigh ma mo." ⁴⁰Nyere zu kum ah denglah le ah yang ngha ah nongtullo, ke nah yi Bitrus, "Mang, ni nlogh le ntigh nji yong ni meng kunbang mwoh agh? ⁴¹Ntigh nji yong nye njim Kulli ke ih ɓi n'ingna a soriyibang ngha. Bongho agh na te, ama ngungngirung ni ten ngha."⁴²Le nyere woro ma ɓari ke jim Kulli. Nah, "Dah, ɗigha gani ni ni ki wor agh se te nnuh yi le, iɓi ɗengse lo ih ɓi ɗungso" ⁴³Ye nyere kum yang ah yang ngha ah nongtulo, ate nji yang dungri na. ⁴⁴Le ɗagh yang ɗeshili, woro ke jim kulli ma taro, bishili ah tengnahna ni mwoh agh.⁴⁵Le Yesu nyere a bin ah denglah le nah yi yang, "Ha niɓiyeni nwa nongntulo nga usullo? Nshin na, kunbang tolla ɗigh gyab, ah ɓungshi na Muri Muna Ɓwa a bin ah ɓa pagh gimashira. ⁴⁶Nlogho, shi ka. Nshin na, ɓeni ki ɓungshi murang ngha zu na gyab."⁴⁷Yang ngha muri waɓ tengnahna le, Yahuza, mwoh a ntiri lum pu ɓari egh, le zu. Ongshi ni ah bunno ɓayong ni puro a bin ah magula binɓangkulli agh ni ah ɓatenna le ah ɓayong. Ah pon na ah gara buwo ni ah munagara a bi yang. ⁴⁸Ɓeni ki ɓungshi muri Yesu agh wara ɗumi yang ga ih ka pagh agh, ih le, "Ɓeni kwa nkpa ri ya, ini. Nbolli."⁴⁹Ini ma zu ni a bin Yesu le nah, "Nmagh na wo kun, Ɓa'aliyigiri!" Le kpa ri. ⁵⁰Yesu nah yi, "Ɓeng, pagh ga a zu a pagh agh." ke ah zu, ah bol Yesu.⁵¹Biyeni, mwoh a ntiri ah ɓeni ongshi ni Yesu agh non bi, le uɓ gara buwo le, ma kor denglah le magula le ah magulla binbangkulli, kashi kiri ko. ⁵²Le Yesu nah yi, "Ishi garo buwo lo biye, ate ɓeni kwa ki tol gara buwo agh ka wuh a nji bi gara buwo. ⁵³Awo shin ni nga ni nlogh le ngor Dah agh le, ni ih ka tuti ah ɓakuntumo le ni orr lum pu ɓari ya le? ⁵⁴Ama njinjere manyeni mi tengnahna le Kulli ka ɗungshi ni, ih ɗigh na ga ka pagh giri?"⁵⁵Kunbang egh ni Yesu waɓɓi ah buno ɓayong, "Npuro ni ah gara buwo ni ah munagara nzu a bol lang ni nga manyiɓi le? kara ni kwa agh miyang ngi ɗigha a kangnaɓangkulli ngi aliyigiri, ni nbol lang ngha. ⁵⁶Ama ah ga kwa pagh giri ate ah ɗungshi ah ga ah ɓashinduna nyongli ya." Le ah denglah le kwa ɓangha ɗeghi.⁵⁷Ah ɓeni bol Yesu agh woro ne a bin Kayafa magula le ah magulla binɓangkulli, ba ah ɓa nyongligiri ni ah ɓatenna kpaɓang ngha. ⁵⁸Ama Bitrus kuratiye kukwoh kenne a bin waɓ njuo le magulla le ah magulla binɓangkulli egh. Ingna ɗigha njali ni ah ɓa kuhrung ih ka shin ga ka pagh giri ya.⁵⁹Niɓiyeni agh magula le ah Magula binɓangkulli ni ah ɓa waɓ njuo ngha ki al njinjere yiri ni ah ka waɓɓa a muri Yesu agh, ate ah ka wol nlue. ⁶⁰Ni ah kum guɓung ngha, ni yiri ni kwa ah zu ni a muri ya. Ni njumo agh ah ɓwa ɓari zu a dum ⁶¹le nah, "Ɓeni nah, 'Nga wam kangnaɓangkulli nye nga ɓaghi a ntiri kara taro."⁶²Le magulla le ah magulla binɓangkulli logh ni kushi nah yi, "A nya ni teng ni aka pil agh? Mang ga ah waɓɓa a muro ni ya?" ⁶³Ama Yesu bolgung. Magulla le ah magulla binɓangkulli nah yi, "Miyang ngi lagh wo ni luli Kulli ma usullo, waɓɓi sung, ko a wo ni Ɓa'ashibang, Muna Kulli." ⁶⁴Yesu pilla nah yi, "A waɓ ne ni kun no. Ama miyang ngi waɓɓi yong, ga logh niɓiyeni ya nga shin Muna Ɓwa ɗigha a bu ma li le ɗighamuribang, ki zu a nlagiri ɓaKuli."⁶⁵Ke magulla le ah magulla binɓangkulli sanniyi ah dagra le le nah, "Waɓ na ɓiyiluliKulli! Mang paghi ke shi wa al ɓa waɓkung? Nshin na, niɓiyeni ya n'ogh na ɓiyilulikulli egh. ⁶⁶Mang nga ɗengse?" Ah pilla ah nah, "ɓonna ke wuh na."⁶⁷ke ah tahyi tarra a kundumi ah wolli, ah nyimi ni ɓa bi yang, ⁶⁸le ah nah, "Waɓɓi sung ga ka pagh agh, weh Ɓa'ashibang. Yang nyim mo?⁶⁹Niɓiyeni ya Bitrus ngha ɗigha a dahbeng a bin waɓ njuo, ke nsarilah zu a bin ni le nah, "A wo ngha ni Yesu ma Galili." ⁷⁰Ama gorteng a dum yang kwa, ih nah, "Ni nyeri ga a wo waɓ teng a muri ya."⁷¹ Ngha puri a kun garung lah agh, nsarilah ma ɓi shin ni, le nah yi ah ɓeni biye agh, "Ɓeni ma agh yang ngha ni Yesu ɓa Nazaret." ⁷² Le ye gorteng ɗeshili ha ni kaniyigiri, "Ni nyeri ɓwe agh!"⁷³Ni njumo agh ah ɓayong ni tang jak agh zu le nah yi Bitrus, "njiteng ni a wo ngha ntiri yang, ate nah teng lo bollo." ⁷⁴Ke ingna a nyongbang ni kaniyigiri, "Ni nyeri ɓwe agh, " ni sashibang ngha le nguɓung ma tongho. ⁷⁵Bitrus ɗengshi ni teng ni Yesu waɓɓa, ih kedebang nguɓung ka tong le aka gorteng yerang nbende taro." ke puro a dabeng ke togri ɓwah.

Chapter 27

¹Ngha bang tuh ni ya, ah magulla le ah magulla binɓangkulli ni ah ɓatenna le ah ɓayong kpaɓ kun yang ari njinjere ni ah wolli nluo Yesu agh. ² Ah kuri, ah wori, ah bin murung nje Bilatus.³Ke Yahuza, ɓeni ɓungshi muri ya, shin ni ah waɓ ne Yesu njuo ma nluo agh, pontuɓu le nyenni bolo ma fughna ni wura mwoh pu lum a bin magulla le ah magulla binɓangkulli ni ah ɓatenna, ⁴ke nah, "Npagh na gimashira ke nmagh ɓa njiteng." Ama ah nah, "Mang kon sung nghang? Oghi ni muro." ⁵Le soɓ bolo ma fughna egh ah njali binɓangkulli, le magmuri, woro ke ger muri.⁶Magulla le ah magulla binɓangkulli tol bolo ma fughna egh nah, "Ah gilla tol bolo ni tigha a bin tigh bolo, ate bolo nkila ni." ⁷Ah kagli tengnahna egh ntiri yang le ah tol bolo egh ah kuri nje ɓabang nkori te lingshi ah biri. ⁸Ini paghi ke njali egh agh a wa gori "Njali Nkila" ha niɓiyeni.⁹Le ga ɓashinduna le Kulli Irmiya waɓɓa ɗungshi ri, ki nah "Ah tol bolo ma fughna wuramwoh pu lum egh, kure ni ah ɓa Isra'ila tigha muri ya, ¹⁰ ke ah pah bolo egh ate kur njali le ɓa ɓangnkori, ni nga ma ma Magulla tigh nghang ngha.¹¹Niɓiyeni ya Yesu tangha a kundum murung nje, le murung nje ili, "Ah wo ni Murung le ah ɓa Yahuda le? "Yesu agh yi, "A waɓ na ni na." ¹²Ama ngha magulla le ah magulla binɓangkulli ni ah ɓatenna tigh ni yi teng ngha, ni waɓ te guɓung ngha. ¹³ Le Bilatus nah yi, "Ni a ogh ah teng ni kwa ah waɓɓa muro agh le?" ¹⁴Ama ni te pil yi ko teng mwoh agh, ke gire tighi Murung nje njiworoshi.¹⁵Niɓiyeni a njibunno gilina egh agh gikahwung ni ih murung nje ih pushi ɓwa mwoh a ntiri ah ɓeni ah kur agh ma ma ah ɓwa tol agh. ¹⁶A kara egh agh ah yang ngha ni ɓwa ma tenmurung ni ah tigha ah bin kurbang ah gori Barabbas agh.¹⁷Ke ah kpaɓ ni ba mwoh agh, Bilatus nah yi yang, "yang ntollo nmaghi bu? Barabbas, ko Yesu ɓeni ah gori Ɓa'ashibang ngha?" ¹⁸Ate yeri na ah zu ni Yesu ah bin ni ate kikki. ¹⁹Ngha wa ɗigh ni a muri ngungmurung waɓ njuo agh, le mah mi tashibang ri nah, "Ke guɓung ih kpaɓ bo ni ɓa njiteng ngho agh. Ate ngan na dudug ni duh ni ah njiloro a muri."²⁰Niɓiyeni te agh magulla le ah magulla binɓangkulli ni ah ɓatenna nuh na muri ah bunno ɓayong ni biye agh ah nah ah maghi Ɓarnabas bu, ah tigha ah wol nluo Yesu. ²¹Murung nje egh ili yang, "Ntiri yang ɓari ya manyeni ntollo nmaghi bu?" Ah nah, "Barnabas." ²²Bilatus nah yi yang, "Mang ih npaghi Yesu ɓeni ah gori Ɓa'ashibang ngha?" Ah pil kwa ah nah, "Panghi."²³Ke nah, "Ate mang, gimashira mang pagha?" Ama ah ɓuri ishi kun yang jollo, "Panghi." ²⁴Ke Bilatus shin ni guɓung nya logh le pagh agh agh, ama salala ngha ki tol pagh ri ya, le tol muru, lagh bi a kundum ah bunno ɓayong egh, le nah, "Nya ni gimashira a ri nkila le ɓa njiteng ni ya. Npaghi ga yali yong tol agh."²⁵Ah ɓwa kwa nah, "Ih nkila le ih ɗigha musung ni ah muna sung." ²⁶Le maghi yang Barnabas bu, ama wol Yesu ke pah yang ni ate ah panghi.²⁷Le ah ɓa tah lua le murung nje tol Yesu kyeni a ntiri lah nje magulla, le kpaɓɓa ah bunno ah ɓa tah lua. ²⁸Ah pangshi gikura le ah ɓughi dagra ma bangna magulla. ²⁹Ah gil yi janghe ma ah juwe a muri, ah pih gara a bi ma li. Ah gungha dumi ah jolli, ah nah yi, "Ih Kulli gusso, Murung le ɓa Yahuda!"³⁰Ah tayi tarra, ah agh gara ni bi ya ah nyim mi a muri teɓi teɓi. ³¹Ngha ah jolli ah mal li ya, ah pushi dagra magulla ni ah ɓugha ri ya le ah ishiyi ma mi, ah bolli ah wori ba ah ka panghi nghang ngha.³²Ngha ah puri dabeng ngha, le ah kum ɓwa ɓa Kurame ngha ah gori Saminu agh, ɓenni a tighi a tenne wori yang ngha ate ih tol yi ngung pangha. ³³Ah kenne a ba ah gori Golgotta agh, tekushi ih "Bin koromurung." ³⁴Ah pih muru mba ni ah jalli ni gimalulla agh. Ngha mom ni ya le shiɓɓi nuh.³⁵Ngha ah pang ni a ngung ngha, ah gaɓɓa dagra le a njinjere warwara bolo, ³⁶ah ɗigha njali ah tigh njung ri. ³⁷Ah bikuli muri ya ah nyongli ga ah bolli tiɓi ya, "Yesu ni nga, murung le ah ɓa Yahuda."³⁸Ah panghi a ngung ni ah manyiɓi ɓari, mwoh a bi ma li le mwoh a bi ma katang. ³⁹Ah ɓwa ni ki wor ah ki sanghi, ah jigri muyang ⁴⁰ah nah, " Ah weh ɓeni ah nah a wam binɓangkulli aka ɓaghi a kara taro agh, ah asshi muro le mang? Ke a wo ni Muna Kulli le, sullo a ngung pangha!"⁴¹Ni na te ma agh magulla le ah magulla binɓangkulli ma agh wo jolli, kpaɓ ni ah ɓa nyongligiri ni ah ɓatenna, ah nah, ⁴² "Ashi na ah ɓwa ɓaɓa, ama ni logh le ashi muri ya. Ini Murung le ɓa Isra'ila. Le ih sullo a muri ngung pangha, le sa pah njiteng a ri.⁴³Pah njiteng ri Kulli, ih ɓi Kulli ashi niɓiyeni mi ni, ngha Kulli ka agha ka ashi ya. Ate nah na, "Mini Muna Kulli." ⁴⁴ Ni na ma agh ah manyiɓi ni a pangha ngung ni Yesu agh osso ki sahnghi.⁴⁵Logho a kunbang ma topurmwoh agh pinna zu gir biye ha kenni a kunbang ma tombi'ihne. ⁴⁶Ah kunbang ma tombi'ihne agh, Yesu ɓwah ni gih matenna le nah, "Eli, Eli lama sabaktani?" tekushi ih, "Kulli lang, Kulli lang, mang paghi ke a jangsang?" ⁴⁷ke ah ɓwa ni tangha biye agh ogh ni ya, ah nah, "yang ngha ih gor Iliya."⁴⁸Biyeni ɓwa mwoh ɓangha ke tol lushi nlayi, ah ishi a muru mba ma hangna, ah tigha muri giɓang, ah pih ih nuh. ⁴⁹Ah nshille nah, "Nɗaghi ni muri. Shi shin ni ko Iliya ka zu a ashi le." ⁵⁰Le Yesu ɓwah ɗeshili ni gih matenna le ma maghi usulo le bu.⁵¹Le, kanda gikura ni ah kuro a bin tangha le magulla a binɓangkulli ya san ɓari bikuli zu a binje, ngunjah jigra, ah tahli wangha. ⁵²Ah nkilliya logho, le ah ngiri ah ɓa pah njiteng dudug ni woro wuh agh logho ⁵³Ah puro a nkilliya njumi ni logh ni nkiliya agh, ah ingna ntiri lah ma gerengteng ah ɗum muyang a bin ah ɓwa dudug.⁵⁴Ke magula le ah ɓa tah lua ni ah ɓayong ni ki shin Yesu ah shin ni jigra le njali ni ga pagh giri ya, ngoɓong bolyang ah nah, "Njiteng ni ɓeni ya Muna Kulli ni." ⁵⁵Ah mena ni dudug kuratiye Yesu puro a Galili ate aghni ya tang kukwo ki shin bang. ⁵⁶Ntiri yang ngha ah Maryamu Magadaliya, Maryamu ngih Yakubu ni Yusufu, ni ngih ah muna Zabadi.⁵⁷Ngha ni kara polla agh, ɓakumo ɓa Armatiya zu, lulli ih Yusufu, ɓeni ma ini denglah le Yesu agh. ⁵⁸Kenne a bin Bilatus jim ngiri Yesu. Ke Bilatus waɓɓa ah pih ni.⁵⁹Yusufu tol ngiri egh, vuliyi ni gilingsa ma ɓonsari, ⁶⁰ke ishi ah nkiliya ma piyo le ni sere a tahli ya. Ke ɗigri tahli magulla tigha a kun nkiliya egh le woro. ⁶¹Maryamu Magadaliya ni ma mona Maryamu ngha biye, ah ɗigha a njali a girikahri nkiliya egh.⁶²Bang kor agh, kara ni a njum kara girung ngha, ah magulla le ah magulla binɓangkulli ni ah ɓa Farisa kpaɓa bin mona a bin Bilatus. ⁶³Ah nah, "Magulla, shi ɗengshi na ngha ɓasoriyibang ngho ngha ni njung ngha, nah, 'Njum kara taro agh nga logh ɗeshili.' ⁶⁴ke ni na agh waɓɓisung ishi lel nkiliya egh ma kara taro. Nya ni na agh le ke ah denglah le zu iɓɓi le waɓɓi ah ɓwa, 'Logh na a bin ah nluo,' le soriyibang ma njummo ka orr makunduna bin yang."⁶⁵BIlatus waɓɓi yang, "Ntol ɓa kuhrung. Nkenne ngi lel li ni nga ma ma nga gan ngha." ⁶⁶Ah woro ah ka lel nkiliya egh, ni ɗangshi tahli egh ni tigh ɓa kuhrung.

Chapter 28

¹Ngha ni kara polla Kara usullo le ah ɓa Yahuda agh, ngha duduribang ki pagh ni ya kenne a ri kara makunduna, Maryamu Magadaliya ni Maryamu ma mona zu a shin nkiliya.²Le njali jigri jigra magula, ate ɓakuntumo le Kulli suli na a kuli, zu digri tahli egh, ɗigha muri.³Pagha le ngha ni nga poshibang, dagra le poshi kikeɓeng.⁴Aɓa kuhrung ɓang ngoɓong nyumo tenne ni nga nluo.⁵Ɓakuntumo le Kulli nah yi ah mena egh, "ke nɓang ngoɓong ngha, ate nyeri na ngi al Yesu ɓeni ah pangha ngung ngha. ⁶Ih nya ba agh, ama logh na, ni nga ma ma waɓɓa. Nzu nshin ba Muna Kulli nong nghang ngha. ⁷Nkahra nken waɓɓi ah denglah le, 'logh na a nkiliya nbende mwoh. Nshin na, wara dum yong ih ka Galili. Biye ni nga shin ni nghang.' Nshin na, nwaɓ ne yong."⁸Ah mena egh ɗagh nkiliya ni kahra, ni ngoɓong ni binmurubang magulla, ah ɓangha ah ka waɓɓi ah denglah le. ⁹Le, Yesu kum yang le nah yi yang, "Nmagh ne yong kung!" Ah mena egh zu, kpa kushi pih gullo. ¹⁰Le Yesu nah yi yang, "Ke nɓang ngoɓong ngha. Nke nwaɓɓi ah munangihyang ah woro a Galili. Biye ni ah shin nang nghang."¹¹Ngha ah mena egh ki wori ya, le ah ɓaɓa le ah ɓa kuhrung ingna ntiri lah magulla waɓɓi ah magulla le ah magulla binɓangkulli ah ga kwa pagh giri ya. ¹²Ngha ah magulla binɓangkulli kpaɓ ni ni ah ɓatenna ah waɓ tengnahna egh ni yang ngha, ah pih ah ɓa kuhrung bolo dudug ¹³ah nah yi yang, "Nnah yi ah nshile, ih ah denglah le Yesu zu ni duh zu iɓ ngiri ngha shi nong ni ntulo agh.'¹⁴Tengnahna ni kenne a bin murung nje le, sa soriyi ni tengnahna sa nah yi ke ih paghi yong guɓung ngha." ¹⁵Le ah ɓa tah lua egh agh bolo egh pagh ni nga ma ma ah waɓɓi yang ngha. Tengnahna meshiye a ba kwa a ntiri ah ɓa Yahuda le zu ha a kara ni.¹⁶Ama ah nshile ah denglah le lum pur mwoh woro a Galili, a nkonno ni Yesu ɗum mi yang ngha. ¹⁷Ngha ah shin ni ya ah pih gullo, ama ah ɓaɓa piliyi yali yang.¹⁸Yesu zu a bin yang le nahteng ri yang nah, "Ɗighamuribang ni kwa a Kuli ni njali ya ah pah nang ni. ¹⁹Nworo nke waɓ tengnahna lang ngunjah kwa. N'ishi yang a ntiri lulli Terung, ni Muna, ni Ɓongho ma gerenteng.²⁰N'aliyi yang ah bil ga kwa nwaɓɓi yong ngha. Nshin na, miyang bin yong kara ni kwa agh, ha malla le ngunjah."

Mark

Chapter 1YOHANNA ƁA ISHIBANG GANG NJERE

¹Mama ni pag tina tenana maɓwa le Muna Kulli ni a gori Yesu agh. ²Ni nga mama ɓa shinduna Ishaku nyonliya, miyang ngi tashi ɓa kuntumo lang bino, ɓeni ki gang njere ya''. ³Ngih ngha a ogho a lusung "Ngil nji njere le Magulla iɓi tang suwap.⁴Yohanna zuna, ngho ki waɓɓi ɓayong tenana le Magula, ni ishibang ma pontuɓu ni lag gimashira.⁵Aɓa Yahuda ni Urushalima ngha ki zuwa bini. I laghi yang gimashira a ɓangha muru Urdu, a woro waɓ gimashira leyang.⁶Yohanna ɓungna nlarah nlongah ni kur ɓunni nguɓu, gilli le agh, a kukoro ni ni Nyih.⁷Ye nah a ɓeni ki zuwa nzumang ngha uwarang ni gullo, ni ma nlogle npangshi nguri kura le agh.⁸Meng ngha ngi laghiyong gima shira ni muru, zulle i laghi yongne ni bongho le Kulli.ISHIBANG NI TAMMAH NI A TAMNI YESU AGH⁹Ɗigna a kare agh, Yesu zuna a Nazarat a nje Galili le Yohanna ishi a muru Urdu.¹⁰Puro le Yesu a Muru agh ɓa kuli shagsa le bongho le kulli sulo a muri ninga kuhla. ¹¹Gih tenana pura Kulli ki nah, "Awoni munang ma kun yalang, yalang poshi na ro."¹²Le bongho nonni wori a lusung.¹³Yangha a lusung kara woro ɓari, le ɓa soriyibang zu ki soriyi, yangha lusung na nyam ɓa lusung le aɓa kuntumo le Kulli woro leli.¹⁴Ngha a bolli Yohanna agh, Yesu zu agh Galili ki waɓ tenana le Kulli.¹⁵Ki nah "kunbang pagna, zule ɗighamuribang le Kulli tolla ɗig gyap, npon tuɓu in npah njiteng ni tenana le Kulli.GOROH LE A DENLAH MA KUNDUNA¹⁶Ngha ingni ni kun salang Galili agh le shin Siman ni Muna ngih Andarawus ki bol njih. ¹⁷Goryang iɓa ɗag bol njih a sogha tiye a bolla ɓayong.¹⁸A oghni nina agh a ɗag gi bol njih leyang akura tiye.¹⁹Ɗag biye ye kuma amuna Zabadi, Yakubu ni Yohanna ki gil gi bol njih leyang.²⁰Gor yang, asogha tiye, a ɗag Teyang na aɗenlah le a gi sasa, a sogha tiye.YESU PUSHI GIMATENNA²¹A zuwa Kafatnahum a kara usulo, Yesu ingna bin ɓang Kulli leyang ki aliyi yang giri.²²Maghi yang ngoɓong ni aliyi gile, aliyang ni nga ɓeni ni ɗighamuribang, nya ni nga aɓa aliyi giri agh.²³A bin ɓang Kulli leyang ngha ɓwa ngha nghan gima tenna ingnari, ma ishi kuni jollo. ²⁴Ki nah, ma Kpasung ni weh le Yesu ɓa Nazarat? A zah woliyi sung le? nyaro. Awoni mwoh ma gerenteng le Kulli. ²⁵Yesu sagyhi, gimatenne nahyi "Bol gung a pura ri!".²⁶Gima tenne fiye wola nje mag jollo ma puro.²⁷Gire maghi aɓayong ni kwa biye agh ngoɓong a ili ariyang" sang manga le?. Aliyi giri ma piyo ni ɗigha muribang? i loghi a gima tenna aya oghi".²⁸Tenana le wara ba kwa agh a nje Galili.YESU PIH AƁA KONNO DUDUG IRITENNA²⁹A ɗag bin ɓang Kulli le aɓa Yahuda, ye a ingna liye Siman ni Andarawus na Yakubu ni Yohanna.³⁰Aka pulle nkil Simon ngha nogha nje ki nong konno. A waɓɓi Yesu te konno ghe.³¹Ingna ha ke bolli bih logshi, konne ma ɗaghi logho pahyi yang gili.³²Ni kapollah, Ngha kara kpaniya a zuna aɓa konno na aɓeni ni gimatenna ingna riyang ngha. ³³Aɓeni ngbaleh ya kwa pura kpaɓa kun kalla³⁴Pih aɓwa dudug iri tenna ri nshila akonno shisa, ni pushi a gima tenna ni ingna ri bangha, ama ni pah yang njere a nahteng ngha ate ayeri ne.YESU JIM KULLI ABIN SONGRI NA³⁵Log ni beri, ni durbang, puro wora aba aɓwa yanghan ngha ke jim Kulli. ³⁶Siman na aɓeni ayangha ni yang ngha ali. ³⁷A kumi le anahyi "ɓeni kwa ngho ki allo".³⁸"Nahyi yang a wora gibang, a nshile alah ni kangni yang ngha, ate ake waɓ tenana le Kulli biye. ini pag ga zuni yang ngha"³⁹Ingna nje Galili kwa i waɓ tenana le Kulli abin ɓang Kulli leyang i pusa gima tenna.ƁWA NI IRISHIRA⁴⁰Ɓa yirishira zu abini. Gungha nje ki jimi " A agh le a lag nghan".⁴¹Shin gi enna le, keni bih ki doghi nah, in aghna iɓa ɗig gerenteng".⁴²Biye ni yirishira ma ɗag ni ma ɗig gerenteng.⁴³Muna Kulli laghi nahyi iɓi kene.⁴⁴Nahyi "ke a waɓɓi ɓungha, ke ɗum muro abin Magulla bin ɓang Kulli, i ɗahra i lagni muyong, ga Musa nah i ɗig waɓkum a biyang.⁴⁵Ɗag biye agh, ma ingna a waɓɓi aɓayong tenana maɓwa aba kwa agh, ha Yesu ma ɗag ntiri lah ke songri muri, a ɓwa gang bang kura tiye.

Chapter 2

¹Ngha pagni kara fitongha, nyere a Kafanahum. Ngha a oghni i yangha lah agh. ²Aɓwa dudug kpaɓa biye, bin ingna kun kala nya, le Yesu nahteng riyang.YESU PIH ƁENI GOSHIYI AGH IRITENNA³Le aɓwa inne zu ni ɓeni kushi wuh agh a bini.⁴Na kumo a ingniya te gogho le ɓayong, ake fahyi muri kangna a suli ɓa kono ni kallah ni nongha amuri agh adung Yesu.⁵Shin njiteng le yangha, nahyi ɓa konno "Muna a lagnoh gimashihra loh". ⁶Aɓa yongli giri ni aɓa Yahuda ni biye agh ɗenshe a yaliyang. ⁷Palang ke ''ɓeni ki waɓ ninga? i ɓiyi lulung! yang log le lag gimashira, Kulli ni mwoh kunkolong''.⁸A yangha ntiri pagha ni na, le Yesu a bongho le yerina ga a ɗenshiya ke iliyang " npalang ke gi ɗenshi ga a yaliyong le? ⁹Mayeni wor le a nahyi ɓa konno sheɓe"a lag nogho gimashihra lo, ko a nahyi logho a tol kalla lo a wor le?''.¹⁰Ate iɓi nyere i muna ɓayong ngha ni ɗighamuribang a ngunja ni ika lag gimashihra. Ngha nahyi ɓa konno ni sheɓa. ¹¹"Logho tol kalloh a wor agh" ¹²Ma logho tol kalle a kundung ɓeni kwa agh wora liye. A shini iwole gire maghi yang tahɓi, a gushi kulli, anah, "ke shi ɗigni agh ni shishin zah ga agh".¹³Ye wora guguri, aɓayong kura tiye le aliyang giri ɗeshili.GORO LE LEVI¹⁴Ngha i ɗuri agh le shin Levi muna Alfa ɗigha bin agh daggah, nahyi "sogha tiyang " ma logho sogha tiye¹⁵Yesu ingna a liye Livi lih gilina na aɓa agh daggah na ɓa gimashira na a denlah le, a ɓwa dudug ni kura tiye.¹⁶Ngha aɓa yonli giri ni aɓa Farisa shin Yesu ki ligiri na aɓa gimashira na aɓa agh daggah agh, a nahyi a denlah le "ke pallang ke ili giri ni aɓa agh daggah na aɓa gimashira le?".¹⁷Ngha Yesu oghni yangha "nahyi yang ɓeni nya ki nong konno gha agh, ni al ɓa buriya, ɓa konno ni ki al ɓaɓuri; zuwa ate aɓa pag gimashira".YESU ILIBANG AMURI GONO¹⁸A denlah le Yohanna na aɓa Farisa ngha ki gonno. A ɓayong ɓaɓa zu ili " i mang pag giri ke a denlah le Yohanna na aɓa Farisa ki gonno, ke a mamuwo nya ki gon ngha le?" ¹⁹Yesu iliyang I ɓih burama ki gonno ngha bura ma njuwala ngha kangri agh le? A yangha binmonna le ni gon ngha.²⁰Kun bang ngha ki zu, a tol bura ma njuwula biyang, ini peti a gonni.²¹Ni pa a kpaɓ kanda giri ma piyo ni ma yayina a sor ga, ate ma piyo ka san ma yayina.²²Na soɓ mbah ma piyo a mbila ma yayina agh, I sanni le mbah ghe k sokko ini paghi ke a soɓ mbah ma piyo.MAGULA LE KARA USULO²³Kara usolo le aɓa Yahuda ni, Yesu puro ginya a bang guwe, na denlah le. Adenlah le ki harighi kiri guwe ki sheg. ²⁴Le aɓa Farisa nahyi, "I shina, mang paghi ke adenlah le ki pag ga ni bottiya agh a kara usulo le?"²⁵Pila nahyi yang, ni nbil ga ayongli agh le, ga Dauda pagha, ngha yallo wolli na a ɓeni a ongshi niyang ngha. ²⁶Ngha ingni ni a bin ɓang kulli agh le, ngha Abiata ɓa bol bin ɓang Kulli magulah ingna tol gilina bin ɓang Kulli, mama nah aghi ɓeni kwa agh iɓi lih agh, se ɓa pag tumo le Kulli magulla, pih a ɓeni ongshi niyang ngha.²⁷Yesu nah yiyang, i kara usulo agh apaghi te ɓwa, na pag ɓwa ate usulo agh.²⁸Ini paghi ke muna ɓayong ni pag magulla le kara usulo.

Chapter 3

¹Ɗeshili ya, Yesu ingna abin jim Kulli le aɓa Yahuda shin ɓwa ngha biye bih sheɓeh. ²Aɓayong ɓaɓa ki fashi gi pangna le ate a nonghi a kumo a boli.³Yesu waɓɓi ɓa bih sheɓna, "logho tangha ntiri ɓayong."⁴Le waɓɓi a ɓayong, ɓonna a pag gimaɓonna ko gimashihra," ko ashibang ko wol nluo a kara usulo le?. ama bang polla muyang.⁵Pilla shinyang ni yalung lulla, le yali ganni ate dungri kunyong leyang, nahyi ɓiye, "Nong bwoh" le nong bih, bih egh ma nyara biye. ⁶Aɓa Farisa ma pur ni kara ke kpaɓ kunyang ni Hiridu ate a wol nluo egh.AƁUNO BAYONG SOWATIYE YESU⁷Le Yesu, ni a denlah le, wara sallang magulla, a ɓunno ɓayong ni a Galili ni Yahuda agh kura tiye. ⁸Ni a Urushalima, Edom , ni njung muru Urdu na a lah ni kangni Taya ni Sidon ngha. Ngha a oghni ga pag giri agh ɓayong dudug zu a bini.⁹Nahyi a denlah le a zu ni gisassa makena ate ke ɓunno ɓayong gbenghi agh. ¹⁰Aɓa konno dudug kunah iritenna, a ɓa konno zu agh bini ate aka doghi.¹¹Kunbang ni kwa a gimatenna shini agh, a kpah nje a dumi, a ishi kunyang jollo a nah" A woni Muna Kulli." ¹²nong kiri yang ke a pagha aɓayong yeri agh.¹³le wora muri nkonno, gora a ɓeni yali tol agh, a zuwa bini le azu.¹⁴Tariya a ɓwa lum pur ɓari (goryong aɓa kutumo), ate a ɗig nini, I tashiyang a waɓ tenana le Kulli, ¹⁵a kum dighamuribang ni pusa agima tenna.TOLLAH A DENLAH NI LUM PUR ƁARI AGH¹⁶ke tariya a lum pur ɓari egh ; siman ɓeni agori Bitrus agh.¹⁷Yakubu muna Zabadi, ni Yohanna muna ngih Yakubu, muna ɓeni apih lulung Bonaji ini amuna Sagha le muru,¹⁸Andarawus, Filibus, Bartalamawus, Matta , Toma, Yakubu muna Alfa,¹⁹Ni Yahuda Iskariyoti ɓeni ɓungsh muri agh.²⁰Ke wora lah, le ɓunno ɓayong sowa tiye nima kumo lih gilina agh. ²¹Ngha a ɓa liye ogni agh, aka boli a nah i muri pilla".²²Aɓa nyonligiri pura Urushalima nah, " gimashira ni agori Belzabuba agh ingni na ri, "ni murung la agima tenna ni i pushina gima tenna".YESU NI GIMATENNA²³Yesu gor yang bini waɓɓiyang kunburiteng, " Ɓasoriyibang ka pushi ɓasoriyibang le? ²⁴ɗighamuribang ni koriyi ri agh, ni tang ngha. ²⁵Lah ni te koriyi ri ɓari agh ni tang ngha.AMURI PURO LE NJI JAMMA²⁶ɓa soriyibang loghi muri le, korina ri ni logle tangha, ama malla le zuna.²⁷Ama ɓwa nya ka ingna a liye gara ɓabura ka pon gile agh, ni ki kuriyi sang kedebang pong liye agh.²⁸Miyang ngi waɓɓiyong ni njiteng, gimashira ni ɓayong pag kwa agh,aka laghi yang ni, ni ɓiyi luli Kulli ni a ɓiyiya.²⁹Ama ɓeni kwa ɓiyi luli bongho le kulliya, na laghi gimashira le agh, ɗigna gimashira ni nya ki mal gha agh".³⁰Yesu waɓ tenana ni ate a yang ngha anah "yagha ni ɓongho mashira".³¹Le ngih ni amuna ngih zu tangha a dabeng. tashi ɓang a gori.³²A ɓunno a ɓwa ngha kangni, ke waɓɓi i ngwo ni muna ngwo ngha nji bang ki allo.³³Pilla nahyi yang, a yang pag ngiyang ni amuna ngiyang?".³⁴Shina aɓeni kangniya le nahyi yang "shina, aɓeni pag ngiyang ni amuna ngiyang ngha!³⁵aɓeni kwa pag ga kulli agha muri agh, ɓeni pag muna ngiyang ni a mingalang ni ngiyang.

Chapter 4NGULITENG AMURI ƁA JAM NJI JAMMA

¹Ɗeshili ya, I aliyi giri a kun salang ma gulla, ɓunno ɓayong kangni, le ingna agi sassa ɗighan, ɓuno ɓayong kwa ngha a kun salang magulla.²Aliyi yang giri dudug ni ngulliteng, a aliyi giri le agh waɓɓiyang.³"Nmag kiri yong, ɓa ɗig ɗiya wora abili ki jam nji giri.⁴Ngha i jam ni giri ya, nji jama ɓaɓa kpah amuri nji njere, a minya zu melighi yang.⁵Nji jama ɓaɓa kpah a nji talli ba nji salang nya nghan dudug a agh. pur ni kara ate nji salang ni gogha ngha.⁶Ngha Kara ma tah ni agh, ma nyingli yang ama awuh ate miliyang ni ingna nje agh, a nyumo.⁷Nji jama ɓaɓa kpah a juwe, juwe gulo ma sanighi yang, na ɓil agh.⁸Nji jama ɓaɓa ƙpah nje maɓonna, sagha, gullo ɓila pag nji dudug, ɓaɓa wura mwoh pur lum, ɓaɓa woro-taro, ɓaɓa woro tongno".⁹Ke ye nah, " ɓeni kwa ni kirung ogh tenana agh, le iɓi ogho!"¹⁰Ngha Yesu ngha ni muri agh, aɓeni gyap ni moh agh nah a denlah le lum pur ɓari ili a muri a nguliteng ¹¹Nahyi yang, " nyongni a pah yong yeri gipangna le Kulli. Aɓeni dabeng ngha, ga kwa agh ngha a nguliteng,¹²ate ashin bang le eh ashinbang ama na shingha, ate a oghle a oghna ama na yeri guɓungha, le a nyere Kulli ka laghi yang gimashira leyang"¹³Nahyi yang, ni nyeri nguli tenana ni agh? ke nga palang ke nga yeri a nshile nguli tenana le? ¹⁴ɓa ɗig ɗiya ni jam giri ya, tenana le Kulli ni jama.¹⁵A mama kpah nji njere agh, ini pag aɓeni ogh tenana le Kulli ke ɓa soryibang zu ni kara zu tol tenana a yali yang.¹⁶A mama kpah a njitali agh, ayangni a ogh tenana le Kulli, a aghi ni bin murubang ni kara.¹⁷A nya ni millung riyang ngha, ama a gim yaliyang ma kunbang fitong. Ate tenana le Kulli, ganni zu le na tangha, a ma kpah.¹⁸A ɓaɓa agh amama kpah a juwe ya ni, a oghna tenana.¹⁹Ama agi ngunja ni soriyiyang ni al gikunna ngunja pon yang, na gi ɓaɓa saniyang ni a ɓil njiya. ²⁰A mama a jamma a nje maɓonna agh, a yangni a ogh tenana, a agha, a pangni tumo a ɓil nji ɓaɓa wura mwoh pur lum, woro taro, a ɓaɓa bende woro tongno le ga a jamma.GI-TUHBANG AMURI GA A TIGHI MURI AGH²¹Yesu nahyi yang, "ɓwa ki mongshi gishe ki tigha tina gwo ko teye ala le? A zune a kangna a tighi muri giri ba i poshibang nghan agh.²²Guɓung nya a songro kena yeri ya agh, ɗeshili ya guɓung nya avuliyo ke ni ki pura bengha agh. ²³ɓeni ni kirung ogha, iɓi ogho"²⁴Nahyi yang, "nteshi kiriyong riga n'ogha, ate ga npyeri ni giriya ini aka npyerini yong, ini aka ɓurihyong.²⁵Ate ɓeni kwa ngha ni agh ini aka buriyi, le ɓeni te nya ni ya agh, ini aka tol mama yagha ni agh.²⁶Ye nah, "mule Kulli ngha ninga ɓwa ni jam giri njali agh.²⁷Nong ni duh, log le ni bankwara agh le nji jamma le sagha, gulo ni yeri pagha ni pag ni agh. ²⁸Njali pushi nji giri ni muri, ni kunduna agh nbuwe, ɓomo, sag nkwa. ²⁹Ngha ɓilla mal agh, a tuta aɓa tumo ni shingri ate kunbang pon gi soro pagna.NGULITENG AMURI NJI KIKAYA³⁰Ye nah, "ni mang sa pyeri ni mule kulli le, ko guli tenana ma yeni sa pangshini le? ³¹Ngha ninga nji kikaya, ngha a jammi agh, Ini ɗig ma kehna a ntira a nji jamma ni ngunja agh. ³²Ama a jammi le, i gulo, i wora a nshile amuna ngun le vagha a minya ki gil ndah leyang a minling le".YESU TESHI GUNG MURU NJE³³Ni a nguli tenana ninga ini waɓɓiyang tenana dudug mama aka gan yeri agh.³⁴Te guɓung nya waɓɓiyang nya a nguli tenana agh. Ama ngha yagha ni muri agh, waɓɓi a denlah le ga kwa agh.³⁵A kare, ngha ka polla pag ni agh, nahyi yang "shika ginni muru mamo gho" ³⁶Le a ɗagha aɓunno ɓayong a tol Yesu ni yang ninga mama yang ngha gisassa agh. A gisassa ɓaɓa ngha nghan ki ɗur ni yang.³⁷A yangha nghan le, gung yam muru logho, le muru ki ingna a gisassa ha ka ɗungshi.³⁸Ama Yesu ngha ki nongtulo a muri gi ɗigna. A logshi, anahyi, "ɓa aliyi giri ni gangso su sungha sa wuh agh le?.³⁹Logho, saghi gung nahyi salang magulah "pollo! tang jeyi!" le gung ma tangha, bang ma pollo.⁴⁰Pilla nahyi yang, "mang nga ɓang ngoɓong teɓi? ha ni ɓeni nga nya ni njiteng ngha le?"⁴¹Ngoɓong wol yang, a waɓɓi ariyang, "zah mang ga le, ate gung ni salang magula ki oghi?".

Chapter 5KUM IRITENNA LE ƁENI GIMATENNA INGNA RI AGH

¹A zu a ginni salang magulla mama a nje le aɓa Garasina agh. ²Ngha Yesu ki sulini a gisassa agh, le ɓwa ngha nghang ni gimatenna ari pura nkiliya zu agh a bini.³Ɓiye ɗigha nkiliya. Ɓung ngha logle gani agh, ko a kuri ni nguri gi tullah. ⁴Kunbang dudug a yang ngha a kuriyi ni a nguri ma gitullah, Le tuh yiyang sokko. Ha ɓung nya ni masso ngirung ma gan kuri agh.⁵Ɗuh ni kara yangha nkiliya ni a nkonno agh, woro mag jollo ni saniyi ngiri ni tahli ma tebna. ⁶Ngha sinni Yesu a dunagha, ɓangha zu agh bini le gungha dumi.⁷Ishi kunni jollo nah, "Mang konna nghan ro, Yesu, muna Kulli magulla kwa? Miyang ngi jimo ni Kulli kwa ka peng ganni agh." ⁸ Ate yangha woro waɓɓi, "Pura ri ɓeni a weh gimatenna ni."⁹Ili, ''lulo mang?'' pila nahyi, ''lulang i kiding ate sungha dudug." ¹⁰Jimi ate ɓi. ate ɓi ke iɓi piriyang a nje agh.¹¹Niɓeni agh, loh a ɓishili giri lah ngha nghang kil lelle a biye a kushi nkonno, ¹²Le a jimi, anah, "tutisung ari a ɓishili giri lah ni iɓi shi ingna riyang." ¹³Le ɗagyang; a gimatenna puro ingna ri a ɓishili giri lah, ama ɓangha, a sulah a muru sallang magulla, dudug leyang ma wuh a muru, mama pangna woro tongno lum pur ɓari agh.¹⁴Le a lel lah a ɓishili giri lah ɓangha ingna ntiri lah ni ngbalah a waɓ ga pagiri agh, a ɓayong puro keki shin ga pagha. ¹⁵A zu a bin Yesu, le a shin ɓeni gimatenna ingna ri agh, ngha ɗigha nje ɓiye nyenna a ɗengshe le ma ɓonna le ngoɓong ma kpah riyong.¹⁶A ɓeni pa shin ga pag ɓeni gimatenna ingna ri agh, banghi yang ga pagri agh kwa ni mami a ɓishili giri lah. ¹⁷Ama a tang jimi iɓi ɗag nje leyang.¹⁸Ngha i ingni ni a gisassa muru agh, ɓeni ɓoh a gimatenna ingna ari agh jimi ika kura tiye. ¹⁹Ama Yesu ni aghi ya, nahyi, "Wara lah abin aɓa liyo aka waɓɓi yang ga Magulla pagho agh, ni gi maɓwa ni kummo agh." ²⁰Woro ingna a Dekapoli i waɓ gima ɓonna ni Yesu paghi agh, gire maghi ɓeni kwa agh taɓi.²¹Ngha Yesu ye ɗuri ginni muru mamona agh a gisassa muru agh, a ɓunno ɓayong kpaɓa kangni, a kun muru egh. MUNA NGALANG NI WUH AGH NI ƁAMA NI KI NONG KONNO AGH²²Le ɓwa mwoh a ntiri a magulla bin ɓang Kulli ngha agori Yayirus agh, zu a bini, ngha shinni agh, ma kpah kushi. ²³Ma tangha a jimi teɓi-teɓi, nah "Muna Mangalang ma kenna ngha kun nluo, miyang ngi jimo zu par buwo a muri iɓi kun iritenna i aɓɓa." ²⁴Le a wor nini, a ɓunno ɓayong sogha tayang aɓaɓa woro gbenghi.²⁵Ɓama ngha nghang biye ɓeni nkila ki soɓɓari ɓogho lum pur ɓari agh. ²⁶Nuna ganni dudug, gingna aɓin aɓa ɓuri dudug, wolla gi kunna le kwa ama konne woro ɓuri ni ɓuro. ²⁷Ngha oghni gipangne le agh, bila jumi a ntiri ɓunno ɓayong zu ɗogh dagra le.²⁸Ate nah, "N'dogh dagrale le nga kum iritenna.'' ²⁹Ngha dogni agh ɓuno nkila ma kasa, le ogha ngiri kunna gung.³⁰Biye ni Yesu ye ogh a ngiri i ɗighamuribang pura ri. Pilla ri aɓunno ɓayong nah, "yang dogh dagra lang?" ³¹A denlah le nahyi, "Shin ɓunno aɓayong ni kangno kwa ni agh, le a nah" "yang dogh nghan le"? ³²Ama Yesu pilla ki shinbang ate ɓeni pag gire agh.³³Ke ɓamaye yara ga kumi agh, zu ni ngoɓong ni koshiyo kpah kushi waɓɓi njiteng ga kwa pag agh. ³⁴Nahyi, "Munang mangalang, njiteng lo pah no iritenna, woro ni yong poshina ni kum iritenna ri konno lo.³⁵Ngha wa nahni teng ari ɓameh agh le aɓwa ngha pura le magulla bin ɓang Kulli zu nah, muna mangalang lo wuhna. Mang paghi ke awa gangshi ɓa aliyi giri le?".³⁶Ngha Yesu oghni ga a waɓɓa, nahyi magulla bin ɓang Kulli le aɓa Yahuda, ka ɓang ngoɓong ngha pah njiteng." ³⁷Ni agha i ɓung ongshi nini agh se Bitrus, Yakubu ni Yohanna muna ngih Yakubu. ³⁸A zu a liye magula bin ɓangkulli le ashina aɓwa ngha ki ɓuwa kikiri ni jollo.³⁹Ngha ingni ni a liye agh, nahyi yang, "Mang pag giri ke nga ganshi riyong ni ɓuwa le? Mune ni wuh agh, njituloh ni i nongho" ⁴⁰Le a olli, ama pushiyang dabeng kwa, gor teh mune ni ngih mune nah aɓeni ki gingni ni agh, a ingna ba muna panghan ngha.⁴¹Bol bih mune nahyi, "Talitha, koum'', "Tekushi i ma, "muna ngalang, logho." ⁴²Beni muna ma log nghan ginya, (bogho le lum pur ɓari). A shin muna logna agh, njiworoshi bol yang. ⁴³Lag yang ike a waɓɓi ɓung ngha, ye nahyi yang apih gilina i lih.

Chapter 6ƁA SHINDUNA NI NYA NI GULLO A AGH

¹Logha biye ye wora nje le, a ɗenlah le sogha tiye. ²Ngha kara usulo zuni agh, aliyi yang giri abin ɓangkulli le aɓa Yahuda. Aɓwa dudug oghi le ngoɓong wol yang. Anah, "yebang ni kun aliyi ga nghan?" "zah yeriteng ma yeni nga apih pah ni agh le?" "zah gi pah ngoɓong ma yeni nga i pagha bih ni agh le?"³ Ɓeni agh ne ɓa giliyi giri ni ngun ni ɓaggha le, muna Mariyamu, muna ngih Yakubu, Yosi ni Yahuja ni Siman? Ne a mingali ninga a bisung ba agh le?" A pag yalula ni Yesu.⁴Yesu nahyi yang, "Ɓa shinduna nya ni gullo a nje le agh, ni bin aɓwale ni aɓeni a liye agh."⁵ Ni ye pagtumo gi ngoɓong abiye agh, aɓa konno fitong ni par bung a kun iritenna. ⁶Ate na pah njiteng ngha, gire maghi taɓi. Le wara a ngbalah ke aliyi giri.YESU TASHI A LUM PUR ƁARI EGH⁷Gora a ɗenlah le lum pur ɓari tashiyang ɓari ɓari, pah yang ɗighamuribang a muri a gima tenna,⁸lag yang ke a tol guɓung biyang ate gin biriya, se muna gara; ken ntol gilina agh, ken ntol luru agh, ken ntol bolo a kukuwa leyong ngha ⁹Ama a ishi kura maguri, Ke a mel ɗagra ɓari agh.¹⁰Nahyi yang, "lah ni kwa in ingni nghan ngha, in ɗigha biye ha kara ni nga ɗagni biye agh.¹¹ Lah ni kwa ni aghyong ngha agh, ko ni ogh yong ngha ,nga ɗag biye le, in kur kikiri ni kushiyong ngha ate iɓi ɗig waɓkung ni nɗaghi yang ngha."¹²A puro a hammi a ɓayong iɓi a pon tuɓu a ɗag gimashira leyang.¹³A pusa a gima tenna dudug ari a ɓayong, a ɗahri aɓa konno ni murung a pah yang yang iritenna.A KASHI MURI YOHANNA ƁA ISHIBANG¹⁴Murung Hiridus ogha, ate luli Yesu aghna bang kwa. Aɓaɓa ki nah, "Yohanna ɓa waɓ tenana le kulli logna nkiliya, ini paghi ke i pag gi pah ngoɓong." ¹⁵A ɓayong ɓaɓa nah "Iliya ni." A ɓaɓa te agh anah, "Ɓa shinduna, ninga mwoh a ntiri ɓa shinduna ni a nzah la akah agh ni."¹⁶Ngha Hiridus oghni agh nah, "Yohanna, ni nkashi muriya, logna." ¹⁷Hiridus wara tashibang a bol Yohanna ate mahle muna teri, (Filibus) ni a gori Herodiya agh.¹⁸Ate Yohanna wanne Hiridus, "Ni ɓoro ke a bol mahle muna tero agh." ¹⁹Ama Herodiya pag yalula ni mo ha ala ka wolli, ni kun njere agh, ²⁰Ate Hiridus ngha ki ɓang Yohanna, yara i ɓa njitengni, ni ɓangkulli, ini paghi ke ni agha i guɓung doghi agh. Oghi agh ngha ki pih yalung lula, yangha i oghi ni bin murubang.²¹Le njere kum na ri ngha Hiridus ki pagni bin murubang kara ɓilla le agh, le lam gili goriya a magula kun tumo le, ni magulla le aɓa kurung ni aɓeni ki ɓol nje Galili agh. ²²Muna ngallan le Herodiya zuwa biye zu tah ngwang, bang ɓoyi Hiridus ni a biri le. Murung nahyi muna ngallang nghe, "Jim ga kwa yalo tol agh, nga pwo ni.²³kaniyi giri nah, "ga kwa a jimma bengha, ngha puwo ni, ko kanda nje lang."²⁴ Ma puro ke nahyi ngi, "Mang nga jimma bih le?" Ngi nahyi, "Muri Yohanna ɓa ishibang." ²⁵Ma yenni kara zuwa bin murung, jimma, nah, "Miyang ngi jimmo ni ɓeni a peng muri Yohanna ɓa ishibang a koro ma fungna.²⁶Gire kon Murung, ama guɓung nya i pagha ate wara kan kunni ri ate abiri le.²⁷ Murung ma tashi ɓa kurung a ntiri aɓeni ki leli ya, ike zuni muri Yohanna. Ɓa kurunghe kene ke kashi muri Yohanna aba a kuri ngha nghan.²⁸ zuni muri Yohanna a koro fungna zu pih muna ngallanghe, muna ngallanghe nyenne pih ngih.²⁹ Ngha a ɗenlah le oghni agh, azu tol ngiri ake lingsa a nkiliya.³⁰A denlah le Yesu nyere zu waɓɓi ga pagha ni ga aliyi agh. ³¹Le nahyi yang, " In wora ba aɓwa nya ngha nghan, nken usulo fitong, "Ate a ɓwa ngha ki zu ki woro, na kumo a lih gili agh. YESU LIH NI AƁAYONG WORO TONGNO LUM TONGNO³²Ama woro a gisasa aba aɓwa nya nghan ngha.³³Ama aɓwa dudug shinyang pura bang shisa ni mere aghi yang duna bilbang biye. ³⁴Azah pura kun sallang le, shin ɓunno ɓayong le shin gie nna leyang ate ayang ngha ninga a njuh ni nya ni lelle yang ngha agh. Ye ingna a aliyi yang giri dudug.³⁵Ngha ka polla pang ni agh, a denlah le zu nahyi, "Bagha ɓa lusungni kunbang pagna. ³⁶Ɗagyang a woro a ntiri lah ni ngbalah aka al gilihna.³⁷Pilla nahyi yang, "Npah yang gilihna a lih. A nahyi, i shike kur gillihna kun woro tongno lum ɓari ishi pah yang a lih le?" ³⁸ Nahyi yang, "Fah nuh shiyang ni biyong le? Nken nshinbang" a shinbang le, anah, "Fah nuh tongno ni njih ɓari ni."³⁹Waɓɓi yang kwa iɓi a ɗigha nje a gunro a muri lusung ma-masona. ⁴⁰A ɗigha gunro, gunro ma woro tongno ni ma woro ɓari pur lum. ⁴¹Tol fah nuh tongno ni njih ɓari, le logshi njih shin ɓa Kuli ɓongshi Kulli, le gangsa afah nuh ye pih a denlah le iɓi a pih aɓayong. Ye gaɓiyang a njih ni ɓari agh.⁴²A yang kwa agh, alih ha a ɗimma. ⁴³A kpaɓa tekoro akum gwo lum pur ɓari ni nshile a njih. ⁴⁴A ɓayong ni lih gilina egh agh, a yangha woro tongno lum tongno.YESU GINYA AMURI MURU⁴⁵Ma nahyi a denlah le a ingna a gisasa a wara dumi a ginni muru, mama a gori Baisaida agh, tangha zumo nahyi a ɓwa a meshiye. ⁴⁶Ngha a wori agh, wara a konno ke jim Kulli. ⁴⁷Ngha kapola pagni agh, Gisasa ngha peti ntiri sallang magula le, yangha kun dingli ni muri.⁴⁸Shin le veliye muru ngha ki ganshi yang, ate gung ngha ki ɓuwa. Ni durubang le zuwa biyang, i ginya a muri muru, tolla i ɗuryang. ⁴⁹Ama ngha a shini ginni muri agh, a ɗenshe i yanmuru ni, a mag jollo. ⁵⁰ate ngha a shini agh ngoɓong wol yang. Le ma nahteng riyang nahyi yang, "Ngim yali yong! Mini! Ken nɓang ngoɓong ngha.⁵¹Ingna a gisasa ni yang, gung kassa. Gire maghi yang taɓi. ⁵²Ate na yeri tekushi a fah nuh egg agh, Nina agh yali yang dungri na.⁵³Ngha a ɗuriya, aka sula Genesarita le a kur Gisasa biye. ⁵⁴Ngha a sulini a Gisasa agh aɓwa ma yeri. ⁵⁵ A ɓangha a nje egh kwa azu ni aɓa konno a kallah abini aba kwa panghan ngha.⁵⁶Ba kwa ingni nghan ngha alah makena, ni lah magula ni a nje egh agh, a nongshi aɓa konno abin mag giri. A jimmi iɓi a ɗog kun dagra le, a ɓeni kwa doghi agh kunna iritenna.

Chapter 7KPANANA NI DAHƁI

¹Aɓa farisa ni aɓa-nyongligiri ni logho a urushelima agh zu kangni yesu a ntiring.²A zah shinna a ntira a denlah le agh ngha ki ligiri ni bung dahɓi. ³(Ngha bin aɓa Yahuda ni aɓa Farisa agh a nya alih gilina; na lag bih yang ngha agh, ate a yangha a bol gipangna le aɓa tenna leyang. ⁴Ngha abin aɓa Farisa agh, ɓwa nyera bin kugiri le, ika suso kedebang ika lih gilina. A nshile a gipangna le yang ngha, ngha abilli, ninga lag koro bang, nkori, na gifungna na alag ni giliya, ni kangna lih gilina.)⁵Aɓa Farisa na aɓa nyonli giri ili Yesu, "Mang pag giri ke adenlah lo nya ki bil gipangna le aɓa tenna agh, ke ki lih giri ni bung dahɓi le?"⁶Yesu piyi yang tenana nah, "Ishaya shinduna a muyong aɓa kunɓarah. Ke nyonglo, "Aɓayong ni agh a gusang ni ngoto-kunyang, ama yaliyang ngha kukwo abinang. ⁷A gusang a ngoto-kunyang, a aliyi gipangna le ɓayong."⁸Nɗag gipagna le Kulli nyere ntangha ri gipangna le aɓayong. ⁹Ye nahyiyang nima, "Ɓonne yong nshiɓi gigila le Kulli nyera ri gipagna le aɓayong. ¹⁰I Musa nah, "Gushi ɓa gula lo ni mangula lo, "ye nah, "ɓeni ni kwa waɓ teng mashira a muri teri ko ngiya ka wuh.'¹¹Ama nnah, ngha ɓwa nahyi teri ko ngih I "ga ɓo nga aghni no agh, pahne Kulli ni." ¹²Ni nye aghi iɓi paghi a teri ko ngih guɓung ngha. ¹³Nyongha nga pil gigila le Kulli."Iɗig gima nangna ate gipangna le akahyi yong. Ga ni a nshile agi ɓaɓa ni nga pagha."¹⁴Ye gora aɓunno ɓayong nahyi yang, "Nteshi kiriyong kwa ri tenana lang le nyere. ¹⁵Guɓung nya pura dabeng ingna a kun ɓwa ɓihyi ya, mama pura a yaliya ni ɓihyi." ¹⁶Ɓeni ni kirung oghbang ngha iɓi ogho."¹⁷Ngha Yesu ɗagni aɓunno ɓayong nyere ingna alah agh, a denlah le ili ate tekushi ngulliteng nghe. ¹⁸Ke Yesu nah, "Nyong ma agh n'nya ni yeriteng ngha le? Ni nshin ninga ga pura dabeng ingna a kun ɓwa agh ini ki ɓihyi ya. ¹⁹Ate ni ingna a yali agh, ama ingna a bumme kedebang ika pura a tuwah. Tenana ni Yesu waɓɓa ɗunna gilina ni kwa ngha kpanana.²⁰Nah ma, "Ga pura a kun ɓwa waɓɓa, ini ɓihyi. ²¹Ga pura kun ɓwa a yali ya ini pushi ɗengshe-mashira, njah, iɓgiri, wol nluo. ²²Njangrang, soriyibang, kikil, ɓiyi lulung, gushi murung. ²³A gimashira ni kwa ni agh a pura a yalung, a yangni a ɓihyi ɓwa."NJITENG LE MA SUROFINIKI²⁴Logni a biye agh wara a nje Ṣur ni Sida. Biye ni ingna a lah nghang, ni agha a yere i yangha nghan ngha, ngha teya ni gan song riri a biye agh. ²⁵Ama ni shashibang ngha le ɓama ni gimatenna ingnari muni mangalang ogh tele agh, ɓangha zu kpah kushi. ²⁶Ɓame yah muna Girka ni a nje Tonishiya. Ke jimi iɓi pushi gimatenna ni ingnari muni agh,²⁷Ke nahyi, "Ɗaghi iɓa pih a muna lah gilina sang. Ni ɓoro ke atol gilina le a muna lah a ɓughi a minlara agh." ²⁸ Ke ɓame ye pilla nahyi, "In aghna, magula a minlara ma agh, a yangha alih gilina ni sokko a kun amuna agh.²⁹Yesu pilla nahyi, "Ate tenana ni a waɓɓa, npahno njere woro. Gimatenna pura ari muno." ³⁰Nyere le lah agh zu kum muni nga nongha muri alla, gimatenna pura ri.MA KIRI GIRIYINA NI NYA KI NAHTENG NGHA AGH KUM IRITENNA³¹Ke ye puro ɗag nje Sur bola a nji Sidon ni kika a kun muru Galili a nje Dikafolis. ³²A zuni ma kiri-giriyi na ni nya ki gan nahteng ngha agh, a zune iɓi par bih a muri 'aya jimi i boli.³³Pushi a ntiri ɓayong, ishiya a munabi a kiri, tatara, ɗogni leshi. ³⁴Longshi nji a Kuli, gor usulo ke nahyi " I fatha," Tekushiya "Logho," ³⁵Biye ni kun oghbang nghang ga taɓ leshiya mangneyi bung, ma nateng yarata.³⁶Ke Yesu lag yang ike a waɓɓ i ɓ́ung ngha. Ni lagha ni lagni yangha, na ɗag te waɓɓi aɓayong ga pag giri agh. ³⁷Ga pag giri agh maghi yang taɓi, anah, "Pagna ga kwa agh yarata. Tigha a makiri-girina oghbang, na aɓeni leshiyang taɓɓa, a gan nahteng."

Chapter 8YESU LIH NI AƁAYONG WORO TONGNO LUM INNE

¹Ngha ɓeri agh, a ɓunno ɓayong kpaɓa bini a nya ni gilina ni aka lih agh. Muna Kulli gora adenlah le, waɓɓiyang nimah, ²"Nshina gi enna le aɓayong ni shi ɗig niyang kara taro gilina nya aka lih agh. ³Shi nah iɓa a wora lah yang, gilina nya le aka kpah a njere. Ɓaɓa pura duna kukwo." ⁴Adenlah le ili nimah, "njebang ni sa kum gilina a lusung ni ngha ka pyeri a ɓunno ɓayong ni agh le?"⁵Ke iliyang, " fah nuh shiyang ni abiyong le." Anah, " tom ɓari."⁶Ke waɓɓi a ɓuno ɓayong iɓa ɗigha njali. ke tol fah nuh ni tom ɓari agh, pag makampa, ke ɓoniyi. Pih adenlah le iɓi a gaɓi aɓayong ni ɗigha njali agh.⁷Ayangha ni a njih makenna fitong, aghi ke pag makampa a muri, ke pih adenlah le iɓi a gaɓi aɓayong ɗeshili.⁸A ɓunno ɓayong lih gilina pyeri yang, a pon nshile tekoro ni ɗigha a gwo maguliyi na tom ɓari.⁹Ɓayong ni kpaɓa biye kwa agh kenna woro-tongno-lum inne. kede bang nahyi yang iɓa aworo.¹⁰Biye ni ingna a gisasa muru, wara a nje Dalmanuta.¹¹Ke Aɓa Farisa zu a bini zu ki shagshi riyang ri. A alla iɓi ɗum gipangna le Kulli ate a pyeri.¹²Tun yali a bongho le, ke nah "palang ke ɓayong ni njah ni agh ki al gipangna le Kulli le? Njiteng ni ngi waɓɓiyong, gipagna le Kulli nya aka ɗumi aɓayong ni njah ni agh." ¹³Ƙe ɗag yang ngha, ingna a gisassa-muru ɗeshili ke ɗura ginni muru.¹⁴Niɓeni agh adenlah le jangshina ni tol gilina a biyang ngha. A nya ni ga wor fah nuh mwoh a biyang a gisassa agh.¹⁵Lag yang le nah, "ntig njiyong nlel gipangna le aɓa Farisa ni Hiridus."¹⁶Adenlah le nahteng a njiyang, "ate shi nya ni fan nuh agh."¹⁷Yesu yerina tenana ni a waɓɓa a njiyangha, ke nahyi yang, "palang ke nga waɓ teng ate nga nya ni fah nuh agh le? Ha niɓeni njiyong ni tuh agh le? Nin nyeri agh le? Yaliyong bola pinna le?¹⁸Nyongha ni a njung, nga nya nga shin bang ngha le? Nyongha ni kirung, nga nya nga ogh bangha le? Nga nya nga ɗenshi agh le?¹⁹Ngha nɓonni ni fah nuh tom ɓari a gaɓi aɓayong woro-tongno-lum tongno agh, nshile tekoro gwo shiyang ni nponle?" ke anahyi, "Lum pur ɓari."²⁰"Ngha nɓonni ni fah nuh tom ɓari a gaɓi a ɓayong woro-tongno-lum ngweh inne agh, tekoro gwo shiyang ni nponle?" A nahyi, "tom ɓari."²¹Nahyi yang"ha ni ɓeni ni nyeri agh le?"MA NJI WANGHINA NI A BAISAIDA KUM IRITENNA²²A zuwa Baitsaida. Aɓayong ni biye agh zuni ma njiwanghina abin Yesu, jimi iɓi ɗoghi.²³Yesu bol ma nji wanghina a bih pushi a njung lah. Ngha tari tara a nje agh, ye par bih a muri ke ili, ashina guɓung le?"²⁴Ke ma njiwanghina logshi muri Kuli shinbang le nah," miyang gi shina aɓwa ninga a ngun ni ki ging ngha."²⁵Le par bih a nji, le ma nji wanghina logshi nji, ke kun shin bang gerenteng.²⁶Ke Yesu nahyi iɓi wora liye, ke ye nahyi, "ka ingna a intiri lah agh."BITRUS WAƁ ƁENI I YESU NI AGH²⁷Yesu ni adenlah le a ingna a ntiri alah makena ni nje kaisariya a Filibi agh. A yangha njere le ili a denlah le, "Aɓayong ki nah i mini yangho le?"²⁸A pil yi tenana anahyi Yohanna ɓa ishibang ni muru. Ɓaɓa nah, 'Iliya', aɓaɓa osso nah, "mamona a ntiri aɓa shinduna".²⁹Ke iliyang, "ke mami yongha, 'nnah ni mini yang?" Bitrus pila nah, "a woni ɓa-ashibang".³⁰Yesu lag yang ike a waɓɓi ɓung guɓung a muri agh.YESU WAƁ KUN NLUO LE³¹Ke aliyang giri nahyi yang, ɗigna muna ɓayong ka gana a mura agiri dudug, aɓa-tenna, amagula-bin ɓang Kulli ka shiɓi, a wol nluo ye, pag kara taro le ika logho.³² Ngha waɓ ni tenana ni agh, ini Bitrus gori, ashisha a ɗagha a nshile, ke nahyi teng a muri ga waɓɓa.³³Ama Yesu pila shina a denglah le, ke shaghi Bitrus, nah, " wokko bogho, ɓa soriyibang! . Denshe lo nya ri gipangna le Kulli agh, ama ngha ri gipangna le aɓayong,"³⁴Le gora a denglah le ni aɓayong nahyi yang," Ɓeni kwa tollo ika kura tiyang ngha, ika shiɓi muri, i tol ngung pangha le i kura tiyang.³⁵Ate ɓeni kwa tollo ika ashi muriya, iɓor shi, ɓeni ɗeshi pah muri ate murang ni tenana maɓwa le Kulli agh, ika aɓɓa.³⁶Mang Iɓuri yi ɓwa ngha kun ngunja ni kwa, ni kun mulle Kulli agh?³⁷Mang ɓwa ka pah, ke ka ariyi ni usulo le le?³⁸Ɓeni kwa ki pag iriɓiyina lang ni tenana lang ngha, a kunbang ma njahni ni gimashira agh, muna ɓayong ka pag iriɓiyina le kera ni yenni na aɓa kuntumo le agulole agh".

Chapter 9

¹Nahyi yang, "Njiteng ni ngi waɓɓiyong, aɓwa ngha ntiriyong niki wuh agh kedabang ashin mulle Kulli ni gulole agh." PILLA MA BONGHO²Ni kara topur mwoh le, Yesu tol Bitrus ni Yakubu, ni Yohanna a eɓɓa a muri nkono ma sannah, ayangha ni muyang. Le ngiri Yesu ariya a riyang.³Gah mella ngiriya pil kikeɓeng , pupwat, posho wor gima poshina ni kwa a ngunja agh.⁴Biye ni Iliya ni Musa pura riyang annahteng ni Yesu. ⁵Le Bitrus waɓɓi Yesu nah "magula, ɓonna ke su sungha ba, aghisung ishi gil gungiri taro, mwoh, ma moh, mwoh mami Musa, mwoh mami Iliya." ⁶(Ate ni yeri ga i waɓɓa, ate gire mang ne yang ngoɓong)⁷Nlagiri zu vuliyang. le gih pura a nlagiri ye, ki nah, " Muna makun yalunlang ninga. n'ogh tenana le."⁸Ngha biye agh a pila ashin bang le, na shin ɓung ngha, ama Yesu ni tang ni muri.MUNABUNA NI GIMATENNA INGNA RI AGH KUM IRITENNA⁹Ngha a sulini a muri nkono agh lagyang i ka waɓɓi ɓung ga ashingha se te Muna ɓayong logha a nkiliya.¹⁰Abol tenana egh a yaliyang, a ila ariyang, mang pag tekushi logha a nkiliya."¹¹A ya ili, " palang ke aɓa yongli giri nah Iliya ni ka zuh ni duna?'¹²Ke pila nahyi yang, Iliya zu ni duna ate i gilah a ga kwa agh. ke mang paghi ke a yonglo i muna Ɓayong ka gana ate a giri dudug, a pili ninga ɓayong ma nangna ni agh le?¹³Ama miyang ngi waɓɓiyong ni Iliya zuna, apangne ga yaliyang tollo a paghiya, ninga mama tenana le Kulli waɓɓa a muri agh."¹⁴Ngha a yenni a biya a denlah le agh, a ɓunno ɓayong na aɓa yongli giri ki sagshiriyang.¹⁵Ke a ɓunni njiyang, a shini Yesu agh, ngoɓong kpah riyang aɓangha a zu a maghi kun. ¹⁶Ke ili adenlah le, " mang nga shashi riyong teɓi le?"¹⁷Ɓwa a ntiri aɓuno ɓayong pila nah, ɓa aliyigiri, nzuna ni munang a bino. Gimatenna ni nongha riya ni aghi iɓi nahteng ngha.¹⁸Le, toli ɓuwa nje le fufuh pura kuni, sheg mili, le nonno. Njimma a denlah lo iɓi a pushiyi ne, ke gan kunyang,"¹⁹Pills nahyi yang nyong na aɓa njah ni nya ki pah njitengha agh, ni yebbang ni sa ɗingni ni yong le? Ni yebbang ni nga gim ni yalang ni yong le? nzu nimo binang.²⁰A zuni mune a bini. Ngha gimatenne shinni Yesu agh, ma fah mune wolla nje, wo gitiyi usulo, fufuh wo pura kuni, ma nonno. ²¹Yesu ili teri, "ni yebbang ni gire kunni le?" teri pila nah,"ni muna le. ²²Log le ɓuyi a gishe ko ɓa muru ate i woli. guɓung ngha a log le a paghi agh le, shin gi enna lesung a aghni sung."²³Yesu waɓɓi, "a logle a pag le? ga kwa agh ka pagha abin ɓeni pah njitengha."²⁴Biye ni temune logshi gih "npah na njiteng! aghnang ni shingiri pah njiteng lang." ²⁵Ngha Yesu shini aɓuno ɓayong ɓangha ki zu a biyangha, ma shaghi gima-tenna egh nahyi, " A weh bongho mashira ma kur lesung ni kirung giriyina, pura ri, kah a nyere, a ingna ri agh,"²⁶Gimatenna egh magjollo, non muna ma purari. Muna nongho ninga ɓeni wuh agh, ɓayong dudug tollo i "wuh na"²⁷Yesu ma bol muna a bih logshi kuli, muna ma logho tangha nje.²⁸Ngha Yesu yenni a lagha, a denlah le agh, kumi ni muri ili, i mang pag giri keni shi gan pushi gimatenna agh le.?"²⁹Ke nahyi yang, "zah aga agh, ni ga ganni agh, se ni jim kulli."YANG WORBANG NI GULO ?³⁰A puro a bila a nje Galili. Ni agha i ɓung iɓi yeri ba yangha nghan agh,³¹Ate yangh i aliyi a denlah le giri. ke waɓɓiyang, "karangha ka zu, muna ɓayong ka ingna abih aɓwa, aka wol nluo ye. Wuh ni kara taro le ika logho." ³²Ngha teya na yeri tenana ni i waɓɓa, le ngoɓong wolyang a ili.³³Le a zuwa a Kafarnahum ngha ingni ni a lah agh, iliyang, "tenana ma yeni nga waɓɓa a njijere le?"³⁴A bol gung. Ate a yangha a sagshiriyang a muri yang ka ɗig magula leyang kwa.³⁵Ngha ɗigni nje agh, gora a denlah le ni lumpur ɓari agh a bin mona, le nahyi yang, ɓeni kwa tollo ka agh duna agh, i ɗig ɓa nzumo ni guro le a nshile kwa."³⁶Ke tol muna makena, tessa a ntiriyang. Ke bolli a kaɓɓi.³⁷"Ɓeni kwa agh zah muna ni, ni lulang ngha, aghnang, ɓwa aghang te le, ni aghang ni murangha, aghnang kwa ni ɓeni tassang ngha."ƁENI KWA NI SHIƁI SUNGHA NGHA AGH, MAMISUNG NI³⁸Yohana nahyi, "ɓa aliyi aɓwa giri, shi shinna ɓwa ki pushi gimatenna ari aɓwa ni luloh keshi ganyibang ate in nya tahsungha." ³⁹Ama Yesu nahyi yang, " ke i ngangyi bangha, ɓung nya ka pag gima gula a ntirin lulang, le ka waɓ temashira a murangha.⁴⁰Ɓeni kwa ni tigsung dungha ngha agh, yangha tasung.⁴¹Ɓeni kwa pah yong muru iɓi i nuh ate nyong ni mami ɓa ashibangha, njiteng ni ngi waɓɓi yong, ika kun ngoshe.TIGHA A PAG GIMASHIRA⁴²Ɓeni kwa tig mwoh a ntira a muna ni pah njiteng ni meng kpah agh, i ɓoro ke atol tali ma goggiri, a kuyi a melli a ɓuyi a salang magula.⁴³Ɗigha buwo ni ka tigho a engkuso le, kashi a ɓughi ko. Ɓonna ke a ingna a mulle Kulli ni bung mwoh, ni ingna agishe ni nya ki mal gha agh ni buwo ɓari. ⁴⁴" Aɓa gishe ni ki limma agh"⁴⁵Ɗigha Kuso ni ma ka pagho a engkuso le, kashi ɓughi ko. Ɓonna ka ingna a mulle Kulli ni kusung mwoh, ni ingna a gishe ni kusung ɓari.⁴⁶"A ba ngosho niki wuh agh ni ba gishe ni ki limmagha"⁴⁷Ɗigha njoh ni ki tigho a engkuso le, pushi ɓughi ko. Ɓonna a ingna a mulle Kulli ni njoh mwoh, ni ingna a gishe ni njung ɓari. ⁴⁸A ba a ngosho ni ki wuh a, ni ba gishe ni ki limmagha.⁴⁹Ɓeni kwa agh, a mom tumo le ni gishe.⁵⁰Muatolong ɓonna, ngha ɓoro le muatolong mal agh, mang aka paghi ke ɓoro le ka nyera biye le? le ɓonna i nɗig ololo ni ɓeni kwa agh."

Chapter 10TUH NJUWULA

¹Yesu ɗag biye wara nje yahuda, a nji ginni salang Urdu, a ɓunno ɓayong zu kumi ɗeshi. Ingna a aliyi yang giri ninga mama pa ipag pah agh. ²Le aɓa Farisa zuwa bini, ki tammi ni ilibang, "Bonna. Ke ɓabura maghi mahmi buh le?" ³Ke pilla nahyi yang ni mah, "Mang Musa lag ni yong le?" ⁴Ke a nahyi, "Musa aghna i ɓabura iɓi yongli giɓomteng ma tuh njuwula ni mahmi, le mahmi iɓi woro."⁵"Ate dungro le yaliyong ni payi ke nyongli yong gigilla. "Yesu waɓɓiyang nimah. ⁶"Ama logha ri tina ngunja agh, 'Kulli gil ɓabura ni ɓahma.⁷Ate nina agh, ɓabura ka ɗag teri ni ngih, ka kpaɓ mwoh ni mahmi. ⁸A yangha ɓari agh a ɗig ngirung mwoh. Le a nya awa uwo ɓari agh, ama ngirung mwoh. ⁹ Ngha nina le, ga Kulli kpaɓa bin mona agh, ke ɓwa iɓi tuh yi agh,"¹⁰Ngha ayangha a lah agh, a denlah le ili ɗeshi amuri tenana ni. ¹¹Ke waɓiyang "Ɓeni kwa maghi mahmi buh agh, ke tig bahma masa a lah agh, ɓiye pangna njah nimo. ¹²Ɓahma ni te osso tuh yi ni buri ke ɓang wula abin ɓabura ma sa agh, ɓahme pangna njah."AMUNA MAKENNA NI YESU¹³Azuni a muna makenna a bini, iɓi par bih a muyang, ke a denlah le saghi yang. ¹⁴Ngha Yesu yeri ni agh, bang ni ɓoyi agh. Ke waɓɓiyang, "Nɗagha a muna makenna iɓi a zuwa binang, ke nsaghi yang ngha, ate mulle Kulli agh mami aɓayong ni ninga zah yangha ni.¹⁵Njiteng ni ngi waɓɓiyong, ɓeni kwa ni agh mulle Kulli ninga muna makenna agh, ni i ingna a mulle kulli agh. ¹⁶Ke ye tol a muna makenna a bih, par bih a muyang ɗahri yang.BISADENG ƁA KUMO¹⁷Ngha logni ging biri agh, ɓwa ɓangha zu gung ngha dumi ili, "Ɓa aliyi giri ma ɓonna, mang nga pag le ke nga kum mulle Kulli le?" ¹⁸Yesu waɓɓi, "Palang ke a gorang maɓonna le? Ɓung nya mwoh ɗig ɓonna agh, se Kulli ni muri mwoh. ¹⁹A yerina lag bang le Kulli; 'ka wol nluo agh, ka pag njah agh, ka iɓgiri agh, ka waɓkun ma yiri agh, ka lih bangha, gushi tero ni ngwo."²⁰Ke ɓiye nahyi, "Ɓa aliyi giri aga kwa ni agh, npangna yang kwa nlogni ni muna lang." ²¹Yesu pilla shini ni aghjung. Nahyi, "Giri mwoh ni shingri yo. Ke mag gikunna lo kwa, a gaɓi aɓa enna, le aka kun ngoshe a Kuli. Le azu kura tiyang." ²²Ate tenana ni agh ma pag yali lula, nyere woro ni dung kpah na, ate yangha ni a gikunna dudug.²³Ke Yesu pilla shinbang nahyi a denlah le, " I konna ke aɓa kumo ka ingna a mulle Kulli." ²⁴Tenana le maghi a denlah le ngoɓong. Ke Yesu ye waɓɓiyang, "A muna, lgna a mulle Kulli agh konna! ²⁵Ni konno ni ingna le logah a tul nlomo agh ni mama ɓakumo ka ingni ni a mulle Kulli agh."²⁶Tenana maghi yang ngoɓong, le a waɓɓa ariyang, "Ke ngha nina le yang ka aɓɓa?" ²⁷Yesu shinyang le nahyi yang, ngha abin ɓayong ngha konno, ama abin Kulli agh ni kongha. Ga kwa agh ni konna abin Kulli agh," ²⁸Bitrus nahyi, "Shina, shi ɗagna ga kwa agh, shi kura tiyo."²⁹Yesu nahyi, "Njiteng ni ngi waɓɓo, ɓwa nya ɗag lah, amin bura, amingalung, ngiyong, terung, amuna, a ɓabang, atemurang ni te tenana maɓwa le Kulli. ³⁰Ke ni ki kum ɓuro woro tongno mama ka wor ma yangha ne a ngunja agh: a lah, ni a minbura, ni a mingalung, ni a ngiyong, ni a muna, ni aɓabang, ni ganni, ni mulle Kulli, usulo ni nya ni mal agh gha.³¹Ama dudug ma kunduna agh aka ɗig ma nzumo, a ma nzumo te agh ama kunduna."YESU YE WAƁ KUN NLUO LE ƊENSHILI³²Ngha ayangha nji njere, a ka Urushalima agh, Yesu agneyang duna. Gire pih adenlah le nji woroshi, ngoɓong ye wolla aɓeni ki kura tayang ngha. Le Yesu gora a lum-pur bari ni muyang ɗeshili le waɓɓiyang ga ka paghi nya ni sashibang ngha agh. ³³ "Nshina, sungha sa ka a Urushalima, le aka pah muna ɓayong a bih a magula bin ɓang Kulli le aɓa Yahuda, ni aɓa yongli giri. A waɓɓi njuo ma nluo kedebang a pih aɓeni nya ki ɓang Kulli ya agh. ³⁴Aka waɓɓi kun seghe, a tayi tara, a wolli, a wol nluo egh. Ama njung kara taro agh ika logho."JIMA LE A YAKUBU NI YOHANNA³⁵Yakubu ni Yahaya, a muna Zabadi zuwa bini, anahyi, "Ɓa'aliyi giri, sungha sa ala a paghisung ga kwa sa jimma bino agh." ³⁶Ke iliyang, "Mang yaliyong tollo nga alla npagyi-yong le?" ³⁷A waɓi nimah, aghi sung iɓi shi ɗigni weh a gulo lo, mwoh a ɓung mahli lo, mamona a ɓung makatang lo."³⁸ke yesu pilla nahyi yang, "Nin nyeri ga nga jimma agh, nlogle ngan nuh minkoro ni nga nuh agh le ko nga gim yaliyong a ishibang ni a ishi nang agh le?" ³⁹ A nahyi, "Sa ganni "Ke Yesu ye waɓɓiyang, "Minkoro ni nga nuh agh, nga nuh yi, le ni ishibang ni aka ishinang ngha, a osso a ishiyong. ⁴⁰ Ama ate ɓeni ka ɗiya a beng mahli ko a ɓeng ma katang ngha, ma menni ke nga pah agh, ama mami a ɓeni a woro a gili ate muyang ngha ni."⁴¹Ngha a nshile a denlah le ni lum ogni tenana ni agh, yaliyang ma lula ari Yakubu ni Yahaya. ⁴²Yesu goryang abini nah, "Nyerina a ɓeni ntollo ɗiya amagulla le aɓeni nya ki ɓang Kulli ya agh, ngha ki ɗiya muyang, le a magulla leyang ngha ki ɗum gulo a muyang.⁴³Ama ke iɓi pagha na a ntiriyong ngha. Ɓeni kwa tollo ka ɗig magula a ntiriyong ngha iɓi ɗig guro leyong. ⁴⁴ Ɓeni kwa tollo ka agh duna a ntiriyong ngha iɓi ɗig guro le aɓayong kwa. ⁴⁵ Ate muna ɓayong ni zu iɓi a paghi tumo agh, ama ate paghi a ɓayong tumo ni pah Usulo le ate ashi a ɓayong dudug."MA NJUNGWANGHINA BARTIMAWUS KUNNA SHINBANG⁴⁶A zuwa Jeriko. Ngha a ɗangni Jeriko ni adenlah le ni a ɓuno ɓayong ngha, muna Timawus, Bartimawus, ma njiwanghina, ɓa jim giri, ngha ɗiya giri njere. ⁴⁷Ngha ogni i Yesu ɓa Nazare ni agh, ke mag jolo nah, Yesu, muna Dauda, shin gi enna lang!" ⁴⁸ Aɓayong dudug shaghi ma njiwanghina egh, waɓɓi i bol gung. Ama ye ɓuri mag jolo, "Muna Dauda, shin gi enna lang!"⁴⁹Yesu tangha nje waɓɓiyang, iɓi a gori. Ke a gor ma njiwanghina egh, "A nahyi, Gim yalo! logho! yang ngha i goro." ⁵⁰Pushi ga ɓwari agh ɓuko, logho, le zuwa a bin Yesu⁵¹Yesu pilla nahyi, "Mang gire a tollo iɓi npagho? "Ma njiwanghina nahyi, "Magulla, iɓi nkum shinbang." ⁵²Ke Yesu nahyi, "Woro, njiteng lo pahno iritenna, "Biye ni te kun shin bang ɗeshili, ke kura tiye Yesu a njere."

Chapter 11INGNA MA ƊIYAMURIBANG

¹Ni ɓeni agh, ngha a zuni Urushelima agh, ayongha kari Betafaji ni Batenya agh, a nkonno zaitun, le Yesu tashi ɓari a ntiri a ɗenlah le ²le waɓɓiyang, "nkenna a lah makena wo kanda mamogho. Nga ingni ni ga le, nga shin muna nburijeh mama na eɓɓa agh, mpangshi, nzu ni.³ Ɓeni kwa illi yong, "i palang ke nga pag ni na le'?, Nnahyi, 'Magulla ni nah iɓi shi pangshi, malle, i yenni ne.' "⁴ A wor te, aka kum muna nburije, a kura ƙun kanna, a njer gulla, amah pangshi. ⁵ Aɓwa ni tangha biye agh, illi yang, "mang nga pagle, nga pangshi muna nburije?" ⁶A waɓɓiyang ninga mama Yesu waɓɓiyang ngha, le aɓiye ɗag yang, awore.⁷A ɗenlah le ni ɓari ni agh zuni muna nburije egh abin Yesu, a gil bin ɗigna a muri nburije ate iɓi Yesu eɓɓe. ⁸A ɓwa dudug sahri gikura le yang a muri njin njere, aɓaɓa hariyi nɓuh giri soɓɓo.⁹ Aɓeni wora a dumi agh ni aɓeni zumi agh, a magjolo, i "Hossana ɓaɓoro ni ɓeni ki zu a antiri lulli Magulla agh ¹⁰Ɓoro ni pag zu le ɗiya-murunbang le tesung Dawuda! Hossana a kuli!"¹¹Le Yesu ingna a urushelima, ingna bin ɓangkulli le aɓa Yahuda, le shina aga kwa biye agh. Ngha kunbang ki wor agh, pura biye wora a Betanya ni a ɗenglah le lump pur ɓari agh. YESU MESHIYI A GIMA NANGNA A BIN ƁANG KULLI¹²Ngha bang kori, ayenni a Betanya agh, yangha i ogh yalo.¹³Ke shin ni ngung goriyi ni mbuye ri adunna agh, ma woro ke shin bang ko i kun nji ri le, ke pulleh, nbuwe ni ri kwa, nji nyah, ate ƙumbang tole ni pag agh. ¹⁴Nah teng ari ngun gori, "i ɓwa nya ye ka lih njoh agh ha ke kenne." A ɗenglah le ogh na kwa.¹⁵A bilbang a Urushelima agh, le ingna abin bangkulli, ma tang na piriyi aɓa magha ni kuro ni abin ɓang Kulli agh. Veliyi a ɗeshile le aɓa ariyi bolo ni gidina le aɓa magha aƙulla lah. ¹⁶Ni ɗag ɓung tol gi magna ingni ni a kangna ɓangkulli agh.¹⁷Aliyi yang giri le nah, "Na yongli agh, Liyang ngha a gori lah jim Kulli ate a nje kwa agh? ama npille gunnang le a mah nyiɓi." ¹⁸A magula bin ɓangkulli le aɓa Yahuda na aɓa yongli giri ogni ga waɓɓa, a ma al njere ni awoli agh. A zu ɓang ngoɓong le ate gogho le aɓayong ni kpaɓɓa ki teshi kiriyang ari aga i aliyiyang ngha ni binmurubang. ¹⁹Ngha kappola pag ni agh, a ɗag biye.NGUN GORIYI MA YUNNAH²⁰Ngha awori ni beri agh, a shin ngun gori egh yinlina loga bi kuli zuwa tine. ²¹ Bitrus ɗenshi ni gire ma nah, "Ɓa aliyi giri, shina, ngun gori egh ni ayomma, yinlina,"²²Yesu agha, nahyi yang ima," npah njiteng a bin Kulli le. ²³Njitengni ngi waɓɓiyong, ɓeni kwa watteng ari nkonno ni, 'logho ke kpah a muru sallang magula ni pilliyi yeh agh ama pah njiteng ga waɓɓa ki pagha nina, ga ni pag ga Kulli ka pag agh.²⁴Ni ɓeni agh, miyang ngi waɓɓiyong, ga kwa in jimma ni alla agh, npah njiteng i. nkunne, le i ɗig mamiyong. ²⁵Ɓeni kwa logho ki jim agh , i toyi ɓeni kwa payi gimashira agh, ate tero ni a kuli agh ka tolgho gimashira lo. ²⁶Ama na tolyi aɓwa gimashira leyang ngha le, tero ni a kuli ya ni te osso ki tolgho gimashira lo agh.ILIBANG AMURI BA YESU KUM ƊIYAMURIBANG LE NGHA AGH²⁷A nyera Urushelima ɗeshili. Ngha Yesu ki ginya a bin ɓangkulli le aɓa Yahuda agh, a magulla, aɓa yongligiri ni aɓa tenna zuwa binni. ²⁸A ili, "Ni ɗiyamuribang ma yenni awo pagni ni a gi pagna ni le? Yang poh ɗiyamurubang awo pagni agire le?"²⁹ Yesu nahyiyang,"Nga illi yong mwoh. Nwaɓɓang ne le, nga osso nga waɓɓiyong ba nkum ɗiya muribang ni ngi pagni aga agh. ³⁰Ishibang le Yohanna agh, pura a kuli le ko pura abin a ɓayong le? In aghan"³¹A nahteng ariyang, a sagshiriyang le anah, "Shi nah,'Pura a kuli le,' i nah, pahlang ke ni shi pah njiteng abini agh le?' ³²Ama shi nah te pura abin ɓayong le,' "A yangha aɓang ngoɓong le aɓwa, ate a ɓeni kwa agh pahna njiteng Yohanna agh ɓa shinduna ni. ³³Le, apilla a aghi Yesu a nah, "Ni shi yeri agh." Yesu pilla nahyi yang ima, "Meng te agh ni ngi waɓɓiyong ɓeni peng ɗiyamuribang ni ngi pagni aga agh."

Chapter 12NGULITENG AMURI ƁA BOL LAH

¹Ke Yesu ingna a aliyi yang giri ni nguliteng ke nah, ɓwa ni ɗig ɓabang nji-ngung, ha vangkuni, ye tung ba aka gam-muru nji ngung nghe ngha nghan.Ɓag kangna masanna a yeh ate lel giri, ke tol ɓabang nghe pih a ɓayong ni ka woro lelli agh. Le wora biri.²kunbang ji pyeri agh, tashi guro le abin aɓa lel ɓabang iɓi aka aghi nji ngung ni a kuma a banghe agh.³Le a bolli, a woli vivagti, a piriyi ni ɓa bih ɓiɓoti.⁴Ye ɓug tiye tashi guro le, a tighi pinye amuri aya ɗumi ganni ma yiri-ɓiyina.⁵Ye ɓug tiye tashi maɓi ɗeshili, mama agh a boli a wol nluo egh. Aworo paghi a nshile a guro nina, ɓaɓa agh a ɗumi yang gani ɓaɓa te agh a girjanyang.⁶Le yangha uwo ni ɓwa mwoh mama ika tashi agh, muni ni tig yali temuri agh ni. ini pag ɓayong ma-nzumo ni tashiyi yang ngha. ke waɓ teng nah,"A ka shin gulo le munang kara."⁷Aɓa lel ɓabang waɓɓi ariyang, Ɓa tol gibere le ninga. nzu, shi wol nluo egh, ate gibere kwa ka ɗig mamisung.⁸Aboli, awolli, a ɓug nluo egh a lusung.⁹Ni ɓeni agh, mang tele-ɓabang ni za paghi aɓa tumo le le? Ika zu ika girzah aɓa pagtumo ni pahyang ɓabang ngha kedebang ika yenni ɓabanghe i pih aɓwa sa.¹⁰Nin nbil tele Kulli agh le? "Tali ni aɓa ɓag giri shiɓi agh, ini a tigha a dogro-kangna.¹¹Ga agh logho abin Kulli, ate Gimma gulla ni a njisung" ¹²A alla aka bol Yesu, ke kpaɓa le abayong pahyang ngoɓong ate a yara ngullitenana ni waɓɓa ngha a muyang. Ini pagghi ke aɗaghi woro.NWAH YI KAISAR DAGHA¹³Le a tutih aɓa Farisa ni a Heridiya abini iɓa tammi ni tenana.¹⁴zu leyang ngha, a nahyi, "ɓa alliyigiri, shi yerina na tighi tele ɓwa murung ngha, ni ɗeshili a ɗung agnjung bang ngha, awoh aliyi aɓayong tenana maɓwa le Kulli ni njiteng. Ɗigna giglla a pih Kaisar dagha le ko Ini ni nah agh? Iɓi shi pah le ko ke iɓi shi pah agh le? ¹⁵Nde Yesu yerina kun ɓara leyang ngha, le nahyi yang, "Mang paghi ke nga tammang le? Npeng dinari iɓi shinna"¹⁶Apih Yesu mwoh. ke nahyi yang, " minling ni yongli giri leyang ari le? ke ah pila anah,"mami Kaisar ni."¹⁷Yesu pilla nahyi yang,"npih Kaisar ga ɗig mami Kaisar agh, le mama te ɗig mami Kulli agh, in npih Kulli ne." Gire maghi yang taɓi.NJUWULA ARI LOGHA NKILIYA¹⁸Aɓa Sadukiya, ni nah i logha nkiliya nya ngha agh, zu a bini. A illi, anah, ¹⁹"Ɓa aliyi giri,"Musa nyongli sung nah, 'I muna ngih ɓwa wuh le ɗag ɓama a nzumo, muna nya ntiriyang ngha le, muna ngih ka bol mah bere ni ɓama egh, le ka ɓil yi muna ngih egh amuna.²⁰A muna ngiyong ngha nghan tomɓari ; ma kunɗuna tig ɓamah lah le wuh ni kum muna agh.²¹Le ɓeni sowa tiye agh bol bama egh ye wuh, muna nya ntiri yang ngha, ma taro ke pag nina, muna nya ²²Ma tom ɓari ma agh wuh ni kun muna agh. Ni nzumo kwa agh, bama egh osso wuh. ²³A logha nkiliya agh, ngha a log agh, mahle yang ika ɗig agh? ate a muna ngiyong egh kwa tomɓari agh tigne lah."²⁴Yesu nah," Ne ga ni ɗung tekushi ɓoriyo leyong ngha, ate ni nyeri tele Kulli ni ɗiyamuribang le agh ²⁵Ate ngha a logha nkiliya agh, tele njuwula nya ke tig mah lah ka panghan ngha, ama a yangha kwa agh a ɗig ninga a ɓakun-tumole Kulli a kuli.²⁶Ama tele aɓayong ni woro log a nkiliya agh, ni mbil gi ɓomteng le Musa agh, ga pagha a lusung ngha, ngha Kulli nahteng ari nah, 'mini Kulli le Ibrahim ni Kulli le Ishaku ni Kulli le Yakubu agh le? /²⁷Ini Kulli le a nluo agh, ama mami aɓa usullo ni." Nɓwara ni njiteng.GIGLLA NI WOR BANG NGHA²⁸Mamona le aɓa-nyongli giri zu ogh tenana leyang; shini i Yesu pille yang teng yarata agh. Le ili Yesu, "A gigilla agh ma yenni woryang kwa le?"²⁹Ke Yesu pilla nah, "Mama woryang kwa agh," n'ogho, aɓa Isra'ila, Magulla Kulli lesung Magulla mwoh ni.³⁰Agnji Magula Kulli lo ni kunyalo kwa, ni minlimo kwa, ni ɗenshe lo kwa, ni tenne-ngiro kwa. ³¹Gigilla ma ɓari agh ini nga, " Agnji ɓwo ɓa murikalla ninga muro. gigilla maɓi nya ye wora a mama agh."³²Ɓa-nyongli giri nah, "ɓa-aliyi giri maɓwa a wanna njiteng, Kulli ni mwoh, i nya ni ma-ɓari agh.³³Agnji ni kunyalo kwa ni yere lo kwa, ni tenne ngiro kwa ni agnji ɓuwo ɓa murikalla ninga muro, a wara gipahna ma pinshina ni a ɗahra." ³⁴Ngha Yesu shina pilla teng maɓwa agh, nah "Awo ngha gyap ni mulle-kulli. Logha nzumi agh, ɓung nya ye illi ni teng maɓi agh.YESU AGH MUNA YONGHO³⁵Yesu piyi yang, ngha i aliyi ni giri abin ɓang-kulli agh, i nah; pagni yallang ke aɓa-nyongli giri nah i Yesu agh muna Dauda ni le?³⁶Dauda ma agh, a bongho le Kulli agh, nah, 'Magulla waɓɓi magulla lang ɗigha beng mahli se te tigha aɓuwo ɓa shiɓi muro agi para a kuso?³⁷Dauda gori i 'Magula', le pagni yellang ke ɓa ashibang ɗig muna Dauda le? A ɓuno ɓayong teshi kiriyang ri ni binmurubang.³⁸A ntiri alliyi giri agh Yesu nah, "nlag muyong ari aɓa nyongli giri, ni ki mellah a dagra ma gulliyi na le ngha ki al mag kun ma gulla abin pag kuro. ³⁹A yangha a al bin ɗigna maɓonna a bin ɓangkulli ni abin njibuno ⁴⁰A lih ni liye a mambere, a jim Kulli masanna ate iɓi ɓayong i shinna. A ɓayong ni agh aka agh ngoshe ma jurina.PAHBUNG LE MAHBERE⁴¹Ke Yesu ɗigha dung gwo pahbung a bin ɓangkulli, i shin pagha ni aɓayong ki pahni bung ngha. Aɓa kumo dudug zu ki pahbung ni enjung ngha. ⁴²Ke mambere ma enna zu soɓ bollo ma kenna ɓari a gwo.⁴³Ke pilla nahyi adenlah le i ga mambere ni pag agh wara mami a nshile kwa.⁴⁴Ate ɓeni kwa agh pahbung a ntiri ga dudug a ɗamma, mambere ni te agh ga wa uwo a bih agh ni pah kwa.

Chapter 13AGA KA ƊUMO NGUNJA ZUNA A MALLA LE AGH

¹Ngha, Yesu ki ɗagni bin ɓangkulli agh, mamona a ntira aɗenlah le nahyi, "Ɓa aliyi giri, shin tali maɓonna ni a lah ma ɓonna!" ²Nahyi, "A shinna alah magulliyi na ni? Tali ɓih nya ka ɗiya muri ɓih na ɓuyi koh wa agh."³Ngha eɓni a muri nkono zaitun ni ki shin riyang ni bin ɓang Kulli agh, Bitrus, ni Yakubu, ni Yohana, ni Andarawos vullo ili. " ⁴Waɓɓisung, ni yebbang ni aga ka pangni le? Mang ka ɗumo a gire ka pag le?"⁵Yesu nahyi yang, ken n'agha i ɓung soriyi yong ngha. ⁶Dudug ka zu ni lulang ka nah, 'mini ini,' aka ɓoshi aɓayong dudug.⁷Ngha ogh luwa ni te luwa le, ken ganshi riyong ngha; ga kwa ni agh ka pagha, ama malla le ni sang zu agh. ⁸Nje ka loghi nje, bang ka loghi bang. Nje ka jigra a bang shisha, ni yalo. Ga kwa ni agh ma kunduna konno ɓilla ni.⁹Ngil riyong. Aka kah ni yong a bin wan njuo. Le a wolyong abin ɓang Kulli. Ngha tangha dung aɓa bol nje ni a murung ate lulang. ¹⁰ Ama se te tenana le muna Kulli mal a nje kwa.¹¹Ama aɓayong bol yong ke pah le . Ken nganshiriyong ngha ate ga nga waɓɓa. A kunbanghe agh apah yong ga nga waɓɓa, i ɗigha nyong ni nga nahteng ngha, ama bongho le Kulli. ¹²Muna ngiyong ka pah muna ngiyong a wol nluo egh, le terung ka pah muna. Amuna ka loghi aɓa ɓilyang aka tigha awol nluoyang.¹³ Ɓayong kwa ka shiɓiyong ate lulang. Ama ɓeni gim yali kenna a malla le agh, ɓiye ka aɓɓa.¹⁴Ngha nshinna a gimashira tangni ba ni ɓoto ke a tanghan ngha (le I ɓa bang giɓom teng i yere), le iɓi a ɓeni a yahudiya agh, a ɓangha a wora nkono. ¹⁵Ke ɓeni a muri kangna agh ke ɓi sulo ingna i tol giri a lah agh. ¹⁶Ke ɓeni a billi agh inyere i tol gi vuliri agh.¹⁷Gi enna le a ngimuna ni aɓeni ki pih a muna kira agh. ¹⁸Njim Kulli ke iɓi pagha a kuntaɓi agh. ¹⁹Ate ganni magulla ngha nghan kare, zah mama ni pagri ni kunduna, ngha Kulli gilli ngunja agh, zuni ni ɓeni agh, nya wa ye pagri ɗenshili agh. ²⁰ Kulli ni ashi kare agh le, ɓwa nya ka aɓɓa. Ama ate aɓa ɓang Kulli ya, ɓeni a tariyi agh a ashi na kara egh.²¹Anahyi yong nshina, ɓa ashibang ngha ba' ko 'shinbang, yongho, le ken npah njiteng ri agh.²² Ate ɓa ashibang ma yiri, ni aɓa shinduna ma yiri ka puro ka ɗung ɓilla ni gi njiworoshi ate a soriyibang, i pag ma le; ni aɓeni teriyi agh.²³In ngil riyong! Nwanne yong aga kwa ka pagha.²⁴Ama njung ganni ni kwa akara wo agh, kara ka bol pinna, shenri ni ki poshibang ngha.²⁵ A muna shenri ka pura a Kuli ka kpah nje, le agullo ni a Kuli agh ka jigra. ²⁶Le aka shin muna ɓayong ki zu a nlagiri ni gullo le ni ɗiyamuribang. ²⁷Le i ka tashi aɓa kuntumo le Kulli, aka kpaɓa a ɓeni a tariyi ya abinni a gbinah ngunja ni inne kenna kasa ɓa Kuli.²⁸In aliyi giri ari ngun goriyi. Bi ngunghe gullo, pushi nbuye le, in nyara ni biyang pangnah. ²⁹Ini ninah, nshina aga ki payile, nyere i juhle ɗigna gyap ngha ƙun kala.³⁰In wanne yong njiteng, ngunja niya ni ma ngha se te aga kwaniya pag giri. ³¹Ɓa kuli ni ngunja ka ɗuro, ama tenana langha ni wara gun ngha. ƁUNG NYA YERI KUNBANG EGH AGH³²Ama tele kare ni kunbang, ɓung nya logle yeri ya, ko aɓa kuntumo le ni a kuliya ko muni, se terung.³³Ngil riyong! Nshin bang, in jim Kulli te ni nyeri kareya. ³⁴Ngha ni ga ɓwa ni gim biri agh; ɗag liye le tiya aɗenlah le a shinghi liye, ɓeni kwa agh ni tumo le. Le nah yi ɓa lel lah i woro shinbang.³⁵Nina agh ngil riyong! Ate ni nyeri karani telelah egh ka zuni agh, ika pag ni kapola, ni ntiri duh, ko ngha nguɓu ki tongha ko niberi. ³⁶Kparyong zu le, ke iɓi kunyong nyongha a nongntulo agh. ³⁷Ga waɓɓiyong ngha, nwane ɓeni kwa agh: ngil riyong!

Chapter 14A ƊAHRI YESU A BAITANYA

¹Wa uwo kara ɓari ke a pag njibuno ma ɗuro ni ma gilihna ni nji bongho nya ri agh. Amagula bin ɓangkulli le aɓa Yahuda ni Aɓa-nyongligiri al njere ni aka wolli Yesu yengreng agh.²Ayangha anah, "Ni i pagha a njiɓuno ni agh, ate ika logshi mohno a ntiri aɓayong."³Yesu ngha Betanya a liye Saminu ɓa Irishira agh, ngha yangh i ɗigha i lih gilina agh, le ɓama zu abini ni mindu murun Albasta mama bole gogna agh, wam mindu egh le ɗahri murung nghe a muri.⁴Ama aɓayong ɓaɓa ni a biye agh yaliyang ganyang. Anahteng ariyang anah, "Mang pag tekushi ɓiyi murung ni?⁵I murung ma sunsunang ni agh a log le a maghi bolo dinairi woro tongno taro le a gaɓi aɓa-enna "ke a jolli.⁶Ama Yesu nah, "npura a tele, pallang ke nga gangshi le? pagna nghang gi maɓonna.⁷Kara ni kwa agh nyong ngha na aɓa enna, kunbang ni kwa ntol agh nga paghi yang gi maɓonna, ama mameng ngha nya biyong kare ni kwa agh. ⁸Pagna nghan ga i gan paghe agh: Ɗahri na ngirang ate lingsa lang.⁹Miyang ngi waɓɓiyong njiteng, ba kwa a waɓ tenana le Kulli nghang a ngunja ni agh, ga ɓama ni pag agh a waɓ teɓi ate a ɗenshi nimo".¹⁰Le Yahuda Iskariyoti mwoh a ntira a denlah le, wara bin amagulla bin ɓang Kulli ate ika ɓungshi muri. ¹¹Ngha a magulla bin ɓang Kulli ogni agh, a pag binmurubang, a agha aka pih bolo. ke al njereni i ɓunshi ni muri abiyang ngha.MESHILE LIH GILIHNA LE YESU NI A DENLAH LE¹²Kara ma kunduna ma njibuno ma n'nuh ni nji bongho nya ri agh, ngha a dahrini ni muna njuh ma ɗuro agh, a denlah le nahyi, "njebang ni sa ka gilla, ate aka lih gilli ma ɗuro nghan le?"¹³ Tashi Adenlah le ɓari le nahyi yang, "n'ingna a intiri lah,le ɓwa ni bang muru ka kun yong. in sowa tiye. ¹⁴Ba kwa ingni nghan a lah agh, in sowa tiye in nahyi tele liye, "Ɓa aliyi giri nah, " kangna le abiri nghe ngha nga lih gilina ma ɗuro ni adenlah lang ngha nghe?¹⁵Ika ɗumi yong kangna ma gulla ni a giliyi agh a bikuli ini. Giliyi na ga kwa a biye agh ate musung,"¹⁶Adenlah le mag muyang ingna a ntiri lah. aka kun ga kwa agh a biye ninga mama waɓɓiyang ngha, le agil gi lihna ma ɗuro nghan.¹⁷Kapolla ki pagha le zu na adenlah le lum-pur ɓari. ¹⁸ Ngha abin lih giri egh agh, Yesu nah, "miyang ngi waɓɓiyong njiteng, mamona leyong ni ki lih giri ni meng ngha ka ɓungshi murang." ¹⁹Gire pahyang gi enna, ha ɓeni kwa agh pilla ki nah, nyerina ni mini agh?"²⁰Yesu pilla le nahyi yang, "ɓwa mwoh a ntiriyong ni lum pur ɓari ni agh, ɓeni niɓeni ki ishi bih a koro mwoh ni mengha.²¹Ate muna ɓayong ka woro a nji njere ni ninga mama tele Kulli waɓɓa amuri agh. Ama gie nna le ɓeni ki zuni ni nji njere ni a ɓungshi muna ɓayong ngha! ɓonna ke ni ma a ɓili agh."²²Ngha alih ni giri agh, yesu tol fah nuh, moshi, le ɓoniyi. Pah yangne le nah, " in agha. Ngirang ninga."²³ Tol minkoro fungna, pag makampa, ke pahyang ni, le ayangha kwa anuh.²⁴Nahyi yang, " nkilla lang ninga ma ogrungni, nkilla ni asoɓɓo ate muri aɓayong dudug agh²⁵Njiteng ni ngi waɓɓiyong, ni wah nuh muru ma piyem ni agh se kare ni nga nuhni mapiyo le a mulle Kulli agh."²⁶Ngha amalli tuh ngyah agh, a wora nkono zaitun.YESU WAƁ GOR YERI NI BITRUS KA PAG AGH²⁷Ke Yesu nahyi yang, " nyongha kwa agh nga kpah, ate a yongline, "Nga wol nlel giri le a njuh ka meshiye".²⁸Ama ngha nlog agh le, nga wora dung yong a ntiri Galili.²⁹Bitrus nahyi, " ko a nshile kwa kpah, ni ngi kpah agh."³⁰Yesu pilla nahyi, "njiteng ni ngi waɓɓo, duh ni agh, a ka gogkung yerang kuso taro kedebang deng nguɓu ka tongho kuni ɓari."³¹Bitrus pilla nah,"ko nga wuh ni weh, ni ngi gorkung yero agh." A yangha kwa agh a tangha muri ogrung nghe.AƁA BANG NJI NGUN GAM MURUNG³²Aka pura ba agori Getsamani agh, le Yesu nahyi a denlah le, "nɗigha ba ate nga jim Kulli."³³Ke bol Bitrus, ni Yakubu ni Yohanna a tiye le Yesu og ganni dudug ni gangsa magula ³⁴Ke nahyi yang, " minlimang pura rang, ninga ga wuh agh. Nɗigha ba le nworo shinbang.³⁵Yesu ye kena dung fittong, kpah nje, le jim Kulli ate i pagle i kunbangni iɓi ɗuro.³⁶Logshi kuni nah, "Dah, terang, ga kwa agh ka kun pagri abino, tol nghan gani ni kwa, tollo lang ni agh, ama mamo ni.

³⁸Nlel bang ni jim Kulli ate ken ingna a soriyibang ngha, bongho agna, ngung-ngirung ni tenkurung ngha. ³⁹Ɓug tiye woro ke jim Kulli, ye bishili a teng egh ɗeshi.⁴⁰Ye zu le kunyang a njitulo, njiyang kwa dungri na nah yeri ga aka waɓɓi agh.⁴¹Zu ma taro agh le nahyi yang, "Ha niɓeni nyong ngha nga nongtulo ni usulo? pyara nina! kungbang zuna. Nshinna! A ɓungshi na muna ɓayong abih aɓa gimashira. ⁴² Nlogho; shika. shina, ɓeni ki ɓungshi murangha ngha gyap."A BOLLA YESU⁴³Yang ngha sang wa natteng le, Yahuda Iskarioti, mwoh a ntiri a lum-pur ɓari, bilbang, ni aɓuno -ɓayong nini ni agibura, pura bin magulla bin ɓang Kulli le aɓa Yahuda ni aɓa nyongligiri, ni aɓa tenna ⁴⁴ Ni ɓeni agh, ɓa ɓungshi muri ɗuneyang, nah, " Ɓeni kwa nkpah ri agh, ini. Nbolli nwori." ⁴⁵Ngha Yahuda Iskarioti billibang ngha ma zu abin Yesu le nah, "Ɓa aliyi giri, ke kpah ri vup. ⁴⁶Ke a mang biyang ari le a bolli.⁴⁷Ma mona leyang ni tangha biye agh pushi garabuwo le jangni kiri ɗenlah le magulla bin ɓang Kulli. ⁴⁸Yesu pilla nahyi yang, "mpuro, ninga aɓeni za bol ma nyiɓi agh, ni agarabuwo ni gara ate bollang le? ⁴⁹Ngha miyang niyong kareni kwa agh le ngi aliyi giri abin ɓang Kulli, nin ɓollangha. Ama mama pag giri ate tenana le Kulli ka ɗungso." ⁵⁰Aɓeni kwa ni Yesu agh ɓangha ɗayi.⁵¹Bisadeng, ngha nghan ki pitiye Yesu ni kanda giri ni vulini ri. Ngha a ɓiye bolli agh. ⁵²Ɓangha ɓug gi vuliyi rung le koh le ɓang ni tesalang.A KUNDUN BIN WAƁ NJUO LE AƁA YAHUDA⁵³A wori Yesu abin magulla bin ɓang Kulli. Aɓwa ɗamma bini kwa ni a magulla bin ɓang Kulli, ni aɓa tenna ni aɓa yongli giri.⁵⁴Bitrus sowa tiye a dunna, ha kun kalle magulah bin ɓang Kulli egh. Ɗiya ntiri aɓa lel bin ɓangkulli, aɓeni ki war gishe agh.⁵⁵Niɓeni agh magulla bin ɓang Kulli le aɓa Yahuda ni a makushi ngha ki al a tenana ni awaɓɓa amuri Yesu ate mama akumo a wol nluo egh. Ama na kuma. ⁵⁶Aɓwa dudug zuni waɓ kun ma yiri a muri, ama waɓ kun leyang ni ma zu mwoh agh.⁵⁷A ɓaɓa logho tangha nje le zuni waɓkun ma yiri a muri; anah, ⁵⁸"Shi ogne nah, ngha wam bin ɓang Kulli ni a ɓag ni bungha, le a ntiri kara taro le i ɓag maɓi ni ni bung ni a agh" ⁵⁹Kwa te agh waɓkun leyang ni agh ni riyang ngha.⁶⁰Magulla bin ɓangkulli logho tangha ntiriyang le ili Yesu, "Na pilli agh le? aga aɓayong ni ki waɓ ni kun a muro agh le?⁶¹Ama bol gung ni pil te guɓung agh. Ɗeshiliya magulla bin ɓankulli ili le nah " a woni ɓa ashibang, muna ɓeni a ɓongshiya le?" ⁶²Yesu nah "mini; le nga shin muna ɓayong ngha ɗiya bung mahli le ɓa ɗiyamuribang ki sulla akuli ni nlagiri."⁶³Magulla bin ɓangkulli san dagrale le nah, "susu ngha sa al ɓa waɓ kun ɗeshili le?⁶⁴ n'ogna ɓiyi lulung ni waɓɓa. mang nga waɓ le?" A yangha kwa anah pagna ga kene a wol nluo agh. ⁶⁵Aɓaɓa ma tangha tayi tara, a vuliyi nji, awoli, le anah, "waɓɓi sung shinɗuna lo." Aɓa kurung egh boli woli.BITRUS GOR YERI YESU⁶⁶Ngha Bitrus a ɗigni binje a lah agh, mamona ntira a guro mangalang le magulla bin ɓang Kulli zuwa bini,⁶⁷ Shin Bitrus ngha tangni i war gishe agh, le fashi yarata. Le nah, " A wongha ni ɓa Nazara, Yesu", ⁶⁸Ama goro, nah, "ni yeri ga a waɓ teng a muri agh le pura aliye wora njibang.⁶⁹Le guro ma mangalang egh shine le nahyi yang aɓeni tang ngha biye agh! Ɓeni agh mwoh ni a ntiri yang.⁷⁰Ama ye gor ɗeshili, zu fitong ngha le a ɓeni tangha biye ki nahyi Bitrus, "ni njiteng kwa awongha ntiriyang, ate a woni ɓa Galili!⁷¹Le ma tang yom bang ni kaniyi giri, "nin yeri ɓeni nga waɓ teng a muri agh"⁷²Le deng nguɓu ma tongho ma ɓari. Le Bitrus ɗenshi ni tenana ni Yesu waɓɓi agh; "Kedebang deng ngubu ka tong ma ɓari le, a gor yer rang nbende taro" Le ma ɗenshe ma kag ɓuwa.

Chapter 15

¹Ni durubang le, a magulla bin ɓang Kulli kpaɓ ni aɓa tenna, ni aɓa yongli giri ni a nshile aɓa Yahuda magulliyi na. Le akur Yesu aboli awori. A ke pih Murung Bilatus. YESU A DUNG BILATUS²Bilatus illi, "A woni murung le aɓa Yahuda le?" Piyi imah, "Ninga mama a waɓɓa." ³A magulla bin ɓang Kulli ngha te ki zu ni atig teng shisa a muri Yesu.⁴Bilatus ye illi. "Na agha a waɓ teng ngha le?. Shina a tenana ni a kpaɓa muro agh! ⁵Yesu ni ye pil teng akun Murung Bilatus agh, gire maghi taɓi.⁶Kara nji buno pag le, Bilatus ngha ki pushi ɓwa mwoh, a ntiri aɓeni akur agh, ɓeni aɓwa agha a mayi bu agh. ⁷Abin kur bang ngha, aɓa logshi njuo, aɓa tolkirung, aɓa wol nluo, ama nyiɓi na kur agh, a ntiri yang ngha, ɓeni a gori Barabas agh ,yangha aye.⁸ Aɓayong zu abin Bilatus ke jimmi iɓi paghiyang ninga mama pa ipayi yangha⁹Bilatus agha le nah, 'In aghna nmaghi murung le aɓa Yahuda bu le?" ¹⁰Yara ate kikil ni, a magulle zuni ni Yesu a bini. ¹¹A magulliyi ne ishiyi aɓwa kung a magjolo le a maghi Barabas bung.¹²Bilatus ye illi yang, "Mang ni ɓeni nga paghi murung le aɓa Yahuda le?" ¹³A mag jollo ɗeshili,"A panghi!"¹⁴Bilatus illi yang, "Gimashira ma yeni pag le?" A ye teshi jollo dudug, 'A panghi.'¹⁵ Le Bilatus tola ka pashi kunyali yangha, pushi yang Barabbas. Wol Yesu peti le, payang ni aka panghi.AƁA KURUNG MA LUAH JOL YESU¹⁶Aɓa ƙurung tolli kenni abin wanjo le yang, ama gora aɓa kurung kwa. ¹⁷A meyi ɗagra muna murung ma leghe, le a ɓali juweh ninga jenghe muna murung avuyi a muri. ¹⁸Ah ma gushi a nah, "A puwo gulllo, murung le aɓa Yahuda!"¹⁹A woli muri ni gara, a tayi tara. A gungha dumi ninga agushi agh. ²⁰ A jenni a malle, a pushi ɗagra muna murung, a meyi mami, le a pushi a wori, a ka panghi. ²¹A bol ɓwa gata njere a tighi a tenne i tol ngung pangha le Yesu. Ngha te agh pura nje ma sa, a gori Saminu ma Bakairawani, teh Alizanda ni Rufus.PANGHE²²Aɓa kurung zuni Yesu aba a gori Golgota agh, (te kushi, bin koro murung)²³. A pih muru nji ngun ma hangna, shiɓi nuh.²⁴ A panghi ngun le a gaɓ ɗagra le ni nuh nlayi ate ga ɓeni kwa ka tol agh.²⁵Ni kun yali karani a pangni ngun.²⁶Ate ɗumiya, a yonglo ari ngun egh, "Murung le aɓa Yahuda ni." ²⁷A panghi ngun ni a ma nyiɓi ɓari, mwoh abi mahli, mamona abi mahkatan.²⁸Ate tenana le Kulli ɗung shina ngha nah, A panghi a ntiri aɓa pag gimashira²⁹Aɓeni ki ɗur agh, ki sanghi, woro wuli muyang ki nah, "Woh, i nah le, i wanghi bin ɓangkulli, le i gili biye a ntiri kara taro,³⁰ ashi muro a sulo muri ngun panghe egh!"³¹Ini te, amagulla ni aɓa yongli giri ki jenni nina, ki nah, "ashi aɓayong, ama ni gan ashi muri agh.³²Le iɓi ɓa ashibang egh, murung le aɓa Yahuda, iɓi sulo muri ngun panghe, ate sa shina, sa pah njiteng.' A ɓeni ma a pang yang nini agh, ngha woro sanghi.WUH LE YESU³³Kunbang ma topur-mwoh le, pinna bollo, kenna kunbang ma tombi ihnne.³⁴ Kunbang ma tombi ihnne le, Yesu logshi gih, ki nah, "Eloi, Eloi, lama sabachthani?" tekushi imah, "Kullilang, Kullilang, mang paghi ke a ɗanghan le?" ³⁵A ɓeni tangha biye agh ogna teng nghe, le ma nah, shini, yangha i gor Iliya."³⁶Ɓung ɓangha ke tol gara ishi lushi nlayi ri, soɓ muru nji ngun ma hangna pih i nuh. Ɓiye ye nah, le shi shina, ko Iliya ka zu ja sulli le."³⁷ Yesu ye logshi gih, le wuh. ³⁸Akanda giri ni a kangna ɓangkulli agh, san ɓari, logha kuli zuwa nje.³⁹Magulla le aɓa kurung ni tangha ki shin wuh le Yesu agh, nah, "Njitengni, ɓeni agh muna Kulli ni."⁴⁰ Amenna ni tangha kukwo ki shin bang ngha, a ntiriyang ngha Mariyamu Magdaliya, Mariyamu ( ngi Yakub ni Yusufa), ni Solomi.⁴¹Ngha yangha a Galili agh, a yangni a pir tiye, a paghi tumo. Amenna dudug te sowa tiye kenna Urushelima.LINGSHA LE YESU⁴²Ngha Kapola pagni agh ate kara usulo ngirung ni, a yangha te a payi a tumo shisa, ate bang kor le kara ɓang kullini ni kara usullo le yang ni. ⁴³. Yusufa ni a Armatiya zuwa biye. Ayangha a pih gullo abin ɓangkulli, ɓeni ki lel mulle Kulli agh . Ini log huwar ingna bin Bilatus jimi te ngiri Yesu.⁴⁴ Ngoɓong wol Bilatus ate awanne egh Yesu wara wuh; Ke gor magulla le aɓa kurung illi ko Yesu wuhna le.⁴⁵Ngha Bilatus ogni njiteng abin magulla le aɓa kurung i Yesu wara wuh agh, pih Yusufu nluo egh. ⁴⁶Yusufu wara ƙur gilinsa. Ke sulli nluo egh ari ngun pangha, ɓuyi gilinsa ri, ke lingshi a nkiliya mami ni tummo a tali agh. Le ɗigri tali ma magulla gir kun nkilliya egh. ⁴⁷Mariyamu Magdaliya ni Mariyamu ngih Yakub shina ba a lingshi Yesu ngha agh.

Chapter 16LOGHA NKILIYA

¹Ngha kara ɓang Kulli le aɓa Yahuda ɗuriya, Maryamu Magadaliya ni Maryamu ngih Yakubu, ni salomi, kur murung ma ɓishina, ni sunsunang ngha a kani a nkiliya aka ɓishi ngiri Yesu'. ²A kashibang ni dudurbang a kara ma kunduna le kara ma tomɓari, a wara nkiliya ari wamma le kara.³A nahteng a njiyang, "Yangɓe ka ɗigriyi sung tali ni a kun nkiliya le?" ⁴A logshi njiyang le, a shin taliye ɗigrinari, ate taliye gulla.⁵Ingna le yang a nkiliya agh a shin bisadeng mel gima poshina, ngha ɗigha a nji bung mahli, gire maghiyang taɓi. ⁶Logshi kuni nahyi yang, "Ke nɓang ngoɓong ngha. Yesu ɓa Nazare, ni nga alla, ɓeni a pangha a ngung ngha. Logna! I nya a bagha. Nshin ba a nogshingha nghan. ⁷ Nworo, nke waɓɓi a denlah le ni Bitrus wara woro a Galili. biye ni nga shini ngha, ninga mama woro waɓɓiyong ngha."⁸A pura nkiliye ni mere; aworo koshiyo, ate ngoɓong kariyi nayang. Na alogshi kunyang ari ɓung ngha ate ngoɓong ni ki wolyang ngha.⁹Ni beri, a kara ma kunduna le kara ma tomɓari, ngha logni agh, ɗum muri ni duna a bin Maryamu Magadaliya, ɓama ni a pushi a gimatenna a ri agh. ¹⁰Osso woro ke waɓɓi a ɓayong ni ayanga ni yang ngha ki gono woro ɓuwayi ya. ¹¹ A ogho i logna agh, Maryamu Magadaliya shine, ama ashiɓi pah injiteng.¹²Ngha ga kwa malliya, ɗun muru ni kundung masa a bin aɓwa ɓari ni ki nginya a nji njere agh. ¹³Ake waɓɓi adenlah le ama na pah njitengha.¹⁴Ni nzumo agh, Yesu ɗum-muri abin adenlah le lum-pur-mwoh ngha a lih giriya. Loghiyang ate na pah injiteng ngha ni dungri kunyong leyang, ate na pah njiteng ni aɓayong ni shini ngha logni a nkiliya agh. ¹⁵ Waɓɓiyang, "Nworo a ngunja nke nwaɓ tele Kulli abin aɓayong kwa. ¹⁶Ɓeni kwa pah njiteng ngha ah ishiya I aɓɓa, ɓeni shiɓi pah njitengha aka juri.¹⁷A gipangna ni ka kun ɗigna abin aɓayong ni pah njiteng ngha: a ntiri lulang aka pushi a gimatenna. Aka nahteng ni a kunburi mapiyo. ¹⁸Aka bolla ayuoh ni biyang, a nuh tunang guɓung nya ika paghiyang ngha. A par biyang a muri aɓa-kono le aka kun iritenna."¹⁹Ngha magula malli nahteng niyang ngha, a tolli a wori a Kuli aba ke ɗig nghang a bung-malih le Kuli agh. ²⁰Adenlah le mashiye aba kwa agh, ki waɓ tele Kulli. Murung Kulli ngha ki ging niyang, yangha i agha ni pag tumo ni tenana ni a gipangna le Kulli ni ki gingniyang ngha.

Luke

Chapter 1

¹Dudung tolla ka watenana a muri agha pagha ntirisungha. ²ni ngha mama a dagyisungha, ari niduna agha yang shing nga na guro le tenana. ³A binnangha nshini ngha ɓonna i ɓil-tekushi in nyeri tekushi a tinne - i nyongli tekushi kwar ate yere lo, ɓayong Magulla Tiyofilas. ⁴Ini ninana ate a yeri njiteng le gha a'aliyogha.⁵A njahle Hirudus murung ma Yahudiya, ɓa pag tumo le Kulli Magulla nghanghan a gori Zakariya, a nji njela Abija. Mami ngha ntira a muna nghalangle Haruna, a gori e Alisabatu. ⁶A yangha kwa ɓahri gerenteng aɓin Kulli, a pah muyang ri lagbang ni gipangna le Magula. ⁷Ama a nyani muna gha, ate Alisabatu gha nkobini, ayangha te kwa ɓahri ya a yayina a kunbang eh.⁸Kara nghanghan Zakariya ngha kundung Kulli,ki pag tumo le Kulli nigha mama aganiyangha. ⁹Ni gha mah gipanglayang agha a tolli Magulla ni pag tumo agh, nlayi wara tolli iɓi ingna bin ɓangkulli le Magulla logshi nlele ma sungsunang. ¹⁰A ɓunno ɓayong kwa ngha tangha ɗabeng ki jin Kulli ngha a logshi nlele ma sungsunang.¹¹Niɓeyani agh ba kuntumole Murung kulli purari le tangha bung malih bin logshi nlele ma sungsunang. ¹²Ngha Zakariya shinniya, koshiyo ngoɓong ma woli. ¹³Ama ɓa kuntumole murung kulli nayi, "ka ɓang ngobongha, Zakariya, ate Kulli ogna jimalo, Alisabatu mamo ka ɓiyo muna maɓuna. Aka gori i Yohanna.¹⁴A ka pag bin murbang ni yahlung poshinah, dudug ka pag ɓinmurubang ri ɓillale. ¹⁵Ate i gulo akundung Murung kulli. ke ibi nu mbah ni gi ɓariɓangha, a dunshi ni ɓonghole Kulli aye ngi.¹⁶Aɓa Israila dudug ka nyera ɓin Murung kulli, Kulli leyang. ¹⁷I kah gya kundung Murung kulli a ntiri bongho ni gullo le Iliya. I kah pag gah ate i pil kunyahli a terung arih a muna, munayang ate aɓa togkirung ka ngiya a yeriteng le aɓa njiteng i gilla a ɓwa ate Murung kulli.¹⁸Zakariya nayi ɓa kuntumo le Kulli, "Ngha palang ki ngi ngha yere? Ate nyayina maman te agh yayina". ¹⁹Ɓakuntumo le kulli pila nayi "mini Jibrailu ɓeni tangha akundung Kulliya. A tasang nji nateng ro, iɓi nwoɓo tenana maɓwani. ²⁰Shinnah! kunno ka ɗangsa, na wa nateng ngha, ha karani agire pagni nya. Nghani na ate na pa njiteng ri telang ngha, mama ka pangha kunbang ma ɓonna agh ngha."²¹Ni ɓiyeni agh aɓwagha te ki lel Zakariya. Yaliyang unna ate oh le aɓin ɓang Kulli. ²²Ama ngha puriya, ni logle nah teng riyang ngha. Ama ayere i shinna njilohroh ngha abin ɓang Kulli agh. Woh nateng ni bi ate kuni ɗanshina. ²³Ngha kara tumole malliya nyera a liye.²⁴Njung karani agh mahmi Alisabatu kun muna aye le songri muri shieri tongno. Na, ²⁵"Ga ni pag gha Magula panghangha ngha shinni gi ennalang ate pussang a iriɓiyina akundung ɓayong."²⁶A shieri ma topurmwoh le, Kulli tashi ɓa kuntumo le ni agori Jibrailu gha a nghbala ni a gori Nazarat a Galiliya, ²⁷A bin (muna ngalang) ni Yusufu purariya. Yangha ɓi-ɓilla le a Dauda, luli muna ngale i Maryamu. ²⁸Juh a bini ji nah "Magnowo kun, beni a ag nji agh Murung Kulli ngha ni weh". ²⁹Ama tenana le, mag yi tahɓi le gire gangshi, ja magkun mayeni ngha le?³⁰Ɓa kuntumole Kulli nayi, "ka ɓang ngobong ngha, Maryamu, Kulli ɓongshino. ³¹Shina, muna ka ɓagha a yo le aka bil muna ɓuna, a gor luli i 'Yesu' ³²I gullo ɗeshiliya a gori i muna Magulla kwa.Murung Kulli Ka pi ngunmurung murung le kahyi Dauda. ³³i nong marung a muri liye Yakubu ha malla le gunja, digha muribang le ni ki malgha."³⁴Maryamu Pila nayi ɓa kuntumole Kulli, "Gire ki pagni yelangle, ngha ni yeri ɓaɓuraghale? ³⁵Bakuntumole Kulli pila nayi "Bongho le Kulli ki juwa muro, deshiliya gulole Magula kwa ka vuliyo. Le ɓa poshibang na bilgha a gori muna Kulli.³⁶Shina, ɓoh-mingalo Alisabatu ni yaghale kwa yaghani muna a yeh. Shieri ma topurmwoh le ninga, ɓeni kanah a gori nkoɓi. ³⁷Abin Kulliya'a gubun nya ni ki pagha gha" ³⁸Maryamu na, "shina, mini guro le Magulla. Iɓi tenanalo ɗig njiteng.'' Le ba-kuntumo Kulli ɗayi.³⁹Maryamu ma logho a ntira a kara wora nje nkonno, a ntiri lah Yahudiya. ⁴⁰Woro aleh Zakariya ke magyi Alisabatu kun. ⁴¹Ngha Alisabatu ogni Magkunle Maryamu gha, muna ni a pila, le Alisabatu ɗungshi ni ɓongho le Kulli⁴²Logshi kih ni jolo nah, "Kulli ɓongshino a ntira a mena, deshi agh ɓona shibang ni ari muna ni ah yahlo agh. ⁴³Mang pagiri ke ngi Magulalang ki juwa ɓinnangle? ⁴⁴Shina, inagha magkunlo kpani a kirangha, muna ni ayangha pilla ate binmurubang. ⁴⁵Ɓongshibang ni ɓeni pah njiteng ni gah Murung Kulli waɓɓi agh ka ɗungso''⁴⁶Maryamu nah, "minlimang ɓongshina Murung Kulli, ⁴⁷deshi agh ɓongho lang pagna binmurubang ari Kulli ɓa-ashibang lang.⁴⁸Ate shina paghale guro le. Shinna ga logho ki kah agh ɓayong kwa goran i ɓonghso. ⁴⁹Ate ɓeni ki pag Magulla agh pangna nghang gimagulla, luli gerenteng.⁵⁰Shin gih enna le ɗingna ri ɓila kehna ri ɓila ate aɓeni ki gushi aghngyi ya'a. ⁵¹Dunna tenkurung le ni bi. meshiyina a ɓeni ki gushi muyang ni denshe kun yaliyangha.⁵²Sulina a muna murung a muri gun murung Murung leyang deshiliya longshi na aɓayong ni gumung niagh ngha. ⁵³Ɗingshina a ɓa yalo ni gimmaɓwa, Ama aɓa kumo pirayang ni biyang ɓiɓoti.⁵⁴Agnina a gurole ɓa Israila, ate a denshe a shin gi enna ⁵⁵(ninga mama waɓi atesungha) bin Ibrahim na minka'ayi kehna mallale ngunjah"⁵⁶Maryamu digni Alisabatu shieri tahro ke nyara leh. ⁵⁷Ni ɓeni kunbang perini mama Alisabatu ki billi munagha ma ɓil muna mabunna. ⁵⁸A bi ma murikala na aɓaliye ni og ni i Murung Kulli Magulla dunne eh gi enna agh, apag binmuribang ni moh⁵⁹Ngha mune pagni kara tonbir taro gha juh aja jabbi. Ke aka gori ni luli teri "Zakariya." ⁶⁰Ama ke ngi pila na " nyaninagha. A gori i Yohanna. ⁶¹Anayi, "Bung nya a ntira ɓaloh a gori lulungheyah."⁶²N'nateng ri teri ni ɓiyang ate lulungni a loghiya. ⁶³Teri ilibang ate gi nyonli giri ngha nyonglo "Luli i Yohanna." Gire magyi yang ngoɓong.⁶⁴A ɓeh agh kunni ma logho, leh leshi pangsa. Nateng ye ɓongshi Kulli. ⁶⁵Ngoɓong wala abeni dinggha ɓeya'a. Tenana na meshiye a nkonnno njeh Yahudiya. ⁶⁶Abeni kwa ogyang ngha bol tenana a yahliyang, na, "ke mang mini munani ka digle" Ate bi Kulli ngha muri.⁶⁷Ɓonghole Kulli dungshi teri Zakariya le waɓ tenana ma shinduna ina. ⁶⁸Shi ɓongshi Murung Kulli, la Israila. ate juh ija angni bang ni pag tumo ashibang le aɓa le.⁶⁹Longshine sung njeme ashibang ale gurole Dauda, ⁷⁰ni ngha mama waba akun aɓashinduna ma gerenteng kikaragha. ⁷¹i juni ashibang abi abisung ma njuwo ni bi aɓani shibisungha.⁷²ipag giri ate i dumi atesung gi enna, deshiliya i denshi ni ogrung le ma gerenteng. ⁷³kani giri ni waɓɓi Ibrahim tesungha. ⁷⁴kanna kuni ipasung, ashisung a aɓisung ɓa njowo, ngoɓong nyha. ⁷⁵a poshibang ni pa njiteng kara ni kwagha.⁷⁶Eh, weh teya, muna, aka goro ɓa shinduna le Magulla, ate aka kah kundung Magulla a giyi anjijere, a gilla aɓwagha te jule. ⁷⁷i pa yeriteng ma ashibang la ari lagyi yang gimmashira.⁷⁸Ga ki pagri ate gi enna le Kulli lesung ate poshibang le kara ni a kulli ya ka agnisung, ⁷⁹Ikah tuhbang a mura a ɓayong ni ɗiya apinnagha ari minling nluwo. i payi ate iɓi leh kushi sung iɓi ɓil njijere ma pollah.⁸⁰Ni ɓiyeni agh muna gullo ye tengkurung a ɓongho, ɗigha a lusung ha kara ni dumni muri abin a Israila gha.

Chapter 2

¹A nje agh, tenana pura bin murung Kaisar Augustas ni lagɓang iɓi a ɓangha a ɓayong kwa a ngunjah. ²Mahni ki pag ɓangbang ma kunɗuna a kunɓangni Magula nje, Kiriniyus ki boli njali Suriya agh. ³Ɓeni kwa agh wara nje le ate a nyongli luli ate bagh bang.⁴Yusufu osso ɗag Nazarat ni a nje Galili agh woro a Baitalami ntiri le Dauda ni a nje Yahuda agh, ate ini minkah Dauda ⁵Wara beh ate aɓa nyongli luli ni mami Maryamu ni ni Muna Yahli agh.⁶Ni ɓeni agh ngha a yangha shang biye agh kunbang le pangna ika ɓil muna. ⁷Ɓil min malla le, ɓomi yaratah a teshili giri, nongshi a gi pia agh agiloh gilina, ate a nyha ni bin sulo agh.⁸A leg giri ngha nghan a njeh ki nongha ɓeng, ki lelah a gilo le yang ni duh. ⁹Ɓa-kuntumo le Kulli ɗun muri a biyang, le poshibang le murung Kulli tuhbang wang a biyang, le ngoɓong kpah riyang.¹⁰Le Ɓa-kuntumo le kulli nah yi yang, "keɓi ngoɓong woyongha, ate nju naiyong ni tenana ma ɓonna ni ka junih ni binmurubang magula abin a ɓayong kwa agh. ¹¹Ni kyari agh a ɓille yong ɓa-ashibang a ntiri lah magulla le Dauda! Ini pag magulla ɓa-ashibang. ¹²Ga ni ɗung ga aka payong ngha: nga shin minɓangna a ɓomo ateshili giri a nongso a ga apih agilo gilina agh."¹³Le ɓuno ɓa lua le kulli ni ɓakuntumo ju ki ɓongshi Kulli ki nah, ¹⁴"Poshibang le Kulli magula, iɓi ɗi ololo a ngunjah a ntiri a ɓayong ni pag binmurubang ni yang agh,"¹⁵Ngha aɓa kuntumo le Kulli nyenni wori agh, aɓa leg-giri waɓɓa a njiyang, "Nji logho nji kah a Baitalami, nji ka shin ga pag giri agh, ngha murung Kulli ɗumi sungha." ¹⁶A kahra a wara beh, aka kun Maryamu ni Yusufu, ashin minbangne nong agh agi pah gilina le agiloh.¹⁷Ngha a shinni agh, a ɗuma a ɓayong ga a waɓiyang a muri muna ni agh. ¹⁸A ɓayong ni kwa ogh tenane agh, gire mayiyang tahɓi ari ga aleg giri waɓiyang ngha. ¹⁹Maryamu woro ɗengshe ni bol tenana ni ogh agh a yahli. ²⁰A leg giri nyere, ki gushi luli kulli ni ɓonshi ate ga kwa a ogh ayah shin ngha, ninga mama awaɓiyang ngha.²¹Ngha rih malale kara ma tombitahro agh, ngha a janni agh, a loghi lulung egh Yesu, lulung ni aɓa kuntumo le Kulli woro pih kedebang kpa a yongh ngha.²²Ngha kara ma lag gilayang ni a tigha malli agh, ari gigilla le Musa, Yusufu ni Maryamu juh ne a bin ɓang Kulli ni a Urushalima agh ate aka ɗumi Kulli ni. ²³Ninga mama a nyonglo a gigila le murung Kulli agh. "muna ɓunna ni kwa a ɓil ni kundun agh, aka tiyi mami Murung. kulli ni." ²⁴A juh ɗahrah ninga mama a waɓɓa a gigilla le Murung kulli agh, "a kuhla ɓahri ko a guguh lah ɓahri."²⁵Ɓwa ngha nghang a Urushalima a gori Siman, ɓa pah njiteng ni bol tenana le Kulli. Yang ngha ni Ɓongho le Kulli i'al ɓeni ka pashi yahli aɓa Isra'ila agh. ²⁶Ɓongho le Kulli wara ɗumi ini ni iwuh agh she te shin Magulla ɓa-ashibang.²⁷Ɓongho le kulli tol Siman juh ni a bin ɓang kulli. Ngha aɓa ɓil Yesu juh ni nimoh ayeh a paying ninga mama gipangna le gigila waɓ agh. ²⁸le agyi bola bih le payi Kulli makampa le nah, ²⁹"Niɓeni agha ɗag gurolo iɓi woro a ntiri ololoh, Murung Kulli, ari tenana loh.³⁰Ate njang shinna ashibang loh, ³¹Mama a woro a gilah adun ɓayong kwa agh: ³²Poshibang ate njiloro mura a ɓeni ni yeri Kulli agha, ni gushi aɓuwalo aɓa Isra'ila."³³A gha a waɓɓa a muri muna ni agh mayi a teri ni ngi tahɓi. ³⁴Siman ɓongshiyang le neh ngi Maryamu, 'ogh yaratah, muna ni agh ika ɗig tekushi kpah ni logho le ɓayong dudug a Isra'ila ate giɗunna ni ashiɓi agh. ³⁵Le Gahra bwo ka shagshi yahloh - ate ɗengshe le ɓayong dudug ka ɗum rih."³⁶Ɓamah ngha nghang ɓa-shinɗuna a gori Annatu a biyeh. Muna Fanuyila ɓa kunburi le Ashiru ni. Yayina dudug. Ɗingna ni buri bogwo tompurɓahri, ³⁷ Ye ɗingna man behre ɓogho woro-enne-pur-enne. Ni ɗag bin ɓang Kulli agh, ama yangho ipayi Kulli tumo ni gono ni jim Kulli du ni ɓakara kwa. ³⁸Ni kun banghe agh juh a kariyang woro payi Kulli makampa ni waɓɓi ɓeni kwa agh tenana le muna ni alele ka ashi Urushalima agh.³⁹Ngha a malli agha kwa aka pagha ari ɓil gigila le Murung Kulli agh, a nyera lahyang Nazarat a nje galili. ⁴⁰Mune guloh ni masho ngirung ni yeriteng, nieh le kulli ngha a muri.⁴¹Ɓongho ni kwa agh, aɓa ɓili kene a Urushalima ate nji ɓuno ɗuro. ⁴²Ngha pangni bogho Lum pur ɓahri agh, aya woro ɗeshe ate kunbang ma nji ɓuno. ⁴³Ngha a malli a kara nji ɓuno agh, a nyere lah. Le mune, Yehsu tangha njumo a Urushalima a ɓa ɓili ni yeri agh. ⁴⁴A tollo yangha nah a ɓeni a ongshi niyang ngha, le a giah ma kara mwoh. Le a ingna a alli abin a ɓa lahyang ni a ɓiyang.⁴⁵Ngha nah shinni agh, a nyere aUrushalima a woro shiniyi bang te muri a beh. ⁴⁶Ngha a shinni bang kara tahro agh, a kumi a Ndah bang Kulli, ɗiya a ntira a ɓa alliyi giri, iteshi kiri ogh yang woro iliyang. ⁴⁷A ɓeni kwa oghi agh, gire mayiyang tahbi ari yeriteng ni pil atenana le.⁴⁸Ngha a shinni agh, gire gangshiyang, ngi nayih, "muna, mang payi ke a pyi sung ningah? Teshi kiro, meng ni tehro shi allo ni koshirung .'' ⁴⁹Nah yiyang, " temang ke nga allang? Nin nyere ɗingna nga ɗiya ale Dah agh le?" ⁵⁰Nah yeri tenana ni i waɓiyang ngha.⁵¹Le yenni yang a Nazarat, i pahyang gulo. Ngi bola a tenana ni kwa a yahli woro ɗengshe a muyang. ⁵²Le Yehsu woro gulo ni yeriteng ni masho ngirung, egh kum agha le Kulli ni aɓayong.

Chapter 3

¹A ntiri bogho lum pu tongno a nong murung le Tibariyus Kaisar agh, Bilatus Babunti teya ini bol Yahudiya, Hirudus ni ki nong murung a Galili muna ngih Filibus ini ki nong murung a nje Ituiya ni Tira konitis, Lisaniyas te ya ini ih nong murung a nje Abiliya. ²A kunbang ni Hanana ni kayafa ki pagh ni a Magulla a binɓangkulli ya - tenana le Kulli zu a bin Yohanna muna Zakariya, a lusung.³Ginya malla ah nje ni kangni salang Urdu agh, Ih waɓ tenana ishibang ma lagh gimashihra.⁴Ni nga ma ma ah nyonglo a gi nyonglina le Ishaya ɓashinduna agh, Gih hama ngha puro a lusung ki nah" Gil njijere le Murung Kulli, ih ɓi tang yarata.⁵Ɓa njonglo ni kwa agh ah ka ɗungshi, ɗeshili ya ah wanghi nkono ni ɓuhra, ah ka teshi ah njijere ni ni tang ngha agh, ah ɗungshi njijere ni gigogtah agh, ⁶ɓayong ni kwa agh ka shin ashibang le Kulli."'⁷Le Yohanna ye ɓuri waɓɓi ɓuno ɓayong ni ki zu a bini ate ih ɓi ah ishiyang ngha. Nyong ah muna gbaffung yang ɓe lagh yong ih ɓi nɓang yalula ni ka zu agh?⁸Npagh gi maɓonna ni ka ɗum pontuɓu le yong ngha, ke nwaɓa a njiyong, "Ni Ibrahim ni ki pagh tesung." Ate miyang ngi waɓɓi yong Kulli logh le pushiyi Ibrahim ah muna ari a tahli ni.⁹Ko niɓiye ni a wara ah tigh kohgiri ari a tinna ngung. Ngha ni na le ngung ni kwa ni ɓil nji ngung maɓonna agh ah kori a ɓuyi a gishe."¹⁰Le buno ɓayong ma tangha a ili, ki nah, "ke mang sa pagh le?" ¹¹Pilla nah yi yang, "Ɓwa ngha ni dagra ɓari le, ih gaɓi ni ɓeni nya ne ya agh, ɓeni te ni gili agh ih ɓi pagh ni na.¹²Ah ɓa ag dagha zu ih ɓi ishiyang, ah nah yi, "Ɓa aliyigiri, mang shi pagh le?" ¹³Nah yi yang, "keɓi n'ag bolo ni orr ma ma a waɓɓi yong ih ɓi n'ag agh.¹⁴Ah ɓa kuhrung oso ili, nah, " ke sung te agh le? mang shi pagh le?" Nah yi yang, "ken n'ag bolo bi ɓwa a tene agh, ɗeshili ya ken nkashi yiri a muri ɓwa agh, npagh makampah ni ga ah nwah ni yong ngha.''¹⁵Ngha ah ɓwa ki leli zu le Ɓa'ashibang ngha ɓeni kwa agh woro ɗengshe a yali ate muri Yohanna ih ko Ɓa'ashibang ngha ni le? ¹⁶Yohanna pilla nah yi yang kwa, "Meng ngha, ngi ishi yong ni muru, ama ɓeni ki zu agh orrang ama meng ma agh ni pyeri pangshi nguri kura le agh. Ih ishi yong ni Bongho ma Gerenteng ni gishe.¹⁷Koro sari giri le ngha a ɓi gilla ri ih ka gang tangsa ate pon nji giri maɓonna ih wori a bah, nkwah te ya ih pingshi ni gishe ma ma nya ki lim ma agh."¹⁸Ni ah tenana ma tenshirung dudug ni waɓɓi yang, Yohanna waɓ tenana maɓonna le Kulli a bin ɓayong. ¹⁹Yohanna funghi Hirudus ate tigh na Hirudaya mah le munangih lah ye funghi ate a muri a giri mashihra ni pagh agh, ²⁰Hiridus kpa ɓa ah gire ri kwa ke ki gir Yohanna a bin kurbang.²¹Ngha ah ishi ni ɓeni kwa agh, ah osso ah ishi Yesu, yang ngha ih jim Kulli le ɓa Kulli ma tu wang. ²²Le Bongho ma Gerenteng, ngha ki pur kula lah agh ki sulah a muri, le gih puro a kuli, "A wo ni munang ma ma yalang tol agh. Yalang poshina ro."²³Ngha Yesu toli tinna tumo le agh, yang ngha ni bogho wuramwoh pu lum. Ini muna Yusuf (Ni nga ma ma ɓayong ki tigh agh) ²⁴muna Heli, muna Matat, muna Lawi, muna Malki, muna Yanna, muna Yusufu.²⁵Muna Matatiya, muna Amos, muna Nahum, muna Hasli, muna Najjaya, ²⁶muna ma'ata, muna Matatiya, muna Shimeya, muna Yuseka, muna Yoda.²⁷Muna Yowana, muna Resa, muna Zarubabula, muna Shiyaltiyeh, muna Niri ²⁸Muna Malki, muna Addi, muna Kasama, muna Almadam, muna Er, ²⁹muna Yosi, muna Aliyeza, muna Yorima, muna Matat, muna Lawi,³⁰Lawi ni muna Saminu, muna Yahuda, muna Yusuf, muna Yohanna, muna Aliyakima, ³¹muna Malaya, muna Mainana muna Matata, muna Natan, muna Dauda ³²muna Yesse, muna Obida, muna Bu'aza, muna Salmon, muna Nashon.³³Nashon ni muna Amminadah, muna Aimi muna Arama, muna Hezrouna, muna Feresa muna Yahuda. ³⁴muna Yakubu, muna Ishaku, muna Ibrahim, muna Tera, muna Nahor, ³⁵muna Serung, muna Reyu , muna Feleg, muna Abiru, muna Shela.³⁶Shela ni te muna Kainana, muna Arfashada, muna Shem, muna Nuhu, muna Lamek, ³⁷muna metujela, muna Anuhu, muna Yaret, muna Mahalel, muna Kainana ³⁸muna Enosh, muna Shitti, muna Adamu, muna Kulli.

Chapter 4Le Yesu, ɗungshi ni ni Bongho ma Gerengteng ngha, nyere a sallang Urdun, le Bongho tolli keni a lusung 2 ba ɓasoriyibang momi nghang ha kara woro ɓari ya. Ni li guɓung a kara ghe agh, a malla le kara the agh ogh yahlo.

³Ɓasoriyibang nah yi, ''A wo ni muna Kulli le, sakyi tahli ni ih ɗigh Fah nnu.'' ⁴Yesu pilla nah yi, ''Ah nyonglina, ɓwa ni ki ɗigha ate gili mwoh agh.''⁵Le ɓasoriyiɓang toli keni a bidong kuli le ɗum mi gullo le ngunja ni ɓoro le kwa a kunbang fitong. ⁶Ɓasoriyiɓang nah yi, Nga puwo ɗighamuriɓang ni kwa ni ɓoro le , ate ah pah nang ni, nlogh le npih ɓeni kwa yang tol agh. ⁷Ngha ni na le, a gungho a dumang a gusang le ih ɗigh ma moh.''⁸'Ama Yesu pila nah yi, 'Ah nyonglina, 'a gushi Magulla kulli lo, ini mwoh a ka ɓongso.'''⁹Le ɓasoriyibang billi Yesu keni Urushalima ke tighi a muri kangnaɓangkulli, le nah yi, ''A wo ni muna Kulli ɓo le tah kpa njali, ¹⁰Ate ah nyongli na, 'ih saghi ah ɓakuntumo le ah gbaro,' ¹¹le ah ka agh wo a bi yang, ate ka wol kuso ri tahli ya.'''¹²Yesu pilla nah yi, "Ah waɓ na, ka pyeri Magulla Kulli lo agh.''' ¹³Ngha ɓasoriyibang malli peri Yesu agh ɗaghi woro sete kunɓang ma ɓi.¹⁴Le Yesu nyere zu a Galili a ɗighamuribang le Bongho, le tenana gipaghna le aghbang kwa a kasa nje ghe. ¹⁵Le ma tang aliyigiri a kangnaɓangkulli, ah ɓwa kwa ɓongshi.¹⁶Zu a Nazarat, a ba gul nghang ngha, ni nga gipaghna le ni pa ih pagha a binɓangkulli kara Usulo agh le logho tangha nje ih bil ga ah nyongli ya ɓororo. ¹⁷Ah tol gi ɓomteng le ɓashinduna Ishaya ah pih. Le loghshi ke kum ba ah nyonglo,Bongho le Kulli ngha murang, ate ɗahri nang nwaɓ tenana maɓonna le a bin ah ɓa'enna.Tashi nang nwaɓ te kum murung le ah ɓeni ah bol agh,ni kum shinbang le ah manjiwanghina,npih ah ɓeni ah pah yang gani ya bu,19 nɗum bogho kum ɓoro le kulli"²⁰Le kar gi ɓomteng le kulli, nyeni pih ɓeni ki aghni bang a binɓang kulli ya, nyere ɗigha njali, nji ah ɓeni kwa a binɓangkulli ya nyere ari. ²¹Le nahteng ri yang, ''Nikyari ya gi nyonglina ni ɗungshi na a kiri yong.'' ²²Ɓeni kwa biye agh ɓongshi ye ogh njiworoshi ri tenana ninyeh le Kulli ni ki pura kunni ya, le ah ilibang, ''Muna Yusufu ni nga agh le?''²³Nah yi nyang, ''Njiteng agh nga waɓɓang ngulliteng ni, 'Ɓa pah ɓuri, pih muro ɓuri sang. Ah ga kwa shi ogho a pagha Kafarnahum agh, pagh ni na a nje lo.'' ²⁴Ama nah, "Miyang ngi waɓɓi yong njiteng, ɓashinduna nya ah guso a nje le ya.²⁵Ama a njiteng ngha, a nja le Iliya agh ah mahbere ngha nghang dudug a nje Isra'ila, ngha ah gir ni ɓa nlahgiri bogho taro ni shienri topurmwoh agh, yahlo magulla kpa nje ghe. ²⁶Ama ni ah tashi Iliya ri ma mona le yang ngha sei bin mahbere ni ɗigha a Zarifat a nje Sidon ngha. ²⁷Ah ɓa Yirishira ngha nghang dudug a nje Isra'ila a nja le ɓashinduna Elisha, ama ɓung nya ntiriyang ah pih tenne maso ngiri ya se Na'aman ɓa Suriya.''²⁸Ah ɓeni kwa a binɓangkulli ya pagh yalula ngha ah oghni ah tenana ghe ya. ²⁹Ah logho ah nonni yi ah pushi a ntiri lah, ah keni a muri dingli ni ah ɓagh lah yang nghang ngha, ate ah tuti koh. ³⁰Ama ingna ntiri yang puro woro a nje Masa.³¹Le woro a nje Kafarnahum, lah magulla a Galili, le ke logh aliyi yang giri kara usulo. ³²Njiworoshi wol yang ri aliyigiri le, ate nateng ni ɗighamuribang.³³A kangnaɓangkulli ghe agh ɓwa ngha nghang ni bongho mashihra ari, ishi kunni jollo, ³⁴''Wee! Mang kon sung ro le, Yesu ɓa Nazarat? A zu a gir ja sung le? Nyeri na ɓeni awo ni ya - Ma gerenteng le Murung Kulli!''³⁵Yesu saghi gimatenna ghe, nah yi, ''ka nahteng ngha, puro ari!' Ngha gimatenna ghe fah ni ɓiye wollo a njali a ntiri yang ngha, ma puro ari ni paghi guɓung ngha ko fitong. ³⁶Ah ɓeni biye kwa agh njiworoshi kpa ri yang, a woro waɓ teng a njiyang. Ah nah ''Ja ah tenana mang ga? saghi ah gimatenna ghe ni ɗighamuriɓang le ah ma pur te.'' ³⁷Ke tenana le aghbnag a kasa nje ghe kwa.³⁸Yesu ɗagh binɓangkulli le ingna a liye Siman. Kunbang nghe agh nkil Siman ma ngalang ngha nongho a njali ni iripaghna mashihra, ah jim mi ate muri. ³⁹Le tangha a muri saghi iripaghna, iripaghna ma ɗaghi. Biye ni ma logho ma ingna a suli yang.⁴⁰Ngha kara ki kpa ni ya, ah ɓayong zu ni ah ɓakono shisa a bin Yesu. Par bi muyang le pah yang tenne maso ngirung. ⁴¹Ah gima tenna puro ari ah ɓwa dudug, ki magh jollo ki nah, ''Awo ni muna Kulli!'' Yesu saghi ah gima tenne ni ɗagh yang ah nahteng ngha, ate ah yeri na ih ini Ɓa'ashiɓang.⁴²Ngha bang kor ri ya, puro woro a ba ɓung nya nghang ngha. Ah bunno ɓayong ki ali ha zu kum ba panghang ngha ate ah jim mi ke ɗagh yang ngha. ⁴³Ama nah yi yang, ''Ɗigh na ngi waɓ tenana maɓonna le Kulli a nje Shisa, ate teɓi ni ah tashi nang ba.'' ⁴⁴Le ingna a waɓ tenana maɓonna le Kulli a binɓangKulli le ah lah shisha ni a nje Yahudiya agh.

Chapter 5

¹Ɗigha ngha ah ɓayong kpaɓ ni bin Yesu ki onghni tenana le Kulli ya yang ngha ɗeshili tangha a kun guhguri Janisarata. ²Shin ah gisasa muru ɓari tangha a kun guhguri. Ah ɓa talla puro a yeh gisasa ki lagh yahra bol njih le yang. ³Yesu ingna a gisasa ma mona ni pagh ma mi Siman agh, ke tighi ih ɓi shishi gisasa ghe a kungerebang fitong ih keni a muru. Ke ɗigha njali a gisasa ih aliyi ah ɓwa giri.⁴Ngha malli nahteng ngha, nah yi Simon, "Keni gisasa lo a bin ma limna a ɓugh yahra loh ate bol njih." ⁵Siman pilla nah, " Tele lah, shi paghna tumo duhku duhku ni shi bol guɓung ngha, ama ate waɓɓa lo, ngha ɓugh yahra ghe." ⁶Ngha ah paghni ni na agh, ah bol njih dudug, ha yahra bol nji le yang ki saniya. ⁷Le ah gor ah ɓi yang ni a gisasa ma mona agh ah zu ah aghni yang. Ah zu ah ɗungshi ah gisasa ghe kwa ɓari ni ah njih ha ah pagha ah ka limma.⁸Ama ngha Siman Bitrus shin ni ni na agh kpa kushi Yesu, ih nah, "Ɗagh nghang Magulla, ate mini ɓa gimashira." ⁹Ate gire magh ne tahɓi ni ah ɓayong ni kwa a biye agh ate gogho njih ni ah bol agh. ¹⁰Ga kpaɓ ni ah Yakubu ni Yahaya ah muna Zabadi ah ɓa paghtumo ni Siman. Ke Yesu nah yi Siman, "ka ɓang ngobong ngha ate ga logh niɓiyeni ya a ka bol ah ɓayong." ¹¹Ngha ah pushi ni ah gisasa le yang a dabeng ngha ah ɗagh ga kwa agh a kuratiye.¹²Ngha yang ngha ntiri lah magula ma mona agh, ɓa yirishira ngha nghang biye. Ngha shin ni Yesu agh kpa kushi njali jim mi ih nah, "Magulla, a agh le a ka pilang ih ɓi nɗigh kunwarr." ¹³ Yesu non bi doghi, nah, "N'agh na, ɗigh kunwarr. Biye ni yirishira ghe malli.¹⁴Laghi ih ke ih waɓɓi ɓung ngha, ama nah yi, "woro ki ɗum muro a bin magulla binɓangkulli kedebang a ɗahra ate kunwarr lo, ni nga ma ma Musa waɓɓa ate a ɗigh kpanana a binyang."¹⁵Ama tenana le meshiye wor kukwoh, ha buno ɓayong zu a bini ate ogh ga ih'aliyi ya ni pagh yang ah kum iritenna. ¹⁶Ama bin ɓaɓa le kengshiri woro a ba ɓung nya ngha nghang ngha ki jim Kulli.¹⁷ke ɗigha kunbang ni ih aliyi ni giri ya, ah ɓa bol gigilla le Musa ni ah ɓa aliyi gigilla ngha ɗigha njali a bin ah ɓayong ni zu a ah min lah ni kangni Galili ni Yahudiya ni lah Magulla Urshalima. Ɗighamuribang le Murung Kulli ngha ari ate pah iritenna.¹⁸Ngha ni kunbang nghe ya ah buna ngha nghang zu ni ɓakono sheɓe ah tolli a kala, ah al njere ni ah ka kum ni ingni ni a nongshi ni a dum Yesu agh. ¹⁹ Ate gogho le ɓayong, ni ah kum bin ingni ya, ke ah eɓɓe a bikuli lah ghe, ah suli a tong kangna ghe a kalla ah keni ntiri ɓayong a dum Yesu.²⁰Ngha shin ni pah njiteng le yang ngha, Yesu nah, "Tele lah, ah lagh na wo gimashihra lo." ²¹Ah ɓa nyongli giri ni ah ɓa Farisa tighi teng nah, "Yang ki ɓiyi luli Kulli ni? Yang logh le laghi ɓwa gimashihra ne se Kulli?²²Ama ngha Yesu yeri ni ga ah ɗengshi ya, ke pilla nah yi yang, "Mang paghi ke nga tigh tenana ni a yali yong le? ²³Manyeni ni kon waɓɓa agh, 'Ah lagh na wo gimashira' ko ah nah, 'Logho a Ginya?' ²⁴Ama ate a yere Muna Ɓwa ngha ni ɗighamuribang ma lagh gimashihra a ngunjah, Nnah wo, 'Loggho, tol kalla lo a woro a liyo."'²⁵Biye ni logh nghang a ntiri yang tol kalla le ni nonghang ngha, woro a liye ih gushi Kulli. ²⁶Gire maghi ɓeni kwa agh tahɓi, ah gushi Kulli. Ngoɓong kpa ri yang ah nah, "Nikyari ya shi shin na gi njiworoshi."²⁷A njum mi ni ah ga pagh ni giri ya, Yesu pura biye shin ɓa agh dagha ni ah gori Lawi ya ɗigha a gungri le ɓa agh daggha. Nah yi, "kuratiyang." ²⁸Le Lawi ɗagh ga kwa agh logho kuratiye.²⁹Le Lawi gor Yesu njibuno ligiri magulla a liye. Ah ɓa agh dagga ngha biye ɗeshili dudug ni nshile ah ɓwa ki li gili ni yang. ³⁰

³¹ Yesu pilla nah yi yang, "Ah ɓayong ni kukoturo agh ni pa al ɓa pah ɓuri ya, ah ɓakono ni mwoh ki al ɓa pah ɓuri. ³² Ni nzu ate muri ah ɓa pagh njiteng ngha, ama nzu ate muri ah ɓa gimashihra ah pontuɓu."³³Ah nah yi, "Ah denglah le Yohana ngha ki gono ni jim Kulli kwa, ɗeshili ya ah denglah le ah ɓa Farisa ngha ki pagh ni na. Ama ah denglah lo ngha ki li ki nuh." ³⁴Yesu nah yi yang, "Ɓwa ngha nghang ka tigh ah ɓi bura manduwulah a gono ngha bura manduwulah ngha sang ni yang ngha le? ³⁵Ama kara ngha ki zu ngha ah ka tol li bura Manduwulah a bin yang ngha, kara ghe ni ah ka gon ni."³⁶Ke Yesu ye waɓɓi yang ngulliteng. "Ɓwa nya ka san kandagiri ari gikura ma piyo le tollo ki soro ari gikura ma yayina agh. Paghi ni na le ih ka san gikura ma piyo, le kanda gikura ma piyo ni ki ɓor ni kanda gikura ma yayina agh.³⁷Ɗeshili ya ɓwa nya ka soɓ muru innabi a bang ma yayina agh. Pagha ni na le, muru innabi egh ka san bang egh, muru innabi egh ka soko a bang egh ka ɓiya. ³⁸Ama a ka sob muru innabi ma piyo a bang ma piyo. ³⁹Ɓwa nya ka koshiyi nuh muru innabi ma piyo ngha wara nuh ma yayina agh, ate ih ka nah ih ma yayina egh wara ma piyo egh.

Chapter 6

¹Kara usulo ngha nghang Yesu bolio a bang guwe ah denglah le ki hariyi kiri guwe ki biya a bi yang ki she ²Ah nshile ah ɓa Farisa nah, "Atemang ke ngi pagh ga ni ɓoti ya agh a kara usulo?"³Yesu pilla, nah yi yang, "Ni nbil ga Dauda pagh agh ngha oghni yalo agh, ini ni ah buna ni yang ngha ni yang ngha le? ⁴Ngha ingni ni a KangnaɓangKulli ya tol gilina ma gilla, li, tollo pih ah buna ni yang ngha ni yang ngha ah li, gilina egh agh ah tighi te muri ah Magulla ni a binɓangKulli ya". ⁵Le nah yi yang, "Muna Ɓwa agh Magula le kara usulo ni".⁶A kara usulo ma ɓi ya, woro ke ingna a binɓangkulli aliyi ah ɓwa giri a biye. Ɓwa ngha biye bi ma li sheɓ na. ⁷Ah ɓa nyongli giri ni ɓa Farisa ki shinni ko ih pih ɓwa iritenna a kara usulo a te ah kum ga ah ɓungshi ni muri ya. ⁸ Wara yeri ga ah ɗengshi ya le nah yi ɓeni bi sheɓ agh,"Logho, tang ni kuso a tiri ah ɓayong." Le ɓwe ma logho tangha biye.⁹Yesu nayiyang, "miya ngi iliyong, ɓonna a kara usulo kea pag gimaɓwa ko gimashira, ko a ashibang aka wol nluwo le.? ¹⁰Le shiniyang kwa, nayi biye "Nogbuwo" Le pagha nah, le kung tenne maso ngirung. ¹¹A og yallung Lula, a waɓa ariyang a muri agh a ka payi Yesu agh.¹²Ɗigna a kungbang ni wor agh, wara a nkono ke njing Kulli jin Kulli duku duku.¹³Ngha bang tuni agh, gora a denale a binni tari lumpuɓari a ntiriyang, a beni gori a ɓah kun tumo agh.¹⁴Luli a ɓa tumogh agh a yagni Siman (ɓeni a gori Bitrus ah) ni muna ngi Andrawus, Yakubu, Yohanna, Filibus, Bartalamawus, ¹⁵Matta, Toma, Yakubu muna Haifa, Siman, ni a gori Zaloti, ¹⁶Yahuda muna Yakubu ni Yahuda muna Iskariyoti ɓeni ɓungshi muri agh.¹⁷Ngha Yesu sulini nkono niyang ngha, tangngha dabeng a denale duduk ni aɓayong duduk ni pura Yahudiya ni Urushalima, ni ɓeni a kun gere muru Taya ni Sidon ngha. ¹⁸ A zu ate oggi ni te kun tene maso ngiriyang ari kononi ki ganshiyangha kwah agh. A ɓayongni ni gimashira ignariyang ngha a kunna tene maso. ¹⁹ A ɓuno ɓayong ni biye kwagha, alla ka doggho dogi ate digha muribang pa tene maso ngirung ngha ri.²⁰Le shina a denlale, nah, "A ɓa kun ɓoro ni niyong ate ɗigga muribang le Kulli agh mamiyong ni ²¹Ɓoroni aɓinyong ɓa yalo niɓiyeni' agh ate a ka dinshiyong. Boroni a biyong aba ɓwa niɓiyeni ate nga olo²²Ɓoroni aɓinyong niyong ngha ɓayong shibiyongha, pushiyongha, sanyiyong a te muna ɓayong. ²³Ngha ɗigni yalun poshina a kare nga woro tah te bimurubang, ate ngha kun ngoshe ma gullah Kulli, ini akah - akah ana pagni na a ɓashinduna ninah²⁴Gi ena ni ni layong yong a ɓa gikunna, ate nwara n'agh pashi kunyalu. ²⁵Gi ena layong yongni a beni indin ni ɓyeni agh, ngah oh yalo ni njimo. Gi ena layong nyongna a ɓeni nghah ol niɓiyeniah, ngha ɗiɗingna gi ena ni ɓwa'a ni njimerung.²⁶Gi ena layong, nyongni aɓeni a ɓwa kwa ki waptemaɓwa a miyong ah, ni yong ngha ɓayong ki bongshi yong ngha, ate ini aka a kayiyang paghi agh a ɓa shinduna ma yiri ni nah.²⁷Miyang ngi waɓiyong nyonghi a ɓeni ngah ognghang ngha, in anji a ɓeni ki shiri tenana leyong ngha, in anji a ɓiyong ɓanjuo, in payi a beni ki shiɓi telayong ngha gima ɓwa'a. ²⁸Ɓongshi a beni ki sang yong ngha, in jin Kulli teh mura a ɓeni ki payong gani.²⁹Ɓeni wolo a te kiro mama'a, piyi mamona. Beni tol gi vulirung loh ah, ka giti darah lo ah. ³⁰Pi ɓeni kwa jimo agh. Ɓeni kwa tol gilo agh ka ili in nyeni agh.³¹Gah kuwa a tolo a ɓwa'a i paggo agh paggi yang ninah. ³²A anji a ɓeni ki anjoah mwoh ahle, mang ɓuriyole? A ɓa pah gimashira magha a yang ngha a anjiariyang. ³³A pagghi a ɓeni ki paggho gima ɓwa'a mwoh ohle mang iɓuriyo leh? A ɓa pag gimashira magha ini a paggha na. ³⁴Ngha ngha ɓwa'a tangma ate ni njumo le a nwayong ngha mang le? A ɓa pagimashira magha a yangngha a pi a biyang a ɓa pag gimashira tangma, ate a nwayang.³⁵In anji a ɓeni in pagghi yang gima ɓwa. In pahyang tangma ke tig yaliyong aka nyeshi agh ngoshe ah ngha duduk ngha diya a muna Kuli, ate ini magha ɓa shin gi enna le a ɓeni nyah ki pag makampa ah na ɓa pag gimashira. ³⁶In ɗig a ɓa shin gi enna ate teg teyong ngha ɓa shin gi enna ni³⁷Ke wanjo nwan njo agh, nite a waɓiyong njo agh. Ke nshiri teng agh nite shiri tele agh yong. Ntoyi a ɓwa gimashira leyang aka toyi mamo³⁸Npah aka payong giperigiri ka ɗungso ha ka so ko. Ate giperigiri ni npangni tumo agh ini aka periyong giri."³⁹Le ye waɓiyang kunburiteng nah a majiwayina ka dumi majiwayina njere le''? Pagha nah le, a yangha kuwa aka ɓa a tuli nya ni nah ah le? ⁴⁰Ɓeni a aliyi giri ah ni ne or ɓeni ki aliyi giri agh, ama ɓeni aka a aliyi giri yarata agh i ɗi ninga ɓa aliyi giri⁴¹A temang ka a shin kika ni a nji muna gwo ah, ke na shin dunduligun ni njoah le? ⁴²Pang niyelang ke a waɓi munagwo, munagyang le iɓi pushiyo kika ni a njo agh' we te agh na shin dundulingung ni a njo agh le? Weh ɓakunbara pushi! dudulingang ni njijo agh sana, ate aka shinbang yarata ate a kumo a pushi kika ni munagwo agh.⁴³Ngun maɓwa ni ki tol nji maɗunnah ah, ngun madunnah te ah ni tol nji maɓwa ah. ⁴⁴A yeri ngun ari nji ni tol agh. Ɓayong ni tuh nji goriyi a ri Jue ah, nah tu nji bongshina a ri jue poshina ah⁴⁵Ɓayong maɓwa'ah gima ɓwa ni a ye ah ini ki pa ga ɓowa, bayong mashira'ah gimashira ni a ye ah ini ki pa ga shiriya. Ate ga aye ah ini ki pura kuni.⁴⁶Ateman ke ngagoran, I murum Kulli Murum Kuli ke nin; ogbang ni ga waɓɓah le? ⁴⁷Ɓeni kwa juwa binnangha og tenanalangha ye bili agh, ngawaɓiyong ɗignale. Yangha ni ngha ɓeni ki ɓag lah'ah tung tuli luma⁴⁸ Yohanna ni ngha ɓeni ki ɓag lah'ah, tung tuli lima njali mag tina leh a muri tali Ngha muru bunni ju wami ni leh agh, ni jiri agh ate ɓangne yarata.⁴⁹Ɓeni te oh tenanalangha ni ogha gh yangha ni ngah beni ɓag lah a muri njisalang ngha ni tuntuli ke mag tine agh, Ngha muru ɓunni zu wamma ri leh agh leh ma wamma, ɓiya le le agh gongna.

Chapter 7

¹Ngha Yesu malli waɓga kwa'ah a kiri a ɓayong ngha, le igna Kafarnahum²Guro le Magulla ɓataluwa ni ye tol ah, ngh, ni ngirun tennah agh, yang ngha a kun nluo. ³Ngha Magulla ɓataluwa ogni kara Yesu ah, tasa a Magulla le a aɓa Yahuda bini, a jing Yesu ibiju iɓi gurole ashi a kun nluo. ⁴Ngha a juni bi Yesu ah, a jimi ni njiteng, a nah, "perina ke a paggine, ⁵ate yang ngha i agjisu, ini ɓagggisung bin ɓan Kulli le".⁶Yesu woh-nayang. Ngha juni kari liye agh, Magulla taluwa tashi a ɓih a nayi "Magulla, ka ganshi ro'ah, ate ni periya ke a juwa liyang ngha. ⁷Inni paghi ke nna ni pyeri juwa binno ah, wat tenana gurolang ka kum ngirung tenna. ⁸Mini ɓwa ni gullo, na ɓataluwa a binje lang. Miyang ngi naghi ɓeni ih "woro" leh woro, nye waɓi; "ih zu le zu, nwabi leh gurolang ih pagga le paggire".⁹Ngha Yesu ogni tenone yah gire pih taɓi, leh pilla bin ah bunno ɓayong ni sowate ah nah, "miyang ngi waɓɓi yong, ni kun ɓa pa njiteng Israila ningha ɓenni agh' ¹⁰Ngha a ɓenni atashiya nyenni liah agh, ke kun gure kunna tene maso ngirung.¹¹In ngha njumi agh, Yesu worra lah ni a gori Na'im agh, adenlah leh na bunno ɓayong. ¹² Inngha juni gyap ni kun kala leh agh, leh ɓwa ngha wuh ah tollo, inni mwoh a bi ngih, (ɓenni buri wuh agh), a bunno ɓayong ni leh agh ngha ƙikurare. ¹³Nngha Murum kulli shinni agh, shin gih enna leh, nayi, "ka bua ah". ¹⁴Leh kenne ke dog gi tol nluwo, le aɓa tol nluwe eh tangha nje. Leh nah, "bisaɗeng, mya ngi nahwo, loggho". ¹⁵Nluwe loggho ki nahteng, le Yesu pih ngihni.¹⁶Ɓeni ngobong ma boyang kwa, a ma wara gushi Kulli, a nah, "a loshina ɓashinduna magulla an tiri sung "Deshili agh, Kulli shina a ɓayong le"¹⁷Tenanani a muri Yesu agh meshiyina a je Yahudiya na a nje ni kangni agh.¹⁸A denlale Yohanna wnne eha ga pagiri kwa agh.¹⁹Le Yohanna gora a denlale ɓari tashiyang abin Magulla a nah, awoni APA bani ka juwa le, ko i shi shinbang ate the ɓwa sa le?." ²⁰Ngha juni bin Yesu gyap agh, a ɗengle nah, "Yohanna ɓa- lagimashira ni tashi sung a bino I shi ilo, a woni a pa ɓeni ka Ju agh le, ko iɓi shi shiribana ate bwa sa le?"²¹A beni pi aɓa kona maso girun tenah na ɓa gani na ɓeni a gima tenna ingna riyang agh, aɓa nji wayina Kum shimba. ²²Yesu pila nah iyang, " nkenle nwabi Yohanna ga nshingha ni ma n'og agh. a ma nji wayina ngha ki Kun shinbang, a ɓani kushiyan nyamuyangha ngha ki giyan, a ɓay irishirah kuna a giriyang a biye a, ma kirun girna ngha ki oh bang, a ɓani wuah a loshinayang, a ɓani ni oh tenanale Kulliya a ya ngha waɓiyang. ²³Ɓani tangha muri ji tengle agh a muri gi pagnalang ngha ikun dung poshina."²⁴Ngha aɓeni Yohanna tashiya woriah, Yesu wara waɓi a ɓayong telenah "Mang nwara a kati a shinnah? Lesun ni gun ki piliya le? ²⁵Mah woron ke ai shinle? Beni tangha ni gi ɓwa ngirung ma ɓonna ma ɓull le? shinah, a ɓayong ni mel gi mabwa' a yangn gha ntiri ɗingna ɓoro a yangni a diya liya murung. ²⁶Mah nworo nkeng nga shinle? Ba shin durale? eh, miyana gi wabi yong nwara ɓashinduna.²⁷Beni ni a yonligiri a muri "shinah, myang gi tashi ɓa kun tumohlang a dumo, ɓani ka giyo njijereagh. ²⁸miyang gi wabiyong, ntira a ɓani a mana ɓilagh ɓung nya or Yohanna ni guloagh Nina te agh. Beni pa makena a mule Kulliya ware ni gulo!²⁹(Ngha bayong kwa oh niah, kpana a ɓa ag dagha, a waɓai Kulliya ba jitengni, a yangha ntiri a ɓeni Yahonna Ishi agh ³⁰A ɓa bol gigilla ni aɓa yeri gigilla le aɓa Yahuda shibi ag Kulli ate Yohanna ni Ishiyang ngha)³¹Ni mah, ngi peri a ɓayong ni a njah ni agh? A yangha ni yalangle? ³²A yangha ni nga a munani ki dala a bin magiri, a bani diya ki gorariyang ki nah, "shi tonyi yong njinduara , nshibi tahngwan. shi tuyong ngiya gi nluo nin nɓwa agha."³³Yohanna ɓa Ishiyang ju nya ki ligiriya nyan ki nuh gi nuna agh, "yangha ini nyamuru.³⁴Muna ɓayong ju ki ligiri ki nuh gi nuna agh, "shini, ɓa ongso ligiri ni ɓa nuhyigiri, ɓi aɓa aga ɗagha ni a ɓa pag gimashira!"

³⁶kara ngha nghang ba Farisa jin Yesu iji li gilina a liah. Ngha Yesu ignini a liah agh, diya muri ngi murung ligilina.³⁷Le ɓahma ɓa pa gimashira pura tiri la, ngha ohni i Yesu ngha aliah ɓa bolgigila'ah, juni murung ma susuna ni agori albasta gha. ³⁸Tangha kari Yesu gyap ni kushi. I ɓwa, jimerunle lik kushi Yesu, i gori kushi Yesu ni ji-muri, le keni kuni a kushi Yesu le ɓishi murung masusunag.³⁹Ngha ɓa farisa gori Yesu a leah shini ɓa meah, denshe a yali, nah, "ɓeni agh ɓa shinduna ni le ke yerina za ɓama ni ki doyi ni agh, ɓa gimashira ni." ⁴⁰Yesu pila nayi Siman, miyang niga gi waɓɓo agh." Le nah, "waɓɓi, ɓa aliyi bayong giri!⁴¹Yesu nah, "ɓa pa tangma pane a ɓwa ɓari tangma bolo, ɓeni mwoh agh tangma bolo woro tongno, maɓi agh tangma bolo woro ɓari pu-lum. ⁴²Ngha a yani ga aka nwaniya gha, ɗeyiyang tangma agh kwa ɓari. Ntiriya ɓariya yan, worɓi ni ag njiɓa pa tangmale?." ⁴³Siman piyi tenana nah, "ɓeni a ɗaggi bolo dudu agh ni." Yesu nayi, "a kashiba njuo yarata."⁴⁴Yesu pila bin ɓama agh nayi Siman, "a shinah ɓamani, ngha ingnini a lioh, na peng muru nlag kusungha, sona jimerule a kuang gori ni jimuri. ⁴⁵Na keni kuno a ɗunshi kusangha, ngha ingnini a lioh agh ɗagte ɗungshi ni kusangha.⁴⁶Na so murun a murang, ngha ama miya sonangha murung masusuna'a kusang. ⁴⁷Miyang ngi waɓɓo, a gimashira le ni duduk agh a lagne ni ate ag njung le duduk. Ama ɓeni a laggi gimashira le fitong ngha, ag njung le fitong.⁴⁸Le nayi a lagno wo gimashira lo." ⁴⁹A ɓeni dig ni Yesu agh nayi ariyang, "yangha ke ki lag gimashira le.?" ⁵⁰Le Yesu nayi ɓama agh, "pag njiteng lo ashino. Ken mini ololo.

Chapter 8

¹Nzum fitong Yesu na dennale lumpur bari ki gya ntiri lah Magulla ni alah makyena shissa, ki wat tenanale Kulli ni ham teng mabwa a muri diyamuribang le Kulli. ²A menna baba duduk ngha Yesu pushi yang gima bongho mashira ni payang tegne maso ngiriyang yangni Maryamu beni ah gori magadaliya benni pushi iyi ah kukwa tombari yah. ³NIh Yuwana maleh kuza ma kushi HIrudus, nih suzanatu nah mena duduk. Ntiri gah biyang ngha, inni ah angni niyang.⁴Kara ngha ghan a bunno bayong kpaba ah puro duduk ah lah Magulla shissa, ate a ka shin Yesu. Wabiyang ngulliteng nah." ⁵Bajangiri pura ka jangiri. Ngha i meshini njigiri ya, njigiri baba kpa amuri njinjere. A bwa pariyi ni kushiyang a minnya yeh dashiyang lih, ⁶Ah baba yeh kpa a muri tali ba njisalang nya duduk ah, ke a puri yah ma yillang ate bin polla nyabe ya.⁷ A njizamma baba kpa ah zwe gul ni yang, le a zwe'e sanniyang. ⁸Ama njiamma baba kpa ah nje mabuah, a puro ah gullo ah kun nji'i war mama sobba nje yah, ''ke Yesu wanni ah tenana niya logshi ghii wabiyang, @Benni ni kirung og bang ngha, ih teshi kiri ih ow.''⁹Ke ah denna le illi i dumiyang tekushi ngulli tenana aghi. ¹⁰Wabiyang, ''Nyongni a payong njere yeri ghi songrina madigna le diyamuribang le Kulli . ama a nshille abayong gha, ngi nahteng riyong na ngulliteng ' ate a shingiri leh na yerriyah, deshiya a og giri le na boli a yaliyang ngha.¹¹Nibeniya tekushi ngullitenane ningha: Nji zama'a tenana le Kulli ni? ¹²Nji zama'a mama kpa a jinnjere yah ah yangni ah bwai og telle Kulli ke ninnjumo leh Basoribang ju tol tenane ah yaliyang ate ke ah panjiteng ah kum abba ah. ¹³Mama ah muri tali yah ah yangni abwani, og tenana, ah ag ni binmuribang. Ama na jigha nje ya, ah panjiteng ma kora fitong kara pyeshibang ju leh ah kpa¹⁴Ah njigiri mama kpa ah zwe ah, ah yangni abwa ni og tenana, njum dingna fitong leh, ah gingunja, ningha gikunna ni boro ngunja ki wor maso layang, leh na pa amuna mama gulwah. ¹⁵Njigiri mama kpa ah nje mabonna ah, a biyeni og tenana agghi ni njiteng yong mwoh, boli ngi-ngang ahwo gimyalung ni pa amuna.¹⁶ ɓwa'nya ka mongshi gishe, leh ka vulli ni kyeh ye ko ka isshi je le alla ah. Ama ntighi bikulli ate ɓenni kwa ingni yah ka ahin poshibang le.. ¹⁷Gih pangna nya ka songri yah mama nah logle ah pushi yah, ke gih vulina nya ki pura njiɓang nah yeri ngha. ¹⁸ In bolriyong ni ga ngi og ah ate ɓeni kwa ni giri ash oh inni ah ɓuriyini, deshi ɓenni nyani nya ah, fitong nih ih dense yangha ni yah ah tolyini.¹⁹Le ngi Yesu na amunangi juwo binni, ama nah kum juh gyap ah binni yah ate bunno ɓayong. ²⁰Ɓwa ke waɓɓi, ''Ngo na amunango ingha tangha njibang ki al shino." ²¹Yesu agha waɓɓi yang, "Ngiyang na amuna nah a yangni aɓeni ki og tenana leh Kulli agh, ki pagtumo ni agh."²²Kara mwoh ngha ngha Yesu na a dennale le ingna a gisassa muru. Waɓɓi yang, "Nji ka kande muru giri ginimuru ngimuru nguguri magulla," A logshi gya ate a ɗur ngugure. ²³Ke a yangha a muri gya le Yesu wara njitulo, le gung matenna logho a ngimuru egh, pag gisassa ki ɗunshi ni muru, a yangha ntiri gana magulla.²⁴Ke a denlah le Yesu le logshi a njitulo. A nna, telelah! telelah! sungha sa wuh!" ma logho sagyi gung ni gombog muru, le a kasa, bang ke pollo. ²⁵Ɓeni ni waɓɓiyang, "pahnjteng langyong kyar?" Le ngoɓong kpa riyang, miniyang taɓi ni gha pagha. A illi ahriyang "yang beh, ɓeni lole sagyi gung ni muru ke ka ohyi agh?''²⁶A kenna njali Garasina, mama gyap ni Galili agh. ²⁷Ngha Yesu sulina njali agh, ɓwan ngha njaliye ke kumi. Ɓwea yangha ni gima tennah ri Bwe kikara nya i ishi giri ariya agh, ɗeshi in nya i ɗiya a lah a so ɗiya bin nkiliya.²⁸Ngha shinni Yesu agh, ishi kuni njollo, ma kpa jeh a ɗummi wab teng ni ngih magulla nah, "mang ngi pag ni we, Yesu, muna Kulli Magulla? minyang ngi jimmo, ka peng ganni agh!" ²⁹Ate Yesu sagne bongho mashira agh i pura ngiri. Kunbang duduk, yangha i ingnari, ko a kurri ni a ngurigifulla a lelli, tuhiyang, le gimatenna ka pushi ka worri a lusung.³⁰Le Yesu illi, "Lullo e mang? Pilla nah, "Lullang duduk,' ate agimatenna '' dudduk inni ingnari. ³¹A gimatenne agh woro jim Yesu egh ke tutiyang a ingna a tulli ma limna agh.³²A ɓuno ɓisiligiri-loh i ngha ngha ki lelle a muri burrah gyap ni biye. A gimatenna jimmi i ɗangyang a ingna riyang, le aghyi ayng. ³³A gimatenne purrari ke ingnari a ɓisiligiri-lah, le a ɓunno ɓisiligiri-lah woro ye sullo bil kushi nkono ke kpa a guguri magulla, a ɓullo a wuh.³⁴Ke a ɓeni ki lel ah ɓisiligiri-lah shingha pagha, a bangha,! a ka wag gha paggiriya a ntirin a lah ni nshille jeh. ³⁵Le a bayongn puro ke shingha pagha, le kenne bi Yesu a kum ɓenni a gimatenna purori agh. Ya ngha diya kushi Yesu mella ɗangra, yangha a ntiri ɗense le, lengobong wolyang.³⁶ɓayong ni shingah pagha, waɓi yang paghani ɓenni a gimatenna ingnari agh kum gung agh ³⁷Le aɓayong ni kwa njali Garasina ni a ɓeni a kariyang ngha, jim Yesu i pura a njali leyang, ate ngoɓong ma tenna. Biye ni Yesu na a denlah le ma ingna a gisassa muru a nyere.³⁸Ɓeni a gimatenna purari agh, jim Yesu nna "Ɗaghang ishi wori we!" Yesu nyeshi nayi, ³⁹"nyere lah a ke waɓɓi aɓalayong a gimagulla ni Kulli pagho agh." Biyeni ɓeh woro ke ki waɓi a bayong lah ga kwa Yesu paghi agh.⁴⁰Ke Yesu nyenni agh, aɓwa gingshi, ate a ya agh kwa a lelli. ⁴¹Le, ɓeni lulli Yayirus, ma mwoh na ni ntiri a magulla kangna ɓang kulli, zu gyap ni Yesu ji kpa njali a kushi, jimmi egh ɓi kenna agh leh. ⁴²Ate muni mangalang ma mwoh, ma bowo le Lum pur ɓahri njah agh ki wuh. Ingha Yesu ka worri agh, a ɓunno ɓayong ngha ki gbenghi.⁴³Ɓamah nghaghan pag bogwo lumpurɓari nkila ki sokkori. Wolla bollole kwa a bin aɓa ɓuri, ate i kum ghuh, ama ɓung nya ganni agh. ⁴⁴Ke bolla jum Yesu ke dog kun dagra le. Biyeni sonnikila le ma tangha.⁴⁵Yesu nah, " yahɓiye doghon le?" A ɓenni kangni agh, ɓenni kwa a gohro. Bitrus nah, "Magulla, aɓayong duduk kpanna kangno ngi gbengho." ⁴⁶Ama Yesu nah, In nyerina, ɓwa dognang, ate in ogna gullo pura a ngirang."⁴⁷Ngha ɓamma egh nyerini ni log le songriya, puro zuwa bini ni ngoɓong. Zu dumo a kundum Yesu waɓa a kundum aɓwa ga paggiri ke dogyi yah ni pagha ni kumni ghu oh. ⁴⁸Le nayi, "munangalang lang, pah njiteng loh panno ghu. Woro ah ntiri alollo.'⁴⁹Yangha a ntiri nahteng le, ɓwa pura a leh magulla bin ɓangkulli, zu nah muno mangalang wara wuh, ka gangshi ɓa aliyigiri agh." ⁵⁰Ke Yesu ogni nina agh, waɓi Yayirus, "kaɓang ngoɓong ngha. Pa njiteng i kum agba gung."⁵¹Ngha kyezu aghɓaleya ni agha keɓwa ingna te yah, se Bitrus ni Yohanna ni⁵² Yakubu, ni ngimuna ni termuna. A bayong ni kwa a biye yah ki ɓua ni tenne ate wu leh konna yang. Ama Yesu waɓiyang, ''in dagte ɓua! Ni wu agh! i nong ntulo'' ⁵³Ama bayong olli majembang, ate a yerina i wuna.⁵⁴Ama bolbi, gorbang nah, "muna, logho!" ⁵⁵Minlim muna nyerari, le logho. Waɓiyang a pi gubung illi. ⁵⁶Aɓabilli ɗunshi ni gi ngoɓong, ke nongkiri yang ke a waɓi ɓung ga paggha.

Chapter 9

¹Gorah a ɗenlah le lum-pu-ɓahri, pah yang diagh-muribang ahbah pussah ajah a gung -mashira ni kwa agh, ehɓi apushighi a kon a ngiri ɓayong ²Tahshi yang, ehɓi akah hamteng di agh-muribang le Kulli, ni pangshi mahso ngiri ɓahkono ate kun usullo.³Ke nahghiyang, ken nbol guɓung biyong ate gingbiri niyah. Ken ntol ghara agh, koh luru-ginbiri, koh gilina, koh mbollo kenmah ntol dagrah ɓahri ya. ⁴Lah ni n'suhli nghang kwah gha nɗignghang hah ju ari loggho le yong ni ngha ɗagni njehgha⁵Ah beni kwah shibɓi gingshi yong ngha ɗag, kunbang ni ngha ɗagni ya nje agh a nkur kikiri kushiyong ngha ate ibi ɗig ghi waɓkung a muyang ⁶Behni ah lah, a woh ham tele Kulli, ni nyehshi mahso a ngiri bayong a bah kwa aghi⁷Ah yangngha nghag le Hiridus, murung, ogna gha ki pagghiri ya, ke gire magghi taɓi, ate bayong wanne i Yohanna ɓa lshibang yeh lognah nkiliya, ⁸A ɓayong ɓaɓah ɗeshi woh nah egh Iliya ɓa-shinduna ye ɗunnah muri ni njung. Deshiliya a ɓaɓah ma muna le ɓashinduna ni ki kara agh ye longna nah, ⁹Hiridus nah, "Ni ipaggha Yohanna ni ngha nkashi muri. To, ''ke yangha nghi ogha a gtenanani muri le? behni al shini agh.¹⁰Nyere le a ɓah kuntumo a biriya, a waɓɓi Yesu gha a pag agh kwah. Behni Bohyang nghang jeh a ongso a wara lah ni agori Baisaida agh. ¹¹Ngha a bunno ɓayong yerini bah Yesu woh ngha-ngha, a sogha tiye beh. Ke gingshi yang, waɓɓi yang tenana ɗignah-muribang le Kulli, Ye pag agh a ɓa konno tene maso ngirung.¹⁵Le adenah le bil telle paggha nnah, a bwah kwah ɗiggha njali.¹⁶Tol fyah nnuh tongno, ni inji ɓahri, logshi muri Kulli jim Kulli, ke ɓonniyi giliye, pi adenlah ba gabbi a bwah. ¹⁷Ayangngha kwah a li a aɗima. Adenlah le kpa te koro guwoh Lum-pur-ɓahri.¹⁸ke kara ɓaɓah Yesu ki jim Kulli ni muri, ke a denlah le zu ili yang," a ɓayong ki nah i mini yang le?, ¹⁹A pilla a nah, ɓayong ɓaɓah ngha ki nah, Yohanna ɓa lshibang, ɓaɓah nah a mini Iliya ɓa-shidunah, ha ni beniya a ɓaɓah ngha ki nah a mini bwah a ntiri a ɓah-shindunah ni ɓeri agh ini nlogho.²⁰Iliyang, ke yong agh le? nga nah ni mini yang le? Bitrus pilla nahyi, "A mini ɓah-ashibang ɓehni pura bin Kulli agh." ²¹Ke Yesu lagyang nah, ike a ɓa waɓɓa ɓung teng agh sang agh. ²²i nah, "Muna-ɓayong ka nuh gani ri a giɓaɓa dudng; a tenna nah a magula bin ɓang Kulli le a ɓa Yahuda ni a ɓa nyongligiri, ka shibi le aka wol nlueh. Ari kara ma tahro agh a logshi''.²³Ke nahyi yang, "Ɓehni kwa tollo ka soagh tyang agh, ɗignah ika shiɓi muri, ika tol ngung-pannah le kereni kwa agh, iɓi soagh tyang. ²⁴Ɓehni kwa tollo i ka ashi muri agh, i ka ɓori, ama ɓehni kwa pah muri a teh murang agh, i ka ashi muri. ²⁵Ngosho mang bwah ka kumo ngha kung ngunjah kwa agh ngha bor usulo le agh?²⁶Ɓehni kwa og yiriɓiyina lang ni tenana lang ngha, muna ɓayong ka og yiriɓiyina le, ngha ika nyere a ntiri gulole le ni gulo le Tehri ni aɓakuntumo le Kulli ma kwar agh. ²⁷Ama miyang ngi waɓɓiyong njiteng, a ɓayong ɓaɓah ngha tangagh a ntiriyong ni, nah a wuh agh sei te a shin ɗiyamuribang le Kulli.²⁸A njung kara tombitahro ni Yesu wanni tenana ni agh, tol Bitrus ni Yohanna ni Yakubu, ehɓa muri nkono ate ika jim Kulli. ²⁹Ngha i jim ni Kulli agh, pag agh le kundumi ariya, kega mellah riya poshi kinkeɓeng.³⁰Beni a bwah ɓahri ngha ki nahteng ari, Musa ni Iliya. ³¹A pilla, poshibang kangni yang, a nahteng ari Yesu a muri woro lenghe ika juni ari mallale a Urushalima agh.³²Bitrus ni adenlah ni yangngha ni yangngha ngi njintullo bolayang. Ngha a longniya njintullogha, a shin gullo le Yesu, a yah shina a ɓwa ɓahri tangngha bini. ³³Ngha Musa ni Iliya ki gilriyang ka Magni muyang bin Yesu agh, Bitrus nah 'A weh magulla agh, ɓona ke shi sung ngha bah, ika ɓoro ke shi gil gungri tahro, mwoh ate muro, mwoh ate Musa, mwoh agh ate Iliya''. Ama njiteng na yeri agh i waɓɓa agh.³⁴Ngha i wanni teng agh nlahgiri zu vuliyang. Le ngohong kpa riyang ngha nlahgiri vuliyi niyang agh. ³⁵Ke ngiteng a nlahgiri nah "Munang ni nga mama nyol agh, n'mag kiryong ri'' ³⁶Ngha ngiteng malli tenana agh, Yesu ni a ɓeh ni muri mwoh . Bang polla muyang, nah ke waɓ teng a murah ga a shinna a karawo agh.³⁷Ngha bang kwari a sulini muri nkono agh, a ɓunno ɓayong dudung zu a bini. ³⁸Beni ɓwah ngha nghang a ntira a ɓunno ɓayong egh nateng ni jollo, nah, a ''Ɓayongligiri, njim no, shinga muna ni ate ini beng mwoh ³⁹Gimatenna ingna ri le mag jollo. Digleh jigri kpakaah woh pagyi, fufu woro purah kuni. Ni agh te pura ri ya, ngha deshi i tigyi piyeh mashira ngha ɗeyi agh. ⁴⁰Njim a denlah lo iɓi a sangyi ibi puro ama nah gani agh.⁴¹Yesu, pilla nah, ayong a ɓa njah ma enigyinah ni nya ni pah njiteng agh, kumbang ma yenni nga ɗigni niyong ha nga wo gim yalang ni yong le? "zu ni muno a ɓah'' ⁴²Ngha muna ki zu niya, gima tenna logshi muna wallah njeh, jigri kikasak ke Yesu sangyi gima ttenne egh pi muna maso ngiri ɓeh. Ye yenni muna pi teri.⁴⁶Kahra ngha nghang, ah denlah le ki sangshi a riyang ate yaaɓngweh ka ɗig magula le yang kwa agh le. ⁴⁷Bahnde Yesu ngha ki yehri gha a dengsah a yahliyang agh, juh ni muna ma-kehna juh tangha bini gyaɓ, ⁴⁸Ke nahghi yang, "diggha ɓeh tol muna ma-kehnani ni kun yahlung mwoh ate murang le, ngha mwoh nigha agnang ngha. Diggha gɓwah yeh tollang deshi le, tollah ɓehni tahsang agh. Ɓehni pag ma-kehna antiri yong kwa aghm ini ɗig magulla.⁴⁹Ke Yhanna pilla nah, "Ahweh Magulla agh, shi shinna ɓwah ki pushi a ghuh-mashira a ngiri ɓayong a ntiri luhlo. Ke shi gangnghi bang ate i nyah ntiri sung ngha. ⁵⁰Le Yesu nah, "ke egh iɓi gangshi bang agh, ate ɓehni kwah ni pag kiki ni yong agh ni yong."⁵¹Ngha kara ɗigni gyaɓ ke ika logho i wohri a Kulli agh, tolla ika kah a Urushalima ⁵²Ke tahshi a ɓah-kuntumo a ɓah ka gihyi bang ke ika kah. A ingna a ntiri mi-lah anjeh Samariya bah aka gihyi bang agh agh. Ah ɓeni ɓehgha ni ⁵³agghi yah ate ɗunnah Urushalima ni ikah nghang.⁵⁴Ngha a dehnah le ɓahri, Yakubu ni Yohanna shinni nah gha, ah illi bang, " Murung-Kulli, a agnah iɓi shi tig gishe iɓi suhlah a kuli iɓi ghir janyang le?⁵⁵Le ke pilla loghi yang. ⁵⁶Ke a wahra a min-lah ma ɓih sah.⁵⁷A yang agh muri gyaɓ a njinjere le ɓung nahyi, "ngha sogha tyoh bah kwah ah khangha ngha,"⁵⁸Yesu pilla nahyi, "A kisuwanghe agh ni tuli ni aka ingni gha agh, a miyah ni a Kulli agh ngha ni ɓah-ɗah, ke muna ɓwah nyah ni ḅin-ntullo agh.⁵⁹Ke Yesu nayi ɓwah sah deshi, 'sogha tyang." Le ɓweh nah "Murung-Kulli, "Ɗehyi iɓi nyera lah iɓi ghe lingshi bah-gullah lang sang, ⁶⁰Le Yesu nayi ɗagha a nluoh a lingshi a riyang; le wehya woro ke ham teng ɗingna -muribang le Kulli a bah kwah agh.⁶¹Bwah deshi sah ye nah, "murung Kulli ngha kurah tyoh, ama ɗangha iɓi ke nayi a ɓah lah shikara sang,"⁶²Yesu pilla nayi, Ɓeni kwah bol sohle ndah ki ɗigni nyah agh ke pilla shi njumi agh, ni pehri ingna a mulle Kulli agh.

Chapter 10

¹Njung a ghah agh, Murung kulli tiggha a ɓwah ɗeshi woro-taro pum lump tashi yang ɓari ɓari ate ah wara intir lah ni kwagha ni ɓah tollo ika kahnghang ngha.² Nayi yang, "Tumo tol-gisoro gogna, ama a ɓah tumo shingrina. Ngha nnah jim Murung Kulli tol-gisohro, ate iɓi tuta a ɓa tumo a ɓangle.³Nworo. Nshina, ntahshi yong ni ngha a muna njuh a intiri a mingari. ⁴Ken ntol luru bollo, ko luru gingɓiri, ko kura, ken mahghi ɓwah ƙung a njinjere gha.⁵Lah ni ingni ngha ngha, injimiyang digna mabwapagha a lalai."⁶ Ɗiggha ɓayong ma ololo ngha a laghe le, ololo loh ka ɓillah muri, nyah teh n'nahghale ika nyera ɓinoh. ⁷Nɗiggha laghe, nlih nuuh gha a pah yong ngha. Nwale ɓah tumo ngha muri njinjere. Keng ngyah a muri lah ngha.⁸Lah magullah ni kwah nkeng ingna gha agyong ngha, nlih gha kwah a payong ngha. ⁹Npi aɓa konnoiritena maso ngirungang. Nayiyang, ''Diggha muribang le Kulli tolla dig gyap.¹⁰Ama lah magulah ni kwah in ingni ngha, na agyong ngha le, npura njinjere magulina le yang, n'nah,¹¹ "Ko kikiri layong ni ɗangngha kushi sung ngha, shi kuriyang ni ate i ɗig gi wahƙunyong a muyong! Ama nyere e bakulli le? juna gyap." ¹² Nwah neh yong, kara njoh gha Saduma ka woh lah magulla ni ƙun ahsah.¹³Gih ehnah lo, Korasinu! Gih ehnah lo, Baitsaida! A gipagnah ma guhlinah ni a pagha a ɓinyong ngha, a pagne yang a ntiri Taya ni Sidon le, ke a ponnah tubu gishe kikarah, aɗigya njali tubu ni ɗagrah gonnoh. ¹⁴Ama kara njuoh gha Taya ni Sidon ka ƙun usullo ni woh mahmiyong ngha.¹⁵ Weh teh gha, Kafarnahum, a deshe aka gussole? Nya, aka ɗigro njonglong ha kena a njima njahli.¹⁶Ɓehni mag kiri ogyong ngha ɓeh ognah, ɓehni shiɓɓi yong ngha, shiɓɓi nang, ɗeshi ya ɓehni shiɓɓang ngha, shiɓɓina ɓehni tahsang ngha."¹⁷A ɓah ƙuntumo ghe woro taro pur lumpghe nyere ni ɓin muruɓang, woh nah, "Murung kulli, hah ma a gimatenna ngha ki pahsung gullo, a intiri lullo." ¹⁸Ke Yesu naghi, "Nshinana ɓah soriɓang ki kpah njali ni ngha muru ni ki nyiɓi gha.¹⁹ Nshina, npane yong gullo parighi a yuoh na giye, ni muri gullo le ah gimashira kwah, ni log le juni gha ka ganshiyong ngha ko fittong. ²⁰Ngha te kwagha, ke in pag ɓin muruɓang gah mwoh niya, ngha nah ah gima tenna ngha ki ogghiyong ɓang, ama in pag ɓin muruɓang ate luhli yong nyonglina ri a kulli."²¹Ngha ni ƙunɓang ni ya, pah ɓin muruɓang ɗuɗɗuk a intiri ɓongho le kulli, nah, "Npahno gullo, aweh Dah, murung kulli ɓah kulli ni njahli,gah teh pagghi ya a vulighi na a giɓaɓa aɓin ah ɓa yeriteng, a ɗunyang aɓin a ɓayong ni yeri giri ya gha ni ngha a muna mahkyehna. Eh, Dah ini teh paggha ɓoggho ah.²²Gah kwah gha, Dah pagnah yang a ɓinang, ɗeshiya ɓung nyah yeri munaghe a, se terung, ɓung nyah teh yeri terung ngha se mune a, ni ɓeni mune tollo ɗumi terung nghe a ɓini ya.²³Ke pilla ɓin a ɗenla le, nayi yang ni muyang, "A ɓayong poshinnah ni ngha shin agha ngi nshing ngha. ²⁴Nwane yong, a ɓa shinduna ɗuɗɗuk, ni a murung ɗuɗɗuk a tollah ke a shinna gha gi nshing ngha, ama nah shin a gire ngha. A tollah ɗeshi ke a ognah ni ngha oggha, amma nah ogyang ngha?"²⁵Leh ɓah aliyi giri ma njuoh le aba Yahuda, juh ji momi ke nah, "Ɓah-ahliyigiri, mang ngha paggha ke ngha kun usullo mama ni ki malgha le?"²⁶ Ke Yesu nahghi, "Mang a nyongloh a intiri njuoh le ? Ni yahlang ni a woh ɓangni le?"²⁷ Ke pilla nah, "Toh Murun kulli ni ƙun yahloh ƙwah, ni usullo loh ƙwah, ni mahsoh ngiroh ƙwah, ni ɗenshe loh ƙwah ni ɓah muri kallah loh ni ngha muroh." ²⁸Yesu nahghi, "A pilla tenghe yahrata. Paggha n'nah aka ahɓɓah."²⁹Ama ɓah aliyigiri ye ɗuhmoh i yang ngha kwahr, ke nahghi Yesu, "Yahɓweh ki pag ɓah murikallalang le?" ³⁰Yesu pilla nah, "Ɓwah ni logghah Urushelima ki kah a Yariko. Ke kpah a ɓih a mahnyibi, ah sohrighi giri ari, ah ahyi gha bi ya kwah, ah wohli ah gɓukko ni ngha nluoh.³¹Ke ɗiggha mah gullah ɓin ɓang kulli le a Yahudawa ngha ki bollah a njinjere ghe, shini ya, kennghe aɓin mahsah wohro.³² Ɓah lawi osso juh teh, ngha shinni ya, ɓillah wohro.³³Ama, ɓah Samariye ni ki ɓol njeh ngha juh tuhla ri ɓweh. Juh shin gi-ehnahle.³⁴ Kene lehghi nji-pyeh ni ngiriya, bihshi murum ɓeh ni muru mah pyehm. Ke tolli a muri gih-luhoh le kyehni aɓin ntullo ke nohngha ri. ³⁵Tuhle ɓang ngha, pushi ɗinari ɓari pih ɓah-ɓin-ntullo, ke ye nahghi, 'Ɓolli yahrata, ah ɓohshi ngha wori ya le ngha nwuhyo ngha nyehghe.³⁶A ntiri a ɓeni tahro nigha, yang awoh shin ni ga ɓah muri-khalle ɓehni a mahnyibi tigghi pyeh gha le?"³⁷ Ke ɓah aliyigiri yeh nah, "Ɓeni agni ya." Yesu pilla nahghi, "kene ke paggha nah."³⁸Ngha a wori ya, ke ingna a intiri min la, ke ɓama ni a gori Martha sali a liye. ³⁹Muna nghi ngha nghang luli Maryamu, ɓeni ke ɗiggha kushi Magulla njeh ki og teh gha i waɓɓah.⁴⁰Ama Martha ingna a pag tumo balah. Ke juh a ɓin Yesu juh nah, "Magulla, nah gangshi so ghah muna nghiyang ɗangnghang nghi pag tumo ni murangle? Nayi iɓi agnang." ⁴¹Ama Magulla pihghi teh nah, "Martha, a miya a woh gangshi ro a muri agiri ɗuɗɗug, ⁴²giri mwoh ni ɗig ghi pagnah. Mariyamu tahra gi mah ɓwah gha na logle a ag-gha ɓi ya gha."

Chapter 11

¹Kara ngha-nghang Yesu ki jim Kulli a gibang, ke denlah le mamona nahyi, murung-kulli, ah lighi sung jim Kulli ni ngha mama Yohanna aliyi a denlah leh agh.²Yesu nayi yang, "ngha jimni Kulli le n'nah, 'Dah aɓah gusshi lulloh. Ɗiggha muribang lo i ju.³Pah sung gha sa li kere ni kwagha. ⁴Toghi sun gimashira leh sung ni ngha mah sa toghi a ɓehni ki paggyi sung gyi mashira agh. ka keni sung bin soriyi bangngha."⁵Yesu naghiyang, "yah-bweh a intiri ni ɓi ki ka a bini ni intiri-du ka nayi, "Ɓeng peng tangma fwah nnu taro, ⁶ɓeng juna binang ni ɓeniya, nyah ni gha gha pi ika li ghah; ⁷ke ɓeni a yegha,ki pilla ki nah, 'ka gangsang ngha. Nwahra ngir kung kangna lang, shi wara shi ingna kangna na a munang. Ni ngi gang loggho puwo gili ya. ⁸'Nwaneghe yang, ni mah loggho puwo a fwah nnu gha, ate a mini ɓi ya, iriɓighina ni paggho gha, a gbehnghi ni jima, ika loggho i puwo a fwah nnuh ni kwa ahwo a al agh.⁹Miyang ɗeshi ngi waɓɓiyong, n'njima aka payong; n'alla nga kumoh; n'wol kunkangna aka logshiyong ni ¹⁰Ba jima kwagha a ika pi; Ɓeni kwa ki al agh ika kumo; beni ɗeshi ki wol-kunkangna gha aka logshiyi ni.¹¹Tehrung ma nyeni a ntiri yong, muni jim nji a bi le, ka pi yuho a teɓi le? ¹²Nyah teh ale ka jim nki le, ika pi gye le? ¹³To, ke nghani nyong ni a ɓayong mashira agh nyerin pi a muna yong gi mbonna. pallang ki teyong ni a Kulli ya, ni ika pi a ɓeni jimiya bongho ma kwahr?¹⁴kara ngha-nghang, Yesu ki pushi gimatena ni nya ki nateng ngha-nghang. Nghah gimatene puriya, ɓiye nahteng Gire maghi a buno bayong taɓi! ¹⁵Ama, a ɓayong ɓaɓa a intiriyang nah, "Ni gullo le Ba'alzabuba murung le a gimatenna ni i pushi ni a gimatenna."¹⁶Aɓayong ɓaɓa peshi ki alla i ɗumiyang gi pagna a Kulli. ¹⁷Ngha Yesu yerini ɗengshe le yang-ngha, nahgi yang, "Nayiyang diggha-muribang ni kwah koriri ate kiki agh ika meshiye, deshiliya lah ni koriri ki pag kiki ni muri ariyang agha ika kpah¹⁸Ngha ɓahsorighi bang korighi ɓari ye ki pag kiki a muriya pag ni muri, ni yahlang ni murung le ka ɗigni njah? N'nah ni miyang ngi pushi gimatenna ni paggale Ba'alzabuba. ¹⁹Npushi gimatenna a njibin Ba'alzabuba le, nji bin yang ni a ɓehni ki kura tahyong ngha ki pushi ni miyang le?. Ngha n'nahle, a yangni aka digha a ɓa waɓɓi yong njuo. ²⁰Ama njibin Kulli ni nghi pushini a gimatenna le ɗigga muribang le Kulli zuna biyong.²¹Ɗiggha ɓah tenkiryng ni ni gi-burah gha lehl liheh le, gi kunna le ka ahɓah. ²²Gara ɓabura mama gɓeri ka ag gi bura le a bin gara babura agh ka pon gikuna le kwah. ²³Ɓeni ni kpamuri ni meng ngha agh ba bana lang ni, ɓeni nya ki kpagiri ni meng ngha-ngha, i meshiyi giri.²⁴Ngha gima tenna puri ari beh agh, billah njeh ma koturo alli bin usullo. Ni kumma, nah le. 'lelang in nyera lah ma nɗaagh. ²⁵Ngha nyeni agh, ji kum ɓaleh gangna ri kpanana, a giliyine yarata. ²⁶Le kene ke ponnah a bongho ɓaɓah tompurbahri ngha wori ni gimashira agh, a zu ɗigha abeh. Malah le beh agh wara lowo le ni gima nangna.²⁷kumbang ni i waɓni teng ni ngha, ɓama ngha-nghang logshi ngih a bi-kulli a ntiri a bunno ɓayong waɓteng muri nah, "Ɓoroni ni ɓillo agh ni kira, ni a nuh gha." ²⁸Le nah, "A ɓeni ni ɓoro agh ni og tenana le Kulli le billi.²⁹Ngha ɓunno ɓayong ɓuri ni agh Yesu nah, "Njah niya, njah mashira ni. Ngha i al gi njiworoshi kemini agh gi njiworoshi nyah aka ɗumma sei jah mami Yunana. ³⁰A te ni ngha mama Yunana ɗigni gi njiworoshi a bin a ɓah Neneba agh, ini teh muna ɓayong ka ɗig gi njiworoshi a njah ni³¹Ma Murung nji-chamba ka tang ngha ka waɓ njuoh nah aɓah njah ni, ika gir njah nyang ɗeshi, ate pura duna kuko ate ika tehshi kiri ika og yeri teng le Sulaimanu. Deshiya ɓeni wor Sulaimanu agha ngha bah.³²Ah ɓah Neneba, ka ɗig agh njuoh na a ɓah njah ni, a ka gir njah nyang ɗeshi. Ate a ponna tuɓu ari hama le Yunana. Shinna ɓeni te wor Yunana agh ngha ba deshi.³³Ɓwah nya ka dog gishe ari gi-mongshi gishe ka songroh ko nyah le ka tiagh a binjeh le ndeshi-kyeh agh, ama ika tiyi a bin ɗinah le ate ɓeni kwa ingni agh le ika shin poshibang ³⁴njiyong ngha ini pag gi-mongshi gishe ma ngiriyong. Njiyong yarata le, ngiriyong ka ɗungshi ni poshibang. Ama njiyong nyah yarata, ngriyong ka bol pinah. ³⁵Nɗi lieh, ate ke poshibang ni a bin yong ngha iɓi pil pinah agh. ³⁶Ɗigha ngiriyong kwa agh ɗungshina ni poshibang le, pinah nya ko fitong, ngha le ngiriyong kwa ka digni ninga gi-mongshi gishe ni ki poshibang gereteng ngha muyong.³⁷Ngha mali wab teng ngha leh Bafarise ngha-nghang naghi i ju a lieh iɓi lih gilina, ke Yesu ingna ɗigga njali ³⁸ke Bafarise agh shini ligiri ni lag bih agh ha gire magghi taɓi.³⁹Ama Magulla naghi, nyongni aba Farisa agh nyongho ngha lag njung koro ama ɓa yali agh daɓi ni tangnghang ni gimashira. ⁴⁰Nyongni a ɓayong ni nghi nya ni ɗengshe ah gha, ɓeni pag njibang ngha, ne ini pag ɓa yali le? ⁴¹Npi a ɓa ena gha a yali ya, gha kwa gha ka ɗigghi yong kwahr.⁴²Ama nshinna gi ehna le yong aba Farisa, nyongho ngha ag jakka, ni a mbu-songngho, ama nbugna njiteng le Kulli ko ni ag nji Kulli. Ɗigne yong nina ngha buri gima bwah ni ag njikulli ama ken njangshi pagga a gibaba deshiliya.⁴³Nshinna gi ena leyong aba Farisa, ate nyongngho ngha tollo a payong bin digna ma bwah a bin bang Kulli, le aba Yahuda ni magkung gushi bang ni a paghi yong a bin maggiri agh. ⁴⁴Gi ena ni biyong, ate nyongho ngha purah nkilliya ni a ɓishili mburkushi yang ngha, a bwah ki gyah a muyang nyah a yere leh yang ngha.⁴⁵Ɓa aliyi aliyigiri leh aba Yahuda ngha-nghang pighi teng nah, "Ɓa aliyi a bwah giri, a lushina yali sung ni ga a osso a waɓɓah." ⁴⁶ke Yesu nah, "Gi ena ni a binyong a ɓah-wanjuo! Ngha teyah ntigneh a bwah gitolla ma dungrinah a muyang ngha gangyang a tollo. Ama mamiyong ko dog ni muna bung ngha nyah ngha doggi ni muna biyong ngha.⁴⁷Gi ena ni biyong, nyongho ngha ɓayih a ghi ɗengshi a nkiliya le ɓah shinduna, ngha teh gha a kah a kah yongni ini gir jan nyang. ⁴⁸Ɗignah te in nyerina gi pagna le a kah-a ka yong, ate a yangni a gir jah a ɓah shinduna ni ngha ɗengshi ni yang ngha.Ini paghi ke tenana ma bwah le Kulli nah, " ngha tashi a ɓa shinduna ni ngha ɗengshi ni yang ni yang ngha. ⁴⁹Ini paghi ke tehnana ma bwah le Kulli nah, "ngha tahshi a ɓa kuntumo ni a ɓah shinduna a bin yong, ɗeshiya aka ɗuhmiyang ghani ha ma aka wol nluoh a ɓaɓa a intiri yang. ⁵⁰Ah ɓah njani ni tegullah nkillah le a ɓah shinduna ni a woli kwagha a muyang gha loggha ri digna le ngunjah gha. ⁵¹Galoggha ri inkilla le Habila ha kena ri mami Zakariya, ɓeni a wonlueh a intiri bin ɗigna le ɓa pag tumo le Kulli ni ɓa bongho magenteng ki dig ngha ngha. Nwannei yong aka al nkila leh yang abin njah ni⁵²Gi ena ni biyong a ɓah aliyigiri bin njuoh le aɓa-Yahuda, ate ntolla gi logshi kunkangna yerigiri, nyingha ni muyong ngha ni ingni agh, ɗeshiya ngitiyine a ɓah ingna ɓang ni a kumo a ingni ni agh.⁵³Ngha Yesu ɗagni ɓeya, aɓayongli giri ni aɓa-Farisa pag kiki ari, a noniyi riyang ari a giɓaɓa dudug ⁵⁴A pagha aka sonighi nguri ate aka bolli a ntiri a tenana ni i waɓɓah.

Chapter 12

¹Kunbang ɓunno, a ɓeyong kpaɓ dudug ki pariya ariyang, ke nateng ra adenla le. Nɗenshi ni yisti le a Ɓa-Farisa, ina pag kunɓara.²Gumung nya a vuliyo ke na pusha beng ngha, gumung nya a songro ke yeriya agh ³Ga kwa'agh in waɓɓa a pinna agh ipura njiɓang, ga vullo a kangna waɓɓa kirung ngha aka hamte aba kwa'agh⁴Miyang gi waɓɓiyong a ɓeng keng ɓang ngoɓong a ɓeni ka wol ngungiriyong ngha, ni Jummo agh gumung nya aka pagha. ⁵De iɓi lagyong a muri beni nga ɓang ngobong le ɓeni wol nluoh yong ye ka ɓugyong a gishe agh. Eh miyang ngi waɓɓiyong, nbang ngoɓong le.⁶A nya mag a muna nya tongno a muri bollo ɓahri agh le? nghaninagha Kulli ni ki janshi ni mwoh a ntiriyang agh.⁷Ha ma njimurung a muyo ngha yara gowo leyang. ke nɓang ngoɓong agh. In warra a miya a binang.⁸Miyang ngi nayiyong beni gushi lulang a bin ɓayong ngha, muna ɓayong ka gushi luli abin a ɓa kumtumole Kulli. ⁹Beni shiɓang a bin ɓayong agh nga shiɓi abin aɓa kumtumole Kulli. ¹⁰Ɓeni kwa'agh waɓ tenana manangna a muri muna ɓayong ngha toyi gimashira le, ama ɓeni ɓiyi luli le Kulli agh, nah lagyi gimashira le agh.¹¹A zuni yong abin ɓang kulli ko kundung murung, ni a ɓa njuoh ke iɓi ngangshi riyong agh, riga nga waɓɓa nga pushi muyang ngha. ¹²Ɓongho le Kulli ka aliyong ga nga waɓɓa kunbang egh agh."¹³Ke ɓung ngha a ntiri bunno ɓayong nah yi, ɓa'aliyigiri, nahyi muna ngiyang iɓi gaɓ gibere ni meng. ¹⁴ Yesu nayi, ɓabura, yaɓe tingha ɓa waɓ njuoh le? ko ɓeni ka ingna ntiriyong agh? ¹⁵Ke nah yiyang, "ntangigang ke iɓin ɗig agh shig gi gulla agh,. ate gi kuna le ɓwa dudug ni wor usulole agh.¹⁶Ke Yesu waɓɓi yang ngulliteng, nah, "ɓa bang le ɓwa'agh ngha nghang pushi gi soro yarata, ¹⁷ke ɗenshe nah mang nga ni ba nga tiya agi soro lang ngha nghang? ¹⁸Ke nah gani nga pag agh, nga wamma aba lang nga ɓag magullina nga tiagh a gisollang na giɓɓaɓa. ¹⁹Ngha nah yi usulo lang, ''usulo lang, awo agh ni agiri dudug ngha a tiya temuro agh usullo yarata, ali a nuh, apag binmurubang."²⁰Ke Kulli nah yi, bayong manangna, ni duniagh ngha al'usullolo abino, ga a kpaɓa, ika ɗig miyang? ²¹Ini nah ɓeni kpaɓ gikunna ate muri agh iyani kumo abin Kulli agh.²²Yesu nahyi adenlah le, "miyang ginayong, ke in gangshi riyong agh ate usulo leyong agh - ate ga nga lih, ate giriyong ga nga mel agh. ²³Usulo wara gilina, girung teya wara giɓwa ngirung²⁴In shina a ganglah, anya a jang giri agh, anya kogiriya, nyah ni baagh ke kangna tigiri agh, ama Kulli ngha ki lih niyang ke yong ni i wara amiya! ²⁵Yang a ntiriyong ɗeshi logle ɓuri kara usulole le? ²⁶Ngha nigan pagyi muyong gima kena ni a guli agh le mang ke nga gangshi riyong ari a giɓaɓa?²⁷In shina a poson ngung ni a guli agh nah pagtumo agh mɓuyang nya te ki sob agh, miyang ngi waɓiyono Sulaimanu ni gulole ni gil gi ɓwa ngirung maɓwa ninga mamiyang ngha. ²⁸Ngha Kulli meyi alusung giɓwa ngirung magɓwa agh, ngha ha ngha nghang le ka ɓeri le a ɓuyi ni kyariya nghan a gishe agh mang ki payi keni mayiyong gi ɓwa ngirung agh, nyong na aɓa njiteng mafitong.²⁹Ke iɓin ganshiriyong agh ate ga nga lih agh, ko ga nga nuagh, ke iɓin tig yaliyong ɓahri agh.³⁰A ɓayong ni ngu njah agh a alla aga, Teyong te agh yara nyong agh ga alla agire kwa.³¹N' al mulle Kulli, aga kwani agh aka ɓuriyongni. ³²Ke iɓin ngobong wolyong agh nyong na a muna mma kenina, ni bin teyong ka payong mulle. (boro).³³Nmag gi kunna leyong pi aɓa ena, ngiyi muyong luru niki ɓiyiya agh, ngibiye a kulli aba gire ya ki malagh aba a manyibi niki ka nghang niba a minkwa ni ki biyiyah. ³⁴Ate ba ati gikunnalo nghangha, ɓeni kun yalo ka ɗingha.³⁵N' ashi saɓa giɓwa ngirung leyong nkur ɓungyong gi moshi gishe leyong itubang kyari kwaagh. ³⁶I ɗig nigah aɓeyong ni ki le telelah le yangha ngha nyera abin nduwula agh ate zu wol kunkangna le iɓa loshiyi ne ni kara.³⁷A ɓa kun ɓoroni ni a guroni telelah teyang kunyang ayang ngha a lel zule. njiteng ni gi waɓɓiyong, ika kuhri itiyang a ɗiya njeh ipayang gilina ni bih. ³⁸Ko Telelah leyong zuni duh, ko ni ɓakara, nji kunyang a gilrariyang le aɓa kunɓoro ni na agure³⁹Deshili agh nkumo yere i telelah yara kunbang ni mayiɓi ƙa zuni agh, keni ɗag lieh a wamma a ingni agh. ⁴⁰Nyeng ngiriyong ate ni yeri kunbang ni muna ɓayong ka zuni agh."⁴¹Ke Bitrus nahyi, "Magulla, susungni a waɓɓi sung ngulliteng ni le, ko a waɓɓi bayong kwa'agh le? ⁴²Ke Magulla nah, "yang ka pag magula ma njiteng ni ɓa yeritengmama Telelah le ka pi a guro aɓi ate iɓi lele, ipayang gilina leying a kunbang ma ɓonna. ⁴³Ba kunɓoroni ni guroni telelah ja kumi yangho ipag ga atiyi ipagha,. ⁴⁴Njiteng ni ngi waɓeyong ika ɗayi gi kunna le kwa a aɓi.⁴⁵Ke ngha guro nah aye, 'Magullalang tenghina bang ni zu le ingna walla aɓi aguro a buna na mana, ingna lih ni nuh ni ɓara, ⁴⁶Magulla le guroye ka zu a kunbang ni niyeriagh ni karani ni ɗenshiagh, ika kashiyi lushi lushi ke ika pi ɓang abin aɓeni nya ni njiteng ngha.⁴⁷Guro ni yeri pagha le Magullale, ke ni pag ga Magullale tollo ipag agh ka kun wolo dudug ni batagiri. ⁴⁸Ama beni ni yeri ya'agh, ke pag ga kene a wolo agh ni kun wollo dudug agh. Ɓeni a pi giri dudug agh a al dudug bini. Ɓeni te a tig giri bini dudug agh a ag dudug a bini.⁴⁹Nju ate mag gishe a ngunjah, ntolla ke wara bolo. ⁵⁰Miyang ni ishibang aka ishinang nga nkoshiyi na ke a pang ne!⁵¹Nɗengshe nzua ngunjah te ɗigna ma ololo le? Nyanina agh ama koriyi murung. ⁵²Ga log ni biyeni agh a kuma aɓayong ntongno a lah mwoh muyang ka koriyo, aɓeyong ni taro agh muyang ka shibi bari, bari ka shiɓi taro. ⁵³Aka koriyo terung ka shibi muna, muna ka shiɓi terung ngiyong kashiɓi muni, mangalang, muna mangalang ka shiɓi ngi a shibi ngi, nkil mangalang ka shiɓi male muni, male muni ka shiɓi nkili.⁵⁴Yesu, nayi ɓono ɓayong, "Inshing muro pingni ka pullale man nah muru ka nyah, ini te ipagah nah ⁵⁵In og gung ki ɓwa a nji nakulli le nah I binpina ka pagha, le inite pagha nah. ɓakum ɓara nyerina pagha le ngunjah ni ɓakuli, pangni yelang ke nin nyeri ga ki pag giri ni beni agh le?⁵⁷Mang pag giri ke ni yeriga ga ka agni yong agh? ⁵⁸Nga ka a kundung ni ɓuoh ɓa njuoh le n'og riyong a njiaali ka abin wan njo ni ɓo ɓa njo, pagah n ogriyong a njiyong ate ke ikeni ma abin ɓa wan njuoh agh. Ate ke a ɓa waɓ njuoh ke ni ma abin ɓa kurbang ni a bin kurbang agh, ate ɓa lel bin kurbang ngha ate ɓa bin kurbang iɓi buyong aɓin kurbang agh. ⁵⁹Miyang ngi waɓɓo. Ni apuagh shete a nwagh tangma ni a muro agh kwa?

Chapter 13

¹ Ngha kunbang egh agh, aɓwa agh biye waɓi teng a muri aɓa Galili ngha Bilatus jaliyi nkila le yang ni a ɗara le yang. ²Yesu pilla nah yiyang, "nshin ni nga aɓa Galili ni nya a ɓa pag gimashira ni a nshile ɓa Galili ni ate a ganna ni ngha le? ³Nya ni ngha miyang ngi waɓi yong, Ni npontuɓu te ya le, nyong ngha kwa agh nga kun kunyong ni na.⁴Ko amungha lum pure tombitaro ni a siliwam ngha kangna ma sanna kpa muyang wo yang ngha, nshin ni nga a yang ni a pagh gimashira or a nshile amungha ni Urushalima gha le? ⁵Miyang ngi waɓi yong, nya ni na gha. Ama ni te npontuɓu agh le, nyong ngha kwa agh nga kum kunyong".⁶Yesu waɓ ngulitenana ni, ɓwa ngha nghang pan ngung goriyi a bang le, le ju ji shin bang te njingung a ri le ni kum ma. ⁷Ɓiye nna yi ɓa giliyi ɓabang nghe, 'shina, kehna ɓogho taro ngha ngi juni ngi shinbang te njingung ri ngung goriyi ni nya ngi kumma gha. Koriyi njiye. Mang paghi ke a ɗeghi e ɓiyi bang?'⁸Ɓa giliyi bang nghe pilla nna, 'tol njuwo ri a bogho ni le n-njug njiye n-nkangni le n-soɓi tigiluwo.⁹Tol nji giberi le, ɓonna; ni te tol gha le, koriyi njiye!"¹⁰Ngha Yesu ki aliyi ni giri a kangnaɓang kulli a kara ussulo le a bah Yahuda, ¹¹Le ɓamah ngha nghang ni gimatenang ma wol ngirung ken ɓogho lum pure tombitaro a ri ya, gunnang, ni logh le tangh ni kushi yararta gha.¹²Ke Yesu shinni nya, gori nna yi, "ɓamah ni, a tollo gho ngirung wu na lo."¹³Paɓ bi a muri, le ngiri ma nonri le ɓongshi Kulli. ¹⁴Le Magulla kangnaɓangkulli yeh lullo ate Yesu pagne tene nghe a kara ussulo le aɓa Yahuda le Magulla kangnaɓangkulli ghe pilla nna yi a ɓunno ɓayong ni ɓiye gha, "kara topur mwoh ngha nghang ate pagh tummo. Nju a ja toghi yong konno le yong a kare nɗagh kara ussulo le aɓa Yahuda."¹⁵Magulla pilla nah yi, "aɓakunɓara! Ntiri yong ngha yang nya ki pangshi nburinje ko ndah le a luwo le kehni bin nu muru kara ussulo le aɓa Yahuda le? ¹⁶Ngha te ya le munangallang le Ibrahim ni, ngha ɓasoribang kuro bogho lum pure tombitaro gha, ke a pangshi kuro le kara ussulo le aɓa Yahuda ale?"¹⁷Ngha waɓ ni a teng ni nya, a ɓeni kwa shiɓi tele ya iriɓina bol yang, amma a ɓunno ɓayong ghe kwa gha a woro pagh binmurubang ate a gimagulla ni pagh gha.¹⁸Le Yesu nah, "ɗiya muribang le Kulli ngha ni yellang, ni mang nga peri ni? ¹⁹Ngha ni nga nji ngung mastad ni ɓwa tollo le ɓugho a bang le ya, le gullo ɗigh ngung Magulla, le aminya ni a Kulli gha gil ndah le yang a gbata ghe."²⁰Ke ye nah, "ni mang nga peri ni ɗiyamuribang le Kulli le? ²¹Ngha ni nga njibongho ni ɓamah tollo ki jaliyi ni kasumu gipyerigiri taro gha ha ika moshi ni kasumu nghe yarata gha".²²Yesu gingbiri kenna a lah ni kwa a njinjere ni ki ka Urushalima gha ki aliyi amungha giri.²³Ɓung nna yi, "Magulla, amungha fitong ni ka aɓle? Le nna yi, ²⁴tang ngingang ate a ingna a nji kunkangna ma monlang, ate, miyang ngi waɓi yong, duduk ka tollo yali yang a ka ingna, amma ni te a long le a ingni nya.²⁵Deshi ya ɓatelelah logho giriyi kunkangna le, nga tangha dabeng le nga wol kunkangna nga nna, 'magulla, magulla, ɗagh sung ishi ingna' I ka ²⁶pilla e nna yi yong, Meng ngha ni nyeri yong ngha ni ba npunghang ngha?Le nga nna, 'shi li shi nu a kundummo a ya aliyi amungha giri a muri nghalah le sung'. ²⁷Amma i pilla e nna, miyang ngi waɓi yong ni nyeri ba npunghang ngha. Nshisa binag, aɓagimashira!'²⁸Le ɓuwa ni che milung ngha nghang kara ni nga shin ni Ibrahim, ni Ishaku, ni Yakubu ni a ɓashindunna kwa ni a muru le Kulli ya, mamiyong ngha a ka ɓugh yong ko dabeng. ²⁹A ka ju nji chamba, nji-dullung, njina Kulli ni njimanjiye, le a ja ɗiya muri tebur a ɗiyamuribang le Kulli. ³⁰Nyeri ga, a ɓeni na gushi ya gha ka pagha a ɓakundunna, a ɓeni te a gushi ya ka pil a bɓanjummo."³¹Ni non gha le, Afarisawa juwa binni le nna yi, "woro magmuro ba te Hiridus ka wo nluwo".³²Yesu nna yi yang, "nworo ngi waɓi gɓigbha gho, shina, npushiyi ne amungha kukwa ri yang nye nga tol yi amungha konno ni kari ni kaberi, kara ma taro le nga mal tummo lang. ³³Ko mang ka pagh giri le, ɓonna ki nworo npagh tummo lang ni kari, kaberi, ni gerimogho, ate ni ɓangsanna ni Urushalima gha.³⁴Urushalima, Urushalima, aɓa wo uluwo a ɓashindunna, ni a ɓa ɓuyi a ɓeni a tasa ri yang ngha ni tali. Nde chang ni ntol kpaɓa amuna yong ni nga mama nginguɓung ki kpaɓ ni amuni kpatire gha, le yali yong ni tolli ya. ³⁵Shina, lah yong pilla mbulah. Miyang ngi nna yi yong, ni nwa shinnang ngha sai te nna 'ɓakun ɓoro ni ɓeni ju ni lulli Magulla gha".

Chapter 14

¹Gire ye pagh giri a kara sati ma ɓi, ngha kehni a liye mwoh ntiri a magulla le a Farisawa i ka lih giri ya, le a yang ngha a wo fashi. ²Ngha ɗummi nya, bwa ni ɓah nongƙonno fara. ³Yesu illi a ɓah yeriteng gilagɓang le a Yahudawa ni a Farisawa, "Ɓonnah ke a tol ƙonno kara sati le ko ni ɓoti ya?"⁴Le a ɓol gung. Le Yesu ɓolli tol yi ƙonno le, le tutti teh ƙori. ⁵Nahghi yang, " Yang a ntiri yong ngha muni ko ɗendah le kpah a tu muru kara sati ke ni ki kahra ki pushi ya le?" ⁶Na ƙummo a pil a tenana ghe ya.⁷Ke Yesu shinni ngha a ɓeni a tashi yang ƙuntumo njiɓuno ghe ki tahri ni aɓin ɗiggnah ma gushiɓang ngha, waɓ ngulitenana, nah yi yang, ⁸"Kara ni a tashi ni yong ƙuntumo njiɓuno ligi njuwula gha, ke ɗigha ɓin ɗighna gushiɓang ngha, ate epeghe ɓung ngha nghang a osso a tashi ɓang ƙuntumo ngha a gusso oro gha.⁹ Ngha ɓeni tashi yong ɓang ƙwah ɓari ya juh gha, ika nah wo, "Pi ɓeni ɓang loh," le ni iriɓina ni a ka wori a tol ɓin ɗignah ma nangnah.¹⁰Amma kara ni a tashi no ƙuntumo gha, woro ki ɗigha njali a ɓin ɗighna mah nangnah, ate ngha ɓeni tashi yong ɓang ƙuntumo gha juh le, logle nah wo, 'Ɓeng, juh ɗigha bikulli . Le a ɓeni ƙwah nɗigha muri giɗighnah na yang ngha ka poh gullo. ¹¹Ɓeni ƙwah gushi muri ya, aka nongshiyi gushi murun, ɓeni teh nongshi muri ya, aka gushi."Yesu osso nna yi ɓeni tashiyi ƙuntumo gha, "Kara ni a pagni ni njiɓuno lihgiri ya, ka tashi ƙuntumo ri aɓwoh, ko a muna nghiyon, ko a ɓwalo, ko a ɓah muri kahlla loh, a ɓah kummo,ate a osso a tashi wo ɓang jah ƙuntumo nghe, le a nwagha no.¹³Amma kara ni a pagh ni njɓuno lihgiri ya, tashi kuntumo ari a ɓa-enna, a ɓah ƙusung ƙuruwo, ɓah ƙusung ɓunna ni a ɓah njung waghina,¹⁴ le a ka ƙum ɓorro, ate na logh le a nwunyo gha. Ate a ka nwunyo a kara logho le a ɓah pah njiteng."¹⁵Ngha ma mona le yang ni ɗigha muri teɓur ni Yesu gha oghni tenani nya, nah yi, "Ɓah yalung poshinna ni ɓeni ka lih giri a mule kulli ya!" ¹⁶Le Yesu pilla nahghi, "Ɓwah ni pagh njiɓuno ma lih giri magulla ke tashi ƙuntumo ari a muwa ɗuɗɗuk.¹⁷ Ngha a malli lam gire gha, tashi a ɗenlahle a nahyi a ɓeni a gor gha, "Njuh, ga kwah gha gilla ri.¹⁸A yang ngha kwah te ya, a ya ngha a wah ga paghi ke na ju wo gha. Ma ƙunɗuna nahghi, "Nƙura ɓaɓang, nga woro nga shinni. Miyang ngi jimmo, ni ngi ƙum ƙunɗung ngha." ¹⁹Ma bi ye nah, "Nƙura a nɗah ɗigɗiya lum, miyang nga ahliyiyang ɗighɗiya. Miyang ngi jimmo, ni ngi ƙum ƙunɗung ngha." ²⁰Le ɓwah ma ɓi osso nah, "Ntigh na mah lah ni piyo, ni log le njuh gha."²¹Ɗenlahle juh ji waɓɓi telelahle a teng kwah. Le yali telelah ghe lullo le nahghi ɗenleh, "Woro ni kahra a gatah njere ni a nji njere ni a ntiri lah ngah, a ka juhni a ɓah ennah, ɓah ƙusung kariya, ɓah njung waghina ni ɓah ƙusung kashina." ²²Ɗenleh nah, "Ɓah telelah ,ga a na epagha, npagne, ha ni ɓeni,nshile ɓang ngha wa uwo."²³Ɓah telelah nahyi ɗenleh,"Woro njeregulla ni njere ma kyenina a ki tangha ri a muwa gha a juh, ate ɓang ɗungso.²⁴ Miyang ngi waɓi yong, ɓwa nya a ntiri a ɓeni ngor ni ɗungna gha ka mom gilina lang ngha,²⁵Le aɓunno ɓayong woro ongso ni ni, le pilla nahyi yang, ²⁶"Ɓeni kwah juwa ɓinnang ngha ni shiɓi teri, nghi,mahmi, amuni, amunanghi, na amingali,ha, ni usullo le ma gha, ni digh ɗenlah lang ngha. ²⁷Ɓeni kwah ni tol ngunpagh nahle juh ƙura tyang ngha, ni digh ɗenlah lang ngha.²⁸Ke yang ntiri yong, ngha tollo e-ɓagh lah bi Kulli na, ni ka ɗigh sang njeh, le ɓang ga i ka ɓoshiyi ya, ate iyere ko bollo ni ga ka mal tumo ghe nya?²⁹ ke i digha magh tinne le ni ƙummo e malli ya, a ɓeni ƙwah shin gipaghne ngaha ka olli, ³⁰aka ki nah, "Ɓeni tolla ɓagh ƙangna ngah ni malli ya."³¹Ko murung mang ni ki ɗigha njiye ka illiɓang sang ko logh le ke tah luwa ni a ɓah tahluwa worotonghno ngunghe lum ni murung ni na a ɓah tahluwa worotonghno lum ngunghe wuramwoh gha? ³²Ni nganiyale le, ngha a ɓah tahluwa mamogho ngha sang ɗunna gha, e tashi a ɓah ƙuntasa njeh a ka illi ko aka ogri tang . ³³ ini ma ni nah, ɓeni ƙwah ntiri yong ngha ni dagh ki ƙunnale ya, ni e pagh ɗenlah lang ngha.³⁴Nmunwatollong ɓonna, amma tebbele ngha nmunwa tollong malle, e pah ni yallang ki e ɓor ɓorole nmunwatollong ɗeshi le?³⁵ Pillah gima nangnah a ɓin njiye ko kiding. A sorbi ko. Ɓeni ni kirung ogh gha, e ɓi ogho."

Chapter 15

¹Ngha le a ɓa agh ɗaggha kwa ni nshile a ɓa pagh gimashira woro ju wa ɓin Yesu ki oghi. ²Afarisawa kwa ni a ɓah nyongligiri a ƙangna ɓangkulli nyanshiteng a riyang, n'na, "Ɓeni ki agha a ɓa pagh gimashira, ye ki li giri ni yang."³Yesu waɓi yang ngulitenana ni nah,⁴ "Yang ntiri yong, ngha yangha ni a nju woro tongno ke mwoh ntiri yang ɓoro, ni ki ɗagh woro inne pur lum pure tombi inne a ɓin lelgiri, i ka al mama ɓor gha ha ika ƙummi nya? ⁵Ƙummi le i ka gangri melli e pagh ɓinmuruɓang.⁶Ngha juwa lah gha i ka gora aɓi, ni a bi ɓamurikalla, e nna yi yang, "Nji pagh ɓinmuruɓang, nƙunna nju lang ni ɓor gha." ⁷Myang ngi waɓi yong ini ni na te, ɓinmuruɓang ngha nghang a kulli ate ɓa paghgimashira ni mwoh puntubu ngha, or aɓayong ma pahnjiteng ni woro enne pur lum pure tombi enne ni gerenteng ngha ni puntubu ngah.⁸ko ɓamah mang ngha ni ɓolo azurfa lum ma, ngha mwoh bor a ntire ya, ni moshi giche, i ka gangbang, i albang ni le ha e kummi nya?⁹kummi le i ka gor a ɓi ni a ɓiɓa murikalla bin monna ika nna yang, noagh binmuribang ni meng, nkunna bolo lang ni bor gha? ¹⁰ini te nina, miyang ngi waɓi yong, bin muribang ngha a muri a ɓa pagh tummo le kulli a ɓa pagh gimashira mwoh ni pontuɓu gha".¹¹Le yesu nah, ɓwa ngha nghang na amunabuna ɓari,¹²le makyena le yang nah yi teri, 'Dah,peng gi kunnalo ni pagh mameng ngha'. Le gaɓi yang gikunna ghe.¹³Ni pagh kara ɓari ya le, ma kyene ghe kpaɓɓa gikunna le kwa wora a njiye ma sanna, a ɓeni ɓiyi gikunna le a njere dighna ma nangna.¹⁴Ngha biyini gi kunale kwa gha, yalo ma shira ingna njiye ghe, le in nah a ganni.¹⁵woro ki pah muri abin ɓwa a njiye ika payi tummo,le tashi a bang i ɓi woro pi a ɓishiligiri-lah gilina. ¹⁶Le bang boyi ate gilina le aɓashiligiri lah ni nkumo e lighe, ate ɓung nya ki pi gumung e li ya.¹⁷Ama ngha ɗengse muna makena nyenni ri agh, nah aɓa pagh a guro le Dah chiangni ni gilina ni pyeri Dangna ngha miyang diya ɓa, ngi wu ni yalo! ¹⁸nga ɗag ba nga woro a bin Dah, le nga na yi, "Dah, npag ne kulli gimashira, npag ne nowo ga ni ɓotiya agh.¹⁹Ni npyere ke a ya gor rang muno agh: pilang ni nga a ntiri a guro le'' .²⁰le muna ma kyena ghe mangmuri nyere a bin teri. ngha wa dunna gha, kukwo agh teri shini, shing gi ennale, ɓangha, ke kpari. ²¹Muna ghe na yi, 'Dah npag ne ghe kulli gimashira nye npag nogho ga ni ɓoti ya gha. Ni npyere a gor rang i muno agh!²²Teri na yi a ɓa payi a guro le, njuni dagra mama ɓoro orbang gha ni kara, n-mayi, n-ishiyi muna nye abi, ni kura a kushi.²³Le njuni dendah ma lishina ntumi buwo. nji pag binmurubang njibuno maligri.²⁴ Ate munang wu na, ni ɓeniya yang ngha ni usulo. Ɓwara kana, ni ɓeniya a kunne! Le a ma ingna a pa ɓinmurubang.²⁵Niɓiyeni muni wara a billi. ngha juni gyap ni lah agh, og ngya ni ugwang. ²⁶Gor mwoh a ntira a gure ili mang ki pag girile. ²⁷Gure ghe na yi, ''minyemmo nyenna lah ngha tero wol dendah ma lishina, ate nyenna kukoturo''!²⁸Yeh muna magulla ghe lullo, shi ɓi ingna lah, le teri pura dabeng, jimmi.²⁹Le muna magulla ye pilla na yi teri, 'shina, a ɓogho ni wor duduk ni nya npag ne oh tummo guro, ni te nɓun gigilla lo agh, ama ni ko kara mwoh nah bol nbul min boro ma kyenaa ate npag ni bimurubang na a ɓeng ngha³⁰ama ngha muno juni agh, ɓeni ɓiyi gikunna lo na amah njah agh, a wol yi dendah ma lishina!³¹Teri ghe na yi, 'munang, kara ni kwa agh a wo ngha binnang, ga te pag mameng ngha ni.³²ama ɓonna ke shi pag shi pag binmurubang, ni poshiyalung ate munangwo ni wu na kara pa, ama ni ɓeni ni agh yang ngha ni usulo; ɓwara kana ama akunne ni ɓiyeni"

Chapter 16

¹Yesu ye nayi a denglale, e"ɓa kummo ngha nga ni ɓa leghi kunna le, ke aja waɓɓi e'ɓa leghi kunna le ngha ki ɓiyi gikkunna ²le ɓa kummo gorri ke nayi nima, mang ngi ogho a murro ni? banghan ga allela, ate nawa dig ɓa leghiri'a.³ba leghire nayi murri, mang ni ɓeni nga pagha ngha telela lang nga ga tol tummo leghilang ngha? nya te ni masso tungiri'a, myang te ni iriɓiyina jim giri⁴Nyerina ga ngha pagha, ke a pusang a tummo legilang le, aɓwa ka aghang allayang.⁵ke ɓa leggi kunna'e gorra aɓa tamma le telelale,le illi mwoh ma, shangni tamma le telelalang a murro?⁶ke na 'duh murung zaitun worro tongno, nayima, ɗigga nje a'yongli wurramo ɓari pur lum ini pag tammalo. ⁷ke ɓa legire ye gor mamuna illi 'tammalo shang? ke na, 'kurro nji lusung worro tongno. ɓa legire nayi, 'ɓishili tammalo a nyongli wurramo ingne.'⁸ke telela ɓongshi ɓa legiri ni nya ki ɗun njiteng agha, ate kashina njoh ma ɓonna. Nghan temama, a'muna ngunja ni ki kashi na njoh a gipayina leyang na ɓwalayang nya nigha a'muna poshna le bang⁹myang ngi nayiyong, nboyi muyang aɓiyong ngha i'kun bollo ni nya a njere ma bonna agha,ate mama bolle malle, aka agyong indig niyang.¹⁰ɓeni kwa dun njiteng ari gimma fiton ngha ika ɗumma ari gimma ngongna, ke ɓeni kwa te ni dun njiteng ari gimma fitong ngha ni i'dumma ari gimma gogna'a¹¹ngha na dun njiteng ari pag tummo ni bollongni a kumo nya njere ma bonna agha, nyang ka ɗagho ɓollon ma njere ma bonna le? ¹²Ngha na dun njiteng ari pag tummo ni bollong la amu'alle, nyang ɓe ka poh bollong i'dig mammu'o?Denglah nya ka payi a'telela ɓari tuimmo'a, nghan ate i'shiɓi mwoh le tol mamuna,ke nina ghale i'pa muri ari mwoh le keshi mamuna. Na wo kwaɓ ɓang kulli ni gi kunna'a"¹⁴Aba farisa ba bol bollo tigha kun yallung, ogha oga kwaniya le wabbi kun shege. ¹⁵Le nayiyang, nyong ni aɓa dung ɓayong am Kulli yarra yaliyong, mama a gusho bin ɓayonggha, ini ngha Kulli ki shiɓbi'a.¹⁶a gi gilla, na aɓa shinduna pag na tummo juwa njah le yahaya. ke ki tollo ju gha, a waɓ na tele mulle kulli, ke ɓeni kwagha tayi tye ki ignah¹⁷ama idig ololo ɓa kulli ni ngunjah ka durro,ke kommo yonglina le gi-gilla ki dig managna.ɓeni kwa tuwo ni mami ki tig ɓama maɓi lagha, i'pag njah nimo, ɓeni kwa te oso tig ɓama ni tuyi ni buri'a pag na njah nimo.²⁰¹⁹ ba kummo ngha nghang ki mella adagra magullina na maɓonina, ngha ki borro gi kunna le²⁰le ɓa njingiri ni a'gorri Liyazaru ngha ki nogha kun kalle, a'nji piyeni ri kwa ²¹e'lel mintana ni ɓa kummo ki sokko'a nghale a'minlarra ki ju ki langshi anjipiye le.²²Bang pagha ɓa njingiri'e wu le ɓa kuntummo tolli keni kari Ibrahim. ɓa kummo'e oso wu alingsha.²³i'nu gani, a hadis le, logshi nji le shing Ibrahim kukwo ni Lazaru a'karike ɓwa e'ma dah Ibrahim, shingi ena lang,attashi Lazaru idog muru kun munabi i'ɓughang nliɓni tu melang ate mama myang gi gana a gishe ni.²⁵Ama Ibrahim nayi, muna, ɗengshi njah lo akunna a gima ɓonna, ke Lazaru teya nigha mamuo a gima shira. ke ni ɓeniya kunna yallung para le mamu'o teya agana. ²⁶nina maghale, tulli ma linna ngha attiga, ate aɓwa niki dura ba ki ka bogho'a, le ɓung nya te bogho ki ɗuro ki ju abisung bagha'²⁷ama ba kummo'e na, 'njinno dah ibrahim tashi mini a leh terang.²⁸ate myangni amuna terang tongno ate ikiɓi lagyang a'ɓang gobɓɓong ju abin gana ni.²⁹ama ibrahim nayima, a'yangha ni musa na aɓa shinduna, e'ɓi a ogyang.³⁰Ɓa kummo'e pilla nayi, o'oh da ibrahim ama ɓung kaka a ntring aɓeni wu ghale, apon tuɓu. ³¹ama ibrahim nayima, ngha na ogtelle musa na aɓa shinduna ghale, le ɓung nya ka nu muyangha ko ɓe logha ntiri alu'o.

Chapter 17

¹yesu waɓɓi a denglah le,"dingna a giri duduk ngha ka tig sung a pag gimashira, ama gi enna ni ni ɓeni a ju'a nji bini agh! ²Ika ɓoro ngha a'kuyi tali goggiri melli a bughi a muru sallang ngha, ke mama ika tigni mwoh le a'makeni kpa agh.³In'lel muyong, muna ngo pag gimashira le, shagi, pon tuɓu le, atoyi gimashirale⁴pagwo gimashira kushi tombari a kara, ke ye pilla juwa bino kushi tombari na,"npontubu, bonna a toyi gimashirale.⁵Le aɓa kuntumo nayi magulla, "Ɓuhri sung njiteng le sung."⁶Magulla na,"nyongha ni njiteng ningha nji mastad le, ke nga nayi ngun minyilong, uɓoh, ake tangha a sallang,' le ika og teleyong.⁷Ama yang ntiriyong, ɓeni ni guro le ni ki dighi ɗiyya ko ki leghi a'nju, nyere le ni yenni a lusungle agh ka waɓɓi, kara ju ɗigha njeh ali gillina le?⁸nika waɓɓi, "lamang guɓɓung in nli, le aka kur ɓunno apa nghantummo ha ke nga mal li-gilli ni nuh na. Ke ni njumole aka li a nuh agh le'?⁹ni payi denglale makampah ate pagna a'ga a tighi i'payi agh, i paghani na le? ¹⁰Ini ninate, nga in-bila aga kwa a tighiyong iɓi pagha, "su sungni a guro ma nangnah. shi pagna ga digha sa pagha?"¹¹ke ɗigha ngha i'gingni biri i wara Urushalima gha, ini le bila a njang Samariya ni Galili.¹²Ngha igni ni min lah gha, beni lungri na aɓa kusung kashigna lum. le a'ttang kukwo nimo le ¹³A mag jollo a'na"yesu, telelah, shing gi ena lesung."¹⁴Ngha shinniyan ngha, waɓɓiyang nima, ""I'bi woro i dun muyong a bin magulla bin ɓang kulli." ngha a'wori'a ama lag kwar.¹⁵Ngha mamuna leyang shina kunna masso ngiri gha, le nyere ni joolo i'bongshi kulli.¹⁶ke gungha kushi yesu, i payi makampa. ini ɓa samariya.¹⁷ke yesu nama," aɓayong lum ni a'lag kwar'ale? tongpur ine nghe?¹⁸Aɓa yaɓa nyah nyere ka pi kulli gullo gha sei biri ni le?" ¹⁹Ke waɓɓi nima,"logho woro pa njiteng lo pagna a kun masso ngirro."²⁰Ngha a Farisawa illini bang ndei ni mulle kulli ka junni le, Yesu pilla waɓɓiyang nima,"mulle kulli ni ki ju ni tig njung yarata gha"²¹ko ke aka nale, shina, yangha!?ko 'yang mwoh!' ate mulle kulle ngha ntirriyong"²²waɓɓi a ɗenglale, a karra ngha ka ju ngha ga tolla a yaliyong e'bin shin mwoh a' ntiri a kara le muna kulli ke ni ngha shing ngha.²³le aka nayiyong nima, 'nshin bogho!, nshin ba!? ke e'bi pugha ko nɓangha tayang ngha,²⁴Niga mama nyiɓa ki poshinibang gerenteng ngha i'tuyi ni bang logha nji bang mwoh ma ɓa kulli juwa nji gibang mamuna gha, inite muna kulli ka digha na a'kal le.'²⁵Ama ni kun dunna gha,ika gana ari agiri duduk, le njahni niɓeya ka shiɓi. ²⁶nigha mama pagni a kara le Nuhu gha, ini te ika pagha a'kara le muna kulli. ²⁷alih, anu, atig mah lah na payi nduwulla, nha kere ni ingni ni a gissasa,ke ɓunno le muru ju wol yang kwa.²⁸Inite nigha mama pagni a'kalle lotu'a a'yangha alli ni nuh,kuriyo ni magha, jama ni bagha.²⁹Ama a'karani Lotu purri a sodom'a gishe purra a kulli sobariyang wol yang kwa.³⁰Ke ni jumo le inite ka paghana a kara ni muna kulli ka dunni riya.³¹a'kara wo'a ke ɓeni a muri nkangna ibi sullo ika tolla agiri a'la gha. le ke ibi dag ɓeni a bangha yeh gha.³²ndenshi ni male Lotu.³³Beni kwa tollo ka ashi usulo le'a ka boshi, ke ɓeni te boshi usulo le'a ika ashi.³⁴Myang ngi waɓɓiyong a'duwo gha a bwa bari nongha a kala mwoh'a. a'tol mwoh, a dag mamuna ³⁵a kuma a mena ɓari ki goghiri. a'tol mwoh le a'dag mamuna" ³⁶A kuma a'mwa ɓari abang a'tol mwoh a dag mamuna.³⁷a illi nima, "a yebanghole, magulla?" ke waɓɓiyang nima, "ba nloh giri woni ngha'a,beni kwattiɓi ki pangha"

Chapter 18

¹Ke waɓing ngunliteɓng riyang a muri yadda ni a jin kyare kwa'a, ke iɓi ngiriyang wu gha.²Nima," ɓa waɓjoh ngha nghan a njeh bangbun inye ɓang kulli'a nya te ipi aɓwa gullo gha.³ke ɗigha mani biyere ngha nghang njeh'e, woro ju a'bini ki wabi eh iɓi angni ipi njitengle abin a ɓeni a yangha a njoh ni no agh⁴kikarra'a ni tola ayali i angni ɓamme'a, ke ni njumole ɗengshe ayali, 'ko ke nya ngi ɓang kulli'a ni pi ɓayong gullo agh ghale, ⁵Ni gogho kwa'a ate ɓammani dingna dinyna gangshang ngha ngo angni iɓi kun njiteng le iɓi nkum usulo nijule binang"⁶ ke magulla,"i og ga ɓa wanjoh ma shirani waɓɓa⁷Niɓeniya, ke kullini ni ki juni njiteng abin aɓeni tariya ngha ki ɓwa ki gorri duh ni ɓa kara le? i thenghi bang a'angniyang? ⁸Myang ngi waɓɓiyong ika juniyang njiteng ni kara mina agh, kara ju le muna kulli agh i'ja kuma a pa njiteng a ngunjani le?⁹ke ye waɓ ngullitengni ari aɓwa ni tollo miyang a'nyha ni gimashiragha ayangha gereteng le a jenah a nshile ɓayong. ¹⁰"Aɓwa bari ingna a kangna njin kulli, jim kulli-mwoh agh ɓa farise mamona tegha ɓa ag daggha ni.¹¹Ɓa farise'e tangha jim kulli amurri a gipangna le "kulli npangno makampa nya ningha aɓayong ɓaɓa agh a manyibi, aɓa gimashira, ɓa alla amena- ko niga ɓa ag dagha niya. ¹²myang ngi gonno nde bari a kara tomɓari, myang ngi pa mwoh le lum amuri angi kunnalang.¹³Ama ɓa ag dagha'a ngha tang kukwo, ni agha logshi muri Kulli agh, a'kikili, wol ina, 'kulli shingi enna lang mini ɓa pag gimashira?¹⁴myangi wabiyong, ɓeni agh wara lah ni yong poshina ate a'tolle gimashira le, nya ninga mamona legha, ate ɓenikwa gushi murri agh aka sulli njeh ama ɓeni te sulli murri njeh'a aka gushi."¹⁵Ke aɓayong ki junni ammuna makenina ate iɓi pag bi a'muyang, le adenglale ki shagiyang.¹⁶Ke Yesu goryang waɓɓiyang nima ' ken shagiyang ngha, nɗagha amuna ma kenina a'ju, ate mama mulle kulli ngha bin amuna'a. ¹⁷myangi waɓiyong njiteng, ɓeni kwa ni ag mulle kulli niga a muna makenina agha, niki ingniya.¹⁸Ke magulla njeh illi nima, ɓa allighi giri maɓbwa, mang nga pagha ke ngha kun mulle kulli?" ¹⁹Yesu nayima,"ate mang ka goran maɓwa? maɓwa nya ko mwoh, sei kulli ni murri mwoh ²⁰A yenah lagbang le kulli- ka all malle ɓwa'a, ka wol lu'o gha, ka iggiriya, ka waɓ yirigha, pi tero ni ngwo gullo" ²¹magulla nje nama, "aga kwaniya nbillayang kikara ngha owni amuna langha"²²Ngha Yesu ogniya, le nayima "giri mwoh ni ow nisang a pagha. magha aga kwa ɓo'a, a'gaɓɓi aɓa enna, ni aɓeni nya niguɓungha'a, le atingna gi kunnalo a kulli- le a'ju kura tiyang."²³Ama ke ma njeh goni aga kwaniya, ma ɓun dummi mashim ate yangha ni gi kunna duduk.²⁴Ngha Yesu shina ɓunna dummi mashim'a ke nama, ika ɗigni ni ganna ke ɓa kummo ka ingna a'mulle kulli!²⁵Ate ika ɗig ololo ke ngoloba ki ingna a'tul lommo ke ɓa kummo ka ingna a'mulle kulli."²⁶Aɓayongni ki oghi'a nale,"nghan ninale yang ka aɓa?"²⁷Yesu ppilla nama,"a ga ni ki pagha bin aɓwa'agha, bin kulli gha ma pagna ni"²⁸Bitrus nama"ngha te shiɗagna ga kwa pag mamisung ngha shi kura tiyo" ²⁹Yesu waɓɓiyang nima,"njitengni ngi waɓɓi yong, ɓwa nya ntiriyongka ɗag lah, ko mami, ko amuna teri, ko aɓa ɓilli, ko amuni ate mulle kulli. ³⁰ke ni ki kun ɓuro a ngunjah ni, ngunjah ni ka ju'a, ni usulo ni nya ki mal'agha"³¹Ngha kpani lumpur bari abini agh, le waɓɓiyang ima,"nshina, susungha sa ka Urushalima, ka ga kwa aɓa shinduna yonglo a'muri muna bayong agh ka ɗungso.³²Ate aka piye abi aɓeni ni yeri kulli'agh, awaɓɓi kun sheghe, a payi ganni le attighi i'og iriɓiyina, ke attayi tara. ³³A wolli a, wol lu'e, kara mataro le ika logho ɗeshi"³⁴Gumu, nya a'yera mwoh a ntiri aga kwaniya, ate tenana ni vulligna ariyang, ni te a'yeri aga a waɓɓa.³⁵pag ninah ngha, Yesu tola dig gyab ni Yeriko, agh ma njiwaghina ngha ɗighagiri njere ki jim giri.³⁶ke ogni ɓunno le ɓayong ki woro agh illi bang mang ki paggiri le. ³⁷A waɓɓi, Yesu ɓa Nazarat ni ki woro³⁸Ke ma njiwaghina'e logshi nijolo nah, "Yesu, muna Dauda, shingi enalang" ³⁹le a ɓeni ag duna agh shaggi ma njiwaghina'e iɓi bol gung. Ama ke ɓuri logshi ghi gobbang ni jollo nah , "muna Dauda, shingi enalang"⁴⁰Yesu ngha nje, le na i ɓa junni ɓe a'binni. gha ma njiwaghina'e bil-libang kari'a, Yesu illi, ⁴¹"mang eɓi pag ghole?" ke na, "magulla iɓi kung shingbang."⁴²Yesu nayi kun shingbang, njiteng lokuno wolritenna"⁴³A ɓeni te kunni shinbang le kurate, i'ɓongshi kulli. Ɓayong kwa'ah, ngha a'shinni ga pag giriya,a'ɓongshi kulli.

Chapter 19

¹Yesu ina Jeriko ki woro.² Le ɓuwa ngha nghang a gori Zakka. Magula le a ba agdagha ni, ɓa giƙunna ni ɗeshi³Yangha tuiri ke ngha shin ɓeni a gori Yesu wah, ningoh kwah ni ƙumo shini yah, ate aɓwah, ɗeshi yah yangha tunshili.⁴Ma ɓangha wara ɗuna ke ebe kuli gori tebi iƙun shini, nɗe Yesu ki ɓol njere ah.⁵Ngha Yesu juni ɓiye ah, loshi nji kuli nahghi, "Zakka suli susu, ake ngi sula liyu ni kyari."⁶ Ma kari sulo aghi ni yeposhina.⁷ Ngha aɓwah shini gire ah, a ma wara a nyashiteng a nah, "I sulina ɓin ɓa paggimashira."⁸Zakka ma logha na yi Murung kulli, "Shinna, Murung kulli, ngi piya a ɓa enna kanda giƙunna lang, ni liyi bwa gubunle ngi nweh nde inne. ⁹Yesu niye, "Ni kyariyah ashiɓang juna a lahni, ate inima muna Ibrahim ni. ¹⁰Nɗe muna ɓwa juna ate ala ni ashi a ɓeni ɓowah."¹¹Ke a ogna atenanaye kwah, ye wara waɓiyang tenana ke waɓiyang nguliteng ate tola ɗigyab ni Urushalima, le a shin ningha ɗiya muriɓang le kulli maka ju susu wah.¹² Le nayang, "Ɓwa nghanghang muna murunni tolla ika wara njiye masanna ate ka almurun ke ka nyere.¹³Gora a gurole lum, ke payang bolo lum, le nayang "Nworo nke ƙuggiri nworo magha kaba nyere." ¹⁴Ningoh kwah abaliye shibi, tashi ƙuntumo atiye i-ba nayi, "Nishi agha a pag murun lasunngha."¹⁵ Nɗe ke ƙun murun ngha, nyette, ke tashi ɓang aɓa gora a guroleo kana pa yang bolo wah i-ba zu ate ikumo iyeri gah a kuma muri bolowoh kana payang i-ba piliyah.¹⁶Ma ƙunɗunna ma zu nayi, "Murung kulli, ɓololoh ƙunna ɓolo muri lum." ¹⁷Ke muna murun niye, "Makampah guro maɓwah. Nɗe a pagna njiteng a muri giri fitokongha, aka ɗiya muri alah lum."¹⁸Ma ɓari ma zu nayi, "Ɓololoh, Murung kulli, ƙunna ɓolo tongno." ¹⁹Muna murun niye, "Ɗiya muri alah tongno."²⁰Mabi ye zu nayi, "Murung kulli, ɓololoh kana, ngha nƙen giɓɓiye a giƙura. ²¹Hakke ngi ɓangho, ate a wani ɓayong ma funna. A wangha a togah na tigha nje ah, ɗeshi ah a wangha a koggah a mini a jamma ah."²²Muna murun niye, "Ni tenanalo ni ngha waniyo njuo, a wai guro mashira. A yara mini ɓayong ma funna, ngi togha nin tigha nje ah, ɗeshi ah ni kogga nin jamma ah. ²³Ke palang na ka tig ɓololang a banki ah, ate nyekkale nju kpaɓi ni ɓuro ni muri ah?"²⁴Ke muna murun niye aɓani ɓiye ah, "N'ag ɓolo ni bi ah, npi ɓani ni ɓolo lum ah." ²⁵Le a niye, "Murung kulli, yangha ni ɓolo lum."²⁶Myang gi waɓɓiyongni, ɓeni kwa ni giri ah ini aka ɓuriyi, amma ɓeni nyani ah, min mama bi ah a aghi a wori. ²⁷Amma a ɓa nananh niya, aɓeni ni ah iɓi nnong murun layang ah, in zuniya ba intughiyang buwoh a ɗumang.'"Ngha waniyang tengni kwah, ma agɗuna ika urushelima.²⁹Worokah le a tolla a ɗiggiyap ni Baitafaji ni Baitanya, a muri ɓura ni a gori Zaitun ngha, le tashi a ɗenlahle ɓari,³⁰ nayang, "Nkena minlah ɗunyong. Ngi inininghale, ngi shin muna piri-ɓurijen ni ɓwa ni san ɗiya muriyah, npanshi nzuni ɓinang. ³¹Ɓung ili yong, "Mang paggiri ke gi panshile?" nahghi, murung kulli ngha ki alli.'"³²Aɓeni a tashiya ken te ke ƙun muna ɓurejen ningha ma Yesu waɓɓiyangha.³³ Ayangha a panshi muna ɓurije le ba tele nayang,"Mang paggiri ke ngi panshi muna ɓurijeh eh?'³⁴ Le a nah, "Murung kulli ngha ki alli." ³⁵A zuni ɓin Yesu, a pushi a ɗagra layang a ɓuwa muri ɓurije eh a tigh Yesu muri. ³⁶Yangha iwolle, a wo meshiyi a ɗagra muri nji njere.³⁷Ngha toli ɗiggyap ni b'ɓa bura zaitu jungha ah, a ɗenlahle kwah ma loshi ɓinmuriɓang wo ɓonshi kulli ni zolo ma gulla ate atumo ma gullina ni pagha a shingha, ³⁸a worona, "Poshiɓangle ni muruni ki zuni ntiri lulli murung kulli ngha! Polole ni a kulli ni gullo ma woɓang kwah!"³⁹A magulale a Farisawa ni a ntiri a ɓayongha niye, "Ɓa aliyigiri, shaghi a ɗenaloni." ⁴⁰Yesu pila nahyang, "Miya ngi waɓɓiyong, ko ɓang polamuyang ma, a tali ki ishi kunyang njolo."⁴¹Ngha Yesu zuni lah gyap ah, ɓua temuri,⁴² n'na, "Ko ke ayara karani ko yong inyara a gah ki zuniyong ni digni ololo ah! Ama ni biyeniah gire vula a njiyong.⁴³Hake kara ngha ka zuwa muro, aɓa ɓanno za bagiri ki kanino, aka logho jibakwah. ⁴⁴Aka koro a sulo njiye na ɓaluwah. Na ɗak tali a muriɓiyah, ate na tig njiwoh ri ƙuɓangni murung kulli tuiniri ki asowah."⁴⁵Yesu ina a ƙangna ɓangkulli ma wara piriyi aɓa maggiri,⁴⁶ woh nayang, "A nyonline liyangha ika ɗigha ɓin jinkulli,' amma npille gunang le a manyibi."Yesu ngha nghang te woro aliyang giri kiyari kwah a ƙangna ɓangkuli. ningo kwah, a magulla b'ɓin ɓangkulli na ɓa nyonligiri na murunjiye ngha ki al wo nlue, ningo kwah, na ƙun njere pagheya, ate aɓwagh ɗuɗɗuk ki ogtelle yata.

Chapter 20ILIBANG AMURI ƊIYARIBANG LE YESU

¹ Ke kara mwoh, ngha Yesu ki aliyi ni a ɓayong giri ni waɓ tenana ma ɓonna le Kulli a kangna Ɓangkulli, a magulla bin ɓangkulli ni aɓa nyongli giri ni aɓa tenna zuwa bini. ² A waɓ tenana a nah, "waɓɓi sung, ni ɗiyamuribang ma yeni awo pangni a gipangna ni le? ko yang ɓiye puwoɗiyamuribang ni?³Ke pila nahyi yang, ma meng ma agh, "nga osso nga iliyong. Waɓɓang a muri, ⁴ Ishibang le Yohanna agh. pura a kuli ko pura a bin ɓayong le?"⁵ Le a waɓi ariyang, a nah, Ngha ghshi nah, 'pura a kuli le', ika nah,' Te mang ke nin npah njiteng ari agh?' ⁶ Ye shi nah, 'pura a bin ɓayong le', a ɓayong ni kwa ni agh ka ɓuyi sung ni atali, ate a yerina a yaliyang i Yahanna agh ɓa shinduna ni".⁷Ke a pila a nahyi, ni shi yeri ba pur nghan ngha. ⁸ Yesu nahyi yang, "Ni te ngi waɓiyong ba nkunɗiyamuribang ni ngi pang ni aga kwa ni agh.NGULITENG A MURI AƁA LEL ƁABANG⁹ Waɓi yang nguli-tenana, "Ɓwa ni pang a nji ngun (inabi) a bangle, ke pih aɓwa aɓa lelli ni, le gingɓiri wara a nje ma sa ni ki ɗig nghan sashibang ¹⁰ Ngha kunbang ɓila le njigung pag ni agh, tashigurole ike agh nji ngung abih a ɓeni ki lel ɓabang ate a pih a ntira a nji gung ni a kuma, le aɓa lelɓabang egh wol guro egh, apiriyi ni ɓaɓi buboti.¹¹Ke ye tashi guro ma ɓih, le a woli a pih iriɓiyina a tuti ni a pih guɓung ngha. ¹² Le tashi guro ma tahro, a ye a woli a tiyi piye, a pushi a ɓuyi ko a kun lusung.¹³ Ke ɓatele ɓabang egh, 'mang ngha pagle? Ngha tahshi muna makun yalung le agh. Gol le aka shin gulo le,ƁA ASHIBANG NGHA MUNA YANG?¹⁴Ngho aɓa leh ɓabang shini muneh agh, a waɓɓa a njiyang a nah, 'Ɓa tol gibiere le ngha ɗeh shi wol nluo ate ɓabang biere iɓi ɗig ma misung.'¹⁵A pushi aɓuyi dahbeng, a wol nluye. Mang gire ɓatelle ɓabang ka payi yang? ¹⁶ Ingha juh ika woliyi nluo aɓa lel ɓabang egh, ika yenni ɓabang egh ika pih a ɓayong masa." Ngha a ogni tenananigha, a nah, "ke Kulli iɓi payi nina agh!"¹⁷Ke Yesu shinyang, nah "mang pag tekushi ga a nyong li agh le: 'Tali ni aɓa ɓag giri shiɓi agh pilla ɗig dore-kangna' ¹⁸ Ɓeni kwa kpah njieng a muri tali egha, ika ɓuniyo lulushi. Ɓeni te tali eghkpa muru agh, ika shaktili."¹⁹Le aɓa yongli giri ni a Magulla bin ɓang Kulli tolla aka boli a kunbang egh, ate ayeri na i waɓ nguli tenana ni a muyang. ama aɓang ngoɓong a ɓayong.NWAH DAGHA ABIN KAISAR²⁰Woro pegyi a shinari ginya le, aɓa aɓa lenghe shin gipagna ma ɗum muyang ninga aɓa njiteng, ate a kumi ni teng mashira, le a kani mo a njuo ni a bin ɓa bol nje.²¹A illi, a nah, "Ɓa alliyi giri, shi yerina ga a waɓna ga ni alliyi giri ni njiteng, le ɓung nya te ki ishiyo kun ngha, ama awo aliyi njiteng amuri njel le Kulli. ²² Gigilla ni i shi pah dagha abin Kaisar ko nya Nina agh?"²³Ama Yesu yeri na yalung kumɓara le yang, le nahyi yang, ²⁴ "Nɗumang dinari. Minlim ni luliyang a muri?" A nah, "mami Kaisar ni."²⁵Le nahyi yang, "Npih Kaisar a ga mami Kaisar ni agh, le npih Kulli a ga mami Kulli ni agh."²⁶ Na kumo teng mashihra ari ga waɓa a dung a ɓayong ngha, le ama bol gung ari tenana le egh ate njiworoshi.²⁷ Ngha ɓaɓa le aɓa Saduki zu ni bini agh, a ɓeni ki nah logha nkilliya nya ngha nghan, ²⁸ a ili, a nah, "Ɓa aliyigiri, Musa yongliyi sung nah, ngha muna ngih ɓwa wuh agh, yangha ni ɓama, ama muna nya agh, le ɓiye ka bol mahle muna ngih egh, ate i kumi muna ngih muna.³¹NgunTeng 21³⁴ Yesu nahyi yang "A muna ngunja ni ngha ki pag nduwula le aya a tig yang a nduwula. ³⁵ A ɓayong ni ɗig ɗingna ma ɓonna a bogho agh ngha ka kum logha nkiliya agh ni ki pag nduwula ke a ka tig yang nduwula agh. ³⁶ Ni te ma a wa wuh agh, ate a pyeri nah aɓa kun tumo le Kulli le ayang ni a muna Kulli, le a yangni a muna logha nkiliya.³⁷Ama ari logha nkiliya agh, Musa agh, ɗunne, aɓa lusung ngha, aba gor Magulla Murum Kulli le Ibrahim ni Kulli le Ishaku ni Kulli le Yakubu. ³⁸Ni ɓiyeni agh ini Kulli le nluo agh, ama Kulli le aɓa usulo, ate ayangha kwa ni ɗigna bini ni usulo."⁴⁰⁴⁵Ngha bayong ngha ki teshi kiriyang, nayi a denlah le,⁴⁶Neh muyong ni a ɓa yongligiri a ɓin bang Kuli, a ɓeni ki gushi muyang ni mel dara magula agh, ni agha ni eɓa mayiyang kum a bin kuggiri, ye ki al dingna a ngun murung Magula a ɓin ɓang Kulli ni ɓin njiɓuno agh. ⁴⁷A ya agha alah abi a mana ni a barayang wuh agh, aya tol muyang ni jim Kuli a tenana dudug. Jah a ɓegha, njo ka kuyang."⁴¹ Yesu nahyi yang, "palang ke anah le, Ɓa-ashibang ngha muna Dauda ni le? ⁴² Ate Dauda kana ngiri agh nah, a gi-nyongli na le Zabura, Murung Kulli waɓɓi murung Kulli lang, 'Ɗigha a beng mahli, ⁴³ ha se te npilla a ɓeni ni agh njoh a agh a pilla agi para kusung lo. ⁴⁴ Dauda teya gor Ɓa-ashibang i magulla, ke i pang ni yelang ke ɗig muna Dauda le?"⁴⁵A ɓayong kwa ngha ki oghi nahyi adenlah le, ⁴⁶ I nlel muyong ni aɓa yongli giri, a ɓeni ki gushi muyang ni mel dara magula agh, ni agh a magkun ma engnjung a bin mag giri, ni bin ɗigna a ngun murung Magulla a ɓin ɓang Kulli ni bin magulliyi na a bin njibuno agh. ⁴⁷ A yangh a meshiyi aliye a mahbere, ni ate ɗum muyang a jim Kulli ma sanna. Nzah aɓeni agh, ka agh ngoshe ma jurina."

Chapter 21PAHBUNG LE MAMBERE

¹ Yesu logshi nji ni shina aɓa kumo ni zu ki pah bu leyang abin tig bollo agh. ² Ke shin mah enna niburi wuh agh ki soɓ bollo le ɓari. ³Ke nah, "Njiteng ni ngi waɓɓiyong, mah-enna ni buri wuh aghsoɓ na ga wor mami ɓeni kwa agh. ⁴Aɓwa soɓɓo a ntiri gikunna leyang ni dudug agh. Ama mahenna ni agh, soɓɓa a ntiri enna le, soɓ ga kwa ɗigha temuri agh."AGI ƊUNNAH ARI MALLA LE NGUNJA⁵ Ninga mama aɓayong ɓaɓa ki waɓni teng a muri bin ɓang Kulli agh, ni giliya ni a giliyi ni ni a tahli maɓonna ni a gipahna, nah, ⁶ "A ga kwa a shin shina ni agh, kara ngha ka zu ngha ko tahli mwoh ni ki ɗiya a muri ɓih mama ni a sulli a nje a agh."⁷⁷Ke a ili, anah, "Ba aliyi giri, ni yebang ni a ga kwa ni agh ka pag ni? Mang ka ɗumo a ga kwa ni agh ngha ka pag le?" ⁸ Yesu pilla nahyi yang imah, "Nlel muyang ke eɓa a soriyi yong ngha. Ate a ɓayong dudug ka zu ni lulang, ki nah 'MINI ini,' le, 'kunbang ɗigna gyap,' ken nkura tayang ngha. ⁹Ngha n'ogh te luwa ni mohno le, ke ɓin nkoshiyi agh, ate ɗigna a ga kwa ni agh ka pagri ni duna, ama malla le agh nima ki pangha nzumi gyap agh.¹⁰ Ke ye waɓiyang, nah, "Nje ka loghi nje, murung ngunja ka loghi murung ngunja ¹¹ A jigra ngunje magulliyi na, abang shisa yaloh ni a kono ka paghan. A gipah ngobong ka pagha, a gipang na ka ɗummo a Kuli.²³ Gi enna ni a aɓeni ni amuna a yaliyang ngha, ni a ɓeni ki pih a muna kira agh a kara wo! Ate nuh ganni magula ngha a muri njali, ni yalula zuwa bin aɓayong ni. ²⁴ A kpah ni teɓe le kun garabwo, le a ponyang a guro wora a nje ni kwa agh, le aɓeni ni yeri Kulli ya agh ka parighi Urishalima, se te kunbang le a ɓeni ni yeri Kulli ya agh ɗungso.¹⁴ Ngha ninah le, ntolo a yaliyong ken ngiriyong ate ga nga tangha kedebang kunbang ngha, ¹⁵Ate nga pahyong tenana ni yeriteng, ngha a ɓeni kwa ni agh njiyong ngha agh ni logle shiɓa koshagshirung niyong ngha.¹⁶ Ama ɗeshili agh, aɓa ɓil yong kpah muyong, a muna ngiyong, ni aɓa lahyong ni a ɓiyong le a wol nluo a ɓaɓa leyong. ¹⁷ A ɓayong kwa ka shibiyong ate lulang. ¹⁸ Ama nyong nya mwoh a muyong ka npih agh. ¹⁹ Ari gim yaliyong nga ashi usulo leyong.²⁰ Ngha nshina a kangni na Urishalima ni aɓa luwa agh, le nyere ni juro le zuna gyap. ²¹ Le a ɓeni a Yahudiya iɓi a ɓangha a eɓɓa nkono, le aɓeni a ntiri lah agh a ɗaghi, le a ɓeni a alah ni kun gerebang ngha ke a ingna a yeh agh. ²² Ate a kara ni agh, a kara nwah ni, ate a ga kwa a nyongli agh ka ɗungso.²³ Gi enna ni a aɓeni ni amuna a yaliyang ngha, ni a ɓeni ki pih a muna kira agh a kara wo! Ate nuh ganni magula ngha a muri njali, ni yalula zuwa bin aɓayong ni. ²⁴ A kpah ni teɓe le kun garabwo, le a ponyang a guro wora a nje ni kwa agh, le aɓeni ni yeri Kulli ya agh ka parighi Urishalima, se te kunbang le a ɓeni ni yeri Kulli ya agh ɗungso.²⁵ A gi pahyina ka ɗumo a kara, ni shieri, ni a muna shenri, ni ngunja egh. A nje ka ɗig ni ngoɓong ni koshiyo ari yalula ni veliye le muru salang ngha. ²⁶ A ɓayong ka wuh dahna ate ngoɓong ari a ga a tig njung ka zu a muri ngunja agh. A gulo ni a Kulli agh ka jigra.²⁷ A ka shin muna ɓayong ka zu a nlagiri ni gullo ni gushirung magulla. ²⁸ Ama ngha a ga kwa ni agh ki pagha, ntang ngingang, nloshi muyong Kuli ate ɓa ashiyong ngha ki zu gyab."²⁹ Yesu waɓiyang nguli tenana, "Nshin ngung-gori, ni a nshile ngung kwa. ³⁰ A lenghi mbuyang, i nshina le yere ni kun biyang zuna gyab. ³¹ Inite ninah, ngha nshina a ga kwa ni agh ki pagle, nyerini mulle kulli zuna gyap.³²Njiteng ni ngi waɓɓi yong, nja niya, niki mal agh, se a ga kwa ni agh pagha. ³³ Ɓakuli ni ngunja ka ɗuro, ama tenana lang niki ɗur agh.⁴⁹ Ngha a ɓayong ni tangha a kari Yesu agh ɓuni njiyang shinni ga ki pag giri ya, nah, Magulla, iɓi shi koriyang ni garabuo le?" ⁵⁰Le mwoh a ntiri yang uɓɓ garabuo ma jang kiri malih le denlah lemagula bin ɓang Kulli ⁵¹Yesu nah, "piyara" Dog kiri, kiri ma nyere ma ɗiya a biye.³⁶ Ama ntang leh a kunbang ni kwa agh, ga jimma ate nkun tengshi rung ari a ga ka pagha, ate ngha tangha a kundung Muna ɓayong."³⁷ Ni a ɓa kara le yangha i alliyi giri a kangna ɓang Kulli, ni duh le woro a nkonno Zaitun. ³⁸ A ɓwa kwa zu a bini ni beri, zu ki ogh tenana le a kangna ɓang kulli.

Chapter 22YAHUDA AGHA KA ƁUNGSHI MURI YESU

¹Kumbang njibuno ni a gori njibuno ɗuro agh ɗigna nyap, mama a gori ɗuro agh. ² A magulla bin ɓang Kulli ni aɓa yongli giri kpaɓ kunyang ate a al njere ni aka wolli nluo Yesu agh, ate a yangha aɓang ngoɓong a ɓayong.³ Ke Ɓa soriyibang ingna ri Yahuda Iskariyoti, mwoh a ntiri adenlah le ni lum pur ɓari agh. ⁴Yahuda ke kunnah a murung magulla bin ɓang Kulli ni a magulla tah luwa waɓteng niyang amurinjere ni ika ɓungshi muri Yesu agh.⁵ Bang ɓoyiyang, a agha aka pih ɓoloh ⁶ Agna nina, le al njere ni ika kumo ika bolli ipayang a ntiri a ɓunno ɓayong ngha.MESHILE GILINA MA KUKURA⁷ Kara njibunno fah nuh ni njibongho nya ri a agh zunna, ngha a tiya aka tummiyi njuh bwo agh. ⁸Yesu tashi Bitrus ni Yahanna, nahyi yang, "nworo nke ngiyi sung gilina ma ɗuro ate sa lih. ⁹ A ili, yebang ni a tollo iɓi shi gila?"¹⁰ Ke pila nahyi yang, ''n'ogho, ngha i ingna a ntiri lah agh, ngha kum ɓwa ni muru muri. Nsowatiye a lah ni ingni nghan ngha. ¹¹ Le n'waɓi tele lah egh, ''Ɓa aliyi gira nah ''yebang ni pag kangna sulli abiri ba sa lih gilina ɗuro ni adenlah lang ngha?¹²Ika ɗumiyong kangna magula ni abi-Kuli ni agilina ɓa yeh agh. Ngil bang a biye.'' ¹³ Ke a woro aka kun ga kwa agh ninga mama waɓiyang ngha. Aka lang gilih ma ɗuro a biye.''¹⁴ Ngha kunbang pangni agh ke ɗigna a ɗenlah le. ¹⁵Ke waɓiyang, ''miyang ni kosiyirung dudug ma lih gilina ma ɗuro ni niyong kaɗebang nga nuh ganni. ¹⁶ Miyang te ngi waɓiyong, ni wa lih gili ɗeshili agh, se te ɗungso a mulle Kulli.''¹⁷ Ke Yesu tol mi koro ngha pangni makamph agh, nah, ''N'agha ga, ngaɓi a ntiriyong. ¹⁸Miyang ngi wabiyong, ni wa nuh muru nji ngung ɗeshi agh, se te ɗiyamurung bang le Kulli zu."¹⁹ Ke tol fah nuh ngha pangni makampah agh, ɓoniyi, pahyang, nah " ngirang ninga ngha a pahtemuyong agh, n'pag nina ate nɗengshi ni meng." ²⁰ Ye tol minkoro ngha a malli gilina kukura agh, nahyi yang " minkoro ni agh ma ogrung mapiyo ma nkila lang, mama a shoɓo ate muyongngha.²¹Ntig njiyong, ɓeni ka ɓungshi murang ngha, yangha ni meng amuri deshile. ²² Ate muna ɓayong ka woro ni ga mama a tiya ka pagha. Ama gi enna ni ni ɓeni ka ɓungshi muri agh." ²³Ke a pila a ila ariyang, yang a ntiri yangni ka pag ga le.²⁴ Ke mohno logho a ntiriyang ate ɓeni a ntiri yang ka ɗig magulla agh. ²⁵ Waɓiyang nah, "A murung le a ɓeni ni yeri Kulli agh, a yangni a ɗiya a telelah a muyang, a ɓeni ɗeshi ni gullo a muyangha, a pilla ninga a ɓeni ki paghi a ɓalah yang gima ɓonna agh.²⁶ Ama ke iɓi pag ni na ni yong ngha. Ngha ninale ɓeni gullo woryong kwa agh iɓi ɗig ninga ma kena, ɓeni te woryong kwa ni gipangna agh iɓi ɗig ninga ɓa pagtumo. ²⁷Ke yang gullo worbang kwa, ɓeni diya amuri deshile agh, ko ɓeni ki pag tumo agh ni le? Ɓeni ɗiya a muri deshile agh ni agh le? Miyang a ntiri yong ama ninga ɓeni ki paghi yong tumo agh.²⁸ Ama nyongha, nyongni ntang ni meng a ntiri tamma lang. ²⁹ Npahne yong ɗiyamurung bang mama Terang pahna ɗiyamurung bang ngha. ³⁰ Ate nga lih ni nuh amuri deshile lang a ɗiyamuribang lang, le ga ɗiya a muri a ngun murung waɓ njuo ate waɓɓi a kumburi le aɓa Israila ni lum pu ɓari agh.³¹Siman, Siman, yere, Ɓa soriyibang alla njere ni ika sahri no ninga nji kikaya agh. ³² Ama njimna ate muro, ate ke njiteng lo iɓi kpah agh. A yenni ni nzumo le a tengshi ngira a muna ngwo.'³³ Bitrus nahyi, " Telelah lang ntola nga kura tiyo a bin kurbang ni a njuo ko a nluo." ³⁴ Yesu pilla nahyi, "miyang ngi woɓo, Bitrus, kedebang deng nguɓu ka tong ni kari agh aka gorkun ni na yerang bende tahro."³⁵ Ke Yesu nahyi yang, "Ngha ntashi yong ken ntol kukuwa ko luhru, ko kuhra, npang na enna guɓung le?" A pila a nah " Guɓung nyha" ³⁶ ke waɓi yang, "ni ɓeni agh, ɓeni ni kukuwa agh, iɓi toli, ni luhru. Ɓeni nya ni gara-ɓwo agh iɓi mag-̵gi bwa ngirung le iɓi kur mwoh.³⁷Ate miyang ngi waɓiyong, ga kwa a nyonglo a murang ngha se te ɗungso." A tiyi ninga yangha ntira a ɓeni nya ki bil gigilla agh.' Ate ga a woro ashina a murang ngha ɗungshi na." ³⁸ Ke a nah, " magula, shina! a garabuo ngha ɓari." ke nahyi yang, piyara."³⁹Ngha a malli gilina kukura agh, Yesu woro, ninga mama pa agh, a muri nkono Zaitun, le a denlah le sowa tiye. ⁴⁰ ngha a billibang ngha, waɓiyang, "Njim Kulli ate ke iɓi n'ingna a soribang ngha."⁴¹Ke woro sissa a biyang fitong, soɓ nkungni a nje, jim Kulli. ⁴² I nah, 'Dah, ngha a agha lo le tol minkoro ni a binang, ke ɓi ɗig ɗengshe lang ni agh, iɓi ma moh ibi ɗungso."⁴³Le Ba-kuntumo le Kulli pura a Kuli zu a ɓini, zu ki tengshi. ⁴⁴yangha ntiri ganni dudug, le ingna a jim Kulli, ha lingha ni ki pura ngiriya woro soɓa nje ninga nkila ma dungrina.⁴⁵Ngha longni a muri jim Kuli le agh, nyere zu a bin adenlah le, zu kunyang a yangha a nong-ntulo ate yalung ɓiyina. ⁴⁶ Ke iliyang, "Temang ke nga nong-ntulo? nlogho n'jim Kuli, ate ke iɓin ingna abin soriyibang ngha."⁴⁷Ngha wa nahni teng ngha, le a ɓuno ɓayong zu kpaɓ ni Yahuda, mamona le a denglah le ni lum pur ɓari agh, agh duna a zu a bini. Le shisha zu a kari Yesu ate ika kpahri, ⁴⁸ Ama Yesu nahyi, "Yahuda, aka ɓungshi muri Muna ɓayong ni kpah ri le?⁴⁹ Ngha a ɓayong ni tangha a kari Yesu agh ɓuni njiyang shinni ga ki pag giri ya, nah, Magulla, iɓi shi koriyang ni garabuo le?" ⁵⁰Le mwoh a ntiri yang uɓɓ garabuo ma jang kiri malih le denlah lemagula bin ɓang Kulli ⁵¹Yesu nah, "piyara" Dog kiri, kiri ma nyere ma ɗiya a biye.⁵² Yesu nahyi a magulla bin bang Kuli, ni aɓa lel bin ɓang Kuli ni aɓa tenna ni zu jah boli agh, "Nzu nja bolang ni agarabuo ni a gara ninga ma nyiɓi le? ⁵³ Ngha kara ni kwa susunga ni yong a bin bang kulli agh nin ngan bolang ngha. Kara leyang ni, ni gulo le pinna.'⁵⁴ A bolli, a wori a liye magulla bin ɓang Kulli le aɓa Yahuda. Ama Bitrus wo sowatiye duna kukwo.⁵⁵Ngha a fugni gishe a ntiri bin waɓ njuo agh, a ɗiya nje, Bitrus ingna ɗiya ntiriyang.⁵⁶ Nsari lah ngha nghan shini a nji gishe, shinni a nji, le nah, "Ɓeni agh, a yangha ninih." ⁵⁷ Bitrus shiɓa, ma nah imah, 'Ɓama, nin nyeri agh." ⁵⁸ Ni nzumo le, ɓwa sa ye shini ye nah, "A wongha a ntiriyang." Bitrus ye nah, " Ɓabura, mini agh."⁵⁹A ya ɗiya a shashibang le, ɓwa sa gangbang ye nah, "Njiteng ni ngi waɓiyong, ɓeni agh a yangha ninih, ate ini ɓa-Galili. ⁶⁰ Bitrus ye nah, "Ɓabura, ni nyeri tenana ni awo waɓa agh. Yangha a ntiri waɓ tenana le deng nguɓu ma tongho.⁶¹Pila le agh le, Magula shin Bitrus a nji, le Bitrus ki ɗengshi tenana ni magulla waɓi agh, "Deng nguɓu niki tongha, se te a for kun ni na a yerangha bende tahro." ⁶² Bitrus puro wara dabeng ke tongri ɓwa.⁶³ Ke a ɓeni a tigha ke lelli agh waɓi kun managna ye woli. ⁶⁴ Ngha a vuliyi ni nji agh, a ili, shin ɗuna, yang wolo le? ⁶⁵ A waɓ kum manangna, a ɓiyi ni luli Yesu.⁶⁶ Ngha bang kori agh, a ɓa tenna kpaɓa bin monna, ni amagula bin ɓang Kuli le aɓa Yahuda ni a ɓa yongli giri. A keni moh abin kpaɓa leyang, a nah,⁶⁷ Waɓisung ngha a woni Ɓa-ashibang agh." ke waɓi yang nmah, "Nwaɓiyong ma le, ninga pah njiteng ngha, ⁶⁸Nye iliyong le, ninga pinghan ni agh.⁶⁹ Ama ga logni niɓiyeni agh, muna Ɓayong magula ka ɗiya abung ma lih le gulo le Kulli.'⁷⁰ A yangha kwa a nah, "ngha ninah le a woni muna Kulli." Yesu nahyi yang "nwanna ni mini." ⁷¹ A nah, "palang ke yeshi al ɓeni ka tangha tah sungha le? kana ngiri sungha shi wara shi ogho wanne ni kuni."

Chapter 23

¹Le a ɓeni kpaɓa biye agh, logho, zuni Yesu abin Bilatus ² A ingna ɓiyi luli ile, ''shi kunna ɓeni ki waɓ tenana ma ɓiyi luli nje, ki nah ike iɓi a pih Kaisar dagha agh, ye ki nah inih Ɓa-ashibang, murung."³Bilatus ili, nah, "A woni murung la aɓa Yahuda le?" Yesu pila nahyi, "Ini a wan ninah ⁴Le Bilatus waɓi a magula bin bangkuli le aɓa Yahuda ni a ɓuna ɓayong, "Ni nkun teng mashihra a muri ɓeni agh." ⁵ A wo gangbang a nah, "yongho ilushi yali ɓayong ni liyi giri a Yahudiya, logshi gire a Galili ni ba."⁶ Ngha Bilatus ogni ninah agh, ili ko ini ɓa Galili le. ⁷ Ngha yeri ni i yangha a nje gulo le Hirudus agh, ma tuti Yesu a bin Hirudus, ni ini ma agh, ɗigna a Urushalima a kunbang ngho.⁸ Ngha Hirudus shin ni Yesu agh bangɓoyi, ate tolla ika kun shini kikara. Ogna teng a muri, tollo ika shin gi njiworoshi ni i pagha ⁹Hirudus ili Yesu a mura agiri dudug, ama Yesu ni pil agh. ¹⁰A murung magula bin ɓang Kuli ni aɓa yongli giri puro tangha ki saghi, ni tighi teng.¹¹Hirudus ni aɓa tah luwa le waɓi kun manangna ye jolli le meghi dahra maɓonna, le a nyer ni moh abin Bilatus. ¹² Hirudus ni Bilatus bol ɓiyang koti, nya ninga mama pa kikara ni nah ogriyang ngha ngha.¹³Bilatus gora a murung magula bin ɓang Kulli na murung magula ni a ɓuno ɓayong, ¹⁴ Le waɓiyang nmah "nzuni nghan ɓeni ninga ɓeni ag kunduna le a ɓeni ka pag gima shihra agh, nshina, meng, n'ili ne shisha a njiyong, nin kum teng ma shihra a muri ninga mama nga waɓa agh.¹⁵Ini nina agh, Hirudus ma agh, yenna tuti a binang ɗeshili, nshini agh le, guɓung nya pagha ga ke nga ka kahni moh a nluo agh, ¹⁶ngha ninah le ngha leshi, le ngha maghi buh.' ¹⁷ [Digna, kengshe nya, Bilatus ka pushi ɓwa mwoh a ntira a ɓeni njuo kur agh ka pih aɓa Yahuda ngha njibuno pagha.]¹⁸ A yangha kwa ama magjolo ni riyang, nmah, " A wori ɓeni, a maghi Barabbas bu!" ¹⁹ Baraɓɓas agh njuo kuhre a muri ga pagha ka ɓiyi ɗigna ma ɓonna a ntiri lah agh, ni wol nluo.²⁰Bilatus ye kpaɓ yang ye waɓiyang tenana, ate tollah ika maghi Yesu bu. ²¹A ya mag jolo. ''A kpanghi, a kpanghi.'' ²² Le ye waɓiyang ma tahro, '' A te mang, Gima shihra ma yeni ɓeni paghi yong le? Nin nkumi ni ga pangha mama ka kahni moh a nluo agh. Ngha ninah agh, nleshi nmal le, ngha maghjo bu."²³ A tang te ni jolo, a agna iɓi a panghi. Le jolo le yang ma nongshi yali Bilatus. ²⁴ Le Bilatus ma agha ni ga yaliyang tol agh. ²⁵Maghi yang bu, ɓeni a ilibang teɓi agh, ɓeni njuo wara kuri, yangha a lah njuo ate ga pagha ka ɓiyi ɗigna ma ɓonna a ntiri lah ni wol nluo agh. Pahyang Yesu ari ga ɗengshe leyang tol agh.²⁶Ngha a wori ni moh agh, a kun ɓeni a gor luli i Siman Bakurane, pura ntiri lah, a tighi ngung kpangha a muri, sowa tiye yesu.²⁷ A ɓuno ɓayong nah, ni amanah ngha a yalung ɓiyina ni ɓuwa agh ate muri agh, ngha ki kura tiye, ²⁸ Ama pilla riyang ngha, Yesu nah, "Amuna ngallang ni Urushalima agh ke nɓuwa te murangngha ama nɓuwa te muryong ni amuna yong.²⁹ Ate nshina, a kara ngha ka zu aka nah , 'Ɓorro ni abin a nkoɓi ni a ɓeni ni ɓil muna a agh, ni aɓeni ni a nuh kira yang agh ngha.' ³⁰Ke aka nahyi a nkono, "N'kpah musung: ni a dingli, 'n'vulliyi sung, ³¹ Ngha a pag a ga kwa ni agh, ngha ngung wa liyenghe agh, mang ka pag giri ngha yumagh?"³²A ɓwa bari, aɓa gimashihra, a wori yang nini aka wol nluo yang.³³Ngha a zuni aba a gori "koromurung" agh, biye ni a kpanghi nghan ni aɓa gimashira ni ɓahriagh-mwoh a bih ma lih, mwoh a bih ma katang. ³⁴ Yesu nah, "Dah, tolyi yang gimashihra le yang, ate na yeri ga a pag agh." A soɓ nlayi amuri gi- ɓuwa ngirung le a gaɓa.³⁵ A ɓayong tangha ki shin ga ki pag giri agh, le a murung nje ngho ki waɓi te ma nangna ni jen gi pangna le, ki nah, 'I ashi na aɓayong ɓaɓa iɓi ashi muri ngha ini Ɓa-ashibang le Kulli, ɓeni a tar agh."³⁶ A ɓa tah-luwa osso ki oli zu a kahri, ki pihriyi muru ma hangna ³⁷ a nah, "A woni murung le aɓa Yahuda le, ashi muro." ³⁸Giri ngha a yonglo a ti agh abi Kuli, "Ɓeni agh, murung le aɓa Yahuda ni."³⁹ Mwoh a ntira a ma nyiɓi ni ɓahri ni a pangngha, sanghi nah, "Awoni Ɓa-ashibang ngha le? Ashi muro ni sung kwa." ⁴⁰Le ma mona pila gbeshi, nah," A nya awo ɓang Kulli agh, ate susu ngha a ganni ni mwoh agh? ⁴¹Sung ngha ba ni tekushi ate sa agh ngoso gipangna le sung. Ama ɓeni agh ni pag gima shihra agh."⁴² Le nah, "Yesu, ɗengshi nimeng ngha a ɗiya a mullo agh." ⁴³Yesu nahyi, "Njiteng ni ngi woɓo, ni kari agh awo ngha ni meng a mulle Kuli."⁴⁴ Kunbang ma topur mwoh pangna, pinna bollo a ntiri nje kwa, ha kenna ri kunbang ma tompur ihne ⁴⁵ ngha kara ni ye tah ni agh. Le a kanda giri ni a kura a kangna ɓang Kuli agh ma sanna a ntirin.⁴⁶ Yesu ɓuwa ni jollo magulla. nah, "Dah, npahna bongho lang a buwo. Ngha,'malli nahteng agh ma wuh. ⁴⁷ Ngha magula le aɓa tah luwa shini ga pag giri agh, bongshi kulli, inah, " ini ninah, ɓeni agh ɓa njiteng ni."⁴⁸ Ngha a ɓuno ɓayong ni zu ate ka shin ga pag giri agh, a shin aga pag agh, a nyere a wol kiki yang. ⁴⁹ A ɓeni kwa yeri agh, ni a mena ni kura tiye a Galili agh ngha tangha duna kukwo, ki shina aga.⁵⁰ Le ɓwa ngha nghan a gori Yusufu, yang ngha ntiri aɓa wat tenana abin kpaɓa. Ɓayong ma ɓonna ni, gerengteng. ⁵¹ Ini ni agha ni tenana ni a tang ngha muri abin kpaɓa agh ni a gipagna le yang. Pura a Yahuda nje magula Arimatiya; yang ngho i al mulle Kulli.⁵²Ini kena bin Bilatus ili ate ngiri Yesu. ⁵³ke suhli nje, le mari ni gilingsa ma ɓonna, lingshi a nkiliya ni a tummo a tali agh, ba na lingshi ɓwa ngha nghan agh.⁵⁴ Kare agh, kara ngirung ni ate kara Usulo ɗigna gyaɓ. ⁵⁵A mena ni kura tiye Yesu agh ngha a longni a Galili agh, shinna nkiliya, ni ngiri ni a lingshi agh. ⁵⁶ A nyere a gil riyang ni a murung ma susunang. A usulo a kara Usulo, ninga mama gigila waɓɓa.

Chapter 24

¹1 Ni beri sub a kara ma kunduna agh, a zu a nkiliya, ni gima susunang ma ɓonna ni a gil agh 2 ²A zu kumo a wara a tuti tahli ni a giri kun nkiliya agh. 3 ³A ingna, nah shin ngiri Magulla Yesu agh.⁴ Pangna ngha gi pangne gangshi niyang ngha, biye ni a ɓwa ɓari tangha dung yang a dagra ma poshina ma yinyiling. ⁵ Ke ngoɓong kpah ari a mena agh, a jul muyang nje, a nahyi a menna egh, ''palang ke ngha shinbang ate ɓeni ni usulo agh a ntira a ɓeni wuh agh le?⁶ I nya ba agh, long nah! nɗengshe ni teng ni waɓiyong ngha ngha yang ngha wa uwo a Galili agh, ⁷ nah aka pah Muna Ɓayong a bih a ɓayong mashihra, aka panghi, kara tahro le ika logho ɗeshili.''⁸ A mena ɗengshi ni tenana egh,⁹A yenna nkiliya a waɓi a ɓeni lum pur mwoh agh ni a nshile ga kwa pag giri agh. ¹⁰ A Maryamu Madaliya,ni Yunana ni Maryamu ngi Yakubu ni a nshile a mena ni a yangha ni yang agh waɓi aɓa kuntumo le a ga pag giri agh.¹¹Tenana ni ni kpah yali aɓa kuntumo le agh, ate na pah njiteng ni a menna egh agh. ¹² Ni gire kwa agh, Bitrus logho, ɓangha wara nkiliya, ke gungho ishing ɓa yeh, shin gi ɓuwa rung ma poshina ini nongha biye mwoh. Bitrus wara liye, ngoɓong woli ni ga pag giri agh.¹³Kara ngha nghan, ɓari a ntiri yang logho kika a lah ma kena ni a gori Imawus ngha saɓa le kena kusung woro taro ni Urushalima agh. ¹⁴A yangha a waɓ tenana a njiyang a muri a ga pagiri agh.¹⁵ Gire ɗiya ngha ayangha a waɓ tenana ni ili a a riyang ngha, le kana ngiri Yesu shisha zu gyap, a ongshi ni yang. ¹⁶ Ama njiyang ni gan shin Yesu agh.¹⁷ Yesu nahyi yang, " A mang nworo ginya nga waɓ tenana a muyang le?" A tangha ɓe ni yalung ɓiyi na. ¹⁸ Mwoh a ntiri yang, ɓeni luli i Kiliyobas agh, pila nahyi, "A woni mwoh, ɓeni a Urushalimani ogh aga pagiri a minkara ni wor agh le?"¹⁹ Yesu waɓiyang, "A mang gire le?" A pila a waɓi, "a ga pagiri ni Yesu ɓa Nazarat, ɓa shinduna, ɓa pagha a gima gula ni tenana le Kulli ni a ɓayong kwa, ²⁰ ni pagha ni a magula bin ɓang Kulli ni amurung le sung ɓoli pah a waɓi njuo nluo, a ya panghi.²¹Shi tolla a ɗengshe la sung, ini pag ɓeni ka ashi Isra'ila agh. Ini ni nah, a mura ga kwa agh, ni ɓeni agh kara taro ni, ngha aga kwa ni agh pangni giri agh.²² Ngha logho zuni ni ɓiye ni agh, a mena ɓaɓa ni ntiri sungha pahna sung ngoɓong ngha a keni ni beri a nkiliya agh. ²³Ngha ni a kunni ngungiri a agh, a zu, a nah, yang ma agh, a shinna a njiloro a ɓa kuntumo le ni nahyi yang i yangha ni Usulo agh. ²⁴A buna ɓaɓa ni su sungha ni yang kena nkiliya, aka shinna ga a mena wabɓa. Ama ni a shini agh.²⁵ Yesu waɓiyang, "Nyong ni a ɓayong ma nangna ni shingri pah niieng ni a ɓa-shinduna wabɓa! ²⁶ Ni ɗigha nina, i Ɓa-ashibang ka nuh ganni ari aga ate ka ingna a gulo le agh?" ²⁷ Le ga logho a muri Musa ni a Aɓa-shinduna agh, Yesu pang shine yang aga kwa ka pagiri a muri a gi nyongli na le Kulli agh.²⁸ Ngha a zuni gyap a lah makena ni a ka nghan ngha, Yesu ɗumo ninga ika wara duna agh. ²⁹ Le a tang ngha ri, a nah, " Ɗiya bisung, ate kapola pangna, kara ngha ki ingna." Le Yesu ɗig ni yang.³⁰ Pangna, ngha Yesu ka lih ni gi lihna agh, le tol fah nuh egh, pag makampa, ɓoniyi, le gaɓi yang.³¹ Ngha njiyang tuhni, a yeri le ɓora riyang, ³² A waɓa a njiyang, "yalisung ni uɓa a njisung ngha, ngha i wani tenana a njijere agh, ngha pangshi ne sung a gi nyongli na le Kuli agh?"³³ A logha biye a kungbang egh a nyera Urushalima. A kuma a ɓeni lum puru mwoh agh abin monna, ni aɓeni a yangha niyang ngha, ³⁴ a nah, "Magula logna, ye ɗuna muri abin Siman." ³⁵ Le a waɓ ga pagiri a njijere agh, ni pagha ni Yesu ɓoniyi ni fah nuh agh.³⁶ Ngha a yangha wani a ga pagiri agh, Yesu tangha ntiri yang, le nah, "Iɓi ololo zu a biyong."³⁷ Le a koshiyo, ngoɓong ye wol yang, a tollo i bongho ni a shinna.³⁸ Yesu nahyi yang, " mang paghi ke ngha ɓiyi yaliyong? palang ke a ilibang a yaliyong? ³⁹ Nshin aɓa beng ni a kusang, mini kana ngirang. Ndonghi nshina. Ate Bongho nya ni ngirung ni muh agh, ninga mama miyang ni agh." ⁴⁰Ngha wanni tenana ni agh, ɗumi yang aɓa bih ni a kushi.⁴¹ Ni te 'a' pah njiteng ngha, ate binmurubang, gire ye maghi yang ngoɓong,Yesu nahyi yang, "Nyongha ni gi lina ni nga lih agh le?" ⁴² Le a pih nji ma tonna. ⁴³ Tolli sheghe adung yang.⁴⁴ Nahyi yang, Ngha miyang ni yongha, nwanne yong n a ga kwa a nyonglo a gigila le Musa agh ni aɓa-shinduna ni Zabura ɗigna aka ɗungso."⁴⁵ Le longshi yaliyang ate iɓi a yeri a tenana le Kuli. ⁴⁶Waɓi yang, "a nyongli na," Ba-ashibang ka gana, ika logha nkiliya a kara ma taro. ⁴⁷ Pontuɓu ni tol gimashihra ini pag ga aka waɓa a ntiri lulia ngunja kwa, logha a Urushalima.⁴⁸ Nyong ni aɓa waɓkun a te le a ga kwa ni agh. ⁴⁹ Nshina miyang ngi tashi yong ni ga Dah agha muri agh. nɗig sang a ntiri lah, se te nɗungso ni gulo a kuli."⁵⁰ Le Yesu wor niyang gyap ni Betanya. Le logshi bih soɓiyang mulle. ⁵¹Ɗingna, ngha soɓne yang mulle agh, ɗag yang, le a tolli wora a Kuli.⁵² A Gushi, a nyere a Urushalima ni bin murubang dudug. ⁵³A yang ngha kangna ɓang Kulli a muri ɓi, a ɓongshi Kulli.

John

Chapter 1

¹Ni kunduna agh tenana ngha-nghang, Tenane ngha ni Kulli, Tenane agh Kulli ni .²Ini te ni kunduna agh ngha ni Kulli. ³Nji bini ni a gilli ga kwa agh, guɓung nya a woro a pagha a ntiri aga a payiya, se nji Bini.⁴Bini agh usulo ngha-nghang, usullo ye agh poshibang le ɓayong ni kwa.⁵Poshibang tubang a pinna, pinna egh ni vullighi ya.⁶ Ɓwa ngha nghang Kulli tassa, luli i Yohanna.

⁷Zu ninga ɓa waɓ kung a muri poshibang nghe, ate ɓeni kwa agh ka pah njiteng a njibini. ⁸ Kana ngiriya, ini i pag poshibang ngha, ama zu ate ika waɓ kung poshibang nghe.⁹ Poshibang ma njiteng ni, mama ki tubang ari aɓayong kwa agh, ngha ki zu a ngunja.¹⁰¹¹Zuwa abin a mami, ama a mami ni aghi agh.¹²Ama a ɓeni kwa aghi agh, ye pah njiteng ni luli agh, pah neyang kunmurung iɓi a ɗigha a muna Kulli. ¹³A ɓeni ni a ɓilla a nji ri nkilla agh, ko ari ɗenshe ma ngirung, ko nji bin ɗengshe le ɓwa agh, ama a nji bin Kulli.¹⁴Tenana pilla ɗig ngirung, ye ɗigha a bisung ɗeshili. Shi shinna gullo le, zah gullo Muna billa mwoh ni pura bin teri agh, yang ngha ni ɗunshi pah niye ni njiteng ɗeshili.¹⁵Yohanna wanna kuni a muri, yangng ha i loshi gih, i nah, "Ɓeni ni pag ɓeni ngi nah, ka zu a nzumang ngha, ate warrang, yangha ngha kikara le nya njah agh.¹⁶Ɗungsoh le ni shi aghni niye a muri niye. ¹⁷Ini gigilla kunri a njibin Musa. Niye ni njiteng a njibing Yesu Ɓa ashibang. ¹⁸Ɓwa nya kana shin kulliya, se ɓeni, muni ma mwoh, ɓeni ni muriya kullini, yangha kari tehri karani kwa agh, ini payi ke a yeri.¹⁹Ga ni Yohanna waɓɓa ngha aɓa Yahuda tashi ni a Magulla bin ɓang Kulli le ɓa Yahuda ni aɓa yeriteng iɓi aka ili, "A mini yang le?" ²⁰Waɓteng kwar, ni ɗeshili gorkung ngha, pilla nahyi yang, "Mini ɓa ashibang ngha." ²¹Ke a ili, "Ke a mini yang le? A mini Iliya le? Pilla nahyi yang i, o'oh".²²Ke a nahyi, "A mini yang le, ate sa kun ga sa waɓɓi ɓeni tashi sung ngha? A woh gor muro ni yang le".²³Ke nah, "mini gih, ni ki gorɓang a lussung ki nah, 'I ngil nji njere le murung Kulli; ninga mama Ishaya ɓa shinduna waɓɓa."²⁴Le a tasha aɓaɓa a ntira aɓa Farisa,²⁵ake a ili a nahyi, "A palang ke awo lag gimashira ngha a mini ɓa-ashibang ko Iliya ko ɓa shinduna agh le?"²⁶Ke Yohanna pilla nahyi yang, "Ngi lag gimashira ni muru, ama a ntiriyong ngha ɓwa ngha nghan tang ngha ɓeni nin nyeri ya agh,²⁷ɓeni ka zu a nzumang ngha, ɓeni ko nguri kura le agh, ni nlog le ngan pangshi agh."²⁸Aga pag giri a Baitanya, a gini muru Urdun, biye ni Yohanna ki ishibang ngha.²⁹Ngha bang kwori agh Yohanna shin Yesu ki zu a bini ke nah, "shin muna njuh le Kulli ɓeni ka tol gimashira le ngunja agh! ³⁰Ɓeni agh ini nwaɓiyong, "Ini pag ɓeni ka zu a nzumang ngha owarang, ate yang-ngha nghan kedebang meng. ³¹Nin nyeri agh, ama ate aka ɗumi bin Isra'ila ini paghi ke nzu ngi ishibang ni muru.³²Yohanna wanna nah, "Nshinna bongho ka sulla a muri ninga Kula, i ye ɗigha a muri. ³³Nin nyeri agh, ama ɓeni tassang iɓi ishibang ni muru agh wanna nghan nah, 'Ɓeni kwa ashin bongho sullo ɗigha a muri agh, ini ipag ɓa-ashibang ni bongho ma kwar. ³⁴Nshinna, nye nwanne ɗeshili ni ɓeni agh muna Kulli ni.³⁵Ngha bang kori ɗeshili agh, Yohanna tangni ni a denlah le ɓari agh, ³⁶a shin Yesu zu ki woro, ke Yohanna nah, "nshin muna njuh le kulli ngha."³⁷Ngha a denlah le ɓari ogni agh a sowa tiye Yesu. ³⁸Ngha Yesu pilla shinni ayang ngha a pir tiye agh, nahyi yang, "mang ntol le? "A pilla a nah, " Rabbi (i ɓa-alliyi giri) njehbang ni bin ɗingna lo pag nghan le?" ³⁹ke nahyi yang, "Nzu nshinna." Le a zu shin ba ɗingha nghan, a kare agh, a ɗingni ha kunbang ma lum.⁴⁰Mwoh a ntiri a ɓeni ɓari ogh tenana le Yohanna ke sowa tiye Yesu agh Andarawus muna ngih Siman Bitrus ni. ⁴¹Ni duna agh a muna ngih Siman nahyi, "shi kunna Ɓa-ashibang" (ɓeni a gori Ɓa ashibang ngha). ⁴²Zu ne bin Yesu. Yesu shini ke nah, "A mini Siman muna Yahuza. Aka goro i Kefas (Tekushi, I Talli)⁴³Bang koro, ngha Yesu ki gili biri ka kani Galili agh, kun Filibus, nahyi, "Kura tiyang."⁴⁴Filibus muna njeh Baitsada ni, njeh le a Andarawus ni Bitrus. ⁴⁵Filibus kun Natanailu nayi, "shi kun ne, ɓeni Musa nyongli giri amuri agi ɓomteng ni aɓa-shinduna agh: Yesu muna Yusufu, Banazarat."⁴⁶Natanailu nahyi, "Gi maɓonna ka pura a Nazarat le?" Filibus nahyi, zu shinna"⁴⁷ Yesu shin Natanailu ngha ki zu a bini ki nahteng a muri, "shin ɓa Israila ma njiteng ɓeni yiri nya a yali a agh." ⁴⁸Natana'ilu nahyi, "a pag ni yelang ke a yerang?" ke Yesu pilla nahyi, "Ngha Filibus ni sang goro a agh, ne awo tiye ngung gori, nshinno."⁴⁹Natanailu agha nah, "Rabbi, a mini muna Kulli! A mini murung Israila! ⁵⁰Yesu pilla nahyi, "Ate n'nah, 'Nshinno a tiye ngung gori agh,' ke a pah njiteng le? Aka shinna aga wor mama ni gullo agh." ⁵¹Ke nah, "njiteng, njiteng, miyang ngi waɓɓo, aka shin ɓakuli ka tuh wang le aɓa-kuntumo le Kulli ka eɓɓe ka sullo a muri muna ɓayong."

Chapter 2

¹Njung kara taro agh, njuwula ngha a nghan Kana ni Galili agh, ngih Yesu ngha a biye. ²A pahne Yesu ni a denlah le kuntumo njuwula egh.³Ngha mba ma-piyem malli agh, ngi Yesu nahyi, "a nya ni mba ma-piyem agh."⁴ Yesu nayi, "Ɓamma, mang pag tekushi zu lo a binang? kumbang lang ni sang pag agh. ⁵Ngih pilla nahyi aɓa kuntumo "Ga kwa waɓɓi yong ngha i mpag agh, npaghi."⁶Niɓiye ni agh abang-muru ma talli ngha nghang Topur mwoh a biye ngha aɓa Yahuda ki pagni gillang ma kwar le yang ngha, mama kwa agh gulo le kena ni bang magula. ⁷Yesu nahyi yang, "nɗungshi abang nghe ni muru fufuh." ⁸ke nahyi aɓa pagtumo, "Nyehre i nge npih magula njibuno." Ama pag te nina.⁹Magula njibuno mom muru ni pilla ɗig mba ma piyem agh, ama ni yeri ba pur ngha-nghan (ama a ɓa-kuntumo ni zunni mure agh yerina). aka gor bura-mah ¹⁰le a nahyi, "Ɓeni kwa agh ka gaɓ mba ɓonna ma-piyem ni duna sang, kedebang mama ni ɓotiya agh, ama a ɗag maɓonna se ni ɓeni."¹¹Ga agh ini ɗig gipangna ma-kunduna ni Yesu pagha a Kana ma Galili agh, ye ɗung gulole, a denlah le pah njiteng a muri ɗeshili.¹²Ngha nzumi agh, Yesu, ni ngih, ni a muna ngih ni a denlah le wara Kafarnahum, a ɗigha biye ɗeshi kara fitong.¹³Ngha, njibuno ɗuro le aɓa Yahuda ɗigni gyap agh, le Yesu wara a Urushelima. YESU PIRIYI ƁAYONG A KANGNA ƁANG KULLI¹⁴Ke kuma aɓa magha a ndah ni a njuh na a kulla lah, ni aɓa ariyi bolo agh ngha ɗig nghan.¹⁵ke gil danglih-nguri pirighi yang kwa a kangna ɓang kulli. kpan na njuh na ndah kwa, ke meshighi a bolo ma-kpeng-kpeng le ɓa ariyi bolo ni deshile ni a tig bolo muri ya veliyi yang ko.¹⁶Nahyi aɓa magha a kulla, "npushi aga aba. Nɗag te pil liye Kulli ninga bin pag kuro."¹⁷A denlah le ɗengshe a nyonglina, "Tengshi rung ate muri liyo ka oshi murang." ¹⁸ke a magula le aɓa yahuda pilla nahyi, "Gi pagna mang aka ɗumi sung, ngha a miyang a woh pag aga le?" ¹⁹Yesu pilla nah, "nwanghi bin ɓang-kulli ni, a ntiri kara taro ngha ɓaghi biye."²⁰ke a magula le aɓa Yahuda nah, "Bogho woro ɓari pure topurmwoh ni a pagha ke a ɓag bin ɓang Kulli ni, le a nah a ɓaghi a ntiri kara taro le?" ²¹Ama bin ɓankulli ma ngirung ni i waɓ teɓi. ²²Nzung logho le nkiliya ni, a denlah le ɗenshe i wanna nina, a ya pah njiteng ni ngulliteng ni a tenana ni Yesu waɓɓa.²³Niɓiye ni agh, ngha yangha a Urushelima a bin njibuno ɗuro agh, ngha ri njibuno ye agh, a ɓwa dudug ni pah njiteng ni luli, ngha a shinni a gipagna le agh. ²⁴Ama Yesu ni aghni yang ngha ate yerina yang kwa, ²⁵Ga te paghi agh, ni tollo a ɓwa iɓi waɓɓi teng a muri ɓwa agh, ate yerina ga a yali ɓwa agh.

Chapter 3

¹Ɓa Farisa ngha-nghan a gori Nikodimu, magula ni a ntiri aɓa Yahuda ² ɓiye zuwa bin Yesu ni duh ji nahyi, "Rabbi, shi yerina a mini ɓa aliyi giri ni purah a bin Kulli agh, ɓwa nya ka pagha agi pagna ni awo pagha, se te Kulli ngha ki gingni ni."³Yesu nahyi, "Njiteng, Njiteng kwa, ni a ɓug tiyong a ɓil ɓwa agh le, ni logle shin mulle Kulli agh." ⁴Nikodimu pilla nahyi, "Ni yalang ni a yah ka ɓuri ɓilli ɓwa ngha wara yahyi agh le? Ni logle ingna a yali ngih ma ɓari ate a ɓilli agh, ika gani le?⁵Yesu pilla nah, "Njiteng, Njiteng kwa, nah bil ɓwa ni muru ni bongho ɗeshili agh le, ni gan ingna a mulle Kulli agh.⁶Ga a ɓilla a nkila agh, nkila ni, ga te a ɓilla a bongho agh, bongho ni.⁷Ke iɓi magho taɓi agh, ate nahwo ni, ɗigna "se te a ɓuri ɓillo.' ⁸Gung ki ɓuwa kikah ba kwa ɓoryi agh. Aka ogh ɓuwa le, ama na yeri njiba pur-ngan ni njiba ikah ngha-nghan. Ini kwa ɓeni a ɓilla a njiri bongho agh." nina.⁹Nikodimu pilla nahyi, "Ni yelang ni nga pagni le?"¹⁰Yesu pilla nahyi, "A mini ɓa aliyi ɓayong giri a Israila ama ni a yeri agi pagna ni agh le?" ¹¹Njiteng, ni njiteng, "miyang ngi nahwo, aga shi yeriya ini sa waɓɓa, sung ngha ɗeshili sa waɓ ga sashing ngha. Ngha te agh, nin agni ga s waɓɓiyong ngha.¹²Ngha waɓɓo teng a muri aga ngunja agh ke na pah njiteng ngha le, ni yellang ni aka pahni njiteng ngha waɓɓo teng amuri aga a kuli agh le? ¹³Ɓwa nya logho kenna a Kuli agh se ɓeni sulla njeh a nji bin Kulli agh: ɓeni pag muna kulli agh.¹⁴Ninga mama Musa logshi ni yuoh a lusung ngha, ini te aka logshi ni muna ɓayong kuli nina, ¹⁵ate a ɓeni kwa pah njiteng amuriya ka kun Usulo mama ke kenne agh.¹⁶Ke Kulli agnji ngunja, ke pah muni ma mwoh, ate ɓeni kwa pah njiteng a muri agh, iɓi kun usulo ma Kenne agh.¹⁷Kulli ni tashi muni a ngunja iɓi ɓiyi ngunja agh, ama ate ngunja iɓi aɓɓa a njibini ¹⁸Ɓeni kwa pah njiteng a muri ya, na magshi ya, ama ɓeni te kwa ni pah njiteng a muri ya agh, a wara a magshi, ate ni pah njiteng a muri lulung ni ini mwoh Muna Kulli agh.¹⁹Ga ni pag tekushi njuo, ate poshibang zuna a ngunja, ama ɓayong tol pinna wor poshibang, ngha ate gipagna le yang ngha mashira ni.²⁰Ate ɓeni kwa pag gimashira agh shiɓina poshibang, ɗeshili agh i nya i zuwa bin poshibang ngha ate ke agipagna le pura beng ngha. ²¹Ɓeni kwa ki pag gi njiteng ngha ka zu ari poshibang ate gipagna le ni i pagha ka pura beng.²²Ngha nzumiya, Yesu ni a denlah le wara a njeh Yahuda. A biye agh ɗig niyang ye lag gimashira leyang. ²³Yohanna ngha ma ki ishibang a Ainon gyap ni Salim ate muru ngha nongha biye nyiyang. A ɓwa ki zu a bini i ishiyang, ²⁴ate kumbang nghe agh, na sang a kur Yohanna agh.²⁵ke sangshirung logha ntiri a denlah le Yohanna ni ɓa Yahuda amuri lagha ma njibuno. ²⁶A kena bin Yohanna aka nah, "Rabbi, ɓeni kana a miyang ni ni a ginni-muru Urdu agh, ɓeni a waɓ tenana a muri agh, shinna, yang ngha i ishibang, aɓwa kwa ngha ki zu a bini."²⁷Yohanna nah, "ɓiye ni logle kun guɓɓung ngha se ga apih a Kuli ya."²⁸Yong ma ni muyong ngha, nga waɓɓa nina 'Mini ɓa ashibang ngha, ama ɗigha nina le, 'a tasang kedebang ini"²⁹Mah nduwula agh mami bura-mah ni. Niɓeni ya ɓih bura-mah, ɓeni tang ngha ki lel muri ya, yang ngha i pag bin murubang dudug ate ɓih bura-mah. Bin murubang lang ɗungshina ate muri ga³⁰Ɗigna i ka ɓuro, meng te agh ngha assah.³¹Ɓeni pura a Kuli ya wara ɓeni kwa agh. Beni te pura ngunja ni, ma ngunja ni, ɗeshiliya ga bola muri ngunja agh ini i waɓ teng a muri. Ɓeni pura a Kulli ya yangngha bin-Kuli le ɓayong kwa³²Wanna aga shina, ye ogh agh, ama, ɓwa nya agni waɓɓa le agh ³³Ɓeni kwa agh ni waɓɓa le agh agnah Kulli agh njiteng ni.³⁴Ate ɓeni kwa Kulli tashiya ka waɓ tenana le Kulli. Nni pa bongho le Kulli ni peshiya ³⁵Terung agna nji muni, ye pahna a ga kwa agh a bih, ³⁶Ɓeni pah njiteng a muri mune agh yangngha ni Usullo ma ke kenne, ama ɓeni shiɓi sowa tiye mune agh ni i shin Usulo agh, ama yali lula le Kulli ngha muri.

Chapter 4

¹Ngha Yesu yerina aɓa Farisa ogni i yangha i kuma a denlah agh, ni ishibang wor mami Yohanna agh ²ngho te agh yesu nya ki ishibang gha a ɗenlah le ni ki ishibang. ³ke ɗag Yahuda ma nyere wara Galili ɗeshili.⁴Ye ɗigne te ika billa Samariya.⁵Ke bilbang a njeh Samariya ba a gori Sika, a kari bang ni Yakubu kurro pi muni Yusufu agh.⁶Tu-muru le Yakubu ngha beh. Yesu ke ɗiya a kun tumuru ghe ate yiri mala a ngya, ngha ni ntiri ɓakara ⁷Mah Samariya juna na ja tog-muru ke Yesu nayi "peng muru nga nuu ⁸Ate a ɗenlah le wara ntiri lah ka kur gilina⁹Le mah-Samariya nayi "palang ke awoni ɓah Yahuda le a ilang mah-Samariya ate muru ma nuh le?" aɓah Yahuda nyah ni gipangna na aɓa Samariya agh. ¹⁰Yesu pilla nayi nima " ke ayeri na pahle kulli le, ni ɓeni ki nawo i peng-muru i nuh agh le, ke a jinne ke pahno muru mah ɗig njah¹¹Ɓame nayi, magula, a nya ni gi tong murugha, tu-mure te agh linna. jebang ni aka kun muru ma ɗing nja ghe nghan le? ¹²Na gullo awor tehsung Yakubu ni pasung tu-muruni agh, ini ma agh nuna mure,, Ini te na amunni na a ndenla?¹³Yesu pilla nayi "ɓeni kwa nuh muruniya njumuru nye ki wolli agh le?"¹⁴Ama ɓeni kwa nuh muru ni nga pih agh ni ogh njumuru agh, ate muru ni gi pih agh, ɗigna nigha njimuru ni nya ki mal gha agh, ki kah a usullo ni nya ki mal gha agh".¹⁵Ɓameh nahyi ma "magulla peng mure nghan ate ke nye ogh njimuru agh, ken yere njuh tong muru a ɓa agh. ¹⁶Yesu nahyi ma, "woro ke gor ɓuro njunini.''¹⁷Bameh pilla nahyi "nya ni ɓabura agh" Yesu agha "a wanna njiteng a nya ni ɓabura agh" ¹⁸Ate a pangna abunna Togno, ɓeni ma nyongha ninih agh buro ni agh, ga a waɓɓa njitengni."¹⁹Ɓameh nah ma, "magula nshin ninga a mini ɓah-shinduna agh" ²⁰A tehsung ɓang Kulli a muri nkono ni ke nah Urushalima ni pag ba ɓayong ka ɓang Kulli ngha nghang."²¹Yesu nahyi "Ɓameh, pah njiteng ni meng kunbang ngha ki juh mama ninga ɓang Kulli a muri nkono ni agh ko a Urushalima agh .²²Nyongha nga ɓang ga nin yeriya agh. shisung agh sungha shi ɓang ga shi yeri agh, ate mulle Kulli pura bin aɓa Yahuda.²³Ninah le, kunbang ka juh, billa bang mama aɓeni ki ɓang Kulli ma ɓonna agh ka ɓanghi a ɓongho ni njiteng. Ate Kulli ngha ki alla a ɓayong ni ka ɗiya aɓa ɓanghi agh. ²⁴Kulli agh bongho ni, le aɓayong niki ɓanghi agh, iɓi a ɓanghi a ɓongho ni njiteng"²⁵Bameh nahyi ma " nyeri na ɓa ashibang ngha ki juh, juh le ika pangshi sung ga kwa agh²⁶Yesu nahyi "mini nga ngi nateng aro agh."²⁷A mi ntirin nghe ni a denlah le yenni. le gire gangshiyang mang pagiri ke i nateng ri bamah ghe, ama na gan illi agh ko mang paghi ke nateng ari agh.²⁸Ke bameh ɗag minbang muru le, wara ntiri lah, ke waɓɓi ɓayong. ²⁹ "Njuh shing ɓeni waɓɓang ga kwa npag agh. Ɓeni agh ɓa ashiɓang ni, i ɗiyi? ³⁰A ɗag ntiri lah a juh abini.³¹A kunbang nye agh a denlah le jimi "magula lih giri. ³²Ama nayiyang ma "miyang ni gilina ni nin yeri gha agh?" ³³Ke a denlah le nahyi ariyang " ɓung nya junni guɓung iɓi lih agh, ko a juna ne?''³⁴Yesu nahyi yang ma, ''gilina lang ngha ini pag pagtumo le ɓeni tasang ngha ni, le iɓi mal tumo le.³⁵ Nya ngi nah " wa-oh sheri inne kedebang kun tahɓi ki pag agh le? miyang ngi waɓiyong, nloshi njiyong nshina aɓa bang, ate a wara aɓilla alel koro. ³⁶Ɓeni te ki kor agh, ka agh ngoshe ni kpaɓɓa njigung ma usullo ni nya ki mal'agh, ate ma, ɓeni ki jamah ni ɓeni ki kor agh aka pag binmurubang kwa.³⁷Ate ma a tenana ni le nah, 'mwoh ki jamah, le maɓi ki koro' ɗunshina na. ³⁸Ntashi nayong iɓi ngi kor ga nin pag tumo ghe agh. ɓaɓa pagna tumo ghe ke i nju ingna a gani le yang.³⁹Aɓa Samariya dudug a njeh agh pahna njiteng ari, ate muri kun tumo ni bameh keniyang ima "wanna nghan ga kwa npag agh. ⁴⁰Ke ngha aɓa Samariya keni biniya, jimi iɓi ɗing niyang, le ke ɗingniyang kara ɓari.⁴¹A ɓayong dudug ye pah njiteng ate tenana le. ⁴²A nahyi bameh ''ni yeshi pa njiteng ate ga a waɓɓi sung ngha ama ate shi ogna ni kirisung, shi yerina i ɓeni agh ini pag ɓa ashi ngunjah ni.''⁴³A njung kara ɓari gha ɗag beh wora Galili ⁴⁴Ate Yesu ni muri ma agh nah ɓa shiduna ni pa kung guloh a njeh leya. ⁴⁵Ngha junni a Galili agh, aɓa-Galili ginshi yarata. a shinna aga kwa pagha a Urushalima a njiɓuno agh, ate kana ngiriyang ma agh akena njiɓuno ghe.⁴⁶Ngha le yeh kena a kana a njeh Galili, ba pil muru ɗig muru mpiyem agh le magula njeh agh muni ngha nghang ki nong kono a Kafanahum. ⁴⁷Ke ogni Yesu pura Yahudiya nyere a Galili agh le kena bin Yesu ke jimi iɓi juh pih tene maso ngirung, ate yangha i wuh.⁴⁸Ke Yesu nahyi nima, "se nshin gi njiworoshi ni gi ngoɓong ngha le ninga pah njiteng agh. ⁴⁹Ke magulla njeh nahyi ma Magulla juh munang ngha ka wuh ⁵⁰Yesu nahyi ima, woro muna ni ki wuh agh'' ɓeh pah njiteng ari ga Yesu waɓɓi agh ma woro.⁵¹Ngha i wori agh, a denlah le kumi nahyi muno kunna tene maso ngiri.⁵²Le illiyang kungbang ma yenni kone ghe dag ni mune le. ke a nahyi ngha yino ni ni kungbang ma tomɓari ini kone mangni bung.''⁵³Beni temuna ghe yerini i konno agh ɗag muna a kunbang ni Yesu waɓni teng agh muni ni ki wu agh, le ini ni ɓah liye kwa pah njiteng. ⁵⁴Ma ni pag gipangna ma ɓari ni Yesu ɗuma ngha ɗagni Yahudiya keni Galili agh.

Chapter 5

¹Nzung mama agh, njiɓuno le aɓa Yahuda ngha nghan, ke Yesu wora Urushalima. ²Ngha a Urushalima agh, muru ngha nghan nong gha a kun luwo njung a gori Baitasda, ni kun Ibraniya aghori tara tongno ³Aɓwa ngha beh dudug aɓa nong konno, ɓa njung wanghina, ɓa kussung kuriyina, na ɓa ngirung nuna kwa ki nongha beh. ⁴Ate mama ɓa kuntumo ngha ki sullo ki juri mure, le ɓa konno ni tok kushi tigha a mure ni kunduna agh ka kun usulo ari konno le.⁵Ke ɓwa ngha nghang abe ki nong konno ɓowo wuramwoh pur-lum pure tombi taro. ⁶Ngha Yesu shini nongni njali agh yerina i yang ngha be kikara, ke nayi ma, a aghna iɓi akun usulo ri konno lo le?"⁷Ɓa konne nah "magula, nya ni ɓwa ni ka tuttan a mure agh ngha a juri agh, ngi juh kalle ɓung agna nghan duna" ⁸Yesu nayi, "logho, tol gi nongna lo a woro."⁹Abeh te ɓeh ma kun masso ngiri, le tol gi nongna le gya. ngha teya kara usulo ni.¹⁰Ngha le, aɓa Yahuda nahyi, ɓeh "na awoh a tol kallo kara usulo agh" ¹¹Pila nayiyang, ɓeni peng usulo agh nah nghang tol kallo a woro."¹²A illi, 'yangi pag ɓeni na 'tol kallo a wor agh" ¹³Ngha te ya, ɓa konne ni yeri ɓeh agh ate mama Yesu wara woro nya yere agh ate ɓuno ɓayong ni beh.¹⁴Ni jumo agh Yesu kumi bin ɓang kulli le nayi "shina a kunna usulo ri konno ni! ke iɓi aya pag gimashira agh ate mama wor mamo gha ye kumo agh. ¹⁵Ɓeh kenne ki waɓɓi aɓa Yahuda i Yesu ni pi usullo.¹⁶Le ate aga, aɓa Yahuda ingna a payi Yesu aga ni ɓottiya agh ate kara usulo ni. ¹⁷Yesu pilla nayiyang, tehrang ngha ki pag tumo ni ɓeni, meng te agh miyang gi pag tumo." ¹⁸Ateɓi, aɓa Yahuda al njeh wol nluo'ye ate ɓung kara usulo agh ama ate gora Kulli i tehri, tol muri peri ni Kulli.¹⁹Yesu piyiyang ma, "njiteng, njiteng, muna nya ki pag guɓung ni muri agh, se ga shina tehri gi pagha, le ga te kwa tehrung gi pagha ini te muni ki pagha. ²⁰Ate tehrung aghna nji muni kun yali, ɗumi aga I pagha, ye ɗumi gima gullina ni ki pah ngoɓong ngha.²¹Ni ngha mama, tehrang ki loshini a nluo agh le ki payang usulo agh, inite muni ki pah usulo ri ɓeni kwa agnji agh. ²²Ate terung nya ki waɓɓi ɓung njuo agh ama ɗagna a njuo kwa abin muni. ²³Ate mama ɓeni kwa agh iɓi pi mune gullo ninga mama a pani tehrung gullo agh, ɓeni te ni pi mune gullo agh le nya ipi tehrung ni tashi ya gullo agh.²⁴Njiteng, njiteng, ɓeni ogh tehlang ngha le pah njiteng ri ɓeni tasang ngha ka kun usulo ni nya ki mal gha agh le na mashiyang ngha, le wara ɗur nluo juwa a usulo.²⁵Njiteng, njiteng, kara ngha ki juh, juhna niɓeni, ngha a nluo ka ogh gobbang le muna Kulli, aɓeni ogha le ka logho.²⁶A te niga mama tehrung agh ni usulo agh ²⁷Ke Tehrung yeh pane mune ɗigha muriɓang iɓi waɓ njuo ate ma ini muna ɓayong .²⁸Nkeng ɓang ngoɓong ri a gha agh, ate kunbang ngha ki juh, ɓeni kwa a nkilliya agh ke ogh gobbang le. ²⁹Le aka pura; aɓwa ni pag gima ɓonna agh ka logha usulo, a ɓeni te pag gimashira agh ka logha njuo.³⁰Ni logle pag giri ni murang ngha. ninga mama ogha, ngi waɓ njuo, njuo lang teya njiteng ni ate mama nya ngi bil ɗenshe lang ngha, ama ɗenshe le ɓeni tasang ngha.³¹Ngha nga waɓkun a muri ngirang agh le, teng lang ni ki ɗig njiteng ngha. ³²Ɓwa-ngha nghan waɓkun a murang le, nyerina tenana ni waɓɓa a murang ngha, njiteng ni.³³Ate ntashina bang abin Yohanna ke waɓiyong njiteng te. ³⁴Ama waɓkun ni ngi al gha ni ye purra bin ɓayong ngha, ngi waɓɓi yong gha ate iɓin aɓa. ³⁵Yohanna ɗigna mongshi gishe ni ki lih ni poshibang ngha, ke pag ɓinmurubang ni poshibang le ma kunbang fittong.³⁶Ke ninah ma agh le, njiteng ni njuh niya wara mami Yohanna ate tumo ni tehrang peng ngha ni npaghi mal agh, tumoni te ngi pagha agh ki ɗumo a murang tehrang tashi nang. ³⁷Tehrang ni tasang agh, waɓna teng a murang, nin ogh nghi, ke nga shin a njame agh. ³⁸Teng le nya te wa'o ariyong agh, ate nya ngha pag njiteng ari ɓeni tashi agh.³⁹Ngha alla a ɓughiri i tolo, ke ɓeni nga kun usulo mama nya ki mal agh, ke bughiri ni ɓoniya ni waɓteng a murang. ⁴⁰Ni te agha nga juh a ɓinang ate ngha kun usulo agh.⁴¹Nya ngi agh ɓongshibang bin ɓayong ngha. ⁴²Ama nyerina nya ni tolla kun agnjung le Kulli ariyong agh.⁴³Njuhna a lulli tehrang, ke ni anghan agh ama ke ɓung ni logho njuh a lulli le, ke aghi agh. ⁴⁴Ngha pah njiteng ni yalang, yong ni nga agh ɓongso le ariyong agh ama nya nga al ɓongso ni ki pura bin Kulli mwoh agh?⁴⁵Ke iɓi shin ninga ni murang nga magyong bin tehrang agh ɓeni ki magyong agh. Musa ni ɓeni ni tig yaliyong ri agh. ⁴⁶Ke ngha pah njiteng ni Musa le, i pah njiteng ni meng ate nyonglina giri a murang. ⁴⁷Ngha ni pah njiteng ni nyongli gire agh le ngha pag ni yalang ke ngha pah njiteng ri telang.

Chapter 6

¹

²Ɓunno ɓayong ki pitiye ate ma a shinna aghi pagna ni i paghi ɓakonno agh ³Yesu eɓɓa a muri nkono ke ɗig nghan ni a denlah le.⁴Ngha teya njibunno le aɓa Yahuda ma Ɗurro agh tolla ɗig gyap ⁵Ngha Yesu ɓuni nji shinni ɓunno le ɓayong ki juni bini agh, le nayi Philip "njabang ni sa kum gilina nghan ke ɓayong ni ka li"⁶Ama Yesu waɓ ga i pyeri Filibus, ate, wara yeri ga ika pagh agh.⁷Filibus aghi ma, "ko ke dinari woro tongno ɓari ni ma akuri gilina le, nima, h peri ɓeni kwa gha ki mum fitong ngha"⁸Le Andarawus muna ngi Siman Bitrus mwoh a ntiri denlah le, Juh nayi Yesu⁹"Muna ngha ba ni fah nuh tongno ni nji ɓari, ga gha mang i paghi ɓayong le?"¹⁰Yesu nah ntigha aɓayong iɓa digha njeh' (beh agh lusung ngha nghang) le abunna ɗigha njeh a bangha woro tongno lum tongno ¹¹le Yesu tol afah nuh ghe pag makampa le pi aɓayong ni ɗigha njeh agh. le ye pag nina ni nji ghe ni ngha mama ka pyeri yang ngha.¹²Ngha aɓayong lini ɗimma, nayi a denlah le a "kwaɓɓa a nshile mintana ni ɗig gha ate ke iɓi ɓiyi agh."¹³A kwaɓɓa a nshile mintana ni ɗig agh guwo lum pu ɓari a ntiri fah nuh tongno ni a gaɓɓi ɓeni kwa li agh. ¹⁴ke ngha aɓayong shini gi pagna ni pagha, a nah" ga agh njiteng ni, ɓeni ni pag ɓa-shinduna ni ka juh a ngunjah agh ¹⁵Ngha Yesu yerini a ja ɓolli attighi i ɗig murung ngha, ma songri ni muri wora a murri nkono.¹⁶Ngha kappola pagni ya, a denlale wara kun salang. ¹⁷A ingna a gisasa, a ɗurro a ka Kafarnahum, duh pagna te, Yesu ni sang te juh abiyang ngha ¹⁸Le gung ma tenna ki ɓwa, le salang ki velliye.¹⁹Ngha a lam ni gisasa a kenne mile wuramwoh pu tongno kika wuramwoh pulum ngha, le a shing Yesu ki ginya muri muru ki ju gyap ni gisasa ghe agh, ngoɓong wol yang ²⁰Ama nayi yang. "Mini, ke iɓi ɓang ngoɓong ngha. ²¹Le a aghi peti iɓi ingna a gisasa, beni gisasa ghe ma bilbang aba a aka kanghang ngha.²²Bang kor gha, a ɓayong ni tangha gini salang ngha shin le gisasa nya wa ogh, se ma-ɓiye, Yesu nite ingna yeh ni a denlah le agh, ama a denlah le wori muyang. ²³Ama a gisasa ngha nghan pura Tiberiya gyap ni ba ali fah nuh ngha nghan, ngha Magula pag ni makampa agh.²⁴Ngha ɓayong ɓaɓa ji yerini Yesu ko a ɗenla le nya biye gha agh a ingna a gisasa ni muyang awara Kafarnahum aka shingbang te muri Yesu. ²⁵Ngha a kenni agini salang mamona agh, ana "Ɓa aliyi giri ,Niyebang ni a juni ba?"²⁶Yesu pilla nayiyang, "njiteng, njiteng ni. nyongha ngi allang nya ate gipagna agh²⁷ken pag tumo ate gilina ni ki ɓiyi agh, ama npag tummo ate gillina ni nya ki mal gha agh, mama muna ɓwa ka pah yong ngha ate Kulli tesung para bi amuri"²⁸Ke anayi ma. "mang sa pa ke sa pag tumo le Kulli le?"²⁹Yesu pilla nayiyang, "Tummo le Kulli ninga, npa njiteng ri ɓeni tashiya"³⁰Ke anayi "Gi pagna mayeni aka ɗumisung, ke sashina, sa pah njiteng aro mang aka pagha? ³¹A tesung lina mana alusung ninga mama a yongli agh, payang gili ni a Kulli agh alli"³²Le Yesu pila nayiyang, "Njiteng, njiteng ni ngi waɓɓiyong, Musa ni payong gilina ni purra a Kulliya, ama terangni, ini pag ɓeni kipayong gilina ma ɓonna ni purra a Kulliya ³³Ate gilina le Kulli agh, ini ki pag mama purra a Kulli le ki pah usulo a ngunja agh. ³⁴Ke anayi nima, "Magulla pasung gilina ni kara ni kwa agh."³⁵Yesu nayi yang, "mini gilina ma usulo, ɓeni kwa juh abinang agh ni og yallogha, ɓeni kwa ki pah njiteng arang ngha ni wa og njimuru agh.³⁶Ama nwaɓ neyong ate nshinang nin npa njiteng ngha ³⁷Beni kwa te Dah peng ngha, ika juh abinang, le ɓeni te juh abinang gha nite ngi ɓuyi ko agh.³⁸Npura a Kulli njuh nja pag agha yalang tol agh, ama agha te ɓeni tasangha ni ³⁹Gani pag agha ɓeni tasangha ate ke mwoh iɓi kenghe a ntira amama peng ngha, ama iɓi loshiyang akara mala le ngunja⁴⁰Ate gani pag agha Dah, ile ɓeni kwa shin muni agh, ye pah njiteng ari agh, ika kun usulo mama nya ki mal gha agh, meng te agh mala le kara agh ngha logshi.⁴¹Le Aɓa Yahuda ki vuriteng amuri ate wanna, " mini ngi pag gilina ni purra a kulli agh ⁴²Anah" Yesu ni ya muna Yusufu ni agh le?, palang ke ika nah, 'i purra akulli?"⁴³Yesu pila nayiyang" ken vuriteng a njiyong ngha.⁴⁴ Ɓwa nya ki ju abinang ngha se ɓeni terang ni tasang ngha nono juni agh le ngha loshi akara malale ngunjah ⁴⁵A yongli na a giɓumteng ile aɓa shinduna ɓeni kwa agh Kulli ka alligiri ɓeni kwa ogho ye aligiri abin Dah agh, ika juwa binang⁴⁶Ɓwa nya shin Dah agh, se ɓeni purra bin Kulli ya inni shin Dah. ⁴⁷Njiteng njiteng, ɓeni pah njiteng ngha yangha ni usulo ni nya ki mal gha agh.⁴⁸Mini pag gili ma usulo⁴⁹Ateyong lina a wuna te⁵⁰Mama ni pag gilina ni pura a Kulli agh ate ɓeni kwa li a ntire gha ni wuh gha ⁵¹Mini ngi pag gili ma usulo ni purra a Kulli agh, ɓeni kwa li a ntiring gilina ni agh ka tang ngbangtali (ni wuh agh) gilina ni nga pagha ngirang ni ate ashi ngunjah"⁵²Aɓa Yahuda pag yellula a njiyang ke logshi sagshiriyang anah "Ni Yalang ni ɓeni ka panisung nyam ngiri eɓi shi li"⁵³Ke Yesu nayi yang. "Njiteng, njiteng se te nli nyam muna ɓwa le nye nuh nkillale, ni nga kung usulo agh."⁵⁴Ɓeni kwa li nyamang ngha le nu nkillang gha yangha ni usulo ni nya ki mal gha le, ngha logshi akara malla le ngunjah ⁵⁵ ate nyamang ngha gillina ma njiteng ni, nkillalang te agh gi nuna ma njiteng ni ⁵⁶Ɓeni kwa li nyamang ngha ye nuh nkillangha miyang a yali, yangha a yalang.⁵⁷Ninga mama Dah ma usulo tashinang ngha, ninga mama nɗigha ate Dah agh, inite ɓeni kwa li yamangha ka kun aɓa ate murang ⁵⁸Mini pag gilina ni purra a Kulli agh, nya ninga mama ateyong li ke wuh agh. Ɓeni kwa li gilina ni agh ika ɗiya malla le nya. ⁵⁹Ama Yesu waɓɓa atenana ni kangna ɓang Kulli ngha i aliyi ni giri a Karfarnahum agh.⁶⁰Le ɗuɗug a ntira a ɗengla le ni ogha aga agh anah." alligiri ma nɗungrina ni gha, yang ka aghi le?" ⁶¹Yesu, ate mama yerina ni a dengla le ngha ki vuriteng amuri a tenana ni agh, Nayiyang ma, "nga lushi yaliyong le?⁶²Ke ngha kara nga shing muna ɓwa ki worra kulli ba kana woni gha le?⁶³Bongho ni ki pah usulo, ngirung ni ɓuri guɓung ngha. Ateng ni ngi waɓɓi yong ngha bongho ni, ni usulo.⁶⁴Ngha kwa gha aɓaɓa leyongha a nya ni pah njitengha. Ate Yesu yerina ni dunna aɓeni ni niki pah njiteng gha agh, ni ɓeni ɓungshi muriya. ⁶⁵Nayiyang nima, ini peghi ke nayi yong ɓung nya logle ju abinang ngha, se nji bin Dah"⁶⁶Ate tenana ni, a dengla le dudug wor worro leyang ni ye kura te agh⁶⁷ Ke Yesu nayi lum pur ɓariye "nin n'oso ntollo ngha wor gha le? ko nga wor le? ⁶⁸Siman, Bitrus pila nayi, Magula, bin yang sa ka nghang? Awoni ni tenana usulo mama nyaki mal agha, ⁶⁹Sung te agh shi pahna njiteng, shi juh shi yerina awoni ma nkwar le Kulli".⁷⁰Yesu nayiyang, "Mini ntariyi yong lum pur ɓari ke mwoh ntiriyong ɗig soribang ngha le'? ⁷¹Ni ɓeni agh, i waɓ tenanani amuri Yahuda muna Siman Iskariyoti, ate ini ɗig mwoh a ntirin lum pur ɓari ni ka ɓungshi muri agh.

Chapter 7

¹A njung aga agh le Yesu galla a ntiri Galili, ni tollo i wora Yahudiya gha ate a ɓa Yahuda ngha ki alla ka woli. ²Njiɓuno le aɓa Yahuda ɗig na gyap.³Le amunangi nahyi, " ɗag ba a wora Yahudiya, ate a denlah lo a shin gipagna lo ⁴Ɓung nya ka songri ri ka pag giri ya ngha tolla a yeri ya. Awo pagha ja ga le, ɗung muro ngunjah."⁵A munangi ma gha na pah njiteng ni gipagna le agh. ⁶Le Yesu nahyi yang, "kunbang lang ni sang pagh agh, ama mamiyong ngha kunbang ni kwa agh, kunbang le yong ni. ⁷Ngunjah ni logle shiɓi yong ngha, ama shiɓi nang ate i nwanna gipagna le yang ngha mashira ni.⁸Nwora njiɓuno ye; mameng agh ni ngi ka njiɓuno ghe nya ate kunbang lang ni sang pag gha." ⁹Ngha malli waɓi yang aga agh, ɗigna a Galili.¹⁰Ama ngha amuna ngi wori a njiɓuno ghe agh, le pir tayang, nya nji ɓeyong agh ama songri ri. ¹¹Aɓa Yahuda ye agh, ngha ki alli a njiɓuno ye, a nah, "yang nghe?"¹²A ɓuno ɓayong wanna tenana dudug a muri a njiɓuno ye. Ɓaɓa nah, "nya ni na agh, yang ngha i ɓoshi aɓwa." ¹³Ngha te ya ɓung nya puro waɓ teng amuri a beng ngha ate ngoɓong le aɓa Yahuda.¹⁴Ngha a yang ngha ntiri njiɓuno agh, le Yesu wara bin ɓangKulli ki alliyi aɓwa giri. ¹⁵Le njiworoshi bolla aɓa Yahuda, a nah ɓeni pag ni yellang ki yeri giri ni nga? Ni alliyi giri ya.'' ¹⁶Yesu pilla nahyi yang, alliyi gilang ngha mameng ni nya, mami ɓeni tasang agh ni.¹⁷Ɓeni kwa tollo i ka pag gipagna le ya, ika yeri alliyigiri ni, mami ɓeni tasang agh ni. ¹⁸Ɓeni kwa waɓteng a ɗengshe le ya i al gushi muri, ama ɓeni ki al gullo le ɓeni tashi ya, ɓa njiteng ni, yang ngha gereteng.¹⁹Ne Musa pah ne yong gipagna? Ama ɓung nya bol gipagna ye agh. Mang paghi ke nga allang nga wol nluo-yang?" ²⁰A njiɓuno ye pilla nah, " awo ngha ni gima tenna aro. Yang ki allo ka wol nluo wo?"²¹Yesu pilla nahyi yang, " npagh giri mwoh, nyong agh kwa agh njiworoshi bol yong teɓi. ²²Musa pah yong jaɓɓa, {Musa ni te kpe ya, ama pura bin akah}, le njaɓ ɓwa karabille (sati).²³Ngha ɓwa kum jaɓɓa a kara sati ate ka ɓun gigilla le Musa agh, mang paghi ke yali yong ki lullo ate ntig na ɓwa kum massongiri yarata a karabille (Sati)? ²⁴Ken waɓ njuo ate pagha le ɓwa agh, ama nwaɓ njuo gerenteng."²⁵A ɓeyong ɓaɓa a Urushalima nah, "ne ɓeni niɓiye ni a alla a ka wol agh ni gha? ²⁶Shina, yang ngha i natteng a ɓeng agh, na waɓ̄i te guɓɓung ngha. Ni pagha i aɓa bol njiye ni yere i ɓa-ashibang ni gha agh, i pagha? ²⁷Ko ɓwa mwoh nya yeri ba ɓeni pur ngha agh.²⁸Le Yesu pilla nah teng ni jollo, a binɓangkulli, ki alliyi giri, ki nah, " nyong agh kwa agh nyara ba npur agh. Ni juh ni murang agh, ɓeni tasang ngha yang agh ni njiteng, ni te nyeri ya. ²⁹Nyeri ne ate bini ni npur nghang, ini tasang."³⁰A pagha a bolli, ama ɓung nya tig bi ari ya ate kunbang le ni sang pag agh. ³¹Ama aɓwa dudug a njiɓune agh pah-njiteng, a nah, "ngha ɓa-ashibang juh agh, i ka pag duma aga wor mama ɓeni ki pag agh?'' ³²Aɓa Farisa ghe ogh ga a ɓuno-ɓayong ki waɓɓi ariyang a muri Yesu agh, le a magula binɓang kulli ni Aɓa Farisa tashi a ɓakurung a ka bolli.³³Le Yesu nah, "miyang sang ni yong min kunbang ni fitong ni agh, le nga wora bin ɓeni tasang ngha. ³⁴Nga allang ama ni nga kumang agh; ba ngi ka nghang agh ni log le ken ngha."³⁵Aɓa Yahuda ghe waɓi a riyang, "njebang niɓeni ki ka nghang ke ni shi log shi kumi agh? ko i ka wora njiye le a Helina ni meshiye agh i ka alliyi aɓa Helina giri le? ³⁶Teng mang i waɓɓa i; ngha allang ama ni nga kumang agh; ba ngi ka nghang ke ni log le ken ngha agh?"³⁷Ngha kara ma njumo, magula ma njiɓuno ghe, yesu logho tangha nah teng ni jollo, nah, "ɓwa ngha nghang yol njumuru ki wol le i juh a binnang i nuh. ³⁸Ɓeni pah-njiteng ni meng ngha ni nga mama tenana le Kulli waɓɓa, ɓangha muru usulo ka ɓangha yali.'³⁹Ama waɓteng ni a muri bongho le Kulli, ngha a ɓeni pah-njiteng ri ya ka agh gha; ni sang a pah bongho le Kulli ya ate ni sang a gushi Yesu agh.⁴⁰A ɓayong ɓaɓa a ntiri aɓayong nghe, ngha a ogh ni a teng ni ya, nah, "ɓeni nya njiteng ni ɓa shinduna ni.'' ⁴¹A ɓaɓa nah, "ɓa ashibang ni gha .' Ama a ɓaɓa nah, "ɓa ashinbang ka pura Galili? ⁴²Tenana le Kulli ni nah ɓa-ashibang ka pura nji bin a minkah Dauda a Baitalami, a Lah ni Dauda pur ngha agh?"⁴³Le koriyo logha ntiri aɓayong nghe ate muri. ⁴⁴Ke ɓaɓa le yang bolle, ama ɓung nya tig bi ari agh.⁴⁵Le a ɓakurung nyere juh a bin a magula binɓang kulli ni Aɓa Farisa, a nahyi yang, "pallang ke nin njuh nimo agh?" ⁴⁶A ɓakurung pilla nah, "ɓung nya waɓ teng ni nga mama agh"⁴⁷Le Aɓa Farisa pilla nahyi yang, "mami yong ma agh a soriyi na yong le? ⁴⁸Mwoh le amurung gha nghang pah-njiteng ri le, ko mwoh le Aɓa Farisa? ⁴⁹Ama aɓwa ni ni yeri gipagna gha agh, a yomna yang."⁵⁰Nikodemus (mwoh le aɓa Farisa ni juh a bin Yesu ni kunduna agh) nahyi yang, ⁵¹" ko gipagna le sung ki kashiyi ɓwa njuo sang ke ki ogh ga pag agh bini le ki yeri ga pag agh le? ⁵²A pilla a nahyi, "weh ma agh a pura Galili le ? Billi shina, ɓashinduna nya pura Galili ya."⁵³Le ɓeni kwa agh i wora liye.

Chapter 8

¹Yesu wara nkonno Jaitun. ² Niberi kpi-kpi le ye juh a bin ɓang Kulli, le aɓayong kwa juh, ɗiya njiye aliyi yang giri ³Aɓa nyongligiri a bin ɓang Kulli ni Aɓa Farisa juh ni ɓamah ni a bol a tu njah agh. A tighi ntiring.⁴Le a nahyi, "ɓa aliyi-aɓwa giri, ɓamah ni ya a bolli a bin tu pag njah ⁵Niɓiyeni agh a gigila agh, Musa nah yi sung, e shi ɓughi a ja ɓeh; mang a waɓɓa muri?" ⁶A waɓ ga ate tammi ate a kum ga a ka tigni yi teng ngha, ama Yesu gungho nyongli giri a njiye ni munabi.⁷Ngha a woro illi ni ya, logho tangha njiye le nahyi yang, "ɓeni a ntiri yong nya ni gimashira agh i pag ɓa kunduna ni ka ɓughi ni tahli ya." ⁸Ye gungha njiye, le yongli giri njiye ni munabi.⁹Ngha a ogh ni nya, a songriyang mwoh mwoh, logha ri magulla le yang. woro ken le a ɗag Yesu ni muri, ni ɓamah ni a tehsa ntiring ngha. ¹⁰Yesu logho le nahyi, "ɓamah, a ɓeni ki tigho teng agh nghe? Ɓung nya mwoh tu wo njuo agh?" ¹¹Nah, "ɓung nya magula." Yesu nah, meng ma agh ni tuwo njuo agh. woro, ke iɓi a ya pag gimashira agh."]¹²Yesu ye nah tengri yang, nah, "mini ngi pag poshibang le ngunjah; ɓeni kura tiyang agh ni ginya a pinna agh ama i kum poshibang le usulo." ¹³Aɓa Farisa ye nahyi, "A wo tanghi muro, tanga lo agh yiri ni."¹⁴Yesu pilla le nahyi yang, ko ngi tanghi murang, tangha lang agh njiteng ni. nyara ba npur nghang agh ni ba ngi ka nghang agh, ama ni nyere ba npur nghang ko ba ngi ka nghang agh ¹⁵ngi tu njuo billa ri ngirung le yong. nya ngi tu yi ɓung njuo agh. ¹⁶Ama nga tu njuo le tu njuo lang agh yiri ni ya ate nya ni murang agh, ama shi sung agh ni terung ni tasagh agh.¹⁷Ini ni na, ngha a gipagna le yong agh a yonglina i teng ni aɓwa tangha a muriteng ɓahri ya njiteng ni. ¹⁸Mini npag ɓeni ki tangha muri teng lang agh, ni terung ni tasang agh, ngha ki tangha te murang.¹⁹A nahyi, "tehro nghe?" Yesu pilla nah, "nin nyerang ko tehrang agh; nyeri nang ɓole, ke nyeri na terang ɗeshi." ²⁰Waɓɓa a teng ni a bin tigbolo ngha i aliyi aɓwa giri agh abin ɓang Kulli agh, ama ɓung nya bolli ya ate kunbang le nisang pag agh.²¹Ke ye nahyi yang, 'miyang nga woro; nga alla, nga wu a gimashira le yong. Ba ngi ka nghang agh, ni log le ken ngha." ²²Aɓa Yahuda ghe nah, i aka wol muri le? Ini paghi ke i nah, 'ba ngi ka nghang agh ni log le nken gha agh?"²³Yesu nahyi yang, " npurah binjiye; npurah bi Kulli. Nyong na mami ngunjah; mini mami ngunjah agh. ²⁴Ini ni na le lang i nwaɓiyong, nga wuh a gimashira le yong. Ni npah njiteng i MINI ya, nga wuh a gimashira le yong."²⁵Le a nahyi, "A woni yang ngho?" Yesu nah yi yang, " ga nwaɓi yong ni kunduna agh. ²⁶Miyang na giri dudug nga waɓɓa nye nga waɓ ni njuo a muyong agh. Ama, ɓeni tasang agh ɓa njiteng ni; aga n-ogha bini ya, a gire ni nwaɓi ngunjah." ²⁷Na yere i waɓi yang tenana a muri Tehri agh.²⁸Yesu nah, "karah ni a logshi muna kulli bikulli ya, ini nga yere i MINI, nya ngi pag guɓɓung ni murang agh. Ni nga mama Tehrang aliyi nghang agh, ini ngi waɓɓa atenana ni nina. ²⁹Ɓeni tasang agh yang agnjang ni ɗag nghang ni murang agh ate miyang ngi pag ga ki poshi yali agh." ³⁰Ngha Yesu ki waɓ ni a tenana ni ya, a ɓwa dudug pah njiteng.³¹Yesu nahyi aɓa Yahuda ni pah njiteng ri ya, "nɗigha a teng lang le nyong ni a denlah lang ma njiteng. ³²Le ngha yeri njiteng, njiteng egh ka ashi yong." ³³A pilla a nahyi, "shi sung ni a minkah Ibrahim ni te pa shi pagh guro le ɓung agh; a pallang ka a nah, 'a ka ashi yong?"³⁴Yesu pilla nahyi yang, ɓeni kwa pag gimashira agh guro le gimashira ni. ³⁵Guro ni pa ɗigha a lah ha tollo ken ngha; Muna ka ɗigha ha ka tollo ka kenne. ³⁶Ngha ni na le muna Kulli ashi yong le, n-aɓ na aɓɓa ma ɓonna.³⁷Nyara nyong ni a minkahyi Ibrahim; n-allang nga wol nluo-yang ate tenana lang nya ni bang a yali yong ngha. ³⁸Ngi waɓ ga nshina bin Tehrang ngha, yong te ya ngi pag ga n-ogha bin Tehyong agh."³⁹A pilla a nahyi, "tesung agh Ibrahim ni." Yesu nahyi yang, "Nyong ni amuna Ibrahim le, nga pag gipagna le Ibrahim.⁴⁰Ama ngha niɓiyeni nya nyong agh ngi allang nga wol nluo-yang, ɓwani waɓɓi yong njiteng ni ogha bin Kulli ya. Ibrahim ni pag ni nga agh. ⁴¹Nyong agh ngi pag gipaghna le Tehyong." A nahyi, "na ɓil sung a pag njah agh, sung agh ni terung mwoh: Kulli."⁴²Yesu nahyi yang, "ngha Kulli ni pagh Tehyong agh nga tollang yali yong, ate npura bin Kulli, miyang ba; ate ni njuh ni murang agh, ama ini tasang. ⁴³Mang paghi ke nin yeri a tenana lang agh? Ga paghi ya ni logh le n-ogh a tenana lang agh. ⁴⁴Nyong ni mami Tehyong, ɓa soriyibang, ngha ngi tol gipaghna le tehyong. Ni kunduna agh ini ɓa-wol nluo, e nya e tangha a njiteng ngha ate njiteng nyaniya. Ngha kwa i waɓ ni yiri ya, i waɓɓi a gipaghna le ate ini ɓa pagh yiri ni teh a yiri.⁴⁵Ama ate miyang ngi waɓ njiteng, ni npah njiteng ni meng agh. ⁴⁶Yang ntiri yong waɓɓang njuo pagh gimashira? Ngha nwaɓ njiteng agh, mang aghi ke ni npah njiteng ni meng agh? ⁴⁷Ɓeni mami Kulli ni ya ka ogh tenana le Kulli; nya ngi ogh tenana le Kulli ya ate nyong ni mami kulli ya."⁴⁸Aɓa Yahuda pilla nahyi, "Ni shi nah e njiteng ni a woni ɓa samariya a wo ngha ɗeshi ni gimatenna ro agh?'' ⁴⁹Yesu pilla nah, nya ni gimatenna rang ngha, ama miyang ngi gushi tehrang, yong agh nya ngi gusang agh.⁵⁰Nya ngi al gullo lang agh; ɓwa ngha nghang ki alla ye ki waɓ njuo. ⁵¹Njiteng, njiteng, ni gi waɓɓi yong ɓeni kwa bol tenana lang agh, ni wa shin nluo agh."⁵²Aɓa yahuda ghe nahyi, "niɓiyeni nye shi yara a wongha ni gimatenna. Ibrahim na aɓa shinduna wu na; ama a nah, 'ɓeni kwa bol tenana lang ngha ni wa mom nluo agh? ⁵³Na gullo a orr Tehsung Ibrahim agh ngha wu agh, a owa re? A ɓashinduna ma agh wu na. A pil muro i a woni yong ngha?"⁵⁴Yesu pilla nah, ngushi murang le gullo lang agh niye ni; Tehrang ni ka gusang a ɓeni ngi nah i Kulli le yong ni nya. ⁵⁵Ni nyeri ya; nga ɗigh ni nga yong, ɓa pagh yiri. Ama, nyeri ne, miyang ɗeshi ngi bol tenana le. ⁵⁶Tehyong Ibrahim pagh bimurubang ni shin kara lang; shini, le pagh binmurubang."⁵⁷Aɓa Yahuda ghe nahyi, " nisang a ken bogho woroɓahri pulum agh, ama a shin na Ibrahim?" ⁵⁸Yesu nahyi yang, "Njiteng, njiteng miyang ngi nayi yong, ke a ka ɓil Ibrahim sang ngha MINI." ⁵⁹Le a ponna a Tahli aka ɓughi ni, ama Yesu songri ri pura kangnaɓangkulli egh.

Chapter 9

¹Ngha Yesu ki wori agh, le shin ɓwa ni a ɓil ni njung wanghina agh. ²A denlah le illi, "Ɓa-aliyi aɓwa giri, yang pagh gimashira, ɓaburani ni ko a ɓaɓilli, ke a ɓilli ni njungwanghina?"³Yesu pilla nah, "ɓeni ko a ɓaɓilli ni pagh gimashira agh, ama ate a ka ɗum gipagna le Kulli ri. ⁴Ɗigh ni na le sa pagh tumo le ɓeni tasang ngha ni nshile karah.Ɗuh ngha ki juh ngha ɓung nya log le pagh tumo gha agh. ⁵Ngha miyang ngunjah agh, mini ngi pagh poshibang le ngunjah."⁶Nga Yesu malli waɓ ni a ga agh, tat tara a njiye, lohri soɓɓong ni tara ghe, le bulli soɓɓong a nji ⁷Nayi, " woro ki laghi a tumuru Siloam (tekushi: tasa)." Le ɓiye woro ki laghi, le nyere nji ki shinbang.⁸Le a ɓamuri kalla le ɓiye ni a ɓeni shini pa kikara i jim giri ya nah, "ɓeni pa ki ɗigha ki jim giri ya ni nga agh?" ⁹Ɓaɓa nah, "ini" Ɓaɓa nah, oh oh, amma ɓiye nga puri" ama nah, "mini."¹⁰A nah yi, " ke pagh ni yellang ke njuwo ɓwa agh?" ¹¹Pilla nah, "ɓeni a gori Yesu agh ni yogh soɓɓong ɓisa njiang le nah nghang, "woroSiliwan ki laghi.' Ke nworo ngi laghi,le nkum shinbang." ¹²A nahyi "yang ngha?" pilla nahyi yang " ni nyeriya."¹³A juh ni ɓiye ni pa ɓanjungwanghina ni nya a bin a Farisawa. ¹⁴Kara sati ni Yehsu yogh bi soɓɓong logshi ni njung egh. ¹⁵Le a Farisawa ye illi ɗeshi e ni yellang ni kum ni shinbang. nahyi yang, "tigh soɓɓong a njiyang, nlaghi, ngha niɓiyeni nya miyang ngi shinbang¹⁶A ɓaɓa le a Farisawa egh nah, "ɓeni nya ni pura bin Kulli ya ate nya e bol kara Sati ya." Ɓaɓa nah, "pagh ni yellang ki ɓagimashira ka pagh a gi njiworoshi ni?" Koriyo ma ingna ntiri yang. ¹⁷Le a ya illi majiwanghina agh ɗeshi, "mang a waɓɓa muri, ke logshina njuwo agh?" ¹⁸ha niɓiyeni a Farisawa ni tolla yali yang e nji wanghina ngha kum na shinbang ngha sai ngha a gori a ɓaɓilli ɓeni kum shinbang egh agh.¹⁹A illi a ɓaɓilli egh, "muna yong ni nga ngha nah a ɓilli ni njungwanghina agh? pagh ni yellang ke e shinbang niɓiyeni?" ²⁰Le a ɓaɓilla egh pilla nahyi yang, "shi yara e muna sung ni nga a ɓilli ni njungwanghina. ²¹Pagh niyellang ki e shinbang niɓiyeni, ni shi ueri yeri ya, yang logshi nji, ni shi yeri ya, n-illi, ɓatenna ni. Logh le nah teng ni muri."²²A ɓaɓilli egh waɓɓa a ga ate a yang ngha a ɓangngoɓong le a Yahudawa. A Yahudawa wara agha ri yang e ɓeni kwa pah njiteng ini ɓa-ashibang ngha a ka piriyi a kangnaɓang Kulli. ²³a teɓi ni a ɓaɓilli egh nah, "Ini ɓatenna, n-illi."²⁴Nde ɓahri a ya gor ɓeni a ɓil ni njungwanghina nghe nya, a nahyi, "pi Kulli gullo. Shi yara e ɓeni nya ɓagimashira ni." ²⁵Le ɓiye pilla nahyi yang, " Nie nyere ko ini ɓagimashira agh.Giri mwoh ni nyere njiyang wonghina pa, niɓiyeni nya miyang ngi shinbang."²⁶Le a nahyi, " mang pagho? Logshi njuwo niyellang?" ²⁷Pilla nahyi, "nwara nwaɓi yong, amma ni ogh agh! Ate mang ke ngi tollo nga oghi ɗeshi? Ni te ntollo nga ɗigha denlah le ya, ntollo?²⁸A sanghi a nah, " A woni denlah le, amma shi sung ni a denlah le Musa, ²⁹Shi yara e Kulli nah na teng ri Musa, amma ni shi yeri ba mama pur nghang agh."³⁰Ɓiye pilla le nahyi yang, " nji woroshi ni nga, e ni nyeri ba pur nghang agh ngha te logshi na njiyang. ³¹Shi yeri nah e Kulli nya ki ogha ɓagimashira agh, amma ɓwa bolri le pagh ga nah apagh agh, ika oghi.

³⁴A pilla a nahyi, "A ɓilla a ntiri a gimashira, le a wo aliyi sung giri?" Le a pushi dabeng.³⁵Yehsu ogho e a piriyi ne a kangnaɓang Kulli ke kummi le nahyi, "A pahna njiteng ni muna Kulli?" ³⁶Pilla nah "Ini yang ngha Mahgula, ate npah njiteng ri agh?" ³⁷Yehsu nahyi, "A shinne, ini ɓeni bgi nateng ni ni nya." ³⁸Ɓiye nah, "Mahgula, npahna njiteng" le pi gullo.³⁹Yehsu nah, ate tu njuo ni njuh ni a ngunjah ni ate ɓeni nya ni ate a ɓeni ki shinbang ngha ka pilla a-manjiwanghina."⁴⁰A⁴¹Yehsu nahyi yang "nyong ni amanjiwanghina le ki nya ni gimashira agh, amma niɓiyeni nya nah, 'shi sung ngha shi shinbang,' ini paghi ki gimashira le yong wa nwa ri yong.

Chapter 10

¹Jitengni, gi waɓiyong, ɓeni ni inna a ji kunkala'a anjun ngha, ke eɓa ajibang sa'a, ɓe ah man yibi ni ni ma yibi ma taban ni bushiri. ²Beni inna aji kunjere ya ini ɓa lela a njun.³Ba le kun kala ki loshiyi kun kala. A jun ngha ki oh gah iwabba, yangha igora a junle ni luliyang le pushiyang kenah a lele⁴Ngha pushina a juleya, ag duna le a junye sowate ate a yara gun.⁵Na sowate biriya a shin ɓwa sale a ɓanhi, ate na yeri ghi ow biriya" ⁶Yesu wabiyan kun buriteng, le na yeri ga wabiyan a kun buritengha⁷Le Yesu ye nayiyang ɗeshi, "jitengni, gi waɓɓi yong, mini kunkala le a jun ngha ⁸Beni kwa angha duna'ah ma tibini ni mayibi ma ki tabang ni ji bushiriya ni nju ni ki oh yan ngha⁹MIni kun kala, ɓeni kwa bola jibina'ah, i ahba; i igna iburo i kun bi lelev

¹⁰Man yibi nyan ki juwaban neah, i juwabang ate igiri ni woluwo ni meshigiri ko. Me ngha nju ate ɓayong ikun usulo, a kumi dudu.¹¹Mini lehgiri mabwa legiri mabwaah ki pa usulole ate murah a junle.¹²Denla ni awangha lehgiri lehgiri mabwa niyan ate a jun ngha ma miniyan. Shina ayan lusung ki ju le ɓan ngha da ah a jun ki fulo, le a mingori ji boyang mashiyang. ¹³Bangha woro ate inni legiri na wanngha ni bila a jun yarata ah¹⁴Mini lehgiri mabwa, iyara a mamen , a mamen yeri nang.¹⁵Tarang yerinang, men ma ah nyara tarang, in panah usulolang ate murah a jun ¹⁶In yan na jun maɓi sa ari a jun ni. Digna gi juniyang deshi, a oh giyan, ate iluo iɗi mwoh inlegiri ipa mwoh.¹⁷Ini payi ke tarang ah jan; npa usulolang ate nye toli deshi.¹⁸Bung yan toliya abinangha, gi payan ni agahlang. Nyan ni gulloni gi paniyan, Nyan ni guloni gi toliya. In ak tenane eh abin tarang."¹⁹Koriyo ma bi paha a tiri a Yahudawa ate tenana ah²⁰ Dudu leyang nah, "gimashira nghari ni ɓa ngha. ATe mah ke gi ohyi le"? ²¹Aɓayong ɓaɓa nah, "tenane ah mami ɓeni ni gimashira ah ni yan ɓa gimashira lole loshi ji ma ji wayinale?"²²Ngha kara ji buno pa murun a laha a gimashira a Urushalima²³Ni biyani, Yesu ke ki gala a kanah ɓankullile Solomon. ²⁴le a Yahudawa ji kanni nahyi "Ha ni yaban ni a boli sun a nteri denshile? a wani bah ashibangle, waɓɓi sung yarata."²⁵Yesu piyang, "nahyiyan, miya gi wobiyong, yong ngha nin pa jiteng ngha tumo ni gi paha gi paiyi a tiri luli tarang, agah npayiya tangna ngha.²⁶Ni paye kwanipa jiteng ngha ate nyong ngha nyong na aju lang ngha.²⁷A jun lang ngh ki oh giyan; men mah nyarayang, a yan ngha sowatiyang²⁸Nyan gi payang usulo ni ki ma'ah: na ya wuah, ɓung nyan ki ayang a ɓen ngha.²⁹Tarang, ni pen yang, wara ɓeni kwa ah, ɓung nyah lole ayang a bi terang ngha ³⁰Men ni terang ngha su sun ngha mwoh." ³¹le a Yahudawa ye pong tali ki ɓuyini.³²Ysu piayng, "nduneyong a tumo ma bwa dudu a bin tarang. Ate tumo mayeni ke gi bungha le?"³³A Yahudawa piyi, "shi yan shi ɓuwoh ate tumo ma ɓwa ah, ate biyi luli Kulli ni, a wani, ɓwah, a wo pil muro ngah Kulli."³⁴Yesu piyang, "na yonglo a gihgillah leyong, "nnah, nyong na agilangle"?³⁵Goyong a gilangle, a ɓeni tenanale Kulli juwa biyang ngha (le tenanale Kulli ni ki bungha). ³⁶Nyongha gi waɓi ɓeni tersung tolah kun ye mwoh tasa a gunja ah, 'a wa ngha ɓiyi luli Kulli, 'ate nah, mini muna Kulli le'?³⁷Nyan gi pa tumole tarangha, ke pa jiteng a binangha.³⁸In de, nyan gi pag gireya, ko ni npa njiteng ni me ngha, npa jiteng ni tumo eh ate nyere taran ngha yang ngha a yang me ngha nyan a ye taran". ³⁹A ya lowo a tagngha aka boli, deshi, le ma woworole pura a biyang.⁴²⁴⁹Natanailu ahgha nah, "Rabbi, a mini muna Kulli! A mini murung Israila! ⁵⁰Yesu pilla nahghi, "Ate n'nah, 'In shinno a tyeh ngung ghoriyi,' ke a pah njiteng le? Aka shinna agha woh mama ni gullo." ⁵¹Ke nah, "njiteng, njiteng, miyang gi nahgho, aka shin ɓakulli ka log-wang a ɓah-tahsa le Kulli ki ehɓeh ki suhlo a muri muna-gɓwah."

Chapter 11

¹Ɓweh ni luri Liazaru agh ki nonkonno inni ɓa Baitanya, a leh a Maryamu ni muna gi a gori Matta agh. ²Maryamu ni sobi magulla murun gori kushi ni njimuri, ɓeni mi bure Liazaru ki nonkonno agh.³A muna ngi a menah tashibang ari Yesu, anah, " Magulla, shina, ɓeni a ajiya ngha ki nonkonno." ⁴Ngha Yesu ohniya, nah, "kononiya ma luniyan, ate gushi Kulli ni ate muna Kulli ikun gullo ate bi."⁵Yesu ngha ki ag ji Matta ni yemi ni Liazaru. ⁶Ngha ki nonkonno agh, Yesu ɗiya a biye kara ɓahri a ba ɗin ngha agh. ⁷Njumiya, nahyi a denlah le " njika a Yahudiya ɗeshi."⁸A denlah le waɓi, " ɓa aliyigiri, ni ɓeniya a Yahudawa ngha ki ɓunop ni tahli, a wo yanra ɓeh deshi le?" ⁹Yesu piyang, "Ne a kun kara lum-pur-ɓahri ne a kara le? ɓeni gini ba kara agh, ni enkushiya, ate ma ye ngha shin poshibang le ngunjah.¹⁰Ɓeni gini du agh, i enkushi ate poshibang yaye agh ¹¹Waɓɓa a gire, a juh agh a giri, nahyi yang, " ɓisung Liazaru ngha ki nontulo, miyang ngi kah nga logshi nji tulo."¹²A denlah le waɓi, " magula, i non tulo le, i ki logwo.'' ¹³Yesu wateng nah a muri wule, a denshe yan ngha wateng mama a muri jin tulo ma usulo. ¹⁴Yesu waɓi yang, " Liazaru wuhna.⁵Miyang agh ni bi murubang, ate muyong, Miyang a biya ate pah njiteng. nji ka bini." ⁶To ma, ɓeni a gori pasa agh nayi a ɓi a denlah, "nji ka ji wuh ni Yesu.¹⁷Ngha Yesu Juh ni agh, ji kun Liazaru wara pa kara inne a kiliya. ¹⁸Baitanya ngha kari Urushalima, gya ma gyap a ntiri yang. ¹⁹A Yahudawa duduk juh a bin Matta ni Maryamu, ate poshikunyaliyang ate wule min burayang ²⁰Ngha Matta, ohni Yesu ngha ngi juh agh, woro ke kumi, Maryamu ngha ɗiya a lah.²¹Matta nahyi Yesu, magula, a woh gha ɓo bale, ke muna ngiyang ni wuh agh ²²Ko ni ɓeni, nyara nga kwa a jima a bin Kulliya, i poni." ²³Yesu nahyi, "muna ngoh ka logh deshi."²⁴Matta nahyi, " nyara ika logh deshi ari logha kiliya kara mala le kara." ²⁵Yesu nahyi, "mini logh kiliya ni usulo; ɓeni kwa pah njiteng bina agh, wuh ika logho, ika kun usulo; ²⁶Ɓeni kwa ni usulo ni pah njiteng a bin agh ni wuh agh. A pah na njiteng ni gha?²⁷Nahyi, " egh, magula, npahna njiteng awani ɓa-ashibang, muna Kulli, ɓeni ki juh agh a ngunjah agh."²⁸Ngha wanni gireya, woro ki gor muna ngiy Maryamu ni muri, nahyi, "ɓa-aliyigiri agh ba yangha i goro." ²⁹Ngha ohni gire agh, logh ni kahra wora bini.³⁰Yehsu ni san bilbang a ntiri lah agh, yagha ba Matta kumi ngha agh. ³¹ A yahudawa, ni ɗigni ni ya logha na ɓeni ki pashi kum yaliya, shin Maryamu loghni kahra pura dahbeh, a ma sowatye, a tollo ika kiliya ika ɓwa a beh ³²Ngha maryamu gha ba Yehsu ɗigh ngha agh shiniya kpah kushi nahyi, "magula, ngha ɓo bale ke munabura sung ni wuagh."³³Ngha Yehsu shini i bwaah,, a ɓah-yahuda ni juh bini agh oso bwaah, Le gin kegh a bogho gire ganshi; ³⁴nna le, "njebang ni nogshi agh?" A nna yi, "magula, juh ji shinna." ³⁵Yehsu bwaah.³⁶Le a ba-yahuda nna, shin tolla Liazaru mashin!" ³⁷amma a ɓaɓa le yang nna, " namene ɓeni ni, pag ɓeni loghshi nji a ma njiwaghina, lole logshi ɓeni wuh agh?"³⁸Ngha Yehsu, gin kegh deshi wara nkiliya. ni ɓeniya tu gunang, agiri ni tahli ³⁹Yahsu nna, "i shishi tahli egh." Matta, mingali Liazaru, ɓeni wuh agh, nna yi Yehsu "magula, ni ɓeniya ngiri wollah, pagna kara inne ngha wuh agh." ⁴⁰Yehsu nna yi, "ni waɓɓo agh a pah njiteng le aka shin gushibang le Kulli?"⁴¹A shishi tahli ye, Yehsu logshi nji kulli nna, "Tehrang miyang ki pahwo makampa ate a wongha ohngha. ⁴²Nyara a wogha ohngha kara ni kwa agh, ate a ɓuno ɓayang tangha kagnah ke ngi tenana ni a te a pah njiteng a woni a tasang."⁴³Ni jumoh ni wab ni tenana ni agh, logshi kih ni jollo, "Liazaru puro juh!" ⁴⁴Le ɓeni wuh agh logh puro, kushi ni bie a kurine ni gi ligshi nluo, kum dumi ma agh vuline ni gi lingshi nluo. Yehsu nna yi yang, "mpagshi e woro''⁴⁵A ɓa yahuda duduk juh agh bin Maryamua shin ga Yehsu pah ngha, pah njiteng ni mem. ⁴⁶A shile wara bin Afarisawa waɓi yang a gha Yehsu pag ngha.⁴⁷Murung magula bin ɓang Kulli la Afarisawa pah ba a magullina a ɓin mohna a nna, mag shi pah? Ɓeni ngha pag na a gi payina duduk ⁴⁸Shi ɗayi ni muri ni ngha le, ɓayong kwa ki pah shiteng ni mo; a ɓa-Roma tol njilah sung na a ɓwah⁴⁹ngha ni gowo agh ɓwa ngha ntiri yang, Kayafas ɓeni magula le a magula a ɓin ɓang Kulli agh boghe, waɓɓi yang, ''ni nyeri gubun agh. ⁵⁰Ni fashi gire ke ɓonna ke ɓwa mwoh wuh ate mura kwa wuh.''⁵¹Ni waɓgire ate muri gha, Ate ini magula le a magulla ɓin ɓang kulli a boghe, waɓ gha ka pagha ke ɓonna Yehsu wuh te muri a ɓwah kwa. ⁵² Ngya te muri agh ɓwa kwa ni ngho agh, ate a kpaba a muna Kulli ni mesiya aɓin mohna ⁵³Kara egh ngha keni duna ah a alnjinje njere ni a wolli nluo Yehsu agh.⁵⁴Logha kareya Yehsu ni ye gala agh dabeng a ntiri a ba Yahuda agh, njere wara woni bang gyap ni ɓalusung a lah ni a gori Ifraimu agh, Ɗigha beh nna a dehlah le, ⁵⁵Kpaɓɓa duro ne a ɓa-yahuda juh na gyap, aɓwah duduk pura njelah yang, wara Urushalima ke kpaɓɓa ma duro ate aka lag gimashira leyang.⁵⁶A wara al Yehsu, a waɓɓa riyang ngha tag ni a kagna ɓang Kulli agh, "mag i ɗenshi le? Ni juh agh a bin kpaɓɓa agh le?" ⁵⁷Murung magula bin ɓang Kulli na ɓa-farisa waɓɓa ɓeni kwa agh yeri ba Yehsu ngha ngha agh i njiwaɓɓa a ɓoli.

Chapter 12

¹Uwo kara oh kedebang njibuno duhro, Yesu juh a Baitanya a ba Liazarus beni Yesu logsa nkiliya agh dingha agh. ²A pag yi gi lihna a beh Marta ni ki gah gilh agh. amma Liazarus ngha a ntiri a beni abin lih giri ni Yesu agh. ³Maryamu tol murung ma susunang ni a gil ni murung nard agh, gog ri Yesua kushi wo bulli kushi Yesu ni njimuri balah kwa dun sunsunang⁴Yahuza Iskarioti, mwoh a ntiri ɗenlah le, ɓeni ka bunshi muri agh nah, ⁵mang pagyi ke nah mag murung ma sunsunang ni bollo woro tongno tahro a pih a ɓayong ni ɓiyang kpah gha le? ⁶waɓɓa le ni ɗuhmo i konna ate muri a ɓayong ni ɓiyang kpah agh, amma ate ini manyiɓi: ini ɓa bol ɓollo leyang i ishi bih a kukwah bollo agh.⁷Yesu nah, ''ndeyi i gih bin ga yang gha ne agh ate kara ni aka lingshi nang agh. ⁸Ɓah bung kpah na ngha abiyong kara ni kwa agh, meng tehgha nyah ni yong karani kwa agh.⁹ Le a ɓuno ɓayong le a Yahudawa ogho i Yesu ngha beh, ke a juh, nya ate muri Yesu ni muri ya, amma ate aka shin Liazarus ni a logsa nkiliya agh. ¹⁰Ke a murung magulla bin ɓang kulli kpa kunyang ate aka wal nluo egh Liazarus; ¹¹Temuri pag yi ke a Yahudawa dudug pah njiteng a bin Yesu.¹²Tuhle ɓang agh a ɓuno ɓayong juh a njiɓuno agh. Ngha a ohgni i Yesu ngha ki juh a Urushalima agh, ¹³A pong mbu khah a puhra a kashi a jehyi a nah, "Hossana! poshibang ngha ɓeni juh a ntiri luli magulla murung Isra'ila.¹⁴Yesu kung muna mburje ɗingha muri; ni ngha mama a nyongli agh, ¹⁵Kah ɓang ngoɓong ngha weh nsari lah sihiyona ; shina murung loh ngha ki juh, a muri muna mburje.''¹⁶A ɗenlah le ni yeri gire ni ɗuna agh, amma ngha a gushini Yesu agh, a ɗengshe i a nyongli na giri a muri, A yeh a pag neghe a gire.¹⁷Ke a ɓuno ɓayong ni biye agh Yesu gohri Liazarus a nkiliya egh logshi a ntiri a beni wuh agh wab teng egh.¹⁸Ini pag yi ke a ɓuno ɓayong juh ate aka kun shini ngha a ohgni i pagna gih ngoɓong agh. ¹⁹A Farisawa nah yi ariyang 'Nshina, "Ni logle npag gubung agh; nshina ngunjah kwa kuhra tyeh"²⁰A Helinawa ngha agh a ntiri a ɓayong ni ki ka ɓonshi Kulli a ɓin njibuno agh. ²¹Abweh kehna bin Filibus ɓa Betsaida ni a Galili agh, sung agh sa tollo sa shin Yesu," ²²Filibus ke waɓɓi Andrawus, Andrawus woni Filibus, ke a waɓɓi Yesu.²³Yesu pilla nah yi yang, 'Kunbang pagna aka gushi muna ɓayong. ²⁴Njiteng ni, njiteng ni, miyang nghi waɓɓi yong, nji gweh ni kpah a njali wuh le, ika ɗig ni muri; amma, wuh le ika billa a muna dudug.²⁵Beni tol usulo le agh, ika bohri amma beni shibi usulo le a ngunjah ni agh ka boli ari mahla le ngunjah ²⁶Bwah ngha ngha ki pang ngha tuhmo le ibi kuhra tyang; bah kwa npag ngha ngha, behni a guhro lang ka dig nghang. beni kwah ki pah nghanh tumo gha Dah ka gushi.²⁷Ni ɓweh niya usulo lang kunna gang sah mang ngha waɓɓa le? 'Dah ahsang ri kunɓang ni? Amma tehkushi ni ini njuh ni a kunbang ni. ²⁸Dah, gushi luli' ke gih hamma a kuhli nah, '' Ngushi ne , ngah guhshi ɗenshi ²⁹Le a ɓuno ɓayong ni tah agh ɓehya ohg gih-hamma agh ke nah i muru sagnah. Baɓah nah ''Ɓah kuntumo le Kulli nah na teng ari."³⁰Yesu pilla nah, "Gih-hamma ni ni juh ate murang agh, amma ate muyong." ³¹Ni ɓweh niya aka waɓɓi ngunjah njuho: Ni ɓweh niya aka pih murung ngunjah ni.³²A logsang ɓih kulli a ngunjah le ngah pohn ɓayong kwa kehna ɓinang.'' ³³Waɓ gha ate iɗung jeh wuh ni ika wuh niya.³⁴A ɓuno ɓayong pilla nah yi, ''shi ohgna gigila waɓ na ile ɓahashiɓang ka ɗingha kehna mahla le ngunjah. pahlang ke anah ni aka logshi muna ɓayong a bih Kulli le? ' yang ki pag muna ɓayong ni le?" ³⁵Yesu nah yiyang, '' poshiɓang ka pagha ɓiyong ngɓulung Ngyah ngha poshiɓang ngha ɓiyong agh, ke iɓi pihna bola riyong agh. Ɓeni ki gyah a pihna agh, ni ueri ba ika ngha ngha agh. ³⁶Npah njiteng ari poshiɓang ngha yang agh ni yong agh ate iɓi nɗig a muna poshibang.'' Yesu waɓɓa a gire ke ɓohrari yang.³⁷Ni gah Yesu pag kwa agh, na pah njiteng a muri agh. ³⁸Ate tenana le Ishaya ɓah shinɗuna ka ɗungsoh, ngha nah ni, 'magulla, yang pah njiteng ari teh le sung le? njiɓin yang bih Kulli ɗungri nghang le?³⁹Ini pag yi ke na pah njiteng agh, aih Ishaya yeh nah ɗeshi, ⁴⁰waɓ yina njiyang, yeh teng shina kun yahliyang, ate ke iɓi a shin ni njiyang, iɓi a yah bol gah a yehri ni yahliyang, ate ke ahɓa pihla ɓinang i pahyang mahso ngirung agh."⁴¹Ishaya waɓɓa a gihre ate shina guhlo le Yesu ke waɓ teng muri. ⁴²Ni pag yi kwa agh dudug a ntiri a mahgulla agh pah njiteng a ɓin Yesu; amma ate muri a Farisawa, nah ɗun muyang agh ate ke iɓi a Pihrigiyang a ɓin ɓang Kulli a Yohudawa agh. ⁴³A yang gha a tol ɓongshiɓang le ɓayong wor mami kulli.⁴⁴Yesu nahteng ɓohroro nah, 'Ɓeni pah njiteng a ɓinang agh, mini i pah njiteng a ɓinang mwoh agh, amma yang agh i pah njkiteng a ɓin ɓeni tahsang agh. ⁴⁵Ɓeni ɗeshi shinang agh, shina ɓeni tahsang agh.⁴⁶Njuh a ngunjah ni agh poshiɓang, ate ɓeni pah njiteng a binang agh, ni ki ɗigha apih na agh. ⁴⁷Ɓeni kwa ohg tenana lang ni teh pah njiteng ngha agh, nyah nghi waɓɓi njuo agh; ate ni njuh a waɓɓi ngunjah njuo agh, amma ate in ahshi ngunjah.⁴⁸Ɓeni shibang yeh shiɓi agh tenana lang agh, ɓeni ka waɓɓi njuoh agh ngha nghang. Teng ni nwaɓɓa ni ka waɓɓi njuoh a kara mahla le ngunjah. ⁴⁹Teng ni nghi waɓɓa teh lang niya, amma Dah ni tahsang ngha ini i tighang gah agh waɓɓa ⁵⁰In yehrina ni lagɓang le usulo ni nyah ki mahla agh ni, ate ini nnah ninah - nigha mama Dah waɓ ɓang ngha, ini nghi waɓɓa nah.

Chapter 13

¹ke njibunno ɗuro agh Yesu yara kale njuna ih ɗag ngunja i worra bin Teri. Angna nji agh mamini a ngunja agh, ag njiyang kenna mala. ²Ɓasoribang wara ingna a yeh Yahuza Iskariyoti muna Saminu, i mag Yesu.³Yerina Teri pana gakwa'a agh bi, pura abin Kulli ika nyera bin Kulli ⁴Logha bin li ngilina pushi gimellale. Le tol kanda gikura kurari. ⁵ke sob muru a gisobmuru, worra lagkushi a denlale, i gogri ni kande gikura ni ɓughari yah.⁶juwa bin Simon Bitrus le Bitrus waɓi, "Ɓa'ashibang, a ka lak kusang le?" ⁷Yesu pila nahyi, "Gah ngi pagha nawo yeri ni ɓeniya, ama nin njumu le a ka yeri." ⁸Bitrus waɓi, "Nawo lak kusang ngha." Yesu piyi, " Nin lak kusu agh le a nya ni kuma a binang ngha." ⁹Simon Bitrus nayi magula kusang ni aka lahga ni muriyah. kpaɓi ni ɓeng ni murang"¹⁰Yesu nahyi "Beni sushi agh ni al suso agh , seh kushi ni ah laghi, wara ɗi kpanana, ama in ɗigna kpanana, ɓeni kwa'a niyah" ¹¹(Yesu yerina ɓeni kah magyi yah; inni paghi ke nah, "in yongha kwa'a ni kpanana agh")¹²Ingha Yesu lagni kushiyang agh, tol dagra le ye ɗiya nje, nayi yang, "In nyerina ga npaghiyong ghale? ¹³In ngorang 'ɓa'aliyigiri ni magulla", in wanna njiteng, ate inni in ɗiyana. ¹⁴Ingha mini magulla ni Ɓa aliyigiri, ke lag kushiyong, in osso lag kushariyong ¹⁵In ɗunne yong njinjere, ate in pag ningha mama in pagyi yong agh.¹⁶Njiteng njiteng ni wanneyong , guro ni wor ɓatele lah agh, ko ɓatassa ni wor ɓenni tashi yashi yah. ¹⁷In nyerina aga le, in nyongha ni ɓoro le Kulli. ¹⁸Nyangi nahteng a muyong kwa agh, in nyerina a ɓeni in tariya ate a tenana le Kulli i ɗungso, i 'Ɓenni lih gililangha longna nghan'¹⁹Ngi waɓiyong ga ni ɓeni ke ka pagha ate pagleh, in pah njiteng mini. ²⁰Njiteng ni, njitengni, miya ngi waɓiyong, ɓeni ag ɓeni ntashiya, agnang, ɓenite aghang ngha agna ɓenni tasang ngha."²¹Ingha Yesu wanni gireya gangshina a bongho le. Wab kunni nah, "NJitengni njitengni ngi waɓiyong eh mamona layong ki ɓungshi murang ²²Adenlale shinna riyang, ki denshe ko muri yang i watteng a murile?,²³Mwoh a ntiri adenlale ɓenni Yesu agji agh ingha bin gillina engha a kikil Yesu. ²⁴Siman Bitrus waɓi denleh, "i yang i watteng a muri le?" ²⁵ke ye engha a kikil waɓi, "magulla, ke yangɓe le?"²⁶Yesu piyi "Inni pag ɓenni ngi ɓong gilina ngi piyah" Le ishi bi ɓong gilina pi Yahuza muna Siman Iskariyoti. ²⁷Ingha jum gilina agh, Ɓa soribang ingnaye le Yesu nahyi, "Mang awo pah le, pagyi ni karra."²⁸Ɓung nya a bin gili yeriga pagyi ke waɓi girre agh. ²⁹Aɓaɓa tollo e Yahuza ni ate inni ɓa bol bollo, Yesu waɓi, "kur ga sa pangni njibunno agh, "ko i pag guɓung gilina te aɓa enna. ³⁰Ingha Yahuza agni gilina agh ma puro ni duh ni.³¹Ingha Yahuza worriyah Yesu nah, "Niɓeniya a gushinna muna ɓayong, ɗeshiliya a gushina kulli . ³²Kulli ka gushi ri,ika gushi kara. ³³Amuna makena miyang ni yong kun bang fitong, nga shingbang te murang, ni nga mama waɓi aɓa Yahuda agh, "Ɓa ngi kanghan ngha ni log le njuwa," Niɓeni nya miyang ngiwaɓiyong.³⁴Miyang ngi lagyong ni lagha mapiyo, ate in ag nji ariyong ninga mama in agni njiyong agh. yong ma a in agji ariyong. ³⁵Ningole ɓenni kwa agh ka yere eh nyongni a denla lang, ingha ngi agji ariyong agh."³⁶Siman Bitrus waɓi, magulla yebang a kah nghang le?" Yesu pilyi, "Ba ngi ka nghang ngha na gan tiyeniɓeniya, agh sowa tiyang kara," ³⁷Bitrus waɓi, "magulla, mang ka pagyi ke ningi sowatiyo ni ɓiyeniya leh? Ngi pah usulo lang ate muro." ³⁸Yesu pilyi, "A pa usulo lo ate murang le? njitengni njitengni ngi waɓo, kedebang nguɓu ka tongho le aka gor yerang kushi taro.

Chapter 14

¹"ke iɓi nganshi yaliyong ngha. In pah njiteng abin Kulli, in pah njiteng te aɓin nang. ²A liye Dah agh ɓin ɗingna ngha aghan. Nya ɓo nina agh le, ke wanne yong, ate miyang ngi ka in kah giyiyong ɓang. ³In kene nke giyiyong bang le, ke nga yere ɗeshili nga ag yong a ɓinang, ate ba nɗinghan ngha nga oso nga ɗig nghan.⁴In yara ba ngi ka nghan agh." ⁵ Toma nayi Yesu, :"Magulla, nishi yeri ba aka ka'nghang ngha, sa pagni yelang ke sa yeri njinjere le?"⁶Yesu nahyi, "Mini pag jere, mini npag njiteng, mini pag usulo; ɓung nya ka zu abin Dah agh sete bolo a ɓinang. ⁷In yarang le, ke in yara Dah ɗeshili. Log niɓeni agh in yare nye nshin ne."⁸Filibus nahyi Yesu, "Magulla, ɗumisung Dah le pang nesung." ⁹Yesu nahyi, "In ɗingna niyong ki kara ha niɓeni ni sang yerang ngha le, Filibus? Ɓeni kwa woro shinang aga wara shin Dah. Ke palang ke aka nah 'Ɗumi sung Dah egh le'?¹⁰Na pah njiteng ni miyang ni Dah, Dah te agh yangha ni meng agh le? A tenana ni ngi waɓi yong ngha ni waɓi yong ni ni gullo lang ngha, ama Dah ni ki ɗig nimeng ngha ini ki pag tumo le.¹¹Npah njiteng ni meng miyang aye Dah, Dah te agh ya ngha nimeng, nya te nina agh le in pah njiteng a mura atumo egh.¹²Njiteng njiteng, miyang ngi waɓiyongni ɓeni kwa pah njiteng a binang agh ka pag a tumo ni wor a mama agh ate miyang ngi ka abin Dah¹³Ga kwa njimma a intirin lulang ngha, in ga paghi ate Dah iɓi kun guso ari muni. ¹⁴Ga kwa njimma a binang agh a intirin lulang ngha, nga paghi.¹⁵Yaliyong tollang le, nga bol agigillah lang¹⁶le ngha jim Dah, ika pah yong ɓa pashi yalung maɓi ate ika ɗig niyong ha ke kenne. ¹⁷Ɓongho ma njiteng. Ngunja ni lo le agyi agh ate ni shini agh ni ɗeshi yeri agh. ma miyong ngha nyare, ate i ɗigna ni yong nyong ngha te nini.¹⁸Ni ngi ɗag yong ni muyo agh, nga yera aɓin'yong. ¹⁹ Ohkara fitong le ngunjani ni waye shinang ngha, ma miyong ngha nga shinang. Ate miyang ni usullo, yong te agh nga ɗigni usullo teh. ²⁰A kare ya nga yere i miyang ni Dah, yong te agh nyongha ni meng, meng te agh miyang niyong.²¹Ɓeni ni a gigillah lang, ye ɓoyang yaratah agh ini pah ɓeni agnjang ngha, ɓeni ki agnjang ngha Dah ka agnji. meng te agh nga agnji le nga ɗun murang a bini."²²Yahuza (Iskariyoti ) nahyi Yesu, "magulla, mang peyi ke aka ɗung muro aɓinsung ke ni aka ɗumi ngunja agh le?"²³Yesu pilla waɓɓi, "ɓeni te kwa tollang ngha, ika ɓol tenana lang. Terang ka tolli, le sa zu aɓini sa ɗigni ni. ²⁴ Ɓeni te ni tollang ngha nghang ɓeni te bol tenana lang ngha. Tenana ni nga ogha ni pura abinang ngha ama puro abin Terang ni tasang ngha.²⁵Nwane yong a tenana ni, ngha miyang wa owo niyong ngha

²⁷Nɗag ne yong ololo, pah ne yong ololo lang. Nin pahyong ne ninga mama ngunja ki pah agh. Ke iɓi nganshi yaliyong ngha, ke iɓi ɓang ngoɓong te agh.²⁸In ogna nwane yong, 'miyang ngha woro, nga nyera aɓiyong! ntollang le, nga pag bing muribang ate miyang ngi ka aɓin Dah, ate Terang ngha wa rang ni gullo. ²⁹Niɓeni agh nwanneyong kedebang gire ka pag agh, ate gire pagle, le npah njiteng.³⁰Ni wa ye nahteng dudug ariyong ngha, ate murung ngunja ni ngha ki zu, ni log le panghan guɓung ngha, ³¹ate iɓi ngunja ɓi yere in agna nji Terang, npa ninga mama Terang waɓɓang ngha. Nji mag musung ba."

Chapter 15

¹Mini ngun ma njiteng, Dah ni ki pag tele ɓabang. ²Bih ngun ni kwa arang nya ki ɓil nji ngun ngha agh, a kashi a ɓuko, ye hariyi bih ngun ni kwa ki ɓil agh, ate iɓi ɓuri ɓil nji dudug.³Nwara ndig kpanana ate tenana ni nwaɓi yong ngha. ⁴Ndig ni meng, nga ɗig ni yong. Ninga mama bi ngung ni logle ɓil nji ni muri agh, sete wa wa ari ngun egh, inite nyongha nina, sete ndig ni meng.⁵Mini ngun, nyong ni a bih ngun. Ɓeni kwa ɗig ni meng, n'osho ɗig ni mo agh, ika ɓil nji dudug, ate nya ni meng agh le ninga pag guɓung ngha. ⁶Ɓeni kwa ni ɗig ni meng ngha agh, aka ɓuyi ko ninga bih ngun, ika yumo, aka kpaɓa a bin ngun aka soɓɓa a gishe, aka pinshi yang. ⁷Ngha nɗig ni meng le tenana lang ɗig niyong, i ala ga kwa yali yong tol agh, ngha paghi yong ni.⁸Dah kuna gulo ari ga, ate nɓilla nji ngun dudug ni dumi i nyong a denglah lang. ⁹Ninga mama Dah tollang ngha, ini te n'osho ntol yong ninah. N'ɗiya a agnjung lang.¹⁰Nbol a gigilla lang le, nga ɗigha a agnjun lang, ninga mama nboli gigilla le Dah agh le nɗiya a agnjun le. ¹¹Nwaneh yong a tenana ni kwa ate binmurubang lang ka ɗingni yong le binmuru bang leyong iɓi ɗungso.¹²Gigilla lang ninga, n'agnji ariyong ninga mama agni njiyong ngha¹³Ɓung nya ni agnjun wor mama, le pah usulo le ate muri a ɓih.¹⁴Nyong ni a ɓeng ngha nga pag ga nwaɓiyong ngha. ¹⁵Nin ye wa goryong a guro agh, ate guro ni yeri ga ɓatele lah ki pagha. Ngora rayong a ɓeng, ate ga kwa n'ogh a ɓin Dah agh, nwara nɗumi yong ni.¹⁶Nin ntolang ngha, mini ntolyong nye teshiyong ate nga woro nga a ɓil nji ngun, nji ngun leyong ka ɗiya. Ini ninah ate ga kwa n'alla abin Dah ni lulang ngha, ika pahyong ni. ¹⁷aga ni ngi waɓiyong ate iɓi agnji ari yong.¹⁸Ngunja ni agnjiyong agh le, nyere te ni shiɓinang, kedebang shiɓi yong. ¹⁹Nyong ni mami ngunja le, ngunja ka ag njiyong ninga mami. Ama ate nyongni a ma ngunja agh, ate ntarina yong a ngunja, ini nina, ngunja shiɓina yong.²⁰Nɗengshi tengnahna ni nwaɓɓi yong ngha, 'guro ni orr ɓa tele liye agh.' 'Ngha ah paghang gani ya, le ah paghi yong ganni te; ah ogh tellang le, ah ka ogh tele yong te. ²¹Ah ka paghi yong ah ga kwa ni ya ate lullang, ate ni ah yeri ɓeni tasang ngha. ²²Ngha ni nzu nateng ri yang ngha agh, ke ni ah pagh gimashira agh, ama ngha niɓiyeni ya ah nya ni teng ate pagh gimashira agh.²³Ɓeni ni agnjang ngha agh, ni te agnji Dah agh. ²⁴Ngha nin nworo pagha a tumo ni ɓwa nya sang a ntiri yang pagha, me a nya ni gimashihra agh, aka ngha niɓiye ni agh, a shinna ni a agnjang ni Dah agh. ²⁵Ama ate iɓi a ɗungshi ga a nyong lo a gigilla le yang ngha, Ashiɓi murang tekushi nya.²⁶Ngha ɓa pashi yalung, ɓeni- ngha pura bin Dah nga tasha riyong ngha, Bongho ma njiteng ngha puro a bin Dah zu le, ika watteng a murang. ²⁷Nyongha te nga wat tenana amurang ate sungha niyong ni duna.

Chapter 16

¹Nwane yong a tenana ni ate keɓin nkpah agh ² Aka pushiyong dabeng a kangna ɓang Kuli. ama kunbang ngha ka zu ngha ɓeni kwa wol nluo yong ngha ika ɗengshe i paghi Kulli tumo.³Aka paghi yong aga kwa ni agh ate nah a yeri Dah ke aka yerang ngha. ⁴Nwane yong a tenana ni ate kunbang le yang zu le nga ɗenshe nin nwannei yong a mura agire. Nin waɓiyong aga ni duna agh, ate miyang ni yong.⁵ Ni ɓiyeni agh nwara bin ɓeni tashang ngha, ama mamona le yong ni te ilang, 'Yebangni awo kah nghan le?. ⁶Ate wanne yong a tenana ni, yalung ɓiyi na ɗungshi na yaliyong. ⁷Njiteng ni ngi waɓiyong, ɓonne yong ke nworo. Ate nin wor a le, ɓa pashi yalung ni ki zu a biyong ngha, nwor le, ngha tashi a biyong.⁸Ngha zu wa, ɓa pashi yalung ka ɗumi ngunja ile, ɓwara ate gimashihra, ate njiteng ni tele njuo- ⁹amuri gimashihra, ate na pah njiteng ni meng ngha, ¹⁰Amuri njiteng, ate miyang ngi wara bin Dah, nin wa ye shinang ngha; ¹¹Le amuri tele njuo, ate a wara a waɓi murung ngunja njuo.¹²Miyang na agiri dudug nga waɓiyong, ama ninga yeri yang ni ɓiyeni agh. ¹³Ama ngha ini, bongho ma njiteng, zu le, ika ɗumi yong ga kwa ni njiteng ngha, ate ni inah teng ni kana ngiri agh. Ika wat ga ogh agh, ika waɓiyong aga ka zu agh. ¹⁴Ika gusang ate ika tol ga mameng ni agh ini te ika waɓɓi yong.¹⁵Ga kwa ɗig mami Dah agh, mameng ni. Ngha nina le nnah Ɓongho ka tola binang ga ma meng ni agh, ini iye ka waɓi yong. ¹⁶ "Ni kunbang fitong le ninga wa ye shinang ngha, nzumi agh ni kunbang fitong le nga shinang."¹⁷Le a ɗenlah le ɓaɓa waɓbi a riyang, "Mang gire ninga i waɓi sung ni; A min kun bang fitong ninga wa ye shinang ngha njumi agh kunbang fitong le nga shinang,' Ɗeshili agh ate nga wara bin Dah?" ¹⁸ Le anah, mang ga i waɓa agh, 'Ni kunbang fitong le'? Ni shi yeri ga i wat teng a muri agh."¹⁹Yesu shinna a tolla aka ili, le waɓiyang, "Ga ni nga ili ni a riyong, mang pag tekushi ga nwaɓa, ' Ni kun bang fitong le, nin wa ye shinang ngha, ɗeshili agh ni kunbang fitong le nga shinang le,' ²⁰Njitengni, Njitengni, miyang ngi waɓiyong nga ɓuwa nga giti agh, ama bang ka ɓoyi ngunja. Nga dungshi ni gi enna, ama ɓuwa agh leyong ka pil binmurubang. ²¹Ngha ɓama ka ɓil muna agh ɗingna gi enna ate kunbang le zuna, ama ngha woro ɓilli muna agh, ni ye ɗengshi ni ganni le agh, ate bin murubangni a billa muna a ngunja.²²Ngha nina agh, nyongha ni ɓiyi yalung ni ɓiyeni, ama nga shin yong ɗeshili, kun yaliyong ka para, ɗeshiliya ɓung nya ka tol bin muru bang abiyong ngha ²³Kare agh ninga ilang ate guɓung ngha. NJitengni, Njitengni ngi waɓi yong, ga kwa njima abin Dah a ntiri lulang ngha, ika payong ni ²⁴Logho zuni ni ɓiyeni ni njim guɓung a ntiri lulang ngha, njima, aka pahyong ate bin murubang leyong ka dungso.²⁵Nwaɓiyong atenana ni a nguli-teng, ama kun bang ngha ka zu nin wa ye wat tenana niyong ni nguliteng ngha, ama ngha nina le nga waɓiyong ni shaglih a muri Dah.²⁶Kare agh nga jimma a ntiri lulang, ni nahyi yong nga jim Dah ate muyong ngha. ²⁷Ate Dah ni muri agh agna njiyong ate n'agna njiang, ate npana njiteng ni npura bin Dah. ²⁸Npura bin Dah, nye nzuna ngunja. Ɗeshili agh miyang nga ɗag ngunja nga wara bin Dah.²⁹A denglah le nah, "Shina, ni ɓiyeni agh a wangha awo wat tenana shagli le a nya awo waɓ teng a nguliteng ngha. ³⁰Ni ɓiyeni agh shi yeri na a yeri na a ga kwa agh, ni ɗeshi a al iɓa ilo agh. Ate ga agh, shi pahna njiteng ni a pura ɓin Kulli." ³¹Yesu pila nahyi yang, "Npahna njiteng ni ɓiyeni?³²Shina, kun bang ngha ki zu, eh, zunna te, ngha aka meshiyi yong, ɓeni kwa agh ka wara liye, nga ɗanghan ni murang m̵̵̵woh. Ama nya te ni murang ngha, ate Dah ngha ni meng. ³³Nwara nwaɓiyong a ga ate nga kun pashi yalung ni meng. Ngha a ngunja agh nyong ngha ni a gigangshina, ngim yaliyong, nwara ngan kun ngunja."

Chapter 17

¹Ngha Yesu malli wanni a tenana ni agh, logshi nji a Kuli le nah, Dah, kun bang pangna, ɓongshi muno ate muno iɓi ɓongsho² Nin ga mama a pah ni ɗiya muribang a muri ɓayong kwa agh ate ika pah usulo ni kika duna agh aɓin ɓeni a woro a pih ne agh.³Ga ni pag usulo ni ki mal a agh, ate iɓi a yero, Kulli mwoh ma njiteng, ni ɓeni tashi agh, Yesu Ɓa-ashibang. ⁴Nɓongshina lulo a ngunja, nmala tumo ni a peng iɓi npag agha ⁵Ni ɓiyeni agh, Dah, ɓongshang ni weh ni ɓongso nin kuma a bino kedebang a gil ngunja agh.⁶Nɗuna lulo abin ɓayong ni a peng ngujah agh. A yangni a mamo, a pahna yang, aya bolla tenana lo. ⁷ Ni ɓiyeni agh ayeri na iga kwa a peng ngha, pura bino, ⁸Npahna yang a tenana ni kwa a peng ngha. A agne, a njiteng ngha a yeri ni npura bino, ni awani a tasang.⁹Njima te muyang, nin njima ate ngunja agh, njima ate mura a ɓeni a peng ngha, ate a yangni a mamoh. ¹⁰Ga kwa mameng ni agh, mamoh ni, mama te mamoh ni agh, mameng ni, nkuna ɓangso ni yang. ¹¹Nyah nwa uwo a ngunja agh, ama a ɓayong ni agh a yangha ngunja, miyang te ngi ka bino. Ɗah ma gerenteng bol yang a ntiri lulo ni a peng ngha ate aka ɗig mwoh ninga mama su sungha mwoh agh.¹²Ngha miyang ni yang ngha, nbol yang a ntiri lulo ni a peng ngha. Ntaɓ yang, mamona leyang nyha mwoh a wol agh ama se ma jurina, ate tenana le Kulli ka ɗungso. ¹³Ni ɓiyeni agh miyang ngi ka bino, ama miyang ngi waɓa a ga a ngunja ate bin murubang lang ka kum dungso a yaliyang. ¹⁴Npah ne yang tenana lo, ama ngunja ni agnji yang ngha, ate a yangni ama ngunja agh ninga mama mini ma ngunja agh.¹⁵Nin ala iɓi a tol yang ngunja agh, ama a lel muyang abin ɓa gima shihra. ¹⁶A yangni ma ngunja agh, ninga mama mini ma ngunja a agh ¹⁷Tigyang jag ni muyang a njiteng. Tenana lo agh njiteng ni.¹⁸Ninga mama a tashi nang a ngunja agh, ntashi na yang a ngunja, ¹⁹ate muyang ni npuri tangni, ate kana ngiri yang ngha a osso a tang jag a njiteng.²⁰Nya ngi jima ate aɓeni ni muyang ngha, ama njima ate a ɓeni ka pah njiteng ari tenana leyang ngha. ²¹Ate aka ɗig mwoh ninga a weh, Dah, ni meng, miyante ni weh. Ngi jimma ate a yang ngha ni sung ate ngunjah ka pag njiteng i a tashi nang.²²Bangso ni a peng ngha, ini npayang, ate aka ɗi mwoh ninga mama su sungha mwoh agh ²³Miyang ni yang, awo ngha te ni meng ate aka kpa muyang bin monna ate ngunjah ka yere a wani a tashang, a ya angna njiyang ninga mama a agni njang agh.²⁴Dah, ntolla aɓeni a peng ngha iɓi shi ɗig ni yang aba miyang ngha nghan, iɓi a shin ɓongsho lang, ɓongso ni a peng ngha ate agna njang kedebang a gil ngunja.²⁵Ɗah ma njiteng, ngunja ni yero agh, ama nyeri no: aɓiye yerina a woni a tasang. ²⁶Nɗunneyang lulo, le nye nga paghi iɓi a yero ate agha ni a agni njang ngha ka ɗig niyang, le ngha ɗig ni yang."

Chapter 18

¹Ngha Yesu wanni a tenana ni agh, le pur nah a ɗenlah le aworo a sulo a njonglo a wara ginni kidiron, a ba ɓabang nji ngun pag ngha nghan, ke ingnah ni a ɗenlah le.² Yahuda, ɓeni ka ɓungshi agh yerina biye, ate Yesu ngha pa kika biye ni a ɗenlah le. ³Le Yahuda, ponna aɓa ƙurung luwa, ni a magulla bin ɓangkulli, ni Aɓa Farisa, le a kena biye, a ɓola agi moshi gishe, ni agi bura abiyang.⁴Le Yesu, ɓeni yerina ga kwa ka pag giriya, pura ɗungyang ma illiyang, "Yang ɓiye nga ala? ⁵Apilla a nahyi, " Yesu Ɓanazare. " Yesu nahyi yang, "mini ." Yahuda, ɓeni maghi agh, ngha tang gile ni aɓa kurung luwa.⁶Ngha waɓiyang, "Mini," a yeni njung yang kwa, a soɓɓa njali.⁷ Le ye illi yang ɗeshili, "Yang ɓiye ngi ala?" Ɗeshili ya a nah, "Yesu Ɓanazare "⁸Yesu pilla nah, "Nwane yong, ni mini." Ke mini nga al le, in ɗagha a ɓeni a woro." ⁹Gire pagha ate a ɗungshi tenana ni waɓɓa, "Ntiri a ɓeni te a peng kwa agh, ko mwoh ni ɓor agh."¹⁰Ke Siman Bitrus, ɓeni ni garaɓuwo agh, ma uɓɓi ma jang kiri guro le magulla bin ɓangkulli, ma jang kiri ma lih le. Lulli gure i Malkus. ¹¹Yesu nah yi Bitrus, "Yeni garaɓuwo lo a ndagle. Ni ngi nuh giri a minkoro ni Dah pengha le ?"¹²Le kpaɓa le a ɓa kurung luwa ni magula le yang, ni a magulla le aɓa Yahuda zu ɓoli ma kuri. ¹³Ni duna agh, a keni mo aɓin Hanana, ini nkil Kayafa mabuna, ɓeni magulla ni aɓin ɓangkulli a bogho egh agh. ¹⁴Kayafa ni pag ɓeni lagha aɓa Yahuda, i-le ɓonna ke ɓwa mwoh i wuh ate muri aɓayong.¹⁵Siman Bitrus woro kura tiye Yesu, ini te ɗenlah mamo na pag nina. Ɗenlah le ni ya, a yerine ha ƙunɗung magulla ɓin ɓangkulli, ingni ni Yesu aɓin waɓ njuo le magulla bin ɓangkulli. ¹⁶Ama Bitrus ngha tang gile a ƙun kangna a ɗaɓeng. Le ɗenlah le mamona ngha magulla ɓin ɓangkulli yeri agh, puro a dabeng nahteng ari ɓama ma lel kun kalla, le ishing Bitrus a yeh.¹⁷Le guro muna ngalang ɓa lel ƙun kangna,ili Bitrus, "A woni mamona le a ɗenlah le ɓeni agh le?" Pilla nah, "Mini agh."¹⁸ A guro ni a magulla ngha tangha biye agh, a funna gishe kallang, ate taɓi ngha nghan a war gishe. Bitrus ngha te tangha a biye ki war gishe niyang.¹⁹A Magulla ɓin ɓangkulli, illi Yesu ate muri a ɗenlah le ni aliyi gile.²⁰ Yesu pila nahyi yang,"Nwane egh ngunja teng shagli. Karani kwa agh, miyang ngi alliyi giri aɓin kpaɓa le aɓa Yahuda, ni ɓin ɓangkulli. Ni watte guɓung sa a pinna te agh ? ²¹Te mang ke nga illang? Ili a ɓayong ni ogh aga nwaɓ agh. Shina, a ɓayong ni, yerina ga n'waɓɓa."²²Ngha Yesu wanni teng ni agh, ɓwa mwoh a ntiri a magulla ni tagha ɓiye agh, yim Yesu le nah, "Ini a pil teng ƙun magulla ɓin ɓangkulli nina le ? ²³Yesu pila, nah, "N'wah na teng mashira le, ɗun teng mashira egh, ama ngha yarata le, palang ke a yimma?" ²⁴Le Hannana kuri tuti aɓin Kayafa, magulla ɓin ɓangkulli.²⁵Siman Bitrus ngha te tang gile ki war gishe. A ɓwani ɓiye agh nahyi, "A nya ntiri a ɗenlah le agh le ? Goroh nah, "nya a ntiriyang agh." ²⁶Mwoh a ntiri a guro le magulla ɓin ɓangkulli, ɓwale ɓeni Bitrus kashi kiriya, nah, "Ni shinno a bang nji ngun ni agh le ?" ²⁷Bitrus ye goroh, le deng nguɓu ma tongho.²⁸Ngha ɓin Kayafa agh, ama wori Yesu a lah magulla le ɓa bol njeh. Ngha ni beri agh, na ingna a lah magula le ɓa bol njeh agh, ate ke a pag gimashira agh, ate a lih gili ma ɗuro. ²⁹Le Bilatus puro wora ɓiyang, le nah, "tigteng mang in juni a muri ɓeni le ?" ³⁰A pila a nahyi, "ɓeni ni pa gimashira agh le, ke ni shi zuni a ɓino agh."³¹Bilatus nahyi yang, "kana ngiri yong nbolli, le waɓɓi njuo ari gigilla le yong." Aɓa Yahuda nahyi, "giglla ni aghi sung iɓi shi wol nluo ɓwa agh." ³²A waɓ ga ate tenana le Yesu ni waɓɓa iɓi ɗungso, ngha ɗungni zah nluo ni ka wolli agh.³³Bilatus ingna a lah magulla le ɓa bol njeh, le gor Yesu, nahyi, "A woni murung le aɓa Yahuda le ?" ³⁴Yesu aghi, "Tenana ni pura kuno le ko aɓung ni waɓɓo teng a murang le ?" ³⁵Bilatus aghi, "Mini ɓa Yahuda agh, ko mini? A ɓa liyo ni a magula bin ɓangkulli ni magho a binang; Mang a pag le ?"³⁶Yesu agha nah, "Ɗiya muriɓang lang ngha, ma ngunja ni ni agh. Ɗiya muriɓang lang ngha ma ngunja ni ni le, ke a ɗenlah lang ka tah luwa ate ke a mangha abin aɓa Yahuda agh. Ama niɓiye ni agh ɗiya muriɓang lang ngha ni puro ba agh. "³⁷ Bilatus pila nahyi, "A se a woni murung le ? Yesu pilla nah, "A waɓna, ni mini murung." Ate mama agh, ini a billang, teɓi ni paghi ke nzu a ngunja, ate iɓi waɓkun amuri njiteng. Ɓeni kwa bin njitengha, i teshi kiri ri gih yang."³⁸Bilatus nahyi, "Mang pag njiteng?" Ngha wani ga agh, ye puro wora abin aɓa Yahuda, nahyi yang, " Ni ƙum ɓeni ni gima shihra agh. ³⁹Ama nyongha ni gilang le yong ni ngi pagha a njiɓunno ɗuro agh, mama nga maghiyong ɓwa mwoh bu agh. Ko ntolla n'mayi murung le aɓa Yahuda bu le?" ⁴⁰A ya, teshi njollo, a woro nah, " O'oh ɓeni ni agh, ama Barabbas ni." Barabbas te agh ma nyiɓi ni.

Chapter 19

¹Le Bilatus bol Yesu woli ²Aɓa kurung ɓali juwe jenghe. A vuyi ni muri a meghi dagra muna murung. ³A zuwa bini aji maghi kun anah "shi pahno gulo murung le aɓa Yahuda" le ayimi,⁴Le Bilatus pura dabeng ɗeshi nahyi yang, "nshina, miyang njah pahyong ne a beng ate nga yere ni kumi ni tema shira agh." ⁵Yesu pura dabeng, ni jenghe ma juweh ni dagra muna murung ni a meghi agh. Le Bilatus nahyi yang, "nshinya, ɓiye ngha!" ⁶ke a Magula bin ɓangkulli ni a nshile a Magulla ni ɓiye agh, shinni Yesu agh a ishi kunyang jolo a nah "npanghi panghi! le Bilatus nahyi yang, "ntoli kana ngiri yong npanghi, meng ngha ni kumi ni teng mashira agh!'⁷le aɓaYahuda nahyi, "sungha ni gigilla, ari gigilla egh agh ɗig na ika wuh ate tolla muri i ini muna Kulli." ⁸Ngha Bilatus ogni tenana ni agh, ngoɓong kpah ri,⁹nyere ingna lah Magula nje egh ɗeshili ke nahyi Yesu "Yebang a punghan?" Yesu ni pil tenane agh.¹⁰Le Bilatus ili, "Na awo nahteng rang ngha? Na' yere i miyang ni diyamuri bang ngi magho bu ni pangho agh?" ¹¹Yesu pilla nahyi " a nya ni diyamuribang a murang ngha se ga a puwo a kuli agh. Ngha nina agh, ɓeni manghang bino agh ini ni gimashira magulla.¹²Ngha ogni tenana agh, Bilatus tolla ika maghi bu, ama aɓaYahuda ishi kunyang jolo ki nah, "Amaghi ɓeni bu le a woni ɓih Kaisar agh. Beni kwa tol muri ini murungha i al njuo ri Kaisar! ¹³Ngha Bilatus ogni zah atenana ni agh, ma pushi Yesu a dabeng ama woro ke ɗigha muri ngumurun waɓ njuo le ni agor ni kun Yahuda "Gabbatagha agh."¹⁴Kare te agh ayangha agil riyang ate njibunno ma ɗuro, a kunbang ma topurmo. Bilatus nahyi aɓa Yahuda, " nshina murung leyong ngha" ¹⁵A mag jolo a wori moh, a panghi". Bilatus nahyi yang "iɓi npang murung leyong?. A Magulla bin ɓang Kulli. nahyi, " shin nya ni murung ngha se Kaisar." ¹⁶le Bilatus pah yang Yesu iɓi a panghi.¹⁷Le awori Yesu, puro tol ngun pangha le awori aɓa agori "ɓin koro murung ngha" ngha ni kunbule Aɓa Yahuda a gori " Golgata". ¹⁸A ka pang Yesu biye ni a aɓwa ɓari ɓeni mwoh agh a bih malih ni bih ma katang ni Yesu a ntiring.¹⁹Bilatus nyongli giri tigha a muri ngun pangha le. Nyongli ninga "Yesu ƁA NAZARET, MURUNG LE AƁA YAHUDA. ²⁰Aɓa Yahuda dudug bang ga a nyongli agh ate ba apang Yesu nghan ngha ngha gyap ni ntirila. A nyonli gire ni kun Yahuda, ni kun Roma ni kun Hellena.".²¹Le Magulla bin ɓang Kulli le aɓa Yahuda nahyi Bilatus "Ka a nyonglo i murung le aɓa Yahuda agh, ama"Ɓeni nah "Mini murung le aɓa Yahuda" ²²Bilatus pila nahyi "Ga nyongli agh nyongli ne".²³Ngha aɓa kurung pangni Yesu agh, a tol dagra le, a gaɓi ihne ɓeni kwa tol mwoh. Dagra murung le agh ni a sori ni sorogha, atiye ni tah lowa ɓikuli ha ɓinje. ²⁴le waɓi ariyang "ke shi sanighi agh ama shi soɓ nlayi le sa shinna yang ka toli le? Ga pagha nina ate tenana le Kulli ka dunso, ngha nah, "A gaɓ dagra lang a ntiriyang, a soɓ nlayi a muri dagra muna murung lang. ini pag ga aɓa kurung pagha.²⁵Ngih Yesu ni muna ngih, Maryamu male Kilofas ni Maryamu Magdaliya a yangni a pagha a menani tangha a kangri gun pangha le Yesu agh. ²⁶Ngha Yesu shinni ngih ni denlah le mama i agnji agh tangni kari agh, nahyi ngih "Bama shin muno!" ²⁷Le nahyi denlah egh"shin, ngwo!" Biye ni te denlah ma toli" woro a liye.²⁸A nzumi agh, ngha yereni i ga kwa agh malla agh ate ga tenana le Kulli ka ɗungshiya, Yesu nah "miyang ngi ogh nje muru." ²⁹Gi soɓ muru ngha nghan ɗungshi ni mba ma hangna ngha a toli lushi nlayi a logshi a pih kunni. ³⁰Ngha Yesu moni mba ma hangne agh, le nah "malla" jul muri nje le maghi Bongho le bu.³¹Le aɓa Yahuda ngha te ki gil riyang ate njibonno ni ya, ate ke nluo egh iɓi ɗigha a muri ngun pangha a kara usulo agh (ate kara usulo agh kara Magulla ni) a jim Bilatus ate aɓuniyi kushiyang a sulli nluo yang. ³²Le aɓa kurung zu ji ɓung kushi ɓayong ma kunduna ni ma ɓari, a ɓeni a pangha ngun ni Yesu agh. ³³Azuwa muri Yesu le, a shini wara wuh, na ya ɓung a kushi agh.³⁴Le mwoh a ntira aɓa kurung shuwe ni kunwo, le nkila ni muru soko ³⁵Ɓeni shin gire agh waɓkun, le waɓkun le te agh njiteng ni. Yeri na i ga waɓɓa njiteng ni ate weh ma agh a pah njiteng.³⁶Aga kwa ni agh pagha ate tenana le Kulli i dungso, "ko muh le nya mwoh ka ɓungha" ³⁷Ɗeshiliya, bang ngha nghan tenana le Kulli nah "Aka shin ɓeni a shuwa agh".³⁸A nzung a ga kwa agh, Yusufu ɓa Arimatiya, ɓeni denlah le Yesu (ama ate ngoɓong le aɓa Yahuda ni dung muri agh), jim Bilatus iɓi ɗaghi i tol nluo Yesu. Bilatus pih njere. le Yusufu tol nluo egh wori. ³⁹Nikodimu te ma agh oso zu, ngha ni kunduna agh zuwa bin Yesu ni duh. Juni a murung ni kpaɓ shisa agh. Mama dungro le kenna woro tongno agh.⁴⁰A tol ngiri Yesu a vuliyi ni kanda giri ma poshina ni murun ma susunang ate lingshi ninga mama gipagna le aɓa Yahuda ki pagha ari lingshi nluo agh. ⁴¹Aba te a panghi ngun nghan ngha aɓa bang nji ngun ni biye; ɓongri nkiliya ma piyo ngha biye mama na lingshi nluo ngha nghan agh. ⁴²Ate kara gil rung le aɓa Yahuda ni ate nkiliya egh ngha gyap niyang, a nongshi Yesu nghan.

Chapter 20

¹A kara ma kunduna, ni duduru bang ngha, Maryamu Magadaliya zu a nkiliya, le shina a ɗigrina talli ni a giri kun nkilliya agh. ²Nyere ni mere wara bin Siman Bitrus ni denlah mama Yesu ki agnji agh, nahyi yang, "a tolla Magulla a nkilliya, ni shi yeri ba a nongshi ngha nghan".³Le Bitrus ni denlah mamona puro wura nkilliya. ⁴A yangha kwa ama ɓangha, a nshile' a denlah ɓangha dur Bitrus ki bilbang a nkilliya ni duna. ⁵Le gung ngha nje le shin gilinsa ngha nongha biye, ama ni ingni agh.⁶Siman Bitrus bilbang a nzunyang zu ingna nkilliya, le shing gilinsa ngha nongha biye ⁷ni gikura ni a nji muriya, ni nongha abin mona ni gilinsagha ama a kar ri ni muri.⁸Le denlah ma mona ni kenni kunduna a nkiliya agh oso ingna, shini agh le pah njiteng. ⁹ha kenna kunbanghe, ni san ayeri ga a tenana le kulli waɓɓa ika logha nkilliya kushi mwoh agh. ¹⁰le adenlah egh nyara lah deshili.¹¹Ama Maryamu ngha tagha kun nkilliya ki ɓuwa. Ngha i ɓuwa ni agh, gungha a nkilliya. ¹²Shina aɓa kuntumo le Kulli ɓari agi gima poshina ɗigha nje, mwoh a njimuri, mamona a nji kushi ba a nongshi ngiri Yesu ngha nghan. ¹³A nahyi, "Bamah mang pag giri k aɓuwa?" nahyi yang, "ate a tolla magulla lang, nin yeri ba a nongshi ngha nghan.¹⁴Ngha wanni ga agh, pilla shin Yesu ngha tangha biye ama ni yere i Yesu ni agh. ¹⁵Yesu nahyi, "Bamah, mang pag giri ke aɓuwa? Yang awo shin bang te muri?" shin ninga ɓa pagtumo a bang nji ngun ni agh, le nahyi "Magulla, a tolle le ɗumang a nongshi ngha nghan ate nga tolli nga wori."¹⁶Yesu nahyi "Maryamu." pilla nahyi ni kun Arimaniyanci "Rabboni" ("ɓa aliyi a ɓwa giri") ¹⁷Yesu nahyi, "ka donghan ngha ate ni sang eɓɓa bin terang ngha, ama wora abin a muna ngiyang a waɓi yang miyang nga eɓɓa bin terang ni teyong, ni Kulli lang ni Kulli leyong." ¹⁸Maryamu Magadaliya zu ji waɓɓi a denlah, " nshina Magulla," wanna nghan aga.¹⁹Ngha ka pollo pagni agh, a kare agh, a kara ma kunduna, a denlah le giriyi kun kangna a muyang ate ngoɓong le aɓa Yahuda, Yesu zu tangha ntiriyang le nah, "ololo a ri yong." ²⁰Ngha wanni ga agh, ɗumiyang a bih ni njikari. A denlah le pag bin murubang ngha a shini Magulla agh.²¹Yesu ye nahyi yang, "ololo riyong Ninga mama terang tashi nang ngha, miyang te ngi tashi yong. ²²Ngha Yesu malli wanni aga agh, fughiyang usulo nahyi yang, "I n'agh ɓongho le Kulli. ²³Ɓeni kwa in nlag gimashira le agh, alangne ne; ɓeni te kwa nin laghi gimashira le a agh, nin nlag agh."²⁴Toma, denlah le ma mona a ntiriyang ni lum pur ɓari agh, ni a gori passa agh, nya ntiriyang ngha ngha Yesu zu ni agh. ²⁵A nshile a denlah nahyi "shi shinna Magulla" Nahyi yang, se te nshin ɓabih nlele npiye gi tulla, nye ishi muna beng, le ntig beng a nji kari agh le ni ngi pah njiteng ngha²⁶A zung kara tombi taro agh, adenlah le ye gir kunyang a kangna, Toma ngha ntiriyang. Yesu zu ngha agiri kun kangna tangha ntiriyang nah, "ololo ariyong." ²⁷le nahyi Toma, "zuni muna ɓuwo a ishin le a shin a beng. pigri buwo a dog nji karang. ka ɗig ɓa shiɓi pah njiteng ngha, ama pah njiteng."²⁸Toma pilla nahyi, "Magulla lang ni Kulli lang." ²⁹Yesu nahyi "ate ashin nang a pah na njiteng. Mosso ni pag mami aɓeni ni shin nang ngha agha, ama a pah na njiteng."³⁰Ngha biye agh Yesu pagha agi pah ngoɓong dudug a dung a denlah le mama ni a nyongli a agh, ³¹ama a nyongli ga ate i npah njiteng i Yesu agh ɓa ashibang ni, muna Kullini ate a pah njiteng le nga kun usulo a ntiri luli.

Chapter 21

¹A zung aga kwa payi giriya, Yesu ye dug muri abin a denlah le a salang Magulla ma Tibariya. Ɗung muri ninga: ²Siman Bitrus ngha ni Toma ni a gori passagha, Natanailu a Kana a nje Galili, a muna Zabadi, ni a denlah le maɓi ɓari. ³Siman Bitrus nahyi yang, "miyang ngi wora bol njih, "Anahyi, "Sungma agh sa sowa tiyo." A woro a ingna a gi sassa, ama ni a bol guɓung ni duh ye agh.⁴Ngha bang ki tuni ni ɓeriya, Yesu zu tangha akun sallang ama ni a yeri agh. ⁵Le Yesu nahyi yang, "a denah nyongha ni gili le?" a pilla a nahyi i "nya." ⁶Nahyi yang ɓug yara bol njih a nji bu mali le gisassa leyong nga kum njih." Le a ɓug yara bol njih leyang ha gan yang bin nono ate gogho le njih.⁷Le denlah mama Yesu ki agnji agh nahyi Bitrus, "Magulla ni. Ngha Siman Bitrus ogni i Magulla ni agh, ma mel dagra le (ate yangni te sallang), tah kpah sallang magula. ⁸A 7 A nshile a denlah ingna a gi sassa (ate a nya kukwo ni kun dingliya, kusung wuro tongno ɓari), le a woro nong yara bol njih ni ɗungshi ni njih agh. ⁹Ngha a puri kun dingli agh ashin nkala gishe abiye ni njih nongha muri ni fah nuh.¹⁰Yesu nahyi yang, "nzuni nji mama nbol ni ɓeni ya." ¹¹Le Siman Bitrus woro ke nong yara bol njih pusa kun dingli ni a njih dudug; woro tongno pura muri woro ɓari pulum pur taro. Ama ni gogho le a njih agh yara ɓol njih ni sangha.¹²Yesu nahyi yang, "nzu lih gili beri:" Bung nya a ntiri a denlah egh, ili a "awoniyang," A yara i Magulla ni. ¹³Yesu zu tol ngilina ye pah yang njih ma tonne. ¹⁴Mama ni pag ma taro ni Yesu ɗunni muri abin adenlah le agh. Ngha longni nkiliya agh.¹⁵Ngha a malli lih gili beri ya, Yesu nahyi Siman Bitrus, "Siman muna Yohanna, awongha a agnjang wora aɓayong ni kwa le?" Bitrus nahyi, i Magulla, ayerina i miyang ngi agnjoh." Yesu nahyi," lini a muna njuh lang."¹⁶Ye nahyi ma ɓari, "Siman muna Yohanna awongha a agnjang?" Bitrus nahyi i Magulla, ayerina i miyang ngi agnjoh." Yesu nahyi," Lela a njuh lang¹⁷Ye nahyi ma taro, "Siman muna Yohanna awongha a agnjang?" Bitrus ma pag yelula ate Yesu iline ha kunni taro, "awongha a agnjang?" Nahyi, Magulla, ayerina ga kwa agh, ayerina i miyang ngi agnjoh." Yesu nahyi, "Lini anjuh lang. ¹⁸Njitengni, njitengni ngi waɓɓa ngha a wo longni basadeng ngha, awo giro aka ba kwa yalo tol agh, ama a yayil e, a pigri buwo ɓwa sa ka giyoro ki tolo ki kani ma aba yalo ni tol a agh,"¹⁹Niɓeni ya Yesu waɓ ga ate ɗung zah nluo ni Bitrus ki gushi ni Kulliya. Ngha malli waɓ nina agh, nahyi Bitrus, "sowa tiyang."²⁰Bitrus pilla shin denlah ni Yesu ki agnjiya ki sowa tayang, aɓeni enghari ni kapolla ni alih ni giriya, aɓeni nah, " Magulla yang ki pag ɓeni ka magho agh le?" ²¹Bitrus shini le nahyi Yesu Magulla, mang ɓeni ka pag le?"²²Yesu nahyi, "Ntolo iɓi ɗigha ha kara zu lang le mang kono nghan?" sowa tiyang." ²³Tenane meshiye a ntiri aɓa pah njiteng, i denlah ye ni ki wuh agh. Ngha te agh Yesu ni waɓɓi Bitrus i denlaye ni ki wuh a agh, ama, "ntolo iɓi ɗigha ha kara zu lang le mang kono nghan?"²⁴Ɓeni ni pag denlah ni shin ga pag giriya, ke nyonli aga, ate shi yerina te i ga waɓɓa njiteng ni. ²⁵A gi pagna maɓi ngha nghan Yesu pagha. A nyongli na yang kwa le, nshin ninga ko ngunja ni kwa ni tol ga a nyongliya.

Acts

Chapter 1

¹Gi nyonglina ni nyongli ni kunduna agh, Tiyifilos, nwaɓ na ah ga Yesu pagh ni kunduna agh ni ga aliyi ya, ²Ke ken a ri kara ni ah agh ni woro a Kulli ya, ngha woro lagh a njibin bongho kene a bin ah ɓakuntumo le ni tariyi ya. ³Ngha woro gan ni yi, ɗum na muri yang ngha wa uwo ni usulo a bin ah ɓayong ni ah gi pagh na shisa ni ɗum mo ih pagh na ni na agh. Kara woro ɓari yang ih ɗum muri a bi yang, ni lagh yang a tengnahna muru le Kulli.⁴Ngha wa uwo ni ni yang ngha lagh yang ih ke ɓa ɗagh Urushalima agh, ih ɓi ah lel tollo le Ter ri, ngha, nah ni, "N'ogh na a bin nang, ⁵ih Yahaya lagh gimashira ni muru, ma mi yong ngha, ah lagh gimashira le yong ni bongho le Kulli a ntiri kara ni wa uwo fitong ngha."⁶Ngha ah kpaɓ ni ba mwoh agh, ah ili, "Magulla, kunbang ni ni a ka nyenni ni gulo a ka pih ah ɓa Isra'ila le?" ⁷Le nah yi yang, "Ma mi yong ni ih nyeri Kunbang ni bogho ni Dah woro tigha ri ɗighamuribang le ya. ⁸Ama nga agh gulo, ngha Bongho Kulli zu a muyong ngha, nga ɗigh ah ɓeni ka tangha tiyang ka waɓ tengnahna lang a Urushlima ni Yahudiya kwa ni Samariya, ni woro a ri malla le ngunjah kwa agh."⁹Ngha Magulla Yesu waɓ ni ah teng ni ya, ngha ah loghshi ni muyang ah shin ni ɓa Kulli ya, ah tolli ah wori a Kuli, le nlagiri vuliyi njiyang ari. ¹⁰Ngha ah wa shin ni bang a Kuli ari woro le ya, le ah buna ɓari tang ni ah dagra ma poshina a dum yang. ¹¹Ah nah, "Nyong ni ah buna ni a Galili ya, mang ntang ngha ba nga shin na a Kuli le? Yesu ni nshin na logho ki ka a Kuli agh, ini ih ka nyere a ngunjah ni ni nga ma ma nshin ni ih ka ni a Kuli ya."¹²́Le ah nyere a Urushalima a nkono Zaitun, gyap ni Urushalima, ginya ma kara usulo mwoh ni. ¹³Ngha ah billi bang ngha, ah ingna a kangna bidong Kuli ba a ɗigh nghang ngha. A yang ni Bitrus, Yahaya, Yakubu, Andarawus, Filibus, Toma, Bartalamawus, Matiyu, Yakubu muna Alfa, Siman, ɓa yong tenna, ni Yahuza muna Yakubu. ¹⁴Ah yang kwa agh ah kpaɓ muyang bin mona, ni yalung mwoh ma jim Kulli. A ntiri ah mena ni ah yang ngha ni yang ngha, Maryamu ngih Yesu, ni ah munangih.¹⁵Ngha a ntiri ah kara egh agh Bitrus logho tangha ntiri ah ɓa pah njiteng, ni ken woro tongno pura muri wura mwoh agh, le nah, ¹⁶"Ah munangihyang, ɗigh na tengnahna le Kulli ka ɗungso, ngha bongho le Kulli waɓ kikara puro a kun Dauda a muri Yahuda, ɓeni agh kunduna le ah ɓayong ni bol Yesu agh.¹⁷Ate yang ngha a ntiri sungh wara kum ngoso tumo le ni pagha ri tumor ni ya." ¹⁸(Ɓeni ya, kura njali ni ga kumo ari gimashihra ni pagh agh, ɗeshili ya kpa ni njiɓamuri, yali wam ma, ah bum me puro sokko. ¹⁹Ah ɓayong ni kwa ɗigha a Urushalima agh ogh na teng ni, biye ni ah gor ni kumburi le yang, "Akeldama," ih "Njali Nkila.")²⁰"Ate ah nyonglina a Ɓomteng le Zabura, 'Ih ɓi njali le ih ɓi ɗigh mbulah,Ke ih ɓi ndagh ko ɓwa mwoh ih ɓi ɗigha a biye agh';'Ih ɓwa sa ih ɓi ɗigha mburi kushi magulla le."²¹Ngha ni na le, ɗigh na, mwoh a ntiri ah ɓeni shi sungha ni yang ngha logho a ri kara ni Magula Yesu ingni ni ni puro a ntiri sung ngha, ²²logho a ri ishibang le Yahaya kenne a ri kara ni ah tolli bin sung ah wori a Kuli ya, ka ɗigh ɓa waɓ teng murung ni sung a ri logho le." ²³Le ah tigh ah ɓwa ɓari, Yusufu, ɓeni ah gori Barsabbas agh, ah ya gori ɗeshili Justus, ni Matayas.²⁴Ah jim Kulli ah nah, "Weh, Magulla, yeri na yali ɓeni kwa agh, ɗumi sung ɓeni a tollo a ntiri ah ɓayong ni ɓari ni ya ²⁵ngha ka tol mburikushi Yahuza ni ɗagh kuntumo le ah ɓakuntumo wor woro le ya.'' ²⁶Ah soɓ nta a muri ah ɓeni ɓari ni ya, le tolbang kpa muri Matayas, le ah banghi a ri ah nshile ah ɓakuntumo ni wa uwo lum pur mwoh agh.

Chapter 2

¹Ngha kara Pestecost zu ni ya, ah yang ngha kwa ah kpaɓa bin mona. ²Ah yang ngha nghang le, ah ogh gung matenna puro a kuli, le ɗungshi ɓa kangna ni ah ɗigh nghang ngha. ³Le leshi gishe puro a bin yang le ɗigha muyang kwa. ⁴Ah yang ngha kwa ama ɗungso ni Bongho le Kulli, le ah woro a nahteng ni kunburi shi-sa, ni nga ma ma bongho pah yang ah waɓ agh.⁵kunbang egh agh ah ɓa̵̵ Yahuda ngha ɗigha a Urushalima, ah ɓa ɓangkulli ni puro a njali ni shisa agh ni ngunjah kwa. ⁶Ngha ah ogh ni jollo agh, le ah bunno ɓayong kpaɓ kwa a bin mona le gire gangshi yang ate ah ogh na ɓeni kwa agh ngha ki nahteng a kunburi le. ⁷Gire maghi yang taɓi ye gangshi yang; ah nah, "Njiteng ngha, ah ɓayong ni kwa ki nateng ni ya ne ah ɓa Galili ni le?⁸Ke palang ke shi ogh yang, ɓeni kwa a ntiri yang ngha ki nahteng a kunburi ni ah ɓil li sung ngha? ⁹Ah ɓa Filisiya ni ah ɓa Mediyan ni Elima, ni ah ɓa Yahuda ni ah ɓa Kafadi, ni ah ɓeni Fontus ni Asiya, ¹⁰Firgiana ni Pampiliya, a Masar ni ah nje Libiya a nji Sur ni ah biri ni a Roma agh, ¹¹Ah ɓa Yahuda ni ah ɓeni pontuɓu nyere a njinjere le ah ɓa Yahuda ni ah ɓa Kireta ni ah ɓa Laraba, ah yang ngha kwa agh shi ogh na ah waɓ ah tengnahna ni ah kunburi le sung a muri ah gipagh na maguliyina le Kulli."¹²Ah yang ngha kwa agh njiworoshi bol yang le ah koshiyo; le a waɓɓa a ri yang, "Mang pagh tekushi ga?" ¹³ Ah ɓayong ɓaɓa ni ntiri yang ngha jol yang nah, "Mbah mapiyo ni ki ɓahri yang."¹⁴Le Bitrus logho tang ni ah nshile ni Lum puri mwoh agh, loghshi kun ni nah yi yang, "Nyong ah ɓa Yahuda ni ah nshile yong ni kwa ɗigha a Urushalima agh, nyeri ga; ntigh kiri yong ri tengnahna ni nga waɓi yong ngha. ¹⁵Ah ɓeni ya mbah ni ki ɓahri yang ni nga ma ma nga ɗengshi ya ate kunyali kara ni nga.¹⁶Ama ga ah waɓɓa puro a kun Bashinduna ni ah gori Yowel agh: ¹⁷Kulli nah, 'Ini ih ka pagha ni na a malla le kara,' "Ngha soɓ bongho lang a muri ah ɓayong kwa, Ah munabuna ni ah munangalang le yong ka shinduna, a basaɗenah le yong ka shin njiloro, ah ɓagula le yong ka lori ah loro.¹⁸Ngha ɗeshili ya, a ntiri kara egh agh, nga soɓ bongho lang a muri ah guro lang ah buna ni ah mena ka shinduna. ¹⁹Nga ɗum ah gi njiworoshi a kuli ni ah gi ɗumna shisa a ngunjah, nkila, gishe, ni nlele gishe.²⁰Kara ka pila ka ɗigh pinna ni shienri ka ɗigh nkila, kedebang kara magula le Magulla ka zu.²¹Ih ka ɗigha ɓeni kwa gor lulli Magulla agh, ih ka aɓɓa.'²²Ah ɓa Isra'ila, n'ogh ah teng ni: Yesu ɓa Nazarat, ɓeni Kulli ɗum mi yong ɓa gerengteng ni ari ah gi ma guliyina, ni ah gi njiworoshi, ni ah gi ɗumna ni Kulli pagha ri a ntiri yong ngha, ni nga ma ma nworo nyeri ya. ²³Beni ya Kulli wara pihye a yere le; ni yong, a bi ah bayong mashira, nwol nlue ni panghi ngung. nwol nluo egh. ²⁴Ama Kulli loghshi ne, ye ashi a bi kono le nluo, ate nluo ni logh le boli ya.²⁵Ate Dauda waɓɓa amuri nah, 'Nshin na Magula lang kundumang kara ni kwa agh, ate yang ngha bu ma li lang ate ke ih ɓi nshishi ya.²⁶Ngha ni na le yalang poshi na lesang ni binmurubang. Deshili ya, nga ɗigh ni tengshirung.²⁷Ka jangshi usulo lang a Njimanjali ya, ni ɗeshili a ɗagh Ɓa gerengteng lo ki ɗum ma.²⁸A ɗum na nghang njere usulo; a ka ɗungsang ni binmuribang nikundumo.'²⁹Ah munangihyang, nga nahteng ri yong shagli a muri kah sung Dauda: wuh ah lingshi, nkiliya le ngha wa uwo a bin sung logho zu nikyari. ³⁰Ngha ni na agh, ini ɓashinɗuna ye yere ih Kulli wara kaniyigiri, a ntira a minkayi agh mwoh ka ɗigha a muri ngung murung ntongho le. ³¹Wara shin ga ke waɓ teng a muri logho le Ba'ashibang, 'Ni pa ah ɗaghi a njimanje agh, ni ɗeshili ah ɗagh ngiri ɗum ma.'³²Yesu ni ya, Kulli logshi ne a nkliliya, susungha kwa agh shi shin ne. ³³Ngha ah loghshi ni wori ke ɗigha a bu ma li le Kulli ye agh Bongho le Kulli ni Teri pih ya, ini soɓo, ke nga shin na nga ogho.³⁴Dauda ni eɓe woro a Kulli agh, ama nah, 'Magulla waɓɓi Magula lang, "Ɗigha a bu ma li lang, ³⁵Sete ntigh ah ɓeni ki pagh kikih ro agh ɗigh gi pariya a kuso." ³⁶Ngha ni na le, nyong ah ɓa Isra'ila nyere ni Yesu ni npang ngha, Kulli wara paghi ɗigh Magulla ni Ba'ashibang."³⁷Ngha ah ogh ni nina agh, gire shua yang a yali yang, le a nah yi Bitrus ni ah ns̵hile ah ɓa kuntumo, "Ah munangihyang, mang giresa pagha?" ³⁸Le Bitrus nah yi yang, "Npontuɓu, ah Ishi yong, ɓeni kwa agh, a ntiri lulli Yesu Ba'ashibang ate lagh gimashira le yong, le nga kum ninyeh le Bongho le Kulli. ³⁹Ate a wara a toll yi yong ni ah muna yong ni ah ɓeni kwa kukwo agh, ni ah ɓeni kwa Magula kulli le sung ka gor agh."⁴⁰Ni ah nshile ah teng dudug waɓɓi yang ni tenshi ngiri yang; le nah, "N'ashi muyong a ri gipaghna le ngunjah mashira ni." ⁴¹Le ama agh ni tengnahna le, le ah ishi yang, a kara egh ya ah kum ɓuro le ah ɓeni pontuɓu agh a kenna woro tongno lum taro. ⁴²Ah ɗigh ni pagh gi kuntumo le yang ni aliyi giri ni kpaɓ murung, ni li gilina le yang mwoh ni jim Kulli.⁴³Ngoɓong kpa ri ɓeni kwa agh, ah ɓa kuntumo le pagha ah gi pah ngoɓong ni ah gi pangna shi sa. ⁴⁴Ah ɓeni kwa pah njiteng ngha ah kpaɓ muyang ba mwoh agh, ah pagh gipagh na le yang mwoh, ni ga kwa ah kum ma, ma mi ɓeni kwa agh ni, ⁴⁵ah ya magh gi kum na le yang, ah gaɓi ɓeni kwa agh ni nga ma ma ɓiye tol agh.⁴⁶Kara ni kwa agh a kpaɓ muyong ni ɗengse mwoh a kangnaɓangKulli le ah li nnu a ri yang a liye ɓeni kwa agh, le a gaɓ gilina a ntiri yang ni binmurubang ni nongshi murung; ⁴⁷Ah ɓongshi Kulli, a ya kum ni agha a bin ah ɓayong kwa. kara ni kwa agh Magulla ɓuri gogho le yang ari ah ɓeni kum aɓɓa agh.

Chapter 3

¹Niɓiyeni ya Bitrus ni Yahaya ken a kangnaɓangKulli a kunbang ma taro ma kapola ma jim kulli. ²Le ɓeni, ah ɓilla ni kushi kariyina agh a tolli ah ja tigha a kun njere ni ah gori Ɓonsari ya, ate ih ɓi jim giri a ḅi ah ɓeni ka ingna ka ɓangkulli agh. ³Ngha shin ni Bitrus ni Yahaya ki ingna a kangnaɓangkuli agh, le jim bolo biyang.⁴Le Bitrus ni Yahaya ma soɓi njung, le Bitrus nah "shin sung." ⁵Ɓa kusung kariyina loghshi nji shin yang ni ɗengse ih ka kum guɓung a bi yang. ⁶Le Bitrus nah, "Gi fughna ma poshina ni ma nlenghe nya ni agh, ga miyang ni agh ini nga puwo. A ntiri Yesu Ɓa'ashibang Ɓa Najara, logho ginya."⁷Bitrus bolli a bi ma li le loghshi kuli, le ah kushi ni ah maso ɗung kushi ma pangsa ma ɗigh kukoturo. ⁸Ɓa kushi kariyi na logh ni mongho ma tang shuab ni kushi ma ginya, le ingna kangnaɓangkulli ni Bitrus ni Yahaya, yang ngha ih ginya ih tah ih ɓongshi kulli.⁹Ah ɓayong kwa agh shin ni yang ngha ih ginya ih ɓongshi kulli. ¹⁰Ah yerina ih ɓeni agh, ɓa kushi kariyi na ni ɗigha ki jim bolo a kun njere binɓangKulli ni ah gori Ɓonsari agh ni, le gire maghi yang ngoɓong ari ga pagh agh.¹¹Ngha yang ngha a kari a Bitrus ni Yahaya agh, ah ɓayong ɓangha ma zu a kariyang, abin ɗigna le Sulemanu, ah wo ɓang ngoɓong.¹²Ngha Bitrus shin ni gire ni na agh, pila nah yi ah ɓayong, "Nyong ah ɓa Israila, ate mang ke nga ɓang ngoɓong le? Ate mang ke nga soɓi sung njung, ni nga shi sung ni shi tighi ih ɓi ginya ni gulo ni gi paghna le sung le?.¹³Kulli le Ibrahim ni Ishaku ni Yakubu ni kulli le ah tesung gushi na ɓa pagh tumo le Yesu. Ini ɓeni nbollo npah nshiɓi a kundung Bilatus ni tollo ka maghi bung agh. ¹⁴Nshiɓi ɓa gerengteng, Ɓa njiteng ni ate ih ɓi ah maghi ɓa wol nluo bu.¹⁵Nwol nluo ɓa pah usulo, ɓeni kulli loghso a nkilliya agh, sung ngha kwa agh, sung ngha ntiri ah ɓeni shin gire ni yeri ga pagh agh. ¹⁶Niɓiyeni ya, ari pah njiteng a ntiri lulli ɓeni nga shin na nwara nyeri agh - a ntiri lullung ni ini pih maso ngirung ngha. Pah njiteng a ntiri lulli Yesu ni tigh ɓeni ke kum maso ngiri a kun dung yong.¹⁷Nyong ni ah muna nah, nyeri na npagh ga a shingri yeriteng, ni nga ma ma ah magula le yong pagh agh. ¹⁸Ah ga kwa Kulli woro waɓɓa a kun ah ɓashinduna le agh, ih le Ɓa'ashibang le ka gana, niɓiyeni ya ɗungshi ne.¹⁹Ngha ni na le, npon tuɓu, nyere ate ɓa ah laghi yong gimashira le yong, ate kara oghrung ni murung Kulli zu na; ²⁰ih ye ka tashi yong bang ni Ɓa'ashibang Yesu ni woro tigh agh.²¹Ini pagh ɓeni ɗighna ɓaKuli ka ag agh ha zu a ri kunbang ni ah ga kwa agh ka nyere ka ɗigh ni yarata agh, a muri ah ga murung Kulli woro waɓ kikara a kun ah ɓashinduna ma gereteng le agh. ²²A njiteng ngha Musa nah, 'Murung Kulli ka logshi ɓashinduna ni nga meng a ntiri ah munangihyong. Nga teshi kiri yong nga ogh ga kwa ih ka waɓɓi yong ngha. ²³Ih ka pagha ɓeni kwa ni teshi kiri ogh tengnahna le ɓashinduna egh agh le, ah ka pushi a ntiri ah ɓa liye.'²⁴Eh, ni ah ɓashinduna ni a njah le Samaila agh ni ah ɓeni zu a njumi kwa agh, ah waɓ na ah ya hamna a muri ah kara ni. ²⁵Nyong ni npagh ah muna ah ɓashinduna ni ga murung Kulli wara agha a muri ni ah kahyong ngha, ni nga ma ma waɓɓi Ibrahim, 'A ntiri ah min kah wo ni ah ɓeni kwa a ngunjah agh ka kum ni ɓoro le Kulli.' ²⁶Ngha Kulli loghshi ɓa pagh tumo le agh, nyong ni tuti yong ni ni kunduna ate ih ɓi nkum ɓoro ni pil ɓeni kwa agh ari pagh gimashira le."

Chapter 4

¹Ngha Bitrus ni Yahaya ki nah ni teng ari ah ɓayong ngha, ah murung magula binɓangKulli ni magula kuhrung ni a kangnaɓangKulli ya ni ah ɓeni ni pah njiteng ni logho a nkiliya agh zu ki funno a ri yang. ²Bang ni ɓoghi yang ngha ate Bitrus ni Yahaya ngha ki aliyi ah ɓayong giri ni waɓ tengnahna a muri Yesu ari logho a nkiliya le ah ɓayong ni wuh agh. ³Ah bol yang, ah kur yang, kenne a bang kwara ate kapola wara pagha. ⁴Ama ɓayong dudug pah njiteng ari tengnahna ni ah ogh agh: gogho le ah ɓayong ni pon tuɓu pah njiteng ngha ken na woro tongno lum tongno.⁵Ngha bang kwari agh, ah magula nje, ni ah ɓa tenna ni ah ɓa nyongligiri kpaɓa bin mona a Urushalima. ⁶Anas magula binɓangKulli ngha biye, ni Kayafas, ni Yahaya ni Iskandari, ni ah ɓa liye murung magula binɓangKulli. ⁷Ngha a zu ni ni Bitrus ni Yahaya a ntiri yang ngha, le ah ili yang, 'Ni ɗighamuribang manyeni, Ko ni luli yang, ni nga pagh ni ga?"⁸Le Bitrus, ɗungshi ni Bongho le Kulli, nah yi yang, "Nyong ni ah murung ni ah ɓatenna le ah ɓayong, ⁹ngha sung ni nikyari ah ila ate gi maɓonna ni ah paghi ɓakono ni ya - pagh niyelang ki ah tolyi ɓeni kono le? ¹⁰Ih ɓi yong kwa ni ah ɓa Isra'ila, nyeri ga, ari luli Yesu Ɓa'ashibang Ɓa Nazarat, ɓeni npangha, ngha Kulli loghso a nkiliya agh - te muri ni ɓeni tangha dung yong ni ya kum ni maso ngiri.¹¹Yesu Ɓa'ashibang ni pagh tahli ni ah ɓa ɓagh giri shiɓi ya, ini ah pilla ah tighi ɗigh ngɓangtahli. ¹²Ashi bang nya a bin ɓung sa agh, ate lulung nya ah pah a ngunjah ni sa, ngha ah ɓayong ka aɓ ni ya."¹³Ngha ah shinni yalung tenna le Bitrus ni Yahaya agh, ah yere ah ɓa enna ni ɗeshi ah ɓeni ni aliyi giri ya agh, le gire pah yang ngoɓong, le a ya yeri na Bitrus ni Yahaya agh ah ɗigh na ni Yesu. ¹⁴Ate ah shin na ɓakono ni kum maso ngiri ya ngha tangha bin yang ngha, ah nya ni teng ni ah ka waɓɓa a muri ya.¹⁵Ngha ah pushi ni ah ɓa kuntumo a bin waɓ njuo agh, a waɓ tengnahna a njiyang. ¹⁶Ah nah, " Mang sa paghi ah ɓayong ni? Njiteng ni ah gi ngoɓong pagh na ri a biyang ni yere le ah ɓayong ni kwa ɗigha a Urushalima agh, shi nya ni njere ni sa shiɓi ni ya. ¹⁷Ngha ni na le ate ke ɓi tengnahna egh meshiye woro a bin ɓayong kwa agh, shi lagh yang ke ih ɓa waɓ tengnahna ɗeshili ari ɓwa ni lulung ni ya. ¹⁸Le ah gor Bitrus ni Yahaya, ah lagh yang ih ke ah ɓa waɓ tengnahna ko aliyi giri ni luli Yesu agh.¹⁹Le Bitrus ni Yahaya agha nah, "Ko ɓonna a kundung Kulli ko tengnahna le yong ni sa ogho ko ma mi Kulli, nshin ga nghang ngha. ²⁰Ni sa ɗagh waɓ tengnahna a muri ah ga shi ogho ye shi shin ngha."²¹Ngha ah ya lagh ni Bitrus ni Yahaya agh, ah maghi yang bu ah woro. Ate ni ah kum njinjere ni ah loghi yang tebi agh, ate ah ɓayong kwa ngha ki ɓongshi Kulli ate ga pagh giri ya. ²²Ɓakono ni kum maso ngiri nyere a biye agh, bogho le orra woro ɓari.²³Ngha ah mangni yang bu agh, Bitrus ni Yahaya nyere a bin ah ɓeni ah yang ngha ni yang ngha, a waɓɓi yang ah ga kwa ah magula binɓangKulli ni ah ɓatenna waɓɓi yang ngha. ²⁴Ngha ah ogh ni gire agh, ah logh shi mel yang ah binɓangKulli ah nah, "Murung Kulli, a weh ɓeni a gil ɓakuli ni ngunjah ni sallang magula ni ah ga kwa a yali ya, ²⁵A nah teng a Bongho a kun ɓa pagh tumo lo, tesung Dauda, 'Mang paghi ke ah ɓeni ni yeri kulli ya agh ki funno, ni ah ɓayong ki ɗengshia gi ma nangna?'²⁶A nah, 'Ah murung ni ngunjah agh kpaɓ muyang bin mona, ah magula le yang kpaɓ na muyangate ah ka sakshirung niMagulla ni Ɓa'ashibang le.'²⁷Ini ni na, Hiridus ni Buntus Bilatus, ni ah ɓeni ni yeri Kulli ya agh ni ah ɓa Isra'ila, ah kpaɓ na a ntiri lah ni ate ah ka sakshirung ri ɓa pagh tumo ma gereteng lo Yesu, ɓeni a ɗari ya. ²⁸Ah kpaɓ na ɓin mona ate ah ka pagh ah ga kwa bu wo ni ɗengse lo wara tollo ka pagh agh.²⁹Niɓiyeni ya, Murung Kulli, shin laghbang le yang a pih ah ɓa pagh tumo lo tengirung ma waɓ tengnahna lo. ³⁰Nong ɓuwo ate lagh kono, ni pagh gi ngoɓong ih ɓi ah pagha a ntiri luli ɓa pagh tumo lo ma gereteng Yesu.'' ³¹Ngha ah malli jim Kulli ya, ba ah kpaɓ ɓang ngha jigra, ah yang kwa agh ah ɗungshi ni Bongho le Kulli, a waɓ tengnahna le kulli ni tengshi ngirung.³²Ah ɓayong dudug ni pah njiteng ngha ah kpaɓ muyang ni yali yang ni minlim mwoh. Ɓung nya a ntiri yang nah ih le gikumna le agh ma mi ni ya, ate ga kwa agh ah kpaɓɓa muri. ³³Ni ɗighamuribang magula ni ah ɓa kuntumo le waɓ ni ah ga pagh giri ari logho le Magulla Yesu a nkiliya agh, le ninyeh magula le Kulli ɗigha muyang kwa.³⁴Ɓung nya ntiri yang ɗigh ni enna agh, ate ah ɓeni ni ah njali ko ni ah lah agh ah magh yang ah zu ni ah bolle kwa, ³⁵a juh na a bollo egh a bin ah ɓa kuntumo le Kulli, ah gaɓi ɓeni kwa agh ari ga al agh.³⁶Yusufu, ɓa Lawi, ɓeni a Kubrus, ngha a ɓa kuntumo le Kulli goro ih Barnabas (Muna tenshi yalung), ³⁷magh njali le zu ni bollo egh kwa a bin ah ɓa kuntumo le Kulli egh.

Chapter 5

¹Le ɓwa ngha nghang ah gori Hananiya, ni mah mi Safiratu, magh fitong le njali le yang, ²le songri bolo a ntiri bolo ni magh ni njali le agh, (ni yere le mah mi), le zu ni nshile bolo egh a bin ah ɓa kuntumo le Kulli.³Ama Bitrus nah, "Hananiya, mang paghi ke ɓasoriyibang ɗungshi yalo a paghi Bongho le Kulli yiri, a songri bolo a ntiri ga a magh agh le? ⁴Ngha ni magh ri ya agh, ni ɗigh ma mo agh le, ngha ɗeshili a magh ni ya ma mo ni ya le? Ate mang ke a ɗengshi ga a yalo? Ni a paghi ɓayong yiri agh, Kulli ni a paghi ni." ⁵Ari ogh tengnahna ni ya, Hananiya ma kpa njali usulo le ma malla, ngoɓong magula ma kpa ri ah ɓayong ni ogh tengnahna ni ya. ⁶Ah muna buna zu vuliyi, le tol nluo ke lingsa.⁷Ngha kunbang ma taro pagh ni ya, mah mi logho zu ni yeri ga pagh giri agh. ⁸Bitrus nah yi, "Waɓ ɓang ko nmagh njali ni bolo dudug le." Le nah, "Eh, ni dudug ni."⁹Le Bitrus nah yi, "Palang ke n'agha a njiyong nga mom Bongho le murung Kulli. Shin na, tukushi ah ɓeni lingshi buro agh, ah yang ngha a kunkalah, ah ka wo ri weh a dabeng." ¹⁰Biye ni kpa nghang kushi a njali, gor usulo ma wuh. Ngha ah muna buna ingni ni ya, ah kumi wara wuh, ah tolli ah pushi dabeng ah ka lingshi a kari buri. ¹¹Ngoɓong kpa ri ah ɓa ɓangKuli ngha ah ogh ni ah ga pagh giri ya.¹²Ah giɗumna ni ah gi njiworoshi pagh na giri dudug ntiri yang a bi ah ɓa kuntumo le Kulli. Ah yang ngha ba mwoh agh a bin ɗighna le Sulaimanu. ¹³Ama ɓung nya ni yalung tenna ka kpaɓ muri ni yang ngha; ngha te agh, ah ɓayong gushi na yang.¹⁴Niɓiyeni ya ah ɓa pah njiteng ah mena ni ah buna a bin kulli ɓuri na, ¹⁵ha ah pon ah ɓakono ah keni kun njijere, ah nongshi yang a ala ni ah kukurah, ate Bitrus zu ki wor le ih ɓi minlimi ɓi ɗogh yang. ¹⁶Ah ɓwa dudug ni puro zu ah lah ni kangni Urushalima agh, ah zu ni ah ɓa kono ni ah ɓeni giri ingna ri yang ngha, ah kum maso ngiri yang kwa.¹⁷Ama magula binɓangKulli logho, ni ah ɓeni kwa bini ya (ah ɓeni ah gori ɓa Sadukiya agh); ɗungshi ni kikih magula ¹⁸le bol ah ɓa kuntumo le Kulli, ah ɓugh yang a lah njuo kurbang le aɓwa.¹⁹Ngha ni duh agh, ɓa kuntumo le Murung Kulli zu loghshi ah kunnjere bin kurbang le pushi yang dabeng, le nah, ²⁰"Nkene ngi tang ngha a kun kangna binɓangkulli nwaɓi ah ɓayong tengnahna ma usulo ni." ²¹Ngha ah ogh ni ni na agh, ah ma woro a kun kangna binɓangkulli ni dudurubang ah aliyi giri. Le magula binɓangkulli zu ni ah ɓeni ah yang ngha ni yang ngha, a gor kpaɓa le ah ɓa waɓ njuo ni ah ɓatenna le ah ɓa Isra'ila, le ah tashi bang a bin kuro ih ah zu ni ah ɓa kuntumo le kulli.²²Ngha ah ɓa kuntumo keni ya ni ah kum yang a bin kuro agh, le ah nyere ah zu waɓ kuntumo. ²³Shi kum na kunkangna egh a girah ni ah ɓa lel bang ngha te tangha a kunnjere egh, le shi ingna ni shi kum ɓung a yeh agh.²⁴Ngha magula kuhrung binɓangkulli ni ah maguliyina ogh ni ah teng ni ya, ah gire gangshi yang ari ga pagh tekushi ga agh. ²⁵Le ɓwa zu ki nah yi yang, "Ah ɓeni nbollo a bin kuro agh ah yang ngha ah tangha a kangna binɓangkulli ah aliyi ah ɓayong giri."²⁶Le magula le ah ɓa kuhrung kenne ni ah makushi ke zu ni yang a njinjere ma ololo, ate ah yang ngha ah ɓang ngoɓong ah ɓayong ka ɓuyi yang ni tahli. ²⁷Ngha ah zu ni ni yang ngha, ah teshi yang a kundung njuo, magula kuntumo binɓangKulli ili yang, ²⁸Ki nah, "Ni shi lagh yong ih ke ɓi n'aliyi giri ni lulung ni ya le, niɓiyeni ma agh nɗungshi na Urushalima ni aliyi giri le yong, ngi alla nga tigh nkila le ɓeni iɓi nyere a musung."²⁹Ama Bitrus ni ah ɓa kuntumo le Kulli pilla nah, " Ɗigh na sa ogh tengnahna le Kulli ni shi ogh ma mi ɓwa agh. ³⁰Kulli le ah tersung loghshi na Yesu, ɓeni nwol nlue ari panghi ngung ngha, ³¹Kulli gushi ne a bu ma li le ate ih ɓi ɗigh murung ni ɓa'ashibang, ih pih ah ɓa Isra'ila pontuɓu ni tol ah gimashira le yang. ³²Sung te ya shi sung ni ah ɓeni tangha ate ga pagh giri ya, ini ma ni na ni Bongho le kuli, ngha Kulli pih ah ɓeni pah njiteng a bini ya.'³³Ngha ah ɓa waɓ njuo ogh ni tengnahna ni ya, yali yang ma lullo, ah alla ah ka wol nluo ah ɓa kuntumo le Kulli. ³⁴Le ɓa bol gigilla ni ah gori Gamaliel agh, ɓa aliyi giri ni ah gigilla le ah ɓa Isra'ila, ah ɓayong ngha te ki pih gulo, le logho tang ni kushi nah ah pushi ah ɓakuntumo le Kulli ni a dahɓeng sang.³⁵Le nah yi yang, "Nyong ah ɓa Isra'ila, nɗigh liem ari ga ntollo a yali yong nga paghi ah ɓayong ni ya. ³⁶Ngha kana agh, ɓwa ngha loghho ah gori Tudas tol muri ini ɓwa, ah ɓayong woro tongno ihne ni kuratiye. Ah wol nlue, ah ɓeni ki aghnji ya meshiye pilla ɗigh ah gi manangna. ³⁷A njum ɓwe le, ɓwa ngha nghang a Galili ah gori Yahuda ngha logho a kunbang bang ɓayong ngha zu soriyi ah ɓayong ah soghatiye. Kana ngiri ma agh ah wolla nlue, a ɓeni kwa kuratiye ya ah meshiyi na.³⁸Ngha ni na le miyang ngi nah yi yong npura a njinjere le ah ɓayong ni, gi paghna le yang ni tumo le yang ngha ma mi ɓayong ni le ih ka ɓiya. ³⁹Ma mi Kulli ni le ni nga gani ya, keɓi ɗigha ih nyong ni nga mwono ni Kulli ya." Ke yali yang nongha njali.⁴⁰Le ah gor ah ɓa kuntumo le Kulli a kangna ah wol yang, ah lagh yang ih ke ɓa aliyi giri ni luli Yesu agh, ah ɗagh yang ah woro. ⁴¹Ah puro ni binmurubang ari gana ni ah ganni ate lulung ni ya. ⁴²Njumi ya kara ni kwa agh, a kangna binɓangKulli ni lah ni lah, a wo aliyi giri ni waɓ tengnahna le Yesu ih ini Ɓa'ashibang.

Chapter 6

¹Niɓiyeni a ntiri ah kara ni, ngha gogho le ah denglah ngha ki ɓuri ni ya, le vungriteng logho a bin ah ɓa Yahuda ni ɗigha a nje Helani agh a muri ah ɓa Yahuda mah Isra'ila, ate a ɗagh na ah mahmbere le yang a bin gaɓ gilli kara ni kwa agh.²Ah ɓa kuntumo ni lum pu ɓari ni ya gor ah nshile ah denglah a bin yang nah yi yang, "Ni botto ngi ɗagh tengnahna le kulli ate gaɓ gilina agh. ³Ntariyi ah ɓwa tomɓari a ntiri yong, ah ɓeni ah ɓwa ngha ki pah yang gullo agh, ah ɓeni ɗungshi ni Bongho ni yeriteng ngha, ah ɓeni shi pah yang tumo agh. ⁴Sung te agh, shi pah musung ri jim kulli ni tumo waɓ tengnahna le."⁵Tele yang ɓor yi ɓunno ɓayong. Le ah tol Istifanus, ɓeni ɗungshi ni njiteng ni Bongho ma gerengteng agh, ni Filibus, ni Birokoros, ni Nikanar, ni Timan, ni Barminas, ni Nikolas, ɓa Antakiya ni pontuɓu a Yahuda agh. ⁶Ah ɓa pah njiteng zu ni ah ɓiye a bin ah ɓa kuntumo, ah jim Kulli, ah par bi yang a muyang.⁷Le tele Kulli woro ayi bang, gogho le ah denglah ni Urushalima agh ɓuri dudug, ah ɓah pagh tumo binɓangKulli dudug pah njiteng.⁸Le Istifanus, ɗungshi ni ni ninyeh le Kulli ni ɗighamuribang, ngha ki pagh ah gi njiworoshi ni ah gi paghyina a ntiri ɓayong. ⁹Le ah ɓwa logho a binɓangkulli ni ah gori bin ah ɓa Kuramiye ni ah ɓa Iskandari, ni ah ɓeni nje Kilikiya ni Asiya agh. Ah ɓiye agh, ah yang ngha ah sagshi riyang ni Istifanus.¹⁰Ama na logh le ah gan kun Istifanus agh, ate yeriteng ni bongho ni ih nah ni teng ngha. ¹¹Le ah sor ah ɓwa ah nah, "shi ogh ne ih waɓɓi yang teng, ile ih ɓiyi lulli Musa ni kulli.'¹²Le ah lushi yali bayong, ni ah ɓatenna, ni ah ɓa nyongli giri, ah zu kangni Istifanus, ah bolli, ah keni tuh minjah. ¹³Ah zu ni ah ɓa tigh teng yiri a muri ah nah, Ɓeni nya ni ɗagh waɓ tengnahna a muri bin gerengteng ni gigilla agh. ¹⁴Ate shi ogh ne ih nah, Yesu ɓa Nazarat ka sogli ba ye ka ariyi gipagh na ni Musa ɗaghi sung ngha." ¹⁵Ah ɓeni ki ɗigha tuh minjah agh tigh njiyang ri le shin kundumi ni nga kundung ɓa kuntumo le murung Kulli.

Chapter 7

¹Le magula le ah magulla binɓangKulli nah, "Ah ga agh njiteng ni le?" ²Le Istifanus pilla nah, "Ah munangihyang ni ah terang, nmag kiriyong a rang, murung Kulli ni gullo le ɗum muri a bin tehsung Ibrahim ngha yang ngha nje Mesofotamiya, kedebang ki ɗigha nje Haran agh; ³Nah yi, ɗagh nje lo, ni ah ɓa liyo, a woro nje ni ngi ɗummo agh.'⁴Le ɗagh nje le ah ɓa Kaldiya ke ɗigha nje Haran; ngha agh, a njum wuh le teri ya, ke Kulli zu ne a nje ni, ba nɗighang niɓiyeni ya. ⁵Ama Kulli ni sang pi nje gibere agh, nya, ko bin par kusung agh. Ama tolla ko Ibrahim nya sang ni muna agh, ih pih nje gibere ma ma ki ɗigh ma mi ni ah minkah yi ni njumi ya.⁶Kulli ki nah teng ri ni nga, ah minkah yi ka ɗigha ah biri a nje ma sa, ah ɓa nje egh ka bol yang a guro bogho woro tongno ihne. ⁷Nga waɓɓi ah nje le yang njuo,' Kulli nah, 'njumi ya, ah puro a nje egh a jah gushi lulang a ba.' ⁸Kulli pi Ibrahim ogrung ma Jaɓɓa, ngha Ibrahim ɓilli Ishaku le Jaɓɓi a kara ma tombi taro; Ishaku ɓil Yakubu, Yakubu te ya billah kum varre Lum pu ɓari le ah ɓa Isra'ila.⁹Ah munangihyong ni tol kikil ari munangihyang, Yusufu, maghi guro a nje Masar. Ama bi Kulli ngha a muri. ¹⁰Le ashi a gani le kwa. Kulli pih dungposhina ni yeriteng a kundung Fir'auna, Murung Masar. Fir'auna ɓeni tighi magula nje a muri nje Masar ni gikumna le kwa agh.¹¹Le yahlo magula kpa nje Masar ni Kan'ana kwa ni gani magulla, ah tesung ni kum ah gilina agh. ¹²Ama ngha Yakubu ogh ni ih nji giri ngha nghang a Masar agh, tashi ah tesung ari gingbiri ma kunduna. ¹³Ngha ri kene le yang ma ɓari agh, Yusufu ɗum muri abin ah munangih, biye ni Fir'auna yeri ni ah ɓa liye Yusufu ni.¹⁴Yusufu tashi ah munangih ah ka zu ni teryang a Masar, ni ah ɓa liye, ni ah gikumna le kwa, ah ɓwa worotaro pu lum pu tongno ni zu. ¹⁵Yakubu woro a Masar, ke wuh ni ah tersung. ¹⁶Ah pon yang ah keni Shekem ah ka lingshi yang a nkiliya ni Ibrahim kuri bolo dudug a bi ah muna Hamor a Shekem ngha.¹⁷Ngha kunbang oghrung tolli ɗigh gyap agh, ogrung ni kulli paghi Ibrahim agh, ah ɓayong gogho wo ɓuro a nje Masar, ¹⁸ha ngha ah pah ni Murung ma ɓi a Masar ɓeni ni yeri Yusufu agh agh. ¹⁹Murung nghe soriyi ah ɓa lah sung ah pih ah tersung gani, ah tigh ah tersung ah tene ah tesung ah tigh ah muna yang a gani, ate ke ah aɓɓa.²⁰Nja egh ni ah ɓilli Musa; Muna ma ɓordeng ni a kundung Kulli, ah songri a liye teri ha shienri taro. ²¹Ngha a tigh ni dabeng ngha, muna ngalang le Fir'auna tolli pilli muni.²²Ah aliyi ne Musa yeriteng le ɓa Masar, yang ngha ni yeri nahteng ni ah gi paghyina. ²³Ama ngha pagh ni bogho woro ɓari agh, ɗengse ih ka shin ah munangih, ah muna Isra'ila. ²⁴Le ih shin ɓwa ki pih ɓa Israi'la gani, Musa aghkun ɓa Israi'la ni a pih gani ya, wol ɓa Masar egh: ²⁵ɗengse ih ah munangih ki yere ih Kulli ni ki ashi yang, ama na yeri ya.²⁶Bang kor agh shin ah ɓa Israi'la ki worung a njiyang; tollo ih ka gaɓ yang; nah yi yang; ah ɓa tenna, nyong ni ah munangihyong, palang ki ngi mono a njiyong le? ²⁷Ama ɓeni dangkung ɓi ɓa muri kalla agh, tuti, nah yi, yang tigho magulla ni ɓa waɓ njuo a musung le? ²⁸A wolang, ni nga ma ma a wolli ɓa Masar nyino agh le?'²⁹Ngha Musa ogh ni tengnahna egh agh ma ɓangha; woro a nje le ɓa Midina, ni nga biri. Biyeni bil ah muna buna ɓari nghang. ³⁰Ngha ah bogho woro ɓari wori ya, ɓa kuntumo le Kulli puro ari a lusung a kahri nkono Sinai, a leshi gishe a lusung.³¹Ngha Musa shin ni gishe agh koshiyo, shi sa kene ate i shin ni, le ih ogh gih le Murung Kulli ki nah, ³²'Mi ni Kulli le ah Tero, Kulli le Ibrahim, ni Ishaku ni Yakubu.' Musa ye koshiyo, ni loghshi nji shin bang ngha.³³Murung Kulli nah yi, "Pushi kura lo, ate ɓa a tangha ngha, bang ma gerengteng ni. ³⁴Nshin na gani ni ah ɓa liyang ki pagha a nje Masar agh, ɗeshiliya n'ogh na ɓwah le yang, nzu na a ashi yang; niɓiyeni ya zu, ngi taso Masar.³⁵Musa ni ah shiɓi ya, ngha ah nah ni, "Yang tigho Magulla ni ɓa waɓɓi sung njuo le? - Ini te Murung Kulli tasa ni nga magulla ni ɓa'ashibang a bin yang. kulli tashi a njibi ɓakuntumo le ni puro ari a lusung ngha. ³⁶Ngha paghyini ah gi njiworoshi ni ah gi ɗumna a nje Masar ni ɗuro ni ah ɗuri Sallang ma nkuhri ya, Musa pushiyang a nje Masar ni ɓa lusung ngha ah gingni bogho woro ɓari ya. ³⁷Ɓeni ni pagh Musa ngha nah yi ah ɓa Israi'la, 'Kulli ka loghshi yong ɓashinduna a ntiri ah munangihyong, ɓashinduna ni nga meng.'³⁸Ɓeni ni pagh ɓeni a bin kpaɓɓa le yang a lusung ngha ni ɓa kuntumo le Kulli ni nahteng ri a nkono Sinai agh. Ɓeni ni ni ah tesung; ɓeni ni kum tengnahna le kulli ke pah sung. ³⁹Ɓeni ni ah tehsung shiɓi ogho; ah pushi ntiri yang, ah tollo a kunyali yang ah nyere a nje Masar. ⁴⁰A kunbang nghe agh ah nah yi Haruna, 'Gil yi sung ah gilang ni ki bil li sung ate nyere a nje Masar agh. Ate Musa ni pushi sung a nje Masar agh ni shi yeri ga paghi ya.⁴¹Ah gil gilang ma muna ndah ah kunbang nghe ah teshi ah ɗari, ah pagh binmurubang ari ga a gil ni bi yang ngha. ⁴²Ama Kulli tigh yang ah gushi ah muna shienri ni a nlagiri ya, ni nga ma ma ah nyonglo a gi ɓomteng le ah ɓashinduna agh, 'Nɗari na nghang ni ah giluwo ni ntumi yang buo a lusung a ntiri ɓogho woro ɓari, nyong aɓa Israi'la?⁴³N'agh na ni binɓangkulli le Molekni ah muna shienri le gillang le Rafem,ni ah gi ɓaghna ni ngila ngi gushi ya:A teɓɓi ya, ngi wori yong ngi ɗur Babila.'⁴⁴Ah tesung ngha ni binɓangkulli ma waɓ tengnahna a lusung, ni nga ma ma kulli lagh ni yang ngha waɓɓi Musa, ih gilli ni ga ma ma ah ɗum mi shin ngha. ⁴⁵Gani pagh tara ni ah tersung tol agh, ah zu ni nje ni ni Joshua. A kundung ah tersung ngha, gi kumna le ah ɓa nje ni Kulli piriya a nje egh agh, ah ponni ni nga ma mi yang. Tara egh ɗigha bin yang ha nja le Dauda, ⁴⁶Kum na ninyeh a kundung Kulli le jimma ah pih bang ih ɓaghi kulli le Yakubu bin ɗigha.⁴⁷Ama Solomon ni ɓagh liye Kulli. ⁴⁸Ngha te ya, Murung Kulli nya ki ɗigha a lah ni a gil ni bung ngha ni nga ma ma ɓashinduna waɓɓa, ⁴⁹'Ɓakulli ya ntongho lang ni, ngunjah nipagh ngung murung tigh kusang. Ja lah manyeni ngi ɓagh nghang le?Murung Kulli ni na,ko mang pagh bin usulo lang le? ⁵⁰Ne beng ni gil ah ga kwa ni ya le?'⁵¹Nyong, ah ɓayong ma tolkirung ni ah ɓa suanguɓu a yalung ni kirung, nyong ngha ngi noni ri yong ni ɓongho le kulli; ngi pagh giri ni nga ma ma ah kah yong pagh agh. ⁵²Ah ɓashinduna manyeni ah kah yong ni ɗumi yang gani nya le? Ah wol nluo ah ɓashinduna ni zu ke zu le Ɓa Njiteng ngha; ɗeshili ya npilla ah ɓa soglibang ni ah ɓa wol nlue ɗeshili, ⁵³nyong ni n'agh gigilla ma ma ah ɓa kuntumo le kulli tigh agh, ama nya ngi bolli ya."⁵⁴Ama ngha ah ɓeni tuh minjah agh ogh ni ah teng ni ya, yali yang lulo ha ah sheyi mili yang ari Istifanus. ⁵⁵Ama ini ya, ke ɗungshi na ni Bongho le Kulli ya, loghshi nji kulli, shin gullo le Kulli, ye shin Yesu tangha bu ma li le Kulli. ⁵⁶Istifanus nah, "Nshin na, Nshin na ɓa Kuli logho, ni Muna Ɓwa tangha a bi Kulli ma li."⁵⁷Ari ga agh, ah ɓeni a tuh minjah agh giriyi kiri yang, le ah loghshi gih yang ah magh ngih jollo, ah ma zu ah tumma ri. ⁵⁸Ah nonni ah pushi ah njum lah a ɓuyi ni tahli, le ah ɓa waɓkung nongshi ah dagra maguliyi na le yang a kushi basadeng ni ah gori Shawulu agh.⁵⁹Ngha ah yang ngha ah ɓuyi ni Istifanus agh, yang ngha woro gor kulli le woro nah, "Magulla Yesu, agh usulo lang." ⁶⁰Gungha njali loghshi meli kulli gor bang nah, "Murung Kulli, ka bol gimashira ni a muyang ngha." Ngha waɓ ni teng ni ya, ma woro a njitulo.

Chapter 8

¹Shawulu agh na ni nluo le. A kara egh ya gani magula logh na a muri ah ɓa ɓangkulli ni a Urushalima agh; le ah ɓa ɓangkulli meshiye a nje Yahudiya ni Samariya, ah ɓa kuntumo ni mwoh ah ɗagha. ²Ah ɓeni pah muyang ngha lingshi Istifanus le ah ɗigh ɗighna gi'enna ate muri. ³Ama shawulu pah na ah ɓa ɓangkulli gani dudug; ih biliyi lah ni lah ih pon ah buna ni ah mena, ih gir yang a bin kurbang.⁴Ni na te ya ah ɓa ɓangkulli ni meshiye ya woro waɓ tengnahna le Kulli. ⁵Filibus woro a nje Samariya ki waɓɓi yang tengnahna le Ɓa'ashibang.⁶Ngha bunno ɓayong ogh ni ye shin ni ah gi pagh na ni Filibus ki pagh agh le ah teshi kiri yang ri ga ih waɓ agh. ⁷Ah bongho mashira pura ri ah ɓeni ah ingna ri yang ngha, ki ishi kun yang jollo magulla, le ah ɓeni bi yang ni kushi yang wuh agh kum tenne ngiri yang. ⁸Le ah pagh binmurubang a ntiri lah.⁹Ama ɓwa ngha nghang a ntiri liye, ah gori Siman ɓeni kikara ɓa pagh gillang ni ni ɓangna agh; yangha pa ih pagh gi njiworoshi a ntiri ah ɓa Samariya, ih ɗum muri ih yang ngha ni gullo. ¹⁰Ah ɓa Samariya kwa, ah ɓatenna ni ah muna, ngha ki oghi; ah nah, "Ɓeni ni ki pagh ɗighamuribang le Kulli ni ah gori Magulla agh." ¹¹Ah teshi kiri yang ri ate yang ngha ih pagh ah gi njiworoshi ni ɓangna le pa kikara.¹²Ngha ah pah ni njiteng a ri waɓ tengnahna le Kulli ni Filibus pagha a ri muru le Kulli ni luli Yesu Ɓa'ashibang ngha, le ah ishi yang kwa ah buna ni ah mena. ¹³Ko Siman ma agh pah na njiteng, le ngha njum ishi ya ma ɗigh ni Filibus kara ni kwa agh. Ngha shin ni ah gi ɗumna ni ah gi pagh na agh, le njiworoshi bolli.¹⁴Ngha ah ɓa kuntumo ni Urushalima ogh ni ih ah ɓa Samariya agh na tele Kulli ya, ah tashi Bitrus ni Yohanna a biyang. ¹⁵ Ngha ah billi bang ngha ah jim Ƙulli ate muyang ate ah kun bongho le Kulli. ¹⁶Ate ha kunbang nghe agh, Bongho le Kulli ni sang sullo a muri ma mona le yang ngha; isha ni ah ishi ni yang mwoh a ntiri lulli Magulla Yesu. ¹⁷Ke Bitrus ni Yohanna par bi yang a muyang, ke ah agh Bongho le Kulli.¹⁸Ngha Simon shin ni ah pah Bongho le Kulli ari par bi ah ɓakuntumo agh, le pah yang bolo. ¹⁹Nah, "Npeng ɗighamuribang ni, ate ɓeni kwa npar beng muri ya ka agh Bongho le Kulli."²⁰Ama Bitrus nah yi , le gifugh na lo, ih juhro ni weh kwa, ate a tolo a ka agh gipahna le Kulli ni bolo. ²¹A nya ni guɓung a ga agh, ate yalo nya yarata ni Kulli ya. ²²Ngha ni na le pontuɓu ate gimashira lo ni, ye jim Kulli, ate golle ih tol wo gimashira lo ate ɗengse ni ah yalo agh. ²³Ate nyeri na a wo ngha ni yalung lula mashira ni kunyong le gimashira."²⁴Simon pilla nah, "Jim Kulli ate murang, ate ke guɓung ih ɓi kumang ri teng ni a waɓ agh."²⁵Ngha Bitrus ni Yohanna waɓ ni kun ni tele Kulli agh, ah nyere a Urushalima, a njere agh ah waɓ tele Kulli bin ah minlah ma Samariya dudug.²⁶Niɓiyeni ya, ɓakuntumo le Kulli waɓ teng ri Filibus nah, "Logho a woro a nji garah a njinjere ni logho a Urushalima kenne a Gaza agh." (Njinjere egh ngha a kati.) ²⁷Logh te woro. Le ɓwa ngha puro a Habasha, ɓa suawuhna ni ɗighamuribang magulla ma kushi Kandakatu, Mah le murung Habasha. Ini tigh ni Magula a muri ah gikumna le kwa. Zu a gushi kulli a Urushalima. ²⁸Ngha ih nyeni ya ɗigha a nyeh-guwo piri, ih bil gi nyongli na le ɓashinduna Ishaya.²⁹Bongho le Kulli nah yi Filibus, "Ken gyap ni nyeh- guwo ni." ³⁰Filibus ɓangha ke kumi, le ki oghi ih bil gi nyongli na le Ishaya ɓashinduna, le ili, "A yeri na ga awo bil agh le?" ³¹Ɓa Habasha egh nah, "Ngi yeri ni yelang, ne sete ɓung bil li meng?" Ke jim Filibus ih ɓi zu ingna a nyeh-guwo le piri le, ih ɗigha kahri.³² Niɓiyeni ni ya ah teng ni a ɓomteng le kulli ngha ɓa Habasha egh ki bil agh ni nga, "Yang ngha ni nga nju ni a bolo a ka ni bin wol agh, ni nga muna nju a bi ɓa nwah nyong ni bol gung ngha, le ni te loghshi kun ni ya.³³A ogh iriɓina le ya, ah waɓɓi njuo yiri. Yang logh le pyeri ah minkah yi yarata?Ate ah tol la usullo le a ngunjah."³⁴Le ɓa suawuhna egh ili Filibus, le nah, "Miyang ngi jim mo, yang ɓashinduna ni ki nahteng a muri, ri muri, ko ɓung sa?" ³⁵Filibus ma tol nahteng, logho ari ga Ishaya nyongli ya, waɓɓi tengnahna maɓonna a muri Yesu.³⁶Ngha ah woro ka ni njinjere ya, ah bilbang a kun muru le ɓa suawuhna egh nah , "Shin na, muru ngha ba, mang ka paghi ke ni a ishang ngha?" ³⁷Filibus pilla nah, "A pah na njiteng ni yalo mwoh le, ah logh le ah isho." Ɓa Habasha egh pilla nah, " "Npah na njiteng Yesu Ɓa'ashibang ngha Muna Kulli ni." ³⁸Le ɓa Habasha egh saghi nyeh-guwo piri le ih tangha njali. Ah sulo ah ingna a muru ni Filibus, le Filibus paghi isha.³⁹Ngha ah puri a muru agh, bongho le Kulli tol Filibus wori, le ɓa suawuhna egh ni ye shin ni ya, le wor woro le woro pagh binmurubang. ⁴⁰Ama Filibus ye puro a Azotu le biliya kasa nje egh, ki waɓ tengnahna le Kulli a ntiri ah lah maguguliyina ha ke keni Kaisariya.

Chapter 9

¹Ama shawulu, ngha wa waɓ ni tengnahna ma pah ngoɓong ni ma wol nluo a muri ah denglah le Murung Kulli agh, kenne a bin magulla le ah magulla ni binɓangkulli agh, ²le jimma ah pih kuntumo ma nyonlina kenne a binɓangkulli ni Dimashku agh, ate ke kum ah ɓeni ki bil njere ni ya le, ɓabura ko ɓamah, le ih kuri ih zu ni Urushalima.³Ngha yang ngha njere ya a kari Dimashku agh, le poshibang magulla puro a kuli tubang kangni; ⁴ma kpa njali, le ogh gih ma sa ki nahteng a ri, "Shawulu, Shawulu, mang paghi ke a peng gani?"⁵Shawulu pilla nah, "A wo ni yang, Magulla?" Le Magulla nah, "Mi ni Yesu ɓeni awo paghi gani ya; ⁶ama logho a ingna a ntiri lah, ah waɓ ɓo ga a ka pagh agh." ⁷Ah ɓeni ki ongshi ni Shawulu agh tangha ni nahteng ngha, ah ogh na nahteng, ama na shin ɓung ngha.⁸Shawulu logho a njali, ngha loghshi ni nji ya, ni logh le shin bang ngha, le ah bolli a bi ah zu ni a Dimashku. ⁹ Pagh kara taro ih nya ih shin bang ngha, ni te li ko nuh guɓung ngha.¹⁰Niɓiyeni ya denglah ngha nghang a Dimashku ah gori Hananiya. Murung kulli nahteng ri a njiloro, "Hananiya!" Nah, "Shinna, Miyang ba, Murung kulli." ¹¹Murung kulli nah yi, "Logho, a woro a gata njere ni ah gori Suab agh, a liye Yahuza ah ili bang ate muri ɓa Tarsus ni ah gori Shawulu agh, ate yang ngha ih jim mang. ¹²Shin na a njiloro ɓeni ah gori Hananiya agh ngha ka ingna ka par bi muri, ate ih shin bang ɗeshili."¹³Ama Hananiya pilla nah yi, "Murung kulli, N'ogh na giri a muri dudug a bin ah ɓwa, ni ah gimashira ni paghi ah ɓwa lo ma gerenteng ni a Urushalima agh. ¹⁴Ƙum na njere a bin magulla binɓangkulli ih ka kur ah ɓeni ki gor lulo agh." ¹⁵Ama Murung Kulli nah yi, "Kenne, ate ntol le ih ɗigh gi paghtumo lang, ih ka ni lulang a bin ah ɓeni ni yeri kulli ya agh, ni ah murung ni ah muna Israila; ¹⁶ate ngi ɗumi ja gogho gani ni ih gan ni ate lulang ngha."¹⁷Hananiya woro, le ingna a lah egh. Tigh bi a muri ya, le nah, "Munangihyang Shawulu, Magulla Yesu, ni puro a ro a muri njinjere ngha a wo zu ni ya, tashi nang a bin no ate a kum shin bang a ɗungshi ni Bongho le Ma gerengteng." ¹⁸Zuhh te le guɓung ni nga ngoto kpa ko a nji Shawulu, le kum shin bang; logho ah paghi ishibang; ¹⁹le li gili maso ngiri tenne. Ɗigh ni ah denglah le Yesu kara dudug a Dimashku.²⁰A biye agh ingna waɓ tele Yesu a ah binɓangkulli, ih nah yi yang Yesu ni Muna Kulli. ²¹Ah ɓeni kwa oghi ya koshiyo nah, "Ne ɓeni ni ki wol nluo ah ɓayong ni a Urushalima ki gor lulung ni ya le? Zu a ba ate ih kuriyi yang ih ka pih ah magulla binɓangkulli." ²²Ama Shawulu woro kum ɓuri ɗighamuribang, ha ki zu ni gangsa a bin ah ɓa Yahuda ni a Dimashku agh ni ɗumi yang ih Yesu ni Ɓa'ashibang.²³A njum ah kara dudug agh, ah ɓa Yahuda kpaɓ kun yang ka wol nlue. ²⁴Ama Shawulu ogh na ga ah kur agh. Ah nonghi a kun njere garung lah duh ni kara ate ah wol nlue. ²⁵Ama ah denglah le tolli ni duh suli njum garung lah, ah suli a guwo.²⁶Ngha bil li bang a Urushalima agh, Shawulu mom ingna a ntiri ah denglah le Yesu, ama ah yang ngha kwa ah ɓang ngoɓong le, ni ah pah njiteng ih ini denglah le Yesu agh. ²⁷Le Barnabas tolli zu ni a bin ah ɓa kuntumo le kulli. Le waɓɓi yang shin na ni Shawulu shin ni Murung Kulli Yesu a njinjere ya, ni ngha Murung Kulli nah ni teng ri ya, ni pagha ni Shawulu waɓ ni teng ni ngirung tenna a muri Yesu agh.²⁸Lungri ni yang ngha ah ingni ni a ya pur ri Urushalima agh. Waɓ teng ni ngirung tenna a ntiri lulli Murung Kulli Yesu ²⁹ ye sagshiri ni ah ɓa Yahuda Helena; ama ah wo alli ah wol nlue. ³⁰ Ngha ah ɓa ɓangkulli yeri ni ga agh, le ah zu ne a Kaisariya, ah tutti ih woro a Tarsus.³¹Le ah ɓa ɓangkulli ni kwa nje Yahudiya, Galili, ni Samariya agh kum ɗighna ololo, a ɓuro ni ah ɓwa dudug; ah ɗigha a ɓangkulli ni pashi yong le Bongho Ma gerenteng, ɓa ɓangkulli ɓuro dudug. ³²Ha tollo kyeni, ngha Bitrus gingni a nje egh kwa agh, nyere a bin a ɓa pah njiteng ni ɗigha a lah Lidda agh.³³Biyeni kum ɓwa nghang ah gori Iniyasu, ɓeni ƙushi ni ɓi wuh nongho a ala bogho tombitaro agh. ³⁴Bitrus nah yi, "Iniyasu, Yesu pah no mason ngirung. Logho a kar ala lo." Le ma logho. ³⁵Ngha ah ɓeni kwa nje Lidda ni nje Sarona shin ɓiye ya, ah pah njiteng.³⁶Ngha Yafa agh, mah pah njiteng ngha nghang ah gori Tabita, tekushi ih "Dokas." Ɓa mah egh ya yang ngha ih pagh tumo maɓonna ni shin gi'enna le ah ɓa enna. ³⁷Ngha tollo ken ngha nongkono le wuh; ngha ah sushi ni ya, ah nongshi a kangna ni bikuli ya.³⁸Lidda ngha gyap ni Yafa, ngha ah ɓa ɓangkulli ogh ni ih Bitrus ngha biye agh, ah tashi ah ɓwa ɓari kenne a bin ni ke jim mi, "zu a bin sung ka tiyeyi ro agh." ³⁹Bitrus logho pir tayang. Ngha bil li bang ngha, ah kyeni a kangna binɓangkulli, le ah mahbere kwa tangha kahri ki ɓwah, ki ɗum mi ah kukura ni ah dagra ni Dokas sor yi yang ngha, ngha ah ɗigni ni yang ngha.⁴⁰Bitrus pushi yang kwa a ƙangna egh, gungha njali, le jim kulli; le pilla ri nluo egh, nah, "Tabita, logho." Le loghshi nji, ngha shin ni Bitrus agh logho ɗigha njali. ⁴¹Bitrus nonghi bi le loghshi; le gor ah ɓa ɓangkulli ni ah mahbere, nonghi yang ni, yang ngha ih usullo. ⁴²Tengnahna ni meshiye a gibang kwa a nje Yafa, le ah ɓwa dudug pah njiteng. ⁴³Le Bitrus ɗigha kara dudug a Yafa a bin ɓeni ah gori Siman ɓa pagh tumo nguɓu.

Chapter 10

¹Niɓiyeni ya ɓwa ngha nghang a ntiri lah kaisariya, lulli ih Kamiliyas, magulla le ah ɓa kuhrung tah lua ni, yangha ma ih ƙpaɓ muri ni ah ɓeni ah gori ɓa tah lua le ɓa Italiya agh. ²Ɓa ɓangkulli ni, kpaɓ ni ah ɓeni a liye kwa agh; ɓa angni ah ɓa enna ni bolo, kara ni kwa agh yang ngha ih jim kulli.³Tollo ki ka ri kunbang ma tombi ihne ma kara agh, shinna a njiloro, ɓa ƙuntumo le kulli ki zu a bin ni. Ɓa kuntumo le kulli waɓɓi, "Kamiliyas!"⁴ Kamiliyas tayi nji a ri ɓa ƙuntumo le kulli ni ngoɓong nah, "Mang le, ɓa tele lah?" Ɓa ƙuntumo le kulli waɓɓi, "jim ma lo ni gi pahna lo a bin ah ɓa enna kehna ni nga ɗengshi gipahyina a kundung Kulli. ⁵Niɓiyeni ya tashi ah ɓwa a ntiri lah Yafa ah zu ni ɓeni lulli ih Saminu agh, ngha ah gori Bitrus agh. ⁶Yang ngha ɗigh ni Saminu ɓa paghtumo nguɓu, ɓeni liye ngha kun sallang magulla agh."⁷Ngha ɓa ƙuntumo le kulli ni nahteng ri ya wori ya, Karniliyas gor ah denglah le ɓari, ni ɓa ƙuhrung mwoh, ɓeni ki ɓangkulli ya, a ntiri ah ɓeni ki paghi tumo agh. ⁸ Karniliyas waɓɓi yang ga pagh giri kwa agh, le tashi yang Yafa.⁹Ngha bang kori ya a kunbang ma topurmwoh agh, ngha ah yang ngha muri ginya tollo zu ni gyap ni ntiri lah agh, Bitrus woro a muri lah ki jim kulli. ¹⁰Le ogh yahlo, al ga ih li ya, ama ngha ah ɓwa ki lam ni giri ya, ah pih njiloro, ¹¹le shin bakuli tu ɓari le shin gi tighgiri ki sullo a njali, ni nga gi ma gerere ki sullo a ngunjah, ni ah giri kahri ihne. ¹²Ah yeh agh, ah nyam ɓalusung shisa ma kusung ihne ni ah ma ma ki suhngho a njali agh, ni ah minya ni ah kuli ya.¹³Le ogh gih ki nahteng ari: "Logho, Bitrus, wollo a li.'' ¹⁴Le Bitrus nah, "Nya ni na agh, Murung kulli; nya ngi li gi ma nangna ni nya kunwarr agh." ¹⁵Le gih egh ye zu a bin ni ma ɓari: "Ga kulli pagh kunwarr agh, ka gori ih gi ma nangna agh." ¹⁶Gire pagh giri nbende taro; le biye ni ah ma tol gi tigh giri egh ah wori a kuli.¹⁷Ngha Bitrus ingni ni a gangshi ri ni tekushi njiloro ni shin ngha, le ah ɓayong ni Karniliyas tashi ya ngha tangha kun kallah, ngha ah woro ah ili ni bang ate njinjere ni ki ka a liye ya. ¹⁸Ah gor bang, ah ili bang ko Saminu ni ah gori Bitrus agh, suli na liye le.¹⁹Ngha Bitrus ngha ntiri ɗengse agh, a muri njiloro agh, bongho nah yi, "Shin na, ah ɓwa taro ngha ki al lo. ²⁰ Logho, a sulo ah soghatayang. ka tenghi soghatayang ngha, ate mi ni tashi yang." ²¹ Bitrus sulo kenne a bin yang nah, "Mi ni ɓeni nga al agh. Mang paghi ke nzu?"²²Ah nah, "Magulla le ah ɓa ƙuhrung ni ah gori Karniliyas, ɓa njiteng, ɓa ɓangkulli, yang ngha ni lulung maɓonna ah bin ah ɓa Yahuda, ini ɓeni ɓa ƙuntumo le kulli nah yi ih tashi bang a bin no, ah kenne a liye, ih ogh tengnahna a bin no." ²³Bitrus gor yang a yeh ah zu ah ɗigh ni ni. Ke bang kor agh logho wori yang, ah munangih ni Yafa agh ke tighi.²⁴Ke bang kori ya ah zu a Kaisariya. Karniliyas ngha ki lel yang; gor ah ɓwale ni ah ɓi ma gyap.²⁵Ngha Bitrus ingni ni ya, Karniliyas ƙumi le gungho ni kushi ki gushi. ²⁶Bitrus boli loghshi, nahyi, logho tangha njali! "Meng ma agh mi ni ɓwa."²⁷Ngha Bitrus ki nah ni teng ri ya, ingna kum ah ɓwa dudug kpaɓɓa ba mwoh agh.²⁸ Waɓɓi yang, "Nyong ni muyong ngha nyeri na ah gil le ke ɓa Yahuda kpaɓ muri ko kenne a bin ah ɓa kunburi ma sa. Ama kulli ɗum na nghang ih ke ngor ɓwa ih nya yarata ah ko nya kunwarr agh. ²⁹Ini paghi ke nzu nya ni sagshirung ngha, ngha ah tashi ni bang ih nzu agh. Ini paghi ke n'ili yong mang paghi ke ntashi bang rang."³⁰Karniliyas nah, "Kara ihne ni wor agh ni nga kunbang ni niɓiyeni ya, miyang ngi jim kulli a kunbang ma tombi ihne a liyang; le nshin ɓwa tangha a kun dumang ni dagra ma poshina. ³¹Nah, "Karniliyas, Murung Kulli ogh na jimma lo, ni pah bu ni a wo pih a ɓa enna agh ɗengshi ne Murung kulli te muro. ³²Tashi ɓwa a Yafa, ih gor wo Saminu ni ah gori Bitrus agh. Yang ngha ɗigha a liye Saminu ɓa pagh tumo nguɓu, a kun sallang magulla. ³³Ini te ntashi ni bang a ro. zu lo ɓonna. Niɓiyeni ya, sung ngha a kundung kulli, ate shi ogh ga kwa Murung Kulli waɓ ɓo ah waɓɓi sung ngha."³⁴Le Bitrus loghshi kun ni nah, "Njiteng ngha, nshin ni nga kulli ni pa tariyi bang ngha. ³⁵Ni na le, a nje ni kwa agh, ɓeni gushi ye ki pagh ah gi njiteng ngha ih ka aghi.³⁶ A yeri na kuntumo ni tashiyi ah ɓa Israila agh, ngha ham ni yang tengnahna maɓonna le ate ɗighna ololo ni a njibin Yesu Ɓa'ashibang, ɓeni pagh Murung kulli kwa agh- ³⁷nyong ma ni muyong ngha nyeri na ah ga pagh giri, ngha pagha nje Yahudiya kwa agh, logho a Galili, a njum hamma ishibang le Yahaya; ³⁸ah gi pagh na ni te muri Yesu Banazare, ni pagha ni Kulli ɗari ni ni Bongho Ma gerengteng le ni ɗigha muribang. Ginya gibang shisa woro pagh gi maɓonna ni pangshi maso ngiri ɓayong ni ɓasoriyibang kuriyi ya, ate Murung Kulli ngha njum mi.³⁹Sung ni ɓa waɓ kun a ri ah ga kwa Yesu pagh agh, a nje le ɓa Yahuda kpaɓ ni ntiri Urushalima. Ah wol nlue ari pangha a muri ngung pangha, ⁴⁰ama kulli loghshi a kara ma taro ye paghi ah shin ni, ⁴¹ɓeni kwa agh ni shin ni ya, ama ah ɓa waɓ kun ni kulli woro tariya kikara agh - ni sung ni shi li ye shi nuh ni ni ngha logh ni a nkiliya agh.⁴²Lagh sung ishi waɓɓi ɓayong ɗeshili ya ih shi ɗum mi yang ih ɓeni ni Murung Kulli tollo ih ɗigh ɓa waɓ njuo le ah ɓeni ni usullo agh ni ah ma ma wuh agh. ⁴³Ini ah ɓashinduna ki waɓ tele, ate ɓeni kwa pah njiteng ri ya ka kum lagh ah gimashira a ntiri lulli."⁴⁴Ngha Bitrus ki waɓ ni ah teng ni ya, Bongho ma Gerengteng sulo a muri ɓeni kwa ki ogh tengnahna le ya. ⁴⁵Ah ɓa pah njiteng ni te jaɓɓa - ah ɓeni kwa zu ni Bitrus agh - njiworoshi bol yang, ate gi pahna ma Bongho ma Gerengteng osso suli na a muri ah ɓeni ni yeri kulli ya agh.⁴⁶Ate ah ogh na ah ɓeni ni yeri kulli ya agh ki nahteng a ƙunburi shisa ki ɓongshi kulli. Le Bitrus agha, ⁴⁷"Ɓwa ngha ba ka shiɓɓi pah muru ate ke ah ɓeni ih kum ishibang ngha le, ah ɓeni wara kum Bongho ma Gerenteng ni nga sung ngha?" ⁴⁸Le saghi yang ah ishi yang ntiri lulli Yesu Ɓa'ashibang. Le ah jim mi ih ɗigh ni yang fitong.

Chapter 11

¹Ah ɓakuntumo ni ah munangihsung ni Yahudiya agh ogho ih ah ɓeni nya ki ɓangkulli ya agh agh na tengnahna le Kulli. ²Ngha Bitrus zu ni Urushalima agh, ah ɓeni a Jaɓɓa agh ki sanghi. ³Ah nah, a kpaɓ na muro ni ah ɓeni nya ki Jaɓɓa agh a wo li giri ni yang!"⁴Le Bitrus pangshi yang ni mwoh mwoh; nah, ⁵Miyang ngi jim Kulli a ntiri lah Yafa, le nshin na a njiloro giri ni nga gikurra magulla ki sullo a kuli. sulla dum mang. ⁶Nsoɓɓi njang nɗengse a muri. Nshin na ah nyamma ma kusung ihne a ngunjah, ah nyamma lusung mafunna ah ma ma ki ɗamma njali ya, ni minya ni ki logho a kuli ya.⁷Le n'ogh gih nah nghang, "Logho, Bitrus; wollo a li," ⁸Nnah, "nya ni na agh, Magulla: gi ma nangnah nya ki ingna a kun nang agh," ⁹Le gih egh pilla a kuli nah, ah ga Kulli gilla kpanana agh, ka gori manangna agh." ¹⁰Gire pagh na ni na nbende taro, le ah gire kwa nyere woro a kulli.¹¹Le susu agh, ah ɓwa ngha taro tangha kun kallah a ba shi tangha ngha; ah tashi yang a Kaisariya a bin nang. ¹²Le Bongho le Kulli waɓ ɓang ih shi wori yang, ke shi ɗumi yang koriyi murung ngha. Ah munangihsung ni topurmwoh ni nya wori sung, le shi ingna a liye ɓwe. ¹³Waɓɓi sung ga pagha ni shin ɓakuntumo le Kulli ni shinna tangha a lah ki nah, ''Tashi ah ɓwa a Yafa, ah zu ni Saminu ɓeni ah gori Bitrus agh. ¹⁴Ih waɓɓi yong kuntasa ni nga kum ni aɓɓa agh - weh ni ah ɓa liyo."¹⁵Ngha ngi nah ni teng ri yang ngha, Bongho le Kulli sulo ah muyang, ni nga ma ma suli ni a musung ni kunduna agh. ¹⁶Le nɗengshi ni tengnahna le Magulla, ngha nah ni, "Njiteng ni Yahaya ishibang ni muru: Le yong ngha ah ka ishi yong ni Bongho le Kulli."¹⁷Ke Kulli ni pah yang gi pah na le ni nga ma ma pah sung ngha ngha shi pah ni njiteng a muri magulla Yesu Ɓa'ashibang ngha, mi ni yang ke nga noniyi rang ni Kulli?" ¹⁸Ngha ah ogh ni ah gire ya, ni ah waɓ guɓung ngha, le ah gushi Kulli ah nah, "Kulli pah na pontuɓu ate ah ɓeni ni yeri kulli ya agh ah kum aɓɓa."¹⁹Ah ɓayong ni meshiye ate gani ni logho ari nluo le Isifanus agh meshiye kwa kenne a Finikiya, Kuburus, ni Antakiya, ah waɓ tengnahna le kulli a muri Yesu a bin ah ɓa Yahuda mwoh. ²⁰Ah ɓaɓa le yang, ah buna ni a Kuburus ni Kurane ni agh, ah zu a Antakiya ah waɓɓi a ɓa Hellena, ah waɓɓi yang tengnahna maɓonna le Kulli a muri Magulla Yesu. ²¹Bi magulla ngha ni yang; ah ɓayong dudug pah njiteng nyere a bin Magulla Ɓa'ashibang.²²Tengnahna a muyang kenne a kiri ah ɓa ɓangKulli ni a Urushalima agh, Le ah tashi Barnaba ih kenne a Antakiya. ²³Ngha zu ni ya nji shin gi paghna le Kulli, pagh binmurubang; tengshi ngiri yang kwa ah tangha bin Magulla Ɓa'ashibang ni yali yang kwa ²⁴Ate ini ɓayong maɓonna ni ɗungso ni Bongho le Kulli ni njiteng ngha, ah ɓayong dudug ɓura bin Magulla Ɓa'ashinbang.²⁵Le Barnaba woro a Tarsus ate shinbang te Shawulu. ²⁶ Ngha kun ni ya ah zu ni ni a Antakiya. Ɗigh na, bogho mwo ah yang ngha ah kpaɓɓa ni ah ɓa ɓangkulli ah aliyi ah ɓwa dudug giri. A Antakiya ni ah ɗenglah le kulli kum ni lullung ih ah ɓa ɓangKulli ni kundunna.²⁷A ntiri ah kara egh agh ah ɓashinduna puro a Urushalima kenne a Antakiya. ²⁸Mwoh a ntiri yang, ɓeni lulli ih Agabus agh, logho tangha waɓ teng ni Bongho le Kulli ih yahlo ki pagha a ngunjah kwa. Gire pagh giri a nja le Kalaudiya.²⁹Le, ah denglah le, wol kikili yang ni ga ah logh le ah pagh agh, ah tashi bang ni ah gi aghnibang a bin ah munangihyang ni a Yahuda agh. ³⁰Ah pagh gire; ah tashi Barnaba ni Shawulu ni bolo a bin ah ɓatenna binɓangkulli.

Chapter 12

¹A kunbang nghe agh murung Hiridus pih ah nshille ah ɓa ɓangkulli gani. ²Wol nluo Yakubu munangih Yohanna ni gara ɓuo.³Ngha shin ni gire ɓonna egh ah ɓa Yahuda agh, ye bol Bitrus. Ah pagh gire kara njibuno gilina ni na soɓ njibongho ri ya agh. ⁴Ngha ah boli ya ah tighi a kangna kurbang, ah tigh ah ɓa kuhrung ihne ah lel li; yang ngha ni ɗengse ih ka zu ni a kundung ah ɓwa ngha ah mal njibuno ma ɗuro agh.⁵Bitrus ngha a kangna kuro, ah munangih ah ɓa ɓangKulli jim kulli ate muri. ⁶Duh ni murung Hiridus ka pushi ni ka zu ni ah waɓɓi njuo agh, Bitrus ngha ki nongtulo a ntiri ah ɓa kuhrung ɓari, ah kuri ni nguri gitulla ɓari, ah ɓa kuhrung te agh ngha ki lel kunkangna kuro.⁷Ngha le, Ɓakuntumo le Kulli ma puro ari, ɓakangna kuro ma tuhbang. Le dogh Bitrus loghshi nah, "logh ni kahra, "nguri gitulla ni ah kuri ya tu a bi soɓa njali. ⁸Ɓakuntumo le Kulli nah yi logho a ishi kura lo, le Bitrus pagh ni na. Ɓakuntumo le Kulli ye nah yi, "Ɓugh gi vulirung lo a ngiro a soghatiyang."⁹Bitrus soghatiye Ɓakuntumo le Kulli ah puro a dabeng. Ni yere ih ga ɓakuntumo le Kulli ki pagh agh njiteng ni ya. Tollo nah njiloro ni. ¹⁰Ngha ɗuri ya ah wor ah ɓakuhrung ma mwoh ni ma ɓari agh, ah kenne a kunkangna ma gitulla ma ma ki ingna ntiri lah agh; kunkangna egh ma logh ni muri. Ah puro ah bol njinjeregulla, biye ni ɓakuntumo le kulli ma ɗaghi nghang.¹¹Ngha Bitrus kum ni ɗengse le agh, nah, " niɓiyeni agh nyeri na ih njiteng ni magulla ɓa'ashibang tashi na ɓakuntumo le Kulli ih assang a bi Hiridus, ni ah ga ah ɓa Yahuda ki ɗengshi ya." ¹²Ngha yeri ni gire agh, woro a liye Maryamu ngih Yohanna, ɓeni ah gori Markus agh, ba ah ɓwa kpaɓ ɓang ki jim kulli ya.¹³Ngha wolli kunnjere agh nsarilah ni ah gori Rohda agh zu a loghshi kunnjere. ¹⁴Ke yeri ni gih Bitrus agh binmurubang paghi ni loghshi kun kangna agh; Ni na le ɓangha wori ni mere a kangna; waɓɓi ah ɓwa ih Bitrus ngha tangha a kunkalla. ¹⁵Ah waɓɓi, " awo tol ɓangha le?" Ama tangha waɓɓi yang ih ini ni na. Ah nah, "ɓakuntumo le ni.''¹⁶Bitrus tang wol giri, ngha ah logshi ni kunnjere agh, ah shin ni ya gire pah yang ngoɓong. ¹⁷Bitrus loghshi yang bu ah bolgung, ke waɓɓi yang pagha ni magulla ɓa'ashiɓang pushi ni a kangna kuro agh. Nah, "Nwaɓɓi Yakubu ni ah munangihyang ga pagh giri ya." Ke ɗagh yang woro a bang sa.¹⁸Ngha bang tu ni ya oghrung nya ntiri ah ɓa kuhrung ngha, ate ga pagh giri ni Bitrus agh. ¹⁹Ngha Hiridus al li ni kumi ya agh, ili ah ɓa kuhrung le waɓɓa ah wol nluo yang. Ke woro a Yahudiya ni Kaisariya ke ɗigha biye.²⁰Hiridus pagh yalula ni ah ɓa Taya ni ah ɓa Sidon. A woro a bini kwa. A jim Bilastasa, makushi murung, ih agh ni yang. Le ah al ogrung ate nje le yang ki kum gilina a nje le murung. ²¹A kara ni ah tigha Hiridus mel li ɗagra murung le ki ɗigha muri ngung murung murung ngha, le waɓiyang tengnahna.²²Ah ɓwa magh jollo, "Gih le kulli ni, ma mi ɓwa ni ya!" ²³Biye ni ɓakuntumo le Kulli gotti ate ni pih Kulli gullo le ya, biye ni ah ngosso ma li ma wuh.²⁴Tengnahna le Kulli ɓuro meshiye a ba kwa agh. ²⁵Ngha Barnabas ni Shawulu mal li tumo tengnahna le kulli agh ah nyere ah zu a Urushalima, ah zu ni ah Yohana, ɓeni ah gori Markus agh.

Chapter 13

¹A ntiri ah ɓa ɓangKulli ni a Antakiya agh, ah ɓa kuntumo ni ah ɓa aliyigiri, Ah yang ni Barnabas, Saminu, (ɓeni ah gori Pinna agh), ni Lukiya Bakurame ni Manayin (ɓeni ah yuli ni murung Hiridus ɓa bol nje), ni Shawulu. ²Ngha a gushi ni magulla ni gonno agh, Bongho le Kulli nah, "Nkoriyi nghang Barnabas ni Shawulu ate tumo ni ngor yang teɓi ya." ³Njum jim Kulli ni gonno le yang ngha, ah pari yi yang ah bu, ah maghi yang shikara.⁴Le Shawulu ni Barnabas pah gullo a bin Bongho le Kulli a woro a Sulukiya; ɓiye ni ah woro a Kuburus ni muru kangni ya. ⁵Ngha ah yang ngha a ntiri lah Salami ya, ah aliyi tengnahna le Kulli a binɓangKulli. Ah yang ngha ni Yohanna, ni Markus ɓa angni yang.⁶Ngha ah bili ba muru kangni ya ah zu a Bafusa, ah kum ɓa ɓangna ɓa Yahuda ɓa yiri shinduna ni ah gori BarYeshua agh. ⁷ Ɓa ɓangna egh agh kpaɓ muri ni makushi murung, Sarjus Bulus ɓa yeriteng. Ɓiye gor Bulus ni Barnabas ate ih ogh tengnahna le Kulli. ⁸Elimas ''ɓa ɓangna" (ini tekushi lulli ni na) sagshi rung ni yang; yang ngha ih alla ih pil makushi murung a muri pah njiteng le.⁹Shawulu ɓeni ah gori Bulus agh ɗungshina ni Bongho le Kulli, tigh na egh njung. ¹⁰Le nah, "Weh muna ɓasoriyibang, a ɗungshina ni soriyibang ni ɗengse mashira. A wo ni ɓa banna a muri ga ɗigh njiteng ngha. Nah wo ɗagh ɓiyi ga pagh njinjere Maɓonna le Magulla agh, a ka ɗaghi le?¹¹Shin na, bi Magulla ngha a muro, a ka ɗigh manjiwanghina. Ni sashibang ngha le nah wo shin kara agh.'' Biye ni pinna ni tuɓu ma vuliyi nji nghang igna ah al ah ɓwa ni ka ɗumi njinjere agh. ¹²Ke makushi murung shin ni ga pagha, pah njiteng, ate gi njiworoshi aliyigiri a muri Magulla Ɓa'ashibang.¹³Bulus ni ah ɓi ingna a Gisasa muru a Bafusa kenne a Firjiya a Bamfiliya. Ama Yohanna ɗagh yang nyere a Urushalima. ¹⁴Bulus ni ah ɓi wara Firjiya kenne a Antakiya a nje Bisidiya. Biye ni ah ingna a binɓangkulli a kara usulo le ah ɗigha njali. ¹⁵Ngha ah mal li bil nji gigila ni ah ɓashinduna agh, ah magulla binɓangkulli tashi yi yang tengnahna, ah nah, "Ah munangihyong, nyong ngha ni tengnahna ni ka tengshi ngiri ɓayong ngha le, nwaɓɓi."¹⁶Bulus logho loghshi yang bu; nah, "Ah ɓa Isra'ila ni ah ɓeni ki gushi Kulli ya nteshi kiri yong. ¹⁷Kulli le ah ɓa Isra'ila tolla ah tersung ye moshi yang ah gogho ngha ah ɗighni nje Masar agh, ni bu ma tenna ni pushi ni yang. ¹⁸Gim kunyali ni yang bogho woroɓari a lusung.¹⁹Ngha jugri ni ah kumburi tomɓari ni lua a nje kana'a agh, pih ah kah sung nje ih ɗigh yang gibere.²⁰Ah ga kwa ni ya pagh giri a ntiri bogho worotongno ihne pura muri woroɓari pu lum. Ngha a ga kwa ni ya ɗuri ya, kulli pah yang ah ɓa waɓ njuo kenne a ri Samaila ɓashinduna.²¹Ah ɓwa jim ma ah pah yang murung, Kulli pah yang Saul muna Kish, ɓa liye Binyamin, ɗigh murung bogho woroɓari. ²² Kulli pushi a murung le loghshi Dauda pih murung ih ɗigh murung le yang. A muri Dauda ni Kulli nah, "Nkum na Dauda muna Yessi ɓeni kunyalang tol agh, ɓeni ki pagh ga kunyalang tol agh."²³Bin ah ɓa liye ni Kulli zu ni yi ah ɓa Isra'ila ɓa'ashibang, Yesu, ni nga ma ma waɓɓi yang ih pagh agh. ²⁴Gire pagha, ke yesu zu, Yohanna ni ham ishibang pontuɓu a bin ah ɓa Isra'ila. ²⁵Ngha Yohanna mal li tumo le ya, nah, ''mi ni yang ngho a ɗengse le yong? Mi ni ɓiye agh in teshi kiri yong, ɓwa ka zu a njum mang, ɓeni ni nlogh le npangshi nguri kura le ya agh.''²⁶Ah munangihyang, ah muna Ibrahim, ni ah ɓeni ki ɓangKulli a ntiri yong ngha, ah ɓeni waɓ ga pagh agh a bin ah ɓwa agh, te musung ni ah tuti ni tengnahna ma ashibang. ²⁷Ate ah ɓeni ɗigha Urushalima agh ni murung le yang, ni ah yeri ya, kara usulo ni kwa agh ah yang ngha ah bil ga ah ɓashinduna waɓɓa a muri wolli agh.²⁸Ni nga kwa agh ni ah kum ga ka zu ni wuh le agh, ah jim Bilatus ih wol nluo egh. ²⁹Ngha ah mal li ga kwa ah nyonglo a muri ya, ah suli a ngung pangha ah ka lingshi a nkiliya.³⁰Ama kulli loghshi a nkiliya kushi mwoh. ³¹A ɓeni ah zu ni yang a Galili ni Urushalima shin ne kara dudug. Ah ɓwa ni ni pagh ɓa waɓ tele a bin ɓayong.³²Shi zu ni yong ni tengnahna maɓonna le kulli ga waɓɓi ah kahsung ngha. ³³ Wara ɗungshi sung, ah muna yang, ni loghshi Yesu a nkiliya. Ni nga ma ma ah nyonglo a giyonglina Zabura ma ɓari ya, 'A mi ni munang, nikyari ya nɗigna ter ro.' ³⁴Ni nga ma ma a loghshi nkiliya ate ke nluo le ɗum ma agh, Kulli waɓ teng ni nga,: nga pah yong ɗumposhina ma ma ah waɓɓi Dauda agh.³⁵Ini paghi ke waɓ tengnahna a Zabura, 'Ni ah wo ɗagh poshibang lo ishin ɗummo agh.' ³⁶Ngha Dauda pagh ni yi Kulli tumo ni yali mwoh agh ni nga ma ma Kulli tol agh, nah le wuh: ah lingshi ni ah kah yi, ngiri ɗeshili ya ɗum na. ³⁷Ɓeni Kulli loghshi agh ni ɗum ma.³⁸Ah munangihyang, ih ɗigha a yere le yong a njibin ɓeni ni ah wab ni tengnahna ma tol gimashira. ³⁹A bi ni ni ɓeni kwa pah njiteng ngha ki kum aɓɓa a muri ga kwa ma ma gigila le Musa ni logh le ashi ya agh.⁴⁰Ni na le nlel muyong ni ga ah ɓashinduna waɓɓa ka kum yong ngha. ⁴¹'Shinna, yong ah ɓa jenbang, ni gi njiworoshi ni ka kum yong nga wuh agh, Ate miyang ngi paghtumo a muri ah kara le yong, Tumo ni ni nga agha, ko ɓwa waɓɓi yong ni".⁴²Ngha Bulus ni Barnabas puri ya, jim yang ate ah waɓ jah tengnahna egh a kara usulo ma ma ki zu agh. ⁴³Ngha ah malli kpaɓa a binɓangkulli agh, dudug ni ah ɓeni pah muyang ah ingna ah bang Kulli agh, ah soghatiye Bulus ni Barnabas, a lagyang a wo ɗigha a ninyeh le Kulli.⁴⁴Kara usulo ma ɓi agh, ah ɓwa dudug a ntiri lah egh kpaɓa ate ah ogh tengnahna le magulla Ɓa'ashibang. ⁴⁵Ngha ah ɓa Yahuda shini ɓuno le ah ɓwa agh ah pagh kikil, ah waɓ yiri a muri Bulus, ah ye ah waɓ teng a sanghi ni.⁴⁶Bulus ni Barnabas waɓ teng ni mabuna nah, "ɗighna ke ah waɓɓi yong tengnahna le Kulli ni kunduna. Ama nshiɓi na tengnahna le Kulli ni muyong, ni npyeri nga agh muru le Kulli agh, nshinna, ni na le sa nyere a bin ah ɓeni ni yeri kulli ya agh. ⁴⁷Ini paghi ke magulla Ɓa'ashiɓang waɓisung nah, ntigna yong ni nga poshiɓang a bin ah ɓeni ni yeri Kulli ya agh, ate ih zu ni ashibang a ngunjah kwa."'⁴⁸Ngha a ɓeni ni yeri Kulli ya agh, ogni gire agh, ah pagh binmurubang a gushi tenana le magulla ɓa-ashibang. Ah ɓeni kwa ah gilyang kum muru le Kulli a gipaghna njiteng ngha ponna tuɓu. ⁴⁹Tengnahna le magulla ɓa'ashiɓang meshiyi na a bang kwa.⁵⁰Ama ah ɓa yahuda ishiyi ah mena ɓaɓa ni ki ɓang Kulli agh kun, ni ah buna magulla ni a ntiri lah agh. Gire loghshi gani a muri Bulus ni Barnabas ha ah pushi yang a njum lah yang ⁵¹Bulus ni Barnabas kur kikiri ni a kushiyang ngha. A woro a ntiri lah Ikoniya. ⁵²Ama a denglah ɗungshi ni binmurubang ni Bongho le Kulli.

Chapter 14

¹v 1 Ngha Bulus ni Barnabas ingni ni a ikoniya agh ah ingna a binɓangkulli le ah waɓ tele Kulli ha a ɓwa a ntiri ah ɓa Yahuda ni ah ɓa Hallina pah njiteng. ²Ama ah ɓa Yahuda ni ni agh agh, ah soriyi ah ɓwa ha ah pagh yalula ni ah munangihyang.³Ah ɗigha ɓiye ha ah uwo, ah yang ngha a waɓ tengnahna le yang ni nji tenna ma ɗighamuribang le murung Kulli, yang ngha ɗeshi ih waɓ kuntumo gi ninyeh le. Pagha ate gi paghna le ni gi ngoɓong a nji bin Bulus ni Barnabas. ⁴Ini paghi ke ah ɓeni ntiri lah agh koriyi muyang: Ah ɓaɓa le yang bil tengnahna le ah ɓa Yahuda, ɓaɓa te ya ah bil ah ɓa kuntumo.⁵ Ah gɓwah ni ntiri lah gha ni a Yahudawa ahlah aka nohng ɗengshe le a mah guhlah le yang, ate ah ɓah ɗuhmi Bulus ni Barnabas ghahni, ah ɓah ghuhghi yang, ⁶Ngha a shinni n'nah gha a ɓang ngha a wahra ntiri lah Likoniya, Listira ni Darbe, ni a lahni kangni yang-ngha, ⁷Behni a wahɓ tele-kulli nghang⁸Gɓwah ngha-nghang a listira ɗiggha njahli ni loggho a muri kushi yah, ate ɓah ghohshi ghina ni ngha a ɓilligha. ⁹Ɓehgha ohgna Bulus ki nahteng. BUlus tigghi njung, yehrina gɓweh gha yang ngha ni njiteng mama aka pahni mahso nghirung ngha. ¹⁰ke logshi ghih nahghi, "Loggho tang ni kuhso." ke gɓweh tah bih-kulli gyah ɓihyeh.¹¹Ngha a ɓahyong ni a lahghe ah shinni gha Bulus paggha, a logshi ghih yang a nah ni kun Likoniya, "Ai ah Kulli suhli na a binsung ni ngha a gɓwah." ¹²Ah gohr Barnabas i "Zafsa", Bulus tehgha a ghori i "Hamisa" ate ini ohg ni nahteng. ¹³ke ɓah-pagtumo a lahgullah le a Yahudawa ni a ghori Zafsa ɓehni lahgulla le ingha a kunnjere lah-magullah gha; juh ni a dendah ɓehri ni a possoh ngung ni a tah ni gha khara gha; Ini ni a gɓwah le tolloh aka ɗahra.¹⁴Ama, ngha a ɓah-kuntumo, Barnabas ni BUlus, Ohg ni kuntumo ehgha, a sahnighi dagra le yang, a kahra a wahra bin a buhno ɓahyong. ¹⁵Ah wohna, n'hgho nyong ni a gɓwah, mang pag tehkushi paggha le? SUng ngha a gɓwah ni ni gha yong. Shi juhna eh yong ni tehnana ma gɓwah, ehɓi ndahgha agha nyah ni ɓohti yahgha nyehra bin Kulli ni ki Usilli yah, ɓehniehni ghil ɓah-kulli ni njahli ni sahlang-mahgulla ni gha a yahliyang kwah gha. ¹⁶Ngha kikara gha ɗagna a gɓwah a paggha a tolgha.¹⁷v 17 NGha teh kwagha, ni ɗag muri ni gha pag ghi pagnale gha, ate yang ngho i pah aghi ma-gɓwah yang ngho i nyahshiyong muri, ah kunbang ma-nihyeh le Kulli, ehɓi ɗingshi yong ni ghili ni binmurubang. ¹⁸Ngha ni atehnana kwah gha, Buus ni Barnabas gangngha mehshe ke kahshiyang a dahra ghe.¹⁹Ama a Yahudawa ɓahɓah a Antakiya ni aɓahɓah a Ikoniya nohng ɗengshe le a buno ɓahyong. Ah ɓugghi BUlus a nohni a pussah njung khala, a shin nigha wuhna gha. ²⁰Ngha teh kwah gha ngha adenlah le tangngha kangni niyah, ke loggho ingna a ntiri lah. Tuhle bang ngha, wahra Darba ni Barnabas.²¹v 21 Njung tehnana le Kulli ni a waɓɓa a lah mah-gullah gheh ayah kunnah adenlah ɗeshi dudug, anyehre a LIstira, ni ikoniya ni Antikiya. ²²Ah woh tengshi kun yahli adenlah leyang ehɓi a bohl njiteng leyang, a wohri, a woh nahghi yang, "A teh ghir kun-yahlung sah ingna amuhle Kulli, ngha n'nah le dignah sa nuh ghani."²³Ngha a tahrighi ni a mahgulla bin ɓang-kulli kwahgha, a jing Kulli ni gohmo, kedebang a pihriyang a bin Kulli, abin ɓehni a pah njiteng a muri ya. ²⁴kedebang a bollah nji Bisidiya a kehna a Bamfiliya. ²⁵Ngha a wahni tehleyang a Biriya gha, a wohro hah Italiya. ²⁶Ah logni a behgha a ingna a ghi sahssah kehna Antikiya, behni a pahniyang bih Kulli ate tumo ni a meshili ni gɓweh niya.²⁷Bihbang le yang a Antakiya gha a kpahɓah aɓahɓang-kulli bah-mwoh gha, a wahk-kuntumo ghah Kulli pagha a njibiyang ngha. Ni njinjere ni bohlo ke loggshi ni kunkangna abin a ɓehni ni yehri Kulli mah njiteng ngha-ngha. ²⁸Ah ɗig nah a denlah ghe khara dudug.

Chapter 15

¹A bwah pura Yahudiya juh a aliyiyang a muna ngiyong, illeh, Digha nah jahyong ni agh gi-gilla le Musa wabba le ni gha kun mulle Kulli agh. ²Ghire pag Bulus ni Barnabas a ingna a sagrisung ni yang. Bulus ni Barnabas ni ababa ni a ntiri yang agh wora Urushalima ate aka kum a ba-tuntumo ni aba gula ate ilibang egh³Bah nde a bah bang Kulli ni tashiyang agh, a billa nji Finikiya ni nji Samariya a hamte pontubu le a beni nui yeri Kulli yagha. juh na ni binmururbang abin a muna nnah. ⁴Njuh kehna leyang a Urushalima agh, ke abah bang kulli ni abah-kuntumo ni abah gulla, gishiyang, ke a wabbi yang gha Kulli paghi yang agh.⁵ɓwah ngha agh pah njiteng, gyah leyang mwoh na Farisawa a logho a nah, Ɗignah aka jah yang a yah ka waɓɓi yang a bil tenana le Musa.' ⁶Ke ah ɓah-kuntumo ni a ɓah-gulla kpahɓah ate shin gipagna egh.⁷Njung shashiring mah tenna ni pagiri ntiri yang agh, ke Butrus logho nah yiyang, ''A muna nah, nyerina ngha ɓehri kikara agh, kulli tahrighina a ɓaɓah a ntiri yong, i njibinang a ɓeni ni yehri Kulli yah agh ka ohgni tehle Kulli, ka pah njiteng ɗeshi. ⁸Kulli, ni yehri yalung ngha waɓi yang, yeh pahyang ɓongho le Kulli nigha mama paghi sung ngha; ⁹ni ɗeshi koriyi sung niyang agh, lag ɓah yaliyang ate pah njiteng.¹⁰To, ngha nah le mang paghiri ke ngha pehri Kulli, ke ngha par a denlah egh ni gi tolla a melyang agh, tehsung ni sung kwa ni shi ghan tolli agh le? ¹¹Ama shi pahna njiteng sa kun usullo ate kun niyeh le Kulli a njibin magulla Yesu, ni ngha mama a ɗgni agh.A ɓuno ɓayong kwa ɗig ɗong ngha a ohg ni kuntumo ma magtahɓi gha Kulli pagha a njibin Bulus ni Barnabas a ntiri a ɓeni ni yehri Kulli yah agh.¹³Ngha a malli waɓ ni tenana agh, Yakubu pillah nah, 'A muna nah i tehshi kiriyong a rang. ¹⁴Saminu waɓ njere ni Kulli ɗuhni tihna Ashiɓang a bin a ɓayongni ni yehri Kulli agh ate ika tolla ntiriyang a ntiri lulli.¹⁵Tenana le a ɓah-kuntumo ahgna nah, nigha mama ah nyongli agh. ¹⁶Njumiya ngha nyehre ngha ɓag leh Dauda ni songloh njeh agh, in yeh ɓaghi in ntehshi, ¹⁷ate a nshile a ɓayong a ɓah all kunɗung Kulli hah ni a ɓayongni ni yehri Kulli agh ngha a gor ni lulang agh.' ¹⁸Gah Kulli waɓɓa ni ɓeni pagha agh kana ayehri kikara agh.¹⁹Ngha nah le a shina lang agh ke iɓi shi ɓeh agh a ɓayongni ni yehri Kulli agh ngha nyehri sogha tyeh Kulli agh; ²⁰Amma sa nyongli yang sa waɓɓi yang, aleg gillang, ni pag njah, ni ɓarah, ni lih nluoh giri. ²¹Ngha ɓeni kikara agha ɓwah ngha nghang a lah magulla ngha ki waɓ tele Kullib ni ni bang njigi nyongli na le Musa a bin ɓangKulli a kara usullo le a Yahudawa."²²ghire ɓoghi a ɓah-kuntumo na a ɓah-gulla ni a ɓah ɓang-Kulli iɓi a tol Yahuza ni gulla ɓangKulli a tutiyang aAntakiya ni Bulus ni Barnbas. ²³Ke a nyongli kutumo ''A ɓah-kuntumo ni a ɓah-gulla ni a muna nah, kena bin a muna teh a ɓeni ni yehri Kulli agh aAntakiya ni Suriya ni Kilkiya; Makampa!²⁴Shi ohgna i a ɓwah ngha ntiri sung ni shi tashiya a pura ntiri sung a ahliri yong gha gangshi yong agh. ²⁵Ɓonna ke susungha kwa shi ahgna ni a ɓeni sa tuta biyong ngha kpah ni Bulus ni Barnabas. ²⁶A ɓayong ni pah muyang ate luli magulla le sung kwa Yesu ɓah-ashiɓang.²⁷Shi tashina Yahuza ni Silas ah waɓɓi yong agha. ²⁸Ngha nah le ɓonne sung ni bongho le Kulli, ke iɓi shi pah yong ni gha wara a gha agh. ²⁹In kengshiri yong ari ɗahri gilang, ken nlih agh wuh agh ken nuh ghiɓaribang agh ni njah, in gila agha le ngha ɗing duah. In ɗing kukoturo.''³⁰ngha a magniyang shikara agh, a wara a Antakiya. njun kpaɓɓa a ɓayong ngha a pahyang kuntumo. ³¹Ngha a bili agh a pag binmurubang ate ngiriyang ni a tegshi agh. ³²Ɓah nde Yahuza ni Silas agh a ɓah-kuntumo ni agh, a tegshi ngiri a muna nah ni a tenana dudug.³³Ngha a ɗingni be kara dudug agh, a maghiyang shikara a nyra bin a ɓeni tashi yang agh. ³⁴Amma ɓonne egh Silas ke ɗigha biyeh. ³⁵Amma Bulus ni Barnabas ɗiggha aAntakiya ni a muna nah ki ahliyi yang tenana le Kulli.³⁶njun kara fitto agh, Bulus nah yi Barnabas, 'Shi nyara bin a muna nah ni shi waɓɓiyang tenana le Kulli agh, shi shin gyah leyang.'' ³⁷Barnabas ngha ki tollo a ogshi ni Yahaya ni a gori Markus agh. ³⁸Ama Bulus ɗengshe ni pagha ke a ogshi ni Markus agh, ate ɗagne yang a Bamfiliya ni soghatayang agh.³⁹Ɓehni sahlala logha ntiri yang, hah a korighi njere ke Barnabas wor ni Markus a ɗuhro a wara Kuburus. ⁴⁰Amma Bulus bol Silas a wori ni. ngha a muna nah jim ni yang Kulli iɓi niyeh le Kulli i lehyang. Bulus kena Suriya ni Kilikya, ki tegshi ngiri a ɓah ɓang Kulli.

Chapter 16

¹Bulus yeh biɓang ɗeshi a Darbe ni Listra, ɓah ɗenlah ngha-nghang a biyeh luli Timoti, nghi yah mah-Yahudiya ni ɓeni pah njiteng; teriya ɓah Heline ni. ² A muna n'nah ngha ki ɓongshi a Listra ni Ikoniya. ³Bulus jaba Timoti, ate tola aka gingni ni, ate a aɓa-Yahuda ni ɓagha yerina teriya ɓah Heline ni.⁴Inna le yang a ntiri lahghe gha a yang ngha a laggha a ɓah ɓang kulli ate a nongshi muyang ri lagɓang ni a ɓah ƙuntumo ni a ɓa gulla nyongla a Urushalima gha. ⁵Pah njiteng le ɓa ɓang kulli ɓurina, ngha a ƙun ɓuro le a ɓa pah njiteng kara ni kwagha.⁶ Bulus ni abi ɓah ƙuntumo inna a njeh Firgiya ni Galitiya, nɗe ɓongho le kulli ni agyi yang a wab tele kulli a njeh Asiya a agh. ⁷A juh gyap ni Misiya, ni ɗengshe aka inna a Bitiniya, ɓongho le Yesu gaghi yang bang. ⁸Ngha a kehni a Misiya agh, a inna a lah mahgula Taruwasa.⁹Bulus shin nji luohro ni ɗuh, i ɓah Makidoniya ngha tangha ki gori, ki nah, "Ju a Makidoniya, ju agni sung." ¹⁰Ngha Bulus shinni ni nah agh, ɓol njere wara a Makidoniya, ni ɗengshe kulli ni tollo iɓi a keniyi a ɓah Makidoniya tehnana le kulli.¹¹Ngha a ɗagni Taruwasa agh, Bulus ni a ɓeni ognshi ni yang ngha inna a gisasa-muru kena a Samutaraki, ngha ɓang tuniya a loggho a wora a Niyafolis. ¹² Loggha ɓehni a wahra Filibi, lah-magula a Makidoniya, ɓin ɓwah ni a njeh ni a Roma ki ɓogha, ɓah shi ɗigngha kara duduk agh. ¹³ Kara usullo le aba Yahuda shi wara ƙun njere ni ki inna lahyegha a nji ƙun ɓang ngha-muruni ɗengshe ƙum ɓin jimm kulli. Shi ɗiggha njali shi nahteng ari a mena ni kpaɓɓa ɓegha.¹⁴Ɓah mah ngha nghang a gori Lidiya, mah ƙuro ni magha ni a nje Tiyatira, mah ɓang kulli ni, tehshina kiri ohgsung. Murung kulli loshi ƙun yahli, nongshi muri ari gha Bulus wab ɓah.¹⁵Ngha a paghi ni baptisma ni a ɓehni a lehgha, nahghi sung, "In tollang ni ngha ɓa ɓang kulli le, nju nɗiya aliyong." Ke noh ɗengshe le yang.¹⁶ Ngha kumɓang nghe pagni agh, ke shi kani abin jim kulliya, agh muna nghalang ngha nghang ni ɓongho shinɗuna lungri ni sung. A telelah le ngha ki kun ghi-ƙunna ni ghi pagnah mashinduna le.¹⁷Yangha i soggha tyeh Bulus, ni sung, yangha i waɓ ni nghe a tenineh nah, "A ɓayong niya , a guro le kulli mama a gushiya ni, a yangha a hamiyong njere aɓah."¹⁸Ini woh paghana kara ni kwah gha. Ama Bulus, pag yalulah ni mo ke pilla na "Shagghi a ntiri luli Yesu, purari." Kema purari le.¹⁹Ngha a telalah le shinni njere kumole yang girina agh a bo Bulus ni Silas, a nonoh a wori bin tuti aɓin a ɓah wan njuoh aɓin ƙuro.²⁰ Ngha kehni ni yang aɓin wan njuoh gha, a naghi yang, "Aba-Yahuda ni gha, a yangha a gangshi ɓang a njeh le sung. ²¹A yangha a aliyigah ni ɓo njijere ya agh, ni sungni aɓa Roma shiriya shi pagha gha."²² Ke a ɓunno ɓayong kwah loggi Bulus ni Silas; a ɓah wan njuoh saniyi ɗagra le yang, ke a tiggha a wol Bulus ni Silas ni ɗangli. ²³Ngha a wohli yangha, aka gir ƙunya a ƙangna, a lag ɓah le ɓiyeh iɓi gir ƙunyang yarata, ate ke a ɓah ɓangha. ²⁴ Ini paggha n'nah, ke sohɓiyang nyeh a kushiyang, nigha mama a waɓɓi ya.²⁵Ngha ni ntiri ɗuh gha, Bulus ni Silas ngha ki jin kulli woro tuyi ngyah bongshe Kulli, a ɓeni a ƙuriya ni yang ngha, ngha woh ogyang.²⁶Ni ngha ɓin ƙunang niya, le ngunje jigra ha bol tina ƙangna, ni ngha ɓin ƙunnang ni le a ƙunangna ɓin ƙurɓang logho. Nyeh ni kushi a ɓeni a ƙur agh tuwo.²⁷Ɓa lel ɓin ƙur-ɓang logho nji ntulo, shina a ƙunƙangna ƙuriɓang logna agh, uh gara ɓusuoh, ika wol muri, a ɗenshe le ya, a ɓayong ni a ƙurgha ɓangna. ²⁸Ama Bulus loggshi nghe a kulli, nah, "Ka wol muro gha ate shi sunngha ɓa kwah."²⁹Ɓa le ɓin ƙur ɓang tashiɓang iɓi a ju ni gishe, ingna a yeh ni khara ngiri woh koshiyo, kpah a ƙunɗung Bulus ni Silas, ³⁰pushi yang a ɗaɓeng nayi yang, "A ma gulla, mang ngha paggha ke ngha abah le?" ³¹Ke a waɓi, "Pah njiteng a ɓin murung kulli Yesu, we ni a liyoh ngha ƙun aɓah."³²Bulus ni Silas wahɓi tenana le murung kulli ni a ɓa lieh. ³³Ɓa le ɓin ƙur ɓang nghe ɓoyang ni ɗuye, lagghi yang a nji piyeh le yang, ke aka payi ishi ni a ɓah lieh kwa. ³⁴Keni Bulus ni Silas a lieh, ke pahyang gi lih, pag ɓin muruɓang ni a ɓah lieh kwah, ate pahna njiteng aɓin kulli.³⁵Tule ɓang ngha, a ɓa wan njuoh tig ƙuntumo a maghi Bulus ni Silas ɓung.³⁶Ɓah lel ɓin ƙur ɓang waɓi Bulus ƙuntumo ghe, ke nahghi Bulus, "In wo ƙukoturo."³⁷Ama Bulus nayi yang, "A wol sung a ɓeng a ƙunɗung a ɓwah, sungni shi paggha a Romawa ngha, na wol nluoh sung ngha, a yah ghir ƙunsung a ɓin ƙur ɓang; a yangha a pirighi sung jehi le? Nyah ni nahgha! N'ɗagyang a ju pushi sun ni muyang." ³⁸A ɓah lel ɓin ƙur ɓang nyeni ƙuntumo le Bulus aɓin a ɓa wan njuoh, gire pagyang ha yahliyang ubboh, inga a ogni i Bulus ni Silas gha a Roma ni agh. ³⁹A ɓah wan njuoh ju ni ƙushiyang ju jim Bulus ni Silas, ngha a pushi ni yang a ɓin ƙur ɓang ngha, a nahgyi Bulus ni Silas a ɗag lah magule ghe.⁴⁰Ini pag njijere ni Bulus ni Silas puri ɓin ƙur ɓangha, a wara lieh Lidiya. Ngha Bulus ni Silas shinni a muna n'nah gha, a tengshi nghiriyang keɗeɓang a ɗag lah mah gulla ghe.

Chapter 17

¹Ngha a ɗagni a njeh Amfibolis ni Abolaniya ngha, a kena lah Tasalunika, ɓegha ƙangna ɓang kulli le aɓa Yahuda ngha nghang. ²Bulus, ni ngha gha pah i paggha, wora ɓinyang, keki nateng ni yang ha kara usullo le aɓa Yahuda tahro, a ntiri a ghi nyonglina.³Bulus logshi a gi bonteng ke pangshi yang teng i ɗigna ɓa ashiɓang ka nuh ganni, yeh ka loggha nkiliya ɗeshi. Nah, "Yesu ni nghi waɓiyong tiɓiya, ini ɓa ashiɓang." ⁴Aɓa Yahuda ɓaɓa agnah, soggha tyeh Bulus ni Silas, ni aɓa Helina ɓaɓa ɗuɗɗuk, ni a magulla le a mena.⁵Aɓa Yahuda ni ni pah njiteng ngha, a ɗungshi ni kikil, a tolah a ɓah ɓiyi ɓang ɓin ƙuro, a logshi salalah a ntiri lah, aɓwah ɗuɗɗuk ngha ki ƙura tahyang. A keni leh Yason ni mohono, a tolo aka pushi Bulus ni Silas a ɗung a ɓwah. ⁶Ama inga na kunniyang agh, a non Yason ni a nshileh a muna n'nah ni ki soggha tyeh kulli gha a wori yang ɓin a ɓa wa njuoh ni a lah ghe ya, a wo nah, "A ɓayongni ni ki pag a ɓa gangshiɓang, a yah june sung. ⁷A ɓihri ni Yason suhliya, a pahra ghi-ghilla le Kaiser; a nah i murung ngha nghang lulih i-Yesu."⁸Ngha a ɓuno ɓayong, ni a ɓa wa njuoh ntiri lieh ogni ingha, gire gangshi yang.⁹ Ngah a aghni ɓohlo a ɓin Yason ni a nshileh a muna nghi yeh agh, a maghiyang ɓuh.¹⁰Ɗuheh agh, a muna nah ni ki soggha tyeh kulli agh pushi Bulus ni Silas, a tutiyang a Biriya. Ɓiɓang le yang ɓehgha, a wohra ɓin ɓang kulli le a Yahudawa. ¹¹A ɓah Biriya ghe agh a yangha sah ni a ɓah Tasalunika, a agna ni ƙuntumo le Bulus ni yahlung mwoh, a yangha ɗeshi a ɓil ghi ɓonleng kara ni kwagha, ate aka yeri te ƙuntumo le Bulus, ko njiteng ni le. ¹²Ngha nina agh, a ɓwah ɗuɗɗug a ntiri yang pah njiteng, ni a mehna le aɓa Helena ɓaɓa ni yeriya ni a ɓuna ɗuɗɗug.¹³Ama ngha aɓa Yahuda ni a Tasalunika gha, ogni i Bulus ngha ki waɓ tele kulli a Biriya gha, a ɗunra ɓiyeh aka gangshi ɓayong nghang. ¹⁴ Ni ngha ɓin ƙung nang ni ya, a ɓah soggha tyeh kulli ni Biriya gha, a tol Bulus a tashi salang ma gulla, a ɗag Silas ni Timoti a Biriya. ¹⁵A ɓeni pushi Bulus, a keni kuko a lah magulla Atina. Bulus tashi yang ni ƙuntumo eɓi a nagyi Silas ni Timoti a ɓah kara a kumi.¹⁶Ngha Bulus ki lehli juh le Silas ni Timoti a Atina agh, pag yalula a ɓonghole, ngha shinni leye ɗungshi ni a gilang nongha. ¹⁷A yangha na aɓa Yahuda agh aya gha nateng ariyang a ɓin ɓang kulli le, ni a ɓeni ki jim kulli agh, ni a ɓenni kumo kara ni kwagha a ɓln maggiri agh.¹⁸Ama a ɓaɓah le a ɓah Abikuriya ni a ɓah yerigiri ni ogha ariyang ni Bulus gha. Aɓayong ɓaɓa ngha ki nah, "Mang ɓayong ma nangnah ni ki waɓ le?" A ɓaɓa yeh nah, "Ningha ɓah wattele a kulli masah ni, " ate yang ngha i watele Yesu ni loggha a nkiliya.¹⁹ A tol Bulus a kyeni a ɗingli Arasa, a woh nah, "Ko aka hamisung agi attina ma piyoh lo ni le ? ²⁰A gha a woh waɓɓa, ɗig ne sung gimma piyoh. Sung ngha sa alah sa yeri tekushi." ²¹(Aɓa Atiniya ni a ɓiri ni a ntiri yong ngha, ngha ki gung-shiɓang ate aka shin a gi ma piyoh ni waɓɓa ri ni teshi kirung ari yang.)²³Le shi bola muri muru shi bil bang bangkwara a ginimuru Kiyos. ngha bangkwori'ah shi kenghe ginimuru Samos le ngha bang ma bi ye kori ya shi bilbang njiye Militus. ¹⁶Ate Bulus tolla e ki ɗur Afisa ate ni ɓiyi kara a Asiya ah; ate e kara ebɓibbang Urushalima ate kara Fentekos, ngha e pagha nina agh.²⁴Kullini gil ngunja ni a ga a yali ya kwa, ɓa nɗe ini pag murung kulli ni gil ɓa kulli ni njali agh, i nya ni ɗignah a ɓin ɓang kulli ni a ɓag ni ɓung ngha. ²⁵I nya al agna le ɓwangha, ɓwa nya log le agni ya. Ini i pa minling, ni usullo ni gha kwah gha.²⁶Nji ɓin ɓwa mwo ni gilli a ɓwah a ngunjah kwah, ke koriyi, ke tig ɓeni kwa gha aɓa giliyi ya. ²⁷Ate a al kulli ko aka ƙun kena ɓini, ngha tegha i nyah jak ni sung ngha.²⁸Bini ni sa ƙun ɗigna ngha, sa magrisung ni ngha mama ɓa yerigiri a ntiriyong waɓa na, "Sungni a minkaye." ²⁹Shi sung ni a muna kulli le, ni boto ke shi peshi kulli ni atali ma yi yiling, ni atali, ni a ngung, ni a seriya.³⁰Ngha ninaghale, kulli kengshina nja mama pina,ɓayong digni a ama gwara ɓeni kwa a ngunjah agh iɓi pontuɓu. ³¹Kara ngha nghang ini tigha ika waniyi ngunja njuoh ma ƙwar a nji ɓin ɓeni tol agh. Kulli ɗum ɓwa ni a ɓi ɓeni kwa ngah ari loggho le a nkiliya."³²Ngha a ɓa Atina ohgni te logha nkiliya agh, a ɓaɓa joli, amma a ɓaɓa nah, ''sa teshi kirisung sa ogho ɗeshi, a muri tenana ni.' ³³Njumiya, Bulus dag yang. ³⁴Ama a ɓuna ɓaɓa a ntiri yang agna tenana le kulli, ye sowati a pahna njiteng, kpani Diyonisiyus ɓa waɓ njuo ma ɗingli Arasa ni ɓamah ngha agha luli i Damaris ni a ɓayong ɓaɓa ni a yang agh ni yang agh.

Chapter 18

¹Njung a gire agh Bulus wahra Antakiya, logha beya agh wahra Korinti. ²Behni lungri nghang ni bah Yahuda luli Akila, ɓah njeh Buntus ni, ni tohl kara dudug ni juh le yah, pura a Italiya ni nghi lahle luli i Balkisu, ate kalaudiyas hamna i a ɓa-yahuda iɓi ɗag njeh Roma; ke Bulus kehna binyang. ³Tuhmo le yang mwoh, gil gungri.⁴Ngha nah le Bulus ngha ki kah ɓin ɓangkilli a kara usullo le aɓa-yahuda, paggha le agh iɓi nona a ɓa-yahuda ni a ɓa-Heleni. ⁵Ama ngha Sila ni Timoti bilibang a Makidoniya agh, bongho le Kulli gɓeng Bulus iɓi waɓi a ɓa-yahuda Yesu agh ɓa ashibang ni ⁶Ngha a ɓa-yahuda logni ghi ki tigghi teng ngha, Bulus kur dagra le a dunyang le nah, "iɓi nkihla leyong i nyera a muyong; miyang kwahr. Niɓeniya ngha nyera abin a ɓehni ni yeri Kulli agh gha.⁷Ngha dag ni binyang ngha, wahra a liyeh Titus Yustus ɓeni ki gushi Kulli gha. liyeh ngha gyap ni bin ɓang-Kulli ⁸Kritus mahgulla bin ɓang-Kulli, ini ni a ɓehni a leyah kwah gha pah njiteng a muri mahgulla. A ɓa Koriti dudug og tehnana le Bulus pah njiteng, ke a laghiyang gi mashira leyang.⁹Ni du agh murung killi wahɓi Bulus a njiluoro, "ke ngobong kparo agh, ama nahteng ka bohl gu agh. ¹⁰Miyang nghi ging ni woh, ɓwah nyah ka doggho agh, ate miyang ni aɓwah dudug a njeh ni." ¹¹Bulus ɗiggha a biyeh bohgho mwoh ni shieri topurmuoh, i ahlighiyang tehnana le Kulli.¹²Ama ngha Galiyo ɗigni mahgulla njeh Akaya agh, a logghi Bulus ha nohni keni a kundung njuho. ¹³A nah ɓeni agh yangngha, "i ala ika nohna aɓayong a bil njere ɓang Kulli ni nyah mwoh ni mamiyang ngha-ngha."¹⁴Ngha teh agh Bulus ni sang logshi kuni agh le Galiyo nayi a ɓa-yahuda, "Nyongni a ɓa-yahuda gha, ɗigha ɓaɓa le yong ngha ghimashira Magulla ni le ke ngha kuri. ¹⁵Ama ɗiggha muri a tenana ni aluhlung ni a gigila le yong le nwohro nke nghil tele yong.¹⁶Galiyo pushiyang a kangna wah njuho. ¹⁷Ngha pagni nnah gha, a bol saseanisus leyang, magula bin ɓang Kulli wohli vivakti a kundung njuoh Ama Galiyo ni tigghi ga a paggha murung ngha.¹⁸Bulus teya ngha ɗigni ni yang sahshibang ngha, ɗaggha a muna ngi ingna a gi sahssa muru wahra a suriya, ni a Balkisu ni Akila. Ni sang ɗag bin tangha le a ghi sassa ni sankuriya gha le, wohro ate ika nwahmuri ate ika tohl kahniyi giri le Banazara. ¹⁹Ngha a billibang a Afisa gha, Bulus ɗag Balkisu ni Akila a biyeh. Ini teya ingna a bin ɓangkulli le a ɓa-yahuda a ogha ariyang.²⁰A jim Bulus i ɗiggha i sahshibang a binyang, ni aggha. ²¹Bo njele wohro ɗag yang, le nah"Kulli agle ngha nyera binyong kara ɓaɓah." ke ingna a gisasa-muru ɗag Afisa.²²Sulo le a Kaisariya gha, ɗuro wara Urshelima ke maggi a ɓah ɓangkulli kung ke ghota biyeh wara Antakiya ²³Ngha ɗigni a biyeh juh agh, Bulus bol njere wara njeh Galatiya ni Firijiya beni kene ke tengshi nghiri a denlah.²⁴Ni ɓeniya niya ɓa Yahudde ngha-nghang luhli Afolos ɓah Iskandariya ni juh a Afisa. Bah yerighiri ni a tehnana le Kulli. ²⁵Afolos kungna aliy i giri a tenanale Kulli ɓah teng kurung ni a ntirin tenanale Kulli yangngha i wat tenanale Kulli aliyi giri yarata a muru Yesu. Ama yerina te ishibang le Yohanna mwoh. ²⁶Aɓolos tol tina waɓ tele Kulli le ni yiritenna a bin ɓang Kulli. Ngha Balkisu ni Akila ogni agh a ma ɓol ɓiyong ri a ɓuri dummi tele Kulli ma Yarata.²⁷Tolla ika wura a Akaya a muna n'nah tenshi ngiri, a yong li a dengla ni a Akaya gha, ate a agyi bung ɓari, ke ɓilli ɓeyah, ma tengshi ngiri a muna n'nah ni pah njiteng a ntiri gipangnale Kulli yah. ²⁸Aƥolos mayi a ɓa-yahuda ngoɓong ni gullole a ntiri tumo murungle, nigha mama iɗumo a waɓ tele Yesu ni ɓa'ashibang.

Chapter 19

¹Ngha Afolos ngha a Koronti ya, Bulus gahla njiye bikulli le nju was njiye la Afisa, le Kumar and ɓaɓa le a denlah le Yesu a ɓiye. Bulus not yi Yang, ko n-aghna ɓongho ma gerenteng ngha le?" ²A pill nna, "oh oh, no of tele ɓongho ma gereteng ngha."³Bulus nna, ntiri mang a page no yong baftismar?" A nna, "Antiri ɓaptismar let Yahaya." ⁴Le Bulus pilla, "Yahaya paghi yong Baptisma ma pontuɓu. Nna you a mungha a pah njiteng ni ɓeni k juwa njumang ngha, Yesu."⁵Ngha amungha ogh ni ga ga, a paghi yang Baptisma a ntiri lulli mahgaula, Yesu." ⁶Le ngha Bulus tight ni bi muyang ngha, ɓongho ma gerenteng no kunburi sissa le a nnateng no kunburi sissa le a waɓ ga k pagha dun ga. ⁷A Yang ngha kwa lum pu ɓarri.⁸Bulus wora kangnaɓang kulli le wora aliyi amungha giri ngoɓong nya shiernri taro, e waɓi telle muru le kulli. ⁹Ngha a ɓaɓa le a Yahudawa dungri ni kunyong ni toghkirung ngha, a ingna wayi amungha gimashira a muri njere le kulli, le Bulus dagh ni a ɓeni pah njiteng ngha, woro aliyi amungha giri a bin aliyi giri ni a Taranus gha. ¹⁰Ini woro pagha na bogho ɓari ha a diya Asiya ogh telle kulli, a Yahudawa ni a Helenawa.¹¹Kulli pagha a gi njiworoshi a nice bin Bulus,¹² ha a ɓa nangkonno duduk kum masa-ngiriyang ni gimatenna pura ri a ɓenii giri ingns ri yang ngha ngha a dogh ni gigogri kundung ni kanda gikuramel ni dogh Bulus gha.z¹³A ɓa wolnjiye le a Yahudawa ngha nghang ki wora nji ɓiye, a gor lulli mahgula Yesu ate a kum ɗiyamuribang ri a gimatenna le a nna, "Ni lulli Yesu ni Bulus ki waɓ telle ya, npuro." ¹⁴A ɓeni ki pagh ga gha a yang ngha tomɓari amunbuna le mahgula binbangkulli le a Yahudawa ni a gori siba gha.¹⁵Gimatenna pills nna you yang, "Yesu ga nyare, Bulus ghs nyare, keep nyang not yang?" ¹⁶Le gimatenna ri ri ɓiye ya tah kpa muri a kunyan a wolnjiye ghe wol yang gan kunyang. Le a ɓangha a pura a lahye ni tehsallang ni Pinye ri yang. ¹⁷A Yahudawa ni a Helenawa ni kwa ki digha Afisa gha yara teng ni. Ngobong wol yang duduk, le a gushi lulli mahgula Yesu.¹⁸Deshi ya a ɓa pah njiteng duduk ju pon tuɓu waɓ gimashira le yang ni a pagh gha. ¹⁹A ɓangna duduk ju ni gi woi njiye le ysng le pingsshi a nji amungha kwa. Ngha abang ni goghi le a ga a pingshi ya, kenna azurfa worotongno lum ngunghe worobari pu lum. ²⁰Le tele mahgula ayibang kwa a njere diyamuribang duduk.²¹Ngha Bulus mall tumo le Kulli tighi a Afisa gha, ɓongho le Kulli tighi kenghe a Makidoniya ni Akiya ngha email wori Urushalima gha: Nna, "Nkenna bogho le a ga k Roma." ²²Bulus tashi a denlah le barini ki ngni nya Timoti no Irastus, a Kenna Makidoniya. A ma mi nya digha Asiya fitong.²³Ngha kunbang nghe nya gangshibang nya a Asifisa ate njere le Kulliya. ²⁴Ba-ntu Ngha nghang a gori Damatrayus, Ngha ki ɓagh gilang ni ki pur Dayana ngha, ngha ki ju ni yi a ma-ntu kumo duduk gha. ²⁵Le kpaɓa a ma-ntu nna yi yang, "A mahgula, nyara a tumo ni shi kum ni bolo duduk.²⁶N-shin na n-nye n-ogh na, Afisa ni mwo hga, amma njiye Asiya kwa Bulus ni pilla amungha kwa. E nna, Kulli nya a gil ni bung ngha. ²⁷Tumo le sung ni mwoh ko kum kuni nya, amma binɓang Kulli le gilang-ma ngalang ka digh gima nangna. Le e ɓeni Asiya no ngunja kwa ki pi gullo gha."²⁸Ngha a ogh ni ga gha, yali yang lullo le a magh jollo, a nna, "mahgula ni Dayana le a Afisa." ²⁹Mghala digh salllala, le aɓungha ɓangha wora bin kpaɓa. A bolla a ɓi Bulus ma gingbiri, Gayus ni Aristakas ni pura Makidoya ngha.³⁰Bulus tollo ka ingna ntiri abuno, ɓungha, amma a denlah le piriyi. ³¹Deshi ya ɓaɓa le a ɓakurung ni njiye Asaya gha, tashiyi bang ni jima ma tenna e ke agha e ingna bin kpaɓa gha. ³²A ɓungha ɓaɓa ki magh jollo ki waɓ mama, a ɓaɓa ki waɓ ma mogho, ate aɓunno a ɓungha ngha a salala. A ɓugha duduk ntiri yang ni yeri ga paghi ka kpaɓa ɓiye ya.³³A ɓaɓa le a njibuno nghe waɓi Iskandari, ɓeni a Yahudawa tigha dung ngha, le Iskadari loghshi bi ate e waɓi yang ga ki pagh giri ya. ³⁴Amma ngha a yeti no email Ini ɓa-Yahuda gha, le a ishi kunyang Jollo kunbang bari, a nna, "Mahgula ni Dayana le a ɓa Afisa."³⁵Ngha ɓayaonligiri lah ghe nongshi ni yali a ɓangha ngha, nna, "Nyong ni a ɓa Afisa yang ni yeri e lah Afisa gha ini ki Pagh kangnatigh yi a gilang le Dayana mahgula ni puri Kulli kpa njiye ya? ³⁶Ngha na tolla a ga email yiri no nya gha, npollo ate keep npagh gimung no kahra ga. ³⁷ Ate nju na ni a ɓeni a manyiɓi kangnaɓang Kulli ni nya ko a ɓasang gillang le sung ni nya.³⁸Ngha ni na le, Ngha Damatrayas no a mah-jong ni a yang Ngha ni muri ɓura le binwannjuo. Le a kyeni a riyang binwanjuo. ³⁹Amm a tenana ɓaɓa ngha nghang sa le, a digha muru bin kpaɓa le sung. ⁴⁰Ate a tighi sung ten the salala ni nikyari ya. Amma nya juni salala ni nya, ni the shipping logh le shi waɓ teng muri ya." ⁴¹Ngha waɓ ni ga gha, meshiyi a ɓunno aɓungha.

Chapter 20

¹Ngha salala ghe malli ya, Bulus tashi bangri a denlah le, le waɓi yang ga ka tengshi riyang ngha, mayi yang shikara wora Makidoniya. ²Ngha gali ni nya a anjiye gha waɓi a ɓa pah njiteng tenana ni ki tengshi riyang ngha, le wora njiye Helena. ³Ngha ɗigh ni shienri taro biye agh, a Yahudawa kurteng muri ngha e ɗu ri muru e ka Suriya agh, le ariyi yeh nyara njiye Makidoniya.⁴A ɓeni pir tiye kenna ha Asiya agh a Sobatarus muna Burus ngha pura Biriya, Aristakus ni Sakundus, a yang ngha kwa ah a ba pah njiteng ni Tasalonika ni, Gayus ɓa Derbe; Timoti, ni Tikikus ni Trofinus ni pura Asiya agh. ⁵Amma a ɓeyong ni ngha dung sung aka a lesung a Turawasa. ⁶Ngha shi ini a gisasa shi ɗagh ni Filipi agh, ngha kara nji banno ma li gilina ni a sob njibongho ri agh, le ntiri kara tongno shi juh a ɓiyang a Turawasa. Shi ɗigha ɓiye kara tomɓahri.⁷A kara makunduna le kara usulo, ngha shi kpan ni ate i gilriya, Bulus na teng ri a ɓa pa njiteng. Ate, tolla e ka wor a nah teng riyang ha ntiri ɗuh. ⁸Ba a kpaɓa ngha a gi moshigishe nghan nghjang dudug.⁹A kangna e nya munaɓuna ni a gor e Aftikos agh ngha ɗigh abin ɓwa gung nghang. Ki nong tullo. Ngha Bulus ki waɓ ni telle kulli tol kunbang masanna munaɓuna eh ngha wo nongtullo, le kpa ɓi kulli kangna e le a tolli wu na. ¹⁰Amma Bulus sulla njiye le nongha muri kuri. Le nah, "ke yaliyong e uɓ ɓa yang agha wa usulo.''¹¹Le ye eɓa bikulliu kangna agag gilina a li. Ngha nah ni teng riyang kenna duduruɓang ngha, le woro. ¹²A zu ni munae ki usulo,ɓang ɓoyi yang.¹³Amma shi wora ɗung Bulus a gisasa muru a muri muru shi kenna Asos, ba shi tigha sa tol Bulus a gisasamuru a. ga ni pag agh ga tollo e pagh a, ate tolla e wori kushi. ¹⁴Ngha kun nisung a Asos ah, shi tolli a gisasa muru shio wara a Militus.¹⁵Le shi bola muri muru shi bil bang bangkwara a ginimuru Kiyos. ngha bangkwori'ah shi kenghe ginimuru Samos le ngha bang ma bi ye kori ya shi bilbang njiye Militus. ¹⁶Ate Bulus tolla e ki ɗur Afisa ate ni ɓiyi kara a Asiya ah; ate e kara ebɓibbang Urushalima ate kara Fentekos, ngha e pagha nina agh.¹⁷A Militus agh tashi aɓwa agh a Afisa a gora a magulla kangna bangkulli. ¹⁸Ngha azu ni bini nya, nah yi yang, ''yong agh nyara ngha zuh ni Asiya ni kunduna ah ɗingna ni ngi ɗingna ni yong ngha. ¹⁹Miyang ngi payi ɓangkulli tumo ni njimyerung ni gani ate kurkung le aɓa Yahuda. ²⁰Nyara ni nsongri yong waɓ gimaɓonna ah ni pagha ni ngi aliyi ni yong giri a dung aɓungha ni lah ni lah, ²¹ngi waɓi aɓa Yahuda ni a Hellena ate pontubu a bin Kulli ni pah njiteng a ri magulla Yesu.²²Ni biye nya nshina, miyang ngi wora Urushalima, bongho-le kulli tigna n'kenne, ni nyere ga ka kummang biye ah, ²³amma bongho-le kulli dung na nghang e kuro ni gani ngha ki lellang a njiye ni kwa agh. ²⁴Ni ntollo e usulo lang ngha gumung ni binnang agh, nga mal bangha eh, ni tumo le Kulli ni n'agha abin magulla Yesu agh, tenana ma bungha ma ninye le Kulli.²⁵Ni biyeni nya nshina, nyara nyongah kwa a ɓeni ngala ntiri yong ngi waɓi yong telle mur-le kulli agh ni ye ki shinna ngha. ²⁶Ngha ni na le nwaɓ neyong ni kyari, nlagh na beng ri gimashira le ɓeni kwa agh. ²⁷Ate ni nsongri waɓi yong gipangna le Kulli agh.²⁸Ngha ni na le nɓol riyong, ni a ɓa ɓangkulli ni bongho ma gerenteng tigh yong muyang agh. Immole nleh la a ɓa ɓangkulli ni Yesu kuri nkila le ya.²⁹Ngha nzu woro lang le a nvashi mashira ka zu antiriyong, na ɗagha a ɓa ɓangkulli ya. ³⁰Nyara ngha ntiri yong ngha a ɓaɓa leyong ja waɓ yiri ate a pil muri a ɓa ɓangkulli a sogha tayang.³¹Ngha ni na le ntang liye. nɗengshe bogho taro myang ngi lagyong ni nji miyerung duh ni kara agh. ³²Nibiyeni nya miyang ngi tigyong bi kulli niteng ninye le, ngha logh le gushi yong ngha ka pah yong gibere a ntiri a ɓeni ka kum muru-le Kulli agh.³³Ni pag kikil gikunna le ɓwa agh ma gifughna, njiɗenghe ko gikura. ³⁴Yong ma nyara npaghna tumo ni beng ate murang ni a ɓeni ngi pag tumo niyang agh. ³⁵Aga kwa agh ndigh ne yong gi alliya a njere ni nga angni ni a ɓa-enna agh, ni pagh timo nɗengshi ni telle magulla Yesu, telle ni nah, ''pa uwara agha.''³⁶Ngha malli waɓ ni tenana ni nya, gung' agh a njiye a jim Kulli. ³⁷A yang ngha kwa agh a kura riyang ni Bulus a ɓua. ³⁸bang ni ɓoryi yang ngha ate nah neyang e na wa shini nya. Le ayang ngha kwa a ka tigyi a bin gisasa-muru.

Chapter 21

¹Ngha shi ɗagh ni yang ngha shi bolla muri muru shi wora kos, le ngha ɓangkwari ya shi wora njiye Rodusa, a ɓiye ya shi wora njiye Batara. ²Ngha shi kum ni gisasa-ɓamuru ni ki ɗuro ki ka Fonisiya shi ingna shi billa muri muru.³Ngha shi shinni kubrus gha shi ɗagghi bung ma katang, shi billa muri muru shi wora suriya, le shi sulla Taya ba gisasa ɓamuru ki sulli aɓungha nghang ngha. ⁴Ngha shi kum ni a denlah gha shi ɗigha biye kara tomɓari. Adenlah nayri Bulus, a ntiri bongho le Kulli, ke kenna Urushalima gha.⁵Ngha a kara lesung ni ɓiye gha malli ya, shi dagh biye le shi woro, a yong ngha kwa ni amah-nyang ni amuna sogha tahsung ha njun lah. Le shi gungha nje a kunsallang shi jim Kulli, ⁶Le shi maghi risung shikara le shi ingna a gisasa-bamunu, le a nyara lah.⁷Ngha shi malli ginya le sung a Taya ngha shi bibbang a Talamayas. Biye gha shi magh kun ni a ɓaɓangkulli shi ɗig nghang kara mwoh. ⁸Ngha bang kwori ya shi ɗagh biye shi wora Kaisariya. Shi ingna liye Filibus, ɓawaɓtelle kulli, mamona le a ɓeni tombari agh, shi ɗigha binni. ⁹Ɓiye ya yang ngha ni amuna ngallang inne ni ki shindunna gha¹⁰Ngha shi digh ni ɓiye kara fitong ngha le ɓashiduna ni a gori Agabus a Yahudiya gha ju. ¹¹Juwa bisung le tol nguri-kurung le Bitrus kur kushi ni biyi le nna, "Bongho le Kulli ma gerenteng nna, "ini a ɓa Yahuda ni Urushalima gha ka kur ɓeni ni nguri niah ni nina, a ka maghi a bi a ɓeni ni yeri kulli ya gha."¹²Ngha shi ogh ni ga gha, sung ngha kwa ni a ɓeni ɗigna njiye gha shi jim Bulus ke kenna Urushalima gha. ¹³Le Bulus pilla nna, "mang ngi pagha, ngi ɓua ngi tu kunyang le. Kuro nima ngil rang ri ni muri agh ha ni wu a Urushalima, ate lulli Mahgulla Yesu." ¹⁴Ate Bulus shiɓi na ke a numuri ya gha, shi ɗagh te jimmi le shi nna, "le pagha le Kulli iɓi ɗiya na."¹⁵Njun a kara ni nya, shi ponna a gile-sung shi wora Urushalima. ¹⁶A ɓaɓangkulli ɓaɓa a Kaisariya pirtasung. Ajuni ɓwa ni a gori manason gha, ɓaɓangkulli makunduna ni kuburus gha, ɓeni sa ɗiya bini nya.¹⁷Ngha shi billibang a Urushalima gha, amuna-nah ag sung ni bimurubang. ¹⁸Ngha bangkwori agh Bulus wori sung a bing Bitrus, aɓagulla kwa ngha ɓiye. ¹⁹Ngha malli maghi yang kun ngha, banghi yang mwoh mwoh a ga Kulli pagha a ntiri a ɓeni ni nya ki ɓangkulli a njibi agh.²⁰Ngha a ogh ni agh, a ɓongshi Kulli, le a nna yi, "A shin na le, muna-nah, aɓwah worotongno lum shang ni a ntiri a ɓa Yahuda pah njiteng. A tolla kwa a ka bil gigillah. ²¹A waɓi ne yang tello, i a alliyi ne a ɓa Yahuda ni ki ɗigha ntiri a ɓeni nya ki ɓang Kulli ya gha a pura telle Musa, a wo nna yang ke a jabba amunayang ngha, ke a bil a gipaghna ma yayina gha.²²Mang sa pagha? A ka ogh te a juna. ²³Ngha nina le pagh ga shi woɓɓo gha shi sung ngha ni aɓuna inne ngha kaniyi giri. ²⁴Tol yang le a ishi yang, a nwanyi yang ga kwa a ɓoshiya ate a nwah muyang. Le ɓeni kwa ka yere a ga a waɓa muro gha yiri ni. A ka yere a woni ɓa bil gigilla.²⁵Ate a ɓeni nya ki ɓangkulli ya nga pah njiteng ngha, shi nyongli ne yang shi waɓiyang a pura telle a ga a wolla lahgulla gha, nkila, ni ga a pigrimelli ya, ni njah." ²⁶Le ngha bangkwori ya Bulus tolla aɓunna egh a ishi yang, a ingna a kangnaɓangkulli, ate a waɓ ɗungso le kara ishiyang, ha ngha aɓwah ka pah ni gibung ate muri ɓeni kwa ntiri yang ngha.²⁷Ngha kara ma tomɓari ghe ki malli ya, a ɓaɓa le a ɓa Yahuda ni pura Asiya gha, ngha a shinni Bulus a binɓangkulli ya, a ishiyi abunno aɓwah teng ni lushi yeh yang ngha, le a bolli. ²⁸A wo magh jollo, "a ɓa Isra'ila n-aghni sung. Ɓeni ni ki aliyi aɓwah giri ba kwa gha a shiɓi balasung, gigilla, ni njiye ni. Ɗeshiya ye ju ni aɓa Heleni a binɓangkulli ye ɓiyina bin magerenteng ni." ²⁹Ate a shin ne ni Tarofimas ɓa Afisa a ntiri lah, a tollo Bulus juna ni a binɓangkulli.³⁰Le ntiri lah ɗigh salala, aɓwah ɓangha bol Bulus. A pushi a kangna ɓangkulli, a giriyi kunkangna. ³¹Ngha a pagh ni a ka wolli nluo-ye ya le teng nghe bil bang a bin mahgulla le a ɓakurung e Urushalima ngha ntiri salala.³²Ma tolla a ɓakurung ni a ɓa-lellah a ɓangha a wora bin a bunno aɓwah nghe. Ngha a ɓiye shin ni mahgula le aɓakurung ni aɓakurung ngha, a ɗagh te wol Bulus. ³³Le Mahgula le aɓakurung ju bol Bulus le tigha a kuri ni ngurikurbang bari. Le illibang e ini yongho le, mang pagh le.³⁴A ɓeyong ɓaɓa a ntiri abunno aɓwah nghe ki wayiteng sisa. Ngha Mahgula le aɓakurung nghe ni yere ga a waɓɓa, ate jollo leyang, tigha a ju ni Bulus a bin ɗiya le aɓakurung. ³⁵Ngha a puri kunkangna ɓangkulliya, aɓakurung tolli ate yalula le abunno ɓayong. ³⁶Ate ɓunno a ɓayong sogha tayang woro magh jollo, "Nwol nluwe."³⁷Ngha a juni ni Bulus gyap ni bin ɗigha le a ɓakurung ngha, nnayi Mahgula le aɓakurung, "A aghna nna teng ro?" Mahgula le aɓakurung egh nna, "A wo ngha a wo waɓ kun Heleni le? ³⁸Ngha ni nale a woni ɓamasar ni kanna tigha a loshi salala wori aɓwah worotongno lum ngunghe enne a lusung ngha?"³⁹Bulus nna, "Mini ɓa Yahuda ngha pura njiye Tarsus ni kilikiya gha. Mini ɓa njiye Mahgula, aggha ni -nna teng ri aɓwah." ⁴⁰Ngha Mahgula le aɓakurung ɗagh ni i nna teng ngha, Bulus tangha bikulli le wuli aɓwah bi. Ngha bang polli ya, nna teng riyang ni kun Yahuda. Le nah,

Chapter 22

¹"A muna n'nah na a ɗah, n-og lag murang ni nga woɓi yong ngha." ²Ngha a ɓunno aɓwa nghe ogni Bulus nateng ri yang ni ƙun Yahuda gha, a pollo. Nna,³v3 "Mini ɓah Yahude ni a ɓilla a Tarsawa ma Kilikiya gha, amma a aliyi nghang giri a ɗung Gamaliya a njiye ni. A' aliyi na nghang giri yarata a njere gi-gilla le akasung. Miyang ngi tol ɓangkulli ni kikilnga mamiyong ni kyari. ⁴Npah na ganni a muri njere ni ju wa nluo, n'ƙuriyi na amenna ni aɓunna kene ɓin ƙurɓang, vg⁵ni ngha mama magula ɓin ɓangkulli ni aɓah gulla kwa ka tangha murang ngha. In agh tasa ma nyonglina a ɓin yang ate a ɓah ɓang kulli ni Dimashku aghle, nwora ɓiye ate nyenni yang a Urushalima ate a pah yang ganni.⁶Ngha ngi wori ya, nju ni gyap ni Dimashlu aghle, ni ntiri ɓakara le poshiɓang magulla pura kulli tuɓang a ɓa npanghang. ⁷Nkpa njiye le nog nghe ɓwah na nghang, "Shawulu, Shawulu, mang paghi ke a wo peng ganni le?" ⁸Npilla nah, "A woni yang ngho le, murung kulli?" Nna nghang, "Mini Yesu banazaret ni a wo pi ganni nya."⁹A ɓeni shi sung ngha ni yang ngha shinna poshiɓang nghe amma na yeri nghe ni nahteng rang ngha. ¹⁰N'nah, "Mang nga pagh le, murung kulli?" Murung kulli nah nghang, "Logha a woro a ntiri Dimashku, a ɓiyeni a waɓo ga a ka pagh agh." ¹¹ni logh le nshin ɓang ngha ate tuɓang le poshiɓang nghe, a ɓeni sung ngha ni yang ngha ɓollang ɓung shi ingna Dimashku.¹²Ɓiye ni nƙum ɓeni a gori Hananiya agh, ɓa ɓangkulli a njere gi-gilla, ngha a Aba yahudawa ni ɗigha ɓiye kwa gha ki ɓongshi agh. ¹³Juwa ɓinna nah, "Muna nah Shawulu, ƙum shiɓang." Le n'ma shinni,¹⁴Le nah, "Kulli le a tesung tol lo a yeri pagha le, a shin ɓah njiteng ni, a ogn teng ni ki pura ƙunni nya. ¹⁵Ate a woni a ka tanghi a ɓin aɓwah a ka waɓ ga a shin ngha ni ga a ogh ngha. ¹⁶ni ɓiyeni nya, mang a wo lel le? Logho a pagho 150, a lagh gho gimashira lo, a woro gor lulli."¹⁷Ngha nyenni Urushalima agh, ngha ngijim ni kulli a ƙangna ɓang kulli agh, le nƙum shinɗuna. ¹⁸Le nshini e na nghang, kara a ɗagh Urushalima ni ɓiyeni, ate na ag ga a ka waɓɓa a murang ngha ngha,'¹⁹Nna, "Murung kulli, yang man ngha a yara nƙura aɓwah nwol yang ate a pah na njiteng ro a ƙangna ɓang kulli le aɓa Yahuda ni kwa gha. ²⁰Ngha a sob ni nkila le Istifanus ɓah waɓ tello ngha gha, miyang ntangha ɓiye, ngi lel ɗagra le a ɓeni wol nlu-ye gha." ²¹Le nah nghang, "Woro, ate ngha taso kukwo a ɓin a ɓeni ni yeri kulli ya agh,'"²²A ɗeghi wal teng malla. Le a magh jollo a nah, "Nwol nlu-ye, ni ɓorro ke ɗiya ngunjah gha." ²³Ngha a magh ni jollo gha, a ɓuyi a giƙura le yang ko a loghshi kikiri, ²⁴magulla le a ɓah ƙurung gha, tigha a ju ni Bulus a ɓin ɗigha le a ɓaƙurung. Tigha a wolli a illi, ate e yeri mang pagyi ke aɓwah ki maghi jollo ni ngha.²⁵Ngha a ƙurri ni nguri juwe gha, Bulus na yi a ɓaƙurung ni kariya, "Ɓonna ki nwol ɓwa ni ɓah Roma ni nya ngha ni sang a woɓi njuo gha le?" ²⁶Ngha ɓaƙurung nghe oghni nya, woro ki waɓi magulla le a ɓaƙurung, nagyi, "Mang a tollo a pagha le? Ate ɓeni ya ɓah Roma ni."²⁷Magulla le a ɓaƙurung nghe ju na yi, "Waɓɓang, a woni ɓah Roma le?" Bulus na, "Ini ni na." ²⁸Mahgula le a ɓaƙurung nghe pilla na, "Ni ɓollo ɗuɗɗuk ni nƙuri ɗigh ɓah Roma." Le Bulus na, "A ɓillang ɓah Roma," ²⁹Le a ɓeni ju ja illi ya ma ɗeyi. Ngoɓong wol magula le a ɓaƙurung nghe ngha yeri ni e Bulus gha ɓa Roma ni nya, ate wara ƙuri.³⁰Ngha ɓang kwari ya, magula le a ɓaƙurung nghe tollo ka yeri ga a Yahudawa ƙura muri Bulus agh. Le nna a pangshi, le gora a magula ɓin minjah kwa a kpaɓa. Le ju ni Bulus tigha ntiri le yang.

Chapter 23

¹Bulus tah yi a ɓa minjah njung le nah yi yang, 'Amuna-na, nɗigh na te Kulli ni yalung mwoh na zu ni nikyari.'' ²Magulla le a ɓa-ɓangKulli ni a gori Hannaniya agh na yi a ɓe Seni tangha kayri ya a wolli kuni. ³Le Bulus pilla nah yi, "Kulli wollo, ɓa-kunbara. A wo ngha a ɗigha a waɓɓang aɓwah nzuoh, le a nah a wollang, nya ri gigilla agh?''⁴A ɓeni tangha ɓiye agh na, ini a sang magulla binɓangkulli ni ngha?" ⁵Bulus na, ''Ni nyeri ya, amuna-nah e inimagulla bin-ɓangkulli gha. Ate a nyonglina ni ngi waɓ gimashira a muri murung le yong agh.'⁶Ngha Bulus shinni e a ɓaɓa le yang agh a ɓa nyongligiri a bin ɓang ulli ni, a ɓaɓa agh aɓa Farisa ni agh nah teng ni jollo a minjah, 'Amuna-nah, mini aɓa Farisa, muna aɓa Farisa. Ate n-aghna ni yallang mwoh muri logho le a ɓeni wuh a nkiliya agh ini paghi ke ngi waɓɓang njuoh.'' ⁷Ngha waɓ ni ni na agh, sagshirung ingna ntiri aɓa Farisa ni a ɓah nyongligiri binɓangkulli, le ɓunno awa agh egh koriyo. ⁸Ate a ɓanyongligiri binɓangkulli ni agni logho le a nluo a nkiliya agh, aɓa-kuntumo le Kulli nya, abongho nya, amma aɓa Farisa aghna a gire kwa ngha aghan.⁹Le sagshirung matenna logho, le ɓaɓa le a ɓanyongligiri le aɓa Farisa logho nah, '' Ni shi kum ɓeni ni teng ma nangna agh ko fittong. Ki ngha bongho ni ko ɓa-kuntumo le Kulli waɓ teng ri agh le?'' ¹⁰Ngha sagshirung eghe tenni agh, magulla le aɓa kurung ɓang ngoɓong egh aɓwaghe ka sanniyi Bulus, le nah aɓakurung a kenne aka fyeh abi a ɓaminjah, a wore bin ɗigha le aɓa kurung.¹¹Duh ni kpatiye mama a boli agh magulla Yesu tangha njimuri le nah yi, ''ka ɓang ngoɓong agh, ni nga mama a waɓ ni tellang a Urushalima agh, ini a ka waɓɓa ni na a Roma."¹²Ngha bang tuniya, a ɓaɓa le aɓa yahuda kpaɓ muyang kaniyi giri e na li ko a nu gubung agh ha kara ni a wolli nluoh Bulus agh. ¹³Aɓeni ni kur kunyang amuri yoh uwara woroɓari.¹⁴A kenne a bin a magulla bin ɓangkulli ni a ɓa-gulla le a nah, ''shi kanna kusung, ni shi lih gubung agh, ni shi nu gubung agh hah kara nisa wolli nluo bulus agh. ¹⁵Niɓiyeni nya, le minjah egh woɓɓi magulla le aɓakurung egh juh ne biyang ba, ni ngha a tuyi njuo agh. Mamisung ngha shi gilla risung sa wol nluoh debang ka bil bang ba.¹⁶Amma muna mingali Bulus maɓuna ohgna le ayang agh a noghi njere, le kenne ki ingna bin ɗigha le aɓakurung le waɓi Bulus. ¹⁷Bulus gor mamuna le a ɓa kurung le nah yi, ''wori muna ɓuna ni a bin magulla le aɓa kurung, yangha ni ga i woɓi agh.''¹⁸Le ɓakurung egh tol munaɓuna egh kyeni a bin magulla leyang nah yi, ''Bulus ni a kur agh, gorang nah ni njuh ni munaɓuna ni a binno. Yang ngha ni ga i waɓɓa.'' ¹⁹Magulla le a ɓa kurung egh boli a bi pilli bin soggri rung le illi, ''Mang akumo a waɓɓang?''²⁰Munaɓuna egh nah, ''Aɓa yahuda aghna a jimmo a zuh ni Bulus kaɓeri a minjah, ni nga a ya bil njuo le ya. ²¹ka ogh yang agh, ate amungha wara woro ɓahri ngha ki nonghi njere. A kanna, na li ko nu gumu agh ha kara ni a wolli nluo agh. Ni ɓiyeni ma agh a gilla riyang a le ga a ka waɓ agh.''²²Le magulla le aɓa kurung e woro ngha malli waɓi tenana e agh, ''ka waɓi ɓung a waɓ na nghang ateng ni agh.'' ²³Le gora a ɓa kurung ɓari na yi yang, ''Ntigha aɓa kurung worotongno, a ɓa kurung ma eɓ Piri woro-ɓari-pulum, ni aɓa kuwo woro-tongno-ɓahri a wora ha Kaisariya, ni dudurubang,'' ²⁴Ye nah yiyang, a alla a gilluwo ni Bulus ka ɗigha muri agh, le ntol kukoturo nkyeni bin Filikus magulla njeh.²⁵Le nyongli kuntumo ma nyonglina ni nga: ²⁶''Mag kung logha abin Kuludiyas Lisiyas kenna bin Magulla njeh Magulla Filikus. ²⁷Ɓeni agh aɓa Yahuda ni bolli ka wol nluo, ngha njuh nkun niyang ni aɓa kurung shi ashi agh, ate n'og ini ba Roma agh.²⁸I alla nga yere mang a boli tebile, ke ntolli kyeni minjah. ²⁹nyera a tighi teng ate muri gigilla leyang, teng eghni te ken ma nluo ko kuro agh. ³⁰Le nji yere e kurkung ngha amuri, ini paghi ki ntuti binno ni kara, nye nwaɓi a ɓeni tigh teng muri agh a juh ni teleyang a binno. Shikara''³¹Le aɓa kurung egh bil ga a waɓi yang agh. A tol Bulus ni duh a juh ni bin Antibatris. ³²Ngha bang-kwari agh, aɓaɓah le aɓa kurung ɗagha aɓa kurung ma piri a kyeni le a nyere a bin ɗigha le a ɓakurung. ³³Ngha aɓa kurung ma Piri ke billi bang a Kaisariya agh apah tasa ma nyonglina a bin magulla njeh a ya nonyi Bulus.³⁴Ngha magulla njeh billi tasa ma nyonglina agh, kasa -njeh ma nyeni Bulus pur ngha. Ngha yeri ni i pura Kilikiya agh, ³⁵nah yi, 'ngha ogho yaratah ngha a ɓeni tigho teng ngha zuh agh.'' Le nah a ka tighi a le Hiridus Magulla njeh.

Chapter 24

¹Kara tongno ni ɗugha, le Ananiyas magulla le ɓah bol bin ɓangKulli, ɓa tenna, ni ɓa kumtenna ni a gori Tartillus wora beh. Aɓayong ni juh na tigteng a muri Bulus a ɗung magulla njeh. ²Ngha Bulus tangni ɗung magulla njeh agh, Tartillus logsa a tigteng a muri, le waɓɓi magulla njeh. Ate muro, susu agh shi ɗig ololo, shinɗuna lo juh na ni a' arigha ma ɓonna a' njeh le sung; ³ngha le ni makampa ni shi agni agha kwa agh pagha njali la sung, magulla Filikus.⁴Ate ke i nkuro deshi agh, miyang ngi jimma ogha agh fitong ⁵Ate shikunna ɓeni ki ɓiyibang, ki ishi agh a ɓa Yahuda kwa a ngunjah a shiɓi pah murung. Ini pag ma kunɗuna le a ɓa-Nazarat.⁶Alla i gha ɓiyi bin bang Kulli ke shi boli.⁷Ke Lysias ɓa kurung juh pushi abisung.⁸Ngha a illi Bulus a muri a tenana ni le, aka ogha a njuo ni shijuni a muriniya.⁹A ɓa Yahuda oso i shi kunyang le njuo ni a juh ni a muri agh njiteng ni.¹⁰Ama ngha ɓa bol njeh nah yi Bulus i nateng agh, Bulus pilla nah, "nyerina a ɗigna ɓa waɓ njuo a jeh ni bowo dudug. Ini pagyi ke ngha bangho teng ni binmurubang. ¹¹A ka yere ni wor kara lum-pur-ɓahri ni beni aghngha wori a ɓangni Kulli a Urushalima agh. ¹²Ngha a kunna bin ɓang Kulli agh ni sagshirang ni bungh agh, nite lushiye ɓunno ɓayong a bin ɓangkulli agh Ɓa-Yahuda, ko a ntiri lah agh. ¹³Na logh la ɗung kushi tigteng ni a juh ni amurang agh.¹⁴Ama waɓ nowo, ate jah gha a gori ɓangKulli 'o agh, Ini te ngi ɓang kulli le a kah miyang ngi billa agh kwa a gi gilla na gi yonglina le aɓa shinɗuna. ¹⁵Tigna yang ri Kulli nigha a ɓayong ni te, le aɓa pah njiteng na aɓa gimashira ka logha nkiliya. ¹⁶n'tolla ngha ɗig niyong poshina abin Kulli na aɓayong karni kwa agh¹⁷Bowo dudug ni ɗuwa, njuh ne ni njehlang angna ni pah bollo. ¹⁸Ngha pagni ga agh aɓa yahuda ɓaɓah ni Asiya kunnang abin njiɓuno lag gimashira a bin ɓang Kulli nya na ɓunno ɓayong ko salala agh. ¹⁹Ɗigna ka aɓayong ni juh na kun dummo ni kari, ngha a yangha ni tigteng muran agh.²⁰Nyha nina agh le aɓayong ni iɓi a waɓ gimashira ni pa akunang agh karani kwa ntangni tu minja la Ayahuda agh, ²¹ake ate gha mwoh mangni jollo kareni ntangni ntiriyang agh, ate muri logha nkiliya ni tesang kunɗung njuo ni kariya agh."²²Le Filikus ɓeni yeri njere yaratah logshi njuo egh. Nah le, Ngha Lysias ɓa agkunduna nyera Urushalima le ngha kashiyong njuo." ²³Ke ye lag ɓa kurung iɓi tig njiri Bulus ama ipi gung ate aɓi ka kun shini ka agni.²⁴A ntiri kara fitong, Filikus nyer ni mahmi Drusilla, mah Yahuda, le tashi bang ri Bulus i juh ke ogh tepah njiteng ri tele Yehsu ɓa-ashibang. ²⁵ke ngha Bulus waɓɓi te pah njiteng, bol murung, ni njuo ni ki juh agh ngoɓong kpari Filikus na "shisa bah sang nkunbang kale ngha tashibang ro."A ntiri ngha kwaniya yangha tigye Bulus ka pih bollo, ma ɗingya tashiɓang ni nateng ri Bulus. ²⁷Ngha bowo ɓahri ɗuri agh, Borkiyas Festa ɗig magulla bol njeh a jung Filikus, ama Filikus tolla ki all agha abin aɓayahuda, ke ɗag Bulus i ɗig agh a kuro.

Chapter 25

¹Ingha Festus ingni ni a kasa njeh ya, jum kara taro, le ɗag Kasariya wora Urushalima. ²Murung magulla bin ɓang Kulli na a magulla le aɓa yahuda Juh ni tig teng a muri Bulus. ³Le a jmmi ibi agniyang i Bulus i juwa Urushalima ate mama aka wol nlue a njere agh.⁴Le Festas pilla na Bulus gha a kuro a Kasariya, tol kara agh ika nyera ɓeh. ⁵Nale aɓeni tollo gi kah agh ishi woriyang. Gimashira ngha nshinari le nlogle le ntiginyi teng."⁶A ntiring kara tongbitahro kena lum agh Festas ɗag beh woro Kasariya ɓang kor agh puro ɗigha minjah le tigha a juh ni bulus. ⁷Ngha billi ɓang agh, aɓa Yahuda ni pura Urushalima agh tang gyaɓ ke juh ni atigteng ni tekushi nya agh. ⁸Bulus lag muri nah, "ni pagyi ɓung gimashira agh ko aɓa Yahuda, ko bin ɓang kulli, ko Kaisar agh''⁹Le Festas tollo ka kun agha le a ba-Yahudawa, Ke illi Bulus nima, "A agna a wora Urushalima le i nwabɓo njuo beh a muri a gha kwaniya? ¹⁰Bulus na, ntangna tu minjah le Kaisar ba te a wabɓang njuo agh, nigha mama a yerini ni npayi aba Yahuda gimashira agh.¹¹Ke npangna gimashira boh te le mamalog le kena a nluwole, ni shiba a woll nluyang agh. Ama tigteng layang yiri nile ɓwa nya ghan ka tolong ka payang ngha, miya ngi jimma nga tol njolang ngha kani bin Kaisar. ¹²Ngha Festas nani teng na a ɓa waɓ njuo agh, pilla na a jimna Kaisar, bin kaisar ni aka wori weh''.¹³Njum kara fitong, Murung Agaribas ni Barniki ɓilbang Kasariya a ja mahyi Festas kum. ¹⁴ngha a pangni kara dudug ɓeh agh Festas tol tenana le Bulus waɓɓi murung ɓwagha njo kuro ngha Filikus dagha ah kangna kuro. ¹⁵Ngha miya Urushalima, a magulla ɓin ɓang Kulli, na ɓa tenna le aɓa Yahuda juh na ni tig teng le a abinang, le a alla a wonluwe. ¹⁶ke npiyi yang, ni ɗing gi pagna le aɓa Roma agh, apa ɓwa agh shin billa a kun ngere muru ni khari ɓura ɓamuru ni a gori kauda a, ni gani ini shi kuri gisasa ma kena ari magulla.¹⁷Ngha a kpani a juh ni ba agh, ni sasshi bang ngha, bang kor agh npuro ndingha minjah, le ntiagh a ɓa juh ni ɓeh. ¹⁸Ngha aba tigteng e, logni ni tigteng agh, ni nyeri tekushi agh. ¹⁹Ga shin agh, shashirung ni ate njer ɓang Kulli ni te Yesu ni wuh agh Bulus ki na wa'o ni usulo agh. ²⁰Ni nyeri njereni agh billini teng agh, ke illi ika ka Urushalima aka wabbi njuo beh a murra tenane leh.²¹Ke ngha Bulus jimma a kuri ba ngha ika wora le muruing magulla, ke ntigha a kuri juwa a kareni nga tuttini bin Kaisar agh! ²²Agaribas nateng ri Festas, "ke nga kun ogh ɓeh'' Festas na aka oghi kaberi"²³Bang koragh Agaribas ni Barniki juh ni njibuno, a ingna akangna na magulla le a ɓa kurung, na a magulla njeh. Le Festas tashibang a juh ni Bulus. ²⁴Festas nah, "murung Agaribas, na aɓayong ni kwa ɓa'a, i nshina ɓeni ale agh, ɓuno aɓa Yahuda nanateng rang a Urushalima ni ɓa ni jollo ni ɓoto ke a dag ɓeni ni njung ngha²⁵Nyerina nipag gha ki kani nluo agh ama, ate ingha nina le ɓayong in pag binmurubang. ²⁶Ama nya, ni tekushi ga ngha nyongli murung magulla agh, ini pagyi ke juh ne abiyong. ni we murung Agaribas ate nga kun ɓuro ga ngha nyongla a muri njuo agh. ²⁷Ake ni botto i tutti guroni ni nyongli amuri agh.

Chapter 26

¹Le Agaribas nah yi Bulus ibi lag muri ''ke Bulus logshi ɓih ki lag muri. ²Murung Agaribas, npangna binmurubang ate a tig tengni aɓa Yahuda juh ni a murang ni kyari agh; ³Ngha mama, amini ɓa yeri gi pangna le aɓa Yahuda na illiɓang leyang agh. Ngha ninale miya ngi jimo gingyoh ateshi kiro rang.⁴ Njiteng agh, aɓa Yahudawa kwa agh a yerina logho lang a njeh lang Urushalima ⁵A yerinang ni kunduna aka agha, logh agh mini ɓa Farise, njer ɓang Kulli ma dungrina lasung.⁶Ntang na kunɗung njuo ni ɓeni ate miyang gi all ogrung ni Kulli kurro na tehsung agh. ⁷Ate ma ni pag ogrungi a tebah lumpurɓahri le sung tig yaliyang aka kumo agh gushi Kulli ni njiteng duh ni kara agh. Ate tig yalung ni, murung Agaribas, aba Yahuda tinghan teng tebi ⁸Mang payi ke ɓwa ka ɗenshe ni pa njiteng Kulli ka loshi nluo agh?⁹kikara agh nɗengshi na ni pagga ka ɓiyini lulli Yesu ɓa-Nazarat agh. ¹⁰in pagno gha a Urushalima. nkura aɓa pa njiteng dudug ni ɗingha muriɓang ni agh aɓin magulla bin ɓangKulli peng agh. a wol nluo yang, malle miyang miya njuyang. ¹¹Npanayang gani aɓin ɓang Kulli le aɓa Yahuda ni ala nga tigyang iɓi aɓiyi lulli Kulli. Ntingyang dung duduk, npayang gani ha anjeh lusung.¹²Ngha ngi pangni girea in wara Dimaska ni agha le a magulla bin ɓang Kulli. ¹³Murung, ngha miyang njere agh ni ntiri ɓa kara, shing poshiɓang a Kulli tubang gerenteng arisung wor kara. ¹⁴Ngha shi kpani njeh agh, i ogh hamma ki nah agh ni kun Ibraneyawa 'Shawulu, Shawulu mang pagho ka a wo peg gani? konna ke a nyimga kinkolong agh''¹⁵Ngha le nah amini yang' magulla? Magulla pilla 'mini Yesu na pih gani agh. ¹⁶Log ni ɓeni a tang ni kusho; ate ga ni npuraro teɓi, Ngha tollo a ɗing denlah ni ɓa waɓ aga a yera a murang nibeni agh na mama ngha ɗummo kara agh. ¹⁷Le ngha asso abin a bwa na aba yongni ni yeri Kulli agh, ngha tasso biyang agh. ¹⁸Iɓi a logshi njiyang, le a pushiyang apinna juh a poshibang, pushiyang ɓin diyamuribang le ɓa soribang juh agh bin Kulli, ate a kun tol gimashira aɓin Kulli ni gibbere ni ngi pih a ɓayong ni a pushi gerenteng te pa njiteng rang.¹⁹ini pagyi murung Agaribas nin tol kirung ri ngishinna ma ɓa Kulli agh ²⁰Abin ba Damaska ni ɗuna, le a Urushalima, ni njeh Yahudiya kwa, tollo kena ɓin a ɓeni ni yeri kulli agh waɓɓi yang tenana ni ate aɓa pontubu, a yera ɓin Kulli, a payi gima bonna ni ki dun pontub agh. ²¹A teɓi ni aɓa Yahuda ɓolang kangna ɓang Kulli a alla a wollang.²²Kulli agnang tollo juh ni kyari. KAte inɓi nkumo tangha kun dung ɓayong ma kyena na magulla, in kabkun, a muri ga aba shinduna ni Musa waɓa ki pag agh. ²³I Bashibang ka nuh gani, le ika dig ba kunduna alogho le aɓwa ni wuh ka logha le ika ham poshibang ari aba Yahuda na abayong ni ni yeri Kulli agh.²⁴Ngha Bulus ki malli lag muria agh, Festas wabba ni jollo "Bulus, a wongho a tol ɓangha; giri lo dudug tingno ɓa agh.' ²⁵Le Bulus nah, "magulla Festas nya ngi pag ɓa gha agh; ama ni yiri tenna ni kunyong ndungrinah ²⁶ngi wab njiteng ate murung yerina a gha kwa inni poshi ke gi wab tenana huar, Ate nyara gubung nya ba ni vulla ari paghe agh²⁷Murung Agaribas, a pana njiteng ari aɓa shinɗuna le? nyerina a pana njiteng." ²⁸Agaribas nah yi Bulus, "ah ntiri kunbang fitong agh aka nuh murang in ɗig ɓa pitteh Yesu le?'' ²⁹Bulus nah, miya ngi jim Kulli, ko a kunbang fitong ko ma sanna a wonni, ni muro agh ama na ɓeni kwa ki ogha ni kyari agh, ka ɗig nigha meng. ama nya ni niya ma kur bang ngha.³⁰Le Murung logho, ni ɓa ɓol njeh, ni Barniki, na a ɓeni kwa a ɗig niyang agh; ³¹ngha a ɗangni ɓin ɗama agh, a waɓa ariyang anah, '' ɓeni agh ni pag ga ken kuro ni wollo agh. ³²Agribas nah yi Festas, ''ɓeni agh ka amangne ɓung ngha ni tol tenana le kenni ɓin Kaisar agh.

Chapter 27

¹ngha a agni shi bil gisasa muru kenna Italiya agh, a ishi Bulus na shile a ɓeni njuo kur agh abi magulla luwo na gori Yuliyas ba Luwa le Augustas agh. ²shi ingna a gisasa muru a Adramatiya, ma ka logho ki bika kun gere muru na Asiya agh. Le shi kenari muru magulla. Aristakus ba Tasalonika ni a Makidoyo worisung.³a beh agh Yuliyas billi bulus yarata, pih njere ibi kena bin abhi a agni. ⁴ Ɓeh ni shi bil gisasa muru ni billa gyaɓ ni ɗigli muru Kabrus, ate gung agh ki gangshisu. ⁵Ngha shi duhri muru agh le sungha agh gyab ni kungerebang Kilikiya ni Bamfiliya agh, ma shi sulah Mira lah njeh Lisiya. ⁶Beh ni centurion kun gisasa ma Iskandariya ni gi ka Italiya agh ma ishi sung yeh.⁷A ntiri kara dudug shi bill muru jeyi-jeyi ke shi ke bilbang kari Sinidus, a ntiri gani, biyeni gah ni ayisung ishi wor ag ma shi keng njere Karita, kari Salmina. ⁸Ni gani ni shi ke billi kungerebang, ke shi ke puri bah a gori bin sullo ma bonna agh, kari lah ni a gori Laiya.⁹Shi tolla kunbang kara dudug, kunbang gonno le a bayahud warah, bil muru agh konna a giyah, Bulus lag yang. ¹⁰Ke nnamah 'bayong, a giri ga biyi sung dudug a gi birri na gisasa agh ni mwoh agh, ni sung kwa. ¹¹ke magulla luwa ma tang teshi kiri a ri magulla le nitelle gisasa wora gha kwa Bulus ki nateng a muriya.¹²Ate ɗingna ɓin tangha le gisasa ni ɓoti dingna ni kuntaɓi agh, ke a ba lang gisasa duduk laggha ariyang a ɗag ɓeh, njinjere akun ngha nghang kena lah Finikiya le a mal kuntaɓi ɓiye. Finikiya agh bin tangha le a gisasa ni a Karita agh ni ki shin njidulung-pengri tebag ni njishamba-pemri tebang. ¹³Ngha gung njishamba ki bwa ni fitong -fitong agh, aba lang gisasa nah le akuna gha a alla. Le a ma noniyi nyeh gisasa muru a ma wora billiyi kungere sallang Karita.¹⁴Kunbang fitong le gung nyamuru mah tenna ni a gori ma logshi wolsung a ɓura muru. ¹⁵Ngha gung magulla kun ni gisasa muru jurikilidon le sung gha le shi aworo bilba gung ki kanghan ghah. ¹⁶Agani nininashi billi muru jeh ɓorro bang na gori Kauda. Ke shi ke kun ni gisasa ma ashibang agh.¹⁷Ngha zah teshi ni gisasa makena agh a pag tumo na anguri le a kuri gisasa muru ate woro ke kpagha anji sallang Siritis agh, ke a sulli nyeh gisasa a muru a dag gisasa wo wori muri. ¹⁸Ngha shi tolli njere a ye gung mashire agh ha juh a kwarole bang agh shi ingna pushiyi gitolla shi sokko a muru.¹⁹A kara ma tahro agh ɓa lang gisasa pushi a gitumo leyang soyiko muru ni biyang ²⁰Ngha kunbang duduk, kara na muna sheri ni tuɓang ri sung agh. Gung muru mashira woro gangshi sung ma shi pushi yalisung ni shi wa aɓah.²¹Ngha a wori duna agh gilina layang ke malla biyang, ke Bulus logho tangha ntiri a ɓa lang gisasa namah, ognang le ke ni dag Karita a ke ni sa kuma a gani na biyi giri ni agh. ²²Niɓeniya Miyang ngi jimyong ke yaliyong uɓɓa, muri ɓwah nya ki owa se gisasa nimwoh sa ɓoro.²³Ate ɗuh niwor agh ɓa-kuntumo le Kulli lang ni gi gushi agh tangna girikarang ²⁴na le ke ngoɓong i wollo agh Bulus, digna a ka tangha kunɗung Kaisar. Shina Kulli a ntiri shin gienna le poh no a ɓwa ni kwa ngi ging niyang agh. ²⁵ ate npah nah njiteng ikah pag ni gha ma Kulli waɓɓa agh. ²⁶²⁷Ngha duh ma lum-pu-enne pangni agh, gung wo gindili sung ba ni bowa a muru magulla Adriatic, ni ntiri duh le aba lang gisasa tollo a dingna gyap ni dingli. ²⁸A mom limma le muru le kena bung wuramwoh, juh le a ya momi muru, a kun limma le lum-pur-tongno. ²⁹Ngoɓong kpa riyang pa gisasa ka nyimma mari tahli, ama sulli a nyeh eene a njin jumoh ke a jim Kulli i bang kwori kahra.³⁰A bah lang gisasa ki i njere aka dagni gisasa magulla agh le aka sabba a makena a muru magulla, ama. ³¹Ke Bulus nah yi Centurion na ɓah kurung, 'a ɓayong ni dig agh gisasa ni agh le ni gha ah aɓah. ³²Le a ɓah kurung ma tuyi a nguri le gisasa makena egh nɗayi muru fah wori.³³Ngha bang gi kwari agh, Bulus njiyang kwa a lih nuh, nah le kara ma lum-pur-enneni nin lih guɓung agh. ³⁴Nina ah miya ngi njim yong in lihgiri ate in kum aɓah. Ate bwa nya agh tayong mwoh ka bor njimuri agh' ³⁵Ngha wab ni teng ni agh, ma tol fah nuh pag yi Kulli makampa ke bonno wora lih.³⁶Le a shinle kun tenne ngirung lih gilina. ³⁷Susung ngha woro-tongno bahri pura muri woro tahro lum pure topurmwoh a gisasa. ³⁸Ngha a lih ni gilina yaratah agh, a soyi nji lusung muru ate dungro le gisasa ɓi assa.³⁹Ngha bang kori agh na yeri njale agh le a shin pyabang a kundingli, le a waɓi a riyang ko a lang gisasa a keni pya be. ⁴⁰Le ama kassah anyeh gisasa a ɗagha amuru, a mintiring, kunbang fitong a pangsa a nguri ni ki piliyi gisasa agh, aya logshi ginongung le gisasa ama suwa kundingli. ⁴¹Ngha a ko puri bah njimuru kpaɓɓa gha, le gisasa kpangha a njisallang. Kundung gisasa ma kpangha be, ni logle yighi agh. Le jung gisasa ma tang ɓuhno ate gung mashira⁴²A ɓa kurung alla ka wol nluo a ɓenni a kuriya ate ke mamona leyang ilang muru ipuro ɓang agh. ⁴³Ama magula taluwa tolla ka le centurion kashiyang, ake ashi Bulus, le kashiyang nayi yang ɓenni kwa yeri muru ah ih kpa amuru duhra. ⁴⁴Le ashile abuna akuhra tayang ɓaɓa amuri kanda gisasa, ɓaɓa a muri gitola ni a dingli gisasa. inni shi pagha na ke shi dura a dingli kwa.

Chapter 28

¹Ngha shi sulini kwa kukoturo agh, le yere a gor ɓura ɓamure egh Malita. ²A bayong ni njeh agh agsung bung bahri-bahri, fung na gishe i shi warah ate muru ni ngi nya ni tahɓi agh.³Le ngha Bulus aliyini kuro hagragiri ke fug gishe agh, gafung ma ohg yigrah le gishe agh ma puro kara bih, ⁴ngha a ɓayong ni njeh shini yoh kari bi agh, ama waɓa ariyang le, 'beni agh ɓah wol nluo ni ke abɓa a muru magulla, i ngha te agh njuo ni ɗanghi. i ahɓah!⁵Le jigri nyoh a gishe, nyoh ni paghi guɓung agh. ⁶A yang agh a densew ko biye ka i moro nogshi njali i kpah i wuh. Ama a ɗing juuh a shini gumu ya pahghi ya, le aka ariyi yaliyang a nah ɓweh agh gilangni.⁷Magulla njali ni muru kagnia agh lulli Babiliya yangha ni a bang gyap ni bah a pang ngha ngha agh. Gingshi sung aghni sung ma kara tahro. ⁸A yangha nghon te Babiliyas ngha gi nonkonno ripangna ni garung, Ngha Bulus kehni bini agh jim Kulli tiyibung ke kum mahso ngiri. ⁹Ngha gha pagni agh, ashile a ɓwa ni a ɓura ɓa muru agh ki nonkonno agh juh kun mahso ngiriyang. ¹⁰A ɓwe pasunga gullo dudug, Ngha shi girisung sa logni ya a pasung a gha shi alla.¹¹Ngha lum sheri taro agh shi ingna a Iskandariya mama ni gisasa Iskondariya mama kuntahɓi a njali ni muru kagni agh a nyongli ki pur passa a buno . ¹²Ngha shi ke sulini agh alah Sirakus shi ɗingha ɓeh kara tahro.¹³Ɓeh ni ma shi bil salang shi ɓilbang lah Rigiyum. Njum kara mwoh agh gung matenna logha njishamba logho a ntiri kara ɓahri shi juh a lah Butiyoli. ¹⁴Ɓeh ya shi kuma a muna tehsung a jimsung eshi dngniyang kara tomɓahri. Nji njere ni shi bilbang a Roma. ¹⁵Ngha ɓeh ni a muna tehsung ohg te juh juh lasung a puro a jeyi sung a bin magiri ma Abiyas ni tarah tahro agh. Ngha Bulus shinni yang agh gire tenshi ngiri paghi Kulli Makampa.¹⁶Ngha shi ingniRoma agh, A ɗang Bulus iɓi ɗing ni muri nah ɓa kurung ni ki leh muriya. ¹⁷Ngha a juh ni arigha a ntiri kara tahro Bulus gora a ɓayong ni pagha ɓah-Yahudawa ba mwoh agh. Njum kara taro agh Bulus gora amagulla le aɓa Yahuda kpaniya nahyni yang, 'a muna tehrang Ingha a. ¹⁸Ngha a malli ilang agh, a tolla aka magha bung ate nashing teng ni gika nimeng a nluoh agh.¹⁹Ama ngha aɓa Yahuda tangha muri dense layang ah, ini pagyi ke tol njuoh wori dung Kaisar nya le miya ni dense nga magha aɓa liyang agh. ²⁰Ate gireni pagyi ke al shiyong nga nahteng riyong. Tenting yong le aɓa Israila nghe e nya inni paghi ke a kuron nyeni.'²¹Le a nah yi, ni shi kun ginyonglina pura Yahuda, ko a muna-tehsung juh ni kuntumo ko waɓ temashira a muro agh. ²²Ama sugha shi magkirisung sa ogha bino gha a ɗenshe a mura aɓayong ni, ate shiyerina ngha a ɓungshi muyang ba kwa'a.'²³Ngha a tigni kara agh abwah dudug juh kumia bin sulo le. tol tenana ne wabbi yang, le wab teng a muri diya muribang le Kulli. Alla ikah nuh muyang ate tenana le Yesu, kwa ni gigila le Musa na ba-shinduna loghni behri kena kapolla. ²⁴Nuhna murah ɓaɓah, ɓaɓah teya ni pa njiteng agh.²⁵Ngha na oghriyang agh, a meshe ngha Bulus waɓ niteng niya. ''ɓongho ma gereteng nateng yaratah a njiɓin Ishaya ɓa-shinɗuna juwa bin a tehyong. ²⁶Nah kenda bin a ɓayong ate waɓiyang ohgoya nga ohgho amma nigha yeriya; shinɓang ghaga shina amma njiyong ni ki tuwa.²⁷Ate kunye a ɓayong pagna ɓim agh, ni a kiriyang na ohg yaratah agh, ate a gugnina njiyang. nya ni na le aka shinɓang na a njiyang nyanina le ka shinban ni njiyang aka ogh ni kiriyang ni yeriteng a kung yaliyang ni pilla ɗeshi, le ngha toghi yang bin konna.''²⁸le ngha nyere ni ashibang le Kulli ni agh a tushi ne bin a bayong ni niyeri Kulli agh, la agha ohgi,' ²⁹Ngha wabbi yangha a gha'ah, a ba Yahuda bol njeleyang. Ate ntiri ariyang agh na ohgriyang agh³⁰Bulus digha bowoh bahri a lah ni tollo i dingha a ye agh. Woro agha a ɓayong ni ki juh abini agh, ³¹yagha i ham teng mulle Kulli, ni aliyi agiri muri gi pangna le magulla Yesu krisiti ngobong nyah.. Bung ya teshi njeh agh.

Romans

Chapter 1

¹Bulus, guro le Yesu ɓa'ashi ɓang, beni a goro dig ɓa-kuntumo, ɓeni ati agh ate tenanah mabwa le Kulli agh. ²Mama ni pag tenana le Kulli mama atol kikara a njibin a ɓa-shinduna a gi nyonglina le Kulli ma kwar. ³Ate muri muni, ɓeni aɓilla a njiɓin a minka Dauda A njiri ngirung.⁴Ate loggo le a ɓin a nlouh a pilli dig magulla muna Kulli, a jibin bongho le a ɓa ɓang Kulli ni kwar agh, Yesu ɓa'ashibang Magulla. ⁵Njibini ni shi agha ɓorole ni pag tumo tassa ate pah murung ma njiteng a ntiria njeh, ate gullo le luli. ⁶A ntiri a njeh ni inna goro teɓi ate ɗig mami Yesu ɓa'ashibang.Kun tumo ya ngha bin a ɓeni kwa'a antiri Roma gha, a ma kun yalong le Kulli, ngha gowa a dig a ɓeyong ma gerengteng. De ɓoro le Kulli iɓi ɗing ni yong, ni ololo abin Kulli tesung, ni magullah Yesu Ɓa'ashibang.⁸Niduna agh miyang ngi paying Kulli lang makampa a jibin Yesu Ɓa'ashibang te muyong kwa, ate njiteng leyong ni a ɗuma ngunjah kwa'agh. ⁹Kulli ni ɓa waɓ kunang, ɓeni npayi tumo a ntiri ɓongho lang a ntiri tenana mamu agh le muni, niga mama kareni kwa'agh miyang ngi ɗenshi ni yong. ¹⁰Kare ni kwa'agh miyang ngi jimma ari jimma lang, ate ko mang le njummo le in kundung poshina ni agha le Kulli ni julang biyong.¹¹Miyang ngi koshiyi shin yong, ate in payong agi pahna le ɓongho ate ngiriyong iɓi tenne. ¹²Le meng taya iɓin kung ngirung tenna a ntiriyong, a ntiri pah njiteng leyong kwa'agh. mamiyong ni mameng.¹³Niɓeni agh, nin agha in ɗiya ni yeriteng agh, amuna nah, kare ni kwa'agh miyang ngi ɗeshe, in kena biyong, ( ama ni kun jere agh ha niɓeni), ate in kuma a ɓa pontubu niga mama ngi kumo a ntiri a ɓeni ni yeri Kulli agh. ¹⁴Mini ɓa tangma le ɓa Heleni ni a biri, ni yeriteng na aɓeni ni yeriteng agh. ¹⁵Meng teya ngil larang ngha waɓ tele Kulli a biyong, nyongni a ɓa Roma.¹⁶Ate ni ngi pah yiriɓiyina ari tenana le Kulli agh, ate ɗiyamuribang le Kulli ka kumi aɓeni pah jiteng nga ashibang, ni duna ga aɓa Yahuda kedebang aɓa Helleni. ¹⁷Ate intire ni Kulli ɗunni muri a ntiri njiteng kena njiteng, ninga mama anyongli agh, "Aɓa pa jiteng ka ɗigni njiteng."¹⁸Ate yalulale Kulli ka sulla a binje a muri shingri ɓongshi kulli ni gima ɓwa le ɓayong, aɓeni ki par njiteng ari shingri pag gima ɓwa le yong. ¹⁹Gate paghi agh,ga ɓoro ke a yere ari Kulli agh ni vuliyiri abin yang gha. Ate ga paghi agh Kulli ɗunnai yong ni gerenteng.²⁰Ate gipangna le na logle shin ngha agh a ɗunne ngha aa gilli ngunja gha. A logle a yeriyang ari aga paggha. A gipagna ni kwa gha ayangni aga nya niki malgha gha ni gullo kulli le. Ngoshe agh a ɓayong ni nya ni teng ni aka waɓɓa agh. ²¹Tekushi nya, ko ke a yangha ogho, a yerina Kulli, ama na pi gullo ninga kulli agh ko ma a ɓongshi. Ngha na le, a pilla ɓahngha a ɗenshe leyang, ɗengshe leyang ngha manangna ni, ni bolla a pinna.²²A ɗummo a yerina teng, ama a pilla a ɗigha aɓeni ni yeriteng ngha agh. ²³A ari gullo le Kulli ni nya ki mal gha, a peshi ni minling aga ki mal gha, ni nga ɓwah, a miyang, na agi lusung ni kushiyang inne ya na ma ɗama njeh.²⁴Ngha nina le, Kulli tol yeyang tiya ari pinjung ari gi manangna gha, ate aɓiyi ngiriyang a njiyang. ²⁵A yangni a ariyi jiteng le Kulli ni yiri, ɗeshiya a yang ngha ɓongshi ni gushi ga a gil agh, a ɗag ɓeni giliya, ɓeni ɗig gi ɓonso ke kene, Ibidiana.²⁶Ini pagghi ke Kulli pil yaliyang, ari agha a tolla a kunyaliyang ngha ma ɗigna ma nangna ni pah gani, ha amanyang ariyi kpaɓa le ɓabura ni ɓama nyerari kpaɓa le ɓama ni ɓama. ²⁷Inni te a buna leyang ari kpaɓa le ɓama ni ɓabura nyerari kpaɓa le ɓabura ni ɓabura. Ayangha pag gi ɓiyirung. abuna ki nongni abuna, a yang ngha pag gimbene. A yangha a kor ngoso ga apaggha.²⁸Ate na aghni Kulli ari gipayinale yangha piyang, payang yong manangna, ate apag a gima nangna ni.²⁹Yaliyang wara ɗunso ni gimashira yalung manangna, pinnjung, ni yong mashira, wol nluoni, ni ɗenshi gimashira. ³⁰Aɓa nahlulung ni periteng. Aɓa bana le kulli, aɓa teng murung, ni aɓeni nyah ki gushi aɓa ɓiyangha. ³¹Aɓa yalung pinna, aɓeni na agniyang ngha agh, aɓa shiɓi muribang ni aɓeni ni shin gi enna gha agh.³²A yerina ga Kulli wora tiggha i ɓeni ki paggha a gire agh, nluo ni ka pag ngoshe ni aka kumma. agah ni apag mwoh gha, ha a yang ngha a kurtye aɓa pagghe.

Chapter 2

¹Ngha nina le a nya ni mawaɓna gha, awe ɓa wanjo, ate njohni a waɓɓa a muri bangha a wongha mag muro ni muro. Ate awe ɓa wanjo a wongha a pag gire. ²Ama shi yerina njohle Kulli ya billa muri njiteng ngha kpa muri a ɓeni ki pag a gire agh.³Ama shin gha, awe ɓeh, ɓa waɓi aɓeni ki pag agire ya, ate weh ma agh awo paghire. Aka aɓɓa ri njohle Kulli le?.⁴Ko awo jeng gowole pah niye ni tyengibang ni nwah ngoso gimashira ni popole? Na yere i ɓorole ka kanima a pontubu agh le.?⁵Ama ate teng murunglo ni yalo ma shiɓi pontubu agh, a wongha a kpaɓi muro yelula a kara waɓ njoh maɓwa le Kulli.⁶ Ika pi ɓeni kwa agh ngosso tumole. ⁷Aɓeni tangha ki pagtumo ma ɓonna, le nyah ki pag ndongho agh gha, tolle ariyang ɓongshikulli, ni gushi Kulli, ni gerenteng, i payang usulo mama niki malgha agh.⁸Ama a ɓeni ki agmuyangha, ni agnjitengha ama ki agni a gima nangna, yalulla ni yalulla ma funna ka sula muyang.⁹Kulli ka suli ganna ni yongɓiyina ari a ɓenni ki pag gimashira gha, abin aɓa Yahuda ni dunna kedebang aɓa Helina.¹⁰Ama ɓongshibang, gushibang ni polo ka juwa bin ɓeni kwah pag gima ɓwa gha, abin aɓa Yahuda ni dunna kedebang aɓa Helina. ¹¹ Ate Kulli agh ɓa tariyi bang ni nyah. ¹²A ɓeni pag gimashira nyate gigilla gha agh, a wuu te nya te gigilla gha, ama aɓa pag gimashira ate gigilla agh, a yangni a waɓɓi yang njoh ate gigilla¹³Aɓeni ki og njo kwa gha aɓa pa njiteng ni a dung Kulli agh, ama aɓa bil njo ni agh, a yangni aka aɓɓa.¹⁴A ɓeni ni yeri Kulli agh, a nya ni gigilla gha agh, a yangni a pag gigilla, a yangni gigilla ni muyang, ko ke a nya ni gigilla gha agh.¹⁵Ningha a ɗunna gi pangna ni ah alla ari gigilla a nyongli nari a kun yaliyang. Ɗenshe layang ka tang niyang, ɗenshe layong ɗeshiya ngha i wolyang ko i taɓyang:¹⁶Ngha ɗeshi abin kulli agh, gire ka pagri a kara njuo le kulli, ngha aka wanniyi ɓeni kwa agh njuo ari tenana le kulli a njibin Yesu ɓa ashibang,¹⁷Ama ɗigha a gormuro i Ɓa Yahuda, a ɗiya muri gigilla ni gushimurung abin Kulli. ¹⁸A yeri ɗenshe le, a agni gima ɓonnale kwa, aye kunna aliya a gigilla. ¹⁹Ɗigha a tollo a yalo a wongha a billi a ma njungwaghina, ɓa poshibang abin a ɓeni a pinna gha, ²⁰ɓa gil gipayina le a nbondo, ɓa aliyi a muna kena giri, ari gigilla, a wongha ni yeri njiteng, ni yalangni gire ariyi ɗigna loh ni yahlo?²¹Nyongni a ɓeni ki aliyi a bwa agh, palang ke nin aliyi muyong ngha? Nyongni ngha waɓ tele Kulli a muri igiri agh, a nya awo igiri ya le? ²²Awe ɓeni awo nah i ke ɓwa i pag nja gha agh, a nya awo pag nja gha le?. Nyongni aɓeni yalo shiɓi gilang ngha, a nya awo igiri a kangna ɓangkulli agh le?²³Nyongni a ɓeni ki pag bin muribang ni gushimurung ari gigilla, a nya awo jeng Kulli ni gimashira lo ni gigilla lo agh le?²⁴ Le, "a ɓiyina luli Kulli a bin a ɓayongni ni yeri kulli agh gha ate muyong," ningha mama a woro a nongli ya.²⁵Jaɓɓa agh gima ɓonna ni a biyong, ngha nbil giglla agh, ama ni mbil gigilla agh le, jaɓɓa le yong ngha ni ɗig jabba agh.²⁶Ke, ngha, ɓeni ni jaɓɓa gha agh bil agi payina le gigilla, jaɓɓa ni na jahni agh gha, jaɓɓe le niki dig jaɓɓa agh le? ²⁷Ke ɓeni na jaɓɓa a nkilla gha agh, magshiyong, ngha bil gigilla a le? Ini ɗiya na ate nyongha ni agi nyonglina le giglla ni jaɓɓa, ama nyongha nye nga ɓun gigille!²⁸Ate inni Ɓa yahuda a njiɓang ngha, inni ɓa jabɓa ni a kashi nguɓu le agh. ²⁹Inni Ba yahuda ma ɓwah, ni jaɓɓa ma yalung a bongho nya ari gi nyongli gha. Bongshibang le ja ɓeya nya a nji bin ɓayong mashin shing ngha, ama a nji bin Kulli.

Chapter 3

¹Ke mang pag gimabwa ni aɓa yahuda ka kuma le? Mang pag ɓoro le jaɓɓa le?²Ni gullo ko nji njebang. Ni duna gha, aɓa Yahuda ni a payang nji lohro a bin Kulli³Ke mang aɓa Yahuda ɓaɓa nya ni pa njiteng ngha le? Shiɓi pah njiteng layong ngha ki tig njiteng le Kulli niki pag tumo agh le?⁴Ni ɗiya nina gha. Ngha nale, i Kulli iɓi dig ɓa njiteng, ɓeni kwa agh ɓayiri ni. Ninga mama a nyongli ya. " Ate a ɗumo ɓa waɓ njiteng a ntiri tenana lo, ate a gan kunyang ngha a kyeni weh a bin njoh agh."⁵Ama shingra le gimaɓwa lesung ɗunna gimaɓwa le Kulli, te mang sa waɓɓa? Sa nah i Kulliya ɓayong ma shira ni ate sullina yalulale a musung? (ju nateng ninga ɓayong ma shinshing)⁶Ni pag nina gha! Ini nina le, ni yalang ni Kulli ka waɓi ngunja ni njuh le?⁷Ngha njiteng le Kulli ka gowo a ntiri yiri ke ka juni gushi luli le, temang ke aka waɓɓang njoh ninga ɓa pag gimashira le?⁸Ke mang ka giti kun nah, ni nga mama a waɓɓa ari yiri a musung, aɓayong ɓaɓa tollo i shi wanna nah, "ɗeh shi pag gimashira ate gi maɓwa i ju le"? Njoh na muyang ngha ɗigna yarata.⁹Mang? ke sa pushi musung? ko fitong. Ate shi wara shi tiyi a ɓa yahuda ni aɓa hellina kwa, ile, a yangha ntiri gimashira¹⁰Ninga mama a nyongliya: "Ɓung nya ni njiteng ngha, ko mwoh.¹¹Ɓung nya ni yeriteng ngha. Ɓung nya ki al Kulliya.¹²A yangha kwa a kengna njelayong. A yangha kwa a ɗigna manangna. Ɓung nya ki pag gima ɓwa agh, ko nwoh.¹³Nkunlimeyangha longna ninga nkilliya. Leshiyangha ma soribang ni tunang le, yoh ngha a ngoto kunyang.¹⁴Kunyang ɗunso ni nyonbang ni lulo.¹⁵Kushiyang ki karah ate song nkilla.¹⁶ Gya leyang ngha gani ni biyang ¹⁷Aɓeni yeri njinjere ma ɗig piyem agh. ¹⁸Ɓang Kulli nya a njiyang ngha.¹⁹Niɓeniya shi yerina ga kwa gigilla waɓɓa, i waɓteng ri a ɓeni ki bil gigilla gha. Ate a gunna kun ni kwa agh, ate ngunjah kwa ka agha a dung Kulli.²⁰Ɗumiya ɓung nya ka aɓɓa ari bil gigilla gha. Njiri gigilla ni gimashira juni.²¹Nibeniya, nya ni gigilla gha a ɗunna yeri gima ɓonnale Kulli, mama njuo le aɓa shinduna waɓɓa a giglla gha. ²²Gimaɓonna le Kulli bolla bin pah njiteng abin Yesu Ɓa ashibang bin aɓeni kwa ki pah njiteng ngha.²³Ate tariɓyi bang nyah: Ate a yangha ngha kwa agh a pagna gimashira, aya shigrina ari gullole Kulli.²⁴Ni gi pangna le ma ɓwa ini nga ashinisung a ntiri ashibang ni bin Yesu Ba ashibang ngha.²⁵Kulli pah Yesu Ɓa ashibang, ɓeni pag ɗara ashibang a njibin pah njiteng a ntiri nkilla le. Pah Baashibang i tangha a njin njere ma gerenteng ate gimashira lesung ni a njumo gha.²⁶A ntiri gim kunyallung le. Ga kwa ni agh paghri ate a ɗum gimaɓonna a ngunja a kunbang le, ate a ɓa yere ɓa njiteng, ɗeshiya ɗuna pushina ɓeni kwa gha gerenteng ate pah njiteng ni a paggha abin Yesu gha.²⁷Ke yebang ni gushimurung panghang? A pushi ne. A muri mang? Ate a tumo? Nya nina gha, ama ate pah njiteng.²⁸Shi malla ninah, a pushina ɓwah gerenteng ari pah njiteng, nya te tumo magulla gha.²⁹Kulli ya,Kulli le aɓa Yahuda ni mwoh?. Ni pag Kulli le a ɓeni ni yeriya agh?. Inima mami aɓeni ni yeri kulliya kwa. ³⁰Ini nah Kulli mwoh le, i waɓɓi aɓeni jaɓɓa njuo ari pah njiteng leyang, ni ɓeni te ni jaɓɓa gha agh ari pah njieng leyang.³¹Shi ɗagna gigilla ate njiteng le? Ni ɗig nina agh. Ate ninah le sungha sa gil gigilla.

Chapter 4

¹Mang ni ɓeni sa waɓɓa ni Ibrahim, kahsung ma ngirung, mang kunle?.²Ate ko Ibrahim kuna asha a nji bin a tumo gah, ke kuna te kushi logshi muri, ama nya a kundun Kullini agh. ³Te mang tenana le Kulli waɓ le? "Ibrahim pah na njiteng abin Kulli, ke aɓanghi ni ɓa njiteng ni"⁴Ke ni ɓeniya, ɓeni pag tumo ke a nweh agh, na ɓanghinnieh niya, ama ga mamini aghi.⁵Ɓeni te ni pag tumo gha agh ama pah na njiteng ari ɓeni ashi aɓeni nya ki ɓang Kulli a,gh gha, njiteng le ya, a gori njiteng ma gerenteng.⁶Dauda teya ɓongshi ɓeni te Kulli gori ɓa njitengha, nite pag tumo le gha agh.⁷Ke nah, "aɓa poshibang ngha a lagne yang gimashira leyang ngha ni aɓeni a vuliyi gimashira leyang ngha, ⁸poshibang ngha ari ɓeni Magulla ni shin gimashira le agh.⁹Le ɓongshibang niya, a waɓɓi ate aɓeni nji bin jabba agh, ko amuri a ɓeni ma ni jaɓɓa agh le? shi na, njitengni a gori Ibrahim gah, njiteng ma yarata ni.¹⁰Te, a gori ni yalang? Ngah ni njum ni Ibrahim janiya ko ngha ni janiya agh?¹¹Ibrahim agnah ga ki ɗum jaɓɓa agh. Nya a jaɓɓa gha ama ga na janni agh gha. Gani pag muna nye pah njiteng maɓwani ari a gha ni sang janni agh gha. Tekushi njin njere ni ɗigni teh aɓeni kwa pah njiteng ngha. Ko nima jaɓɓa agh. Ɗunna njiteng ghe agh aka ɓanghi a muri.¹²Mama ye ɗuna ashi Ibrahim, ye ɗigna teh jaɓɓa ari aɓeni a jaɓɓa mwoh agh. ama ate aɓeni ki bil tekushi njiteng le tesung Ibrahim kedebang a jaɓɓi agh.¹³Ate ogrung kena bin Ibrahim na amin kahyi ate inni i tol gibiere le ngunja gha, ni juh a nji bin gigilla ama a njibin pah njiteng ma gereteng ¹⁴Ate aɓeni ka ɗiya a njibin gigilla gha, ni pag aɓa tol ngibierele, pah njitengha i nya ni guɓung ngha, ogrung ninga pila juwa. ¹⁵Gigilla te agh, nghe juni yalula, ama ba gigilla nya agh gha, gimashira nyate agh.¹⁶Ini paghi ke ngha ri pah njiteng ngha, te ogrung iɓi ɗiya te nieh ni tangha te amin kahyi Ibrahim kwa, nya te aɓeni ki bil gigilla agh, ama abin aɓeni agha ni njitengle Ibrahim ngha. I ini tesung kwa agh. ¹⁷Nga ma a yongli agh, "Nwara tigho a pag teh a njeh dudug." Ibrahim ngha ni, ɓeni agha ni agh, ini Kulli, ɓeni ki pah ussulo ari aɓeni wuu ni gor aga nya ngunjah gha agh, aɗiggha.¹⁸Na aga a shina beng kwa agh, Ibrahim woro pah njiteng ari Kulli ate kunbang ni ki juh agh. Ke ɗig teh a njeh dudug, ninga mama aworo a waɓɓi agh, "Ini ma amin kahwo ka ɗiya na'.¹⁹Ni pollo a pah njiteng ngha, Ibrahim yara ini waɓilla amuna gha (ate ɓogole ke na woro togno tongno). Yara te mami saraya n'koɓini.²⁰Ama ate ogrung le Kulli, ni shiɓi pah njitengha. Nina agh le, kunna ngirung tenna ari njiteng le, ngha nah le tenshi ri a njiteng, woro ɓonshi Kulli.²¹Ma yarate, ga Kulli waɓɓa i payi. ²²Ngha nale a ɓangne ari pah njiteng.²³Na yongli ate muri mwoh gha, ngha a ɓangni aye agh.²⁴ A yongli ate musung kwa, sungni agoro a ɓa pa njitengha a muri ɓeni logshi Yesu Magulla a nkiliya agh. ²⁵Ɓeni ni a pa ate gimashira lesung ni aya logso ate aɓɓa le sung.

Chapter 5

¹Ate shi kunna ashibang a njiteng, su sungha ni ololo ni Kulli abin Magulla le sung Yesu ɓa ashibang. ²Ate muri ni shi kun ni ingna ni njiteng a nieh le, sa tangha muri ya. Shi pag bin muribang ni tengshirung ni Kulli pasung agh ate ga ka pag giri ya, tenshi ngirung ni sa ka ɗiya aye ate gullo le Kulli agh.³Ate mama ni mwoh agh, ama su sungha sa pag bin murunbang ni nu gani le sung. Shi yara ni gani ya ini ki zuni gimyong ⁴Gim kunyong ngha ki zuni agha, ke agha ma agh ngha ki pushi tenshirung ma kara kaberi. ⁵Tenshirung niya, ni pasung yalung ɓiyina, ate anjung le Kulli soɓne sung bongho le Kulli a yalisung a pasung ngha⁶Ngha su sungha a ngirung wuhna gha, a pyere kubang ni Ɓa ashibang wuhni ate muri ɓeni ni pag gimaɓwa gha agh. ⁷Ikonno ke ɓwa ka wuh ate muri ɓa njiteng. Ini te na, ikonno ke ɓwa sa ka agha ka wuh ate muri ɓwah ma ɓonna.⁸Ama Kulli ɗunna angnjung le a bisung, ko ngha ma shi wa pagni gimashira gha, ɓa ashibang muh ate musung⁹. Ngha ni ɓeniya gha, a ashina sung ni nkilla le, sa kun aɓɓa ari yalula le Kulli.¹⁰Ate ngha shi wa shiɓi tenana le agh, a zuna ni ogrung ntirisung in Kulli abin muni, ke ngha sa kun aɓɓa a nji bin usulo le.¹¹Ini mwoh agh, sa ɗun bin murubang a bin Kulli a ntiri Magulla le sung Yesu ɓa ashibang, ɓeni te muri ni shi kun ni ogrung gha.¹²Ninga mama ate muri ɓwa mwoh ni gimashira zuni ngunjah gha, ini te nluo ingni ni abin aɓwa kuwa ate gimashira.¹³Ke lagbang ka pag agh, gimashira ngha gha a ngunjah ama na ɓang gimashira a ɓa njoh.¹⁴Nina le, nluo enna muribang logha abin Adamu ha Musa, ha na aɓeni ni ɓang gimashira agh gha. ninga tolkirung le Adamu, ngha ki pur ɓeni ki zu a dungha.¹⁵Ama ko nina agh, gipahyina nya ninga ɗur gigilla agh. ate tele ɗur gimashira le ɓwa mwoh ke aɓwa dudug wuh ni le, inima nieh le Kulli ni gipahnale a nji bin ɓwa mwoh niya, Yesu ɓa ashibang, ke gipahnale kena ba kwagha abin aɓayong dudug.¹⁶Ate gipahna nya ninga ngoso le ɓeni pag gimashira gha. Ate bin ɓaɓa agh njuo gani zu ate ɗur gimashira le ɓwa mwoh. Abin ɓaɓate agh pah ni dun zu a njung agimashira dudug. ¹⁷Ngha ate gimashira le ɓwa mwoh nini nluo ka malbang, ate ɓwa mwoh, inima nina abin ɓeni kwa kum nieh le Kulli dudug agh, ini pag nieh ma njiteng a nji bin usulo le Yesu ɓa ashibang.¹⁸Ha nina agh, ninga mama gimashira mwoh ye tigni ganni a muri ɓeni kwa gha, inite tumo njiteng le mwoh ye ka zuni ni kun aɓa ni ussulo abin ɓayong dudug. ¹⁹Ama te tolkirung le ɓwa mwoh ni tig a ɓayong dudug ɗig aɓa gimashira, ini nina ate tolkirung le ɓwa mwoh ni aka tigni aɓayong dudug ɓa pah njiteng.²⁰Ama gigilla zu ate ɗur gimashira ka gogho. Ama ngha gimashira gogha nieh le kulli ka gognghan ha ki orri. ²¹Ga pag giri ate ninga mama gimashira mallibang kena a nluo agh, ini te nieh le Kulli ka mallibang a nji njere ma njiteng ha kena a usulo mama nya ki mal agh gha a njibin Yesu Ba ashibang Magulla lesung.

Chapter 6

¹ Mang sa wan ni ɓeni? sa ɗiya sa woro pag gimashira ate nieh le Kulli gongna le? ² Ke ɓi pagha na agh. Sungna a ɓeni shi wuh a ari gimashira gha, ye sa ɗiya a yeh ɗeshi le? ³Nin nyere a ɓoyong dudug ni a isha a ntiri luli Yesu Ɓa ashibang ngha, a ishine a ntiri wuh le agh le?⁴A lingshi sung ninih ari wuh le ni lag gimashira gire pagha nina agh ate lowo le ni longni a nkiliya gha ate gushi luli Teri, ngha nina le sa ɗiya a gya mapiyo. ⁵ Ngha shi kpanna nini agh, a ntirin wuh le agh, sa ɗig nini a logho le.⁶Shi yerina, ni mashira ma yayina le sungha, a wara a panghi ari, ate a pingshi ngirung ma pag gimashira. Pagha nah ate keshi ɗiya a guro le gimashira agh. ⁷Ɓeni kwa wuh agh, a tolle, i miyah in nya ni gimashira agh.⁸Shi wuh na ni ɓa ashibang le, shi pahna njiteng sa log ninih. ⁹Shi yerinah Ɓa ashibang longna a nkiliya kushi mwoh, ngha nale ni ye ɗigha nlogha. Nloh ni ye ɗiya muriya.¹⁰Ngha ari wuh le ni wuh gha ari gimashira ni agh, wuh nde mwoh, ate ɗigha ni ɗigniya, i ɗighate. ¹¹ Ngha nina le ntol muyong ni ngha wuh ari gimashira, ama nyongha ni usullo abin Kulli a ntiri luli Ɓa ashibang Yesu.¹²Ngha nina le, keng nɗag gimashiri iɓi ɗiya muyongha, ke ngi bil ga ngirung tolgha.¹³Keng agha npah ngiriyong ari pag tumo pag gimashira agh. Npah muyong abin Kulli, ninga aɓeni wuh ke wa uwo ni usulo agh. Npah ngiriyong ate a ɗiya agi pag tumo ma ɓonna abin Kulli.¹⁴Keng nɗag gimashira iɓi ɗigha muyongha. Ate gigilla nya a muyong ngha, se nieh le Kulli.¹⁵Mang le? sa pag gimashira ate gigilla nya a musung ngha, se nieh le Kulli? ke iɓi pag nina agh. ¹⁶Nin nyere ɓeni kwa npah muri a binni ninga guro agh, ɓeni nga og tenana le agh le? Ngha nina le, njitengni nyongni aguro ari pag gimashira gha, ngha ki kah niyong a nluwo agh, ko a guro ni ɗingni ogbang ni kaka niyang a pag gima ɓwa gha.¹⁷Makampah Kulli! Ngha kanagha nyongna guro ma pag gimashira, nbille ni yaliyong mwoh ari aga a aliyiyongha.¹⁸A pushina yong ari pag gimashira, a pilla yong nɗiya a guro ma pag gima ɓonna.¹⁹Ate shingra leyong ini payi ke nga natteng. Ninga mamah npani ngiriyong ninga a guro ari pag gimashira agh, ini te nina niɓeni, npah ngiriyong ninga a guro ma pag gima ɓonna. ²⁰ Ngha kana agh nyong ni a guro ma pag gimashira agh, pag gima ɓonna ni gangshi yong ngha.²¹Ngh kanagha, mangire nkummo ari a tummo ni ki payong iriɓiyina agh? malla le aga kwagha, nluwo ni.²²Ngha ni ɓeni agh, a shinayong a payi gimashira, npilla nɗigha a guro le Kulli. Ga nga kumma ɗingna a gerenteng. Ngoshe agh, kun mulle Kulli ni.²³Ngosso pag gimashira agh, nluwo ni, pale Kulli ya, usulloni ni nya ki mal gha agh ni, a ntirin luli Yesu Ɓa ashibang Magullah le sung.

Chapter 7

¹A muna nah, ni nyeri ya (ate miyang ngi natteng ari aɓayong ni yeri gigilla gha), gigilla ɗingna muri ɓwa, ngha wa uwo ni usulo agh le?²Gigilla kura ɓama ni buri wa uwo ni usulogha, buri wuh le, a pushi ne a gigilla ma nduwulah³Ngha nina le, buri wa owo a ngunjah, ke woro ke ɗingni ɓabura massa le, a gori ma'njah. Buri wuh te le, purah a gigilla, nya wa owo ma'njah gha, ngha ki ɗingni ɓabura massa gha.⁴Ngha nina le, a muna nah, a pillayong ɗeshi a ɓayong ni wuh agh ari gigilla ate ngiri Ba ashibang, pangna nina, ate iɓa kpaɓyong ni ɓeni logho a nkiliya gha ate sa payi Kulli tumo maɓonna.⁵Ngha su sungha a ngirung ngha, gigilla logshi nesung ɗenghe ma pag gimashira ni kikah nisung a nluo gha.⁶Ni ɓeni agh, a pushina sung a gigilla. Shi wuhna ari ga kursungha. Ngha nina, ate shi pag tumo mapiyo a bongho, nya nigah tumo mayayina le gigilla gha.⁷Ke mang sa walle? Gigillagha gima shira ni le?. Ni pag nina agh. Ngha nina le ke nima ngi yeri gimashira gha, ngha tele gigilla ni nya gha agh, ke ni ngi yeri pin-njungha, ngha gigilla nah, a ka pin-njungha," ⁸Ini payi ke gimashira kun njere ari lagbang le Kulli, ini juni agha ni pinjung. Gigilla nya agh le, gi mashira nya.⁹Ngha kana gigilla nya gha agh, miyang ngi ɓang pag gimashira, ama ngha gimashira juni agh gimashira kunna bang a yang. ¹⁰Lagbang ni ɓoh ka peng usullogha, nyereh ɗing nluwo a binang.¹¹Ate gimashira kunna njere ari lagbang ye sori gha. Ari lagbang ni woli nliang.¹²Ngha nina le, gigilla gha poshi bang ni, lagbang deshi agh, poshi bang ni, ma gerenteng ni ɓoroh.¹³Ini ninah le, gima ɓonna pilla nghan nloh le? ke iɓi pagha ninagha. Ama gimashira ka ɗung muri ini gimashira ari ga ɓor agh juna nghan ni nloh. Ga pagha nina ate lagbang, gimashira ka ɗig gimashira ha ki ogbang.¹⁴Ate shi yerina gigilla gha gima gerenteng ni, ninga miyong ari gipangna le ngirung. A mangnang, nɗig guro le gimashira.¹⁵Ate ga ngi pagha, nin yeri gire agh. Nga ntollo ga pagha, nin payiyah, ga te yalang shiɓi agh ini tollo ngi pagha.¹⁶Npag ga ma yalang ni tolgha le, angna ni gigilla gha ɓonna.¹⁷Ngha ni ɓeni agh, minima ngi pag gire ya, gimashira ni ɗiya a yalangha ni.¹⁸Ate nyarah ga a yalangha, ni ga ngirangha gima ɓonna nya ngha-nghan. Miyang ni ɗenshe ma pag gima ɓonna, ni logle npayiya.¹⁹Gima ɓonna ni ntollo ngah pagha nyah ngi paghiya, gimashira ni nshiɓiya, ini ngi pagha.²⁰ Ni ɓeni agh, npag ga yalang shiɓiya le, mini ngi paghi agh, ama gimashira ni ɗiya a yalangha ni ki paghi ²¹Nkunnah njinjere a yalang, ntollo nga pag gima ɓonna. Ngha kwa gha gimashira gana bang ɗigha a yalang.²²Ngha a yalangha miyang gi pag bin murubang ni gigilla le Kulli.²³Nshinne a njinjere shisa a ngirang. Ni angni a njijere ma piyo a ɗenshe langha. Ntolla nga pag tumo guro a nji njere gimashira ni a ngirangha.²⁴Mini ɓayong ma ganna, Yang ɓe ka assang ari ngirang ma nloh ni le? ²⁵Makampah le Kulli a bin Magulla lesung Yesu ɓa ashibang. Ngha nina le, kana ngirangha miyang ngi bil gigilla le Kulli a ɗenshe lang. Nina gha, a ngirangha miyang ngi bil nji njere gimashira.

Chapter 8

¹Ngha nina le, njoh ni kura a ɓeni pah njiteng ni luli Ɓa ashibang Yesu agh.²Njinjere le bongho ma ɓwa le Ɓa ashibang Yesu Mangnesung ɓung ari njinjere ma pag gimashira ni ki kena nluwo gha.³Ga gigilla ni logle pagha ate i nya ni njinjere payi agh, Kulli pang ne. Tashi muni iɓi ju a ngirung ma pag gimashira ate iɓi ɗig gi ɗara muri gimashira, ke njoh ɓiyi gimashira ni a ngirungha.⁴ Paghi nina, ate njinjere gigilla iɓi kun ɗungso a ntiri sung, sungna aɓeni shin nya sa gya ari gipangna le ngirungha ngha, se ni pagha le bongho. ⁵A ɓayong ni ɗiyah ari gi pangna le ngirungha, tig yaliyang ari a gipangna le ngirung, ama aɓeni ɗiya ari gipangna le bong agh, tig yaliyang ari a gipangna le bangho.⁶Yalung ari gipagna le ngirungha nluwo ni, ama yalung ni te atiya ari gipangna le bongho, usuloni ni polo le Kulli.⁷ Ini nina, yalung ni ari gipangna le ngirungha ni angni Kulli ya, nya ibil gigilla le Kulli agh, ke ika paghi agh. ⁸A ɓayong ni ɗiya a tumo le ngirungha, na a logle a poshi yahli Kulli agh.⁹Ngha nina kwagha, nya ari tumo le ngirungha, ngha njiteng ni agh, bongho le Kulli ni ki gingni yang. Ama, ɓeni nya ni bongho le Ɓa ashibang ngha, mamini agh.¹⁰Ɓa ashibangha a yalo le tumo ngirunglo wuh na ari pag gimashira, ama bongho ngha ki pag tumo ate gima ɓonna.¹¹Ngha bongho ni loshi Yesu a nkiliya agh ngha ɗiya a yaliyong, nina le, ɓeni logshi Ɓa ashibang ngha wuh ni agh ika logshi ngiriyong ni wuh agh.¹²Ini nina le, a muna nah, sungni a mami ngirung ni agh, ke sa ɗigni ari gipangna le ngirungha.¹³Ama ɗiya ari gipangna le ngirung le, nga wuh, ama ɗiya ari gipangna le bongho le, nwuh a ngun ngiriyong le nga aɓa.¹⁴ Aɓayong kwa bongho le Kulli ki gingn yangha, a yangni a muna Kulli.¹⁵Ate na ag bongho ma guro agh, ate ɓang ngoɓong gha, ninah le, ni angni bongho ma ɗig muna, ngha sa ɓuwa shi gori, "Abba, Tesung!"¹⁶Bongho le Kulli angna ni bongho le sung ngha ki nah susung ni a muna Kulli.¹⁷Susungni a muni le, susungna a muna biere, aɓa tol gibiere le Kulli. Shi kpanna ni Ɓa ashibang, shi ɗignah a muna ɓiere, ngha shi ganni nigha agh aka gushi sung nini.¹⁸Ate nshinnah ganani a ngunjah ni agh, nah peshi ni gulo ni sa kumma.¹⁹Aga Kulli gil kwa agh, ngha ki koshiyo, ki le ɗumo le a muna Kulli.²⁰Ngha nye nshina aga Kulli giya pilla ɗig gima nangna, nya a agha leya, ama ngha a ɗenshe le ɓeni nyeshiya. Ga Kulli woro tigha ka pagha ni.²¹Ga Kulli gil agh ka pura a ganni nluwo, i juni kun murung ma gushi a muna Kulli ²²Ate nyerina ga Kulli gil kwagha ngha ki gimma ki ongni bin konna, ke tollo juni ni ɓeni.²³Gire ni ma mwoh agh, susung ma agh aɓeni kum bongho le Kulli ni duna agh, susung ma agh, sa gimma a yalisung, le agha le sung, ma ashi ngirisung.²⁴Ate a ntiri gimma ni ashini sung. Ga shi tollo ka pagha, nisang shi shini agh, yang ɓe ki tig yali ari ga woroh shin ngha? ²⁵Sa tig yalisung ari ga nisang shi shingha agh, le shi leli ni gim yalisung.²⁶Inite nina, bongho le Kulli ngha ki angnisung ari shingra lesung. Ate ni shi yeri pagha ni sa jimnih Kulli agh, Ɓongho le Kulli ngha ki jimma ate musung ni ganna ni shi logle shi yeriya.²⁷Ɓeni ki bil yalung ngha, yara ɗenshe le bongho ate yongho i jimma a murah aɓa pah njiteng ari aggha le Kuli.²⁸Shi yara aɓeni agnji Kulliya, yangho i payiyang gimma ɓonna abin aɓeni a goro ari ɗenshe le agh.²⁹Ate a ɓeni woro yeriya, wara tigha aɓa ɗing ninga amuni, ate ika ɗig minmalah a ntira a muna ngiyong. ³⁰Aɓeni woro tigha, a yangni agoro, A ɓeni gor agh, aɓeni asha. Aɓeni a ashiya, a yangni gushi yang.³¹Ke mang sa waɓɓa a mura aga le? Ngha Kulli ngha ni sungha, yangɓe ka ganbang le?³²Ini ɓeni ma ni giti muni agh, pah ne ate musung kwa, mang ka paghi ke ni i pasung ga kwa gha le?³³Yangɓe ka juni tenana mashira a mura aɓayong ni Kulli warah tol gha le? Kulli ni ki ashibang.³⁴ Yangɓe ka waɓ njoh le? Ɓa ashibang ni wuh ate musung, ina ma mwo agh, a logshine a nkiliyah, yangho iɗiya muribang niɓeni i jimma ate musung.³⁵Yangɓe ka tuyisung ari angjung le Ɓa ashibang? Ganni ni le, yalung ganna ni le, pah ganni ni le, yahloh ni le, tesalang ni le, aga ki kummi sung bang ngha ni le, ko giɓura ni le?³⁶Ninga mama ayongli agh, "Te muro ni a wollini nluwo sung kare ni kwagha, A pilla sung ningha a njuh ni a tumiyang bogha."³⁷A ntiri aga kwa ni agh, shi kuna masso ngirung a ɓin ɓeni ki angnjisungha.³⁸ Nwara tigyang ko nluwo, ko usullo, ko aɓa kuntumo le Kulli, ko a gulo, ko agi pangna niɓeni agh, ko agi pangna ni ka juh agh, ɗiya murubang, ³⁹ko saɓah, ko limmah, ko gima sah ni Kulli gil gha, na peri gasung ni angnjung le Kulli ngha a ntirin lulli Magulla le sung Ɓa ashibang Yesu agh.

Chapter 9

¹Nwanna njiteng a ntiri ɓa ashibang. Yiri ni ngi pagha, minliɓangh ngha ki tangha murang a ntiri bongho le Kulli. ²Ngha binangha, miyangni gi enna ni ga ki konang a yalang dudug agh.³Ntolla ke a jurang, ayah gaɓɓang ni Yesu ate aɓaliyang ma ngirung.⁴Ayang ni aɓa Isra'ila. A kunna agha ni gulo ni ogrung, pah le gigilla, ni gushi Kulli na a ogrung kwa. ⁵Ngha nji bin a kah yang ni Ɓa ashibang junni ari njijere ɓilla le ɓayong ma shin-shin. ɓeni Kulli ni a muri ɓeni kwagha. Iɓa ɓongshi kare ni kwagha. Iɓidiyana.⁶Ni ɗiya iga Kulli tollo ka pagha ganne agh. Ate aɓa Isra'ila ni kwagha ni ki pah njiteng agh.⁷Amin kah Ibrahim kwa agh ini ki pagha a muni agh. "Ama agora a min kah woh a nji bin Ishaku"⁸A muna ma ngirung ngha, muna Kulli ni agh. "A muna Kulli woro tolla, a yangni a ɗiya amin kahwung.⁹Ga ni pag ogrung, Kulli waɓɓa na "kunbang ni ngi juh ninga le, Saratu ka kun muna."¹⁰Ga nima mwoh agh, ngha Rifkatu kunni muna ayaliya abin buri Ishaku agh,¹¹Nisang a ɓilla a mune ke ayeri pag gima ɓonna ko gima shira agh, Kulli tollyang ate ga a pagha, paghi ate ini ɓa goɓɓang gha. ¹²Ninga mama waɓɓi ɓameh agh. "Magulla ka ɗig guro le makena." ¹³Ninga mama a yangli agh: "Yakubu ni angnji, ama Isuwa agh nshiɓi ne."¹⁴Ke mang sa waɓ le? Kulli pangna gimashira le? ko fitong.¹⁵Ate nayi Musa, "Nga shin gi enna le ɓeni ntollo nga shin gi enna le agh, nga shin gi enna a muri ɓeni nga shin gi enna a muri agh." ¹⁶Ngha nina le, nya te ɓeni ni ɗenshe agh, ko ɓeni ki tang ngha, ama ate Kulli ni ki shin gi enna agh.¹⁷Tenana le Kulli waɓi Fir'auna, "gani gusso teɓi ate iɓi nɗum gulolang a muro, ate lulang i kum waɓɓa a ngunjah."¹⁸Ngha nina le, Kulli shin gi enna le ɓeni tol gha, ni ɓeni tollo ika tengshi yali agh.¹⁹Ke na le, " Ke mang pagyi ke bolsung a gumashira le? Yang ɓe sang tangha a njinjere ɗenshe le le?²⁰ Ngha ma nina gha le, ɓwa ni mang ke ka aghi ni kalle le? Ga aɓagha logle waɓɓi ɓeni ɓaghi agh, " Mang paghi ka ɓangha ninga le?" ²¹ Ɓa ɓagiri nyani gullo a muri soɓongni i ɓaggha le? ne ga yeh tol gha ni ika ɓagle ?i ɓag gi ɓaɓa ate tumo ma ɓonna, aɓaɓa te agh ate pag tumo ɓalah kara ni kwa agh le?.²²Ko anah, ngha Kulli tollo ka ɗung yalula le, ni ɗung gulole agh, gim yeh, ni wayi yali yalula ma gongna ni ika ɓiyini giri agh le? ²³Mang, nga pagyi ate ika ɗung gulo le mashin ni gi enna woro tiya ate ɗung gulo le agh le?²⁴Ngha pag ga ate musung, su sungni aɓeni gor gha, nya a ntira aɓa Yahuda agh, ni aɓeni ni yeri Kulliya gha.²⁵Ninga mama waɓɓa a Hosea: "Nga gora aɓa liyang ni kana aɓa liyangni gha agh ni ama kun yahlang ni kana ama kun yahlangni gha agh.²⁶Ngha nina le, aka ɗiya ba kana a waɓɓiyang: "nyongna aɓa liyang ngha', aɓeni aka goryang a muna Kulli agh."²⁷Ishaya waɓ tenana a muri aɓa Isra'ila: "Ke gogho le a muna Isra'ila ki pang niga njisalang kunsalang magulla, fitong ni a ntiriyang ka aɓɓa. ²⁸Magulla ka ɗungshi tenana le a ngunjah kwa, nyah ni tenghibang ngha. ²⁹Ninga mama Ishaya waɓ kana agh, " ngha Magulla telelah ni ɗag sungha, su sungna amin kahyi agh le, ke sa ɗing ninga Sodoma, ke ye sa ɗing ninga Gomarata."³⁰Ke mang sa waɓɓa? A ɓeni ni yeri Kulliya gha, a nya al pag gima ɓonna agh, a kunna gima ɓannah ari pah njiteng le yang.³¹Aɓa Isra'ila ni, ni al gima ɓonna ari bil gigilla agh, na kumi agh,³²Mang payi le? Ate na alli ni pah njitengha, a alli ri pag tumo, a engh kushiyang a muri tahli ma engh kusung.³³Ninga mama a yongli agh " shina, miyang gi tig tahli engh kusung a muri Sihiyong ate kpah le yang. Ɓeni pah njiteng ari agh ni ki og iriɓiyina agh."

Chapter 10

¹A muna nah, ga ntolla yalangha ini ngi alla a bin Kulli te muyangha, ate aɓɓa leyang. ²Ate nwanna a muyang ni a yangha ni yalung ma ɓang Kulli ni nya ari yeritengha agh. ³Ate na yeri gimmaɓwa le Kulli ya. Na pah muyang ari gima ɓonna le Kulli ya.⁴Ba ashibang ni meshili gigilla ni kena a gima ɓonna gha ate ɓeni kwa i pah njitengha. ⁵Musa yonglina gima ɓonnani ki kunri ari bil gigilla agh "Ɓeni ki pag gima ɓonna ni gigilla ɗummah, ika ɗiya ate gima ɓonne."⁶Gima ɓonna ni juh ari pah njitengha nah, "ken nwaɓa a yaliyong, 'yang ki eɓe ki ka a Kulli le." (Ate iɓi sulli Ba'ashibang a njali) ⁷Ke ye nah, 'yang ɓe ka sullo kena njali? "(Yang ka pushi Ba'ashibang a nkiliya le?)⁸Ke mang i waɓɓa? "Tenana le Kulli nya gyap ni weh a kuno ni yahlo." Tenana ma njiteng, mama sa waɓɓa. ⁹Ate a waɓni kuno aye a agha Yesu agh magulla ni aye pah njiteng a yahlo ni Kulli lohshine a nkiliya le aka aɓɓa. ¹⁰Ngha a yalung ke ɓwa ki pah njiteng ari gima ɓonna, kun ni ɗeshi ye ki waɓɓa kena aɓɓa.¹¹Tenana le Kulli nah "Ɓeni kwa pah njiteng a bini agh, ni nuh yiriɓiyinah agh." ¹²Ate koriyo nya ntiri aɓa ɓang kulli agh ni aɓeni nya ki ɓang kulli gha agh. Ate yangha ni gi enna ari ɓeni kwa gori agh ¹³Ɓeni kwa gor lulli magulla agh ika kun aɓɓah.¹⁴Ngha nina le, a pangni yelang ke na pah njiteng ari agh le.? A pangni yelang ke a pah njiteng ari ɓeni na og tenana le agh? A pangni yelang ke a ogho ngha ɓa waɓɓiyang tenana nya ngha agh? ¹⁵A pang ni yelang ke a waɓ tenana le Kulli ngha na tashiyangha agh le? Ninga mama a yongliya, "Ni mang sa peshi ni akusung maɓonna le a ɓayong ni ki waɓ tenana le a gima ɓonna agh!"¹⁶A ɓoyang ni kwa agh ni og tenana maɓwa le Kulli agh. Ngha Ishaya nah, "Magulla, yang pah njiteng ari tenana le sung?" ¹⁷Ngha nina le, njiteng juh ari ogho, ogho aga ari tenana le Ba'ashibang gha.¹⁸Na nima, "Nah ogha le?" Iye oghna. "Nghe billabang a ngunjah kwa, tenana le yong ɗeshi ya, kena ari malla le ngunjah."¹⁹Ngha ɗeshi ya, nah, "Ko aɓa Isra'ila ni yeri agh le. "Ni kun ɗuna agh, Musa nah, "Nga tigyong iɓi npag yahlula ni kikil ari aɓwa sa. Ga ngi ɗenshiya, nga pag tumo na aɓeni ni yeritengha agh, ate nga lushi yahliyang."²⁰Ishaya ni tengshirung na, "Aɓeni ni allang ngha a kunnang. Njuh na aɓin a ɓeni ni allang ngha agh." ²¹A mura aɓa Isra'ila agh na, "Kere ni kwagha miyang ngi nonbeng ari a ɓeni nya ki bil tenana lang ngha agh, ate aɓayong ma tenmurung ni."

Chapter 11

¹Ngi nah, e Kulli shiɓina aɓwale le? Ni pagha. Ate meng ma gha mini ɓa israila, min kah Ibrahim a Kunbulle Bilyaminu. ² Kulli ni shiɓi aɓale agh, aɓeni yeri ki kara gha. Nin nyeri ga tenana le Kulli waɓɓa a muri Iliya agh le?, ari jimma ni jimni Kulli ate mura aɓa israila le?. ³"Magulla, awolla aɓa shinduna lo, a waghina bin ɗingna le aɓeni ki bol bin ɓang Kulliya. Mini mwoh n'aɓɓa, ayangha a'alang a wol nluyang."⁴Ama mang Kulli pila waɓɓi le? "Nting na a ɓwa woro tongno lum tombari aɓeni nya ki gunghi nkungniyang ari gilang ni gori Ba agh." ⁵Ko niɓeni agh, a nshile ngha wa uwo ate taribang ma nieh le Kulli.⁶Ama ngha ri niye le kulli le, nya ɗeshi ari tumo gha. Nya nina agh le, niye le Kulli nya ye o'niye le Kulli agh. ⁷Mang? Aɓa Israila ki ala, na kumma, ama aɓeni atariya kunne, ashile yang ngha kunyaliyang dungri na. ⁸Ngha ninga mama a nyongli agh; "Kulli pah neyang bongho ma nbondo, pah neyang njung ma waghina, ni kirung ate ogbong leyang, ha ni kiyari."⁹Le Dauda nah, "I Ɗeshile leyang iɓiɗiya nguri ni gi tangbang. Tali eng kusung ni nwayang. ¹⁰Iɓi njiyang bol pinna ke a shinbangha, i ɓa njuyang i neghe ha kara njima jali."¹¹Nna te, "A engkushiyang ate a kpale?" Ke pagha nina gha. Ngha nale, ari kpalayang ngha, ashibang juna bin aɓeni ni yeri Kulliya agh ate alushi yaliyang apag kikil. ¹²Niɓeni agh kpaleyang ni ki pag kumole ngunjah, ngha aga a ɓorgha ini pag kumole aɓeni ni yeri kulliya agh, gulole malla le yang ki pangni yelang le?¹³Niɓeni ya, miyang ngi nateng riyong aɓeni ni yeri Kulliya agh, ngha mini te npag ɓa kuntumo la aɓeni ni yeri Kulliya, miyang ngi gushi murang ate tumolang. ¹⁴Nina le ngi lushi yeh aɓa liyang ate a pag kikil. Gole sa assa aɓaɓa a ntiriyang.¹⁵Ngha shiɓiyang ɗunna kpamarung le ngunjah agh, gyang ki pagni yelang ama usulo abin aɓeni wuh agh le? ¹⁶Ngha atig njingung makunduna agh, le ini ngoshi le dere nina. Ngha atig mili ngung ngha ini te abi ngung ni na.¹⁷Ama ngha abi ngung ɓaɓa ɓuniya. ngha weh bi ngung nkha, a dogri ri yangha, ngha a gaɓɓi ntiriyang ngha, a mili ngung ma le ngung nkha, ¹⁸Ka gushi muro ari bi ngung nghe agh. Ama a gushi muro le, i awoni a taɓ mili ngung nghe agh, ama mili ngung nghe ni taɓo.¹⁹Anah te, "Aɓuniyi bi ngung ate dogriyang yeh." ²⁰Njiteng ni. Ate na pah njiteng ngha, ke aɓuniyang, ama ntang ngigang ate njiteng leyong. Ka gushi muro dudug agh, ama ɓang ngoɓɓong. ²¹Ngha Kulli ni ɗagha abi ngung gha le ni ɗagyongha.²²Nshin gipangna le Kulli ma ɓonna ni gimma gani le. Abin ɓaɓa gha, ganile ki juwa mura aɓa Yahuda ni kpaɓɓa. Abin ɓaɓa deshili ya, ɓorole Kulli juwa muyong, ngha nɗigha a ɓorole agh. Nya te nina agh le, ishiɓi yong.²³Na ɗag shingri pah njiteng le yangha, Kulli ka nyeshi yang. Ate kulli logle nyeshi yang. ²⁴Ngha a pushino ari bi ngung Zaitun ngha, ke aya kpoɓo ni bi ngung Zaitun ma ɓonna, I pag ni yelang ke aɓa Yahuda ni ayangni atina ngung Zaitun ngha ke na nyeshi yong, ari Zaitun ma ɓonna gha le?²⁵A muna nah, ntollo i nɗigha a pinna arigha asongri ya, ate ken ɗung tennjung a ɗenshe layong ngha. Ga asongriya ini tolkirung ma lilip pangna abin aɓa Israila, se malala aɓeni nya ki ɓang Kulliya agh zu.²⁶Nina ni kwa agh, aɓa Israila ka aɓɓa, ninga mama a nyongliya; "A ntiri shiyona ni ɓa ashibang ki purnghan i pushi gima shira bin Yakubu. ²⁷Ga ni ki pag ogrung ntirisung ni yang, ngha nga langni gima- shira leyang ngha.²⁸Abin ɓaɓa teya, ate tenana le kulli agh a yangni aɓa kikil ate muyong. Abin ɓaɓa teya, nghari tariya le Kulli agh, a yangni ama kunyalung ate a kah. ²⁹Ate gipahna ni goro le Kulliya, i nya i ariya.³⁰Ngha kana gha, nyangni aɓa tolkirung abin Kulli, ama niɓeni a nkunna enale Kulli ate tolkirung leyang. ³¹Ja njinjere ɗeshili ya, aɓa Yahudawa tolla kirung. Mala le agh, ate gi ena n a ɗumi yangha akum shin gienna. ³²Kulli gira aga kwa gha ate tolkirung, ate ika ɗung gi enna ari ɓeni kwa agh.³³Lima kumyeriteng ni yeri Kulli ngha ni yellang! njole wara mama ɓwa ki pyeri agh, a njele ma gha wara yere le ɓwa. ³⁴"Yang yeri ɗenshe le magulla ko yang ki laghyi?³⁵Ko yang pi Kulli giri ni kunduna ke Kulli ki nwe le? ³⁶Ate ɓeni a nji bini ni kena bini ni ga kwa agh. Bini ni gullo mama ni pa mal gha agh. Ibidiana.

Chapter 12

¹Miyang ngi jimyong a muna nah, ni shin gienna le Kulli, npa ngiriyong ninga pah murung maɓwa, ma gerenteng, mama Kulli ki agha. Ini pagtumo maɓwa leyong. ²Ke iɓi nbil ngunjani agh, ama npila ariya a ɗenshe leyong. Npag ga ate i nyeri ga ɓor gha, ma aghna, ni gipagna le Kulli ni gerenteng ngha.³Miyang ngi nayi yong, ate nieh le Kulli ni peng ngha, ke iɓi ɓwa gushi muri or ba Kulli tighi ngha nghan. Nina le, nɗigni yeriteng, ninga mama Kulli pani ɓeni kwa agh njiteng mama pyeri agh.⁴Sungha ni dogho njirung shisa ama ngirung mwoh, ama a dogho girung kwa agh tumo leyang shisa. ⁵Inite nina, sungni dudug agh, sung ngha a ngirung mwoh a ntiri ɓa ashibang, ngha ate kwa agh sungna dogho gniri arisung.⁶Sungha ni gipahna shisa ni pyeri ni nieh le Kulli ni pasung ngha. Gipahna le ɓwa agh shinduna ni le, i paghi pyerari pah njiteng le. ⁷Gipahna le ɓwa agh pag tumo ni le, iɓi pagtumo le. Ɓwa ngha ni gipahna ma aliyigiri le, iɓi aliyigiri. ⁸Gipahna le ɓwa agh, tengshirung ni le, iɓi tengshirung. Gipahna le ɓwa agh pah giri ni le, le iɓi pag giri yarata. Gipahna le ɓwa agh billa aɓwa ni le, iɓi paghi liye. Gipahna le ɓwa gha shing gienna ni le, iɓi paghi ni yong mwoh.⁹Ken npag kunɓara ari ngunja agh. Nshiɓi gimashira; Nbol gimaɓwa. ¹⁰Ate agnjung la amuna ngiyong agh, n'agnji ariyong. Ari pah gullo agh, npi ariyong gullo.¹¹Juwa ari gipangna agh, ken nkariya. Juwa ari gi ɓongho le, npipira. Juwa ari magula le, npaghi tumo. ¹²Ate ga ki juwa npag bin murubangne ni yalung mwoh. Ngim yeyong a gani leyong. Nworo njim Kulli. ¹³N'agna aɓa pah njiteng. Nɗigha aɓa sula abiri.¹⁴Nɓongsa aɓeni ki pag yiyong gani ya, ken njuriyang ngha. ¹⁵Npag bin murubung na aɓeni ki pag bin murubangha. Nɓuwa na aɓeni ki ɓuwa agh. ¹⁶Nɗigni ɗenshe mwoh ari ariyong. Ke iɓi ngushi muyong ngha, N'agh aɓa'enna. Ke iɓi nɗun yeriteng a ɗenshe leyong ni owara ɓeni kwa agh.¹⁷Ke iɓi nwaɓ gimashira ni gimashira agh. Npag gima ɓwa a dung aɓwa kwa. ¹⁸Npag ga kwa agh ate nɗig ololo ni ɓeni kwa agh.¹⁹Amuna na, ken ili ngoso gima shira gha, nɗayi yalula le Kulli ni. Ate a nyongli ne, "nwa gha mamenni; magula na en nwa." ²⁰ "Ama yalo ki wol ɓuwo ɓa njoh le pi gilina. I og njemuru le, a pi muru i nuu, ate npag nina le, nga kpaɓi nkalla giche a muri." ²¹Ke gimashira bil yongha, nli gimashira ni tumo maɓwa.

Chapter 13

¹Le ɓeni kwa agh iɓi pahgullo abin aɓa bol njeh, ate gullo nya ni pura bin Kulli ya agh. Aɓa bol njeh ni kwa gha Kulli ni tolyang. ²Ini nina le, ɓeni kwa ni pah gullo ari aɓa bol nje agh le, shiɓi na gha Kulli waɓɓa, aɓeni shiɓi pah gullo agh a waɓɓiyang njoh.³A gi ngoɓɓon ni ya abin a pag gima ɓonna, ama abin aɓeni ki pag gimashira gha, agi ngoɓɓon ni. atollo na waɓang ngoɓɓon le ɓeni a muri ngunmurung agh le? Pag gimaɓwa, aka kum ɓongso le. ⁴Ate ini guro le Kulli a gimaɓwa leyong. Ama apag gimashira le, nga ɓangyi, ate ni bol gara buwo ni tekushi nya ngha agh. Ini guro le Kulli, ɓa nwa ngosso gimashira a muri ɓa gimashira. ⁵Ngha nina le, nga pah muyong, nya te yalung lula le agh, ama ate ɗenshe leyong.⁶Tebi ni payi ke nga pa daggha. A murung ngha a guro le Kulli ni, aɓeni ki pag tumo kare ni kwa agh. ⁷Pih ɓeni kwa'a ga pag mamiyang ngha, pa daggha abin aɓeni ki ag daggha agh, bolo muru abin ɓa ag bolo muru, ngoɓɓon abin ɓeni pyere a ɓangyi ya, gullo abin ɓeni pyere a gushi agh.⁸Ka lih tangma le ɓwa agh, se angnji ariyong. Ate ɓeni angnji ɓi ɓamuri kala agh ɗungshi na gigilla. ⁹A laggha agh, "Ken ngor male ɓwa ahg, ken nwol nluo agh, ken iɓi igiriya, ka pag yol gille ɓwa agh "Laggha maɓi ngha nghan le, a bangne a tenana ni; "Angnji ɓo ɓamuri kala ninga muro." ¹⁰Angnjung ni payi ɓiyong ɓamuri kala gimashira agh, ngha nina agh, angnjung ni ki pag ɗunso le lagbang.¹¹Ateɓi ya, nyara, kunbang, pangna mama nga longni nji tulo gha. Ate niɓeni agh, assa lesung pangna gyap orr mama kana shi pah ni njiteng ni kunduna agh. ¹²Duh wara, bang tunna. Shi ɗag tumo duh, shi tol ga ka juni poshibang ngha.¹³Shi ging gya maɓwa, ninga aɓeni ki gya a kara gha, nya ninga aɓeni ki pag bin murubang mashira ni ɓara agh" Ke shi gya a pag njah agh, ni pinjung mashira, nya nga sagshirung ko kikil agh. ¹⁴Ama n'agh ni magulla Yesu ɓa'ashibang, ken ɗaghi ngiriyong bang iɓi pag ga tol gha.

Chapter 14

¹N'agh ɓeni nya ki pah njiteng yarata gha agh, ken waɓi njoh ni sagshirung ngha.²Ɓwa ngha ni njiteng ari lih gha kwa aggh, ɓayong ɓaɓa ni njiteng leyang ni tang yarata agh gha nɓugiri ni a lih kwa agh.³Ke ɓeni ki lih ga kwa agh i jen ɓeni nya ki lih ga kwa agh; ke ɓeni nya ki lih ga kwa agh i waɓɓi ɓeni ki lih ga kwa agh njoh agh. Ate Kulli agne.⁴A woni yang ke a waɓɓi guro ɓwa njoh le. Kundung ɓa telle lah le ni kpanghang ko i tang nghang. Ama aka paghi i tanghan, ate magula longle tighi i tangha.⁵Ɓwa ngha nghan ka gushi kara mwoh ki or a nshile, ɓwa ngha nghan ki gushi kara ni kwa agh i ɓeni kwa gha i bil ɗenshe le.⁶Ɓeni kwa ki bil kara gha bili te Magullah; ɓeni te lih gha ginya li te Magullah, yangha i payi Kulli makampa. Ɓeni shiɓi lih gha, shiɓi lih giri ate Magulla, yangha te ipi Kulli Makampa.⁷Ɓung nya ɗiya ate kana ngiri ya ɓwa nya te ki wuh ate kana giriya.⁸shi aɓle, shi aɓɓa te Magulla. ɗeshiliya shi wuh le shi wuh ate magulla. ko shi aɓɓa ko shi wuh, sungna mami Magulla. ⁹Te gire ni ɓa ashibang wuh ye logho, ate i ɗig Magulla le aɓeni wuh gha na aɓeni ni wuh gha agh.¹⁰Ama aweh ya, mang paghi ke a waɓɓi muna ngwo njoh le? aweh te agh mang paghi ka jen muna ngwo le? Sungha kwa sa tangha a kundung Kulli awaɓɓi sung njoh.¹¹Ate a nyongli na, " Ninga mama nɗingniya," waɓɓa le Magulla, " Nkungnun ni kwa gha ka gungho a dumi, ni lessung ni kwa gha ka ɓongshi Kulli".¹²Ini nina le , ɓeni kwa ki waɓ gha pagha a kundung Kulli.¹³Ngha nina le, ke shi waɓɓi arisung njoh agh, ninale, ke iɓi shi tig ga ka kpashi ɓwa agh, ko tam ɓi agh.¹⁴Nyara nye aghna ni Magulla Yesu i guɓung nya ni muri ɗig manangna agh. Se aɓin ɓeni toli i ni pag kpanana agh gha.¹⁵Ate gilinani ni muna ngwo ka pag yalula le anya aghi a angjungha. Ka ɓiyi ɓeni Yesu wuh ate muriya ni gililo agh.¹⁶Ka agha ga atolo maɓwa niya agh, a nateng amuri ninga gimashira agh.¹⁷Ate muru le Kulli nya te gilli ni gi nuna gha, ama ate ɗingna maɓwa, ni ololo, ni binmurubang a ntiri ɓongho le Kulli.¹⁸Ate ɓeni ki ɓang ɓa ashibang a nji njere ni agh, Kulli angne, aɓwa agne. ¹⁹Ini nina le, le shi bil ga ki juni ɗingna ma ololo gha ni ga ki gushi sungha.²⁰Ken ɓiyi tumole Kulli ate gillina gha. Ga kwa agh ngha kpanana, ama gimashira ni aɓin ɓeni lih le, paghi ke kpa gha.²¹Ni ɓoro ache nyama agh, ko anuh mbah ko ga kwa ka tig muna ngwo yali ka lul gha.²²Njitenglo agh, ɓoli ntiri lo ni Kulli lo. Ɓa kumɓoro ni ɓeni ni jen muri a ga yeh agh gha.²³Ɓeni kwa ki piliyi yeh ari ga ili ya pagna gimashira ate nya a njenteng ngha, ga kwa nya a njitengha agh gimashira ni.

Chapter 15

¹Niɓeni agh sungni ni ritenna agh ɓonna shi aghni aɓa ngirung wuhna, ke iɓi shi pag ga ɓoyisung ni musung agh. ² I ɓeni kwa gha i payi ɓi ɓamurikala gi maɓwa, ate i gushi.³Ko ɓa ashibang ni ma pag ga ɓor yi ni muri agh. Ngha nina le, ninga mama a nyongli agh "sankung le aɓeni sangyong ngha nyenna murang"⁴Ate ga kwa a nyongli kikara ate lagsung, a ntiri gimyong ni a tengshirung le tenana le Kulli shi kum tengshirung.⁵Niɓeni agh, i Kulli ma gimyong, ni tengshirung i pag yong nɗig ni yalung mwoh ariyong ate Yesu ɓa ashibang.⁶ Iɓi npag ga ate ni yalung mwoh nga ɓogshi ni kun mwoh nga bongshi Kulli tehsung ni Magulla lesung Yesu ɓa ashibang. ⁷Ini nina le n'agha ariyong, ninga mama ɓa ashibang agniyong, ari ɓongshi Kulli.⁸Miyang ngi waɓɓiyong ni ɓa ashibang ngha a pille ninga gurole ɓeni a jaɓa a muri njiteng le Kulli, ate ɗun ogrung ni api a tehrung ngha.⁹Ate a ɓeni nya ki ɓang Kulliya agh ka gushi Kulli ate gienna le. "Ngha ninga mama a nyongli agh, "Ini ni nale nga ɓongshi a ntira a ɓeni nya ki ɓang kulliya agh, ni tu ngiya ɓongshi luli"!¹⁰Ɗeshiliya a na, "npag bin murubang i nyong ni aɓeni ni yeri Kulliya agh ni aɓwa le". ¹¹Ngha nye na " nɓongshi Kulli aɓeni kwa ni yeri Kulli agh; Aɓwa kwa a ɓongshi".¹²Ɗeshiliya Ishaya na, Aka kun minlingung le Yessi ni ɓeni ki logho ki ɗigha mura aɓeni nya ki ɓang kulliya agh, aɓeni ni yeri kulliya agh ka kun tengshirung a bini".¹³I Kulli ma tenshirung i ɗungshiyong ni bin murubang ni ololo le ate pah njiteng, le nga ɗigha a tengshirung le, ni gullo le bongho le Kulli.¹⁴Meng ma ni kana ngirang ngha n'agh na a yallang ni yong, a muna na, n'aghna ni yong ɗeshi i nɗungshi ni gimaɓwa, ni yerigiri a ga kwa agh. N'aghna a yallang nga lagha ariyong.¹⁵Miyang ngi yongli yong, ngi ushi yaliyong ate agi ɓaɓa ɗeshi, a gipahna ni Kulli peng ngha. ¹⁶Gipahna ghe ni iɓi ɗig guro le Yesu ɓa ashibang ni tasang abin aɓeni ni yeri Kulliya agh, npag ninga magula murung bin ɓang kulli ɓa waɓ maɓwa le Kulli.¹⁷Bin murubang lang ngha, ngha abin Yesu ɓa ashibang a gipangna le Kulli. ¹⁸ Nin logle nwaɓ guɓɓung ni murang ngha, se ga ɓa ashibang pah a njibinang agh. Ate ogbang le aɓeni ni yeri Kulliya agh. A ga ni pag riyang ate tenana ni tumo, ¹⁹a njibin ɗighamuribang le gipagna ni gi ngobbon ni ɗiyamuribang, ni gulo le ɓongho le Kulli. Gire pagha ate logha Urushalima ni a njeh ni kangni kwa agh kene Ilirikum agh, ate nbol tumo le ɓa ashibang.²⁰A njinjere ni ya, ga yang tol agh i nwaɓ tenana maɓwa le Kulli, aɓa na yeri luli ɓa ashibang ngha agh ate ke nɓag giri amuri ga ɓwa wara mag tinne agh. ²¹Ngha ninga mama a nyongli agh: " Aɓeni ni ogh tele pa agh gha a yeri:"²²Ngha nina agh agira nghang njere juwa biyong kunbang dudug.²³Ama ni ɓeni ya, nyani bang a njeni agh, miyang ngi pag yol juwa ɓiyong bogho dudug.²⁴Kara ni kwa nkum kena Asbaniya le, nga kenghe nga shinyong, ate ngi tinghang nga ɗingni yong fitongha. ²⁵Ama niɓeni agh miyang ngi ka urushalima nga pagh aɓa ɓankulli tumo.²⁶Ate ɓin murubangni a Makidonniya ni aɓeni Akaya agh, a ɗangha agiri ate aɓa enna ni ntiri aɓa ɓang kulli ni urushalima agh.²⁷ Eh, gi bin murubang leyang ni, ate ngha ninga tamgma ni amuyong ngha. Ate aɓeni ni yeri Kulliya agh ɗigna niyang a tumo le ɗingna tamgma a muyang a agniyang ni gi ɗigna ngunja.²⁸Ngha kara mal tumo agh, nyara ni a agh aga akpaɓi yang agh, nga woro Asbaniya le, nga ka binyong.²⁹Nyara ni juwa biyong le nga juni ɗungso le kunɓoro le ɓa ashibang.³⁰Niɓeni agh, njimna yong amuna na ate Magulla Yesu ɓa ashibang, ni angjung le bongho le Kulli, ntang ngingang ni jim Kulli ate murang.³¹Njima ate iɓin aɓɓa a bi aɓeni nya ki ogbang a Yahudiya agh, i tumo lang a Urushalima iɓi kun agha abin aɓa pah njiteng. ³²Njima iɓi nzu a binyong ni bin murubang a agha le Kulli, ate sung ni yong ngha sa kun usullo.³³I ololo le Kulli iɗig niyong kwa. Ibi ɗiyana.

Chapter 16

¹Miyang ngi tanghi Fibi mingalisung, ni ɓa pagtumo abin aɓa ɓang Kulli ni kankiriya agh. ²Ate n'aghi a ntiri magulla. Npaghi ni ga a njinjere ni pur aɓa pah njiteng agh, n'aghi aga kwa log agh. Ate ini ma agh, agni na aɓwa dudug, ha ni meng kwa.³Maghi Bilkisu kun, ni Akila aɓeng ɓa pagtumo a ntiri Yesu ɓa ashibang. ⁴Aɓeni ate murang, pah muyang gha. Npag neyong makampa, mini ni murang ngha, ni bin ɓang Kulli le aɓeni nya ki ɓang kulliya agh. ⁵Maghi aɓa ɓang Kulli ni a layang kun. Maghi Abainitas ɓeni yangtol agh, ɓeni pontubu ni kunduna abin ɓa ashibang a Asiya agh.⁶Maghi maryamu kun, aɓeni paghi yong tumo ni yali mwoh agh. ⁷Maghi Andaranikas ni Yaniyas, amuna terang, ni ɓeng ma kuro. Ayerina yang a ntiri ɓa kuntumo, a yeri ɓa ashibang ki kara ke meng. ⁸Maghi Amfiliyas kun, ɓeni yang tol a ntiri magulla agh.⁹Maghi Urbanus kun, ɓisung ɓa pagtumo ntiri ɓa ashibang, ni Istakis ɓeni yangtol agh. ¹⁰Maghi Abalis ɓeni a agha a ɓa ashibang ngha. Maghi aɓeni aleh Aristobulus agh kun. ¹¹Maghi Hirudiya kun, muna terang. Maghi aɓeni aleh Narkisa, aɓeni nji njere le magulla agh.¹²Maghi Tarafina ni Tarafusa kun, aɓeni aɓeni ki paghi magulla tumo dudug agh. Maghi Barsisa kun ɓeni yang tol agh, ɓeni pagna tumo dudug a ntiri magulla agh. ¹³Maghi Rufas kun, aɓeni magulla tol agh, ni ngiyang. ¹⁴Maghi Asinkiritas ni Filigona ni Hamis ni Baturubas ni Hamisu ni amuna ngisungni ni yang ngha.¹⁵Maghi Filolugus ni Yulia ni Niriyas ni mingali, ni Ulumfas ni aɓeni ki pah njiteng ni abiyang ngha. ¹⁶Imaghi ariyong kun ni kparung. Aɓa ɓang Kulli kwa, magne yong kun.¹⁷Miyang ngi njimyong, a muna ngiyang, ntig njiyong ara aɓeni ki juni tuwo ni kpa agh. A nya abil ga a aliyi agh, npil njuyong riyang. ¹⁸Ate aɓeni ni ga agh a nya aɓang magulla ɓa'ashibang ngha, ama ɓa yaliyang. Ni kum ɓoro leyong, ni nateng ma soriyibang ni, aɓiyi na ɗenshe le aɓayong ni ki pag gimashira agh.¹⁹Ate ɗingna ma pah muyong billa bin ɓeni kwar, npag na bin murubang ate muyong, ama miyang ngi nayiyong, nyeriteng a gimaɓonna, nbol riyong ri gimashira. ²⁰Kulli ma pah ololo ka ɗengri ɓasoribang a kushi yong. I nieh le magulla Yesu ɓa'ashibang iɓi ɗingni yong.²¹Timotawus ɓeng ɓa pagtumo magne yong kun, na Lukiyas ni Yason ni Susibataras, a muna terang. ²²Meng tartiyas ɓeni nyongli kuntumo ni agh magneyong kun a ntiri magulla.²³Gayus ɓeni sulang ngha ni aɓa ɓang Kulli kwa agh mag neyong kun. Arastas ɓa bol bolo ma ngbala mag neyong kun, ni Kwartus ni amuna ngisung. ²⁴I nieh le Kulli le Magulla yesu ɓa'ashibang iɓi ɗigni yong kwa. Ibidiana.²⁵Niɓeni ya, gullo i kene abin ɓeni pag yong ken tangha ate tenana maɓwa le Kulli ya ni waɓ tele Yesu ɓa'ashibang, ɓeni bini a ɗung ga a songro ni ga a vuliyo ki kara agh, ²⁶Ngha niɓeni agh, a ɗunne ari nyonli giri le ɓashinduna ni a ɗumi nje ni kwa agh, ari lagha le Kulli mama ni ki mal gha agh ari pah murung le njiteng.²⁷Abin Kulli ma yeriteng, abin Yesu ɓa'ashibang, ipa gullo iɓi ɗig mami ha mala le ngunjah. Ibidiana.

1 Corinthians

Chapter 1

¹Bulus , ɓeni a goro a njibin yesu ɓa ashibang ate i ɗig ɓah- kuntumo ni agha le kulli, ni muna ngi sung Sastanisu, ²kena bin aɓa ɓang kulli ni a korinti agh, kena bin a ɓeni a goro a ntiri Yesu ɓa ashibang, a ɓeni a goro ate a ɗiggha aɓayong ma gerenteng. sung ngha ɗeshili sa nyongli a ɓeni kwa ki gor lulli magullah le sung Yesu ɓa ashibang aba kwa gha, murung Kulli le yang ni mami sung. ³I nieh le Kulli ni ololo iɓi ɗiya a biyong a njibin kulli tesung ni magulla Yesu ɓa ashibang.⁴ Karani kwa gha miyang ngi paghi kullilang makampa ate muyong, ate nieh le kulli ni Yesu ɓa ashibang paghi yong ngha.⁵payong gi kunnah a njinjere sissa, a ntiri tenana ni yeri giri kwa.⁶Ni ngha mama Teng ma njiteng a muri ɓa ashibang ɗigni njiteng a biyong ngha.⁷Ngha ninah le nin nshingri kum gipah na le bongho ma nieh le Kulli agh, ngha nga kohshiyi ni juh le magulla le sung Yesu ɓa ashibang . ⁸lka tengshiriyong ɗeshi juh a malla le, ate nga pur kwar a kara le magulla lesung Yesu ɓa ashibang. ⁹Kulli ya ɓah njiteng ni, ini gor yong ari kpaɓa ni muni Yesu ɓa ashibang murung kulli le sung .¹⁰Miyang ngi jimyong, amuna nah a ntiri lulli murung kulli le sung Yesu ɓa ashibang, in agna a riyong, ke iɓi koriyi murung iɓi pagha a ntiri yong ngha. Miyang ngi jimyong kpaɓa nɗigni yahlung mwoh ni dehshe mwoh. ¹¹Amuna nah aɓah Kulowi juna juh ɗumang kwar, i koriyo ngha ntiriyong.¹² Ga ngi waɓɓa: ɓeni kwa antiri yong ngha ki nah,"I" miyang tiye Bulus, ko "I" miyang tiye Afollos," ko miyang tiye Kefas, " ko "miyang tiye ɓa ashibang." ¹³Ɓa ashibang koriyi na le ? A pangna Bulus a ngung ate muyong le ? ko a ishina yong a ntiri lulli Bulus le ?¹⁴Npagne kulli makampa ate ni ishibang a ntiriyong ngha se, Kirifus ni Gayus . ¹⁵Ga te payi ken npagha nina agh, ate ke ɓwah nah a ishinayong a ntiri lullang ngha. ¹⁶(Nshinah a ɓa liyeh Sitifanas, njumi agh ni yere ni le ishina ɓungha.)¹⁷Ate ɓa ashibang ni tasang iɓi ishibang ngha, ama ate waɓ tenana le kulli agh. Ini tasang iɓi waɓ tenana le kulli ni njiteng ɓayong ngha , ate ken pang ngung le ɓa ashibang ni kum usulo le agh.¹⁸Ate waɓ te pangna agh tema nangnah abin ɓeni ki wuh agh. ama a ntiri aɓeni kulli ki ashiya, ɗiggha muribang le kulli ni . ¹⁹Ate a nyonglina, Nga meshiyi yeriteng le a ɓah yeriteng, nga juri yeri giri le aɓah yerigiri. "²⁰Ɓa yeriteng kyele? ɓa yeri giri kyele ? ɓa yeri sagshirung ma ngunjah ni nghe le ? kulli ni pil yeriteng le ngunjah pilgima nangna agh le? ²¹Ate ngunjah a ntiri yeriteng le ni yeri kulli agh, ɓonneghe kulli a ntiri wat tema nangna le kulli ashi na aɓa pah njiteng.²²Aɓa Yahuda ngha ki al gi pah ngoɓɓon, Aɓa Helina ngha te ki al yeriteng. ²³Ama sung ngha sa wat tenana le ɓa ashibang ni a pang ngha, gi eng kusung bin aɓa Yahuda ni gi ɓangha bin aɓa Helina.²⁴Ama a bin a ɓeni Kulli gor agh, aɓa Yahuda ni aɓa Helina, sung ngha sa wat tenana le ɓa ashibang a ɗiya ɗiya-muribang ni yeriteng le Kulli. ²⁵Ama tema nangna le Kulli agh wara yeriteng le a ɓayong, ɗeshiliya shungho le Kulli wara teng-kurung le ɓayong.²⁶Nshin goro ni le yong, a muna nah. Nyongni ni kwa ni yeriteng ngha a nji ɓayong ngha. Nyongni kwa ni ɗiya-muribang ngha. Nyongni kwa a ɓilla a lah murung ngha, ²⁷Kulli tariyi a gi ma nagna ni ngunjah agh ate ipi a ɓa yeriteng yiriɓiyina. Kulli tariyi aga ni tenkurung ngha ngunjah ni agh ate ipi aɓa tengkurung yiriɓiyina.²⁸Kulli tariyi a gima nangna ni aga ajeneh a ngunjah agh. Ye tariyi aga a gushiya, iɓi ɗig guɓung ngha, ate ke ɓi a tiya aga a gushiya murung ngha ²⁹Pag gire ate ke iɓi ɓwah kum tekushi eshi gohrung a dumi ya³⁰Ate ga Kulli pagha, ni ɓiyeni agh nyong ngha a ntiri ɓa ashibang Yesu, ɓeni ɗiyi sung yeriteng abin kulli agh. Ɗigna njiteng le sung ,ni murung le sung ni ɓa ashisung. ³¹Ini payi, ni nga mama tenana le Kulli waɓɓah, "Ɗeh i ɓeni ki eshi gogre ya, i eshi gogre a ntiri lulli kulli.

Chapter 2

¹Ngha njuh ni biyong ngha,a muna nah, nin njuh ni ɓoro-ghan nateng ko yeriteng ngha in hamna a tenana ma ɓonna le kulli ngha ni wanni kunnang amuri kulli agh. ²Ate ntolla a yalang ni ngi yeri guɓung ngha miyang a ntiri yongngha, se Yesu ɓa ashibang, ɓeni a pangna ngung ngha .³Miyang ni yong a ntiri shingra, ni ngoɓong, ni koshiyo dudug.⁴Ɗeshiliya, kuntumo lang ni hamte agh i nya mwoh ni a tenana yeriteng ni aka ɓungsang ari ya. Ngha na le, ajuh ni pagha le bongho ni ɗiya muribang,⁵ate ke iɓi pah njiteng le yong i ɗiya a ntiri yeriteng le bayong ngha, ama a ntiri ɗiya muribang le kulli .⁶Ni ɓeniya sunngha sa waɓ yeriteng abin a ɓeni kun tangha, ama yeriteng ma ngunjani niya, ko mami aɓa ɗiya muribang ma njahni, a ɓayong ni k mal gha. ⁷Ɗigha nina le, sungha sa waɓte yeriteng le kulli ni songri njiteng ngha, yeriteng ni songri ri ngha kulli tigha kedebang njah gusso le sung.⁸Aɓah ɗiya muribang nya a njah ni ghan yeritenghe agh, ate a yerine a njah gho, ke na pang magulla gushi bang ngha.⁹Ama, ni nga mama a yongli ya, Aga njung ni shing ngha agh, kirrung ogha, ga yalung ni ɗengshi agh na aga kulli tiyi a ɓayong ni ki agh nji ya .¹⁰Aga ni kulli ɗumi sung a nji bin bongho. Ate bongho ngha ki alah ga kwagha, ha agi ma linah le kulli .¹¹Yang ɓeh yeri ɗengshe le ɓwa le, se bongho le kulli ngha ni mo.¹²Inite ninah, ɓung nya yeri a gima limna le Kulli ya, se bongho le Kulli, ate iɓi shi yeri aga a pasung nieh a njibin kulli agh. ¹³sungha sa waɓ tele aga ni yeriteng ni ɓwa ni ki ghan aliyi agh, ama a mama bongho ki aliyi sung ngha. Bongho ngha ki pangshi atenana ma bongho ni yeriteng ma bongho .¹⁴Ɓwa nya ni bongho agh le, ni logle agha aga abin bongho le kulli agh, ate agi ɓangha ni a bini.Ni logle yeriyang a beng ngha. Ate bongho ni ki ɗum yang. ¹⁵Ɓeni ni bongho agh ika waɓi njuo ga kwa agh, ama ɓa waɓi njuoh nya. ¹⁶Yang logle yeri yali murung kull, ke ka waɓi ga ika pag agh le? Ama sungha ni yalung ja mami ɓa ashibang.

Chapter 3

¹Ama meng agh, a muna nah, ni ngi gan nahteng ariyong ni gha aɓayong ni ni ɓongho agh, ama ni ngha a ɓayong ni ni ngirung agh, niga a amuna a ntiri ɓa-ashibang. ²I agriyong ni kira nya ni gil lih madunrina agh, ate ni peri lih i lih agh, ɗeshiliya ni i peri lih agh.³Ha ni ɓeni in yongni aɓa girung. Ate ba kikki ni sakshirung ɗigna a ntiri yong, ngha, nemene nɗigna ngirung ni le, i nya ngi gya ari shinale ɓayong agh le? ⁴Ngha ɓwa na miyang te Bulus, mamona ye nah "miyang te nah Afollos,'' le nɗigna ma ngirung ni ngi pah, miyang a njung Bulus, njung ye nah, 'miyang njung Afollos," le, ɗigna pag agh le? ⁵To Afollos ni yang le? yang ɗeshi pag Bulus le? A guro ni ngi pah njiteng anji biyang agh, ɓeni ntiri yang kwa'agh Kulli pah ne tumo⁶Mini njang giri, Afollos ni pah muru, ama Kulli ni gushi. ⁷Ngha ninale, ni ɓah-jamma ni ɓah pah muru gumu nya. Ama Kulli ni pag gullo egh.⁸ni ɓah jamma, ni ɓah pah muru, aya ngha kwa mwoh, ɗeshiya ɓeni kwa agh ka kung ngoshe perari tumo le. ⁹Ama shisungni aɓiyong ma tumo le Kulli. nyongni ɓah bil le Kulli, ɓaagh le kulli ɗeshi.¹⁰Ate muri nieh le Kulli ni peng ɗigni ɓah yeri ɓag-giri, magna tyeh kangna, ɓwa ɗeshi sa ngha ki ɓag giri muru. Ngha nah le ɓeni kwa'agh, iɓi tig nji ari ga i ɓag agh. ¹¹Ɓwa nya ka gan mag tyeh kangna sa ni mama a woro a ɓag agh, ɗunna Yesu ɓa-ashiɓang.¹²Ni ɓeniya ɓwa ɓag giri a muri tyeh kangna ni agifungna ma poshina, ko gifungna ma kpanana, ko atahli ma yiyiling, ko ngung, ko lusung, ko lusungɓah, ¹³tumole ni ki songriya, ate kahre eh ka tuntyeh. Aka ɗumi a gishe. Gishe ka pyeshi tumo maɓwah ni ɓeni kwa'agh pag agh.¹⁴Ɓeni kwah tumole tangha, ika kun ngoshe; ¹⁵Ama ɓeni kwa tumole piha agh, temashira ka kumi, ini ni muriya ika ahɓa, ningha ahba a ntiri gishe agh.¹⁶Ni nyere ni nyongni kangna ɓang Kulli gha le, ɓongho le Kulli ngha ɗeshi ɗig agh ayaliyong agh le? ¹⁷Ɓeni ɓiyi kangna ɓangKulli agh, Kulli ka ɓiyi. Kangna ɓangkulli agh ɓin makwar ni, ini ɗeshi nɗig agh na.¹⁸Ke ɓwa sorigyi muri agh. Ɗig agh ɓwa ngha a ntiriyong ki tol muri ni ngha ɓah yeriteng a njah le ɗeh iɓi ɗig 'ɓagha'' ate iɓi ɗig ɓah-yeriteng. ¹⁹yeriteng mah ngunjah nya gi ɓagha ni bin Kulli. Ate a nyonglina, ''yangha i bola aɓah yeriteng a ntiri pag n'song leyang.'' ²⁰Ha ni ɓeh ni, Kulli yerina ɗengshe le a ɓah yeriteng ngha manangna ni."²¹Ngha ninale, ke ɓwa eshi-gohre ni ɓayong ngha; Ate ga kwa'agh mamiyong ni, ²²Ko Bulus, ko Afollos, ko Kefas, ko ngunjah, ko usulo, ko nluoh, ko agha ni ɓeh niagh, ko agha ki zuagh, Mamiyong ni kwa. ²³Yong, teagh mami ɓa-ashiɓang ni, Ɓa-ashiɓang teagh mami Kulli ni.

Chapter 4

¹Ni nga ni ɓeni kwa agh ka tolli sung, ni nga a guro le ɓa ashiɓang ni aɓa ɓol njiteng ma songrina le kulli. ²Niɓeni ya ga a alla ari aɓa pag tumo le Kulli agh, iɓi a ƙunyang ni njiteng.³Ama a binang ngha, gi ma kena ni nga waɓang njuo ko a ɓin wan njou le a ɓayong. Ate nmeng ngha ni waɓi murang njou agh. ⁴Ni nyere a tenana ni a waɓa a tiya a murang ngha, ama nin ɗenshi ɗumo miyang yarata agh. Murung kulli ni mwoh ini ka waɓang njou.⁵ Ngha ni nale, ke iɓi wan njou a muri guɓung ngha, ka debang kunɓanghe pagha, ngha murung kulli ka ju. Ika pushiyi a ga a songro a pinna agh aɓeng, ika ɗumo agi payina ni ga kwa ye ɓwa agh. Le ɓeni kwa gha ka ɓongshi abin kulli.⁶Ni ɓeniya, a muna nah, ntolla ja nji njere ni a murang ni Afollos ate muyong, ate nga alliya a bisung te kushi a tenana ni a waɓɓah, "Ke ɓin ɗur ga a nyongli agh." Ini ni na, ate ke ɓwa a ntiri yong iɓi logshi muri i yongho i tariyi bang i ɓwa ngha ngha wor ɓi agh.⁷Yang ki shin korirung a ntiri yong na a nshile le? Mang nyonghani ke nye nkuni ya le? nkumi ye le, palang ke nga gushi murung ni nga ni pagha ni na agh le?⁸Nwara nƙun ga kwa nga al gha! Nwara i ɗiya a ɓah kumo! Ntolla ɗiyamuribang, a ga kwa ni agh nya ni sungha. Ini ni nale, agha langni i n'nong murung, ate sa nong murung ni yong.⁹Nɗenshe sungni a ɓa ƙuntumo agh, kulli tig sung iɓi diya ma jumoh le a ɓayong ni a tigha ka kah a nluo gha. Shi ɗigna gi shinna a ngunja, abin a ɓa ƙuntumo le kulli, ni bin a ɓayong kwa¹⁰Ate muri ɓa ashiɓang, shi ɗigna a ɓayong ma nangnah, ama miyong ngha, nyongni a ɓa tengjung abin ɓa ashiɓang. Su sungni a ɓa girung wuna, ama miyong ngha a ɓa girung tenna. A yangha a payong gullo, ama ma misungha, a tolla sung a ɓayong ma nangna. ¹¹Ha ju wa kungɓang ni ni ɓeniya, yalo ni nji muru ngha ki wol sung, shi nya ni kukura ma ɓonna agh, shi nuna wollo ma shira, shi nya te ni lah agh.¹²Shi pag tumo ma ƙongna ni ɓisung ɗuɗug. Ngha a tig ni sung tengha, shi ɓongshiyang. Ngha a pagni sung ganni agh, shi gim yalisung. ¹³Ngha a waɓ ni sung ƙun ma nangnagha, tenana ma ɓonna ni shi waɓiyang. Shi pilla, a yangha te a shin sung ni gha kiding le ngunja na agi ma nangna ni a yeh agh.¹⁴Ni nyongli aga ate in pah yong yiriɓiyina agh, ama ate ngilyong ninga a muna ni yalung tol gha. ¹⁵Ko nyongha ni a ɓeni ki leyong ngha, woro tongno nguwe lum-lum, ntiri ɓa ashiɓang, ga nya ni a terung ɗuɗug agh. Ate nɗigna teyong atiri ɓa ashiɓang Yesu, a nji bin tenana maɓwa le kuli. ¹⁶Myang ngi jim yong, nganrang ni gipangna.¹⁷ Ini payi ke ntashi Timoti a ɓiyong, ɓeni yalang tol agh, muna ma njiteng abin murung kulli. Ini i usshi yaliyong ari njijere lang ari ɓa ashiɓang, ninga ma ma in alliyang ɓa kwagha ni bin ɓang kulli ni kwagha.¹⁸Niɓeni agh aɓaɓa le yong ɗigna a tol muyang, a pag giri ni nga nya ngi juwa bin yongha.¹⁹Murung kulli ag le, ngi juwa bin yong gyap. Le nga yeri a tenana ma nangnan le a ɓa tol muyang gha, ama nga shin gullo leyang. ²⁰Ate diya murun le kulliya ni ɗiya te nateng ngha ama ate ɗiya murunɓang le. ²¹Mang n'tolle? Ibi juwa ɓin yong ni muna gara le ko in ju ni yaluposhina, ni ɓongho ma ololo le?

Chapter 5

¹Shi ogna a nah le pag nja ngha ntiriyong, ni ma aghni nja abin aɓeni ma ni yeri Kulli agh. Tenana egh i mamuna leyong ngha ntirinyong ki nongni maleh teri. ²Nyong agh gi gushi muyong! Ni ɓoto ke yaliyong ganyong agh? Beni pag gha agh i pushi ntirinyong.³ko nya ma biyong a ngirung agh le miyang biyong a ntirin Ɓogho, i wara i waɓɓi njuoh ni ga mama nya aɓeh agh. ⁴I kpaɓa abin mona a ntiri luli Magulla lesung Yesu, ɓogho lang ngha abiyong a ntiri gullo le Magulla Yesu, in wara waɓɓi ɓah ɓeh ni njuoh. ⁵In pag gire ate iɓi pah ɓah ɓura ni abin ɓah soribang ate eɓi pinshi giri, ate bongho le eɓi ahba akara le Magulla.⁶Gushi murung leyong ni ɓotiya. Ni n̵yeri agh le njibogho fiton agh ki ɓiyi fwa nnuh kwa'agh le? ⁷In lag muyo kpananah a ntiri njibogho ma yayina ate ji ɗig fwa nnuhp ma piyo, fwa nnuh ni njibogho ya ari agh. A ɗari ni Ba-ashibang i ɗig muna nju ma njibunno. ⁸Ngha ninale, ji pag njibunno lesung ke shi kpab ni njibogho ma yayina agh, njibogho kpab ni gimashira ni yalun ma nangna. Ngha ninale, nji pag njiɓunno lesung ni njibogho ma gereteng ni njiteng.⁹I nyongli neyong ntiri ga in nyongli yong agh ke iɓi kpab muyong na bah pag njuoh agh. ¹⁰I nya gi ɗenshe ari aɓah pag nja ma ngunjah agh, ko aɓeni gi mag giri agh, ko aɓah soribang, ko aɓeni gi bol gillang agh, ke ngha tuni agire le nga pura a ngunjah agh.¹¹Ngha ni ɓeni agh miyang gi nyongli yong ke ɓi kpab muyong ni aɓeni gor muri i muna nah le ya ngha ɗiya a nja, ko aɓah yuwal, ko ɓah pag nja, ko aɓah sagbang, ko ɓah nuu mbah, ko ɓah soriyibang. Ke iɓi lih gi lih na a nja ɓeh agh. ¹²Ngha pag ni yelang ke ga waɓɓi a ɓeni nya atiri aɓah ɓang Kulli agh njuoh le? Ngha ninale nyongni ngha waɓɓi a ɓeni ki ɓang Kulli agh njuoh le? ¹³Murung Kulli ni ka waɓ njuoh le aɓeni a daben agh. "I pushi ɓayong mashira ni a ntiri yong agh."

Chapter 6

¹Ngha ɓwa mwoh a ntiri yong ni sagsirung ni ɓi le, le ma wora abin wan njuo abiya aɓeni ni pah njiteng ngha agh, a ɓoreh agh ke keni abin aɓa pa njiteng sang? ²Ni nyere i le aɓah pah njiteng ka waɓi ngunjah njuo agh le? Ha, nyongni ga waɓi ngunjah njuo agh, ni in logle ingan njuo ari a gima kena ma ɓonah agh le? ³Ni in nyere le nji su sungni sa waɓi aɓa kuntumo le Kulli njuo agh le? Ha nina le, in logle in wan njuo amuri gipangna ma usulo agh?⁴Ngha kare ni kwa agh nyong nga wan njuo amuri a gipagna lesung, ke mang ka payi ke nga kani ja mama a kun dun aɓeni nya ki ɓang Kulli agh le? ⁵Ngi waɓiyong tengni ate iɓi pah yong yiriɓina. Ɓa yeriteng nya a ntirin yong ka gan njuo ni abin amuna ngyong agh le? ⁶Ama ninga mama pagni agh, ɓa pah njiteng tol ɓi ɓa pah njiteng keni bin wan njuo a kundung ɓa wan njou ni ni pah njiteng ngha agh.!⁷Njiteng ni ogrung ni nya a ntiri a aɓa pah njiteng ngha agh ɗuna gire gana kunyong. Mang payi ke nawo agha ate gimashira lo agh le? Mang payi ke na agha a lio agh? ⁸Ngha teya npagna gimashira le nye lia aɓayong, aɓe teya a muna ngiyong ni!⁹Nin nyeri ile aɓeni nya ki pag gima ɓonna agha, na kun mule Kulli agh le? ke iɓi pah njiteng ni yiriya. Aɓa pang nja, aɓa pa gilang, abuna ɓa pag nja na abuna ni alla amale a ɓayong ngha, na abuna ni ki nongni aɓiyang abuna agh. ¹⁰Na a mayiɓi na aɓa shigiri na aɓa nuyigiri, na aɓa sangkun, na aɓa para aɓwa nya a ntiri yang ka kum mule Kulli agh. ¹¹Ini ɓaɓa a ntiri yong ninah. Ama ma miyong ngha nyongha kpananah, a ɗari nayong gerenteng, a pilla tana leyong gigang a dun Kulli a ntiri lulli Magulla Yesu Ɓa-ashibang, ni nji bin Ɓongho le murung Kulli lesung.¹² "Ga kwa agh gigilla ni abinang,"ga te kwa gha ini ka angnang agh. "Ga kwa agh gigillah ni abinang,"inite aga kwa ɗiya murang ngha. ¹³"Gilina agh te ɓayong ni, ɓayong te agh te gilina ni," ama murung Kulli ka meshiyang kwa. Na tig ngirung te nja agh. Ngha ninah le ngirung ngha mami Kulli ni, Murung Kulli te agh ka ala ate ngirung.¹⁴Murung Kulli loshina ɓayong magulla, iye logshisung kwa ni gullole. ¹⁵Nin nyeri ngiriyong ngha va'agh le Ɓa-ashibang ni agh? Nga tol va'agh giri Ɓa-ashibang ng pangni nja le? I murung Kulli eɓi tol nghan ni!16 Nyeri ni le ɓeni kwa kpan giri ni ma nja agh ɗigna ngirung mwoh ni ma nja agh le? Ninga mama tenana le Kulli waɓa, " A yangha bari agh, aka ɗig nyama moh." ¹⁷Ama ɓeni kpaɓ ni murung kulli agh a ɗigna a Bongho mwoh ninih.¹⁸I ɓang pag nja! Gimashira ni kwa ɓwa ki pag agh, ngho dabeng le ngirung, ɓeni pag nja agh pagne ngiri gimashira.¹⁹Ni nyeri a ngiriyong ngha binɓang Kulli le Bongho maɓwa, mama ɗiya a yaliyong agh, mama nkuma bin Kulli agh? Nin nyeri a ngiriyong ngha ma miyong ni agh? ²⁰Kurayong ni konna. Ngha nina le, ngushi Kulli ni ngiriyong. Kurayong ni konna.

Chapter 7

¹Ate muri agha i nyongli agh, "ɓonna ke ɓa-bura i ɗog ɓamah agh.'' ²Ama ate ke yaliyong sogyong ri gipagna mashira agh, ɓa-bura kwa'agh i tig mah lah, ɓamah ni te kwa'agh ni ɓuri.³Ɓa-ɓura ni te kwa'agh i pi mahmi ngiri inite ɓamah ni na ari ɓuri. ⁴Ɓamah nyani diyamuriɓang amuri ngiri agh, ɓaɓura ni, inite nina, ɓabura nya diyamuriɓang amuri ngiri agh, ama ɓamah ni.⁵Ken ngita ariyong agh, se ni ogrung ma kunbang fittong. In pag gha ate in pah muyong ri njim Kulli. Le in kpab deshili, ate ke ɓa soribang i soyong ate ni yeri bol muyong agh. ⁶Ama ngi waɓɓiyong ga ninga ɗungri nya ninga lagɓang agh. ⁷Aghga langha ke ɓeni kwa agh yongha ni gha meng, Ama ɓeni kwa agh ni Kulli pih ga agh. Ɓaɓa ngha ni gipangna mama, ɓayong ɓaɓa te agh ni gipangna ma sa.⁸Ari aɓeni ni tig ma lah agha na ɓeni a ɓang wula agha, ɓonna ke a tig ariyang lah ni gha mameng. ⁹Ama na ɓol muyang agh le, atiyariyang lah, ɓonna ka tiyariyang lah. Ke a ɗig ni yolle agh.¹⁰Ari a ɓeni ɓang wula agh miyang ngi lagyong, mini agh ama murung Kulli ike ɓamah i tuyi ni ɓuriya. ¹¹(Ama a tuyi ni ɓuri le keye ɓang wula agh ko a ogriyang ni ɓuri) ɓaɓura te ya ke mayi mami ɓung agh.¹²Ama ari ashile agh miyang ngi nah, murung Kulli niya, ɓa ɓangkulli ni kwa ni ɓamah ni nya ki pah njiteng ngha le, aggha iɗingni nile, ke mayi ɓung agh. ¹³Ɓamah ngha te ni ɓaɓuri ni nya ki pah njiteng ngha, aggha iɗigni nile, ke tuh nini agh. ¹⁴Ate ɓaɓura ni nya ki pah njiteng agh i tabari mami inite nina, ɓamah ni nya ki pah njiteng agh ih taɓa ri ɓuri. Nyani nagha le a munayong ka ɗigha a nya gerenteng agh.¹⁵Ama ɓeni nyaki pah njiteng a ntiriyang nah i wor le, iɓi woro, ja ma ɓeya, ɓabura ko ɓamah nyani nguri juwula a meliya, kulli gorsung ari ɗingna ma ololo. ¹⁶A we ɓamah agh, ko a yara awoni a ashi ɓuro le' ko awoni a ashi mamo le?¹⁷Le ɓeni kwa iɗig ɗingna ni Kulli tigiya ninga mama Kulli goriya ini pag gigilla lang abin ɓangkulli kwa. ¹⁸Ɓwah agh jaɓɓa in ngha a gori i pah njiteng le? keɓi agha iɗig ɓasuwa guɓung agh. Ɓwah gha nghang Jaɓɓa ngha a gori te pa njiteng? ke iɓi jaɓɓa agh. ¹⁹Ate ɓwa Jaɓɓa ko ni jaɓɓa, nya ki ariyi guɓung agh, Ga pag magula ga i pah murung ari gigila le kulli.²⁰Ɓeni kwa i ɗigha ninga mama Kulli gori ke pah njiteng agh. ²¹A woni guro ngha Kulli goro agh le? ka gangshiro tebi agh. Ama aka kun ɓurole pagha. ²²Ate ɓeni Kulli goro aye gurole, ɗigna gurole Kulli ni kun muri agh. inite nina, ɓeni kun muri ke Kulli goriya i pah njiteng a muri muna Kulli agh, guro le Yesu ni. ²³A kuro ni giri dudug, ke aya ɗig gurole ɓayong agh. ²⁴ Amuna nah, ko ja ɗigna mayeni ma mona lasung kun muri aye ka gorisung agh ishi pah njiteng agh, iɓi shi ɗighana.²⁵A bin aɓeni ni sang pag nduwula agha, nya ni gi lagɓan aɓin Kulli agh ate muyong agh, Ama miyang gi waɓ gha nshin gha, nigha ɓeni murung Kulli shin gi enna langha ni agha. ²⁶Miyang gi ɗenshe ate gani ki juh agh, ɓonna ke ɓwa ɗig ningha mama nɗigni agh.²⁷A tingna mahla le? ka ala ntuwi nini agh. Na tig ɓamah lah gha/ ka alla atig ɓamah lah gha. ²⁸Ama atig ɓamah lah le nah pag gimashira agh. Ɓamah ni ni ɓang wula agha ɓang wula le, ni pag gimashira agh. Ngha te agh aɓeni pag nduwula agh kunna a gha ki gangshiyang shi sa ari ɗingna layang, telang ngha ka ashi yong antira agire.²⁹Ama miyang ngi waɓ gha a muna Dah: kunɓang fitong ngha. longni ɓeniya, aɓeni na menna gha aɗigha nya agh. A ɓeni ki bwa gha, apag ninga a nya aɓwa agh³⁰A ɓeni ki ɓwah gha, a pag ninga a nya ɓwah agh, aɓeni ki pag bin murubang ngha apag ninga a nya, na aɓeni ki kur giriya ningha a nya ni guɓung ngha. ³¹na aɓeni ki pag tumo ni ngunjah agh a tol ninga a yangha pag tummo ni ɗenshe leyang, ate ngunjah ni paghale kwa ka juh a malla³²Miyang ngi nayiyong ken ngangshi muyong agh. A ɓeni nya ni nduwula agh yangha i ɗenshi tele tumole Kulli ate gha i pagha ke yeh ki poshiya. ³³Ama aɓeni ni nduwula agh i ɗenshi ni gi ngunjah, ate gha ipagha ika poshi ni yeh mahmi agh. ³⁴korinari; Ɓamah ni ni ɓang wula gha ko munagalang ki tig yeh ari gille Kulli ari gha ipagha ke i ɓol muri ni ɓongho. Ama ɓamah ni ɓang wula agh ki ɗenshi ate gi ngunjah ni ika poshini yeh ɓuri agh.³⁵Ngi waɓ gha ate ɓoroleyong, nyate tigyong a ganniya. Nwaɓ gha ngha yarata, ate inpah muyong aɓin Kulli ke guɓung iɓi gangshi yong agh.³⁶Ama ɓwa ki ɗenshe i nya i payi nsari le gimaɓwa agh le, nha wara bogho ma ɓanwulale ngha inite nina gha, i pagyi gha ɓoyiya. Nya i pag gimashira agh, A pag nduwula. ³⁷Ama tolla ayeh ika tangha guɓung nya ki gangshiya, i ɓol ɗenshele ninga mama tolla a kunyali agh, ika ɗig muna ngalang agh. pag na gimaɓwa. ³⁸Ngha ninale ɓeni tig nsari lah agh pagna gimabwa, ama ɓeni shiɓi nduwula agh ki wori.³⁹Nguri nduwula le ɓaɓura agh ngha muri ɓamah, ngha ohni njugha. Ama ɓuri wule ngure tuna yangha sagli ika ɓangwula aɓin ɓeni kwa yeh tol agh, ama ɓa ɓang Kulli. ⁴⁰A shina langha i ɓoro iɗig ɗinnale. Miyang ngi ɗenshe i miyang ni ɓongho le Kulli.

Chapter 8

¹Ni ɓeni agh ate gilina ni a pi gillang ngha. Shi yara i sungha kwa shi yerigiri. Yeri giri ngha ki gushi murung, ama agnjung ngha ki gilgiri. ²Ɓeni kwa ɗenshe i yara giri agh, ɓiye ni sang yeri ga ika yeri yah. ³Ama ɓeni ki agnji Kulliya ini yere.⁴Ngha te agh gilina ni a wula a pih gilang a lahgulah agh: shi yara i gilang a ngunjah ni ya gumuniyah, ɗeshiliya Kulli ɓi nya se Kulli ni mwoh gha. ⁵Ko ɗigna sa nah aga a gori a Kulli ma ngunjani ngha nghan, ko a kulli ko a ngunjah, ninga mama a kulli nhga nghan agh na "tellelah" dudug a ngunjah ni. ⁶Ngha te ɓisungha, Kulli mwohni - tesung, ɓinini aga kwagha, temuri te shi ɗigha teɓi, ni magula Yesu ɓa-ashiɓang, njiɓinini gha kwagha pu nghang, njiɓini te shi pu nghang.⁷Ngha ni nateya , ja yeri girini ɓeni kwagha ni agh, ini payi ke aɓaɓa ki bil gillang, ɗeshiliya ali gilina ninga gilina ni a pih gilang ngha. Ɗenshe leyang jurina ate na tang ngingang ngha.⁸Ama gilini ki kenisung aɓin kulliyah, ɗeshiliya ni sa juriya ngha shi li agh ko ɓonna ngha shi li agh. ⁹Ama i monle ke kun murum leyang ɗig nji njere engkusung le aɓeni ni tang ngigang ngha. ¹⁰Shi tollo i ɓeni nya ni njiteng matenna agh shino, awe ɓeni a yeri giriya, ki li gilini a pih gilang agh le, na shin ningha ɗenshile ni ki sori ili gilina ni pih gilang ngha le?¹¹Ate yeriteng lo a muri a gillang, aɓeni ni tang yarata agh, na munatero ni ɓa ashiɓang wu ate muyang, a jurina. ¹²A wuni a pag gimashira ri muna tero a ɓiyi ɗenshele yang ni fitong ngha le, a pangne ɓa-ashiɓang gimashira. ¹³Ngha nina le a gili ka pag muna tero ika enkushile, nin waye li nyamagha ate ke i pag muna terang iɓi pag agh.

Chapter 9

¹Meng ngha ni kum murang agh le? Mini ɓah ƙuntumo agh le? Ni shin Yesu murung kulliyale? Nyongni impagha a ɓah ƙuntumo lang abin murung kulli ya le? ²Ngha ɓah ƙuntumo le kulli abin aɓayong ngha mini te ɓa kuntumo a biyong. Ate nyongni nga ɗun tumolang abin murung kulli.³Ga ni pag ga ki gɓarang abin aɓeni ki tingha teng ngha. ⁴Shi nya ni njere lih ni nuh agh le? ⁵Shina nya ni njere tol ɓamah ni pa njiteng ngha, ninga ashile a ɓah ƙuntumo, a muna terung le murung kulli, ni kefas agh le? ⁶se Barnabas ni meng ni ka pag tumole?⁷Yang ki pag tumo ninga ɓaƙurungni gi kunnale le? Yang ki pang ngung ni ki lih njiyale? ko Yang ki leg ngullo keni ki nnuh kire agh le? ⁸ Ngi waɓɓa tenanani ni ɗiya muriɓang le ɓayong le? Gigila ni waɓɓa ni nah agh le?⁹A nyonglina a gigilla le Musa, "Ka ɗang ƙun nɗah agh gha i ngha i wol gwe yah." Nshin ninga nɗah ni kulli ki watteng a muri le? ¹⁰Nyah i watteng a musung agh le? A nyongli te musung, ate ɓeni ki ɗig ɗiyagha, i ɗigyi ni tigyong, ɓeni te ki wol gwe ya, i woli ni tig yong ate i kumo. ¹¹Shi jam gimma nɓwa le kulli a ntiri yong, konna ke shi lih a ntiri gi ƙunna le yong le?¹²Ngha a ɓayong ɓaɓa ka ƙun njere lih giri a biyong le, ni ɓoro ke misung ma agh sa kumma biyong dudug agh le? Ama ni shi pagh ni nagha. Le, shi gimyalisung ari ga kwa agh ate ke tumole ɓa ashiɓang i tangha njeya. ¹³Nin nyere aɓeni ki pag tumo a ɓin ɓang kulliya aƙun gilina leyang a bin ɓang kulliyale? Nin nyere aɓeni ki pag tumo a bin ɗaragha a yangha a lih a ntiri ga a ɗariniyale? ¹⁴Ini te ni na murung kulli tigha a waɓ tenana maɓwa le Yesu ka ƙun gi li layang ari waɓ tenana maɓwa le Yesu¹⁵Ama aga kwa ni te agh, ni tig yang riyang ngha. Ɗeshiliya nya ngi nyongli ga ate iɓi peng guɓungha. Ɓonna iɓi wu ngha ɓwa ka nah ngushi na murang ari gi pagnaniya. ¹⁶Ate waɓ tenana maɓwa le Yesu agh, nya ni njere ni ngi gushi ni murang teɓi yah, ate ɗigna ngi payi. Gi enna ni nimeng, ngha ni waɓ tenana maɓwa le Yesu agh.¹⁷Ate mpayi ni yang sagli le, miyang ni ngoshe. Ama payi ni vuriteng le, miya te ni tumo ni a ɗagha a ɓengha. ¹⁸ Ke mang pag ngoshe ninga kuma agh le? Nwaɓ na tenana le Kulli, ngi waɓɓi ate ngoshe ya, nga pah ɗenshe lang ari waɓ tenana le Kulli ga.¹⁹Ate nɗigna ni kunmurum ari gha kwa agh, mini guro aɓin ɓeni kwagha, ate i nonyang dudug. ²⁰Abin aɓa Yahuda nɗing ninga ɓa yahude ate in nonyang. Aɓin a ɓeni bin gilang ngha, nyeni murang ninga yang ate i nonyang. Npagha ni na ate ke nya ngi bil gilang gha.²¹Abin aɓeni gigilla ni bila muyang agha, npil murang ninga yang, ama ni te mpura a muri gigilla le kulliya, ama miyang a muri gigilla le ɓa ashiɓang. Mpagha na ate in nona aɓeni gigilla nya muyangha. ²²Abin aɓeni ni teng kurungha nɗig ninga ɓeni ni teng kurungha agh ate in nonyang. Nɗigna ga kwagha abin aɓayong kwa ate iɓi in assa a ɓaɓa. ²³Ngi pagha aga kwa agh ate tenana maɓwa le kulli, in ƙun ɓorole.²⁴Nin nyere a mereya, ɓeni kwa ki ɓang mere agh, ɓwah mwoh ni ka ag ngoshe agh le? Ngha ni nale nɓangha ate ƙun ngoshe. ²⁵Ɓa dalah ni kwa ngha ki ɓol muri a ga kwa agh. A paghi ate a agh ngoshe ni ki ɓiyiya agh. ²⁶Ini payi ke nya gi ɓangha ma nangna agh, ko wol gungungha. ²⁷Ama ngi pi girang ganni ngi pilli guro, ate ken waɓɓi aɓwah tele kulli le, a malla le ya a ɓughan ko a kara nji majaliya.

Chapter 10

¹Amuna nah. ntolla iɓi nyere i le a tesung dingna a binjeh le nlagiri le a billa a sallang. ²A yangha kwa agh a langne yang gimashira nji bin Musa a nlagiriye ni sallang ye, ³Ɗeshiya a yangha kwa agh a ya lih gilina ma bongho. ⁴A yangha kwa agh, a nuh na gi nuh na ma bongho ate a nuh na a nkonno ma bongho ni sogha tayangha, nkonnoye agh, ɓa-ashibang ni.⁵Ama kulli ni pag bin murubang ni aɓaɓa le yangha. A nluoh leyang meshina a lusung.

⁷Ke iɓi ndiya ninga aɓa pag gilang ninga mama a nshile yang ki pagha. Ga agh ninga mama a yongliya, "A ɓayong dingna njali ka lih nuh, ka logho ka dalah.' ⁸Ke iɓi ishi pag njah ninga mama dudug leyang ki pag agh. Atebi ni a bwah worotongno lum ngueh bahri pura muri tahro wuh a ntiri kara mwoh teɓi.⁹Ke iɓi ishi tig ɓa ashibang a peshe ninga mama dudug leyang pagha ke a yoh wolli nluo yang ngha. ¹⁰Inite nina ke iɓi shi ɗiya aɓa nyashitengha ninga mama dudug leyang pagha. Ke ɓa-kuntumo ma wol-nluo yanag ngha.¹¹Niɓeniya, aga pag yang ni agh giri biyang ate iɓi dig gi peshina a bisung. A nyongli yang ate lagsung, susungni aɓeni mallale ngunjah juh a bisung agh. ¹²Ngha ninale, beni kwa ki denshe i tang ngha le iɓi le muri ate ke iɓi kpa agh. ¹³Peshe nya ka kunyo mama ka dig ma piyo bin bayong kwa agh. Ate kulli ya ɓa njiteng ni. Ni agha iɓi shi igna a peshe ni sha ganiya agh. Ika payiyong nji njere pura a peshe ate iɓi ngim yaliyong.¹⁴Ngha ninale, a makunyalang, nɓang pag gillang. ¹⁵Ngi nateng riyong ninga a ɓayongni ni yeriteng agh ate iɓi wab njuo a muri tenana ni ngi wab agh. ¹⁶Min koro bongshibang ni shi bongshiya dunna shi kpanan musung ari gani le ɓa-ashibang. Fah nuh ni sa boniyi aghni dungna shi kpanna musung a ngiri ɓa-ashibang agh le? ¹⁷Ate fah nuh mwoh niya , ni gowo le sungha shi dingna ngirung mwoh. Susungha kwa agh, Fah nuh mwoh ni shi lih.¹⁸Nshina a ɓah israila; a ɓeni lih gi a wolla bin ɗara agh,? ¹⁹Mang nga wab le? ni gilang agh giri nile/ ko gilina ni a pih gilang ngha, giri ni le?²⁰Ama ngi waɓ tenana a muri a aɓeni ni yeri Kulliya ki pag agh, ile a pih a gima tenna le ama a pih kulli ni agh ninga i ɓi kpamuyong na gimatenna agh. ²¹Ni nga nuh aminkoro le murung kulli le nye nga nuh a minkor le a gimatenna agh. ni nga kpa muyong a muri ɗeshili le murum kulli ni ma gimatenna agh. ²²Ko shi tolla sa tig murm kulli apag kikil le? shi ware ni tenne masso ngirung le?²³"Ga kwa agh maɓonna ni" ama ga kwa agh ni ki ɓuribang agh. 'Ga kwa agh maɓonna ni." ama ga kwa agh ni ki gil ɓayong agh ²⁴ke ɓwa iɓi al ga ka ɓoyi agh. Iɓi al ga ka ɓoyi ɓeni kwa agh.²⁵A log le a lih aga kwa agh a magha a bin mag giri agh, ilibang nya. ²⁶Ate " ngunjah ni ga kwa a ye agh, mami murum kulli ni." ²⁷Ngha ɓeni ni pa njiteng ari Kulli agh goro akoro, ke a tolla aka ka le, lih ga kwah ashina dumo agh, ka ilibang ngha.²⁸Ama ngha bwa wabbo ile, ''gilina niya ma gilang niya," ka lih agh. Aka pagha na ate muri ɓeni goro agh ni tele piliyi yalung. Ate ngunjah ni ga kwa a yeh ngha mami Kulli ni. ²⁹Nya ngi nah a tele piliyi yalung niya, ama ate piliyi yalli ɓwa sa. ³⁰Ngha npa makampa kedebang nlih gire le, ate mang ke a sa'agh a muri ga npa makampa muri agh.?³¹Ngha ninale, ko awongha lih ko a nuh, ko ga kwa awo pagha, payi ate gushi Kulli. ³²Ka ɗig ɓeni ka juni kpale ɓa Yahuda, ko aɓa Heleniya, ko a ɓeni ki ɓang Kulli agh. ³³ntolla iɓi nposhi yali a ɓayong kwa a ntiri ga kwa agh. Nya ngi ala ate ɓuro langha, ama tele a ɓayong dudug npayi nina ate aɓaɓa kun assa.

Chapter 11

¹Iɓi gangrang ni ga mamah ngangri ni ɓa ashiɓang ngha.²Ni ɓeniya, miya ngi ɓongshiyong ate ma nyongha nga ɗenshi ni meng a ntiri ga kwagha. Myang ngi ɓongshiyong ate ma nɓola gi panna ninga mama npayong ngha. ³Niɓeni agh ntolla ke iɓi nyere ile ɓa ashiɓang ni pag magula amura abuna kwa, ɓa ɓura ni te pag magula amuri ɓamah, ke kulli osso ɗig magula amuri ɓa ashiɓang. ⁴Ɓa ɓura ni kwa vuliyi muri ke jim kulli agh, ko waɓ ga ka pagha le, ni pih magula le gullo agh.⁵Ama ɓamah ni kwa ni vuliyi muri ke jim kulli agh, ko waɓ ga ka pagha le, ni pih magula le gullo agh. Ate ɗigna ninga nwana muri ya. ⁶Ɗingna ɓamah ni ki vuliyi muriya le, iɓi ashi nji muri. Ɗigna gi yiribiyina ni abin ɓamah ke ashi njimuri ko nwah nji muri le, iɓi vuliyi muri.⁷Niɓoto ke, ɓa ɓura vuliyi muri ya, ate ini minlin ni gushiɓang le kulli. Ama ɓamah agh gushiɓang le ɓa ɓura ni ⁸Ate na gil ɓa ɓura a ngiri ɓamah agh. Ɓamah ni mi a gila a ngiri ɓa ɓura.⁹Nite a gil ɓa ɓura ate ɓamah agh. Ni nale, a gil ɓamah ate ɓa ɓura.¹⁰Ini payi ke ɓamah ki ɗung ɗiya muribang a muri, ate a ɓah ƙuntumo le kulli.¹¹Ngha nina le, a ntiri murung kulliya,ɓamah nya ni ƙum murun abin ɓuriya, inite nina ɓa ɓura nya ni ƙum muri abin mamiya.¹²Ate mama ɓamah pura ri ɓa bura agh, ini te ɓa ɓura pura ri ɓamah nina. Le aga kwagha pura ɓin kulli.¹³Nwaɓi muyong njuo: Pagna ke ɓamah jim kulli ni vuliyi muriya le? ¹⁴Ke gipayina ma njeh ni aliyong gi yiribiyina ni ɓa ɓura i ɗag nji muri iɓi log agh le? ¹⁵Ke gi payina ni aliyong, i gi gullo ni ɓin ɓamah ngha ɗag nji muri log agh le? Ate njimuri ɗigna gi vuliyi muri. ¹⁶Ama ngha ɓung tolla ka shagshiri a muri ga le, shi nya ni gi pagna ma ɓi agh, inite abin aɓa ɓang kulli kwa nina.¹⁷Ama a ntiri agi lagɓangniya, nin ɓongshiyong ngha, kpaɓa leyong nya ate gima ɓonna agh, ama ate gimashira. ¹⁸Ate ni dunna agh, i ogna ile ngha nkpanni bin jim kulliya, koriyo ingni na a ntiriyong, le abin ɓaɓa agh, npanang njiteng. ¹⁹Ate digna te koriyo ki pagha a ntiriyong, ate a nyara a ɓayong ni angni yang ngha a ntiri yong.²⁰Ate ngha nkpaɓɓa ba mwoh agh, ne gilina le murung kulli ni nga lih agh. ²¹Ngha nga lih ya, ɓeni kwah ni ki lih gilina keɗeɓang a nshile ka lih mamiyang. Mwoh ki og yalo, le mamona nga ki ɓahra. ²² Nyah ni a lah ni nga lih nga nuh agh le? Nga keshi bin jim kulli, ni jenna a ɓayong ni nya ni guɓung agh le? Mang nga waɓɓiyong le? Iɓi ɓongshi yongle? Ni ngi ɓongshi yong ate ga agh.²³Ate ga n'agha aɓin murung kulliya, inite osso ngi pa yong, illeh murung kullli Yesu, ni ɗuh ni a magni agh, tol fah nuh. ²⁴Ngha pagni makampa agh, ɓoniyi le nah, "Ga agh ngirangni, ate muyong. Npag ga ate ɗenshi ni meng."²⁵Inite nina, ngha malli lini giriya tol min koro le nah, "Min koro niya, ini ki pag ogrung ma piyo ni nkil lang. Npag ga teɓi ngha nga nuh niya, nɗenshi ni meng." ²⁶Kareni kwah nga lini fah nuh niya, ni nuu a min koro niya, nyongha nga waɓ te wuhle murung kulli ha kara juhle.²⁷Ni nale, ɓeni kwah lih fah nuh ni, ye nuu a min koro le murung kulli a nji njere mama ni pag agh, pangna gimashira ri ngirun ni nkilla le murung kulli. ²⁸Le ɓeni kwah i bil yalisang, le iɓi lih fah nuhye ni nuu a min koroye. ²⁹Ate ɓeni lih ni nuu, ni ɗagha a gima ngirung agha, lihye ni nuuye njuo ni amuri. ³⁰Ini payi ke dudug a ntiriyong ngha ni girung wuhna ni konno, le a ɓaɓa leyong nong nang ntullo.³¹Ama shi pyeshi musung le sa shin gha, na waɓɓi sung njuo agh. ³²Ama ngha murung kulli waɓɓi sung njuo a, i funshi sung, ate ke a ƙursung ni njuo ni ngunja agh³³Ngha ni nale, a muna nah, nle lagriyong, ngha nkpaɓɓa bin mona nga lih giriya. ³⁴Ngha ɓung ki og yalo le, iɓi lih gilina a lah, ate ke njuh kpaɓɓa le, ɗig gi njuo agh. A muri agi ɓaɓa ni nyongliya, njuh le nga ɗumi yong njin njere.

Chapter 12

¹A muri agi palle bongho, amuna nah ni ngi ɗagyong a pinna agh. ²In yerina ngha nwa owni aɓa bil gillang ngha, aboshina yong ari gillang ni nya ki nateng agh, a njere shisa ni muri nya ngha nghan. ³Ngha ninale, miyang ngi nah iɓi nyere le ɓwa nya ki waɓteng ni bongho le Kulli le ka nah, ''Yesu agh kung'' ɓolle nya te ka nah, ''Yesu agh murung Kulli agh'' se ni bongho ma gerenteng.⁴Nibeni agh, a gi pahna ngha shisa ama bongho mwoh ni. ⁵Abin kuntumo shisa, ama magulla mwoh. ⁶Le a tumo ngha shisa, ama le Kulli mwoh ni ki ɗummi ɓeni kwa agh ga i pagha.⁷Nibeniya yang kwa le a pahne ɗigha muribang ɗum gipangna le bongho dabeng angni ɓeni kwa agh. ⁸Bongho ngha nghan a pahne a nji bin bongho pahne yeriteng, mamona teya ma yerigiri a nji bin bongho ni mwoh agh.⁹Ɓeni mwoh agh a pane pah njiteng abin bongho ni mwoh agh, ari mamona a pahne tol konno a nji bongho ni mwoh agh. ¹⁰Mamuna a pane gipangna ɗiya muribang, le mumuna teya ate shinduna. Ari mamona a pane yeriteng koriya abongho, ari mamona waɓɓa akunburi shisa, le ari mamona ate pangsa a kunburi ma shisa. ¹¹Aga kwaniya tumo bongho mwoh ni, ki pag gipangna ari ɓeni kwa agh ningha ma kunye tol agh.¹²Ningha mama ngirung mwoh ga dowo ngirung shisa, a yangha te a ngirung mwoh le inite ri ba ashibang nina. ¹³Ate ari bongho mwoh, a ishinasung kwa ari girung mwoh, ke le ɓa Yahuda ko ɓa Helini, ko guro, ko ɓeni kun muriya, a yangha kwa nuh ari bongho mwoh.¹⁴Ate ngirung ngha dowo mwoh ni agh ama dudug. ¹⁵Ngha kusung nah, ''ke mini bung ngha agh, nya ri ngirung ngha.'' le guɓung nya kwaɓi ni ngirung agh. ¹⁶Le ngha kirung ki na, ate mama mini njung ngha, mameng ngha nya ri ngirung agh'' le guɓung nya kwaɓang ni ngirung ngha. ¹⁷Ngha ngirung kwa ka dig njung nghala , nji jebangni bin ogbang ki dig ngha? le ngha ngirung kwa dig kirung agh nji njebang ni bin dungshi giri ki pang nghan?¹⁸Ama Kulli tigha dowo ngirung ninga mama gilliyang agh. ¹⁹Ngha ayangha kwa ngirung mwoh niya njebang ni ngirung ka pang nghan? ²⁰Nibeni dowo ngirung dudug ama ama ngirung mwoh ni.²¹Njung niki nayi bung 'guɓung nya nga pagni weh agh,'' inite murung ni ki nayi kusung, ''guɓung nya nga pagni weh agh. ²²Ama a gibang ni diya ni te agh a yangha ni borroleyang' ²³Dowo mama sa shin nninga ni ɓotttiya agh shi payong gullo dudug, a dowo ngirung mmama ɓottiya ini nga ni gullo dudug. ²⁴Nibeni ya, a dowo ngirung mama ni gullo agh nya ki aggha a gushiyang ngha, ate a yangha ni gullo kikara. Ama kulli kpab na a dowo ngirung kwa abin mona le pi a mama nya ni gullo agha gullo.²⁵Pagyi nina ate ke koriyo i pagha ngirung agh, ama ate dowo ngirung kona te, ni agnjung mwoh. ²⁶Dowo ngirung mwoh nya agh le, a nshile dowo ngirung kwa ka ganna. ko ngha dowo ngirung mwoh kun gullo agh, le a nshile kwa ka pag bin murubang. ²⁷Nibeniya, nyongni pag ngiri ɓa-ashibang le ɓeni kwa agh dowo ngiri ni.²⁸A bin ɓang kulli agh, kulli tariyi na aɓa-kuntumo ni duna, ma ɓahri agh ɓa shinduna, ma tahro aɓa aligiri, le a ɓeni ki pagha a gimma gullina agh, le ɓa gipangna pa gung. aɓeni ki angni bangha, le aɓa pag tumo gingnibang, na aɓayong ni ki waɓɓa akun buri shisa agh. ²⁹A yangha Kwa agh ɓa kuntumo ni le? aɓa shinduna ni kwa le? aɓa aligiri ni kwa le? Ayangha kwa agh aɓa pag gima gullina nile?³⁰Ayangha kwa ni gipangna pah gung le? Ayangha kwa a waɓɓa akunburi le? Ayangha kwa agh aba pilla a kunburi le? ³¹Npippira al gipangna magulla. ama ngha ɗumiyong njere ma bonna.

Chapter 13

¹Ko ke nateng ni kunbule a ɓwa ni mi a abah-kuntumo le Kulli le ngyani ag njungha, miyang ninga ngwang ko nkyang ni a wolo ki ɓwa agh. ²ko miyang ni gipangna ma shinduna ki pangha ni nyeri njiteng yeri girini kwa a songri agh, njiteng nga waɓi nkonno iɓi shishiya ama nya ni agh njungha le, mini guɓung ngha. ³Ko npa gi kunna langkwa a li na aɓa enna, ko npah ngirang a pingsa nya ni agnjung ngha le guɓung nya nga kumma.⁴Agnjung ngha gim yalung nibung ni pagima ɓwa. Agnjung nya ni kikki agh ko tol murungha, nya ni gushi murungha. ⁵Ahnjug nya ni dang kun agh. Nya i kari pag yalula agh, nya i bol gimashira a ye agh. ⁶Nya i pag binmurubang a muri gimashira agh. Ngha nale, yongho i pah binmurubang ni njiteng. ⁷Agnjug ngha ki gilga kwa agh, ki pah njiteng ari ga kwa agh, ngha i agni ga kwa agh, ngha ye gim yeh ni ga kwa agh.⁸Agnjung ni malgha, waɓɓa a ga ka pagha, a ka woro. kun buri mashira, aka boro. Yereteng nghanghan le, i ki woro. ⁹Sungha shi yereteng fitong, ngi waɓ ga ka pagha fitong fitong. ¹⁰̄ Ngha ɗunshole ju agh, mama ni dunshiya ka woro.¹¹Ngha mini muna agh, nateng ni nga muna, nɗengshe ninga muna, gi waɓɓa lang ninga muna. Ngha digni bangulla agh dagna gi pagnale muna. ¹²Ni ɓeni agh sa shingbang a gishingbang, ama kudung ni kudung. Nibeni agh nyerina fitong ama ngha yeri dudug ninga mama a yerini dudug agh. ¹³Ngha ni ɓeniya a ga taro niya dinga ni nah; pa njiteng, ni tigyong ari ga ka pagha, ni agnjung waɓyang kwa agh.

Chapter 14

¹N'all agnjung ni koshiyirung ari pah le ɓongho, ate nga shin dunna. ²Ate ɓeni ki nahteng ni lesung shisa agh nya i nah teng ari ɓeyong ngha ama i nahteng ri Kulli. Ɓung nya ki yeri ga i waɓɓa ate e nah teng a gi sogrina a ɓongho. ³Ama ɓeni ki waɓ gi shinduna agh i nahteng ri aɓayong ate i gushi yang, e tengshi giriyang, i ye pashi yaliyang a njeh. ⁴Ɓeni ki waɓteng a lesung shisa agh i gushi muri, ama ɓeni ki shinduna agh i gushi a ɓa ɓangkulli.⁵Niɓeni ya ɗenshelang ni kenyong kwa agh, ngha nahteng a kumɓuri shisa. Ama a muri aga kwa agh,ɗenshelang ni kenyong kwa agh. Ɓeni ki shinduna agh uwara ɓeni ki waɓteng ni kumɓuri shisa agh (Se te ɓwa waɓ tekushi ate gushi a ɓa ɓangkulli). ⁶Ama niɓeni agh, amuna nah, ngha njuh a biyong nga waɓteng ni kumɓuri shisa le, nga ɓuriyong mang le? Ni ngi pag agh, se te nwaɓ teng riyong a njiluworo, ko yeriteng, ko shinduna, ko aliyi aɓwa giri.⁷Ngha a gi wolla ni nya ni usulo agh ki ɓwah agh ninga njeme ko ngwang-ntah ngha ni ɓwah shisa agh, ni yellang ni ɓwa ka yeri ni ɓwah le njeme ko ngwang-ntah? ⁸Ate ngha a tong njeme gulla ni gima ɓisha, ni yellang ni ɓwa ka yeri ni niyebang ni e ka gilli ri ika lua agh le? ⁹Ini te nyong ngha nina. Ngha nwaɓteng ni muri nya nghang ngha, ɓwa ka yeri teng ni nwaɓɓa ni yellang? Nga woronah teng ɓwa nya te ki yeri ga ngi waɓɓa.¹⁰Njiteng ni kumburi shisa ni a ngunjah, mamo na nya ni tekoshi nya ngha agh. ¹¹Ama ngha ni nyeri tekushi kumburi agh le, nga ɗig biri a binnang.¹²Ini biyong nina. Ate nyong ngha nga koshiyirung ni shin pagha le bongho agh, ntangha a gipagna ni ka gushi a ɓaɓang kulli agh. ¹³Ngha nina le ɓeni ki nahteng a kunburi shisa agh e jimma i yeri pil kunburi eh. ¹⁴Ate ngi njim Kulli a kunburi shisa le, bongho lang ni ki jim Kulli, ama yeriteng lang ni buri agh.¹⁵Mang nga pagha? Nga jim Kulli a bongho lang, nye nga jim kulli ni dengshe lang. Nga tu ngya ni bongho lang, nye nga tu ngya ni dengshe lang. ¹⁶Nya nina agh le, ngha bongshikulli a bongho le, aɓayong ka pah ni yellang ke ka nah, "idiya na" ngha a wo paghi Kulli makampa ga ngha na yeri ga a waɓɓa agh?¹⁷Ate a pah ne Kulli makampa yarata, ama ɓeni nyong ngha ni ni agh ni ɓuri agh. ¹⁸Npag ne Kulli makampa ate nwara yong ni nahteng a kunɓuri shisa. ¹⁹Nina agh a bin ɓangkulli agh ɓonna a waɓteng bongho a yeriteng lang ate nagha a nshile, ken nwaɓteng woro tongno lum ngueh lum a kunɓuri shisa.²⁰Amuna nah ken nɗig ninga amuna a ɗengshe layong ngha, ama, a muritumo, ndig ninga a minbangnah, ama a i ɗenshe leyong iɗig mami aɓa tennah. ²¹A gigilla agh, a nyongli na, ''a kun na yeri kunɓuri le yang ngha agh ni ngotokun abiri, ri a ɓeyong ni. Ngha te aɓeni kwa agh nite a ogh nghang ngha,'' ini kulli waɓɓa na.²²Ate kunɓuri shisa agh gipayina ni nya, a bin aɓeni ki pah njiteng ngha, ama abin ɓeni ni pah njiteng ngha agh. Ama shinduna agh gipayina ni, nya temuri aɓayongni ni pah njiteng ngha agh, ama aɓa pah njiteng. ²³Ngha nina le, aɓa pah njiteng kwa kpaɓɓa waɓteng a kunburi shisa, le a biri ko a ɓeni ni pah njiteng ngha agh juh, le ka nah i nyongni a bahngha le?²⁴Ama ngha nyong kwa ngha wabte shiduna agh, le biri ko beni ni pah njiteng ngha agh juh, ika agh ni ga ogh kwa agh. A ka waɓɓi njuo a muri tenana eh. ²⁵Ga songrari a yaliya ka pura beng. Nina le ika kpah njeh ika gushi Kulli. ika nah, i njiteng Kulli ngha niyong.²⁶Le Mang ɗeshi, amuna nah? Nkpaɓ le ɓeni kwagha ni ngya, aliyi aɓwa giri, ko shin njiloro, waɓ kunburi shisa, ni pil kunburi. N'pag ga kwa agh ate ngushi aɓa ɓang kulli. ²⁷Ɓwa waɓteng ni kunburi shisa le, le ɗigha ɓahri gogh le tahro, mwoh mwoh, le i ɓwa i pil ga a waɓɓa. ²⁸Ama ɓung nya ka pilli gire agh le, le a ɓol-gung kwa a bin ɓang kulli. Le i ɓeni kwa agh i nahteng ri muri ni kulli²⁹Le aɓa-shinduna ɓahri ko tahro i nah teng, le a nshile a teshi kiri yang ni yeri teng ni a waɓ agh. ³⁰Ama a pi ɓwa yeri teng a bin ɓang Kulli a muri ga a waɓ agh, le ɓeni ki nahteng ngha i ɓol-gung.³¹Nyong ngha kwa agh nlogle nwaɓte shinduna mwoh mwoh ate ngha aliya aga tengshe ariyong ngha. ³²Ate bongho le a ɓashinduna agh, ngha bi a ɓashinduna. ³³Ate Kulli ya ini kulli salala agh, ama ma ololo ni. Gigilla ni agh ngha a kangna ɓang kulli le aɓa pah njiteng kwa.³⁴A menah i ɗig jehyi abin ɓangKulli. Ate na agghi yang a nahteng ngha. Nina le a nonghi muyang njeh ninga mama gigilla waɓ agh. ³⁵Giri ngha nghang a tollo a ka aliyi le, a illi aburah yang a lah. Ate gi- iribiyina ni abi ɓamah nahteng a bin ɓang Kulli. ³⁶Telle Kulli juh a nji biyong le? Nyong ni mwoh bilbang biyong le?³⁷Ɓeni tol muri ini ɓashinduna ko yang ngha a bongho ngha, iɓi yere a ga nyongli yong ngha, a gigila le magulla ni. ³⁸Ama ɓeni kwa ni aggh ni ga agh, ken agh ni ɓeya agh.³⁹Ngha nina le, amuna nah, n'al shinduna ni yali yong mwoh,ken ngiti ɓung nahteng ni kunburi shisa agh. ⁴⁰Le ga kwa agh a pagne a njinjere yarata.

Chapter 15

¹Nibeniya miyang ngi ushikunyali yong, amuna nah, amuri tenana ma ɓwah le yesu nin nwaɓi yong agh, ngha aggh gha ni mama ntangha muri agh. ²Ni tenana ma ɓwah le Yesu ni ini n'aɓ ni, ngha nbol tenana le Kulli ni nwaɓi yong yarata agh, ngha npah njiteng ngha.³Ate nwaɓ neyong ninga mama ni kunduna n'ossoh n'agh agh: ate ɓa-ashibang wuh ate gimashira lesung ni ngha mama a nyonglo a giɓomo le Kulli agh, ⁴A lingshi ne, ye logho a kara ma tahro ninga mama a nyongli agh.⁵Ɓa-ashibang purari Kefas, le ni lumpu ɓahri egh; ⁶Le ye purari a ɓa pah njiteng worotongno ngueh tongno agh a kunbang mwoh. Dudug leyang ngha wa uwo ni njung ɓaɓa wara wuh. ⁷Le ye purari Yakubu, ni aɓa pag tumo le Kulli kwa.⁸Ni njumo kwa agh, pura rang, ninga nbolli muna ni agh. ⁹Ate mini makyena le aɓa pag tumo le Kulli kwa. Ni npere a gorang i ɓa pagtumo le Kulli agh ate npagne a ɓa pag tumo le Kulli ganni.¹⁰Ama, nieh le kulli, ini paghi ke nɗig ni nga, ate nieh le a rang ngha nya ninye agh. Nina gha npag na tumo madungrina n'or yang kwa. Ama ɗeshi ya miniya ama nieh le kulli ni a rang ngha ni. ¹¹Nina le ko meng, ko yang, ini sa waɓteng le Kulli ni, na ini npa njiteng nina.¹²Nibeniya ngha waɓteng le ɓa-ashibang e logna nkiliya, le pallang ke dudug leyong, ki nah i logha nkiliya nya le. ¹³Ama logha nkiliya nya ngha nghang, le ko ɓa-ashibang magha ni logh agh: ¹⁴Ngha na logshi ɓa-ashibang ngha agh le waɓteng le kulli lesung ɗigna manangna, le pah njiteng leyong ngha ɗigna manangna.¹⁵Ɗeshi ya shi ɗig na aɓa waɓ yiri a tenana le Kulli, ate shi waɓ na yiri a muri Kulli, shi nah i loshi nah Ɓa ashibang, ngha teya nya nina agh. ¹⁶Ate ngha na logshi a nluo gha agh, nite a logshi ɓa-ashibang ngha: ¹⁷Ngha nite a logshi ɓa-ashibang ngha le pah njiteng leyong ɗigna manangna, nyong ngha nwa uwo a gimashira leyong.¹⁸Le a ɓeni wuh a pah njiteng le ɓa-ashibang nghe agh, ingni na a gishe. ¹⁹Ngha a ɗigna lesung a ngunjah ni agh shi tigna yong ari ɓa-ashibang, a ntira aɓayong kwa agh, gha shi ɗingnai aɓa gi-ennah.²⁰Ama niɓeni agh, a logshi na ɓa-ashibang a nkiliya nde mwoh, njingung ma kunduna le a ɓeni wuh agh. ²¹Ninga mama nluo ingni ni ngunjah ate ɓwa mwoh agh, te ɓwa mwoh ɗeshi ini logho le nluo nkiliya juh ni.²²Ninga mama a njibin Adamu, aɓayong kwa wuh ni agh, ini ɗeshi ate ɓa-ashibang aɓayong kwa ki kun usulo. ²³Ama mama kwa ni ɓilla le: Ɓa-ashibang, njingung ma dunna, nina le a ɓeni mami ɓa-ashibang ni agh ka kum usulo a kara juh le.²⁴Le malla le kara egh ka juh, ngha ɓa-ashibang ka pah ni ɗiyamuribang a bin kulli Tehri: kara egh ni i ka ɓishili ni gigilla, ni gullo, ni ɗiyamuribang kwa. ²⁵A ɗiyamuribang le ka gullo ha i ka pariyi a ɓa shiɓi teng le. ²⁶Nluo ni ka pag ɓa banna ma njumo ni aka wol agh.²⁷Ate '' tigna ga kwa agh." Ama ngha a nah ''ɗunna gereteng i ɓeni agh ni kpah ni ɓa ɗiyamuribang ngha. ²⁸Ngha agha kwa agh ngha abi agh, Ie muni ma agh ika ɗiggah binjele ɓeni tig ga kwa abi agh. ga ka pagha ate murung Kulli ka ɗigh ga kwa agh a ntiri ga kwa agh.²⁹Ngha nina le mang a ɓeni a isha ate nluo gha ka pag le? Ngha a nluo ni ki logh gha agh mang paghi ke a ishiyang ate nluo le? ³⁰Mang paghi kesung ngha akun nluo kunbang ni kwa agh.³¹karani kwa agh, miyang ngi shin nluo! Ngha waɓ ga a njere gushi murang riyong, ngha miyang ni Yesu ɓa-ashibang magulla lesung agh. ³²Mang nga kumo, a shina le ɓayong, ngha nwari-wara ni agilusung a Afisa gha, ngha a nluo nya ki logh gha agh le? ''Le shi li shi nuh, ate kaberi le sa wuh.''³³ke a soryong ngha: ''ɗighni a ɓayong ma nangna ngha ki ɓiyi yalung ma ɓonna.'' ³⁴Nbol riyong! nɗigha gereteng! ken pagh gimashira agh. Ate a ɓaɓa leyong ni yeri kulli agh. Ngi waɓteng nghe ate in nuh yiriɓiyina agh³⁵Ama ɓung ka nah, '' a nluo ka logha nkiliya ni yellang? ja ngirung ma nyeni a ka logh ni le? ³⁶Nyong ni a nbwondo kikir! ga a jam agh ni ki saghi agh, ngha ni wuh gha agh.³⁷Ga a jam agh ni ki ɗigh ni giri agh, ama nji jamma ni, logh le ɗigh ki kaya ko giɓɓi sa. ³⁸Ama kulli ka pi ngirung mama tol gha, ɗeshi ya nji jamma ni kwa agh ni jah ngiri. ³⁹Jah ngirung ni kwa agh ni mwoh agh. Ama, ngirung le ɓayong ma shinshing ngha nghang, ni ngirung ma ɓi mami giluwo, ni ngirung maɓi mami a minya, ni maɓi mami a njie.⁴⁰A ngirung ma ɓakulli ngha nghang ni ma ngunjah. Ama gullo le ngirung ɓakulli agh ngha sa, ɗeshi gullo le ngirung ngunjah gha gi ɓisa ni. ⁴¹Gullo ngha nghang mami kara, ni gullo maɓi mami sheri, ni gullo maɓi mami amuna-sheri. Ate muna-sheri ɓaɓa ngha nghang gullole sa ni muna-sheri ɓaɓa.⁴²Ɗeshi ya ini logh le a nluo ankiliya nina. Ga a jamma logh le ɓiya, ɗeshi ya ga a loshi ya ga ni ki ɓiyiya gha ni. A jammi nya a pagh gullo gha; a logshi a pah gullo. ⁴³A jammi a shingra; a logshi a gullo. ⁴⁴A jammi a gbangli ngirung; a logshi a ngirung ma bongho. Gbangli Ngirung ma ɓonna ngha nghang le, Ngirung ma bongho ngha nghang te.⁴⁵Ini a nyonglo nina ɗeshi, '' Adamu ma kunduna ɗigna minlim ma usulo ni njung,'' Adamu ma njummo pilla bongho ma pah usulo. ⁴⁶Ama ma bongho ni juh ni kunduna gha, se ma ngirung le, ke ma bongho.⁴⁷Ɓwa ma kunduna ma ngunjah ni, a ɓagghi ni tuɓu. Ɓayong ma ɓahri agh pura a Kulli. ⁴⁸Ninga ɓeni a ɓag ni tuɓu agh, ini te a ɓeni a ɓag ni tuɓu agh nina. Ni nga ɓeni purah a kulli ya, ini te a ɓeni a ɓakulli ya nina. ⁴⁹Ninga mama shi tolla ngirung ni a ɓag ni tuɓu agh, ini te sa tol ngiri ɓeni pura a Kulli agh nina.⁵⁰Ga agh nwaɓ ne, amuna ngiyang, i nyama ni nkila, ni ki ingna a mur le Kulli ya. Ini nina ga ka ɓiyiya ni ki tol ga ni ki ɓiyiya agh. ⁵¹Nshina! minyang ngi waɓiyong njiteng ma songrina: ni shi wuh kwa gha, ama aka pilsung kwa.⁵²A pil sung ni kahra ni nga kaɓi njung ari nyeme ma njumo; Ate a tong peripe, le a nluo ka logho ni ngirungni ni ki ɓiyiya agh, le a ka pilsung. ⁵³Ate ngirung maɓiyina ni nya ɗigna ika pil ngirung ni nya ki ɓiyiya gha, ɗeshi agh ngirung ni ki wuh agh, ɗigna ika pil ngirung ni nya ki wuh agh.⁵⁴Ama ngha ngirung ni ka ɓiyi agh, pil ngirung mama nya ki ɓiyiya agh, ngha ngirung ki wuh agh ka pil ngirungni ni ki wuh agh, ini le ga a nyongliya ka ɗungso ''a mella nluo a li-lua.'' ⁵⁵''nluo, li-lua lo nghe? Nluo, tunang lo nghe?"⁵⁶Tunang le nluo gha pagh gimashira ni, ɗeshi ya ɗiyamuribang le pagh gimashira agh gigilla ni, ⁵⁷Ama makampa le Kulli ngha pah sung li-lua a ntiri mahgulla Yesu ɓa-ashibang!⁵⁸Ngha nina le amuna a aggah lang, ntang jiyeyi ke nshishi ya. Nɗigha a pagh tumo le mahgulla ate nyara tumo le mahgulla ni ngi pagh agh nya nieh agh.

Chapter 16

¹Niɓiyeni ari pah bung le aɓabang kulli ya , ninga mama ntig ni a ɓa pahnjiteng ni a halatiya ki pag gha , ini nga paghana. ²Akara makunduna le kara tomɓari agh , ɓeni kwa ntiri yong ngha e songri guɓung, le i kpaɓi ninga mama i gan ngha .Npagha nina ate nju le pah bung nya.³Nbilbang le , ɓeni kwa ntol agh , nga tashiyang ni gitashina ma ɓonteng ni pah bung le yong i kenni urushalima. ⁴Bonna nwor le , sa woriyang.⁵Ama nga juh a biyong le ngha billa makidoniya. Ate nga billa makidoniya . ⁶Golle, nga ɗigha biyong ha nga mal biyang, ate iɓi angnang ni gingbiri lang, ba kwa nga kah nghang ngha .⁷Ate ni tol shin yong ni kahra gha . Ate ntolla nga ɗig ni yong nga uwo, ngha kulli aggha. ⁸Ama nga ɗigha Afisus ha kara fentikos , ⁹Ate a loshinang nghang kun njere gerere, ɗeshi ya aɓa banang ngha nghang dudug .¹⁰Ngha Timoti juh agh, aggha i maghri biyong , ate tumo le kulli ni i pagha ninga mama ngi pagha .¹¹Ke ɓung i jenni nya .In agni maghi shikara ololo , ate i zu a binnang. Ate miyang ngi shin njere le ni a ɓaɓangkulli.¹²Niɓen yai nya a muri muna ngisung Afollos, ntengshinari i juwa biyong ni bin a ɓaɓangkulli. Ama agha le ni nya e juni nibeni sang ngha. Pagye kwa ngha kara pyeri ya .¹³Ken magriyong ngha , Ntang kukoturo a muri njiteng le yong , npag giri ninga abuna, ntang nginghang. ¹⁴Le ga kwa nga pagh gha npaghi a yalung tolla .¹⁵Nyara ɓa liye Istifanas, ayangni a pontuɓu a Akaya ni kun dunna, a pahna muyang ate a paghi a ɓa pah njiteng tumo.Niɓeni ya miyang ngi jim yong ,amuna-nah, ¹⁶in nonshi muyong njeh abin aja aɓeh ni a ɓeni kwa ki angnibang a tumo ni aɓeni ki ganni sung ngha.¹⁷ Npagna bin murubang ni ju le Istefanas , ni Fartunatas, ni Akaikas. A tolla nghang ɗengse le yong.¹⁸Ate a tengshi na ngiri bongho lang ni ma miyong. Ngha nina le ndengshi ni za ɓayong ni.¹⁹A ɓa ɓang kulli ni a Asiya mangne yong kung. Akila ni Bilkisu ni aɓa ɓang kulli ni a Lah yang ngha, mang ne yong kung a ntiri luli Mahgula Yesu.²⁰A ɓa ɓangkulli kwa mangne yong kung. Nmaghi a riyong kung ni agha riyong ma gerenteng.²¹Mini Bulus , nyongli ga ni beng. ²²Ɓeni kwa ni agnji mahgula gha agh le ɓi a nyommi Mahgula ju! ²³Le nieh le Mahgula Yesu e ɗig ni yong. ²⁴Le agnjung lang e dig ni yong kwa a ntiri luli Yesu Ɓa-ashibang. Iɓidiyana.

2 Corinthians

Chapter 1

¹Bulus, ɓa kuntumo le Ba ashibang Yesu, ngha ri ɗengshe le Kulli ni Timoti muna ngisung kena biya aɓa ɓang Kuli ni a Korantus ni aɓaɓang Kulli ni kwa a nje Akaya agh. ²Iɓi nieh le Kulli ɗing ni yong ni ololo le Kulli tesung ni a Kuli agh ni Magulah Yesu Ɓa ashibang.³Iɓi Kulli ni Magulah lesung Yesu Ɓa ashibang iɓi kun ɓongso. Ini ipag Terung ma shin gi enna ni Kulli ma pashi yahlung ⁴Kulli ngha ki pashi yahlisung a ntiri gani le sung ni kwa agh ate sa pashi yahli a ɓeni kwa a gani agh. sa pashi yahli a nshile ninga mama Kulli ki pashi ni yahlisung agh⁵Ninga mama Ɓa ashibang ganni ate musung agh, ini te ninah, pashi yahlisung juh a bin Ba ashibang. ⁶Sungha ma sha ganle, ngha te pashi yahliyong ni ashibang leyang; ah pashi yahlisung le ngha ate pashi yahliyong. pashi yahliyong ka pag tumo yaratah ngha ingin yaliliyong ninga mama sa ganni agh. ⁷Yahlisungni shi tiya ariyong agh ini ninah, ate shi yerina ninga mama nga ganni ninga sung agh inite aka pashi kunyahli yong ninah⁸Ate ni shi tollo i yeriteng shingrina riyong ngha, amuna ngisung ate gani ni kunsung a asiya gha. Ɗengre ni a ɗengrini sung biye agh wara musung, ni shi ɗengshe sa ɗingni usulo agh. ⁹Ini ninah, a wanneh sung njoh ma nluo. Gire pagha ninah ate keɓi shi tig yahlisung ari gipangna lesung ngha, sei a bin Kulli, ɓeni ka logshi a nluo a nkiliya agh. ¹⁰A ashina sung a muri gani le nluo, ika ashisung ɗeshi. Shi tingna yahlisung ini ika ashisung ɗeshi.¹¹Ngah pag gah ngha ossoh ngha agni sung ni jim Kulli agh. Le dudug ka pag makampah ate musung ate nieh Magulla ni a pahsung ate jim Kulli le a ɓayong dudug.¹²Sungha sa tol musung ate gah: ga yahlisung ɗung nghe Ngha ari ɗengshe ma bonna ni njiteng ni juh abin Kulli agh nih bolo ni shi boli musung a ngunjah agh. Shi pangna ga kwa dudug nihyong -nyah ari yeriteng ma ngunjah agh, ngha ari nieh le Kulli. ¹³NI shi yongli yong gha ninga gah bila ni yere agh. Ini pag dengshe lang. ¹⁴Ninga mama nyerini sung ninah agh, sa ɗig tekushi tol muyong a kare leMagulah lesung Yesu, ninga mama nga ɗig tekushi tol musung agh.¹⁵Ate ntingna yahlang te gah ntolla nga jua biyong ni duna ate nga kun ngoso giyah lesung ma ɓari agh. ¹⁶Ngilarang nga bolla biyong ngha nga kah a Makidoniya agh, ate nga tahsang ngha kara nga kahni a ɓaYahuda agh.¹⁷Ngha ngi pag ni ja ɗengshe ni agh gire marinang le gangshinang le?. Gi pag gipangna lang ni ɗengshe ɓayong ate nga nah "eh eh, ni "oh, oh" a muri tenana ni mwoh agh le? ¹⁸Ninga mama MUrung Kulli agh Ɓa-njiteng ni agh, ni sa nah eh, ni oh a muriga mwoh agh.¹⁹Ate muna Kuli Yesu Ɓa-ashibangngha ɓeni Silbanus, ni Sila ni meng waɓɓiyong ngha, ini "Eh" ni "oh" agh, ni agh Ngah ninah le "Eh" kara ni kwa agh. ²⁰Ga kwa Kulli waɓa ika pag agh "eh" ni a biini. Ini te a nji bini agh sha nah "Idiana" ari gulo le Kulli.²¹Ni ɓeni agh Kulli angna ni sung ni yong aɓin Ɓa-ashibang, wara tigsung. ²²para bi a musung ni pasung bongho le a yahlisung ni agha ni gah ika pasung kara agh.²³Ngha ninah le ngwara Kulli iɓi tangha murang ate ga payi keni njuh a Korintis agh ate iɓin ntangha ate muyong. ²⁴Ni shi tollo sha ɗumi yong paggha ni njiteng leyong ka ɗingni agh. Ngha ninah le sungha shi pag tumo ni ate bin murubang leyong ni tangha ni ntangni a njiteng agh.

Chapter 2

¹Ngha ninah le ntolla a yahlang nin wa ye jua a biyongha a ntiri gani agh ²Ngha nlushi yahliyong ngha, yang ka tengsa le, se ɓeni nlushi yahli agh le?³Nyongliyong ninga mama npag agh, ate njuh a biyong le ke nkun yahlulla agh abin aɓeni ntollo ka poshi yahlang ngha. Miyang ni njiteng a muyong kwa ate binmurubang langha ninga mamiyong kwa. ⁴Ate nyongli neyong a ntiri gana ni yahlulla ni njimerung dudug. Nin ntollo nga lusshi yahliyong agh. Ngha ni ninah agh ntollo iɓi nyeri tollo ni ntolliyong ni yahlang mwoh agh.⁵Ɓwa ngha nghan lushi yahlung le, mini lushi yahlang ni murang agh, ama ate giɓaɓa dudug, nya ate lushi yahlung dudug ariyong kwa agh. ⁶funso ni a ɓayong dudug funshi niya piyara. ⁷Ni ɓeniya, funso ni ngi funshiniya e toyine npooshi yahli. Npayi nina ate ke yahli iɓi ɗungshi ni gi-enna agh.⁸ Ngha nina le, miyang ngi tengshi ngiriyong ate nɗung tolloni ntolliya a dahbeng. ⁹Ga ni pag tekushi yongloni nyongli yongha ate nperi yong ni yere nyongha nga pah gullo ari ga kwa agh.¹⁰Ɓeni kwa nponghi tuɓuh agh, meng ma'a nponghne ɓiye tuɓuh. Ga kwa nponghi tuɓuh agh-ngha npongneh ga kwa tuɓuh agh, a pongne tuɓuh ate muyong a kundung Ɓa ashibang. ¹¹Inite ni nah ate ke ɓa-soribang ɓi sorihsung agh. Ate shi yerinah agi pangna le. ̇¹²Murung Kulli logshinang njinjere ngha keni ngi wat tenana le Ɓa-ashibang a ntiri lah Tarwasa. ¹³Ninga te kwa agh, yahlang ni nongha nje agh, ate ni shin muna ngiyang Titus a biye agh. Le ɗagyang biyeh nyere a Makadoniya.¹⁴Makampah le Kulli, ɓeni a nji bin Ɓa-ashibang ini kenisung a kum ɗung poshina. Njibisung ni imeshiyini tenana ma ɓonno ma yeri aba kwa agh. ¹⁵Ate sung abin Kulli agh agi ma sussuna ma ɓonna le Ɓa-ashibang a ntira a ɓeni a agshi agh ni aɓeni a pingshi agh.¹⁶A bin a ɓeni a pingshi agh agima sussuna wuh kenah awuh. Abin a ɓeni ka kun aɓɓa agh, agi ma sussuna aɓɓa kenah aɓɓa. Ayang pere ka kuma a gire le? ¹⁷Sungha shi nyah ninga a nshile a ɓayong agh, a ɓeni ki mag tenana le Kulli ate kum ngoshe. Ngha ninah ni yahlung ma knwar ini sa wani tenana a ntiri Ɓa-ashibang ninga mama Kulli tashi ni sungha a kundung Kulli agh.

Chapter 3

¹Ye shi toltina ɓongshi musung ɗeshile? Ni shi al gi yonglina ma tang ngha murung ni nga mami ɓayong ngha, ke nya nina agh? ²Nyong ni muyong, nyong ni inpaggha a murung ni a nyonglo a kun yahlisung ngha, mama ɓayong yere ka bil agh ³Nɗunna nyongni a giyonglina ni pura a bin ɓa ashibang mama shi pahgha. Na yongli ni gi yongli giri agh a yongli ni ɓonghole Kulli. Na yongli muri taliya, a yongli a ye abwa.⁴Mama ni pag njitengni susungha ni abin ɓa ashibang a kundun Kulli. ⁵shi nya ni yere mama ka dumo i gumu ngha pura bisung ngha, yere lesung ngha ngha bin kulli ⁶Kulli ni pagsung ishi ɗiya a guro ma ogrung. Ogrung ni agh ma yongli giri ninyah ma ɓongho ni. Giyonglina ah gi woloni. Ɓongho ni ki pa usulo.⁷Tumo ni juni nluo agh ni yongli giri a muri a tallih juwa ri gushibang ni a ɓa Israila ni logle shin kundung Musa agh. Ate pa gushibang ni a kundumi agh, gushibang mamalah. ⁸Mang ka pag gushibangle tumoni ɓongho ka paggha le?⁹Ɗigha tumo mama ni kani ɓwa a bin ashibang ni gushibang ngha agh, perini tumo jitengni ma gushibang! ¹⁰Njiteng ni, ga a tolo ɗig gi gushibang kana agh, nya ni gullo agh, ate gulo ni oriya. ¹¹Ga kana woro wor agh, ngha ni gushibang ke mama ni ki malga agh gushibang le ni yalang!¹²Ɗiggha shi sung ngha ni yeri njiteng, shi wateng yarata. ¹³shi nya niga Musa agh, ɓeni vuliyi kun dumi, ate ke iɓi aɓa Israila i shin kun dumi ni gullo le ni ki malgha.¹⁴Ama ɗengshe leyang vuliyi na, nha ni kyari giɓwa-ngirung ngha nghang. ngha a ɓil gi-ogrung ma yayina agh. Na logshi agh, ate bin ɓa ashibang ni mwoh ini a shishi nghang. ¹⁵Ama nha ni kyari, kunbang ni kwa a billi gi yonglina le Musa gha giɓwa ngirung ngha yahliyang. ¹⁶Ɓwa ni pil dumi abin Magulla ah, a toleye ɓwa rung.¹⁷Ni ɓeni agh magula agh ɓonghno ni. Ɓa bonghole Magulla ɗig ngha ngha, kun murung ngha nghang. ¹⁸Ni ɓeni agh shi sungha kwa, ni kundung ni na vuliya agh, shi shina gullo le murung kulli. Shi sung ngha sa kun ariya kenari gushibang loggari gullo ni kenari maɓɓi, ni ngha pura abin murung kulli, ɓeni ɓongho ni agh.

Chapter 4

¹Ngha nina le, ate susungha ni tumoni, ningha mama sukuni aɓɓa ari gienna agh, ɗungsung ni kpa ah. ²Nina le, shi shiɓina a njinjere ma yiriɓiyina, ni ma songrina. Ni shi ɗingni sorbang ngha, ni shi bol tenane le Kuli ni njung bisungha. Ate ɗung njiteng, sungha sha pah musung a muri ɗense le ɓenni kwa agh a dung Kulli.³Ke tenana maɓwa le Yesu lasung girra leh, girra abin aɓeni apinshiya. ⁴Agi pangna leyong agh, agilang ma ma ngunja ni wara vuliyi ɗense layang ma pah njiteng. Ngoshe a, na logle ashin posso le tenana maɓwa le Yesu ni gushibangle, ɓeni ni minlim Kulliya.⁵Ate shinya shi hamma temusung ngha, se Ɓa ashibang Yesu niga muna KUlli, sung teya shi digna a gurolayong temuri Yesu. ⁶Ate Kulli ni nah, "poshibang ka tubang a pinna," ih tunabang a yalisung, ate i pah posshibang ma yeri gullole Kulli a dung Yesu Ɓa ashibang.⁷Ama susungha ni gikunna ni a ɓang sabong agh, ate ɗumo eleh gullo ma ɗiya muribang agh mami Kulli ni mamisung ni agh. ⁸su sun ngha shi nu gani a njijere ni kwa agh, na li sung kwa agh. musung gangshina ni shi pushi yalisung ngha, a pahna sung ganni ama na meshisung ngha. ⁹A yangha a pasung ganni, ama na shiɓi sung agh. A wolsung ama ni shi ɓiyinyah. ¹⁰kare ni kwa'a shi sungha shi tol nluwo le Yesu a ngirisung, ate shin ɗingnale Yesu a ngirisung ɗeshi.¹¹susungni a ɓeni ni usulo agh, kareni kwa'a susungha su tol nluo le Yesu a ngirisung, ate ɗigna le Yesu i ɗummo a ngirisung ma ɓayong. ¹²ke ninna agh, nluwo ngha gi pag tumo a ntirisung, ama usulo ngha ki pag tumo a yeyong.¹³Susungha ni Bongho le Kulli niga miyong ma njiteng ningha mama a nyongliya: "In panna njiteng, in waɓna." "Sung ma su pahna njiteng, inni shi waɓa nina. ¹⁴shi yerina ɓeni logshi Magulla Yesu ah nkiliya agh, sungma i logshisung ni Yesu. Shi yerina i ka juhni sung niyong a kundumi. ¹⁵Ga kwa'a ate muyong ni, niye leh Kulli iɓi meshiye a bin aɓwa duduk, pah makampa i ɓuro te gullo le Kulli.¹⁶Ngha nina le, yehsung ni uɓɓa. ko ke sungha sa ɓiya a daɓeng, a yallisung, kareni kwa agh a yangha pilsung shi pag mapiyo. ¹⁷Ate minkarani ma ganni fitong ingha ki gilsung ki kani a dungro usulo mama niki mal agha, ni gushi lulli Kulli ni kwa wor piyeriya. ¹⁸Ate sun nya su shin aga a shingha, ama ate a gashingha. Ga su shingha a ma mala ni, ga ni shi shingha a ga niki mal aga ni.

Chapter 5

¹shi yerina i lah ngunja ni shi ɗiya a ye agh meshina le, shi sungha ni lah ma ɓagnah a bin Kulli. Lah ni biɓayong ni ɓagyi ya agh, lah mama male nya ngha, a Kulli. ²Ate lah ma ngirung niya sungha sa imma, sungha sa lele ah vulisung ni bin ɗigna ma ɓakulli. ³sungha sa lel gire ate vuliyi sung na kunsung ni tesalang ngha⁴A njitengha ɗigna lasung a lah ma ngirung agh, sungha sa imma, sungha sa gɓenghe. Ni agh ɗigni tessalang agh. Nina agh sungha sa agha a meyisung giri, ate i usulo i mel ngha wu agh. ⁵Ɓeni giyisung gireya Kulli ni, ɓeni pasung Ɓongho ni nah ki juwa.⁶Ninnale shi digni tenshirung. In yere ingha sungha a lah girung ngha, shi dingna kukwo ni Magulla. ⁷shi gingni pahnjiteng, nya te shinbang nju agh. ⁸Ninale sungha ni tennengirung. shi tolla shi ɗag gipangna ngirung ate sa digni Magulla.⁹Shi pilli i ɗig gipangna lasung , ko shi sungha a tumo ngirung ko shi nya a tumo ngirung agh, ishi paggah ka poshi ye agh. ¹⁰Ɗingna sungha kwa shi kpaɓa a kundung ɗingna njole Ɓa ashibang, ate ɓeni kwa'a ki ag ngosso piyeri niga pagha a ntiri ngirung agh, ko ma ɓwagha ko shira.¹¹ke ninna agh, ate yerina ɓang Magulla agh, sungha sa nonna aɓwa. Kulli ngha ki shin sung a daɓeng. Gah shi ɗigha Kulli warra shinni. In tingna yong digna gerengteng ari ɗenselayang. ¹²Shin nya sa tangha sa nonyong ɗeshi ate in shinsung ningha aɓa njiteng agh. Nina agh, sungha sa payong tekushi eshi gogrung temusung, ate bi kum tengni agha a muri aɓa wol kikiliyang ate ɗigha layang mama nyani ga yalung ngha agh.¹³shi pura a denshe lasung le, ingha ate Kulli shi sungha a denshe lasung le shi ingha ate muyong ¹⁴Ate agjung le Ɓa-ashibang kpannasung tigha, shi yerina maɓiye: eleh ɓwa mwoh wu ate aɓwa kwa, ɗingna ɓayong kwa wuna ¹⁵Ɓa-ashibang wu ate ɓenni kwa'ah, ate aɓeni ni usulo ni ka ɗig ɗigna muyang ngha. Nina le, a ɗig ɗigna ate ɓeni wu agh a logshi yah¹⁶Ate mama le, log niɓiyeniya, ni sa wah waɓi ɓeni kwa'a njo a muri gipangnale aɓayong agh, ko ke shi tolla Ɓa-ashibang nina. Niɓiyeniya shi ɗagna waɓi ɓeni kwa'a ja nje. ¹⁷Ngha nina agh, ɓeni kwa ni Ɓa ashibang ɓayong ma piyo ni. Aghipangna ma yayina warra, a ɗingna mapiyo¹⁸Aga kwa'a ingha ɓin Kulli. Nonnasung ni ogrung nji bin Ɓa-ashibang, ye panasung tumo ogrung. ¹⁹A njibin Ɓa-ashibang ni, Kulli ki non ogrung ni ngunja ki juni bini, nya nibang gimashira mama muyang ngha. Yangha ih pasung gitashina ma kpab ogrung.²⁰A tarina sung ishi tangha ningha aɓa mburikushi Ɓa-ashibang, ningha Kulli ki gorbang bila nji bisung. Sungha sa jimyong ate Ɓa-ashibang ɗig gi ɗara ate gimashira lasung. ²¹Ini pil ɓa ashibang ɗig ɗara lasung ni ogriyong ni kulli . Ini pag ɓeni ni pag gimashira a paghi ate i shi ɗiggha a ɓa njiteng a binni.

Chapter 6

¹Aging nini agh, susungha sa jim yong ke iɓi agh nieh le kulli a gung ngha²Ate nah: "kunbang agh maɓonna ga ogna yong,le a kara ashibang angni na yong" shina, bang ma ɓonna niga niɓeni ya shina niɓeniya ini pag kara ashibang.³Ni shi tig tali engkusung a dung ɓwa ke mwoh'a, ate ni sa ɗag kuntummo lesung dig gimma nang nagha.⁴Tebeya, su sungha sa ɗung musung ari a'gipayina le sung kwa, e'la susungni sa diga a'gurro le, susungni a'gurro le ari gimyong, gani, bung sonna, gana,⁵awollo, akuro, gor worrung ni tummo ma konna, a'ddu nong ntullo nya, a'yallo ⁶A kwar, a'yeriteng, a'patiyong, a'yeriteng, pati kunyalung, bobboro.aye bongho ma kwar, ni tolla kunyalung yarta ⁷susungni a gurro le ate ma njiteng a muribang, le kulli. su sunghani giɓura ma njiteng a nji bung ma li ni ma kattang.⁸shi payina atummo a pa gullo ni keshi bang, aɓiyi lulung ni ɓongshibang. atiyi sung teng e sunghni sa soribang. aga kwagha susunghani njiteng. ⁹shi pag tummo nigha na yerisung ngha'a, le ngha teya a yerina sung. shi pag tummo ninga sa wu agh, shina susungha shi ɗigha. shi pag tummo ninga nu ganni ate gipagna lesung ama nya ninga mama a'kurro a'wol agh, ¹⁰shi pag tummo ninga ɓa gienna ama susunghani sa pag binmurubang kare ni kwagha. sa pag tummo ninga ɓa enna, ama susunghani shi pagha aɓwa a ɗigha aɓakummo. shi pag tummo niga guɓung nya ama sungha shi kumma a ga kwa'a¹¹shi waɓ neyong a'njitenghe kwate, ɓa korintus, ile shi logshina nkun yalisung wang.¹²Non risung a riyong agh, ama nyongni nongriyong ari dengshe layong.¹³Niɓeni, ari tenana maɓonna-ngi waɓɓiyong ninga ari amuna-nlogshi yaliyong Wang.¹⁴ke eɓi nkpaɓ muyong ni aɓeni ni yeri kulliya gha. Ate gi pangna mang kpaɓ pa njiteng ni ɓeni nya ki bil giggila agh le? Ate mang kpaɓ poshibang ni pinna le?¹⁵Ogrung mang ɓa ashibang nghane ni ɓasoribang? ko mang kpaɓ ɓayong ma gerenteng ni nya gerenteng nghale? ¹⁶ke ogrung mang ɓe a'ntiri bin ɓang kulli ni gillang? Ate susungni shi pag bin ɗinna le kulli mama ni usulo gha, ninga mama kulli waɓɓa: " Nga ɗiya a'ntiriyang le nga nginya a'ntiriyang. Nga ɗig kulli yang le aka ɗiya aɓa liyang."¹⁷Nighale, "In npura ntiriyang in'ɗig jak" magula ɓa kulli na. "Ke iɓi ndog ga nya kpanana agh le agyong.¹⁸Nga ɗig terung abiyong, nga ɗiga a munang abuna na amaganlang." magulla murung kulli ni waɓɓi.

Chapter 7

¹Ma kunyallung, ngha ke su tollagha le eɓi lagrisung ari aga kwa ka tigsung ni daɓi a ngirisung ni bongho. eɓi shi al gerenteng a ɓang kulli.²Ngilbang ate musung! ni shi payi ko mwoh ga ni ɓotiya gha. Ni shi tiyi ko mwoh pienye ko pag tummo ni nya a agha.³Nya gi waɓ ga le eɓi magshiyongha. ate nwara waɓɓiyong ni i'nyongha a yalisung ate mama sa ɗigniyong sa wu niyong.⁴Miyang ni tigyong dudug ariyong, le miyang ngi tolirang ate muyong. Miyang ngi ɗungso ni par kunyalung. Miyang ngi ɓunko ni binmurubang aye ganni lesung kwa.⁵Ngha shi juni Makadoniya a ngirisung ni kun usulo agh. nina ma ghale, gangsa ni shi kumma bangni kwa'a ari a mono ni njibangha na ngoɓɓong ni njiɓaye gha. ⁶Ama kulli ni ki pashi ɓa ngirung wunna'a, pashina sung ni bilbang le Titus.⁷Nyete bilbang le mwoh'a. ini Kulli pashini yahlisung. Ama ari pashi yahlung ni Titus kumma ɓiyong ngha wannesung, tolla kunyalung ma gongna ni gienna leyong, ni tuyiriyong ate murung, in pagna binmurubang dudug.⁸Ngha te agh ginyonglina lang lushi na yahliyong, ni na ngangshinarang agh. Ama ngangshinarang ngha nshini ginyonglina lang lushina yahliyong agh. ama yali lulla leyong ngha ma kunbang fitong ni,⁹Miyang ni binmurubang niɓeni, nya te dungro le yaliyongha. ama ate yahlung lula leyong zune yongni pon tuɓu. nmonna gana yong le kulli, ngha nina le nga ɓoshi giri ate musung ngha.¹⁰Ate yong gana le kulli ki juna pontuɓu ngha ki meshili ashibang ni nigangshiya agha. yong gana ngunja teya nghe i zuni nluo.¹¹Nshin gipangna maɓwa ni yong gana ni pura bin kulli ni pussa ntiriyong agh. Gulle ni yalang ngha ntollariyong ngha ɗummo n'nya ni gimashira gha. Niyalangni gulole yelulla leyong, ngoɓɓong layong, ɗiya lele layong, pippira leyong, ni tollo layong nshina njiteng ɗunnari! aye aga kwaniya nɗunna gimashira leyong nya a teng ni agh¹²ko ke nyongline yong le, ni nyonglo ate murri aɓeni ki pag ga ni ɓotiya gha. Miyang ngi nyonglo ate tangha leyong amusung ngha ka ɗiya a yere layong akundung kulli.¹³Ate ga ni shi kunni ngirung tenna. A njung yahlung pashina lesung agh shi pag na binmurubang dudug ate yahlung pashina le Titus, Ate bongho le yenna ri ate muyong kwa. ¹⁴Ate mama agh nlogshina a bini ate muyong, ni ogh iribiyina gha. A'njer ma sagha, niga mama kwa shi waɓɓiyong agh njiteng ni, logshi musung abin Titus ate muyongha ɗunna njiteng.¹⁵Tolla yalung le ate muyong agh gulla. ngha ɗenshi pamurung layong kwa agh. pagha ni n'agh ni ngoɓɓong ni koshiyo agh. ¹⁶Npangna binmurubang ate miyang ni tig yong ariyong.

Chapter 8

¹Shi tolla iɓi nyeri, a muna nah, amuri Nieh Kulli ni a pih aɓaɓang Kulli ni a Makidoniya agh. ²A kunbang ma mom ganna ma gulla, ni bin murubang Magulla ni enna ma shira leyang ɓilleyang yong ma pah bung.³Ate ntangna njuyang, a pah na bung dudug ni wor mama a tollo aka pah agh. A pah ye ni yahliyang shaglih. ⁴Ni jimma dudug a tangha eh ɓi pahyang njere ni aka kpaɓni muyang bin a ɓaɓang Kulli agh ⁵Gire ni pag ninga mama shi tol agh. Ngha nina agh a pila a pah muyang sang a bin murung Kulli. Le a pah muyang bisung a agha le Kulli.⁶Le shi tengshi ngiri Titus, ɓeni woro tol tina gipang ni agh, ate iɓi meshili tumo pah bung ni a nji biyong ⁷Nwara ntol ga kwa agh ni pah njiteng, ni nahteng, ni yerigiri ni pag tumo yarata, ni tollo nin ntolisung ngha. Ngha ninah le ntang ngingang ari njijere ma pah bungni.⁸Nin waɓ tenana ni ate ngi tig yong a tene agh. Ngha nina agh nwaɓi ate nperi yong njiteng yalung tolla le yong a nji bin pyeri ni tangha nshile a ɓwa. ⁹Ate nyeri na nieh le Magulla Yesu ɓa ashibang. Ate ɓa kumo ni kana, nyenna ɗig ɓa enna, ate enna le nga ɗiya aɓa kumo.¹⁰Ari tenana ni agh, nga waɓiyong tenana ni ka angniyong ngha. Bogho ni wor agh, tol tina giri ni muri ni ntol agh, nkoshihna nga paghi ¹¹Ni ɓeniya agh nmal li. Ninga mama kana ntol ni tangha ni koshihrung nga pagha ni kunbang nghe agh ntangha npaghi kenah a malle ni nga mama nga gan paghe agh. ¹²Nyongha ni koshiyirung pag tumo ni ninga mama ntol agh le, gi maɓonna ni mama agha. Iɓi ɗiya ga ɓwa ngha ni agh ni, keɓi ɗiya ga ɓwa nya ni agh ah.¹³Tumo ni agh keɓi ɗig usulo ni abin aɓayong ɓaɓah le ɗig gi gana a biyong agh. Iɓi ɗig gi ogrung ni. ¹⁴Ga ni ɗeshi ate gogho leyong ka pahyong ga yaliyang tol agh, ate ogrung ka pagri. ¹⁵Ini nigan mama a nyongli agh: "Ɓeni ne dudug agh nye kum nshile ga wa oh agh, ɓeni ne fitong ngha nye ih pagh enna agh."¹⁶Ama makampa le Kulli, ngha pih Titus kunyong tangha murung ni agh mama miyang ne ate muyong ngha. ¹⁷Ate jima lesung ni agh ni muri agh, ama yangha ɗeshi ni tangha muri gire. Ni ghale ni juni ɓiyong.¹⁸shi tahshi ni muna ngisung ɓeni a ɓongso a ntira aɓaɓang Kuli ate wat- tenana le Kuli agh ¹⁹Ate muri ga ni muri agh, aɓaɓang Kulli ni toli iɓi ging nisung ari pag tumo ma angnibang ni sa pag agh. Ga agh ate gushi lulli kulli ni muri ni tangha lesung ma aghnibang²⁰Ni shi agha ni njinjere ni ɓwa ka nyashini teng ate pahɓung ni shi pagh agh. ²¹Agha le sungni ishi pag gima ɓonna, a kudung Kulli ni mwoh agh, ama ate sa pagyi kudung ɓayong ɗeshili.²²Sungha ɗeshi sa tashi muna ngisung niyang. shi pyeri ne shi shina yangha ni tangha ari agi paghna dudug. Ni ɓeni ɗeshi agh ɓuhri ne pahmurung ate yangha ni tighyong magula biyong. ²³Nmi Titus agh, ɓisung ɓa ginya ni, ɓeng ma pag tumo ate muyong ni. Ate a muna ngisung agh, aɓaɓang Kulli ni tashiya. A ɓa kun guloni abin Ɓa-ashibang. ²⁴Ate ɓi agh n'ɗumiyang aghjung le yong, ye nɗumi aɓaɓang kulli ga paghi ke shi logshi musung ate muyong agh.

Chapter 9

¹Ate tumo muri aɓa pah njiteng ngha, ni ɗigha se nyongli yong ngha. ²Nyara ga yaliyong toll gha, ngha ngi torinirung niyong teɓi a bin aɓa Makidoniya gha. Nwanne yang Akaya malla giriyang a bogho ni wor gha, yong pag tumo leyong tig a aɓaɓa le yang dudug ki pag tumo.³Niɓiye ni nye ntashi na amuna ngisung ate ke gani lesung a muyong i ɗig nieh agh, ate nga gil riyong ninga mama nwaɓa nga pag gha. ⁴Nya nina gha le, ɓa makidoniya tig yale zu kumyong ni gil riyongha, le iriɓina ka pagsung ni waɓ guɓung muyong ngha ate ntig na yallang riyong ⁵Ini paghi nshina ɓonna a muna ngisung zuwa biyong ate ngil riyong ni kunbang ate pah gibung ni ntollo nga pah gha. Ngha ni na ate ngili e ɗig ningha kumɓoro nya ni nga gi agh a'agha a tenne gha.⁶Njiteng le teng nghe ini: ɓeni zam fitong ngha ka kum fitong, ɓeni te zamma ate kum ɓoro gha ka kum ɓoro. ⁷le ɓeni kwa gha e pah ni nga mama tolla yaliya ke pah te gi-enna ko ni nga a tighi ni tigha agh. Ate Kulli ngha ki ogh ɓoro le ɓa pah ni yallung mwoh.⁸Kulli logh le tigh kumɓoro lo ɓuro, ate, kara ni kwa gha, a ga kwa gha, a ka kum ga yalo tol gha kwa. I pagha ni na ate a ɓuro a gima ɓwah kwa. ⁹Ni nga mama a nyongli gha; "gayina gi kumna le pi a ɓa-enna Dighna gerenteng le tolla ke kenne."¹⁰Ɓeni ki pi ɓa ɗigɗiyah njijamma agh ate gilina, e pih e ye ɓuri njijama ate jam. Ika pag gerenteng leyong ka ɓuro ¹¹Nga ɓuro a njere ni kwa gha ate nga ɗigha a ɓa pah bung. Gah ki juni makampah abin kulli a nji biyong.¹²Ate pag za tumoniya, nya te aghni aɓa pah njiteng ni muyang agh, ate i ɓuro a njinjere dudug mama ki juni payi kulli makampah agh. ¹³Ate perina yong a aghna ni tumo leyong, nga gushi Kulli a njere pah muyong ni wab teng ma ɓwale ɓa-ashibang. Nye nga gushi Kulli a njere pah bung le yong zu wa biyong ni a ɓeni kwa gha. ¹⁴A yangha a koshiyote shinyong, jim Kulli ate muyong. A pagh ga ate nieh le Kulli Magulla ni a muyong ngha. ¹⁵Makampah le Kulli ate pahle ni wor gi pahna ni kwa agh!

Chapter 10

¹Meng, Bulus, ni murang ngi jim ni yong, ni nongshimurung njiye ni ɓolrung le Ɓa-ashibang. Miyang ngi nongshi murang njiye ninga nmiyang ntiriyong ngha, minyang te ni gushi murung ngha nya ɓiyong ngha agh. ²Miyang ngi jimyong, ningha miyang ɓiyong ngha, ni ngi agha ngi ɗigh kari tol-murung ngha. ama nshin ninga gushi murung ngha nghan, ngi nnateng muri a ɓeni shin ni nga shi sungha sa ɗig ɗighna ngirung ngha.³Ate ke iɓi shi ginya a ngirung ngha, ngha te agh shi nya sa tah lua njere le ngirung ngha. ⁴ Ate giɓurah ni sa tahni lua gha ma-ngirung ni nya. Ama giɓurah le Kulli ni, ngha ni ɗiyamuribang ma wanghi gipaghna le ɓasoriyibang. A yang ngha a zuni gi mangna ni sagshirung ma nangna.⁵Shi sung te agh sa ɓiyi ga kwa logha ri agh ni yeri Kulli agh. Shi sung ngha te sa bol ɗengshe ni kwa ki zu a gushi ɓa ashibang ngha.⁶Shi gilla risung sa gaɓ njuo a muri ga kwa ni juni pah gullo gha gha, ngha pahgullo leyong ɗungshi agh.⁷Nshin ga a tigh gerenteng ɗung yong ngha. Ɓeni kwa pah njiteng ini mami Ɓa-ashibang, le ɗengshe ma agh ni nga mami Ɓa-ashibang, mamisung ma gha ini sung ngha ni na. ⁸Ate ko ngha gushi murang fitong ate ɗiyamuribang lesung, mama Kulli pahsung ate shi gushi yong ngha, nya te shi wol nluo yong ngha, ni ngi ogh iriɓina gha.⁹ke ɗigh ni nga miyang ngi pah yong ngoɓong ni kuntumo ni yongliyong ngha. ¹⁰Ate a ɓayong ɓaɓa nah, "a kuntumo yonglina le ya nghan ni ɗiyamuribang ni pah ngoɓong, ama a shinne le ngha ololo. Tenana le ni ɓor ogho gha."¹¹Le ja a ɓiye a yere e ga sa waɓɓa a kuntumo tashina lesung ngha ngha shi nya ni ɓiye gha agh, ini sa pagha ngha shisung ngha ɓiye ya. ¹²mamisung ngha ni sa kpaɓ musung ko sa piyeri musung na a ɓeni ki ɓongshi muyang ngha. Ama ngha a tolli muyang a piyeri ariyang ngha, na yeri teng ngha.¹³sung, te ya, ni sa gushi musung ki ɗur njang ngha. Ama, sa paghi piyera ri ga Kulli tigha sa pagh gha, piyere ni kenna a riyong ngha. ¹⁴Ate ni sa ɗur njang ngha sa bilbang biyong ngha. Susung ni a ɓakunduna ni kyeni yong teng ma ɓungha le Yesu Ɓa-ashibang ngha.¹⁵Ni shi gushi mursung ɗur njang ate tumo le aɓwa gha ngha. Ama shi tigh na yalisung i pah njiteng leyong gullo le bin pagh tumo lesung ka ɓuro dudug, ɗeshi i ye piyere njang le. ¹⁶sa tigh yalisung ni nga, ate sa waɓ teng maɓwa le Yesu a njiye ni a dung yong ngha. Ni sa gushi musung ate tumo ni a pagha njeh ma sa gha.¹⁷"Ama ɓeni ka gushi muri ya, e gushi muri a ntiri mahgulla." ¹⁸Ate ɓeni ki pah muri ya ini ka agh gha. Ama, se ɓeni Mahgulla pah muri agh.

Chapter 11

¹Miyang ngi shina nɗig nimeng a ɗengshe ma nangna lang. Ama nyong ngha ma ngi ɗigh ni meng! ²Ate miyang ngi pagh kikil te muyong. Mi nyang ni kikil le Kulli te muyong, ate nwara tigh yong njiwula ɓabura mwoh. Ntolla ngha pah yong ni nga muna ngallang ma gerenteng ni yeri ɓabura gha a bin Ɓa-ashibang.³Ama ngoɓong ngha ki wol lang ɗeshi, ni nga mama yuo sori Hauwa'u ni yeriteng le agh, ɗengse leyong logh le kenghe ri yalung mwoh ni ɓangkulli ma-gereteng a bin Ɓa-ashibang. ⁴Le shi tollo e ɓwa ju wa biyong ji waɓɓiyong tele Yesu ma ɓi sa ni mama sa waɓiyong ngha, ko ngha bongho sa ni mama agh. Ko a tenana maɓwa le Kulli sa ni mama nworo agha. Agha ini pagha aga npyeri ya!⁵Ate nshinna ninga i nya njummo a gha pyeri ni a ɓeni a gorri a ɓa pagh tumo le Kulli magulla gha. ⁶Ama ko ni n-aliyigiri a waɓ tenana gha, aliyi na giri a yeri teng. A njere ni kwa agh, shi ɗung ne yong ga.⁷Npagh na gimashira ni nongshi murang njiye ate a gushi yong? Ate nwaɓ ne yong tele Kulli nieh. ⁸N'agyi na giri bin a ɓaɓangkulli ɓaɓa ate nkumo npaghi yong tumo. ⁹Ngha miyang biyong ngha miyang ngi alla, ni nganshi ɓung ngha. Ate a ɓaɓangkulli ni pura Makidoniya pah nang ga ngi al gha. A ga kwa gha nshiɓa ɗighi yong giɗungrina, nga woro pagha ni na.¹⁰Ni nga mama njiteng le Ɓa-ashibang pagh ni rang ngha, gushi murung lang nya ngi ɗagh tiɓi ya a njeh Akaya. ¹¹ate mang? ate yallang ni tol yong ngha? Kulli yerina.¹²Ama ga ngi pagha nga woro paghi, ate nga ɓishili tengle a ɓa sanghang ni waɓɓa leyang ni a tollo a gushi ni muyang ngha-e a kum nayang a pag ja tumo ni sa pag gha. ¹³Ate ja a ɓeyong ngho gha a ɓa pag tumo le Kulli ma yiri ni aɓa paghtumo ma soribang ni. A ɗum muyang ni nga a ɓa pag tumo le Kulli le Ɓa-ashibang.¹⁴Ɗeshi ya gi goɓɓong nya, ate ko Ɓa-soribang ma agh songri na ri ninga Ɓa kun tumo le Kulli ma poshibang. ¹⁵Gi ngoɓɓong magulla nya ngha a ɓapagh tumo songri riyang ni nga ɓa pagtumo ma gereteng ngha. Malla leyang ka pyeri ni ngoso tumo leyang.¹⁶Nye nah; ke ɓung ɗengshe e mini nɓondo gha. Ama nɗegshe ni na le, ntollang ni nga mini nɓondo agh ate ntol murang fitong. ¹⁷Ga ngi waɓɓa te tol murung ni agh nya ri agha le Magulla gha, ama ngi nateng ninga nɓondo ¹⁸Ate aɓwa dudug ki tol muyang ate ngirung ngha, meng te ya nga tol murang.¹⁹Ate nyong ngha ngi pagh bimurubang ɗigna a nɓondo, nyong ni a ɓayeriteng! ²⁰Ate nyong ngha ngi gim yaliyong ri ɓeni ki tigh yong guro gha, ngha pahyong ganni nya, e pagh tumo niyong ate kumo le, i ntol muri e warayong ngha, ko ngha wolyong a kiriyong ngha.²¹Ngha waɓɓa a iriɓina lesung, ni sa gan paghi yong ni na gha. Ɗeshi ya ngha ɓwa tol muri ya-ngi waɓi teng ni ga nɓondo meng magha nga tol murang.²²Ayang ni ɓa Yahuda? Meng ma gha mini. A yang ni ɓa Isra'ila? Meng ma gha mini. A yang ni a minkah Ibrahim? Meng ma gha mini. ²³A yang ni aɓa pagh tumo le Ɓa-ashibang? (Ngi nna teng ni nga npura a ɗengse lang ngha.) Nwarayang. Npagh na tumo ma dungrina or yang, ingna bin kurbang or ɓeni kwa gha, ni kum wollo mashira, a lungri ni njere nluo mashira sisa.²⁴A bi aɓa Yahuda gha nnu na wollo nbende tongno ma "woro ɓari mwoh nya." ²⁵Nbende taro a wollang ni muna-gara. Nbende mwoh a ɓunghang ni tahli. Nbende taro gisasa wamma murang. Nnong na duh ni ɓakara a muri sallang Magulla. ²⁶Nnu na gingbiri, a gimashira le asallang, a gimashira le a manyiɓi makurung, a gimashira le a ɓa liyang, a gimashira le a ɓeni ni yeri Kulli ya gha, a gimashira ni a ngbalah gha, a gimashira ɓalusung, a gimashira le sallang Magulla, a gimashira le a ɓa pah njiteng le Kulli ma yiri.²⁷Npagh na tumo mashira a ganni, a duh duduk njitulo nya, a yahlo ni njumuru, kara ɓaɓa a gonno, a taɓi ni tehsalang. ²⁸A muri ga kwa gha, gbenghe ngha nghan kara ni kwa agh a murang a muri a ɓaɓangkulli kwa. ²⁹Yang shingra, ke ni shingri agh le? Yang a tigha en kushi, ke ni npinye ngha le?³⁰Nga tol murang le nga tol murang ri ga ɗum shingra lang ngha. ³¹Kulli Dah Magula Yesu, ɓeni a ɓongso ha tollo ke kenne agh, yeri na e nya ngi pagh yiri agh!³²A Damasku, Magula njeh le Murung Aritas tigha a leh lah Damasku ate a bol lang. ³³Ama sullang guo a muri gbira ngblah, le n-aɓɓa a bi.

Chapter 12

¹Ngha eshi gograng ama guɓung nya kumang agh. Ama ngha pag tumo ni bili gipagna nji loro abin murung Kulli. ²In yerina ɓwah a ntiri lulli ɓa ashibang, ɓeni bongho lum-pu-hne ni waɓ ga ko a nghirung ngha, ko nyah nghirung ngha, Kulli yerina a tole a worri a Kulli ma taro.³Ɗeshiliya nyerina ɓwah ko a ngirung ko nyah ntiri ngirung ngha, ni nyeriya, Kulli yerina ⁴a tolli a worri a mulle Kulli ke oggha a gi ɓaɓa ngha ɓahong ni logle waɓɓa gha. ⁵Ate muri ɓeni nga logshini gograng. Ama ate murang ngha ni ngi logshi gograng ngha, se te shingra lang.⁶Ɗigha miyang ngi tollo ngha gushi murang le ni dig ɓagha gha, ate njiteng ni ngha worro waɓɓa. Ama ngha ɓang eshi gogrung, ate ke iɓi ɓwah i tollang wor ga shinna ni ga oggha binang ngha. ⁷Nga kengshirang ari eshi gogrung ate a nji loro ma magtaɓi. Ate ke iɓi ngushi murang ngha, a panang jughe a ngirang, ɓa kuntumo le ɓa soribang ɗuna nghang gani ate ke iɓi ngushi murang dudug gha.⁸Njim murung Kulli nde taro ate iɓi tol nghang ni. ⁹Ama ke nah nghang, "Nieh lang piyerina a binno, ate ɗigha muribang agh tengshirung ni binno." Ngha ninah le, ntolla nha eshi gograng ari shingra lang, ate ɗiggha muribang le ɓah ashibang ka ɗigharang. ¹⁰Ngha ninah le yang para ate ɓah-ashibang, a ntiri shingra lang ni jengbang, ko a ntiri agani, ko a soribang ko ganni ɗeshi. Ate kara ni kwagha girang wuni agh ntenna kirung.¹¹Nɗigna mbondo! Amm nyongni npag nghang ke nɗigha nah, ɓonna ke nɓongsang ate ni nshigri a ɓeni a gori a ɓakuntumo ma gulina gha, ko ate mini guɓung ngha. ¹²A gi ɗunna ma njiteng le a ɓah-kuntumo pagnari a ntiriyong, ni gimyong a gi ɗunna ni a gi magtaɓi ni agi pagna ma gulina. ¹³Ni yellang ni ɗigni jumo a ntiri a nshile a ɓaɓang Kullil e?, Ate ni ɗig gi gitollah biyong agh, ntol nghan gimashira lang.¹⁴Nshinna! Ngilla rang ngha ju a biyong juh ma taro. Ni ngi ɗiggiyong gi tolla agh, Ni tigyang ari gi kunna leyong ngha. Ama ari yong. Ni diggha a muna ni ka agghi a ɓah-ɓilyang gi kunna gha. Ɓore gha a ɓah ɓilyang ni ka agghi a muna. ¹⁵Ngah pag bin-murubang te payiyong gi gangshile yong, ko ngha pah murang ngha mini toyong yarata le. se mini aka tol fittong le?¹⁶Ama ni ngha mama pagniya, ni ngi ɗighi yong gitolla agh, mini ɓah nonga ribang ngha, nbolayong ni soriyi bang. ¹⁷ko nkunneyong bang abin ɓeni ntuta ɓiyong ngha le? ¹⁸Jima langha i Titus ikena biyong, ke ntuti ayangngha ni muna ngisung maɓi. KoTitus kunna yong bangle?, ko njere mwoh ni sa ging ngang ngha le? ko tukusung mwoh ni sa bol agh le?¹⁹Ngha shin ningha kanagha sunngha sa lag musung a dunyong le? A dung kulli a ntiri luli ɓa ashibang ni sa waɓ ni gha kwagha ate in kun masso ngirung.²⁰Ngoɓong ngha ki wollang ate njuh le ni nghi kunyong ni gha mama ntigni yalang nghah. Miyang nghi ɓang ngoɓong ate ni ngha kumang ni gha mamo ntig ni yaliyong ngha, miyang ngi ɓang ngobong ate aka kum sagshirung, kikih, yelulla shiggiri, nalulung, gushi - murung ni salalah. ²¹Miyang giɓang ngobong nyere lang ngha, Kulli lang ka nyesang nje a dungyong. Miyang gi ɓang ngobong ate yalang ka lulara aɓeni pag gimashira agh, na a ɓeni kikara gha, a ɓayong ni pohn tuɓu a muri gimashira ni njah ni gi ngunjah a pagha.

Chapter 13

¹Zu lang ma tahro ni ngha a biyong, "Tighteng ni kwa agh ka ɗigha ari teng le aɓwa ɓahri ko tahro" ²Nwara nwaɓa a njumo ni a ɓayong ni pag gimashira gha ni a nshile ɓaɓa ngha biyong a zuh lang ma ɓahriya agh, miyang ɗeshi ngi waɓɓi: Nyeh nju le, ni ngi shin gi-ehna le yang ngha.³Ngi waɓiyong ne ate nyongha ngha ahl ga ka ɗummo ɓah-ashibang ngha ki nahteng a kunang. Ni nshingra biyong agh. Ngha ninah le ɓa-ɗiggha muribang ni a ntiriyong. ⁴Ate a kpangne a ngung a bin kuhro, ama yang ngha ni njung a njibin ɗiggha muribang le Kulli. Ate sung ma agh shi shingri na a nji bini, ama sa kun ahɓah ni nih a ntiri ɗiggha-muribang le Kulli ni a yahli yong ngha.⁵Npyeri muyong nshina ko nyong ngha a ntiri pah njiteng. Npyeri muyong nshinna ngha Yesu ɓah-ashibang ngha a yahliyong ngha, se ɗiggha agh ni yong ngha ⁶Ama njiteng ngha yehre ni ngha shina a agna sung.⁷Miyang ngi jim Kulli ke a kunyong ni gimashira agh. Ni njim Kulli ate iɓi nɗig ni ngha nshile na pyere ni a paghisung ngha . Ngha ninah le, miyang ngi jim Kulli, ate npag gi ma ɓwah, ke shi pangna ni nga shi kpana pyere ni a pagghi sung ngha. ⁸Ate ni shi gan pag guɓɓung a murri ga ni ɓoti agh gha. se ga sa paggha ate njiteng ngha.⁹Sung ngha sa pag bin murubang ngha bisung shingri na gha, yong teh gha nghiriyong ki tenne. Sung ngha sa jim Kulli ɗeshi ate iɓi kun ɗungso. ¹⁰Nyongli yong aga a kunbang ni shi nya ni yong ngha, ate nɗig yong ɓa paghi yong ganni a pagh tumo.Tumo ni ɗiggha muribang lang ni murung Kulli peng ngha, ate iɓi n'aghniyong, ama ke meshiyi yong ngha.¹¹A malle gha, a muna nnah, npag bin murubang! Npag tummo ate gil ɗigna, ntengshiriyong, n'ohgh riyong, nɗig pihyem. Ɗehshiya, Kulli ma aghjung ni ma ololo ka ɗig ni yong. ¹²Nmaghi ariyong kung ni yahli pohshina.¹³A ɓah ɓang Kulli kwah ngha ki magghi yong kung. ¹⁴Ɗah pah nieh le Magulla lesung Yesu ɓah ashibang, ni aghnjung le Kulli ni kpaɓa murung le ɓohngho le Kulli i ɗiggha ntiriyong kwa.

Galatians

Chapter 1

¹Bulus, ɓa kuntumole Kulli-tumole Kulli ni pagha mami ɓayong ni yah na aɓakuttayang ngha ama mama ɓilla a njibing Yesu Ba-ashibang ni Kulli ɓeni pag tesung ngha ingha logshi nkilliya ah. ²Na amuna nah ni miya ni yangha kena ɓa aɓa pangkulli pangha ah balatiya ah.³Ibi niyeh ni pollo le murung-Kulli, ni tesung ni a kulliya ni magulah Yesu Kristi ibi ging niyong. ⁴Beni pah muri ate gimashira lasung ate ika ashisung ari kunbang ma shira, ni agha le tesung ni ah Kulliya. ⁵Ibbi gullo i dig mamo ke kene ibidiyana.⁶In mangnagha tabi ar i kenghe layong a njelle beni goyong ate kung gima niye le Ba ashibang. Ngobong wollang ate nyongha ngah pil njuyong ari telle Kulli. ⁷ Ni te dumo bangkulli ma sah ngha nghangha, ate a bayong baba ni ki layiyang ngha ngha ki pag ga ki ariye tele Kulli le Bashibang ngha.⁸Ko digha sung ko abatasa le Kulli a Kulli ka wab tenana le Kulli sa ni mama shi woro shi wabiyong ngha ibi kum bolli. ⁹Ningha mama kana shi woro shi wabiyong ngha, ni biyeniya miya deshi ngi wabiyong ni, ha bwa hamiyong tele Kulli ma bi sah ni mama in nwaro in oggha i bi kum bolli'' ¹⁰Nibeniya agha le bayong ni ngi alle ko mami Kulli? Ngi al njinjere ni nga bongshini a bwa'a le? Dingna nga tuyirang ate nga bongshi bayong le mini gurole ba ashibang ngha.¹¹Amuna nah inyere ni tele Kulli in ham tebi ya mami bayong niya. ¹²Nin aghyi a bin bwa ah bungnya allighi ngha niya, in kumi a njinjere dum Yesu Baashibang.¹³In ognah te logwo lang ah ntiri bang kulli le a ɓa Yahuda, gani ni indumi aɓa ɓanykulli ni ɓiyi tele kwa. ¹⁴ In kunna gulo ni wo mami a ɓeng kwa antiri ɓang kulli le a ɓa Yahuda, ha ni pangna le a tesung.¹⁵Ama ɓonne kulli ke pusang a yali mangulla lang gorang ate gima ɓuahle. ¹⁶ Dum muni binang ate in ke ham tele a bin a ɓayong ni ni yeri kulli ah nin alnjiteng le ɓayong ah. ¹⁷NIte wara a Urushalima abiya a ɓayong ni diggha a ɓatasa keɓang mengha. Ke ninna ah in wara Arabia, in longni abiya nyera Damasku.¹⁸Boghjo taro a njumiya in kena a Urushalima ate nga yeri Kefas, in dig nini kara lumpurtango. ¹⁹Ni shin ɓwa antiri aɓa tasale kulli nwo ah se Yakubu muna ngi Baashibang. ²⁰Antiri gha in nyongliyong ah a dung kulli yiri ni ngi paghiyong gha.²¹Nlongni biye gha in logha biye ah in wara nje suriya ni kilikiya. ²²Ha ɓwa nya yerang ni kundumang abing aɓa ɓangkulli ni a Yahudiya a ntiri Ba ashibang gha. ²³Kuntumo kunyang ih ɓeni kana ki dumiyang gani te ham tele kulli ya, ingha ki wab tele kulli ni kana meshiya. ²⁴A nyekoti a gushi luli kulli ate murang.

Chapter 2

¹Njung bogho lum-pu-ineh nyeh nyera a Urushalima ni Barnabas, nbol Titus a tyang. ²Nyere ate Kulli dunna in nyere, ndum tenana le ni waɓɓi aɓeni ni yeriya. In watteng jak abin aɓeni atol ningha amagulla ma dungriya, npaghana ate ing nyere ni ɓang mere ma mangnagha ko in ɓangna mere ma nangna³Ama ko Titus ni shi sungha ni niya ɓa Helline ɓung nya tigghi iɓi jabbah ⁴Tenana ni loggho ate a muna nah ma yiri ni bama ingnah intiri sungha a shinna musung ni shi kuma a bin Yesu Ba ashibang ngha. A tolla aka pissung a guro le gigilla. ⁵ Bore ya ni shi pah musung sa ag telle yangngha ko kunbang mwoh ate njiteng ma tenana le Kulli ka digha a yahliyong.⁶Aɓugha ni diggha a ɓayong maɓugha a ni ɓuri nghang guɓungh ngha. ⁷Ngha ninale a shina a pahnang wab tele kulli abin aɓa shua nguɓu ni ngha mama a pi Bitrus tele Kulli ih piya a ɓeni jaɓɓa. ⁸ Kulli ni pag tumo ni Bitrus ate kun tumo iɓi kena abin aɓa jannah ini pag tumo arang ke kena bin aɓeni ni yeri Kulli ya gha.⁹Ngha Yakubu, Kefas ni Yohanna aɓeni a shin ningha ka tangha tele Kulli ya, yerina niyeh le Kulli ni a pengngha, a pasung bung malih yahlung mwoh sungha ni Barnabas. A pagghi nina ate iɓi shi kena bin aɓeni ni yeri Kullki ya gha, ate a kumo a kena bin aɓeni jaɓɓa. ¹⁰ Ah jimma iɓi shi dengshi ni telle ɓa enah, gah nworo ntollo ngha paggha.¹¹Ngha Kefas keni a Antakiya gha ni ag telle gha ah nji ate inyani njiteng gha. ¹²Ngha aɓwa logni abin Yakubu gha a ju kun Kefas ki ligiri nah aɓeni ni yeri Kulli ya gha. Ju le abeyang loggho dag abeni ni yeri kulli ligiri ni yang ngha. Ate yang ngha i ɓang ngobong le a bayong ni nitele jaɓɓa a kunyahliyang ngha.¹³Ini te ah nshile ah ɓa Yahuda ni ah digni yang ngha pilla ah kun ɓahra. Barnabas mahgha ngha pilla soggha tayang ni kun ɓahre. ¹⁴ Ke shinna anya a bil njiteng mama a tele Kulliya gha, in waɓi Kefas a kun dungyang ''Digha a mini Bayahuda ke awo pag gha ninga a ɓeni ni yeri Kulliya gha, ni yahlang ni aka gbengni a ɓeni ni yeri kulliya ah dig digna le aɓa Yahuda le?¹⁵ungna a ɓeni shi pag aɓa Yahuda ma a ɓil ah, ni shi diya a ɓeni ni yeri Kulli agha ki pag gimashira agha" ¹⁶Inyere ɓung nya ka aɓɓa a jinjere njuwo ah ingha ninale a ashina yang ate pah njiteng a ntiri luli Yesu Ba ashibang. Ate sa kum aɓɓa ma njiteng abin Ba ashibang nya deshi ate gipangna le njuwo gha. Ate gipaghale juwo ah ɓwa nya ka kum aɓɓa ah.¹⁷Diggha sa al Kulli iɓi asshisung a intiri luli Ba-ashibang le, Sung mahgha shi digna ahɓa pag gimashira, le Ba-ashibang digna ɓah gushi gimashira le? Nya ni nahgha! ¹⁸Diggha ngillah ga kana nɓiyi ya le ndunna murang ni bol njele njuwo gha. ¹⁹Ngha ni njuwo agh nwu na a yeh njuwo ate iɓi nkung aɓɓah abin Kulli.²⁰Ah kpangnang ngung ni Ba-ashibang ni diggha a yahlang. Digh na ni nding ni ɓiyeni ma ngirung agh n dig ni pah njiteng a ntiri luli muna Kulli, ngha aghnjang ke pah muri ate murang ngha. ²¹Ni ntaɓ niyeh le Kulli sah gha ngha gereteng ka kum ri njere njuwo le, Ba-ashibang wuna wu manangnah

Chapter 3

¹Nyongni aɓa Galatiya a ɓayong ma nangna! yang liyong le? Ne Yesu a kpangha a ngung gha ni a yong le? ²ga ni mwoh ngi alla ngha ogho a binyong. In agna bongho le Kulli a ari gi gi pangna le, gigilla ko a ntiri pah njiteng ari ga in ogha le?. ³Boɓo layong gongna ninga le? In tol tine ni bongho, ke ni ɓiyeniya in malla a gi pagna le ngirung le?⁴A giri duduk in ni ngana muyang ingoshe ngh le? ⁵Ingho ma n ngha agh ini beni payong ɓongho le Kulli gha, na a gipangna ma a ntiri yong payi ni tumol gigilla ko ni ogho ari pili bjiteng le?⁶NInga mama Ibrahim "Pa njiteng a bin Kulli, a agh bangne ne ɗeshi ate tengha te gimabwa." ⁷Njinjere ni in yeri a ɓoyong ni pa njiteng ngha a muna Ibrahim ni. ⁸Telle Kulli wara waɓɓa, pa njiteng ni Kulli ka ashi a eni ni yeriya ga. A wara a hammi Ibrahim tenana Kulli. "A njibino ni aɓenni ni yeri Kulli a agh ka kum pongso." ⁹Diyani Haninah le a beni pa njiteng ngha, a kum bongso ni Ibrahim, ɓeni ɓa panjiteng ni agh.¹⁰Yomo ka bola a ɓeni tig yaliyang ni gi pangna le gigilla agh. Ate nyong-lina, "Ɓwa ka dig ba juro ngha ni nongshi muri ari aga kwa a yonglo a gi ɓomna le gigilla agh." ¹¹Ni ɓeniya ingha doɓeng, Kulli ni ki ashi ɓwa ate pagtumo ma gilla agh, ate aɓa gereteng ka aɓɓha ngha a pah njiteng ngha. ¹²Ama gillila agh nyha a muri pa njiteng ngha 'Ini nah le, ɓeni ki pag tumo ma gigilla agh ka diya ari bol gigilla.''¹³Ba ashibang ashisung a ntiri gigilla, ngha ɗig juro ate musung ngha,'' ate a yongli nah Juro ngha ɓeni muria kpangha a ngung agh." ¹⁴Ate ɓongso le Ibrahim ka juh a muri a benni ni yeri Kulli agh a ntiri luli Yesu Ba ashibang, ate shi kum bongho le Kulli a muri pah njiteng.¹⁵A muna nah miya gi watteng a muri gipangna le a ɓayong. A ɓuah ogrung a muri girile, bung nya ko shishi ko buri agh. ¹⁶Ni beniya, a wanna neh Ibrahim ogrung egh ni min kahyi. Ni nah, "a min kahyi agh Ama na min kahyi ni minkahwo "Ini dig ba ashibang.¹⁷Ni beniya, ga ngi waɓɓa ninga. Gigilla ni ngha juh bogho woro-tongno a njumo,. Ni keg shi ogrung ni Kulli pag ni Ibrahim ngh. ¹⁸Diggha gibere ju atte gigillo le ke ni ju atte ogrung ngha. Kulli pih Ibrahim ni nieh ari ogrung.¹⁹Mang pagyi ke a tih gigilla le? A ɓuri ate a gimma shira, ha aminkah Ibrahim ka ju abin beni a ogrung a muri agh. A logshi na diggha-muribang le gigilla abin aɓa kuntumo le- Kulli, ni ɓeni ingna a intirin yana ngha. ²⁰Ni ɓeni agh ɓa tangha intiring agh duna i wara ɓwah mwoh, ni ingha teagh Kulli mwoh ni.²¹Ngha ninah gigilla ki sangshi riyang ni ogrungle Kulli le? Nyah! Ngha a pah gigilla ate pah usulo agh le, ke njiteng juna a njibin gigilla ni. ²²Nde pagna nnagha, tenanale Kulli girah ga kwagha a binje le gimashira. Kulli pagga ate, ogrung le ma ashisung ari pah njiteng abin Yesu Ba'ashibang ngha a apih abeni pa njiteng ngha.²³Boka Pah, njiteng ka ju agh , a girah kungsung a ya kursung ni gigilla ha kena a kunbangni njiteng juni agh. ²⁴ Nga ninah agh loggah ba gigilla ngha ki lesungse kunbang ni Ba ashibang juni agh, ate i shi kun aɓɓa a muri pah injiteng le sung. ²⁵Ama ngha biyeni injiteng juni agh shi shi wa uoha lele le gigilla agh. ²⁶Nyongha kwa agh a muna Kulli ni ate pah njiteng aɓin ɓa ashibang Yesu.²⁷Nyong ha abeni a ishiyang a luli ɓa ashibang ngha in agnah Ba ashibang. ²⁸Ngongha kwah, tele Bayahude nyah ko ba Heleni agh, Guro ko muna lah nyha. Bahbura ko bahma agh, ate nyongha kwa mwoh a intiri Yesu, ɓa ashibang. ²⁹Diggha nyongni a mani Ba ashibang le nyong ni a min kah Ibrahim, aɓa tol gibere a intiri ogrung.

Chapter 4

¹ Miyang ngi waɓiyong, ba tol ghibere ah, digna muna lah le, gumo nyah gayiyang ni guro ah, ini pag ɓatele ghi bere kwah. ²Ama yangnha a dung a ɓa lelli ni aɓeni a ag ni yangha ha kara ni tehri tih agh aka pani gibiere agh.³Ngha sungnah a muna agh, a bolla sung a yuro ari agi pangna le ngunjah. ⁴Ama ngha kunbang pangni agh, Kulli tashi muni ɓilale bahma, billa a gigilla. ⁵Pag ga ate a sha aɓeni diga a gigilla agh ate aka agsung nijga a muna lah.⁶Ate nyonni a muni, Kulli tashi bang ni bongho le muni a yalisung, beni gor bang, "Dah, terang." ⁷Na aya dih guro agh ama muna, ngho muna agh le a woni dishili ɓa-tol gibiere a nji bin Kulli.⁸Ngha te kwa agh, ngho nin nyeri Kulli ya agh, a tih yong a guro a bin a ɓeni bol gillang mama a Kulli ma ɓonna niya agh. ⁹Ama ni ɓeyeni nyeri Kulli ko Kulli yara yong, ke mang payi ke nga yere ari agi pangna ma jumo ni nyha ki angni bang agh le? Ntolla nya nyere nga diya a guro deshi ninga kunduna le?¹⁰Nyongha nga billa a kara nah a shieri mapiyo ni a kunbang nah a bogho! ¹¹Miyang gi ɓang yong ate tumo lang ni yongha, ka dig ma nangnah.¹²Njim na yong a muna nah nding ninga meng ate ndingna ninga yong, Nin npangha gina shihra agh. ¹³Ama nyerinah ate kono lang ini payi ken wat tenana le Kulli a biyong ni duna. ¹⁴Ko kona lang tingna yong a piyeri yong, nite njenang ngha ke nga shiɓang ngha. Nina agh ngingsang ninga mini ɓa-kuntumo le Kulli agh, ninga mini Ba ashibang Yesu kana ngirih.¹⁵NIna agh yeɓangni binmurubang le yong dingha le? Ate nwannei yong, iɓorle ke npishinah a njiyong npeng. ¹⁶Ngha nina le ndingna ɓa shiɓi muyong ate myang ngi waɓiyong njiteng le?¹⁷A yangha a pag kikih aka nuh muyong, ama ni ɓoyi yong ngha. A tollo aka giriyo kun njere ate nga pag kikil ni yang. ¹⁸Bonna ke ɓwa pag kikil a muri gima ɓonna, ni diya se miyang ni yong ngha¹⁹A munang makene, deshili agh miyang ntiri kono ɓilmuna ate muyang se Ba ashibang kun dingna a yahliyong. ²⁰Ntolla ke miyang niyong niɓiyeni iɓi n'ariyi gihyang niyong niɓiyeni iɓi n'ariyi gihyang, ate miyang ngi gangshi rang ate muyong.²¹Nwaɓang, nyongnah aɓeni, nin nteshi kiri yong ari gigilla agh le? ²²A yonglinah i Ibrahim ngha nah a muna ɓahri, mwoh muna mahguro ni, mwoh teagh muna mahshieri. ²³Ama mama a il ni mahguro agh ari pagha le ngirung ama mamona ni a ɓil ni mahshiera agh ngha ri ogrung.²⁴Aga kwa ni agh dumyang ninga agi piyere, ate a mama ni bahri ni agh a ding ninga a ogrung ɓahri. Mwoh a ntiri yang ngha purah a muri nkono Sinnye. Billa a muna ni diya aguro agh. Ini Hajaratu. ²⁵Niɓeyeni agh Hajaratu dih nkono Sinayi ni a are biya agh. Ding ninga Urushalima ni ni ɓiyeni agh, ate yangha ntiri guro nah amuni.²⁶Ana Urushalima ni a Kulli agh ngha kwar ini ngisung. ²⁷Ate a yonglina, ''pag ɓinmurubang, a weh mahnkobi ni a nyha awo ɓil muna a agh. Bwah a magjolo ate binmurubang a weh beni a nyha awo gani ate kono ɓil muna a agh. Ate amuna ɓahma ni a dag agh a gongna duduk wor ɓahma ni ni ɓahbura agh.²⁸Ni ɓiyeni agh a muna Nah, ninga Ishaku, a yangni amuna ogrung. ²⁹A kareh wo agh, ɓeni a ɓilla ari pagha le ngirung ngha nuhna ganni abin ɓeni a ɓilla ari pagha le bngho agh. Ini ni nah ha juni ni ɓiyeni.³⁰Ke mang tenana le Kulli waɓ le? ''piriye nahguro ni ni muri. ATe muna mah-guro agh ni i gab gibiere ni munah mahshiere agh." ³¹NGha ninah le a muna Nah, sungni a muna mahguro agh, ama a munah mah-shiera.

Chapter 5

¹Ate 'kun murung ni ɓa'ashibang pah ni sung kunmurung. Ntang nginggang ke iɓi nyere a tumo guro mama yah ki magha agh. ²Nshina, meng Bulus, miyang ngi nayi yongin agha a jayong le. Ba'ashiɓang ni ki dig ga ka agniyong ngha agh.³Ini payi, ke waɓɓi yong beni kwa a Jaɓɓa dina muri ika bil gigilla. ⁴Ngangshina riyong ari Ba ashibang nyong ni aɓeni gigilla bolla muyong ngha, nkpana ari gima ɓwah.⁵Ate njibin bongho ari pah njiteng sungha sa leh fungsho maɓwah. ⁶A ntiri Ba ashibang Yesu jaɓɓa ko jaɓɓa nya duna giri ama pah njiteng ni gyah intiri ag njung. ⁷Nirang tenna ari magulla, ke iɓi nteshi kiri yong ari gima sahgha. ⁸Bol muyong ni a bolgha, nya bin ɓeni goyong ngha.⁹Njiɓongho fitong ni ki moshi giri duduk. ¹⁰Ngirang tenna ari magulla, ke iɓi nteshi kiri yong ari gima sahgha. Beni ki gangshiyong ngha, ika nwah gani ko ini yang.¹¹A muna nnah, n uwa waɓ te jaɓɓa le, mang paghi ke nyongha nwah pa nghang ganni le? Ini nina le, tahli engkusung ngung kpana a shishi ne. ¹²A ɓeni te ki gangshiyong ngha, ɓoro ghe ke ajashina muyang.¹³A muna nah ate Kulli gwara yong ari kun muyong, ke iɓi ogɓoro le kun muyong, npagtumo ni kun muyong ate ngha kunni njiye mama ngha ɓiyi. ¹⁴Ate gigilla kwahgha dungshina ari gigilla; ''tol ɓa muri kallo ni ngha muro.'' ¹⁵Ama, ngha numo ngha mellah ariyo le, ntig njiyong ate ke iɓi nlih ariyong ngha.¹⁶Ama nnah, ngiya a ntiri bongho, ni ngha dungshi ga ngung ngirung ma pag gimashira paggha. ¹⁷Ate ngirung ni agriyang ni bongho gho, bongho tegha yangngha i aririyang ni ngirung. Ate a gire ni agni ariyang ngha, ate na logle a pag gah a tollo aka paggha. ¹⁸Ama diggha bongho ni ki billi yong le, ngi nyah a bi njele gigilla gha.¹⁹Ni ɓeniya gipangha le ngirungha ngha ɗunna muri. A yang ni gipannah ma pag nja, ni na dig kwahrgha, ni pih njung. ²⁰gushi gilang vuliyi njung, dankun, nonirung, kiki, yalulah mashira, sagshirung, mwono, korigimurung, ²¹Kiki, ɓara, ɓara ni njo ni ashile a giɓaɓa. miyang ngi lagyong, ni ngha mama kana nlagni yong ngha i abeni ki payi a ghire gha niki ingna a mule Kulli gha.²²Ama njingung le bongho gha tollo ni bi murubang, ololo, gim yong, ɓoroh, gimaɓonna njiteng. ²³Ɓolrung, ni ɓolmurung. Njo nyah ki sakshiri na gah kwani yah. ²⁴Aɓeni ɗin mani Yesu ɓa'ashibangha kpana gipagna le ngirung ni kahra le.²⁵Shi ɗig ni bongho le sa gyah a bongho. ²⁶Ke shi diggha aba gushi murung nghe, ko sa lushi yali arisung, ko banna arisung.

Chapter 6

¹A muno nnah, a bol ɓwah a intiri pag gimashira le nyong na aɓeni kpanana gha in ashi eɓi nyere a pag ghi kpanana. pag gha bol njelo gha ate weh magha ke aɓa soro gha. ²TNtol ghi tolla le ariyong, ate nbil njuole Ba ashibang.³Bwah ɗengshe e ini guɓung le ini gubung ngha agh sorighi na muri ⁴Beni kwagha i shin tumo le, gha pagghi ke wol kikili ya ngha ari ni muri, nya ari wah sagha. ⁵Benikwagha ka tol ghitolla le.⁶Beni kwah a aliyi tenana gha ika gab ghima bwah ni beni ki aliyi a bayong giriya. ⁷Ke aɓa soriyo gha Kulli ya na sori gha, gha kwah ɓwah jammah ini ika koro. ⁸Beni kwah jangiri agh gimashira le ni e jamma, ari gimmashira le ni kor ghi ganni. Beni jam iri ah ntiri bongho le Kulli ya, ika kor usullo a ntiri bongho le Kulli.⁹Ke eɓi irisung mallah ni pag gimamuah gha, kumbang pag le sa kor gima-muah, ngha ni shi ɓangha shi shishi ya gha ¹⁰Diggha shi kunna njere le, shi paghi a ɓayong kwah gima-muah, nya ni ngha aɓayong ni pah njiteng ngha.¹¹In shin buno nyongli tenana ni nyongliyang ni bengngha. ¹²A ɓeni ki al dun paggha le yong mamuah ma ngirung ngha ini ki a jaɓɓa. A pag gire ate aka kengshiri yang ari ngung kpangha le Ba-ashibang. ¹³Ko aɓeni ma jaɓɓa ni bol gigilla gha, paggha le yangha eɓi in jaɓɓa ate aka eshi gogriyang.¹⁴Eɓi diggha ke eɓi ngushi murang ngha she ari ngung knpangna le murung Kulli Yesu Ba-ashibang, beni injibini a kpangni ngunja ari ngung-kpangha aɓinang, meng tehya abiing ngunjah. ¹⁵Jaɓɓa ko shua-nguɓu ni digngha gubung ngha, ga dignghang giri agh ngirung mapiyo ni. ¹⁶A bayong ni kun dignah mamuagha iɓi ololo ni shin gi enah i billa muyang, ha muri Israila le Kulli.¹⁷Ga log ni ɓeniya ke ɓwah ushighi kunangha, ate inji-nyonglo le Yesu ngha rang. ¹⁸Eɓi diggha ololo le murung Kulli Ysu Ba-ashibang iɓi gingni bongho leyong, Amuna nnah, iɓi diggha na.

Ephesians

Chapter 1

¹Bulus, ɓakuntumo le Ɓa'ashibang Yesu ni ah gipaghna le Kulli, a bin ah ɓayong ma gerenteng le Kulli ni a Afisa agh, ah ɓeni ngha ni njiteng a bin Ɓa'ashibang Yesu.²Ninyeh le Kulli ih ɓi ɗigha muyong ni pollo ni a bin Kulli tesung ni Magulla lesung Yesu Ba'ashibang.³Ɓongso agh ma mi Kulli ni pagh tesung ngha ni Magulla lesung Yesu Ɓa'ashibang, ɓeni moshi sung ni gimaɓonna le kulli ni ah kuli ya a ntiri Ɓa'ashibang. ⁴Kulli tariyi sung a bini logho le tinna ngunja, ate shi ɗigh gerenteng a bini.⁵Kulli tariyi sung kikara ih ɓi shi ɗigh ah muni a njibin Yesu Ɓa'ashibang, ate binmurubang le ni agha le. ⁶Agh sung ni nga ah muni, zu a te muri ah ɓeni tol agh.⁷Abin Yesu Ɓa'ashibang agh shi aghna te nkila le ni pontuɓu ate gi kumna ma ninye le Kulli ni dudug agh. ⁸Pah sung ninye ni yeriteng le ni yeri giri le.⁹Kulli ɗum ne sung ga songro a tekusi agha le ya, ri ga ɓoryi ya, ngha ɗummo ari Ɓa'ashibang ngha. ¹⁰Ni ɗengshe ngirung ngha kunbang pagh agh, ate ih ɓi zu ni ga kwa a Kulli ni ngunja agh, a bin mona, te muri Ɓa'ashibang.¹¹Ah tolla sung a tele Ɓa'ashibang, shi ɗighna a ɓa tol gibere. wara tol sung kikara ah gi paghna le ni nga ma ma yali tol agh. ¹²Kulli tolla sung ah ɓa li gibere ate ih ɓi shi ɗigha ah ɓayong ma kunduna in tig yong a muri ashibang, ate ɗigha gi bongshi gulole.¹³Ate ɓa-ashibang, nyong te agh, ngha oghni tenana ma njiteng, tenana maɓwa le Kulli ma ashibang ngha, npahna njiteng, a vulinayong ni bongho le Kulli. ¹⁴Ɓeni pag ɓa tangha muri gibere ate shi kumi, ni ɓongshi gulole.¹⁵Ate ɓi agh, ngha oghni te njiteng a muri Yesu ɓa-ashibang ni aghjung ate muri aɓa pah njiteng ate muri aɓa ɓang Kulli. ¹⁶Ni nɗagte payi Kulli makampa agh, ngha ngi jimni Kulli te muyong ngha.¹⁷Miyang ngi jim Kulli le magulla le Yesu ba-ashibang, tesung ɓa poshibang, ika pah yong bongho ma yeriteng ni yeri kulli. ¹⁸Miyang ngi jimma nji kun yaliyong iɓi logho ari goroni Kulli goriyang a gibere le agh.¹⁹A jimma langha ngi jimma iɓi nyeri gullo le Kulli ni gipangna le a bisung ni pah njiteng, ari tumo magulla le. ²⁰Ga ni pag tumo magulla ni Kulli pagha aye ɓa-ashibang, ngha longshi ni a nkiliya agh ke tigni a bung mahli le a Kulli. ²¹Tig na ɓa-ashibang a muri a murung kwa, ni diyamuribang, gullo ni pariyibang, ni lulung ni kwa agor agh. Ɓa-ashibang ka diyamuyang, a ngunja ni ngunja mama ki zu agh.²²Kulli tigna ga kwa agh a kushi ɓa-ashibang ngha tighi ɗig murung ɓa ɓang Kulli i ɗigmurung a muri agiri kwa agh. ²³Aɓa ɓang kulli ni pag ngiri ɗunso le ɗunshi ba kwa agh.

Chapter 2

¹Ate yong agh, nwuna kana agimanangna ni gimmashira layong. ²Ate gimmanangna ni gimmashira ngha in ɗiya ye ɓeri ya a njele ngunjah ni nyangha ngi ɗiya ri gipangna le magulla ngunjah ni, ɓogho ni ki pag tumole abeni nya ki ogbang agh. ³Sung kana kwa shi digna ntiri yang, pagha agimashira ni ngirisung ni ɗenshe lesung tol agh. Agirung agh, sungna muna ma gimashira nigha ɓeni kwa'agh.⁴Murung Kulli agh ba gi ennani agna njisung ni tollo magulla ni tolli sung agh. ⁵Ngha shi wuni a gimanangna agh pasung usullo ate Yesu-te nieh le Kulli shi anna. ⁶Murung Kulli logshi sung ni ba-ashibang, le murung Kulli pasung bin digna a kulli ni Yesu ba-ashibang. ⁷Ate ngunjah ni ki zu'agh ika ɗumisung gipangna le magulla ni nieh le aye borole zu'agh bisung te Yesu ba-ashibang⁸Te nieh le Kulli ini ashiniyong ni njiteng, pagha leyong niya pale kullini. ⁹Nieh ya ate tumo le bungh agh, ke gushi muri agh. ¹⁰Sungna agi tumole Kulli, gilla aye ba ashibang Yesu ate tumo ma bonna ni murung Kulli pyeri ki kara'agh a te musung agh, ate ishi gya aye.¹¹Iye ndeshe kana agh nyong na abe ni yeri Kulli agh a ngirung. A goryong aba ''swaguɓɓu" abiya abeni ki gor muyang a ba "Jaɓɓa" ni bung agh. ¹²Ɗeshiya nkorina muyong abin ba-ashibang. Nyong na biri abin ɓa-Israila. Ngi yani tigyong ate ɗunagha. Ndig agh nyani Kulli a ngunjah agh.¹³Ni beni ate Yesu ba-ashibang, nyongha kana duna ni kulli, nkillale Yesu zuna niyong gyaɓ. ¹⁴Ini pag yalung polla lesung pagna ga ɓari-agh ɗig mwoh. Ni ngiriya biyina bagrung ni koyisungha. ¹⁵ Ini biyina gigila manangna ni gibila ate pushi ɓayong ma piyo mwoh agiri, ate i juni ogrung. ¹⁶Ɓa-ashibang kpanna ɓayong kwa abin Kulli ate panale, ke bishili ni bagbang.¹⁷Yesu ju waɓ te usulo abin a beni kukwo agh na abeni gyab agh. ¹⁸Te Yesu agh sukunna njere kena bin tesung a ɓongho mwoh.¹⁹Ngha ninale, nyongna abeni ni yeri kulli agh nibeni agh nyong na muna njeh na amuna Kulli ma kwar, a muna lah abin Kulli. ²⁰A bagnayong a muri tuli le aba kuntumo le Kulli na ba-shinduna, Yesu ba-ashibang ni pag tali bol gbina kangna. ²¹Rini kangna kwa eghari, gullo ni gha bin bang Kulli. ²²Bini ni abagyong agh kwa nigha bin digna le Kulli a bongho.

Chapter 3

¹Ate ga ni meng, Bulus, mini ɓa kuro le Yesu ɓa ashibang ate muyong aɓeni ni yeri Kulliya agh. ²Ntollo ni nga ogna te tumo nieh le kulli ni peng ate muyong agh.³Myang ngi nyonglo ari njiloro n aɗumang ate muyongha. Ga ni pag njiteng ma songrina ni nyongliyong fitong ngha.⁴Ngha nyongligiri ate ga te agh, ng a yeri ga a waɓɓa ate njiteng masongrina a muri Yesu agh. ⁵Bin aɓeni kana kikara agh na ɓwayi yang njitengni ya agh. Ama ni ɓeni ya bongho le Kulli ɗunneya aɓa kuntumo le Kulli na aɓa shinduna ni tigha ate tumo ni agh.⁶Njiteng ni songri ri ya ini ile aɓeni niyeri kulli ya aɓisung ma gibere ni, ni aɓisung ma ngirung mwoh, yang ma agh ayangha ntiri tangha abin Yesu ɓa ashibang ate tenana mabwa le Kulli. ⁷Nɗingna guro ate tenana mabwa le Kulli ni ate pah le nieh le Kulli ni pengha ari tumu magulla le.⁸Kulli ni peng gipahna ni, ngha te ya mini pag makena a ntiri a ɓayong ma gerenteng le Kulli. Gipahna ghe ya, ini iɓi waɓ tenana le Kulli abin aɓeni ni yeri Kulliya agh.⁹Gi pannale Kulli abinang agh ini ki juni poshibang bin ɓeni kwa agh ninga mama Kulli tiya ka pag agh. Ga Kulli tiya ika pagha songrine kikara, ɓeni gil aga kwa agh.¹⁰Ga tiya ika pagha ɗunne abin aɓa bangkulli ate amurung na aɓa diyamuribang a yeri gipangna ni yeriteng le Kulli.¹¹Ga pag giri ate ga tig kikara ngha ɗungso ate magulla le sung Yesu ɓa ashibang ngha.¹²A ntiri ɓa ashibang ngha sungha ni kun yallung tenana ni njere, ni yong sagli ate ɓa pah njiteng lesung a muri. ¹³Ngha nina gha ken wol ngiriyong ate ganni ni ngi nuh ate muyong ngha, ini pag gullo leyong.¹⁴Teɓi ni ngi gunghi nkunnang nje abin tesung,¹⁵ abin ɓeni lah ni kwa'a a Kulli ni njali ki gor agh. ¹⁶Myang ngi jimma i payong, ate gogho gullo le, i tengshi ngiriyong ni ɗiya muribang le ni a yaliyong agh.¹⁷Myang ngi jimma i ɓa ashibang iɓi ɗiya a yaliyong ate pah njiteng, ni tangha ngingan, nbol njere agjung le.¹⁸Iɓi kun tenne maso ngirung ate nyere, ni aɓa pah njiteng kwa'a, mag pag nono, ni saɓɓa binje ni saɓɓa bikuli, ni lima, ¹⁹ate ngi yeri agnjung le ɓa ashibang, mama wor yeriteng kwa agh, iɓi ɗungso ni pagha le Kulli kwa.²⁰Ni ɓeni agh abin ɓeni logle pag gha wor mama shi illa ko shi ɗenshiya, ate le gullo le ni ki pag tumo ntiri sung agh.²¹Abinini gullo abin aɓa ɓangkulli ni abin Yesu ɓa ashibang kena ri aɓayong kwa ni kena logho le ngunja agh. Iɓi diyana.

Chapter 4

¹Meng, ɗeshiliya, ninga a ɓeni a kuro ate magulla gha, ke nayiyong iɓi ngya yarata ninga mama Kulli goriyong ngha.² Myang ngi njimyong i nongshi muyong, ni bolyong, ni gimyong, nɗig na ariyong ni agnjung.³Npag gimma ɓonna ni ki kpa muyong agha a ntiri ɓongho ni ololo.⁴Ngirung ngha nghan mwoh ni ɓongho mwoh, ninga mama a goriyong ngha, a goro ma tig yong agh.⁵Ngha te ya magulla mwoh, pah njiteng mwoh ishibang mwoh, ⁶ni Kulli mwoh ni tesung kwa'a, ɓeni amuri ɓeni kwa'a, a njinjere ni kwa'a, a gha kwa'a.⁷Ɓeni kwa agh, apane nieh le Kulli perari gipahna le ɓa ashibang.⁸Ni gha mama tenana le Kulli waɓɓa, "ngha eɓɓa bi Kulli ya, ɓilla a guro a tumo guroye pi ɓayong gi pahna."⁹Mang, "eɓɓa bi Kulli" ki ɗumle? nye sulina a binje le gunja?¹⁰Ɓeni suliya ini ye eɓɓe ɗuna a muri ɓa Kulli kwa'a ate iɓi ɗungshi ga kwa'a.¹¹Ɓa ashibang tiya aɓaɓa a pag tumo le Kulli, aɓaɓa ninga aɓashinduna, aɓaɓa teya ninga aɓa waɓtenana le Kulli, aɓaɓa teya ninga aɓa lela aɓa ɓankulliya ni aɓa aliyigiri. ¹²Pah tumo ni ate gilla ɓa tumo iɓi a pag tumo yarata, ate gushi aɓa yong le ɓa ashibang. ¹³Yang agh muri ɓag ngiri ha sungha kwa shi ken pah murung ma pah njiteng ni yeri muna Kulli, ate shi gullo ha shi kene a gullo le ni pere le ɓa ashibang.¹⁴Ɓa ashibang gushi sung ate ke yeshi digha a muna ni a soriyi agh, ni aliyigiri ma nangha ni njere soriyibang leyang agh.¹⁵Ngha nina le waɓ njiteng a ntiri agnjung, ishi gullo a njere ni kwa gha aɓeni ini ki pag murung:ini ɓa ashibang. ¹⁶Ɓa ashibang gilla ngiruung kwa, a kpane a bolla ba mwoh agh ni gɓate ngirung, ninga koriyo ngirung ni kwa kpaɓa pag yumo agh, ika pag ngirung iɓi gullo i ɓa muri agnjung.¹⁷Ngha nina agh, miyang ngi waɓɓiyong nye ɓuri nah, a ntiri ɓa ashibang i ken ye ɗigha ninga aɓeni ni yeri Kulliya agh, ni ɗenshe manangna leyang.¹⁸Ɗengshe leyang ngha ma pinna ni, a pura a ɗigna le Kulli ate na yeriten gha, ni dungri kunyong leyang. ¹⁹A nya ni iribiyina gha a pana muyang ri teng manangna, a yangha kareni kwa agh apag gimashira, ni gi nbenda.²⁰Ama ini a'aliyi tele ɓa ashibang nina gha.²¹Ntollo n'ogna guɓung amuri, ni aliyine yong tele, ni gha njiteng ni a ntiri Yesu agh.²²A aline yong in ɗag nji njere ma yayina, in ɗag ɗingna ma yayina. Ɗingna ma yayine ki ɓiyiyong ni agi sorbang le.²³A aliyine yong in ariyi yeyong a bongho ma ɗenshe leyong. ²⁴I agyong ma piyo ni agila a milim Kulli ya a njiteng ma maɓwa ni gerenteng.²⁵Ini nina le, nɗag te payiri, i ɓeni kwa agh iɓi waɓ njiteng ari ɓi ɓa murikala, ate sungha mwoh.²⁶Npag yalula ama ken pag gimashira, ken agha i kara iɓi igna yaliyong ngha ki lul agh.²⁷Ken pi ɓasoribang njere ya.²⁸Ɓeni ki iggiriya keye iggiriya. i pag tumo, i pag tumo maɓwa ni bi, ate i kum ga i agni na aɓeni nyane ya agh.²⁹Ken agha tenana manangna iɓi pura kunyong agh. Npag tumo ni tenanani ki gushi aɓwa agh, mama perari gi alla leyong ngha, ate tenana leyong ka agna aɓeni ki ogyong ngha.³⁰ Ke iɓi nlushi yeh ɓongho le Kulli ya, ate muri ni a vuliyo juwa a kara ashibang.³¹Nsoɓ yong ɓiyina kwa ko, ni vellaribang, ni yalung lulla, ni mono, no sangkung ni ja a gimmashira ni kwa agh.³² In payi ariyong gimmaɓwa, nɗig na yong ma belele, npon tuɓu ariyong, niga ma Kulli ate ɓa ashibang ponniyong tubungha.

Chapter 5

¹In diya aɓa gangri Kulli, ninga a muna ma agnjung.² In ngya a agnjung niga mama ɓa ashibang agni njisungha, ye pah muri ate musung ninga ɗarah ma sunsunang ni ka agru bin Kulli agh.³Ke nɗenshe tele nja agh, ni gimashira, ni daɓi ko bashi giri iɓi pagha ntiriyong ngha, ate ni ɓoro a ntiri aɓa gerenteng le kulli ya. ⁴Ke gimabashi bang, ko kun manangna, ni dalla mashira, a yangha kwa agh na ɓottiya. Ngha ni nale, mpag makampa.⁵In yere, ɓa pag nja, ɓa daɓi, ko ɓa shigiri na aɓa pag gilang nya ka ina a mule ɓa ashibang nimi Kulli gha. ⁶Ke ɓung i soriyiyong ni tenana gha, ate jame ni yalula le Kulli ki juwa mura muni ni nya ki ogbang ngha agh.⁷Ngha nina le, ken kpa muyong ni yangha,⁸Nyongni kana a pinna ama ni ɓeni ya nyongni poshibang a ntiri magulla, in ngya ninga a muna poshibang.⁹(Ate nji ngung ma poshibang ngha kpanna a gimmaɓwa, gerenteng, ni njiteng) ¹⁰In alla aga ki pashi yali magulla agh. ¹¹Ken iɓi ishi muyong a tumo mashira gha, ama in pushiyang beng. ¹²Gi iri ɓiyina ni ma ke a waɓ tegha pagha a gi pinna gha.¹³Ama ga kwa juwa kundung poshibang ngha pura dabeng aka shini.¹⁴Ga te kwa pura dabeng ngha poshibang ni. Ini payi ke na, "Logho, ɓa nongtullo, pura a ntiri a luo, ɓa ashibang ka poshibang amuro,"¹⁵Shing bang yarata ni ɗinna lo nya ninga aɓeni ni yeriteng ngha agh, ama ninga ɓa yeriteng.¹⁶Tig njiyong ari njin njere ni nga pag ni tumo ni kunbang ngha ate kara le aɓayong mashira ni. ¹⁷Ngha nina le, keiɓi nɗig ni nga aɓeni ni yeri kulli gha agh. Ngha na le, nyeri ɗenshe le magulla.¹⁸Ken ɓara ni mbah agh, ate nghe juni gipagna ma nangna. Ngha nina, le nɗungshi ni bongho le Kulli.¹⁹Natteng ariyong a zabura, a ngiya ma bonghoni ki ɓongshi kulli gha ni yaliyong kwa,²⁰Mpag makampa karani kwa gha ate ga kwa a luli magulla Yesu ɓa ashibang kena bin Kulli tesung; ²¹Mpah muyong a riyong ate gushi ɓa ashibang.²²A mena, mpah muyong abin aburayong, nigha magulla,²³ Ate ɓabura ni pag muri mami ninga mama ɓa ashibang pangni muri aɓa ɓang kulliya, ini pag ɓa ashi, ²⁴Ama ninga mama aɓa ɓangkulli pahni muyang bin ɓa ashibang ngha. Ini te a mena ki pah muyang a bin a burayang a ntiri ga kwa agh.²⁵A bunna, i aghnji a manyong, ni nga mama ɓa ashibang aghni nji aɓa ɓanghi ya, ye pah muri te muyangha.²⁶Ɓa ashibang pah muri ate aɓeni ki ɓanghi ya ate i paghi a ɗig kwar, i lagsung ni muru lag giri ma tenana le, ²⁷Ate muri abin aɓaɓang Kulli ma gerenteng, le i ɗig kwar.²⁸Ɗeshilliya, a bunna i angji a manyong ninga ngiriyong. Ɓeni kwa agh i angji mami ni nga angnji muri.²⁹ Ate ɓwa nya ka shiɓi ngiriya, ama i gili yarata, ni nga mama ɓa ashibang ki gilli aɓa ɓangkulli gha.³⁰Ate sungni a gɓata ngiri.³¹"Ate ɓini ɓwa ka ɗag teri ni ngi le i kpani mami, ayangha ɓariya a ɗig ngirung mwoh".³² Njiteng ni songri ri agh, gulla ama miyang ngi waɓ telle ɓa ashibang ni aɓa ɓangkulli. ³³Ngha tenana kwa agh ɓeni kwa gha ntiriyon ngha iɓi agnji mami ninga muri, i ɓama te ya iɓi gushi buri.

Chapter 6

¹A muna, in ogha aɓa ɓiyong a ntiri magulla, ate bonna.²"Gushi tero ni ngwo" (ini pagh lagbang ma kunduna ni ogrung) , ³"ate gha kwa agh ka ɗigho yarata a ngunjani."⁴A terung, ke iɓi nlushiya a muna yongha ngha ninale, nboliyang a njin njere ma gilgiri magulla.⁵A guro, mpi atelle lah leyong gullo ma ngunjah ni ni ngoɓong ni yong mwoh ma njiteng, ngushi yang ni nga mama nga gushini ɓa ashibang ngha.⁶Mpayang gullo nya te a yangha ashinyongha ama ate in poshi yaliyangha. Ngha nina agh mpayang gullo ni ngha a guro le ɓa ashibang, aɓeni ki pag gipangna le Kulli a yaliyong ngha ⁷Mpag tumo ni yaliyong kwa, nigha nga payi Kulli tumo gha, ɓwa agh, ⁸Ate shi yara i gimma ɓwa ni kwa ɓwa pagha, i kun ngoshe abin magulla, ko guroni, ko guroni agh.⁹A telelah mpaghi a guro leyang nina. Ken mpayang gani agh. Nyere i ɓeni pag ɓa telelah leyong kwa gha Kulli, agnjung nya bini agh.¹⁰A malle ya, ntang ngingang a ntiri magulla ni a ntiri yeri tenana le magulla.¹¹Nɓug tongho le Kulli a muyong kwa ate nkumo dangri gipagna le ɓa soribang.¹²Luah lesung ngha nya ri nyama ni nkila gha. ama ni gullo ni ɗiggha muribang ni aɓa wan njuo ma pinna njani ni a ɓuno pinna ma gimashira ni a kulli agh.¹³Ngha nina le, ntol gi bura le Kulli ni kwa gha, ate nkumo ntagha a kara mashira ni, ngha npangna ga kwa agh, ntang ngingang.¹⁴Ini nina le, ntang ngingang npaghi ngha kuri riyong a ntiri njiteng nɓug togngho ma njiteng ariyong.¹⁵Npag gha, ngha nmalli kuriyi, kura a kushiyong ni gilrung keni tenana le kulli ma ololo.¹⁶A ntiri gha kwa gha ntol ntongho ma njiteng, mama nga woliyi ni a muni ma gishe ma pag gimashira.¹⁷Ntol nvule ma ashibang ni garabuwo ma bongho, ini pag tenana le Kulli.¹⁸N Kpani jima ni kwa gha ni jima nyongha nga njim Kulli a ntiri bongho kunbang ni kwa gha. Ni ɗenshe ni yongha nga lel ga ni tenshi rung ni jima ate muri aɓa ɓangkulli ma gerenteng.¹⁹Njimang Kulli, ate in ag kuntumo a kunbang ni nlogshi ni kunnang ngha. Njim kulli ni kum yeri tenana le kulli ma njiteng songri ri agh. ²⁰Tele tenana maɓwa le Kulli ni pagi ke nɗig ɓa kuntumo ni a nguri agh ate nga waɓɓi yarata ninga mama nga waɓɓa.²¹Tikikus muna nah, ni denlah ma bonna le magulla, ka waɓɓiyong gha kwa agh ate iɓi nyeri gha ki gyah murang ngha.²²Ga ni paghi ke ntashi abiyong, ate ibi yeri gipagna lesung, ɗeshiya ate iɓi nkun pashi kunyalung.²³Iɓi ololo ɗig ni amuna nnah ni agnjung a njiteng le Kulli tesung ni Magulla Yesu ɓa ashibang.²⁴Le i nieh le Kulli i ɗigha mura aɓeni ki agnji magulla Yesu ɓa ashibang ni angjung ni nya ki mal gha agh.

Philippians

Chapter 1

¹Bulus ni Timoti, agurole Yesu, ɓa ashibang, juwa bin aɓeni atariya ate ba ashibang Yesu, ni FIlibi agh ni amagula na amakushiyang.²Iɓi boro ni polo le Kulli ni pura bin Kulli, tesung, ni magulla Yesu ɓa ashibang gha bi ɗig mamiyong.³Myang ngi payi Kulli makampah kara ni kwa ndenshini yongha ⁴Antiring jin Kullilang te muyong kwagha ni bin murubang ni ngi jim Kulli. ⁵Npangna makampah ni kpah murunglayong ni tenana le Kulli logha kun duna juni ni ɓeni. ⁶N agha ni gah, ɓeni tol tinah tumo mabwa antiri yongha ka dig dingna payi she kara yenrele Yesu, ɓa ashibang.⁷Ɓonna ke ndengshi ninah te muyong, ate nyongha kun yaglang. nyong nah a ɓeng a ntiri niye le Kulli ni kuro, ni tangha gɓashindung te tenana maɓwa le Kulli. ⁸ Kulli yerina ni dengshe lang te muyong ni gi enna le Yesu, ɓa ashibang.⁹Myang ngi jima i agnjung layang ka buro a yeri giri ni yeriteng kwa. ¹⁰ Myang ngi jimma te gha, ate ngi agh gha yarata agh ate ngi digha aɓa njiteng le nyani gimashira a karale ɓa ashibang ngha. ¹¹Myang ngi jimma te ngha kun ɗingso ni gi mabwa ni pura bin Yesu ɓa ashibang, juwa guloh ni bongshi Kulli.¹²Nibeniya nah iɓi nyere, amuna nah, ga woro kummang ngha ni mengha ɗunna kena duna le tenana mabwa le Kulli.¹³ A te ninagha ganilang ate ɓa ashibang dunna poshibang abinya aɓa lellan murung na aɓeni kwa agh. ¹⁴A muna nah duduk ini kun mahso ngirung ari tenana maɓwa le Kulli ate ganni lang, na aya ɓang ngoɓang wat tenana le Kulliya.¹⁵A bayong ɓaɓah ɗigni kikil ai monno a wat tenana ne Kulli, aɓaɓah wabba ni aghalayang. ¹⁶A nshile waɓɓi ate anjung, ayera a tingha ba ate gɓar tenana mabwa le Kulli. ¹⁷A bayong ɓaɓah wat telle ɓa ashibang ate ang muyang, a nya ni njitenggha. A dengshe a kanang nga a kurangha.¹⁸Mang deshi? a, njijere ni kwa a bolla, ke njitengni, ka soriyibang ni, tenana le Kulli wara warri, ngha nnah le, npanghna bin murubang. eh, ngha pag bin murubang.¹⁹Nyara, jin Kullilayong ka pusang, ni agna le ɓongho le yesu ɓa ashibang²⁰Dengshe langni nitig yalang nigi nuh iribiyinagha, ni tengshi ngirung nigah mahpagha Kulli kagushiri ari wuhlang ni diggna lang.²¹Nga abinagha, ɗingnalangha ɓa ashibangni nluwo langha, ɓuro ni²²Nga ɗingni usulo le, tumo ma ɓwani, ke mayeni nga tollo? ni nyeriya.²³ Aga bari ningha, ganshinag. aghalangni, ibi nwuh, ibi nding ni ba ashibang, ²⁴ɓonna ke ɗingni usulo ate muyong mama ɓoro orbangha.²⁵inangna, nyerina ngah ɗiya sa wo pag tumo niyong kwa ate ɓuro ni binmuru bang a njiteng,²⁶ Ate ni mengha ngha kun tekushi touriyo ni ba ashibang. ngha nyere ju a bihyongha. ²⁷Nbol muyong a njijere ni bil tenana mabwa le ɓa ashibangha, ate nju, nja shinyong, nima njuagh le, nga oh a muyong eleh ntang na gbing a bongho moh, a ɗengshe moh ni njiteng ari tenana le ɓa ashibang.²⁸Ke ngobong woyong ari a ɓeni ni anjiyongha agha. Dunaiyang njijere ni ka gi jayongha ate aɓa le yong gha pura abin Kulli.²⁹ A wara apayong ni ate ɓa ashibang, nya te pah njiteng a muri moh'a kpa ni gana ate muri, ja ganani nshina arangha ni mama in ogha te murangha.³⁰Ja ganani nshina arangha ni mama ing ogha te murangha.

Chapter 2

¹Giri ngha nghang, ka tenshi maso ngi rung ari BA ASHIBANG, giri angha nghang ka poshiyalisung ni anjun le, giri ngha nghang ari kpa murung le BONGHO bongho, agiri ngha nghang ka ɗung gi enna,²Npag murubang lang ibi ɗing moh ni ɗenshe leyong, angjung mwoh kpaba moh a bongho, ni moh a gipangna lesung,³Keng pag ga kwa'a ate muyongha, ni tol murung ngha na le, nnong shi muyong nje, ntola a nshile nigha a wara yongngha.⁴Beni kwa ntiriyongha, ke ibi tol ga yali tol ni muri mwoh gha, ibi shingah yali a nshile tolgha⁵Ibi denshe layong bi ding niga ma mi Yesu ɓa ashibang⁶ Wara ɗing ninga Kulli. ni peri muri ni Kulli-niga ga ika tangha muriyah.⁷Ingha kwa'a, nongshi na muri anje, pila ɗing niga guro juh ningha a bayong a shini nigha ɓayong ma shinshin ⁸Nongshina muri nje ni bil tenana le ngho keni ni a nluoh oluoh pangha.⁹Ini pyi ke murun Kulli gushi. Pi lulung ni wara a lulung kwagha.¹⁰ Pag gah ate a kungnu ni kwagha ka gungha dung Yesu, a kungna a ɓeni a Kulliya ni mama ngunjah niya ni mama a njaliya. ¹¹Pag gire ate lesung ni kwagha ka pontuɓu, ka nah, Yesu ɓa ashibangha, Magullah ni, kene a gulole Kulli ni pag tesung agh.¹²Ngha ninah le, a makunyalang, ningha mama ngha ongnangha, ingha miyang biyongha, ni mama nya biyongha, npag tumo aɓa leyang ni ngoɓong ni koshiyirung¹³Ate Kulli ni ki kpag tumo ni yong, a agha le ni bin murubang le.¹⁴Gah kwa ngha pagha, ken nyashiteng ni shashirungha.¹⁵Npangi ngha ate nɗing ɓayong maɓonna ni njiteng, a muna Kulli ma bonna. Npagni ngha ngha ate nɗiya aɓa poshibang a ngunjah, a ntiring ngunjah ma shira ni ma ɓiyina. ¹⁶Nbol tenana le Kulli yaratah ate ngha pag bin murubang a kara ju le ɓa ashibang. Ini nga yere, ni i bang menlang gani lang ni oghang rangha, ni te pag tumo manangnagha.¹⁷Ko kah atollang apah ni gah dara ate muyong ate pah njiteng le yongle, nga pag bin murubang, nga buri pag bin murubang niyong kwa.¹⁸Ninga mama npagha, ni osso npag binmurubang npag bin murubang ni meng¹⁹Nting na yang antirin luli Magullah Yesu, nga tashi Timoti abiyong gyab a te mah ngha kun tengshi ngirung ngha ogh karayongha.²⁰ Ate nyan i ɓwah ni gipangnah lesung mwoh ni nigha, beni ki koshiyirung ni yongha ni njitengha. ²¹Ayangha kwagha, a al ga yaliyang tol-gha, yaliyang nyah ri tenana le Yesu, ɓa ashibangha.²²Ama yerinah ɓorole, ate ningha mama muna ki gushini teriya, ini igushang ninah an ntirin tenana mabwa le Kulli.²³ In tingn yalang ngha tashi ngha shingha kwa'a ging yaratah ni abini agh.²⁴Npangna njiteng ni Magullah nga ju gyab.²⁵Miyang ngi ɗenshe, bonna iɓi atashi Abafaroditus iɓi nyarah biyong. Muna ngyang ni, ni ɓeng ɓa tumoh ni ɓeng ɓa tah lua ni ɓah kuntumoh leyong, ni gurolang.²⁶ Yangha ni koshiyirung ke yangha a biyong, ate ni ongna ngiri ni tengha.²⁷Ngha njitengha, nongna konoh ningha ika wu'a. Kulli shinnah gi enah le, ini ni muriyah, ni meng kwa, ate ke iɓi nɗiya a gi enagha.²⁸Ntollah nga tashi, ate nye nshini le ngha pag bin murubang, meng te-gha nga mang-rang. ²⁹Ngin shi Abafaroditus ni bin murunbang an ntiri luli Magullah. N gushi ningha ashile. ³⁰O, ngha fitongha le ika wuh ate tumo le ɓa ashibang. Pana muri ika pangha tumo ni ɗunshi ga nih loh le npangha ngha-ngha.

Chapter 3

¹A malaya muna nah, npag bin murubang ni Magullah, yonghli yong agha deshiliya, gi gangshiru ɓa agh. a gire ka ashiyong² Nleng a minlara n leng aɓa pag gima shirah n leng nah aɓa jurigiri nloh. ³Ate shi sungni a ɓeni a jabba sungha. sungni sa gushi Kulli a bongho le. Shi sungni shi pagha a ɓa tohrung a ri tenana le Yesu ɓa ashibang, a ɓeni nitih yaliyang ari gipangna le ngirungha ngha.⁴Kana ngirangha, ke nga wog kikilang ate jabbah. Bwahngha ma dengshe ka wal kikili ate jabba le, nware ⁵A jabbang ka tomburtaro nah abillangha, ari gipangna le a Aɓa Yahuda, aɓa le Benjami, ɓa Israila le aɓa Israli agh ngha billa ri gi gillale, ba Farisa.⁶Ate kiki agh, in pagne agh nah aɓa bang Kulli; gani ate bil gigilla, ni pag gimashiragha⁷Gah ɓo te kwa nga kummah, nshinnah agire, agi ma nangnah ni a binang ate ba ashibang.⁸Ngha njitengha, nshinag ga kwa gima nangnah ni a binang ate yere ni nyeri ni Yesu ba ashibangha. ate muri, ndangna ya kwagha, nshinyang agi manangnah ni, ate nga kun ɓa ashibang⁹ Ni kun ɗingna ɓini ni kun ɗingna kwar ari gipangna le sungha, se kwar ni njiteng ni nkumo abin ɓa ashibangha; kwar ni kwa abin Kulliya digha muri pah njiteng. ¹⁰ Niɓeni agh, ntolla nga yeri ni, ganile, ni guloh ma logho le nkiliya. Ni pagmurung a ganile in bol njijeri ni boloh ke wul niagh. ¹¹Ngha ninah le, pagye kwa'a kana ngirangha nga logho gha nkiliya ningah a nshile.¹²Njitengni nisang mah nkumagha ga kwa ni agh, ke ngah ɗingni dungsogha, ama tangnah ate ngah kum gah Yesu ɓa ashibang woro pengha.¹³ Amuna nah, ni ɗengshe agiregha nwara njangshi gah kwa njumangha nyere ntangha ri ga a dumangha.¹⁴Ntangnah njijere ni nga kum ngoshe ari gorole Kulli a ntiring luli ɓa ashibang Yesu agh.¹⁵Shisugnah a ɓeni ki yeritengha, ishi ɗenshi nigha: Beni ndenshe giɓi sa kwa ghale, Kulli ka tunshi njiyong ¹⁶ A ntiring gah kwagha, gah shiworo shi kummah, shi tangha shi boli ninah.¹⁷A muna nah, in aligi pangna lang, mworo shinari a giyale le aɓayong ni susungha ni yangha.¹⁸Dudug ni ki giyah a ɓeni nworo waɓiyong tenana a muyangha, ngha ni ɓiyeni agh miyang ngi woɓiyong ni nji-miyerung, aɓa ɓang pagha le ɓa ashibang ni. ¹⁹Malla le yangha, ganani, Yaliyang ni ki pag Kulli le yang, nah iriɓiyinah ate gushi muyong. Agi ngujah tollah denshe layang.²⁰Ama muna lah le sungha ngha a Kulli, bah shi ɗiya sa leh ba ashibang, magullah Yesu agh.²¹Ika ariyi ngirisung manangna ni, ka nyere a ngurung mah ɓongshi Kulli, ngirung ni a ɓagha ni gulo le ya, agah kwangujah nigha ka nyere ka ɗiyah Kushi.

Chapter 4

¹Ngha nnah le, amunah nah mah kun yalilung lang, a ɓeni ngi ɗengshe ate muyang. Kikaragha, bin murubang langni ni guloh, ngha nina le, ntang ngiggang a ntiri luli Magullah, nyong nah aɓeng makun yahlung.²Miyana ngi jim Afodiya, miyang deshi ngi jim sintiki, a ɗi aɓa yahlung mwoh a nji njere le Magullah. ³Ini te ninah, miyang ngi jinyong, nyongnah a ɓeng mah ganah ng angnah a menah ni. Ate shi gannah niyang ate wab tenana maɓwa le Kulli ni Kilimas nah a nshile, a ɓeng ma kuntumoh, a ɓeni a yongli luliyong a Kulliya.⁴Npag binmurubang kara ni kwagha, a bin Kulli, miyong ɗeshi ngi nayiyong npag bin murubang.⁵Le a bayong a ɓa yeri bol murun yong. Magullah tolla dig gyap. ⁶Ken ngashiriyong ate guɓungha. Ngha nah le, ntirih ga kwa agh in jimi kah ni makampah, ibi Kulli iyeri jim ma le yong, ⁷ibi polole Kulli ngha bayong mah, shishin ni log le yeri malla le agh, ɓe gingni yaliyong ni ɗenshe le yong a ntiring luli Yesu ɓa ashibang.⁸A malle kwagha, a muna nah, agah kwa ka ɗig njitengha, a ga kwa ɗig gi gusho agh, a kwa ɗig yaratagha, a gah kwa dig kwar agh, agah kwa diggi anjungha, agah kwa ni tenana maɓwagha, giri ngha ngha ma boro wobbang, giri ngha ngha aka ɓongsho, nɗenshe a mura a gah a wawaɓa nigha.⁹A gah nworo n'aliyiyah, gah n'agha, ni ga n'ogha, ni gah nshinarangha, npagha agire, leh murun Kulli ma pah ololo ka ɗingni yong.¹⁰Npangna bin murubang dudug abin magulah ate nwara ngil ɗenshi leyong a muran. Kikaragha nkona te murang, se ama njijere ni nka nya gha angninangha. ¹¹Nyah ngi wat tenanani ate nmiyang ngi algumu a biyongha. Ng-aliyina digna ntiri ga kwagha.¹² A njijere ni kwagha Nyaragah a gori ningna ni ennagha, yeng nyara ga a nah ɗingna ni kumo agha. Ni njijere ni kwagha,ni gah kwagha, nyara gah a gori li giri ɗimma ni ding ni yahloagh, ni kun gikunnah dudug ni. ¹³ennah a gah kwa nigha, nga gan paye a nji bini ɓeni peng mahsho ngirungha.

¹⁴In pag dung murung ag ati ganni lang.¹⁵ Nyong nah aɓa Filibiya agh nyara nya tenana mabona le Kulli juni biyongha, nga ɗangi Makidoniya, aɓa ɓang Kulli nyah angnang ni peng gumungha se yong.¹⁶ngha miyang a Tassalonika ngha, ntashinangha bang ni a gah ka angna-ngha, nyah karah mwoh gha. ¹⁷Nyah te ate alla a gire a biyongha, gah ngi alla gah ku gushi yong ke nga kun ngosho tumo le yongha.¹⁸Nkunna ga kwagha, nkunna dudug. A dɗungshinang. Nkunnah gah kwa ntashi ni Abafraditus i ji pengha. A gimma ɗumo ma piem, agi ton njung ni murum Kulli ki pag binmurubang ni agh ¹⁹Murun Kullilang ka payong gah kwa yaliyong tol-gha ari kumole ni gulole an ntiri luli ɓa ashibang Yesu. ²⁰Niɓeniya ibi gulole Murung Kulli ni Tesung iɓe ɗigha nih ɓiyeni ni ke kenew. Iɓiɗiyana.²¹Meyi ɓeni kwa pah njiteng ni luli Yesu ɓa ashibang. A muna nah ni a binangha, ngha ki mayiyong kun.²²A ɓa pah njiteng ni bahgha, ngha ki mayiyong kun, kpa nah a ɓeni a le Kaisar gha. ²³Iɓi nieh le magulla Yesu ɓa ashibang iɓi ɗingni ɓongho le yong. Iɓidiyana.

Colossians

Chapter 1

¹Bulus, ɓa kutumo le ɓa ashibang Yesu ate agha le Kulli, ni Timotawus muna Ngisung. ²Kena bin aɓa bang Kulli ni aɓa pah njiteng a bin ɓa ashibang ni a Kolosi agh. Le niye ni ololo le Kulli Tesung iɓi ɗigniyong. ³Sungha shi pag makampa ni jimma ate muyong kareni kwa'agh abi te-tesung, ɓa'ashibang Yesu.⁴Shi ogna njiteng leyong a muri ɓa'ashibang Yesu ni anjung leyong a bin aɓa bang Kulli agh. ⁵Nyong ngha ni anjung ni, ate yong ni itigha, ari nga atiyong a mulle Kulli agh. Nwara n'ogh ate tiyong ni kirara, ari njiteng ni a tenana maɓwa le Kulli. ⁶ngha zuwa bin yong ngha. Tenana mabwah le Kulli niya ngha ih pag nji, ih gullo ih mal ngunja kwa. Ini ma ih pag ni na a ntiri yong logha ri kara ni n'ogh ni agh n'aliyi ni niye le Kulli a njiteng agh.⁷Tenana, mabwah le Kulli ni ga mama n'aliya abin Abafaras, ɓisung ba pag tumo, ni yalisung tol agh, ɓa pag tumo maɓwah le ɓa ashibang ate musung. ⁸ Abafaras wara ɗumi sung ate anjung leyong a bogho.⁹Ate agnjung ni agh, logha kara ni shi oghni agh, ni shi ɗagte jimmi yong Kulli. Shi woro jimma ate nɗungso ni yeri gipagna le a yeriteng kwa ni yerigiri. ¹⁰Sung ngha shi woro jimma, n'ging ginya maɓwah ni ki ɓoyi magulla. Sungha shi woro jimma ate in ɓuro ari gima ɓonna kwa n'gulo a ntiri yeri Kulli agh.¹¹Sungha shi jimma n'kum yalung tenna ari yiri gha kwa ate ɗigha muribang, gullo le kena tangha ni gimyong ni ki mal ngha agh. ¹² Su nga su jimma ate e payi tesung makampa ni yalung, ɓoshibang, beni payi ke nkum gibere a mule Kulli le a ɓa bang Kulli.¹³Ini ashi sung abin mule aɓasoribang keni sun a mule muni mkakunya li. ¹⁴Nji muni ni, shi kunabang, ni lagha a gimashira.¹⁵Muni ni milin le Kulli ni na shin ngha agh. Ini pag mimalla le a ga Kulli giliyi agh. ¹⁶Ate nji bini nia giliyini a ga kwa agh, mama a Kulli agh ni mama ngunjah agh mama a shin agh ni a mama na shin ngha agh. Ko ngungmurung murung, ko pariyibang ko a murung lah magulla ko a ɗighamuribang, a ga kwa agh ini giliyi yang ate muri. ¹⁷Yang ngha ke a ga kwa agh, bini ni aga kwa agh kpaɓang.¹⁸Ini pag Murung le ngirung, binɓangkulli Ini makunduna ni mamalla a ntiri a ɓeni wuh agh, ate yang ngha ni bang makunduna a ntiri ga kwa agh. ¹⁹Ate yali Kulli poshina ke ɗungso le kwa agh ih ɓi ɗiya ri. ²⁰Ih kpaɓa a ga kwa agh a jini a nji bin muni. Kulli zuna ni ololo a nji bin nkilla pagha le. Kulli kpaɓna a ga kwa agh kyeni bini, ko a a ga ngunjah agh koa ga a Kulli²¹Ate ngha kana agh, nyong ma agh a biri ni abin Kulli, a ɓabani a yalung ni a gipagna ma nangna. ²²Ama ɓeniya juna ni ogrung atiri yong ate wuh le ma ngirung. paghi ni na ate ih pushi yong gerenteng, kwar, mama na kpateng a muroa kundumi ya agh. ²³Ngya a njiteng le, ni tangha ngigang, ni pil-njung yong ngha ari tigyong a muri tenana maɓwah le Kulli ni ogha agh. Ga ni pag tenana maɓwah le Kulli ni a ngi waɓɓa aɓeni kwa a bila ngunjah agh. Ga ni pag tenana maɓwah le kulli ni, meng, Bulus ɗigh ngurole agh.²⁴Nibiye ni agh miyang ngi pagbinmuribang ni gana lang ate muyong, ntolla ngirung nga meshili gana le ɓa'ashibang ni wa uwo agh ate ngiri ni ɗig binɓangkulli agh. ²⁵Ate aɓa bang Kulli ni ini idig ngurro ate tumo ni Kulli peng ngha ate muyong n'ɗungshi tenana le Kulli ²⁶Gani ni pag njiteng ma songrina ni a songri agh bogho ni a bogho ni jah ni jah. Nibiyeni agh a ɗunne aɓenni pah njiteng ni mohagh ni. ²⁷Biyang ni Kulli tollo ka ɗum go'o le gulo le njiteng masongri na ghe a ntiria ɓeni ni yeri Kulli ya agh. Ɗunna ini ɓa'ashibang ni a yali yong ngha, tig yong ari gulo le ni²⁸Beni ni pag ɓeni shi waɓ tele agh. Sungha shi lag ɓeni kwa agh, sungha shi aliyi ɓeni kwa agh giri ni yeriteng teng kwa, ate sa ɗung ɓeni kwa agh ni ɗungso le a bin ɓa'ashibang. ²⁹Teɓini ni ngi pag tumo ngi noniyi rang ate tenne masongirung le ni ki pag tumo a rang ngha ni ɗighamuribang

Chapter 2

¹Miyan ngi tolo, iɓi n'yeri gana ni ngi ganni ate muyong ngha ate a aɓeni a Lawudikiya na Assile a nshile a ɓayong dudug nishang shi ɓuri luri niyang ngha. ²Nganna ate yaliyang ibi tenne ate kpaɓ muyang ni anjung ari yang ni kum yeriteng gulo a yenana ma njiteng le Kulli, ni a songri ri agh, ini Yesu ɓa'ashibang. ³Aɓeni ni a yeriteng na yerigiri kwa ini fun ngha.⁴Ngi waɓ ɓiyong ga ate ke ɓung in iɓ soriyong ni a tenana ni ka tol ɗenshe layong agh. ⁵ Nyara, nya abi yong a ngurung agh, miyang te ni yong a bongho le Kulli. N'pangna binmurubang ni shinyong ni gimaɓwa ni nga pagha ni tagha a njiteng a ntiri luli ɓa'ashibang.⁶Ninga mama in agni ɓa'ashibang magulla, ngiya a ye ninah. ⁷Ntag ngigang a muri, nbangha a muri, ntangha ari njiteng ni a aliyi yong agh, iɗig ɗingna pag makampa.⁸Ntang yarata ate ke ɓung ibi soriyong ni nuh muyong ni yeriteng tenana mananang agh ari ɓil, njungha, nya ningha mami ɓa'ashibang agh. ⁹Bini ni gipangna le Kulli ɗung muri ngha a ngirung.¹⁰Nyong te'agh nɗungshina abini. Ini muru ɗighamuribang ni gullo kwa. ¹¹Abini ni ma a jaɓ-yong ngha, jah jaɓɓa ni aɓwa ki kashini ngubu ngiriyang, se jah jaɓɓa le ɓa'ashibang. ¹²A linshi nayong ninih ari lshibang ɗeshiya, a loshiyong a pah njiteng a muri ɗighamuribang le Kulli, beni loshi a nkiliya agh.¹³A kunbang ni n'wuh ni a ntiri agimashira leyong ngha asuanguɓu ma jaɓɓa ngirung ashina yong nini ɗeshiliya tolyong gimashira leyong kwa. ¹⁴Ɓishilina, a tama ni ayonglo a muyong agh ni agipayina ni ki layi sungha. Uyina yong kwa panghi ari ngunpanna. ¹⁵ Uyina a gulo ni a ɗighamuribang pushi yang ɓeng ɗun dighamuribang le ari pagha le.¹⁶Ininina le, ke iɓi bung i-waɓɓi yong njuo ari gilina ko ginuna, ko ari kara njiɓunno ko saga le shieri ko ari a kara ussulo agh. ¹⁷Aga ni pagha a milin ga ki zuwa, aɗuna agh amma maɓone agh ɓa'ashibang ni.¹⁸ke ndag ɓeni ki nong shi muri nje agh ni gussa aɓa kuntumo le Kulli waɓɓiyong njuo, ni nkum ngosheya. Jah ɓeya ini nah ingna agipagna ni i shingha, ɗig ɓagushi muri a ɗenshele ma ngirung. ¹⁹Ni kpaɓ ni murungha, ari murun ni anshile ngirng na ga gbatta ngirung na a nkiɓi kpani agh bin mona; le yongho igullo ni gullo ni Murung Kulli ka pa agh.²⁰Ngha in wuna ni ɓa'ashibang ari gipagna ngunjah agh, pallang ke nga ɗig ningha aɓa ngunjah le: ²¹"Ken n'bolgha, ken n'momo, ken n'dogha"? ²²A gha mala leyongngha juro ni ngha a yangha a pag tumo ni yang ari gipagna ni aliyi gila abayong ngha. ²³Aji njere lagbang niya ngha ni yeriteng ma ngirung ni gibilla ni kpani non shi murung ni pih ngirung ganni. Ama nya ni angnibang ari ga ngirung ag agh.

Chapter 3

¹Kulli ngha a loshina yong ni ɓa'ashibang le, i tig njiyong ari ga a Kulli agh, ɓa'ashibang ki ɗig ngha nghang, a ɓih Kulli ma lih. ²nɗenshe na aga a kulli agh. Keng ɗengshi ni ma ngunjah. Ate³ n'wuh na, usullo leyong ngha a songro abin ɓa'ashibang abin Kulli. ⁴Ɓa'ashibang ni mi pag usullo leyong jeh le. Nga osso nga ɗinani ni a poshibang le.⁵Nsoɓa a gilayi bang ma ngunjah ni ko, ko njah ga niɓotiya agh pin njung shigiri ɗenshe mashira, ni koshiyigiri ngha mwoh ni pag gillang. ⁶Te jah agani, yalilula le Kulli ki zu a muri abeni nya ki ogɓang ngha nghang. ⁷Jah aga ni kanna ngi gyah aye ngha in ɗigni aye agh. ⁸Ni beni agh, ɗigna nga soɓa aga ko ishiɓa, yalula mashira, yalula, ɗenshe mashira, sankun ni wayi teng managna⁹Ke npayi ariyong yiriya, ate npona tubu, n'dagna njere ma yayina ni agipagna le ¹⁰Nishina ɓayong mapiyo ni yeriteng mapiyo a minlin beni giliya. ¹¹Ini payi ke Ɓaheline ni Ɓayahuda, ni ɓa jaɓɓa, ni beni na jaɓɓa' ngha, ni abeni ni yeriteng agh, ni Ɓasikitiye, ni guro, ni beni guro ni nya agh, ate ɓa'ashibang ni pag ga kwa, agh ini te aye kwa.¹²A ɗigna leyong, a beni Kulli teriya, gereteng a ma kunyali nɗiya aɓa shin gienna ɓa pag gima ɓonna, ni gi maɓwa, ni nongshi murung, ni bol murung ni gimiyong. ¹³Ngim yalung ariyong. N'agn nji ariyong. Ɓwa ngha ni teng ari ɓih le, iɓi toyi gimashira eh ngha mama magulla tolih yong gimashira agh. ¹⁴A muri aga kwa, n'agn nji ariyong, ini pag malale kwa.¹⁵Iɓi ololo le ɓa'ashibang iɓi ɗiya yaliyong kwa. Ate ololo le ni ni agoriyong a ngirug mwoh. N'pag makampa. ¹⁶Iɓi ololo le tele ba'ashibang ibi diya ayaliyong dudug. Ni yeriteng kwa, in aliyigiri, ni lag agh ariyong ni Zabura, ni a giya ni a giya ma ɓoshing Kulli. ntuh yang ni makampa a yahliyong abin Kulli. ¹⁷Ga kwa n'pagha, ari nateng ni gipagna, n'payi Kwa a ntiri luli magulla, Yesu. N'pag makampa abin Kulli tesung a nji bini.¹⁸A mena, n'pah muyong a bin a bura yong, ninga mama ɓoni Murung Kulli agh. ¹⁹A buna , n'agn nji a manyong, ke n'pag yalula ariyang agh. ²⁰A muna, n'og tenana le aɓaɓiyong ari ga kwa'agh, ate i pashiyali Murung Kulli. ²¹Aterung ke lushi yali amuna yongha, ate ke ngiriyang i wuh agh.²²A guro, n'pah muyong abin a ɓatele lah leyong a ntiri ga kwa'agh, ken n'payi ate a ɓongshi yong ngha, n'payi ni yaliyong mwoh. n'ɓang Murung Kulli. ²³Ga kwa nga pagha, n'payi ni yaliyong mwoh ni ngha ngi paghi magulla Murung Kulli agh i nya te a ɓayong agh. ²⁴Nyeri na nga kum ngoshe abin Murung Kulli ngoshe ma biere. Ate magulla Ɓa'ashibang ninga payini. ²⁵Beni pag kwa gimashira agh ika kun ngoso gimashira le ni pagha, nja itariyi nya ngha nghang.

Chapter 4

¹A telelah n'pih a guro leyong, ga ɓor agh ye bil njijere agh ni ga ɓor'agh. nyara i te agh nyongha ni ba telelah a Kulli.²Mpa muyong ari jim Kulli. Ntang ngigang ajim Kulli ni ɓonshi Kulli. Njimisung Kulli iɓi logshi njijere ³I kpaɓɓa i jimmi sung Kulli ngha kwa, iɓi Kulli i logshi njijere ate muri tenana, iɓi waɓ njiteng le ɓa'ashibang ni a songri agh. Te gani a kurang tebi. ⁴Njim Kulli n'payi yarata ni ga mama tollo nga waɓɓa.⁵Ngini yeriteng abin aɓeni nya a ntiri sung ngha ngha nye n'pag tumo ni kunbang. ⁶Iɓi tenana leyong iɓi ɗig ma ɓonna kareni kwa'agh. Iɓi ɓoro ogho, ate nyeri pagha ni nga pilli tenana ɓeni kwa'agh.⁷A tele aga miyang a ye'agh. Tikikus ka ɗumi yong yang ini muna ngiyong ni yalung tol agh, denlah ma njiteng, ɓeng nguro tumole Murung Kulli. ⁸Ntashi abiyong ate le ga, ate nga yiri agh sungha a ye'agh, a te ntenshi yaliyong. ⁹Ntashi yang ni Onisinimus, ɓa njiteng, muna ngiyani yalang tol agh, mamona le yong. A waɓɓi yong ga kwa pag giri ba agh.¹⁰Aristakus, ɓeng ni akusung nini agh, ni Markus, muna ngi Barnabas (Aɓeni a ate muri ni nkuni kuntumo agh, zuwa biyong le in aghi). ¹¹ni Yesu, ɓeni agori Yustus agh. Aɓeni ni mwoh a ntira aɓeni a jaɓɓa a ɓeng ma pag tumo ate mulle Kulli agh. A yangni, apashi yalang.¹²Abafaras mag neyong kun. Ma mona le yong, nguro le Yesu, ɓa'ashibang. Kareniwa, yangha n'jimmi yong Kulli ni yalung mwoh , ate iɓi ntang yarata ni pag njiteng ari gipanag le Kulli. ¹³N'agna ni, ate yangha pag tumo ni yali mwoh ate muyong; ate aɓeni a Lawudikiya, ni a ɓeni a Hirafolis agh. ¹⁴Luka, Ɓa pah ɓuri, ma kunyalaug ni Dimas mag neyong kun.¹⁵Maghi a muna ngisung ni a Lawudikiya kun, ni Nimfas, ni aɓa ɓang Kulli ni a le agh. ¹⁶Karani, abili giyonglina ni a ńtiri yongha, nyeh n'bile abin ɓang Kulli ni a Lawudikiya agh, nyeh in bil giyonglina ni a Lamudikiya. ¹⁷N'nahyi Arkibas, iɓi yeni muri ari tumo le magulla ni agha, ate iɓi payi yarata.¹⁸Mag kun ni'agh, mini nyongli ni beng-meng Bulus. Nɗenshe ni kuro nia kurang ngha. Ɓorole Kulli ibi ɗig niyong.

1 Thessalonians

Chapter 1

¹Bulus, Silas ni Timoti juwa bin a ɓa ɓang kulli ni a Tasalonika agh a ntiri kulli tesung ni magulla Yesu ɓa ashiɓang. I nieh ni ololo le kull i ɗigniyong.²Sungha shi payi kulli makampah karani kwagha ninga mama shi gori luliyong a njim kulli lesungha. ³Ni shi dag ɗenshi ni yong a ƙudun kulli tesung ngha ni tumo pah njiteng leyong, tumo agnjung, ni bolrung ni tigyong a ntiri magulla Yesu ɓa ashiɓang.⁴A muna nah, ni kulli agnjiyong, shi yara i tarinayong, ⁵ate tenana maɓwa le kulli lesung ni juwa ɓiyong a tenana ni ngha owo agh, ama a digha muriɓang, a yeh ɓongho ma gerenteng, ni tigyong ma duɗɗug.Ngha ɗeshili ya, nyara ja aɓeni sungha kana ntiri yong ate muyong ngha.⁶Ndigna aɓeni ki ganri sungha, ni murum kulli, ninga mama ngha agni tenana a gani duɗɗug agh, ni binmuruɓang aɓin ɓongho ma gerenteng. ⁷Ini payi, ken digha aɓeni a aliyigiri riyangha a nje Makidoniya ni Akaya ngha pa njitengha.⁸Ate biyongni tenana le kulli meshiye aba kwa agh, nya a nje Makidoniya ni Akaya mwoh agh. Ni nale, ha ko yaɓang le pah na njiteng aɓin kulli. Ninale, ni sa waɓte guɓungha. ⁹A yangha ni muyangha, a wanna ja juni sha juni biyongha. A wanna, pagha ni npilli ri ɓang kulli, in ɗag gilang ate ɓang kulli ma njitengni ni usullo agh. ¹⁰A wanna i nyongha, nga lel muni ni ka zuwa a kulliya, ɓeni a logsa a nkiliya agh. Ini pag Yesu, ɓeni ashisung ari yalula ni ka zu agh.

Chapter 2

¹Nyong ma ni muyong ngha nyara, a muna nah, i ju lasung biyong nya nieh agh. ²Nyara gani, ni gi yiribiyina ni a payisung a Filibiya agh. Sungha ni yeri teng a muri kulli lesung, ishi wabɓɓiyong tenana maɓwa le kulli ni sanirung duɗɗug.³Tenana ma tenshirung lesungha, nya ari ɓongshibang, ko a muri a ga nii ɓotiya agh. ⁴Ngha ninah agh, ninga mama kulli aghnisung ke panisung tenana leyah, inite shi nateng nina. Sa nateng, nya te poshi ye aɓwa agh, ama shi poshi ye kulli. Ini yeri yahlisung⁵Ate kara nya shi ɓongshi niyong ni tenanagha, ninga mama nyeriya, ko nigha sungha shi nongha riyong ate gi ƙunna leyong, kulli ni yeri sung. ⁶Nite shi al-gullo abin aɓwa agh, ko a biyong, ko bin aɓwa sa. Ke shi ayina agi ƙunna ninga aɓa kuntumo le ba ashiɓang.⁷Nina kwa agh, shi bollarisung a ntiriyong ninga mama ngiyong ki pashi ni yeh a muni ya. ⁸Ngha te agh shi agna njiyong, tenana maɓwa le kulli ni mwoh shi waɓɓiyong, ngha ha ma ni kana ngirisung. Ate nɗigna ama ƙunyalung lesung kwah. ⁹A muna nah, nɗenshi tumo ni gani lasung. Duh ni bakara, sungha sa pag tumo ate ke shi mashiriyongha. A ƙunbanghe agh, shi waɓɓiyong tenana maɓwa le kulli.¹⁰Nyong ni aɓa wagkunsung ni kulli ɗeshili, paghani shi sungha gerenteng, ni shi pag gimashira a ntiri yongha aɓa pah njiteng. ¹¹Nina ɗeshiliya, nyara pagha ni shi pag ni yongha ninga mama terung ki pagni nah muni agh, ¹²Sungha sa njim yong ni tenshi riyong ni ɓoriyi yong, in ngya a njere le Kulli, ɓeni goyong a mulle ni gullo le agh.¹³Ate ini pahyi ke kikara kwah sungha sa payi Kulli makampa ate agna tenana le kulli aɓisung, ngha n'ogwo ken aggha nya ni ngha tenana le ɓayong agh. Ingha ninale nga yi ni nigha mama ɗigniya, tele Kulli. Tenana ni ngha ki pag tumo a ntiriyong in pah njiteng agh.¹⁴Ate muyong, amuna nah ngangri aɓa ɓang Kulli ni a Yahudiya a ntiri Yesu ɓa-ashibang agh. Ate yong mangha nganna ninga sung abin aɓa layong, ninga mama nganni aɓi aɓa Yahuda agh. ¹⁵Deshili, aɓa Yahuda ni wol magulla Yesu ni aɓa-ashibang ɗeshili magha aɓa Yahuda ni piriyisung. Na pashi yeh Kulli agh, ayangha a mona ri ɓeni kwa agh. ¹⁶Nah agha ishi nateng ari a ɓeni ni yeri Kulli agh ate ka aɓɓa. Ngoshe a kara ni kwa agh aye a gimashira. Yalula ki juh a muyang a malla le ngunjah.¹⁷A tunasung niyong a muna nah ma kunɓang fitong , angirung nya kunyallung agh. Shi pagna aga kwa sa pagha niyong ntola sa shin kunndung nyong. ¹⁸Shi tolla shi juh abiyong, meng, Bulus sang mwoh ni agh, ama ɓa-soribang gangshi na sung bang. ¹⁹Mang pag tiyong lesung ate ɗunale ko bin murubang, ko nje egh le muna murung adun magulla Yesu ari juh le? nyongni nigha a shite kwa agh le? ²⁰Ate nyong in pag gullo lesung ni binmurubang lesung

Chapter 3

¹Ngha ɗingna agh nishi logle shi gitti kun yalisung ngha, shi tolla ɓonna ke a ɗag sung sang a jumo Atina ni musung. ²Shi tashi Timoti muna ngisung ni ɓisung ɓa pag tumo le kulli a tenana maɓwa le ɓa ashibang , ih tengshi yaliyong ni pashi kunyali yong a muri pa njiteng leyong. ³shi pag gire nina ate ke ɓung jigra agh a ganni agh. Ate yong ni muyong ma agh in yeri tegire ni agh gorsung teɓi agh.⁴Njitengni nga ngha su sungha niyongha, shi wanne yong sungha gyap ninuh ganni, ini ɗiyana, ningha mama in yeriya. ⁵Le ngha in nlogle gim yalung agh in tashibang ate in nyera ga a muri njiteng leyong ngha. ko ɗigna ɓasoribong sorina yong, leh ganna lesung wara gung.⁶Ama Timoti ni nyera ɓiyong ngha junani tenana ma ɓwa le kulli amuri pa njiteng ni agnjung leyong. Wabɓa sung i nyongha ni denshe ma ɓonna a musung, ninga mama in nyongha ni koshiyi rungha a musung , sung ma agh, su sungha ni koshiyi rung shinyong. ⁷Ate ga, amuna nah, a shina a kunyalisung abiyong ate njiteng layang, a ntiri yaliɓiyina ni ganni lasung.⁸Niɓeni ya sungha ni ussulo ngha intang gingang agh bin murung Kulli agh. ⁹Le makampa ma yeni sa pi kulli ate muyong , ngha su sungha ni bin muribang kwa kundung kulliya te muyong? ¹⁰Duh ni ɓakara sungha sa jim kulli mashim ate shin kundum yong, ishi payong ga i nya ne a anjiteng layong ngha.¹¹I kulli lasung ni Terung ni muri, ni magulla Yes, i ɗumisung njere kenna biyong. ¹²I murung Kulli payi in ɓuro a ɗigna mwoh ni angjung amuna ngiyong na a nshile aɓayong ninga mama sa payiyong ngha. ¹³Iɓi tenshi yaliyong , ate ke nɗiya aɓenni a shini gimashira agh, nɗig kpannana akun dung kulli ni tesung, ha kara juleh magulla Yesu na aɓa kpannana le kwa.

Chapter 4

¹Malleya, amuna nah sungha sa tenshi riyong ni lagyong a ntiri Magulla Yesu. Ningha mama in agni lagbang a bisung ngha, a muri gyani ka ɓoyi Kulli agh, ɗeshiya in ngya njere, ate in pag mama ka worri agh. ²Ate in yerina lagbang ni shi payiyong a ntiri Magulla Yesu.³Ate mama in pagha le Kulli, nɗigna gerenteng leyong ate nɗag te pag nja, ⁴ ɓenni kwa a in yeri ɗingna ni i ɗigni ni mami ni gerenteng ni gushiriyang agh, ⁵Nya ninga gipangna le aɓa pin-njung (ni yeri Kulliya) ⁶ke ɓwa kenghe paghi muna ngi ga ni ɓotiya a muri gire agh. Ate Magulla ni ka illimurung al muri a gire kwa, ninga mama a jumo shi non ni kiriyong agh.⁷Ate Kulli nni gorsung ishi ɗiya aɓa pag gimashira agh, ama ishi ɗig kwar. ⁸Ninna agh, ɓenni shiɓi ga agh, aɓwa ni shiɓi agh, ama Kulli ni shiɓa, ɓenni pa ɓongho ma gerenteng ni.⁹Ari angjung ri amuna ngiyong agh ni ɓoro ke ɓwa ye nyongli yong agh, in nyongha ni muyong agh Kulli aliyi neyong agjung ariyong. ¹⁰Njiteng ni, in paggire a bin amunagiyong kwa ingha makidoniya agh. Ama sungha sa lagyong, amunanah, in ɓuri paghe. ¹¹sungha sa lagyong ɗeshi in ɗigni ɓolriyong, in lel muyong nigi pangna layong, in pag tumo ni biyong, ninga mama shi lagni yong agh. ¹²Ate in ging gya maɓwa a kundung aɓenni ɗabeng ngha ni pa njiteng ngha. Ate ken nshingra a guɓɓung agh¹³Nishi agha inte ken nshingra a gu Nishi agha in yong in dig mwoh na aɓenni ni pa njiteng ngha agh, amunana, a mura aɓenni nongtulo a, ke in gangshi riyong agh ninga aɓenni ni yeri ga ki juwa ɗunna agh. ¹⁴Ate shi pa njiteng Yesu wuh agh log ɗeshi, nboliyibang agh nina Kulli ka junni Yesu na ɓenni nongtula agh ye agh. ¹⁵Ate ga ni shi waɓiyong ah tenana le Magulla, eh sungna ɓenni shi aɓɓa a ɗag'ah kenna jule Magulla ah, njiteng ni nisa kara sa ɗag'ah a ɓenni nongtulo ah.¹⁶Ate Magulla ni muri ka sulo Kulli. I juni ghe Magulla le Ɓakuntumo le Kulli, ni njemele Kulli. Aɓenni wu ah njinjelle Ɓa-ashibang ka longni ɗunna. ¹⁷ke shi sungna aɓenni ni usulo agh na aɓenni a ɗag agh, kpanni yang agh tolsung wara nlagiri, sa kpaɓni Magulla sa wara Kulli, ke biyeni sa ɗingni Magulla. ¹⁸ke ninna agh ni poshi yalung ariyong ni tenana le Kulli.

Chapter 5

¹Ni ɓiyeni agh a muna nah, ate kara ni kunbang ni nga nyha ni kushi ni iɓi a yong lihyong gumung agh. ²Ate kanah ngiriyong agh nyahrah kara juhle Murung Kulli agh, ngha ninga juhle manyihɓih ni duh. ³NGha a nah, "ololoh ni aɓɓa," le nluo ni nah ɗenshi agh ka jua muyang. Ika ɗing ninga konmuna le ɓamahni ni muna yahli agh. A nyha ni njinjereni aka anni agh.⁴Ama yong, amuna nah, nga nyha nga ɗiya a pinnah agh ke kere ka kun yong ninga manyiɓih agh. ⁵Nyongnah amuna poshibang ni amuna ma ɓakarah, Sungnah amuna ɗuh agh ko amuna ɓapinnah agh. ⁶Ngha ninah le, keɓi shi nong ntulo ninga mama ashinle gipag agh. Ngha ninah le, iɓi shi ɗingni gihrung ni lehmurung. ⁷Ate aɓeni nong ntulo agh, anonghi ni duh, aɓeni nuh ki ɓahri agh a nuhyi ni duh.⁸Nɗe shi sungni amuna ma ɓakara agh, iɓi dih ɗingnah kummurung ni pah njiteng ni angjung ninga tongho, ni tihyong makun aɓɓa ni ashisung agh. ⁹Kulli ni tiyah iɓi shi wuh agh, tiyah ate iɓi shi kun aɓɓa aɓin Magullah lesung Yesu Ɓa-ashibang. ¹⁰Ini pag ɓeni wuh ate musung agh, ko shisungha ni Usulo ko shi wuh nah, sha ɗing ni nih. ¹¹Ngha ninah le, inpashi kun yahli ariyong ni agnih ariyong ninga mama nga nworo nga pag agh.¹²Sha jun yong, a muna nah, ngushah aɓeni ki pag tumo a ntiriyong agh ni a ɓeni ɗiya muyong a ntiri luli Magullah ni aɓeni ki fungshi yong agh. ¹³Sungha ɗeshi sha jim yong iɓi tolyang ni angjung magulah ate tumo leyang. Nɗih piem a njiyong. ¹⁴sungha sha lag yong, amuna nah, n'nong kirah aɓeni nyha ki oh ag, ntengshi yahli aɓeni ni tengha agh, ni angni aɓeni ɓiyang kpah agh, nɗing ni gim yahliyong ari ɓeni kwa agh.¹⁵Ntangha ate ke ɓung ili murung ari ɓih ah. Ngha ninah le, n'al ga ɓoh agh ate murah ariyong kwa. ¹⁶Npag binmurubang kara ni kwa'agh. ¹⁷Njim Kulli kara ni kwa'agh. ¹⁸A ntiri ga kwa agh npag makampah. Ate ini pag ɗengshe le Kulli niyong a ntiri luli Yesu Ɓa-ashibang.¹⁹ke nshiɓi pag tumo le Bongho le Kulli a yahliyong agh. ²⁰ke njeng atenana mashin dunah agh. ²¹Nperih aga kwa agh, ntangha ari ga ɓoh agh. ²²Nleng ga kwa ki juh nigi mashihra agh.²³Iɓi Kulli ma ololo ipayong yahlung yaratah. Iɓi bongho leyong, ni yahliyong ni ngiriyong iɓa ɗih kukoturo a nyha ni tema shihra agh, ate juh le Magulah lesung Yesu Ɓa-ashibang. ²⁴Ɓa-njiteng ni pag ɓeni goyong agh, ɓeni ɗeshi ka pagyi agh.²⁵Amuna njim Kulli te musung. ²⁶Nmayi amuna nah kun kwa ni kparung ma ololo. ²⁷Myang ngi jimyong ate murung Kulli nbangyi a muna nah kwa ga nyongli agh. ²⁸Iɓi nieh le Magulah lesung Yesu Ɓa-ashibang ɓi ningniyong.

2 Thessalonians

Chapter 1

¹Bulus ni Silbanus ni Timoti, kenah bing a ɓa ɓang Kulli ni a Tasalonika agh a ntiri Kulli ni Magulla lesung Yesu Ɓa-ashibang. ́ 2 Le nieh iɓi ɗig niyong ni ololo le Tehsung Kulli ni Magulla Yesu Ɓa-ashibang.³A muna nah, sa payi Kulli Makampah karani kwa agh ate muyong; Ate ga agh ɓonna, ate njiteng leyong ngha ki ɓuhri dudug, ni angjung le ɓeni kwa agh ngha ki ɓuhroh a ntiri yong. ⁴Kana ngirisung agh shi natteng ni loshi murung ate muyong abin a ɓa ɓang Kulli le Murung Kulli. Sungha sa waɓ tenana ate gim yahlung leyong ni pah njiteng leyong a ntiri a gani leyong. Sungha sa waɓ tenana a muri a gan ni nga gim yaliyong riyang ngha. ⁵Gire ɗunnah njuoh le Kulli ma njiteng. Malale agh ini aka tolliyong npyerinah kun muru le Kulli ni ngana teɓi agh.⁶Gerenteng ni aɓin Kulli ika yenni gani a mura aɓeni tighiyong gani agh, ⁷ni usulo binyong, nyong ni aɓeni ngan jah gani ni shi gana agh. Ika pag gire ari juh le Magulla Yesu ah Kulli ni aɓa kuntumo gulole. ⁸A gishe mama ki agh dudug agh, ika illi murung a murah aɓeni ni yeri Kulliya agh, ni aɓeni ni agh ni tenana maɓonna le magulla lesung Yesu Ɓa-ashibang ngha agh.⁹Aka gana, gana ni nya ki mal agh a kunɗung ɓa ashibang ɗeshi ni gullo ma ɗiyamuribang le. ¹⁰Ika pag gah ngha juh a kare agh ate aɓa liye iɓi gushi ate i ɗig gi koshirung le aɓeni pah njiteng agh. Ate npahna njiteng ari a tenana ni shi waɓiyong agh.¹¹Ate ganni kara ni kwa agh su sungha sa jim Kulli ate muyong, sungha sa jim i Kulli lesung iɓi tollo nperinah ari goro leyong. Sungha sa jimma iɓi ɗungshi ɗengshe ma pag gima ɓonna kwa agh ni tumo ma njiteng ni kwa agh. ¹²Sa jimma a muri aga ate luli Magulla lesung Yesu iɓi gushi ri a biyong. Sa jimma iɓi gushiyong, ate nieh le Kulli lesung ni Magulla Yesu Ɓa-ashibang.

Chapter 2

¹Ni ɓeniya ga ɗigga te muri juh le magulla lesung Yesu, ɓah ashibang ni kpaɓɓa lesung mwoh ate ɗig ni ni; sungha sa jim yong a muna nah, ²ke iɓi nkari gangshi riyong ko iɓi yaliyong uɓɓa ko njin njere le bongho, ko kuntumo ko kuntumo-manyonglina ni pag nigha mama pura bin sung ngha, mama ki nah i kara juh le magulla wara juh.³ke i ɓwa soriyiyong a nji njere ni kwa agh. Ate ni zu agh se te nyer ni njumo juh, ngha a ɗun ni ɓeni nya ki bil gigilla gha agh, ɓa soribang. ⁴Ɓeni ni ki shibi agtele ɓwah, yang ngha deshi i gushi muri worr ga a gori Kulli ko gah a gushi agh. Ini paghi ke ɗigha a bin ɓang Kulli ye tig muri ni nga Kulli.⁵Ni nɗengshe, ngha miyang niyong agh, nwaɓ nayiyong a ga le? ⁶Ni ɓeniya, nyerina ga ki digshi agh, ate a ɗumi ni a kunbang ma ɓwa. ⁷Ni ɓeniya gisongrina le shiɓi gigilla ngha ki pag tumo, ga pagiya ɓwah ngha ki ɗingshi niɓeni ha kedebang a tolli.⁸Kedebang aka ɗung ɓah soriyibang egh, ɓeni magulla Yesu oshimuri ni usulo ni pura kuni agh. Magulla ka pilli ni nga ini guɓung ngha ari ɗung juh le. ⁹Zu le ɓa shiɓi gigilla te agh, ka juh a muri tumole ɓa soriyibang ni gullo, a gi ɗunna, na a gipagna ma yiri, ¹⁰Ni soriyibang mama njiteng ni gha agh. Agire ka kum ɓayong ni muyang ki woh gha, ate na agh nji njiteng ni ka payang usulo agh.¹¹Ini paghi ke Kulli tashiyang bang ni tumo yiri ate aɓa ag ni yiri. ¹²Ga ka paghi, a yang ngha kwah agh aka waɓɓi yang njuoh, aɓeni ni ag ni njiteng ngha agh, ngha ɗeshi ki ogboro gi manangna agh.¹³Ama sungha sa paghi Kulli makampa ate muyong amuna nah ni magulla aghnji yang agh. Magulla tol yong ni ngha a minɓalla ate assa a ntiri kunwarr ma bongho ni pah njiteng ni. ¹⁴Ga ni gor yong a njibin teɓi a nji bin tenana le Kulli lesung ate i nkun gullo le Magulla lesung Yesu ɓa-ashibang. ¹⁵Ngha ninah le, a muna nah, ntang ngingang. nbol agipagna ni a aliyiyong ngha, ko ma tenan, ko ma kuntumo ma yonglina lesung.¹⁶Ni ɓeniya i magulla lesung Yesu ba ashibang ni muri, ni kulli Tehsung ni aghnji sung ye pasung pashiyong mama niki malga agh, ni tigyong maɓwa ate ɗuna a njibin nieh le Kulli, ¹⁷i pashi yaliyong, ni tengshi yaliyong a ntiri pag tumo ma ɓwah ni tenana.

Chapter 3

¹Ni ɓeniya, a muna nah, njimisung Kulli ate tenana le Kulli iɓi kari gushiri, ningha mama pagni a binyong ngha. ²Njim Kulli ate iɓi shi aɓɓa a bin aɓa pag gimashira, Ɓeni kwa aghni ni pag njiteng ngha. ³Ama murung Kulli agh ɓa njiteng ni, ɓeni ka pan yong ni ashiyong ari gimashira.⁴Susungha ni tigyong a muri Magulla ate muyong, nyongngho ngha pagga, nye ngha ɗigni pag ga shi waɓɓiyong ngha. ⁵Iɓi murung kulli bili kunyaliyong kenari tollo le Kulli ni gimgyong le ɓa-ashibang⁶Niɓeni agh sungha sa lagyong amuna nah a ntiri luli Magulla lesung Yesu ɓa ashibang, npuratele muna nnah ni ɗig ɗigna manangna agh, ngha nya njijere ma gipagna le sungha ngha. ⁷yong magha, in nyerina ɓonna ke in gangrisung. Ni shi ɗiggha a ntiriyong ni ngha a ɓeni nya ni bolrung ngha agh. ⁸Gili nya shi lih, ni shi nwah agh gha, amma shi pag tumo duh ni karah a intiri gani ate ke iɓi shi para a ɓwah ni gih tolla gha ⁹shi paggi nyah te shi nyah ni ɗigha muribang nghanggha, ama shi paggi ate sa ɗig gi aliya a biyong, ate iɓi ngangri sung¹⁰Ngha susungha niyong ngha, shi lagnayong, "Ɓeni ni ag pag tumo agh, ke iɓi lih gili ya." ¹¹shi ogna aɓaɓa leyong shiɓina pag tumo. Na pag tumo agh se gangla. ¹²A jah ɓweh ni sa laggha ni tengshi ngiri yang a ntiri Magulla Yesu ɓa ashibang, iɓi a pagtumo ni masso ngirung, a lih gillina leyang¹³Ama yong a muna nah, ke iɓi nwol yahliyong a pag gima ɓonna agh. ¹⁴Ɓeni shiɓi bil ga shi waɓɓa a kuntumo niya, in leli, ken in kpa gipangnani ni ya, ate iɓi iriɓiyina i bolli. ¹⁵ken ntolli ni ngha ɓa ɓanna agh, ama nlagghi ninga muna ngyong.¹⁶Iɓi Magulla ma ololo ni muri i payong ololo kara ni kwa agh a njinjere ni kwa agh. Iɓi Magulla lesung i ɗih niyong kwa. ¹⁷Magkung lang ningha meng Bulus ni ɓeng, in ngi yongli ninah. ¹⁸Le nieh le Magulla Yesu Ɓa-ashibang iɓi ɗig niyong kwa.

1 Timothy

Chapter 1

¹Bulus, ɓaƙuntumo le Ɓa ashibang Yesu a muri lagbang le kulli Ɓa ashiɓang Yesu ma kun yalisung, ²kenna ɓin Timoti, muna ma ɓwah a ntiri pa njiteng: ni nieh le kulli, ni shin gi-enna ni pollo a ɓin kulli, terung, ni Ɓa ashiɓang Yesu magulla lasung.³Ninga mama nworo waɓɓi yong ngha, miyang ngi ka Makidoniya, ih lelang a Afisa a woro lagha aɓwa ke a alliyi giri sa agh. ⁴Ke a teshi kiriyang ari ɓalla ajingli ni ɓang bi billa ni malale nya ngha agh. A gire ngha ki juni sagshirung mama ni ki agni ga kulli tigha ka pagha nji bin pah njiteng.⁵Lagɓang niya, agjung ni pura a yalung ma kwar, ni ɗenshe maɓonna, ni njiteng ma gerenteng. ⁶A ɓayong ɓaɓa kegna a muri njiteng ngha, gha le a pilla, a nyerari wagyi teng ma nangnah . ⁷A tolla aka ɗigha a ɓa alliyi gigilla, ama a nya yeri aga a waɓ gha, ko ga a tangha muri ah. ⁸Ama shi yara te gigilla agh gima ɓwani ngha a paghi a nji njere maɓwa agh.⁹Shi yara, gigilla ga na payi te ɓa njiteng ngha, ama a payi ate a ɓeni nya ki ogɓangha ngha, na a ɓeni shiɓi ga a waɓɓa ka pagha, ni a ɓeni nya ki ɓang kulli agh, na a ɓa pag gimashira. A paghi ate a ɓeni wollah a teyang na ngiyang gha, na a ɓa wol nluo, ¹⁰ate a ɓa pag nja, ni aɓeni ki nongni riyang a njiyangha, na a ɓeni ki iɓang ki pilli a guro agh, ni a ɓa pag yiri, ni a ɓa pa yiri a muri aɓwah, ni aga kwa ɗeshi nya a nji njere ma njitengha. ¹¹Lagha niya, ngha nji njere gushi tenana maɓwale kulli ma bongshiɓang le kulli mama payongha.¹²In pagne Ɓa ashiɓang Yesu, magulla lesung makampa. Ini ɓeni tengshi mengha.ate tollang myang ni njiteng, le tignang a kuntumole.¹³Mini ɓa ɓiyi lulli kulli, ɓa pag ganni, ni ɓa tig salala. Ama in kunna gi enna le, ate ga npag gha nya ntiri yeri pah njitengha. ¹⁴Ama nieh le murung kulli lesung ni ɓunnah ni njiteng ni agjung ni a ntiri Ɓa ashiɓang Yesu.¹⁵Tenana niya maɓwani,ma ɓonna ni ɗeshi ke beni kwagha aghi, ille Ɓa ashiɓang Yesu juna ngunja ate i ashi a ɓa gimashira. Ntiri yang ngha, mini woyang ni gimashira. ¹⁶A teɓi ni nƙunni gi-enna, ate nji binangha, ɓa ƙun dunna ni Ɓa ashiɓang Yesu ki ɗung maghi yalu ɓungle kwa agh. Pagha ate i digha gi alliya le abin a ɓeni ki pah njiteng ariya kena a usullo ni ki mal gha. ¹⁷Niɓeni agh, murung ni malale nya gha, ɓeni na ɓagha, ɓeni na shin gha, a vuliya, ini kulli mwoh, gushibang ni gullo mamoni ke kene, ha kara mala. Iɓi diya nah.¹⁸Miyang ngi tol lagbang a bino, Timoti, munang, ari ga a ɓa shidunna pagha a murong kanangha, ille a worung maɓwa,¹⁹nbol njiteng ni denshe maɓwa. Ate shiɓɓi gha, a ɓaɓa ɓugna njiteng le yang koh. ²⁰Ni ngha a Himinayus na ɓah Iskandari, aɓeni npayang wora abin ɓasoriɓang ate a alliyiyang shiɓi ɓiyi lulli kulli.

Chapter 2

¹Ni kunduna kwa agh, miyang ngi jim yong, njim kulli, njim kulli ate aɓayong, npag makampa ate a ɓayong kwa, ²ate a murung ni aɓayong ma gullina kwa, ate sa dig dignah ma piyem ni bolrung aɓin kulli ni gullo. ³Gima ɓwah ni, ni gi agha a ƙundun kulli ɓa ashiɓang lesung. ⁴Aghaleni ke ɓeni kwa agh iɓi aghɓang kena a yeri njiteng⁵Kulli mwoh te, ɓwah mwoh ni te tangha ntiri kulli ni ɓayong, ɓeni ɓa ashiɓang Yesu ni agh. ⁶Ini pag muri ate ashi sung kwa, ate waɓƙung a kuɓang yarata gha. ⁷Ate ga ni, meng, ni murang gha, in digha ɓa hamma le ni ɓah kuntumo le. Njitengni ngi waɓɓa. Nya ngi pag yiri gha. Mini ɓa alliyi giri le a ɓeni ni yeri kulli ntiri pah njiteng ni njiteng ngha.⁸Ni nale, miyang ngi tollo a bunna ko yabang kwa, a jim kulli ni logshi ɓiyong ma kwar a bin kulli, nyani yalulla ni sagshirung agh. ⁹Inite, miyang ngi tollo a menna gha a giriyang ni gi girung mabwa, ni yarata ni bol muyang. ke a bagli njimuru ni ngi fugnna, ko ni gi tolnjung, ko ni gi girung ni kure kon ngha. ¹⁰Miyang ngi tollo a giriyang ni gi issa ma ɓonna ate a menna ni ki bang kulli ni tumo maɓwah leyang ngha.¹¹I bamah i alliyi giri ni bol muri ni pa muri. ¹²Ni aggha i bamah iɓi alliyi giri ko ɗum gullo a muri ɓah bura agh, ama ih digya ni bol muri¹³Ate Adamu ni agil ni dunna kedebang Hawawu, ¹⁴Na a soriyi Adamu ah, ama ɓamah ni a soriyo a gimashira. ¹⁵Nin go kwa agh, i kum agɓɓa a nji bin ɓilla muna, ngha a ɗigya ntiri pah njiteng, ni aghjung, ni ɗigna ma bol murung ni ɗenshe maɓwah.

Chapter 3

¹Tenana niya njiteng ni; ɓwa ingha ntiriyong ki koshiyi ɗig magulla le yang ngha koshiyina pag tumo maɓwah. ²Ninna le, ɗigna magulla i ɗig na sangha agh, ni ɓeni ni ɓamah mwoh agh. I ɗig ɓeni ɓa ɓol muri, ni ɓa yeriteng ni ɓeni ki agha abiri gha, ɗingna i ɗig ɓa yeri aliyi giri. ³Ke ɗig ɓa nuh mba agh, ni dangkung agh, nina le i ɗig ɓa bolmuri, ni ololo. Ni ɗig ɓa yol ɓollo gha.⁴I ɗig ɓa bol lieh yarata, a muni ɗiya aɓa oghi ni pih gullo. ⁵Ate ɓeni ni gan ɓol lieh agh, i palang ke i lella aɓa ɓang Kulli le?⁶Ni ɓotto ke ɗig ɓa pontuɓu ma piyo agh, ate ke ɗig ni gushi murung ngha, ate ke kpa a njuo a paghi ɓa soribang ngha. ⁷Ɗingna i ɗig ɓayong maɓwah abin ɓayong ni dabeng ngha, ate ke i kpa a gi yiri ɓiyina ni kpah tamma le ɓa soribang ngha.⁸A magullina bin Kulli ma agh a ɗigni yong maɓwah, ke iɓi a ɗig aɓa kunɓahra agh. Ke a ɗig aɓa nuh mba dudug agh ko aɓa shiggiri agh. ⁹Aka ɓol tenana ma njiteng ni ɗenshe maɓwah. ¹⁰A agyang ni dunna ke a ingna a pag tumo ate ke a sangyang a muri ngi pagna agh.¹¹A menna ma agh a ɗigni yong maɓwah. Ni ɓorro ka ɗigni yong nahlulung ngha. A ɗiya aɓa bolmurung ni pa njiteng a muri ga kwa agh. ¹²A magullina bin ɓang Kulli agh a ɗigni amena mwoh mwoh. A yeri ɓola amunayang ni lahyang yarata. ¹³Ate a ɓeni pag tumo yarata agh a kunna tangha maɓwah ni tigyong a njiteng le ɓa-ashibang Yesu.¹⁴Miyang ngi nyongli yong aga, ntigna yang nga ka biyong ni sashibang ngha. ¹⁵Ntenghi bang le, nga nyonglo ate a yeri gyah ni aka ngingni a lieh Kulli agh, ini pag bin ɓang Kulli mama ni usulo agh, ngung ma bol njiteng.¹⁶Gi goro niya, a ɗunna ɓangKulli lesung ma njiteng ngha ni gullo agh ni i''Ɗung muri a ngirung, Ɓongho ashi, aɓa kuntumo le Kulli shinne, a hamma luli a bin a ɓayong, a pa njiteng ari a ngunjah, kedebang a tolli a wori a Kulli ni gusso."

Chapter 4

¹Ngha bongho wanna a daɓeng nah malla le ngunjah agh a ɓayong ɓaɓa ka keng nghe a njere ma njiteng, aka teshi kiriyang a bongho ma soriyi bang, ni aliyi giri manangna, ²a ntiri yiri ni pag kunbara. Ngiri yang ka wuh.³A shiɓi agni nduwula ni gillina ni Kulli gil agh, ate gaɓa ni pag makampa a ntiri a ɓayong ni pah njiteng, ye yeri njiteng nghe agh. ⁴Ga kwa Kulli gil agh, gima ɓwani. Ga kwa agh i shi agghi ni pag makampa, ga ni ɓoro ke shi shiɓɓi ya. ⁵A lagne ni tenana le Kulli ni jim Kulli.⁶A tigha a ga a dung a muna nah, aka ɗig aguro maɓwah le Yesu ɓa ashibang. Ate ngha a tengshi ngiro a njibin pah njiteng ni aliyi giri ma ɓwah ni a bol agh. ⁷Ama pil njumo ri a njingli ma ngunjah ni a magulla tolgha. Ngha ninale, aliyi muro ɓangkulli. ⁸Jigri ngirung ɓonna fitong, ama aliyi tigmurung ari ɓang Kulli agh gima ɓwah ni, ari ga kwah agh. Ngha teya ogrung ngha ari ate njahni ni mama ka juh agh.⁹Tenana ni agh ma agna ni, pagna ke a agghi kwah. ¹⁰Ini paghi ke sa pag tumo karani kwah agh. Ate susungha ni tigyong a muri Kulli ɓa usulo, ɓeni pag ɓa ashibang kwah agh, ni ngha aɓa pah njiteng.¹¹Hamteng aya aliyi aga. ¹²Ka aggha iɓi ɓwah jeng logho lo agh. Ngha nah le, ɗig ga aɓa ɓang Kulli ka aliyi agh, a ntiri tenana, pagha, tollo, njiteng ni ɗigna kwar. ¹³Ha kedebang njuh, tengshiro ari bil gi nyonglina, ni waɓ tele Kulli ni aliyi a ɓwah giri.¹⁴Ka pil njumo ari pah ni a pwo a njiri shinduna ngha aɓa tenna pari biyang a muro agh. ¹⁵Lelah a gire, tengshirung ariyang ate ɓuro lo i ɗig gi yerina a nji ɓayong kwah. ¹⁶Le muro ni aliyi gillo. Woro pagha nah ari gya agh. Ate paghe ni aka ashini muro ni a ɓeni ogtelo agh.

Chapter 5

¹Ka sagghi magulla agh. Ngha nah le laghi ni ngha terung. Lagha a munabuna ninga a muna nah. ²Lagha a mangula ninga a gyong, ni a muna ngallang ninga a mingalung antiri gi kwar kwah.³Gushi a mambiere, a mambiere ma njiteng. ⁴Mambiere ni na amuna agh, ko a minkahwung ngha, a toltina pah gullo a ntiri a ɓalah yang. Le iɓi a pilla a paghi aɓa ɓiyang gi ma ɓwah, ate ngha i poshi yahli kulli.⁵Ama mambiere ma njiteng ni nya ni a muna agh gha, i tig yahli ari Kulli. Karani kwa agh yang ngha i jingiri ni jimkulli duh ni kara. ⁶Ama ni ki tol ɗigna kemina ngha, wara wuh, ngha teya yangha wa uwo ni njung.⁷Waɓtele agha ate ke a ɗig gi nalulung ngha. ⁸Ama ɗigha ɓwah ni gan tol gani le ɓa lieh, ninga a ɓeni a lieh agh, ni agni njiteng ngha ɗeshiya ɓeni ni yeri Kulli agh wahre⁹ Ngha atol ɓama ningha mambiere agh, ngha te agh bogho le ni shingri woro tahro agh gha, ɓama ni, ni ɓabura mwoh gha. ¹⁰A yeri ni a gipagna maɓwah, ko ari bollah a muni, ko aggha a biri, ko lag kushi a ɓa ɓang Kulli, ko agni a ɓeni a ɗumiyang gani agh, ɓa kpangha ri tumo ma ɓwah ni kwa agh.¹¹Ama, a mambiere mama ni te aggh gha, ke a ɓangyang ngha. Ate a pilla aka og yoh abuna le aka wara nduwula. ¹²A nji njere ni muri riyang ki kwongi ni yang ate a pilla njuyang ari ogrung ma kunduna ni a pag gha. ¹³A ɗig ɗigna ndongho, a gyah muri lah ni lah. Ɗigna ndongho ni a pag mwoh agh, ama a ɗigna aɓa muri kung, ɓa ishikung njeh, ɓa huhorong. A yang ngha a waɓte gha ni bol njere agh gha.¹⁴Ngha nah le, ntolla iɓi a mambiere mama ni teng ngha agh a ɓang wula, a ɓilla a muna, a bol lah, ate ke iɓi a pih ɓasoriyi bang njere ni aka tigniyi sung njung ari pag gimashira agh. ¹⁵A ɓayong ɓaɓa wara keng egh tye ɓa soriyibang. ¹⁶Ɓama ma pah njiteng ngha nghang ni a mambiere le, iɓi agni yang ate ke iɓi a par a ɓa ɓang Kulli agh ate a logle a agni a mambiere ma njiteng.¹⁷A ɓah tenna ni ki gingni a ɓayong yarata gha, kyena ke a gushiyang nɗe ɓahri, nya ninga a ɓeni ki pag tumo ni tenana ni aliyi a ɓwah giri. ¹⁸Tenana le Kulli nah, ''ke iɓi a ɗang kung ngha, ngha i wol gweh agh.'' ''ɓonna ke a waɓ ɓa pag tumo gani le.''¹⁹ Ka agni tengni a tigghi ɓa tenna agh, se te a ɓa waɓkung keng ɓahri ko tahro.²⁰Sagghi a ɓa gimashira a dung ɓeni kwah agh ate a nshille iɓi ɓang ngoɓong.²¹Ntigno a kundung Kulli, ni Yesu ɓa-ashibang ni a ɓa-kuntumo le Kulli ni a tariya, ate billa a gigilla ni agh, nya ni piliyi yahlung ngha, ka pag ga ka dung tol murung ngha ²²Ka kari par bung a muri ɓeni kwa agh. Ka kpa muro ari gi mashira le ɓwah agh. Bol muro kwar²³Ka woro nuh muru agh. Ngha n'nah le, nuh muru nji ngung fitong ate yalong ni kono lo. ²⁴Gimashira le a ɓayong ɓaɓa ngha dabeng, a tigyang dung zuwa a njuoh. Ama a ɓayong ɓaɓa gha gimashira le yang pittayang ni njumo. ²⁵Ini ninah te, ɓayong ɓaɓa agh tumo maɓwah le yang ngha dabeng, ama ɓaɓa teya nya ki songri riyang ngha.

Chapter 6

¹Iɓi a ɓeni pagha a guro aɗumi aɓa telelah le yangha agushiyang. Aka pagha ninan ate ke ɓi a ɓiyi luli Kulli ni gah a aliyi agh ²Aguro ni aɓa telelah le yang ngha aɓa pah njiteng ni agh, ke ɓih a jenyang agh ate a yangni a muna yang ngha. Ngha ninah le iɓi a payi yang tumo ni yahlung mwoh. Ate atelelah le yang ngha ki kun angnah ari tumole yang aɓa pah njiteng ni, ni a ɓeni a aggh agh. Aliyah, aye a waɓɓa agha kwa ni agh.³Le ɓung ngha nghang ka aliyi gima sa niki agha ni njiteng ma ɓonna ni agh, pag tenana le magulla lesung Yesu Ɓa-ashibang. Ngha nah agh, ni aliyi giri ni nya ari nji njere ɓang Kulli agh. ⁴Ɓeh agh ɓagushi murung ni, ni ɗeshi yeri gumung agh. Yongho inong teng ni shagshirung amurah a tenana. A tenana ni agh ayangha juni kikil, moh-noh, sang kung, ni tigteng mashira, ⁵ni moh-noh nih a ntira a ɓeni yahliyang warah wuh agh. A pilla a juni yang ari njiteng. A dengshe iɓang kulli agh nji njere ma kun gikunna ni.⁶Niɓiyeni agh, ɓang Kulli ni tigyong ngha, ngha ni ngoshe magula. ⁷Ni shi juh ni guɓung a bisung a ngunjah ni agh. ke sa wori guɓung a bisung ngha. ⁸Ngha ninah le, shi pag makampa ni gilina ni agi mella ngirung.⁹ Niɓiyeni agh, aɓeni ki al gikunnah agh ayangha akpah a tammah, ni agitammah. Ayangha akpah a gima nangna ni al gi soribang mashira, ni a gha a paghi a ɓayong ka igna agah ka jurih yang agh. ¹⁰Tigyong ri bollo ini juh ni nji njere pag gimashira kwa. A ɓayong ɓaɓa ni logho ate al ɓollo agh, ayangha a kenghe ari nji njere pah njiteng, aya alle eh muyang yalung pinna.¹¹Aweh, ɓa ɓang Kulli, pil njumo ari ajah agha. Al njiteng ni ɗingna ma ɓonna, ni pah njiteng ni angjung ni gimyahlung ni bolrung. ¹²Mohnih mohnoh ma ɓonna, ma pah njiteng. Ɓol usulo ni ni ki mal agh, ngha agoro teɓi agh. Ate muri gah ni ini a waɓi teng a kunɗung a ɓeni ag tenana eh dudug agh ari gah ɓoh agh.¹³Miyang ngi lagwoh ni tenana ni a kundung Kulli, ɓeni tig aga kwa a ngunjah agh ni aga kundung Ɓa-ashibang Yesu, ɓeni waɓ njiteng a kundung Bilatus Babunti. ¹⁴Bol gigilla yarata, nya ni teng mashira, ke kehna rih juh le magulla lesung Yesu ɓa-ashibang.¹⁵Kulli ka ɗung juh le a kunbang ma ɓonna, ma ɓongshina, ɓeni gulole mwoh agh, murung ni nong murung ngha, murung Kulli ni ke nong murung agh. ¹⁶Ini mwoh i nya i wuh agh, ɓeni ki ɗiya abin poshibangni nah kena be agha, ɓung nya ki shini agh, ke ka lenghe ka shini agh. Bini ni gushirung ni gulan nya ki mal agha, Iɓiɗiana.¹⁷Waɓi aɓa kumoh ni ngunjah ni agh, ke ɓah tol muyang agh, kebi a tig yahliyang ari gi kunnah ma mallah agh. Ngha ninah le, iɓah tig yahliyang bin Kulli ɓeni ki pah gikunna ma ɓonnah ate bin murubang lesung ngha. ¹⁸Waɓiyang iɓih a pag gima ɓonnah, ni pag tumo ma ɓonnah, a pah bung ni yahlung mwoh, ni agha ma angnah ariyang. ¹⁹A nji njere agh, aka tigyi muyang tuhli tahli ma ɓonnah ate gah ka juh agh, ate a kun usulo ma ɓonnah.²⁰Timoti, bol gah a poh agh gingang. ɗih kukoh ni tenana manangnah ni shagshirung ma yiri, ngha agori yeriteng ngha. ²¹A ɓayong ɓaɓah ngho ki waɓ teleh agah, le a kengna ari pah njiteng. Iɓi nieh le Kulli iɓi ɗing ni mah

2 Timothy

Chapter 1

¹Bulus, ɓa kuntumo le ɓa'ashibang Yesu ari agha le Kulli, a muri ogrung ma usulo ni a ntiri Yesu ɓa'ashibang ngha. ²kena bin Timoti, muna ma kunyalung: Nieh le Kulli, shin gi enna, ni ololo abin Kulli ni tesung ni ɓa'ashibang Yesu Magulla³Myang ngi pagyi Kulli Makampah, aɓeni ngi paghi tumo agh logha ri a kahnghang, ni ɗenshe ma ɓungha, ni gha mama ngi ɗenshi ni weh gha duh ni kara a jim Kulli lang. ⁴Ni gha mama ngi ɗenshi ni ni nji merung lo gha, myang ngi koshiyi shinno ate i bin murubanglang i ɗungso. ⁵A ushi yang ate njiteng mabwah lo, ja mama digha ni kunduna aye kawo mangalang loyin ni nguwo Afiniki, nyara te ni ɗigna a yoh ɗeshi.⁶Ga ni payi ke ngi ushi yo ate a kona te gipana le Kulli ni ayo agh a agha ari tig ɓeng a muro gha. ⁷Ate Kulli ni pasung ɓongho ma ngoɓɓongha ama ma ɗiyamuribang ni ma bolrung.⁸Nina ka pag iribina waɓ tenana a muri Magulla lesung ngha, ko meng, Bulus, ɓa kuro le. Ini nina le tig muro a gani ate tenana maɓwale Kulli peri ɗigha muribang le Kulli. ⁹Kulli ashi sung, ini gorsung ni goro magereteng. Pag gire nina nya te tumo le sung ngha, ama ari gila le ni nieh le. Pasung ga kwa aye Yesu ɓa'ashibang ke pagha le ngun nja ¹⁰Ama ni ɓeniyah, ashibang le Kulli juna ɓisung ari purole Yesu ɓa'ashibang lesung. Yesu ni gangkun nluo ke juni usulo ni nya ki mal gha gha ari tenana le Kulli maɓwa gha. ¹¹Teɓini, tig nang ɓa waɓ tenana le, ni ɓa kuntumo, ni ɓa'aliyi giri abin a ɓeni ni yeri Kulliyah agh.¹²Te a ga ni ganna teɓi. Ama nya gi og iriɓina gha, ate nyara ɓeni npah njiteng muri yah, ntola te i bol gha npi a bi ya ha kare ka pagha. ¹³Ɗig ɓa aliyi tenana ni ga mama a ogha a binnang agh, ni njiteng, ni agnjung ni aye Yesu ɓa-ashibang ngha. ¹⁴Gimma ɓwa ni murung Kulli poh a buwo agh boli yarata a ntiri bongho le Kuli ni aye sung ngha.¹⁵A yara aɓeni kwa ɗigha nje Asiya gha pilla njuyang rang a ɓaba leyong ngha, Figalan, ni Harmajanas ngha nghan. ¹⁶I murung Kulli iɓi shin giennale ɓa leh onisifaras, ate yangha i agnang nya i og iriɓina kuro lang ngha. ¹⁷Ngha nina agh, ngha yangha, a Roma gha allang ni njiteng, ha kumang. ¹⁸I Kulli paghi ashin gi enna le a kun dung Kulli a kare. Njere ni kwa aghni nang a nje Afisa agh nyare yarata.

Chapter 2

¹A weh teya, munang, tenshiro aye niye ni aye Yesu ɓa-ashibang ngha. ²A ga a ogha binnang a kun dung a ɓayong, oso pi a ɓeni ni njiteng ni ki aliyi a nshile niya.³Nuh gani ni meng, ni ga ɓakurung mabwa le Yesu ɓa-ashibang. ⁴Ɓakurung nya ka ishi muri a gipagna magun njani keki pag tumo mabwa ha ye Magullale ki posa ri agh. ⁵Ɗeshiliya, ɓa sagshirung ari mere ni ki kun ngoshe yah, ngha ni ɓil gigilla mere gha.⁶Ɓonna ke Ba pag tumo piplla kun ngoso tumole ni kunduna. ⁷Nɗeshe a muri gha ngi waɓɓa, ate Kulli a puwo yeriteng a ga kwa agh.⁸Ndeshi ni Yesu ɓa-ashibang, pura nkilla le Dauda, ɓeni a logsa nkilliyah agh. Ga ni ngha tenana mabwa le Kulli lang. ⁹Mama ngi gana teɓi ha kena kuro ni gha ɓa gimashira agh. Ama nah kur tenana le Kulli yah. ¹⁰Ini pagyi ke ngi gimyang ari gha kwa agh ate mura aɓeni a tariyi yah, ate a kum assa abin Yesu ɓa-ashibang, ni gulo mama ni ki mal agh gha.¹¹Teng ni yah njiteng: "Shi wuh ninile shi dig nini te. ¹²Shi gimyesung le, shi nong murung nini, shi gogkunri le, i oso i gogkun risung. ¹³shi nyah ni njiteng agh le, ika ɗigni njiteng, ate ni gogkun muri yah.¹⁴Nworo ushi yeyang ate a gire. Nlagyang a kundung Kulli, ke a mono amuri tenana agh. Ate jah agi reni ki juni girjah aɓeni ki teshi kiriyang ngha. Nlagyang akundun Kulli. ¹⁵Pah muro ate a ɗun muro abin Kulli ni gah ɓeni a agha, ɓa pagtumoni nya ki pag iriɓiyina agh, ɓeni ki aliyi aɓwah tele njiteng agh.¹⁶Nɗag kunburi ma nangna, mama ki pag ɓayong ka a nya aɓang kulli agh. ¹⁷Tenana lang ngha ki meshiye ninga konnoni ki meshiya agh. A ntiri aɓwa ni Himinayus ni Filitus agh. ¹⁸A ɓayong niya ayang ni akenghi njiteng. Ana i logha nkiliya wara pagha. A wol njiteng le a ɓayong ɓaɓa.¹⁹Nina teya, tina tenana le Kulli tangna, ni ishi shiya, Yangha ni gi nyonlina ni; "Murung Kulli yara a mami"ni" ɓeni kwah ki gor luli Kulli yah ki ɗag gimmashira" ²⁰Aleh ɓakumo gha gi tig gima fungna ni mama ɗi ɗeng ni mwoh gha. Agi tig gi pagtumo ma ngung nima soɓong ngha nghang. Aɓaɓa gha ate pag tumo mabwa ni aɓaɓa te agh ate tumo ma nangna nl. ²¹Ngha ɓwah lagri gereteng ari gima nangna agh pila gi tumo maɓwa. A kori a tig sa ate pag tumo maɓwa le ɓa telelah, le agili te pagtumo maɓwa kwa.²²Nɓang pin njung leh amuna. N'al tumo ma gerenteng, njiteng, agnjung, ni ololo ni aɓeni ki gor luli Kulli a yang ma sagliya. ²³Ama nshiɓi ilibang ma nangna ni ma nbondo. Yere i ngha i ɓil sagshirung.²⁴Ke gurole Kulli i moni gha. Ama i bol muri ri ɓeni kwa gha, i yere yaliyigiri ni gimyong. ²⁵Ni nongshi murung nje i aliyi a ɓeni ni agnji agh giri. Yang yere, le Kulli ki pagyang pon tuɓu ate njiteng ni i aliyiyan ngha. ²⁶Le a ariyi yahliyang a pontuɓu a gitamgile ɓasoribang, ngha boliyang ate agha le.

Chapter 3

¹Ama nyeri gah, ari malla le karah agh aka kun kunbang ma konna. ²Ate aɓayong ka ɗih aɓa agnji muyang, ni aɓa al ḅolloh, tolmurung, gushimurung, aɓa ɓiyi luli Kulli, aɓeni nya ki ogha aɓa ɓilyang ngha, aɓeni nya ki pag makampah agh ni aɓa ɗi ɗingna manang nah. ³Aka ɗiya aɓ̃eni nya ki bol gipagna ma ɓonna agh, aɓeni ni agh ni ɗih piem ni ɓung ngha agh, aɓa ɓiyih lulung, aɓeni nya ki bol muyang ngha agh, aɓeni ni agh ni gi njiteng gha agh. ⁴Aka ɗiya aɓa ɓungshi murung, ni aɓa teng murung, aɓa parbang, atol gi ngujah orr tenana le Kulli.⁵Aka ɗing niga aɓaɓang Kulli ni agh, ama nah agh ni gulole agh. Npurah a teleh ɓayong nih. ⁶Ate abuna ɓaɓah ngha ntiri yang ki ingnah a leh a ɓwa ki soriyi a mena ni ni yeriteng ngha. A mena ni nih pagha a ɓeni ɗungshi ni gimashira agh, a nyere ari ajinjere pagha a gima nangnah sissa. ⁷A mena ni ngha ki aliyi giri kara ni kwa agh, ama yahliyang ni kene ari yeriteng agh.⁸Ninga mama Yannisu ni Yambrisu shiɓi agni tele Musa agh. Ini ninah aɓa aliyigiri ma yirih osso shiɓi ni njiteng. A ɓayong ni aɓiyi ɗenshe leyang ngha ni, nah a agyi yang ni njiteng agh. ⁹Nah akah duna kukoh agh. Ate shingri yeriteng leyang ka purah beng a dung ɓeni kwa agh, ninga mami a ɓayong ngho.¹⁰Ma moh agh, abilah aliyi gilang, bolmurung lang, ɗenshelang ni pah njiteng lang, gitti kunyong lang, ni angjung lang ni gim yahlung lang, ¹¹Ni pah gani lang, ni ganni lang, ni ga pagiri ni meng a Antakiya, ni Ikoniya ni Listra agh. Ngimna yahlung ari pah ganni lang. A ntiri yang kwa agh, Murung Kulli ashinang. ¹²A ɓeni kwa tollo aka ɗiya ɓang Kulli ari luli Ɓa-ashibang Yesu agh aka payang ganni. ¹³A ɓayong mashirah ni aɓa ɓangnah aka wo juhroh ma shirah. Aka ɓoshi a ɓayong ɓaɓah. Kana ngiri yang ngha aka ɓoshiyang¹⁴Ama mamoh agh, ɗiyah a ntira agah a aliyi agh, ni gah a pah njiteng muri agh ni yahlung mwoh. A yara ɓeni a aliyigiri bini agh. ¹⁵A yarah ngha a oh ni muna agh a wara a yeri agiyonglinah ma gillah. A gire ka tigho aka ɗih ɓa-yeriteng ate ashibang a ntiri luli Ɓa-ashibang Yesu¹⁶Tenana le Kulli kwa agh Kulli wara fuhyi. Ngoshe ngha agh ari gigillah, ate lagbang, ni gilbang ni aliyigiri a njiteng. ¹⁷Ini ninah ate ɓaɓang Kulli iɓi ɗig yaratah, ni girung ma pag tumo maɓwah.

Chapter 4

¹Miyang ngi lagyong a kundung Kulli ni Yesu Ɓa-ashibang, ɓeni ka waɓi a aɓeni ni usullo agh ni aɓeni wuh agh njoh, ate juh le ni ɗiyamurubang. ²Nwaɓ tenana le Kulli. Gihro ko a kuna njere ko nah kun njere agh. fungso, shagha, a waɓ tenana le Kulli ni gim yahlung ni aliyi aɓayong giri.³Ate kunbang ka zu ngha a ɓayong ni wa ye gim yahliyang ari aliyigiri maɓwa agh. Ngha ninah le, aka kpaɓa aɓa aliyigiri ni ka aliyang gah yahliyang tollo i kiri yang i ogh agh. ⁴Nah teshi kiriyang ari ogh njiteng ngha, aka nyera ari a njingli manangnah. ⁵Awe agh, bolro ari aga kwa agh. Gimyahloh a gana, pag tumo le ɓa waɓtenana le Kulli, ɗungshi tumo loh.⁶Ate awara a eshang a beng. kunbang woro lang pang nah. ⁷Nɓang na miereh ma ɓonnah. Nmeshili nah miereh. Nbolla njiteng nghe. ⁸A tigh na nghang jenghe ma njiteng, ngha murung Kulli Ɓa waɓ njoh ma ɓonnah ka peng a kare agh, mini ni murang ngha, ni aɓeni agni juh le agh.⁹Pag gah aka pag kwa agh a ju a binang ni kahrah ¹⁰Ate Dimas purah a tellang. Tollah gi ngunjahni, ngha wara a Tassalonika. Kariskis wara a Galatiya, Titus osso wara Dalmatiya.¹¹Luka ni mwoh a karang. Al Markus njuh ninih ate ika angnang ni tumo ni. ¹²Ntashina Tikikus a Afisus. ¹³Juni gi fuliyirung ni nɗaga a Taruwasa abin Karbus agh aka juh leh a ɓoli ɓuwoh, ni agi nyongli na, nya ma ninga agah nyongli agh.¹⁴Iskanda ri Mantu ma gih fungnah ɗunah agimashira a murang. Murung Kulli ka nweh ari gipangna le. ¹⁵Weh te agh osso lel muro ni moh, yangha ni shiɓi tenana lesung dudug ¹⁶Ngha ari pushi murang ma kundunah agh, ɓung nya tangha njuma agh. Ninah agh, ɓeni kwa agh ɗag nang. Keh iɓi a ɓang shinari gipangna ghe a muyang ngha.¹⁷Murung Kulli ngha njumang ye tengshinah ngirang ate nji binnang ni agah aworo a waɓ agh ka ɗungso, ni aɓeni ni yeri Kulli agh ka oh. A asshinang a kun yim. ¹⁸Murung Kulli ka assang abi agimashirah ni kwa agh, ika assang ate muri Ɓa Kulli leh, Iɓi gullo iɓi ɗigha abini ke keneh, Iɓi ɗianah.¹⁹Mayi Briskilla, Akila, ni leh Onisiforus. ²⁰Arastus ngha a Korintus, ama nɗangnah Turusimus ki nong kono a Militus. ²¹pag pagha ni aka pagni ke aka juh ɓokoh kun tahɓi Yubulus ngha ki magho kun, ini mah Budis ni Linus ni Kalafidiya nah a nshile a muna nah. ²²Iɓi Murung Kulli ɓi ɗih ni bongho loh, iɓi nieh iɓi ɗing ni mah.

Titus

Chapter 1

¹Bulus, guro le Kulli, ni ɓa-kuntumo le Yesu ɓa-ashibang, ari pah njiteng le aɓeni Kulli tariya ni yeri njiteng ni agha, ni gipangna le kulli agh, ²Ni tigyong ari usulo ni nya ki mal agh, ngha Kulli ni nya ki pag yiri agh tollo ka pagha kikara ke kunbang ni kwa ³A kunang maɓwa agh ɗunna tenana le ari kuntumo ni tashinang in pah agh. I npaghi ni waɓɓale Kulli ɓa-ashibang lesung.⁴Kena bin Titus, muna ma njiteng a njiteng lesung. Ninye le Kulli ni ololo abin Kulli lesung Yesu ɓa-ashibang. ⁵Ate a ɗagho tiɓi a Karita, iɓi a gilla aga ni kana mal gha agh, le a tigha a magulla a nje ni kwa ni nga mama waɓɓo agh.⁶Magulla agh ke pagha a tighi njungha, i ɗigha ɓeni ni ɓama mwoh agh, ni amuna ni ki pah njiteng ngha, na a kun yang ni ga a tighi yang njung ni gimashira ko nya ki bol muyangha agh. ⁷Ɗigneyi magulla ni ki bol bin ɓangkulli agh, a gullo le ma bol bin ɓangkulli agh, iɓi ɗig gerenteng. ke ɗig ɓa nahteng ngha, ko ɓeni nya ki gimyeh ya. ke ɗig ɓeni ki kari pag yalula agh, ke ɗig ɓa kun ɓara agh. ke ɗig ɓa al njuo agh, ni ke ɗig ɓa shig giri agh.⁸Nina le nɗig aɓa agha a biri, ɓeni ki pag gimaɓwa agh. Nɗig ɓa yeriteng, ɓa njiteng, ɓa ɓangkulli ni bol murung. ⁹I bol tenana ma njiteng ni a'alliyi yah gingang ate ika tengshi ri a nshile ni alliyi giri maɓwa., le ngila aɓeni ki pag kikil ni teng le agh.¹⁰Ate aɓa tol kurung ngha nghan dudug, nya ma ninga a jaɓɓa agh. Tenana leyang ngha, a teng ma nangna ni. a soriyi aɓayong, a ɓoshiyang akani nji njere ma nangna. ¹¹ Ɗigna a teshiyang nje. A yangha a aliyi ga ni ɓottiya agh ate kumo ma nangna, le a meshi muri lah.¹²Mwoh leyang ni, ki yeriteng a ntiri yang nah, '' Aɓa kirawa agh aɓa yiri mashirani, a gullo mashira na ma nangna, aɓa ndongho ni aɓa ligiri dudug." ¹³Tenana ni ya njitengni, ngil yang yarata ate a tangha a muri njiteng. ¹⁴Ke teshi kiriyong ari a njingli le aɓa Yahuda waɓ agh, ko ri gigilla le aɓeni pil nzuyang ri njitengha.¹⁴Ke teshi kiriyong ari a njingli le aɓa Yahuda waɓ agh, ko ri gigilla le aɓeni pil nzuyang ri njitengha.¹⁵Abin aɓeni nkwar agh, ga kwa agh ngha kwar. Ama abin aɓeni ni daɓiya, a nya ni pah njiteng ngha, guɓung nya nkwar agh. Ate yaliyang ni ɗenshe leyang wara barah. ¹⁶Anah a yara Kulli, ama gipang leyang ni ɗumo a yerine agh. A ɗigna agi jenna na aɓa tolkurung. Na yeriyang ni tenana ma ɓwa agh.

Chapter 2

¹Ama weh, waɓ ga a alliyong ngha ni njiteng. ²Aɓa tenna agh a bol muyang, a bol gullo leyang, apagha aɓeni yeriteng agh, aɓeni tenkurung a njiteng ngha, aɓa agnjung ni gimyong.³Nina te agh, a mangulla a bol riyang ni pih muyang gullo, ka ɗigha aɓa nah lulung ngha. Ka pah muyang ri nuh mɓah agh, a alliyi a ɓayong gima ɓonna.⁴Ate a alliyi a menah makena a agnji a burayang ni a munayang ni yeriteng. ⁵A aliyi yang a ɗigni yeriteng, ni yalung gerenteng ni bol lah yarata, a nongshi muyang abin abura yang. A pagha ngha, ate ke a jen tenana le Kulli agh.⁶Nina ɗeshiliya, tenshi ri abasa adena a yeriteng. ⁷Ari aga kwa agh, nɗung muro ninga ɓa aliyi giri maɓwa ni a alliyi giri, ari aga a aliyi aɓayong ngha, bolro ni gullo lo. ⁸Waɓ tenana maɓwa mama na waɓ teng a muyongha ate aɓa kikil ni ki shiɓi tenana le kulli agh, a ogh iriɓiyina, ate nya ni gimashira ni i waɓɓa a musungha.⁹Iɓi a guro a gusha a telelah leyang ari ga kwa agh, a poshi yali yang, ken sagshi riyong na yang ngha. ¹⁰ke iɓi iɓgiri ya, nina le, i ɗung pah njiteng maɓwa a nji njere ni kwa agh, a gushi ga shi aliya a tele kulli ɓa-ashibang lesung.¹¹Ate ninye le Kulli ɗuna muri abin ɓeni kwa agh. ¹²Yangha i aliyisung ishi shiɓi gimashira ni tol ngunja ma nangna. Aliyi nesung ishi ɗigni yeriteng, ni pah njiteng ni ɓangKulli a ngunja ni. ¹³Ngha sa tigni njisung ari tig yong ma poshibang ni sa agha, a zule Kulli magulla lesung a gullo le ni Yesu ɓa-ashibang.¹⁴Yesu pah muri ate musung i ashisung a gimashira ni kwa agh, le i tigsung nkwar ate muri, aɓayong ni atariya ngha ki pippira pag agi maɓonna agh.¹⁵Nahteng ni tenshi aga agh. Gil ga kwa ɓiyiya ni ɗiyamuribang. Ke ɓwa i jenno agh.

Chapter 3

¹Ushi yaliyang iɓi a pah muyang abin a Murung leyang ni a murung nje, a ogh tenana leyang, a gil riyang ate pag tumo ma ɓonna ni kwa agh. ²Ushi yaliyang ke iɓi a sang ɓung ngha, iɓi a ɗag sagshirung, a ɗagha a ɓayong a pag ga yaliyang tol agh, a nongshi muyang abin ɓeni kwa agh.³Ngha kana agh, i susung ma agh, shi nya ni ɗenshe agh, shi nya ɗeshi sa ogh bang ngha. Shi kengna a nji njere shi ɗigha a guroh ari bil gima ɓonna ni tol gi ngunja. Shi ɗigha a gimashira ni kikil. Shi zurina, shi nya sa ɗigha a aghnji arisung ngha.⁴Ama ni agha le Kulli ɓa ashibang lesung ni aghjung le, ni zu abin amuna ngunja ɗung ni agh, ⁵nya ate tumo ma ɓonna ni sa pag agh, ama ate shin gi enna le ni ashini sung. Ashisung ari lagha ni lagni sung ari ɓilla mapiyo ni pilla le bongho ma gerenteng le Kulli.⁶Murung Kulli soɓ nesung bongho ma gerenteng le a nji bin Yesu ɓa-ashibang lesung ninye. ⁷Pag ga ate shi kunna musung a nji bin ninye le, sa ɗigha aɓa tol gibere ari tig yong ari usulo ni ni ki mal agh.⁸Kuntumo ni agh ma njiteng ni, miyang ngi nahwo waɓ tenana ni kwa njiteng ngha a muri aga, ate aɓayong ni pah njiteng abin Kulli agh ka tollo ka paghi a tumo maɓonna ni Murung Kulli payang ngha. A ga kwa ni agh ɓonna a yangha ni ngoshe abin ɓayong dudug.⁹Ka agha ni sagshirung ma nangna ni tunghi te billa ni mohnno ni nonihrung ate gigilla. A ga kwa ni agh, na aghni bang ngha, a nya ɗeshi ni ɓuro agh. ¹⁰Shiɓi ɓeni kwa ki al koriyi murung a ntiri yong ngha, ngha a wara laghi kusung mwoh ko ɓari agh, ¹¹nKumo yere ɓeni agh kengna a nji njere ma njiteng, yangho i pag gimashira ni wol muru.¹²Ntashi Artimas ko Tikikus a bino le, akarah azu kumang a Nikobolis, ba ntollo ngi usulo ngha nghan ni kun tahɓi agh. ¹³Karah atutih Zinas, ɓa yeri gigilla, ni Afolos, a nji njere ni na ɗing ni enna a guɓung ngha agh.¹⁴Ɓonna ke aɓa lahsung ingnah a pag tumo maɓonna ni ka aghni yang ni karah agh, ate ke a ɗigha aɓayong ma nangna agh.¹⁵A ɓeni kwa a binang ba agh, ayangha a magho kun. Maghi a ɓeni aghnjisung ngha a ntiri njiteng, iɓi ninye le Kulli iɓi ɗig niyong kwa.

Philemon

Chapter 1

¹Bulus, ɓeni a kuro te muri muna Kulli ɓa ashibang, ni muna ngyang, Timotawus kena bin Filimon, ɓisung ɓakun yalung ni ma tumo ²ni Afiya, mingalisung ni Arkifus, ɓisung kuntumo ɓwu luah le Kulli ni ɓa ɓang Kulli ni sa kpaɓa liyoh ³ni yangha iɓi gipangna le murun Kulli ni poshibang le muni iɓi ɗiya a ntiriyong⁴npagneh Kulli makampah. Miyang ɗeshi ngi jin kulli ate muyong. ⁵Nognah anjung le yong ni pah njiteng le yong a muri muna Kulli nah aɓah ɓang Kulli. ⁶Jimalangni a ɓeni ki kura tayongha a ɗigni yeriteng ni gimabwa ni kpasung bin muna Kulliya ⁷Npangnai bin murubang ni anjung le yong ni yong poshina aɓah pah njiteng kuna gila binoh, muna nah.⁸Ngha ngha nnah le miyang gi laggho ni yalang mwoh, a ntiri luli muna Kulli pag gha bogha ⁹Ni pagghe kwahgha miyang ngi jimo, ni ɓowolang ni kuro na kurang tele muna Kulli gha.¹⁰Myang ngi jimo temuri munang Onisimus ɓeni ngusho nga a kurang ngha. ¹¹Kanagha muna ma nangna ni a bino; ni ɓeniya muna ma gɓwah ni a binno ni ɓinnang. ¹²Ntashine abinno ini pag kun yalang. ¹³Ntola ni bidiya binang i pan nghang tumo na a paghangha a ɗingnalang ɓa akurang ghingha; ate nanale Kulliya.¹⁴Kebi, pagha na nya a yere lo gha. ate ke tumo ma gɓwah pangha kebi ɗiya nya a aghalowa iɓi ɗig ni agghalo. ¹⁵Nshin nigha ini payi ke dawo makarong fitong ate nyelle a ba ayi mama niwa dawo har njima jali. ¹⁶Ni ye o gurowa, ɗingha muna lah, muna ngyong a binnang ni binno kwa angunja ni kundung Mahgulah.¹⁷A agna, ni na bwoh ma tumo, ahgi ngnah ¹⁸Pahno gimashira ko tammagni ma tiriyong, ɗayi kwah muran ¹⁹Bulus, mini yongli gah ni beng nyelle nga nwah. Ko njangsa we magha awoni nmeng ²⁰Agha, muna-ngyang, a pah ngima ɓonna abin Kulli, peng ussulo kun yalang ate muna Magulla ni ba ashibang.²¹Npahna njiteng ate ogbang lo, ke ngi yongliyo nyara agha pagha woh ngah injinma. ²²Payi kwah gighang bin tulo nyiri na jimale yongha ayeni meng abiyong.²³Abafras, ɓeni a kusung ni niyah ngha ki maghiyong kun. ²⁴Markus, Aristarkus, Dimas ni Luka a beng ɓa tumo ngha ki mayong kun. ²⁵Ebii Kulli paɓɓi a muyong. Iɓi ɗiyana.

Hebrews

Chapter 1

¹Ngha ɓeriya Murung Kulli nateng ri a kahsung a njibin aɓa-shinduna kushi dudug a kunbang sissa ni a nji njere sissa. ²Ama ajah ma mala ni agh nah teng risung a nji bin muni, ɓeni tigha ki tol gibere ga kwa agh, ɓeni Nji bin ni ni Kulli gili ngunjah. ³Inni pag poshibang gushi Kulli, mama ɗung gullo le agh. Ini bol ga kwa agh a gulɓ tenana le Magulla. Junini lagni gimashira agh, ɗiya a bih Kulli malih le Murung magulla ni a Kulli agh.⁴Ɗing na ni gullo a murah aɓa-kuntumo le Kulli, ninga lulung mama tolli gi biere agh ɓora wor luliyang. ⁵Ama ɓa-kuntumo mayeni Kulli waɓɓi, 'A wonni munang' Ni kyariya nɗigna tehro, Deshiliya, nga ɗig Tehrung a bini, ini teya i ɗig muna a binang?⁶Ngha ɗeshiliya Kulli juh ni minɓala a ngunjah, nah, ''Aɓa-kuntumo le Kulli kwa agh ka gushi.'' ⁷A muri aɓa-kuntumo le Kulli agh nah, ''Inni pilla aɓa-kuntumo le Kulli a ɗig a bongho, a guro le a leshi gishe ni.⁸A muri muna agh, nah, "Ngun murung gullo lo, Kulli, ni ki mal agh. Gara murung lo agh, gara ma njiteng ni ⁹A tolla bol njiteng a shiɓina gima shirah. Nina agh Kulli, Kulli lo ɗari noh ni murung binmurubang mama wor mami agh aɓoh ɓakuntumo.''¹⁰''Niduna agh, murung kulli, a woni a tig tina ngunjah. aɓa kulliya a tumo bung lo ni. ¹¹Aka mala mamo agh aka ɗing njah. Ayangha kwa aka yah agh ninga a gikura. ¹²Aka kariyi yang ninga agi vuliyi rung, aya ka ariyiyang ninga a gikurah. ama weh agh nawo ariyi ya, le a bogho lo agh nah mal agh"¹³Ama yang a ntiri aɓakun tumole kulli nah a kunbang, ''Ɗiya beng malih, se kareni nga tiya aɓa banna lo ka ɗig ngunmurung tih kusung lo agh le? ¹⁴Aɓa kuntumo le Kulli ni kwa bongho ah a ɓeni Kulli ki tasa agh lella agh ɓeni ki tol gibiere usulo agh le?

Chapter 2

¹Ninah a sa ɓuri tig yalisung ari aga shi ogh agh ate ke shi keng nghe ari yang ngha.²Ate tenana ni waɓɓa anji bin aɓa waɓ kuntumo le Kulli tangna, aɓa tolkirung na aɓa pag gimashira ka kum ganni, ³ngha ninale sa palang ke sa aɓɓa ngha sa shiɓi pah njiteng agh le? Mama ni pag ashibang ni a waɓ ni ɗuna agh a bin Ɓa-ashibang agh, ma a ɗumisung agh bin a ɓeni oghi agh. ⁴Ɗig ɗeshiya kulli ɗumo ari agipayina na gi ngoɓong sissa matenna, ni gaɓa a gipangna le bongho le Kulli ari agh le.⁵Ate a njibiya aɓa kuntumo le Kulli, ke Kulli pah gullo le ni ki juh a ngunjah agh, a muri ga sa waɓ agh. Ngha ninah. ⁶Ngha ninah, ɓwa ngha waɓa a bang nah, ''Ɓwa ni mang ke awo gangshiro ari le? ko muna ɓwa, ke awo lelleh le?⁷A pag ɓwa shingri gullo abin aɓa-kuntumo le kulli; a vuyi janghe a gushi a pi gullo. ⁸A tigne a muri agha kwa agh." Ate njibini ni Kulli pag ni a ga kwa agh. Gubung dagha nya njibini ya. Ama ngha niɓiye ni nya ni sang shi shin ga kwa a pagha a njibini agh.⁹Ama shi shinna ɓeni a tiya binnje le aɓa-kuntumo akun kara fitong agh; Yesu ni ɓeni ate ga nale ni nluo le a vuyi janghe gullo ni gushi ke niɓeniya, ɓonneye Kulli i Yesu i wuh ate muri ɓeni kwa agh. ¹⁰Ate ɓonne Kulli, ate ga kwa pagha ate muri ni nji bini, ate i nju ni amuna dudug a kum guso. Ate ɓonneghe iɓi tig magula ma ashibang le yang iɓi ɗungso ari.¹¹Ate ɓeni ki lagha na a ɓeni a lagha ba a pungha ngha mwoh. Le nya ni yiriɓina goyang a muna nah agh. ¹²Nah, ''nga waɓ tenana lo abin a muna nah nga tuh ngya ni lulo a ntirin, kpaɓa leyang."¹³Nga ɗeshiliya, ''nga pah njiteng nimoh.'' Ɗeshiliya, ''shina, miyang nah amuna ni Kulli peng ngha." ¹⁴Ngha a muna Kulli kwa agh a yang agh ni nyama ni nkila agh, Yesu te agh tolla a ngirung ninah, ate nji bin nluo, ke wol nluo ɓeni ni gullo nluo agh ini ɓa soribang. ¹⁵Ini ate ika ashi a ɓeni ni ngoɓong nluo ɗiya a guro agh.¹⁶A njiteng ngha tele aɓa-kuntumo le Kulli ni gangshiya, ama tele a Minkah Ibrahim ni gangshi. ¹⁷Ngha ninah le ɗingne ika ɗing ninga a muna ngi a njin njere ni kwa agh, Ate ika ɗig ɓa shingi enna ɓa njiteng magulla le a magulla bin ɓangKulli a gipayina le Kulli, ate i Juh ni pontuɓu le aɓa pag gimashira. ¹⁸Ate Yesu ni muriya nuna ganni ngha a tamni agh, logle angna a ɓeni a tam ngha.

Chapter 3

¹Ngha ninah agh amuna nah ma gereteng, a ɓisung ni a gora a Kulli agh. In ɗenshe a muri Yesu, Ba-kuntumo ni magulla le a magulla ma waɓ kum pah njiteng lasung. ²Yangha kwar a bin Kulli, ɓeni pi tumo agh, ninga mama Musa kwar a le Kulli agh. ³Ate Yesu wara Musa ni gullo ma gushibang. Ate ɓeni ɓag lah agh wara lah ni gullo. ⁴Lah ni kwa agh ɓwa ni bagyi, ama ɓeni bag ga kwa agh Kulli ni.⁵Ɗeshiliya Musa ɗigna guro ma kwar a le Kulli kwa. Inni waɓkum a muri a ga a waɓɓa ka juh a dunna agh. ⁶Ama ɓa-ashibang ni pag muna ni ati agh ki lel ɓaleh Kulli agh. Shi sungni leh ngha shi bol tigyong ni yalisung kwa agh.⁷Ke ninah agh ninga mama bongho le Kulli waɓɓa. ''Ni kyari agh, n'og ghi le, ⁸Ken tengshi yaliyong ngha ninga a aɓeni ki teng murung ngha a kunbang ma tembang a lusung ngha.⁹Ga agh ngha kun bang ni a kahyong pagni salala temangha, a jum bogho woro ɓahri ni a yangha ashin gipangna langha. ¹⁰Ngha ninah agh npangna yalilula ni njaye. Ke nah,' kareni kwa agh a yangha a boro a yaliyang. Na ayeri a njin njere lang ngha. ¹¹Ke nina agh nkanina giri a yalilula lang; 'na ingna usulo lang ngha.''¹²In ɗig liyen amuna nah ate ntiriyong agh ka kun ɓwa niyong mashira ni ɓeni ny ni pagnjiteng ngha agh, ngha pil jummi ari kulli ma usulo agh. ¹³ngha ninah le ntenshi ariyong kareni kwa agh, ngha shi sungha a kunbang ni agh." ke ɓwa a ntiriyong tolkirung ngha ate soriyi bang le gimashira agh.¹⁴Ate shi ɗingna aɓiyong ma pagtumo ni Ɓa-ashibang, ngha shi tangha shi bol tigyong abini ni kunduna kena a malla le agh. ¹⁵A muri ga agh, a wanna, ''Ni kyariya i og ghi le ke ntengshi yahliyong ngha, ninga aɓeni ki teng murung ngha.''¹⁶A yang og ghi kulli ke teng muyang le? ne a ɓayong ni Musa pusa a Masar agh ni agh le? ¹⁷A yang Kulli pag yalula niyang bogho woroɓahri le? Ne a ɓeni pag gimashira agh ni le, a ɓeni a nluoh ngiriyang messa a lusung agh le? ¹⁸A yang kulli kaniyi giri i nah ingna a usulo le yang agh le ? ne a ɓeni ni ogyi bang ngha ni le? ¹⁹Shi shinna na gan ingna a usulo le agh ate shingra pah njiteng.

Chapter 4

¹Ngha ninale nji lelmusung ate ke ɓung a ntiriyong shingri ingna a usulo le kulli ni a waɓiyong tibi kikara agh. ²A waɓ ne sung tenana maɓwa le Kulli ninga mama a waɓiyang ngha. Ama tenane ni angna a ɓeni ni kpaɓɓa a muri njiteng na aɓeni pah muyang ngha.³Shi sungna a ɓeni pah njiteng agh, shi sungni sa ingna usulo eh, ninga mama a waɓɓa, "Ninga mama nkaniyi ni giri a yalilula langha, na a ingna usulo lang ngha.'' waɓ ni nah nidunna a malla tumo gil ngunjah. ⁴Ate wanna a bang a muri kara ma tomɓahri, ''Kulli usulo a kara ma tomɓahri ari a tumole ni pag agh.' ⁵''Ke ye nah, nah ingna a usulo lang ngha.''⁶Ate ninna agh, a tingna ɓaɓa leyong a ingna a usulo le, ke a ɓa Isra'ila dudug ni og tenana ma ɓwa le kulli agh ni ingna agh ate tolkirung, ⁷Kulli ye tig kara ni a gori ''Nikyariya'' Jung kara dudug waɓ tenana a njigi bin Dauda, ninga mama a wanni dunna agh, ''Nikyariya n'og ghi le, ke tengshi yaliyong ngha.'⁸Joshua panayang usulo le ke Kulli ni ye waɓteng muri kara maɓi agh. ⁹ke ninna agh, kara usulo ngha nghang a tig ya ate aɓa ɓang Kulli. ¹⁰Ate ɓeni ingna a usulo le kulli agh, inima ni muri agh usulina ni tumole, ninga mama Kulli pah ni usulo le agh. ¹¹Ke nina agh iɓi shi koshiyi ingna a usule, ate ke ɓung kpa a jah shiɓi ogbang ni a pagha.¹²Tele Kulli agh njiteng ni ninga usulo tebe tebe ninga garaɓwo ni kuni ɓahri agh. I ingna a yong ni bongho, i ingna abin kpaɓa le muh. yang ngha i yeri ɗenshe le yahlung ni ga ɓwa tollo ka pagha. ¹³Guɓung nya a gilla songri ri abin Kulli agh. Gakwa agh ingha beng a nji ɓeni ka waɓɓi sung njuo agh.¹⁴Ninna le sungha ni magulla bin ɓang Kulli ɓeni wora a Kulli agh, Yesu muna Kulli, shi bol njiteng lasung ngingang. ¹⁵Ate shi nya ni ɓeni nya ki shin gienna a muri shingra lasung ngha ngha, ama ɓeni sungha ni njin njere ni kwa agh a temne ninga sung. ¹⁶Ama ishi keni tengshi ari nieh le Kulli, ate sa kum gienna ni nieh le Kulli ni ka angni sung a kareni sa alli agh.

Chapter 5

¹Magulla le a Magulla kwa a bin ɓangKulli a tolli a ntiri a ɓwah, ini tangha ate muri a ɓayong ari gipagna le Kulli, ate iɓi pah nieh ni ɗahra ate toll gimashira. ²Ɓeni ka shin gi-enna le aɓayong ni ni yeriteng ngha ngha na a ɓeni pura a nji njere ate ini magha yangni a gimashira ni kangni agh. ³Ngha nah le ini magha pangna ke ɗahra ate a gimashira le ningha mama i pagha ate gimashira le aɓayong ngha.⁴Ɓwah nya ka kah ni muri a bin tangha magulla ni agh, ngha Kulli ni kyenimoh ninga mama gori Haruna agh. ⁵Ɗeshiliya, ɓa-ashibang ni gushi muri ke ɗig magulla le a magulla bin ɓang kulli agh, Ngha nah agh, le ɓeni ki nateng ariya nah, 'A mini munang, ni kyariya nɗingna tehro,"'⁶Ni ngha mama a waɓɓa agibang agh, ''A mini magula abin ɓang Kulli ha kena mallale muri a gi pyeshina le Malkisadak."⁷Ngha ɓa ashibang ngha ngunjah agh, jim Kulli ni alla ni ɓua ni njimehrung abin Kulli, beni ni ɗigyamuribang ka asshi a nluoh, ayangha a ogyi ate yangha i pah muri. ⁸Ngha ɗigna ini muna agh, aliyi nongshi murung njeh, ari a gani ni pagha.⁹Ha kena a mal gah kwa agh, ye ɗig ma ate ashibang ma gɓang-tahli abin a ɓayong ni ki og tele agh. ¹⁰ Kulli gware i magulla le a magulla bin ɓang Kulli a muri gi pyeshina le Malkisadak. ¹¹Sungha ni a giri dudug ni sa waɓɓa a muri Yesu agh, ama i kon waɓɓa ate nga nyah ni yeriteng ngha.¹²Ngha niɓeniya, ɗinga ke nyongni aɓa aliyi a ɓwa giri, ɗingna ke nyong ngha alla ɓi ɓwa aliyi yong tina tenana le Kulli. Ɗigna ke kirah ni aka payong, gili ma ɗungrina ni agh. ¹³Ɓeni kwa kirah ni pag gilile agh, ni tengkirung ni tenana ma yarata agh, yangha ningha minbangnah. ¹⁴Amma gilina ma ɗungrina agh, mami aɓa tenna ni ɗenshe leyang gilari kare ni kwa agh, ate aka koriyi gimaɓwah ni gimashira.

Chapter 6

¹Ngha ninah ɗeshi agh ɗag tinna tenana le ɓa-ashibang ni shi shisa dung, ke i shi pilla shi aliyi tinna pontuɓu abin a tumo manangna ni ma pa njiteng a bin Kulli, ²Ko tinna aliyi ishibang, pah bung a murung, nlogha a nkiliya, ni waɓ njuo kara malla le ngunjah. ³Sa osso sa pag ga ngha Kulli agha.⁴I konno abin aɓeni a tushi njiyang ngha, aɓeni mong gi pana ma nieh le Kulli agh, aɓeni gaɓ bongho le Kulli agh, ⁵ni aɓeni mong tenana maɓwah le Kulli ni gullo ma njah ni ka ju agh, ⁶ama ke yang kpako - I konno, ngha aka kun assa ɗeshi ari pontuɓu agh. Ga pagyi ya a pangna muna Kulli ni muyang ɗeshi, ni pi yiriɓina a ntiri ɓayong.⁷Njali ni ma ki nuh muru ni ki nya amuri agh, ngha ɗeshi ki pushi a ngung ma agnibang ate muri aɓeni a ɗigyang ate muyang agh, Kulli ngha ki soɓiyong ɓongshibang. ⁸Ama ɗigha a ngung nghe. agh ma ju eh ni karkidensa le, ɗigna gimanangna, ɗigna gyap ni wulo, malale agh pinsa ni.⁹Ama shi angna ni a gima ɓonna ni a muyong ngha, aɓa-kunyalung, aga a njin njere ashibang. ¹⁰Ate Kulli ya ɓashiɓi pag gi maɓwa ni agh, ke ka jangshi ni tumo le yong ni agnjung ni nga ɗumo ate luliya, ate npangne aɓeni pah njitengha tumo, ha ni ɓiyeni nyongha a muri pag yeh.¹¹Shi tolla ɓeni kwa a ntiriyong ngha i ɗung gi pagna maɓwa ma tig yong ari, kena a malla le. ¹²Ɗigha nah le ke in ɗigha aɓa ndongho agh, in nbi-nbur kushi aɓeni ag ogrung egh, ate pa h njiteng leyong ni gim yaliyong.¹³Ngha Kulliu ogni riyang ni Ibrahim ngha, ɗigna ɓung nya woriya ke ika kaniyi giri niya, ke kaniyi giri ni kana ngiri. ¹⁴Le nah, 'Ɗigna, nga ɓongso ɗeshiliya, ngha gushi a minkahwo,' ¹⁵Nina ni, ibrahim ɗigni gimyong a lel ɗungshi ogrung egh.¹⁶Njiteng ni, a ɓwah ngha ki kaniyi giri ni ga woyang ngha. kaniyi giri teya ini pag ga ki ɗung agni tengni kwa agh. ¹⁷Ngha Kulli ki tolli ka ɓuri ni ɗungshiyi ɓa tolgibiere ogrung egh agh, i ɗengshe le ya ma ariyina ni agh, ke kpaɓi ni kaniyi giri. ¹⁸Pag ate a gimaɓwah ni ɓahri ni pa ariyiya agh, amama ki ɗumo i Kulli agh ɓa pag yiri niya, sungni aɓeni shi kun bin vulo agh, shi tengshi ri sung ate i shi kun nwah ari ga shi tigyalung tiɓiya.¹⁹Sungha ni tigyong ninga mama sungha ni usulo agh i ingna ntiri njung kangdaga koribang egh agh. ²⁰Yesu ingna biyeh ninga ɓa kunduna lesung, ngha ɗigni magulla le a magulla bin ɓangkulli ha a malla le ini kene a njung pagha le Malkisadak.

Chapter 7

¹Ɓeni ni Malkisadak, murung salem, magulla bin ɓang Kulli, ɓeni lungri ni Ibrahim ngha i nyeni a tunghinyi a murung bwo, ke ɓongshi. ²Ibrahim pih mwoh a ntiri lum ma ga kah kuma a luah agh. Luli l ''Malkisadak,'' Tekushi, "murung ma gerenteng" A nshile lulung murung le agh-"murung salem""murung ma ololo" ³l nya ni ngiyong agh, i nyani tehrung ngha, i nya ni a kah agh, i nya nitol tye ɗigna ko malla le usulo agh. Ini magulla bin ɓang kulli ke kene, ni ngha muna Kulli.⁴Shin ja gullo ni ɓeni agh. kahsung Ibrahim pah mwoh a ntiri lum le aga pono a luah agh. ⁵A njere mwoh agh, amuna Lawi, a beni ag tumo le Magulla bin bangkulli agh kun saggha abin gigilla iɓi a agha mwoh a ntiri lum a bi ɓayong, aɓiya amuna ngiyang, kana ngiriyang te magha a pura ngiri Ibrahim. ⁶Ama a njere mamona agh, Malkisadak ɓeni nkila le kpani yang ngha ngha ag mwoh a ntiri lum abin Ibrahim le i ɓayong ma kenna ni ka ag ɓongshi bang abin ɓayong magulla.⁷Sagshiru nya, ɓayong makyena ni ki ag ɓongshi ɓang abin ɓayong magulla. ⁸Ngha nah le, a ɓeni ka wuhah, ka ag mwoh a ntiri lum, ama a muri mamogho agh, ɗunna i yang agh wa uoh ni njung. ⁹Ngha a gipagna le Lawi agh, ɓeni ki ag mwoh a ntiri lum agh, ini ma agh pane Ibrahim mwoh a ntiri lum. ¹⁰Ate Lawi ngha a ngiri a kahyi ngha Malkisadak lungrini ni Ibrahim ngha.¹¹Nibeniya, ɗigha ga kwa agh ka pagri a ntiri tumo le a Magulla bin ɓang Kulli ma le a ɓa Lawi (ate njibini ni a ɓayong agni gi gilla), Mang pag ɓore egh ngha magulla bin ɓang Kulli sah ka juh a muri gi pagna jah mami Malkisadak, ke na waɓ te gipagna le Haruna agh le? ¹²Ngha a ariyini tumo bin ɓang Kulli agh, gi gilla magha aka ariyi¹³Ate ɓeni a waɓɓa aga a muri agh, kunburi ma sah ni, a njiba ɓwah nya biyeh pag tumo a bin ɗahra agh. ¹⁴Ga ni songriri ya, Magulla le sung ngha pura a nji bin Yahuza, kunburi ni Musa ni wabteng a muri a tumo bin ɓang Kulli agh.¹⁵Ga sa waɓɓa ngha kwar, i ɗigha magulla bin ɓang Kulli ka logho ni ngha Malkisadak. ¹⁶Magula mapiyo bin ɓang kulli mapiyo niya ni logho a njin njere gipagna le ngirung ngha, ama ɗigna magulla bin ɓang kulli ma ɗigna gullo ni nya ki mal agh. ¹⁷Ate wanna tenana le Kulli dudug a muri: ''A mini magulla bin ɓang kulli ke kene ninga mami Malkisadak.''¹⁸Ga te paggi agh gigilla makunduna agh a tigne jag ate ɗigna tema nangna. ¹⁹Ate gigilla agh i nya i mal ga kwa agh. Ngha te agh, tigyong maɓwah nghang agh a dung, nji bini ni sa kuni kena bin Kulli.²⁰Gire ni paggri agh, se ni kaniyi giri. A njere mwoh agh, a ɓaɓah ɗigha a magulla bin ɓang Kulli ni kaniyi giri agh. ²¹A njere mamona agh, ɓeni mwoh niya, Yesu ɗigna magulla bin ɓang Kulli ni kaniyi giri le ɓeni nah yi, ''Magulla kanina giri ni te i ariyi ɗengshe le yali agh; 'A mini Magulla bin ɓang Kulli ke kene.''²²Nji ɓiyeh ni Yesu pahni ogrung ma njiteng ni maɓwah. ²³A njin njere mwoh agh njiteng ni, nluoh ni ɗagha a magulla bin ɓang kulli a pag tumo ke keng agh. ²⁴A njin njere ma sa agh Yesu ɗigna ke kene agh, yang agh ni tumo magulla bin ɓang kulli ke kene.²⁵Ngha ninah le, yang agh ni ɗigna muriɓang ni ka ashi aɓayong ni ki juh abin Kulli a njibini agh, Ate kara ni kwa agh yangha ɗigha i juh Kulli ate muyang. ²⁶Ate jah magulla le a magulla bin ɓang Kulli niya ini pyerari sung. nyah ni gimashira agh, yangha kwar, yarata, pusso jag a bin a ɓa-gimashira, yang ngha bikulli le ɓa kulli.²⁷Ni alla ika ɗing ninga a magula bin ɓang kulli ni ki ɗahra kare ni kwa agh ate gimashira le ni gimashira le ɓayong ngha. ²⁸Ate gigilla tingna a magulla bin ɓang kulli ni shingri agh, ama kaniyi giri ni juwa a njung gigilla agh tingna muni gerenteng ke kene.

Chapter 8

¹Niɓiyeni agh ga shi tollo sa waɓɓa ninga: sunghani Magulla bin ɓang Kulli ni ɗiya a bung mahli le Murung kulli ni a kuli agh. ²Ini guro abin gila Magulla a kangnah ma njiteng ngha Kulli gil agh, nya a pagha le ɓayong ngha.³Magulla ni kwa a bin ɓangKulli agh a tingne iɓi pah bung ni ɗahrah. Ngha ninah le ɓonna a kun ga aka ɗahri ni agh. ⁴Niɓiyeni agh anah noh Ɓa ashibang wa oh a ngunjah le, ke ni ɗig magulla bin ɓang Kulli agh ko fittong, ate a ɓwah ngha nghang ki ɗahrah ninga mama gigila waɓɓah. ⁵A pag tumo a kangnah ɓangKulli ninga minlin aga a kulli agh. Ninga mama Murung Kulli lagni Musa ngho igihri ika ɓag kangnah ɓang kulli agh: Kulli nah; ''pag ga kwa agh a njijere ni a ɗumoh a muri nkono agh.''⁶Ngha ni ɓiyeni agh Ɓaashibang agna tumo ma ɓonna ni wor mamiyang agh, kwa ini i pag ɓa ingna ntirung le aga a woro a ogrung a muyang ngha. ⁷A nanoh i ogrung ma kunduna nya ni gimashira agh le ke nah, al ogrung ma ɓahri agh.⁸Ngha Kulli kuni a ɓayongni ni gimashira agh nah, ''a kara ngha ka juh Murung Kulli nah nga tig ogrung mapiyoh ni liyah aɓa Isra'ila ni liyah aɓa Yahuza. ⁹Ni iɗing ninga ogrung ni ntiri sung nah a kahyang ngha, a kara ni npushini yang niɓeng a njeh Masar agh. Ni aya ɗing ag ogrunglang ngha, imente agh npurah a teleyang ini Murung Kulli nah ninah.¹⁰Mani ka pag ogrung ngha nga ni liye aɓa Isra'ila a njung a kareh ini Murung Kulli nah ninah. Nga tig gigila lang a yahliyang. Nyeh nga nyongliyang a kun yahliyang. Nga ɗig Kulli leyang. aka ɗigha aɓa liyang.¹¹Ɓung nyha ka aliyi muna ngi ko ɓih ma muri kalah gumung agh, kinah, 'yeri Murung Kulli. Ate amuna makyena nah aɓagullah kwa ka yerang. ¹²Ate nga shin gi enna ari gipangna mashira leyang. Nin wah ye ɗengshi ni gimashira leyang ngha.''¹³Ni waɓɓa ''mapiyoh'' wara tig ogrung makunduna ɗig ma yahyinah, ni ga a woro a jangshi ni mayayina tolla ka ɓorro.

Chapter 9

¹Nibiyeni agh ogrung ma kunduna ma agh yangha ni bin ɓang Kulli ni a njinjere ɓang kulli a ngunjah ni. ²A gillah bin ɓang Kulli. A biyeh agh, a kangna ma kunduna agh gishe tuhbang ngha nghang, ni ɗeshili ni fah n'nuh ni a tiya a bin gilla agh.³A njung bah ata ɓah, kangna mabih ngha nghang, mama agori bin gilla magulla agh. ⁴Yangha ni bin ɗahrah ni a gil ni gi fungna agh ni bin pinshih gi sungsunang. Yangha ɗeshi ni bin tig gi ogrung ngha a shengri ni gi fungnah agh. Aye agh nkori ma fungna ni a tig manna aye agh, ni gara ma lienghina le Haruna, ni a tahli ma ogrung. ⁵A muri gi tig gi ogrung agh, ni a minling aɓa kuntumo le kulli ma shin gi enna ma a vuliyi kunni agh, ma nishi logle shi waɓ tenana dudug a muri ni ɓiyeni agh⁶Ngha agiliyini aga kwa a mal agh, le amaguliyina bin ɓang Kulli kara ni kwa agh ingnah a kangna ma dahbeng ate pag tumo le yang. ⁷se magulla le a magulla bin ɓang Kulli ni ka ingnah a kangna ma ɓahri kushi mwoh a bogho, ye ɗingne eh ika ingnah ni nkila ma pontuɓu le, kedebang ika pag ma gimashira le ni mami aɓayong ni a pagha nya a agha leyang nghang.⁸Bongho le Kulli ɗumoh ile nji njere ni ki kah a bin gilla ma gullah agh nishang a ɗumi agh ngha kangna bin ɓang Kulli ma yahyina ngha wa tang agh. ⁹Gire ɗungna gi ɗumo a kunbangni ni biyeni agh. Nieh ni ɗahrah ni kwa a pag ni ɓeni agh nah a logle ariyi yahli ɓa ɓang Kulli agh. ¹⁰A tih yahliyang mwoh ari ga aka lih ni mama aka nuh agh ni lagha agiri sisa a njiɓunno. aga kwa ni agh nji njere ni a pagha ma ngirung se te a juh ni nji njere mapiyoh.¹¹Ɓa-ashibang juh ninga Magulla le amagulla ate agima bonna ni juh agh. Ingna a kangna Magulla ni ma bonna ni bin ɓayong ni ɓaghi agh, ma mamih ngunjah ni agh. ¹² Nya te nkila le a mbul nah njuh agh, ama ngha ate nkila le ɓa-ashibang ni ingninih abin Gilla magulla kushi mwoh ate kumisung usullo ni ki mal agha.¹³Ngho nkila le a mbul na a ndah ni meshiyi tuɓuh le nshari ndah amurah aɓayong ni pag gimashira agh langna yang abin Kulli a gimshira leyang, ¹⁴Ke ɗing ma niyalang ke nkila le ɓa-ashibang, ɓeni a nji bin bongho ni agh ki panah muri i nyha ni gimashira a kundung Kulli agh lagsung ari a gipangna ma yahyina ate shi payi Kulli ma usullo tumoh le ¹⁵Ngha ninah le, ɓa-ashibang ini pag ɓeni tangha ntiri sung a ogrung ma piyoh agh. Gani no nah agh ate, nluo le ashina a ɓayong ni diya a ogrung ma yahyina ni a gimashira le yang agh, a ɓeni Kulli gor agh ka ag ogrung gibiere ni ni ki mal agha.¹⁶Ba kwa ɓwa waɓ kuni ɗagha ke wuh agh ɗigna a ɗum gire nah, ¹⁷ate waɓ kung ngha ni pag ngha ɓwa ngha wa oh ni usulo agh, ɓeh wuh le ga yongli agh ka pag tumoh.¹⁸Ngha ninah le ogrung maduna ni ki pagri agh ngha nkila nya agh. ¹⁹Ngha Musa pahni a ɓayong kwa gigilla agh, tol nkila le a muna nda na mbul, ni muru, ni nji nguri ma bangna, ni lushi inlayi, le meshiye a muri gi nyonglina gigila ni a ɓayong kwa. ²⁰le nah, ''Nkila ma ogrung ni Kulli waɓɓa a payong agh ni"²¹Ini ɗeshi pagha n'nah, meshiyi nkila amuri kangna bang Kulli na aga kwa a yeh a pangni tumo agh. ²²Ngha ri gigila agh ga kwa agh nkila ka laghi. Nah song nkila agh le lag gimashira ni ki pagri agh.²³Ngha ninah le, ɗingna a minling le a ga kwa a kuh agh se te a lagyang ni ɗahrah giloh. Ngha ninah le a lagha aga a kulli agh ni ɗahra ma ɓonna. ²⁴Ɓa-ashibang ni ingnah a kangna gigila magulla ma a gil ni bung ngha, mama minling ma ɓonna ni agh. Ngha n'nah agh ingnah a Kulli, ke tangha kundung Kulli ate musung.²⁵Ni kene biye ate ke pah muri dudug ninga mama magulla bin ɓang kulli ki ingni ni bogho ni kwa agh abin ɓang Kulli Magulla ni kila le agiloh agh. ²⁶Ngha iniɓoh ninah agh, ke ɗingnah ika gana ate ɓih ari kundunah le ngunjah. Ngha ni ɓiyeni agh kushi mwoh ari mala le kunbang ini ɗunni muri ni tol gimashira ni muri a ngung pangha.²⁷Ɓeni kwa agh a wara atiya ika wuh kushi mwoh njumeh agh se njuoh. ²⁸I nite ninah, Ɓa-ashibang, ɓeni apah kushi mwoh ate iɓi tol gimashira le a ɓayong dudug agh, ika juh ma ɓahri, nyha ate tol gimashira agh, amma ate a ɓeni gim yahliyang ki le juh le agh ka kun aɓɓa

Chapter 10

¹Gigilla agh minling le a gima ɓonna ni ka juh agh ni, ama a ngirung ma ɓonna le agire ni agh. Aɓeni ki juh a kari Kulli agh nah ɗih yarata ate a ɓahrah ni a Magulla bin ɓangkulli ki pagha te ɓih bogho ni ɓogho agh. ²Ngha ni nah le iɓi a dag ɗahrah mini ya? Ini ninah le, ngha akuna lagriyang kushi mwoh le ke aɓa ɓang kulli niki yeri gimashira agh. ³Ama a ɗahreh agh a ɗigna gi ushi yahlung te gimashira bogho ni ɓongho ⁴Konna ke nkila ndah na a mbul ki lagha a gimashira.⁵Ngha Ɓa-ashibang juni a ngunjah agh, nah, "na ɗahrah ni pahbung ini a pilpira aggh, ngha nina le a gillang ngha ngirung ate ɗahrah. ⁶A nya a pag binmurubang ni pahbung ni ɗahrah ma pingshina ate gimashira! ⁷Le nah, "shina, miyang nja pag ga ɗengshe lo tolgha ninga mama a yonglo a murang agi yonglina agh."⁸Ni ɗuna agh, nah, "A ɗahrah, ko a pah bung, ko a ɗahrah ma pingshina, ko a ɗahrah ma pingshina te gimashira ini awo al agh. A nya te a pag binmurubang ari yang ngha." A ga ni ki pagha a ɗahrah ni a pah a njin njere gigila agh. ⁹Le nah, "shinnah, "miyang, nja pag ga a agha," Tolla gipangna ma kun dunah ate ika ɗig gipangna ma ɓari. ¹⁰Ni agha ni, a lagnah sung ari pah ngiri Yesu Ɓa-ashibang pagha kusung mwoh.¹¹A nji njere masha agh, Magulah bin bang Kulli kwa agh tangha kara ni kwa agh ate pagyi Kulli tumo jah ɗahrah ni ipagha kare nite a lag gimashira kwa agh. ¹²A nji njere ma sa ɗeshili agh, Ɓa-ashibang ɗahrah kusung mwoh ma tol gimashirah ke keneh, yangha ɗiyah a bung malih le Kulli. ¹³Yangha ilele she te aɓa shiɓi pil agi pariya akushi. ¹⁴Ɗahrale mwoh wara mal aga kwa agh ke kene aɓeni a woro a lagha¹⁵Ɓongho le Kulli ye ɗunneh sung. Niduna agh nah, ¹⁶Ga ni pag"Ogrung ni ngi pag ni yangha a njung a kareh, a waɓɓa le kulli. Nga tig a gigilalang a kun yahliyang yeh nga yonglih a ɗenshe leyang.¹⁷Nin wa ye ɗengshi ni a gimashira na a gima nangna leyang ngha." ¹⁸Niɓeyeni agh bah a lag gimashira nghang agh, ɗahrah te gimashihra nya ye oh agh.¹⁹Ngha ninah le, amuna nah, shi tingnah yahlisung sa ingna aɓin ma ɓonna ma gerenteng a ntiri nkilla le Yesu. ²⁰Ma ni pag nji njere ma piyoh ni ɗingna ma ashibang ni logshi sungha ari gi barbang, ari njele ngiri ²¹Ate su sunghani Magullah bin ɓang Kulli a leh Kulli. ²²Le shi jua kahri ni yahlung poshinah ni ma pah njiteng, ni yahlisung ni alagha ari a ɗengshe manangna agh, ni ngirisung ma ɓong nsari ni a lagha ni muru ma kwar agh.²³Nji bol njiteng lesung ngingang ni njiteng ma tih yahlung ni nya ni koshiyi ngirung agh, ate Kulli, ɓeni woro waɓɓa, Ɓa-njiteng ni. ²⁴Shi al njinjere ni sa tengshi ni ngirisung ari tollo na a tumo maɓonna. ²⁵ke shi ɗag te kpaɓa bin monah ninga mama aɓayong ɓaɓah pag agh. Ingha ni nah le, shi tengshi ngira arisung ate ɓih, amuri ɓih ate shi shinna kara tolla juh gyab.²⁶Ngha shi ɗingnah pag gimashira a yerelesung agh ni njumo ni shi wara shi yeri njiteng agh, ɗahrah ma lag a gimashira nya ye wa og agh. ²⁷Ngha ninah le, se ngoɓong ma shira ma njoh ni gishe ma konɓang ni ka pingsha aɓayong ni shiɓi Kulli agh.²⁸Ɓeni kwa shiɓi gigilla le Musa agh, ika wuh nah shin gi enna le agh ngha a ɓwa ɓari ko taro wat tenana a muri agh. ²⁹Njah njoh mashira ma yeni a shina kenne aka payi ɓeni kwa jeng muna Kulli agh, ngha kwa pil nkila ma ogrung ɗig gima nangna agh-nkila ni a lagni abin Kuli, aghna aɓeni lushi ye Ɓongho ma nieh agh.³⁰Ate shi yahrah ɓeni nah, i "ili murung agh mamengni, Ngha nwah." Ɗeshiliya "Murung Kulli ka waɓi aba leh njoh." ³¹Gi ngoɓong ni ga a kpah a bih Kulli ma usuloagh!³²Nɗengshi ni a kara ni wo agh, a njumo ni a loshini nji yong agh, ninga mama ngimni yahliyong ari tangha leyong a ganna magullah agh.³³A pana yong iriɓiyina a nji ɓayong ni jolyong, ni lushi yahliyong, ni "gani shisa nga nuh, ninga mama aɓayong woro nuh agh. ³⁴Ate nyongha ni shin gi enna amurah a ɓayong ni a kur agh, n'aghna ni bin murung ni gi kunna leyong ni a pong ngha. Kana ngiriyong agh nyarah nkunna gi kunna ma ɓonna ni nya ki mal agh ate mama nshina gi enna lang ngha a kurang ngha.³⁵Ngha ninah le ke iɓin ɓung agha leyong koh agh mama ni ngoshe magullah agh. ³⁶N'al gim yahlung, ate nga kum gah Kulli waɓɓah ika pah agh, ngha npagna ga yahli tol agh. ³⁷"Ate a ntiri kun bang fitong le, ɓeni ka ju agh ika juh ni tenghi ɓang agh.³⁸A ɓayong ma ɓonna lang ka ɗig ni njiteng. pil njumi le, bangni ki ɓonghang ri agh. ³⁹Shi nya a ntirah a ɓeni pil njuh yang ki kah a gishe agh. Ngha ninah le su sungha ntira a ɓayong ɓaɓah ni kun njiteng ate bol usulo lesung agh.

Chapter 11

¹Niɓeniya pah njiteng agh, ini pah tig yalung ari ga ka pagha. Ini pah dung gipanna ni ni sang a shin ngha ngha. ²Ate gha ni a kahsung kun ɓongsho ate pah njiteng le yang. ³Ni pah njiteng ni shi yeri ni Kulli ni gil ngunja ni wɓɓa le, ate ga a shing ngha na gilli ri a ga sa shing ngha.⁴Ni pah njiteng ni Habila pa ni Kulli ɗahra ma ɓonna wori Kayinu, ini payi ke Kulli ɓongshi ate pa bung le, ni pag njiteng ni ha ni kyari Habila ngha gi nateng, a njung wuhle .⁵Te pah njiteng ni a tolli Anuhu wara a Kulli ate ke shin nluwo agh." Na kumiya, ate Kulli tol le. Ate kedebang a tolliya, a waɓna i poshina yali Kulli. ⁶Ikonno ke a poshi yali Kulli ngha pa njiteng nya ngha nghan. Ate ɗigna ɓeni kwa ka ju a bin Kulliya se te pah njiteng i Kulli ngha nghan, a ini ba pah ngoshe aɓeni ki alliya.⁷Ni pah njiteng ni Nuhu agni kuntumo abin Kulli a muri a ga ni sang ashingha, ni pi Kulli gullo, gil gisasa muru ate i ashi a ɓaliye. Ni paghe nina agh, Kulli wang ngunja, ɗag Nuhu tol giɓere ma gerenteng ate muri pah njiteng.⁸Ni pah njiteng ni Ibrahim, ingha a goriya, ogbang le wara ba ika agha ga ki pag giɓereya, mgha ma puro ni yeri ba ika gha ngha ⁹Ni pah njiteng ni ɗig nigha biri a nje ogrung. Digga a gunri ni ̄Ishaku ni Yakubu, a ɓih ɓa tol gi bere. ¹⁰Yangha i tig yeh ri lah ni ngha ni tine agh, lah ni ɓa gilli ni ɓa ɓaggheya Kulli ni.¹¹Ni pa njiteng ni, Ibrahim ni Saratu kung ni muna a ya'ah leyang, mami ma nkwaɓi ni. Ate a agna ni ɓeni pa ogrung ye gha ɓa njiteng ni. ¹²Ngha nina le, a nji ɓwah mwoh ni, ɓeni ngha nloh niya, a ɓilla a mwah dudug, a nyashibang ninga amuna sheri ni a Kulliya, a gowo ninga nji salang, salng magula na logle a bang ngha.¹³A muri pah njiteng ni, a yangha kwa wuh na aga a ogrung ri agh. Ninale, ngha a shinni yang duna agh, a magyiyang kung le a agha a yangni abiri na aɓah gimbiri a ngunja. ¹⁴Ate a ɓeni wab jah agh, a pushi ne kwar a yangha a al bin ɗigna leyang.¹⁵Ngha a yang ngha a ɗenshe ni ni njeh ni a pur ngha nghan le, ke aka kuna jere yereh ¹⁶Ama ngha ninah gha, a tolla ke a kuna njeh ma ɓwah, mama a Kulliya. Ini payi, Kulli ni og yiribiyina a gohri Kulli leyang gha, ate warra gil yang bin ɗignah.¹⁷Ni pah njiteng ni Ibrahim, ngha a peri niya, pah Ishaku, muni ni mwoh agh, in ɓeni agh waɓɓa le Kulli agh. ¹⁸Ibrahim ni a waɓɓi, "Ni lulli Ishaku ni a gohri a minkahwo." ¹⁹Ibrahim panan njiteng i Kulli log le logshi Ishaku a ntirin a ɓayong ni wuh agh, le a ngulliteng gha, a biyang ni aghi nghan.²⁰Ni pah njiteng ni ɗeshiliya Ishaku ɓonshi Yakubu ni Isuwa. ²¹Ni pah njiteng ni ngha Yakubu ki wuh niya, ɓongshi a muna Yusufu kwah. Yakubu gushi Kulli, karra ri muna galleh. ²²Ni pah njiteng ni Yusufu, ngha ika wuh niya, waɓ teh puro le a muna Israila a njeh Masar, ke lagyang ate a muhle.²³Ni pah njiteng ni Musa, ngha a ɓilliya, aɓa ɓillaleh songri sheri taro ate a shinna Ini muna ma bor deng. A nya ɓang ngoɓong ga murung waɓɓa. ²⁴Ni pa njiteng ni ngha Musa gulliya, ni agha a gohri i muna munangalang le Fir'auna gha. ²⁵Ngha ninale, tolla i ganna na aɓa ɓang Kulli ni mama i ogni ɓorole gimashira ma kunbang fitong. ²⁶Yahra i yiriɓiyina sogha teh ɓa-ashibang gha, kumo magullah ni wor kumo la aɓa Masar. Ate yangha i tig nji ri ngoso gah ika kuma dung ngha.²⁷Ni pa njiteng ni Musa ɗagni Masar ni ɓang Yalula le MUrung gha, amma gim yeh ningah ya ngha i shin ɓeni a nyah shin ngha agh. ²⁸Ni pa njiteng ni pagni njibuno ɗuro ni mashi nkilla ate ɓa wol nloh le a muna ma kung duna niki dog a muna ma kung ɗuna le aɓa Israila agh²⁹Ni pa njitengni a ɗuri salang Baha maliya ningah gyah muri njeh ma yungna. Ngha aɓa Masar logni ki pagha ninah gha muru lihyang. ³⁰Ni pa njiteng ni ngarung le Yeriko kpahni njeh, ngha a kangnini kusung tombariya. ³¹Ni pa njiteng ni Rahab mah njah ni wuh ni aɓeni nyah ki og bang gha, ate agnah aɓa shin teg purra njeh ololo guɓung nya pagyang ngha.³²Mang ye ngah waɓɓa" ate kunbangka paghang fitong ngha ngi waɓ teleh amuri Gidiyon, Barak, Samson, Yefta, Dauda, Samaila ni aɓa shinduna. ³³Ni pa njiteng ni a lih a njeh, a pag tumo ma njiteng, a agha a ogrung. A gir kung ayim, ³⁴A lingshi gishe, a aɓɓyi gi bura, a kung tene mason ngirung ari a konoh, a lih luwa ni gang kung aɓa luwa ma njeh ma sa ni.³⁵A mena agha a nloh leyang ni usulo leyang. A ɓaɓa agha a ɗumi yang ganni, na agha a mayiyang bung gha, ate a kun logha nje manjali ma ɓwah. ³⁶A ɓaɓa agh, a jollayang ni wohlo ni kuro ni girah. ³⁷A ɓuyinayong nitalli. A kashiyang ntiring. A wol nloyang ni gara buwo. A galili ni ngung nju ni nguɓ nɓul. A nyah ni lah gha, a pariyang, a ɗumi yang ganni. ³⁸Ngunjah ni ma agh njiyang gha. A galina a lusung, nkonno, tuh sara ni a tulli ni a njeh agh.³⁹Ngha teh gha, Kulli bongshinayang ate njiteng leyang, ogrung agh ni ɗungsa muyang gha.⁴⁰Kulli gilla gih maɓwah teh musung, ate shi nyahale, nah ɗungshi agh.

Chapter 12

¹Ini ninah le, ate aɓa waɓ gipangna dudug kangni na sung ngha, le nji so gi tolla ma dungrina, ni a nshile gimashira ni ki kari kpangha ri sung agh. Le a ntirin ɗignah gim yahlung agh, ishi bang mere ni dunsung ngha. ²Le nji tig njisung ri Yesu ni pag ma kunduna ni ɓa tenshi njiteng lesung. Ate bin murubang ni atiya dumiya, ginye a muri ngung pangha, shiɓi og irbiyina, le ɗigha abung, ma li le ngung muru le Kulli. ³Ndenshe amuri, aɓeni ginye ri aɓeni shiɓi ki gimashira agh, ate ke iriyong e mala a yahliyong, nɗag teɓiya.⁴Ni sang sa shiɓi ko nnoni rung ari gimmashira ha kena a nkila agh; ⁵Ko njanshina ni tenshirung ni langha ni lagniyong ninga amuna agh; "Munang, ka tol fungso le Magulla ni njung bung ngha, ko iro malla ngha fungso agh" ⁶Ate Magulla ki fungshi ɓeni kwa yeh tolgha, e yeh i fungshi munani kwa agha.⁷Nginyeyong ni gani fungso ni nkun muyong ayeh agh. Kulli ki pagyong ni gha amuni: muna mayeni teri nya ki fungshi agh? ⁸Ama a nya a fungshiyong agh le ni gha mama a fungshini aɓeni kwa agh le e nyongni a muna ɓa nguri kunbuye.⁹Ɗeshiliya, sungha na a terung ma ngunjani aɓa fungshibang, sungha shi gushiyang. Ninale nishi og tesung a ɓongho ate shi aɓɓ ale? ¹⁰Abin ɓaɓa agh, a tesung ki fungshisung ma kara fitong nigha mama yeyang tolgha. Ama abin ɓaɓa gha Kulli paghana ate ishi kum ɓorole ngosso ma gerenteng le. ¹¹fungso nya ki boro akunbang ni a pag ni agh ama i konɓang. Ni jumo le ngha i agnibang ari pagtumole ɓongho ma gerenteng ate aɓeni a aliyang ngha.¹²Ngha nina le ntenshi biyong na a nkuniyong ni ki wu agh. ¹³Mpag injere layong i tang swap ate kushiyong, ate ɓeni ki suriya ke nutili kushiyah, ama i kun tenne maso ngirung.¹⁴In al digna ma ololo ni ɓeni kwagha, ɗeshiliya ni ɗigna ma gerenteng mama nya ngha le ɓung nya ki shin Kulliya. ¹⁵Nɗig liem ate ke ɓung a ntiri yong ni kun nieh le kulli agh, ɗeshiliya ke gi yalilula i logha a ntiri yong mama ki juni ganshirung ngha, ate ke ɓiya a ɓwah dudug agh. ¹⁶Immolem ate ke a ɓa pag nja ko aɓeni nya ki ɓang Kulliyagha, nigha Isuwa ɓeni ate gilina mag kusung mwoh mag gullo ma miɓala le. ¹⁷Nyara te, njumi yah, ngha longni i alli gullo ma min ɓillale agh, agiti ate ni kun kunbang ma pon tubu agh, ngha te alle ha ni nji murung.¹⁸Ate nin njuwa ri nkonno ni aka dogha, nkonnoni ki ag gisheya, ni pinna, ni nlele ni gun muru ¹⁹Nin juwa ba a tong jeme gulla agh, ko aba ngyon ni ki nateng ki pi a ɓeni ki ogyi ngoɓɓon ha ajima anah ke aya nateng risungha. ²⁰Ate na gim yahliyang ari gigill agh: "ko gulo ni tog nkonno, abuyi ni tali, ko a tiye ni munni." ²¹Gi shina, gi ngoɓɓonni ha Musa nah, "ngoɓɓon wollang myang ngi koshiyo"²²Ama ni ɓeni nye njuna a nkonno Sihiyona ni, A ngɓalale kulli ma usulo, Urushalima ni a Kulliya, ni ɓunno le aɓakuntumo le Kulli ki pag bin murubang. ²³Njuna a kpabale a minɓala a ɓeni a nyonli luliyang a Kulli agh. Njuna bin Kulli ɓeni ki waɓɓi ɓeni kwah njuwo, ni ri ɓongho la aɓa pah njiteng pu geretengha. ²⁴Njuna bin Yesu, ɓa tangha ntirin ma ogrung mapiyo. Ni nkila ma meshina ni nateng wur nkillale Habila.²⁵Immonlem, ken nshiɓi ɓeni ki natengha. Ate ngha na aɓɓ niya agh, ngha a shiɓi ɓeni ki langyang ngunjah niya, sung teya ni shi aɓɓa ngha shi shibi og ɓeni ki langsung a Kulliyah. ²⁶Kara ɓaɓa ngha nghan, ngha i jigri ni ngunjah. Ama ni ɓeni yah tollo nah "Ni ɓeniya, ni ngi jigri ngunjah ni muriya, ama ni ɓakulli kwa."²⁷Tenana ni "Ha ni kyari" ɗunna pushiya la ga ka jigriya. a ga a woro a gilla, a ga te ni ki jigriya ka ɗigha. ²⁸Ninale shi ag ɗiya muribang ni ni k jigriyagha. Le shi pag makampah a njere ni ki gushi Kulli agh, ni pah gullo ni nguɓɓon ²⁹Ate Kullilsung ngha gishe ni ma pingshi bang.

Chapter 13

¹Iɓi ngjung le a muna nah ikena ɗunah. ²ke bin njangshi bollah a birih agh. Ate njinjereni a ɓayong ɓaɓah ki bollah aɓa kun tumo le Kulli ngha na a yere leyang agh.³Nɗengshi ni aɓeni njoh kur agh, ninga nyong agh a gani niyang agh. Nɗengshi ni aɓeni a ntiri ganni agh, ninga nyong agh niyang a ntiri ganni agh. ⁴Ɓeni kwa agh iɓi gushi nduwalah le. Iɓi bin nongho nduwulah iɗih gerenteng, ate Kulli ka waɓi aɓa pag njah njoh.⁵Iɓi gipangnah leyong ɓih pushi yong a nji njere al boloh. Npah Makampah nigah nyong agh ni agh, ate Kulli ni muri nah, "NIh ngi ɗagyong agh, ni te ngi ɓuyong koh agh." ⁶Iɓi shi angni gah sungha ni agh ate sha kun mahso ngirung sha nah, "Murung Kulli ni pag ɓa angnang, Ningi ɓang ngoɓong ngha mang ɓwa ka pangha le?"⁷Ndengshi nah a magula leyong, aɓeni ki waɓiyong tenana le Kulli agh, le nyeh nshin malale ɗingna le gipangna leyang, N'aliyi pah njiteng leyang. ⁸Yesu Ɓa-ashibang ini noh, ni kyahrih, ni malla le ngunjah.⁹ke aliyi giri manangnah iɓi kengshi yong agh. Ate ɓonna iɓi yahlung kun tenshirih ni nieh, nya ate agi liyinah ni nya ki agni aɓeni tig yaliyang ri agh ɓangha ngha. ¹⁰Sungha ni ɓin ɗahrah ni aɓeni ki pag tumo abieh agh, a nya ni njere ni aka lih ni giri abieh agh. ¹¹Ate nkila le a giloh ni a wola ate gimashihra agh, magullah bin ɓang Kulli ni ki juh ni aɓin ɗahrah, le a nyama la yang agh a pingshi yang a ɗahbeng, bin kpaɓa.¹²Yesu osso ganna a kunkala nji ɗahbeng, ate ika lag ɓayong ni nkila le. ¹³Ngha ninah agh, iɓi shi kenah ɓini a ɗahbeng bin kpaɓah ni tolgi iribiyina le. ¹⁴Shinyha ni lah ni nyha ni malale aɓa agh, Ngha ni nah le, sungha sa al lah ni ka juh kara agh.¹⁵Nji ɓininih, ini, le kara nikwa agh shi woro ɗahrah ma ɓongshi Kulli, ɓongsho ni ka ɗung ga pura kunsung agh ate gushi lulih. ¹⁶ke shi jangshi ni pag gima ɓonna ni angna arisung agh, ate a jah ɗahreh ni ɓang ki ɓonih Kulli ni yang¹⁷N'ogh tenana n pah muyong abin amagulah leyong, ate a yang ni a leh muyong, ninga a ɓeni ka wat tenana a muyong agh. N'og tenana le amagulah leyong ate aka pag tumo eh ni poshi yahlung, nyha ni nyhashi teng agh, ate a nyhashi teng le gire niki angniyong agh.¹⁸Njimisung Kulli, ate shi angnah shi sungha ni yahlung maposhinah ma ɗingna a nji njere ma ɓonna a ga kwa agh. ¹⁹Myang ngi tengshi ngiriyong npag ninah, ate iɓin nyerah ɓiyong gyaɓ²⁰Niɓiyeni agh iɓi Kulli ma ololoh ɓeni logshi Magulah ɓa leggiri a nkiliya agh, Magulah Yesu, ni nkila ma ogrung ni nyha ki mal agh, ²¹wara tihyong ni pag gima ɓonna ni kwa agh ari ɗengshe le. Iɓi pag tumo nisung niga ka pashi yahli agh, abin Yesu Ɓa-ashibang, nji bini ni gushirung ka ɗing ngha malla le nya. Ibidiana.²²Niɓiyeni agh myang ngi teng shi ngiriyong, amuna nah, n'agni tenana ma tengshi ngiriyong ni nyongliyong ngha. ²³Ntolla ni iɓin nyere ni a mangne eg muna ngisung, Timoti bung juh gyaɓ le sa juh ninih shi jah shinyong²⁴Nmayi amagulah leyong na aɓa pah njiteng kwa. A muna nah ni a Italiya agh ngha ki mayi yong kun. ²⁵Iɓi nieh le Kulli ɓih ɗing niyong kwa kum.

James

Chapter 1

¹Yakubu, guro le Kulli, ni Magula Yesu Ɓa-ashibang kena bin a kunburi lum pur ɓari ngha meshi agh: miyang ngi maghi yong kun. ²Ntolli kwa ni binmurubang, a muna nah, ngha a gana shisa agh. ³Nyeri pyeri pah njiteng le yong ngha, ngha ki zuni gimyalung.⁴I gimyahlung iɓi ɗungshi tumo le ate nga gullo a ɗungso, ate ken pag enna guɓung ngha. ⁵Ɓwa ngha ntiri yong ki al yeriteng le, iɓi alli abin Kulli, ɓeni ki pah bung dudug nya ni sagha agh, ɓeni kwa ki jimi agh, ika pih ne.⁶Iɓi ɓiye i jimi ni njiteng, ke iɓi ariyi yali agh, Ɓeni kwa ariyi yali agh yangha ni nga veliyeh le muru salang magulla mama gung ki pira ki dogh ba kwa agh. ⁷Ɓiye agh ke iɓi ɗengshe ika kun guɓung abin Murung Kulli agh. ⁸Zah ɓiye agh yang ngha ni Yahlung ariyinah, nya ibol muri ari agi pagna le agh.⁹Iɓi muna nah ɓa enna ɓi tol muri abin tangha le a magulla, ¹⁰ama ɓakumoh agh nyeshi shin bin tangha le, ate kumo le malla ni nga posho lusung ma fungna. ¹¹Ate kara wam ni pinshi bang le, pinshi lusung. Posso giri ka sokoh, ɓoro le ka ɓiya, ni nga mama ɓakumo kpah ni ntiri kumo le agh.¹²Ɓa kum ɓoroni ɓeni ki gim yahli agh a pyere agh. Ngha gim yahli agh, ika kum jenghe ma usulo, ngha a woro a tighi a ɓeni aghni tenana le Kulli agh. ¹³A pyeri ɓwa le Ke iɓi nah, ''Kulli ni pyerang ngha," Ate a nya a pyeri kulli ni gimashira agh, i nya te i pyeri ɓung ngha.¹⁴Ɓeni kwa agh ki kum pyere ari gimashira ni tollo ika pag agh, ngha ki nonih ki nuh muri agh. ¹⁵Gimashira ni iɗenshi agh, ini ka ɓil gimashira, gimashire gul le ika ɓil nluo. ¹⁶Ke iɓa asoriyi yong ngha, amakun yahlung lang.¹⁷Ninye ma ɓonna ni kwa agh ni ninye ma ɗungshina agh purah bin Kulli. Suloh abin Dah ma poshibang. Abini agh ariya nya ko pila ninga mama minlim ki pangni agh. ¹⁸Kulli tollo ka ɓilsung ari tenana ma njiteng ate iɓi shi ɗig ninga a makunduna le aga a gilah ngunja ni agh.¹⁹Nyarah ga, amuna nah makun yahlung: ɓeni kwa agh iɓi kari teshi kirih, ke iɓi kahri nahteng ngha, ke iɓi kahri pah yahlulah agh. ²⁰Ate yahli lulah le ɓwa agh nya ipag tumo maɓonna le Kulli agh. ²¹Ngha nina le, nɗag tumo mashira ni pag gimashira. A ntiri nongshi murung, n'agh tenana ni a jamma, ngha ka ashi usulo le yong ngha.²²Nɗiya aɓa pag tumo ni tenana, ke iɓi nɗiya aɓa ogho ni muri agh, nga soriyi muyong ngha. ²³Ɓeni kwa ɗig ɓa ogh tenana ama nya ki pag tumo ni agh, ɗig na nga ɓeni ki shin kundumi a gishinbang ngha. ²⁴shin muri woro le jangshi ni kundumi ni shin ngha. ²⁵Ɓeni ki shin gigila ni ɓil nji njere ma kun murung, yangho ɗeshi i'ogh tenana agh, ni ɗig ninga ɓeni ogho yahli jangshi agh, ɓiye agh ika kum ɓoro le Kulli ari pagha le.²⁶Ɓeni ki tig yali agh ini ɓa ɓangkulli ama ni bol kuni agh le, yangha isoriyi muri, ɓangkulli le agh ma nangna ni. ²⁷Ɓangkulli ni kpanana nya ni ɗahɓi a kundung kulli le sung ni Tehsung ngha agh, ini ga i'aghni mbah wori na amambiere a ntiri gana le yang, ɓiye ye bol muri nya ni ɗahɓi ngunja ni agh.

Chapter 2

¹A muna nah, ken nbol njiteng le magulla Yesu ɓa-ashibang, magulla ɗigha muribang, ni ɗum tariyibang a ntiri ɓayong ngha. ²Shi tollo ɓwa zu ingna abin kpaɓa le yong, ishi muna nyeh ma gifungna, ni ɗagrah maɓonna, le ɓayong maɓi zuna ni ɗagrah ma baḥra. ³A shin ɓeni mel ɗagrah maɓonna agh le anahyi, ''ɗigha bin maɓonna, ama a nahyi ɓa enna, ''weh yah, zu tangha ɓoghoh,'' ko, ɗigha kusang bah,'' ⁴Nya ngi waɓɓi ariyong njuo agh le? nin ɗigha aɓa waɓ njuo ni a ɗengshe mashira agh le?⁵Nteshi kiriyong amuna nah makun yalung, Kullini tolla aɓa enna ni ngunja ni aɗigha aɓa kumo a njiteng le, a ɗigha aɓa tol gibere le ɗigha muriɓang ni oghrung ni pih aɓeni aghnji agh? ⁶Ama in jenna aɓa enna! ne aɓa kumo ni ki pahyong gani le? A yangni a keni yong abin njuo agh le? ⁷A'nya aɓiyi lulung maɓwa ni nyong ngha ni agh le?⁸Ngha te nina, in bil gigilla magulla ninga mama a nyongliya, ''Aghnji ɓuwo ɓa muri kala ninga a woni agh.'' A pagna yarata. ⁹Ama a aghnji aɓayong ɓaɓale, awongha a pag gimashira, le njuo bollo ninga aɓeni nya ki bil gigilla agh.¹⁰Ate ɓeni kwa bil gigilla agh, le kpa mwoh a ntiriyang ngha, le ngha ni nga kpahna yang kwa agh, le pagna gimashira. ¹¹Ate ɓeni nah, ''ka pag njah agh,'' ini ye nah "ka wol nluo agh, Na pag njah agh, ama a wol nluo le, a ɗigna ɓeni ni bol gigilla agh.¹²Nahteng a pag giri ninga aɓeni a waɓɓi yang njuo a nji njere le gigilla ma kunmurung ngha. ¹³Ate waɓ njuo ki zu abin aɓeni nya ki shin gi enna agh. Ate gi enna ka ɗigha muri njuo.¹⁴Mang pag ɓoro a muna nah, ngha ɓwa nah yangha ni njiteng, ama i nya ni tumo agh? Njitenghe ka ashi le? ¹⁵Shi tollo, i muna buna ko muna ngalang nya ni gi kura maɓonna ko gillina akare agh. ¹⁶Shi tollo mamona leyong nahyi, ''ni kene a ololo, i nɗig pihnna nini ni ɗungso.'' Ni pag ga kana ngiriya agh le, mang pag ɓoro le? ¹⁷Ini te nina, njiteng ni muri, tumo nya ri agh le, nluo ni.¹⁸Ɗeshili ya ɓwa ki nah, 'awongha ni njiteng, miyang te ni tumo.'' Ɗumang njiteng lo, tumo nya ni agh, kana ngirang te agh ngha ɗumo njiteng lang ni tumolang. ¹⁹In pahna njiteng i Kulli ngha nghan mwoh, in pag a gimaɓonna. Ama ko agima tenna pahna njiteng nina ha koshiyo. ²⁰Awongha a tollo aka yere, ɓayong ma nangna, ate njiteng ni kpaɓni tumo agh le, ɗigna gima nangna ni.²¹Nimi a ashi Ibrahim, ɓa ɓilsung ni tumole, ngha pahni muni Ishaku ninga gi pahna bin ɗahrah agh le? ²²Shina, njiteng le pangna tumo, le ari tumole agh, njiteng le gullo. ²³Ga ayongliya ɗunshina ngho nah, ''Ibrahim pah njiteng ari Kulli, ha atolli ɗig ɓa gerenteng'' le agori i ɓih kulli. ²⁴Nshina ni tumoni a ashinibang, ni njiteng ni mwoh agh.²⁵Nina ɗeshiliya na ashi Rahab ma'njah ate tumo agh le, ngha aghni ni a ɓa tassa lenghe shinbang, pushiyang a njere maɓi sa agh le. ²⁶Nigha mama ngirung ɓongho nya agh le nluo ni ya, ini te nina, njiteng nya ni tumo agh le, nluo ni.

Chapter 3

¹A ɓwa dudug ni ɗig a ɓa alliyi giri agh, amuna nah. Shi yerina ni aka waɓɓi sung njuo ma kpakaka. ²Ate su sungha sa eng kushi sung a nji njere shisa. Ɓeni kwa ni eng kushi a ntiri tenana agh le, ini ɓayong mama kun tangha agh, ɓeni ki gan bol ngiri kwa agh.³Shi ishi nye a kun piri ate i sowa tasung le, sa gan bil ni ngiriyang kwa⁴Ntig njiyong ari gi sasa, ni gullo le yang kwa agh, gung ma tenna ngha ki gindili yang, ni gi tulla makenna ni ɓa lame ki pilli yang a nji ba yali tol agh.⁵Ini te leshung ngha min bangni fitong a ngirung, ngha ɗeshi i tol muri ari agi ma gullina. Ntig njiyong ari njereni min gishe fitong ki pingshini ɓalusung magula agh.⁶Leshung ma agh gisheni a ntiri a kanda ngiri sung, ngunja le a gimashira ni a tigha a ntiri a kanda ngirisung. Ngha i ɓiyi ngirung kwa, ngha nye tig ɗigna le ɓayong ki bol gishe. Ini te ya lah gishe ni fughi.⁷Ate zah nyam ɓa lusung kwa, aminya, ni ama sunghina, ni ama a muru, ngha a lingshiyang. ⁸Ɓwa ngha ma ki lingshiyang, ama leshungha ɓwa nya a ntiri aɓayong ka gan lingshi agh. Ngha gimashira ni, ɓwa ni logle gani agh, ngha ni tunang ma wol nluo.⁹Ni leshung nghe ni sa ɓongshi ni murung kulli ni tesung, ini ɗeshi sa nyonni a ɓayong ni a gilla ni nga kulli agh. ¹⁰Ƙungni a ɓongshini bang ngha, ini a nyonni bang ɗeshi. Amuna nah ke ga i pagha nina agh.¹¹Nji muru mwoh agh logle pushi muru ma pyem ni ma lulla le? ¹²A muna nah, ngung gori logle pilla ɗig ngung zaitun le? Ko ɓabang nji ngung inabi pilla ɗig gori le? Ini te muru ma muah ni logle pushi muru maɓwa agh.¹³Yang ki pag ɓa yeriteng ni yerigiri a ntiri yong le? Le iɓi ɓiye i ɗung a tumo maɓwa ni nongshi murung a yeriteng. ¹⁴Ama , nyongha ni kikil mashira ni tigyong mashira a yaliyong le, ke ntol muyong ni yiri ari njitengha.¹⁵Yeriteng mama ni pura a kulli agh le. ma ngunja ni, i nya ni bongho agh, ma gimashira ni. ¹⁶Ɓa kikil ni tigyong mashira pagha ngha, ɓeni a kung salala ni a gimashira ni kwa agh. ¹⁷Ama yeriteng ni purah a kulli agh, ngha ni dunna agh ma kwar ni, ni ma ololo, ni bol rung, ni nong shi murung nje, ma shin gi-enna ni pah nji ngung maɓonna , ɓa tengrung ni ɓa njiteng ɗeshi. ¹⁸Ɗeshili ya, a muna nji ngung ma njiteng ma gerenteng ni jamma a ntiri ololo ini ɗigha ntiri a ɓayongni ki pah ololo.

Chapter 4

¹Mang ki zuni sagshirung ni mohno a ntiri yong le? Ne i pura a yalung koshiyi gimashira ni ki pura a yaliyong agh le? ² nyongha nga koshiyi giri, nin nkumma. Nyongha nga wol nluo, ni kikil, nin nlogle nkumma. Nyongha nga wolrung ni mohno. Ha ni kari, ni nkumma ate ni illi bangha. ³In jimma ni nkumma ate nyongha nga jimma a njin njereni ni botiya agh, ate nga pag tumo ni ate ga muyong tol agh.⁴Nyong aɓa pag njah! Ko nin nyere pag ɓihyong ni ngunja agh, mohno ni ari kulliya le? Ɓeni kwa te pag ɓihyong ni ngunja agh pilla muri ɓa shiɓi kulli.⁵Ko nɗenshi tenana le kulli ni waɓɓa wara gung, "Ɓongho ni ɗigha a yalisung ngha, yangha ni kikil mashira agh le?"⁶Ama kulli pah sung ninye le ɗuɗug, ngha tenana le kulli nah, " Kulli ngha ki shiɓi ɓa logshi muri, ama pah ninye le ngha abin ɓeni nongshi muriya." ⁷Ngha ni nale npah muyong bin kulli. Nshiɓi ɓa soribang, le i ɓangyong.⁸Nzu gyap ni kulli, le i zu gyap ni yong. Nlag biyong, yong aɓa gimashira, nlag yaliyong, aɓa yalung ɓari. ⁹Nɗig ni ɓwagha, nɗig ɗigna gi enna, ni ɓwa! I ollo leyong i nyera yali pinna, le bin murubang leyong i pil yali ɓiyina. ¹⁰N'nongshi muyong a ƙunɗung murung kulli, le ini te ika logshi yong bi kulli.¹¹Ken nahluli ari yongha, a muna nah. Ɓeni nah lulli muna ngi ko waɓɓi njuo agh, ninah lulli gigilla agh, wanne gigilla njuo. A waɓɓi gigilla njuo le, a nya a bol gigilla agh, ama ɓa waɓ njuo.¹²Ɓwa mwoh ni pah gigilla, ini te ɓa waɓ njuo. Ini pag ɓeni log le ashibang ni wollo. Awoni yang le, ke a waɓɓi ɓwo ɓa murikalla njuo le?¹³Niɓeni agh magkiro, aweh ɓeni awo nah, "Ni kyari ko kaberi agh sa ka ntiri lah mama, sa pag bogho a biye, sa magh giri sa ƙum ɓuro." ¹⁴Yang yeri ga ka pag giri kaberi agh le, ɗigna lo ka pagni yelang le? A wongha ninga tuɓu ni ki kpah'agh, njummi fitong le meshiye.¹⁵Ngha ni nale, a nah, "Murung kulli agh le, sa ɗigha sa pag ga, sa pag gogho." ¹⁶Ni ɓiyeni ya, a wongha a gushi muro a muri gi payina ma ɓiyina. Gushi murung ni kwa agh gimashira ni. ¹⁷Ɓeni yeri gima ɓwa agh ke shiɓi paghe yah, ɗigna gimashira a binni.

Chapter 5

¹Nzu ni ɓeni, nyongna aɓa kumo, nɓwagha ni magjollo ate gi yalula ni ki zuwa muyong ngha. ²Gi kunna leyong ɗunna, a ngigiri lina agi mella ngirung leyong. ³Agi fungna, na gi ɗig deng leyong ɓuwa ni yalo. Ɓuwa yalo leyang ki waɓ kunyong. I pingshi giriyong ni gishe. Ntigna gi kunna leyong ate kara njimajeh.⁴Nshina, ngosso nwah le a ɓa pag tumo ngha ki ɓuwa, a nwah ni ingitiyi a ɓeni pagha tumo a bili ya, ɗeshiliya. ɓuwa le a ɓa pagtumo billa bang a kiri murung kulli. ⁵ Nɗig na a ntiri ɓoro a ngunja ni, in ishi na muyong. In lishi na kun yaliyong ate kara ma wolgiri. ⁶In zuri, nye wol nluo a ɓa gimaɓwa. Ni te ganghi yong bangha.⁷Ini ni nale, i gim yaliyong, a muna nah, ha zule murung Kulli. Nshina, ɓa ɗig ɗiya ki lel gi soro ni nje agh. Yangha i lelle ni gimyong ha i ƙun muru ma ƙunduna ni ma nzumo. ⁸Nyong te agh, i gimyaliyong. Ntenshi kun yaliyong ate zule murung kulli ɗigna gyap⁹Ken nvuriteng ngha, a muna nah, ari yongha, ate aka waɓɓiyong njuo. Nshina, ɓa waɓ njuo ngha tangha kun ƙangna. ¹⁰A muna nah, nshina ari gani ni gimyong le a ɓa shinduna, aɓeni ki nahteng a ntiri luli kulliya. ¹¹Nshina, sungha shi tigha aɓeni ki gimyaliyang ngha ninga aɓa kum ɓoro ni. In oghna te gimyong le Ayuba, nye yara ɗenshi le murung kulli, ni pag ga ni i shini gi enna gha.¹²Ɗeshi kwa agh, a muna nah, ken nkaniyi giriya, ko ni ɓa kulli ko ni nje, ko zah kaniyigiri ma ɓi ya. Ni nale i "Ah" leyong i ɗig "Ah" le "o-oh" leyong i ɗig "o-oh", ate aka waɓɓi yong njuo ga.¹³Ɓungha ni gana a ntiri yongle? Iɓi jim kulli. Ɓungha ngha ki pag bin murubang le? Iɓi tuh ngya ɓongshi kulli.¹⁴Ɓwa ngha a ntiri yong ki nong konnole? I gora a magulla bin ɓang kulli a jimmi kulli. A ɗahri ni murun a ntiri luli murung kulli. ¹⁵Jimma le ɓa njiteng ka tenshi mahso ngiri ɓakonno, kulli ka logshi. Pag na gimashira ma le, kulli ka laghine.¹⁶In waɓɓi ariyong gimashira leyong, njimmi ariyong kulli ,ate nga kun tenshi masso ngirung. Jim kulli le ɓayong ma gerenteng ngha tenne. ¹⁷Iliya ga, ɓwani ninga sung. Jim kulli ni yali mwoh ke muru ni nyagha, muru tangha a njeye ha bogho taro ni sheri topurmo. ¹⁸Le Iliya ye njim kulli. Ɓa kulli pah muru, le nje pushi gi soro.¹⁹A muna nah, ɓwa ngha a ntiri yong kpah a njin njere njiteng le, le ɓwa nyeshi njere, ²⁰i ɓiye yere i ɓeni kwa yeni ɓa gimashira ni kpah agh le, aka ashi a nluo, ɗeshiliya a vuliyi gimashira duɗug.

1 Peter

Chapter 1

¹Bitrus, ɓa-kuntumo le Yesu ɓa-ashibang, zuwa bin aɓeni a tollo ɗigha abiri agh, ye meshiye a nje Buntus, Galatiya, Kappadokiya, Asiya ni Bitiniya. ²Kulli Dah wara yeri ga, tig bongho ma oghrung ni meshiyi nkila le Yesu Ɓa-ashibang. Iɓi niye le Kulli ni ololo le i ɗingni yong, iɓi ɓuri yong.³Iɓi kulli ni Teh Magulla lesung Yesu ɓa-ashibang iɓi kum ɓongso. Ari shin gi-enna magulla le, ini pasung ɓilla mapiyo ni kena tig yong a kum usulo. Usulo ni agh kun ri ari logho le Yesu Ɓa-ashibang a nkiliya. ⁴Ga agh ngha ate kun Usuloni ni ki malla ni ɗeshili ki biyi agh, ni ye ki yayi agha. Mama a woro a tigha a Kulli ate muyong ngha. ⁵Gullo le Kulli wara lelyong ari njiteng leyong, ate assa ni ɗiya ni aka ɗumiyong a malla le kara agh.⁶Nyongha ni binmurubang a muri aga, le nye ɗingni yong, nga kun yahlung ɓiyi na ari agi gangshina shisa. ⁷Ngha ate muri njiteng leyong, njiteng wor gifungnah ni ka ɓiyi agh ni ɓoroh, ni momoh ni kwa a pinshini ni gishe agh. Ini nina ate pah njiteng leyong ni ka kumi yong ɓongso ni gullo ni pah gullo ari zu le Yesu ɓa-ashibang.⁸Nin nshinni agh, n'aghna nji. Ni nshinni niɓiyeni agh, ama npahna njiteng ari, ni yong poshina mama kun ni ki waɓɓa agh, ni binmurubang. ⁹Nyongho nga agh ngoso pah njiteng leyong, njiteng ma ashi usulo leyong. ¹⁰Aɓa-shinduna billa ye al Ɓa-ashibang ni ate niye ni ka ɗig mamiyong ngha.¹¹A alla aka yere ate yang ni Kunbang ma yeni bongho le Ɓa-ashibang ni niyang ngha ki waɓɓi yang ngha. Gire ngha ki pagha ngha i waɓɓiyang ni duna ate ganna le Ɓa-ashibang ni agima ɓonna ni ka bila nzumi agh. ¹²Aɗunne yang a yangni a paghi muyang tumo agh, ngha te muyong, Ngha a waɓ teng a mura aga a waɓɓiyong niɓiyeni agh, abin a ɓeni Kulli tigha a waɓ tenana le ari yong ari ɓongho le Kulli ni tutoh a Kulli agh. ni aɓa-kuntumo le Kulli alla aka shinna.¹³Ngha nina le nbol riyong. nkuriyong. Ntig yahliyong ari niye le Kulli ni ka zuyiyong ari kara zu le Yesu ɓa-ashibang ngha. ¹⁴Ninga a muna ma oghbang, ke n'aghi muyong ni agima nangna ni nbil kana agh, ngha nyongha nwa uwo a pinna agh.¹⁵Ninga mama ɓeni goryong ngha ɓa gerengteng ni agh, nyong te agh nɗig gerenteng ari ga kwa nga pag agh. ¹⁶Ate a nyongli nah, '' Nɗig gerenteng ate miyang gerenteng,'' ¹⁷Ngha nyongha nga gorang ''Dah'' ɓeni ka waɓ njuo nya ki tariyi bang ngha agh, ɓeni kwa ari tumo, nɗig ɗingna biri leyong ni ngoɓong ni pa gullo.¹⁸Nyerinah ni gifungna ma ɓangnah ni ma lenghe ni nya ki ɓiyi agh, ini a ashini niyong ari agima nangna ni nkumo a bin aɓa ɓilyong ngha. ¹⁹Ngha ninah le, a ashina yong ni nkila ma ɓonna le Ɓa-ashibang, ɓeni ninga njuh ni nya ni gimashira agh.²⁰A wara a tol Ɓa-ashibang dabeng, ngunja gilri, niɓiyeni agh a ɗunneyong ni ari malla le kunbang ni. ²¹Nji bini ni npah njiteng abin Kulli ɓeni logshi a nkiliya agh, ɓeni ni gullo ate pah njiteng leyong ni tig yahliyong abin Kulli.²²Ntig nah yahliyong gerenteng ari ogh tenana ma njiteng. Ga agh, ngha ate aghnjung ma ɓonna le a muna nah, ntolla ariyong ni yahlung ma njiteng. ²³A ɓilla yong, ma ɓari a nji ri zah ɓilla ni nya ki ɗumma agh, ari tenana le Kulli ma usulo ni nya ki mal agha.²⁴Ate ''ɓayong kwa agha yangha ninga lusung gullo le kwa agh yangha ninga posho lusung. Lusung yum le poshe sokko,²⁵ Ama tenana le Murung Kulli agh ningha ha kena ari mala le ngunja.'' Ini pag tenana ma ɓonna ni a waɓɓiyong ngha,'

Chapter 2

¹Ngha ni nah le, nɗag gimashira, kpikpak, soriyibang, kunɓara, kikil ni a tenana ma nangna. ²Ninga a muna makena, a ɓeni a ɓil ni piyoh agh, nkoshiyi kihra ma ɓonna le ɓongho, ate bini ni nga gullo kena assa nghan, ³Ngha nmonna i murung Kulli agh ɓa niye ni agh.⁴Nzu a bin ɓeni pag tahli ma usulo ni aɓayong shiɓi agh, ɓeni kulli wara tollo gushi agh. ⁵Nyongha ninga a tahli ma usulinah ni aɓagha ki pag lah ma ɓongho agh, ate nga ɗiya aɓa pag tumo ma ɓonna abin ɓangkulli, nga ka ɗahrih ɗahrah ma bongho ni Kulli ki agha a ntiri luli Yesu Ɓa-ashibang.⁶Tele Kulli nah, ''Shinbang, miyang gi nongshi ngɓang tahli ma ɓonna ni a tol agh. Ɓeni kwa pah njiteng ni luli agh ni i nuh iri ɓiyinah agh."⁷Gullo agh mamiyong ni aɓeni pah njiteng ngha. Ama, aɓeni shiɓi pah njiteng agh, ''Tahli ni aɓa ɓag giri shiɓih agh, ini pilla ɗig ngɓang-tahli.'' ⁸''ini tahli ma engkusng ni nkonno ma engkusung.''A kpah ate ashiɓi na ogh tenana le Kulli ngha awo tigyang teɓih agh.⁹Nyongni a ɓayong ni a tariyi agh, aɓa tumo bin ɓang Kulli, a ɓayong ma gerenteng, mami Kulli, ate nwaɓ tenana ma ɓonna le ɓeni goryong a pinna keni yong a poshibang le agh. ¹⁰Ngho kana agh, nyong nah aɓwa agh, niɓeni agh nyong nah aɓwa le Kulli. Ni kana nkun gi enna agh, ni ɓiyeni agh, nkunna gi enna.¹¹A makunyalung lang, miyang ngi jim yong ninga a bihri ni aɓa ganglah, npura a nji njere le ngirung ni ki wohrung ni usulo agh. ¹²Nɗig ɗingnah ma ɓonna a ntira a ɓeni ni yeri Kulli agh, ate ngha atig yong ninga aɓeni ki pag gimashira agh le, aka shin tumo ma ɓonna leyong aka gushi luli Kulli a kara zu le.¹³Ngusha amagulla ate murung Kulli. Ngusha amurung ninga aɓeni a muyong ngha, ¹⁴Ni a magulla nje, a ɓeni a tigha ki fungshi a ɓeni ki pag gimashira agh, ni ɓongsa aɓeni ki pag gima ɓonna agh. ¹⁵Ɗengshe le Kulli ni, ari pag gima ɓonna ni sa giri kun tenana mashira ni ki purah bin aɓayong ma nangnah agh. ¹⁶Ninga a ɓeni a maghi yang bung ngha, ke npil magbung ni a maghi yong ni agh, iɗi nji njere ma pag gimashira agh, ama nɗig ninga a guro le Kulli. ¹⁷Npih ɓeni kwa agh gullo. N'agnji a muna ngiyong. nɓang Kulli. Ngushi murung.¹⁸A guro, i n'ogh tenana le a telelah leyong ni pah muyong ari aɓeni ki pag gimaɓwa agh.I nonshi muyong mwoh aga, ama ni aɓeni ki pagha. ¹⁹Ate gi ɓongso ni ngha ɓwa gimyali ari ganna ni atighi i nah agh ate yerinah Kulli. ²⁰Ngoshe ni mang ngha apag gimashira le a gim yahloh ngha a funso agh le? Ama npangna gima ɓonna ke a fungshi yong a muri le, ɓeni agh gi ɓongso ni abin Kulli.²¹Ate ga agori yong ate ɓi Ɓa-ashibang osso ganna ate muyong. Ɗangne yong njereni ngha bol agh. ²²Ni pag gimashira agh, nite a ogh tenana masoriyi bang a kuni agh. ²³Ngha a sangni agh, ni agh sang kun ngha. Ngho ganni agh, ni shiɓi agh, ama pah muri a bin ɓa waɓ njuo ma njiteng.²⁴Ini kana ngiri agh tol gimashira lesung a ngiri, keni ri ngung pangha, ate ke ɓa kunsung ni gimashira agh, ate nɗig ɗingna ma ɓonna. Ari a nji npiegh ni ngiri agh ini shi kunni iritenna. ²⁵nyongho kwa nɓwura nga gangla ninga a njuh ni ɓor agh, ni ɓiyeni agh nyenna abin ɓa lel giri ni ɓeni ki leg usulo leyong ngha.

Chapter 3

¹Ini ni nah, yong te agh, a mena ni ni njuwula agh, in agni a ɓurayong, ate ɗigha ɓaɓa nya ki agni tele Kulli agh. I gipangna le a mahyong i nuh muyang nya a tenana agh. ²Ate a shin ɗigna ma njiteng ni pah gullo le yong.³Iɓi pagha ke ate gilrung le yong ngha, ɓahli murung, a gifungna ko a gikura maɓonna. ⁴Ama le iɓi girung nghe i ɗig ma ɓayong ma ɓayalung, ngirung egh i ɗig maɓonna ni, ni ki soɓɓa agh, ma bol murung ni bongho ma ololo, mama gerenteng a kundung Kulli agh.⁵Ini amena ma njiteng gil riyang nina. A tig yahliyang ari Kulli, ah aghni tele aburayang. ⁶Ini saratu aghni tele Ibrahim, gori i ''Magulla.'' Nyong ni amuni agh, npag gimaɓwa, ngha ni ɓang ngoɓong ganni agh gha.⁷Ni nga mama nwaɓɓi amena ni ni njuwula agh, ini abuna nina ma, nɗigni a mahyong ni nyere aɓa ngiri tenna ni nya, ngushi yang aɓiyong ma tol gibere usulo. Nworo pag ga nina, ate jimma leyong ka kun agha.⁸A malle agh, nyong ngho kwa agh nkpaɓ muyong, nɗigha aɓa shin gi enna, aɓa tol muyang ninga amuna ngiyong, aɓa yalung ma ololo ni nongshi murung nje. ⁹ke iɓi n'illi muri gimashira ni gimashira agh, ko sangkung ni sangkung. Ngha ninah le, nworo ɓongshi bang, ate ini a goryong teɓɓi, iɓi ntol gibere ma poshibang.¹⁰Ɓeni kwa tollo ka ogh ɓoro le ɗigna ni shin njah maɓonna agh, iɓi lel leshi ari pag gimashira, ni ngoto kuni abin waɓ teng ma soriyibang. ¹¹Le iɓi pil jumi ari gimashira i pag gi maɓonna. Le al ɗigna ololo i ye kura tiye. ¹²Nji magulla ngha muri aɓa njiteng, kiri ngha ki ogh jimma leyang. Ama kundung magulla ni pangsa ari aɓa pag gimashira agh.¹³Yang log le kumiyong bang ngha nɗig ɗigna pag gimaɓonna agh le? ¹⁴Ama, nyong ngha ng nuh ganni ate njiteng le, nyong ni a ɓa poshibang. ke nɓang ngoɓong le ga aɓang ngoɓong le agh. Ke ngangshi riyong ngha.¹⁵Ngha ninah le, ntig Magulla ninga gerenteng a yaliyong. Nɗig ni gilrung ate pil telle aɓa iliyong, tekushi tig yaliyong abin Kulli. Ama npag nina ni nongshi murung ni gushi bang. ¹⁶nɗig ni ɗengshe ma ɓonna ate aɓayong ni ki tighi yong njung ari gimaɓonna leyong a ntiri ɓa ashibang ngha, iɓi iri ɓiyina i bol yang ate a yang ngha a sanghiyong ni nga nyongni aɓayong mashira agh. ¹⁷I ɓoro ngha a nuh ganni a muri tumo ma ɓonna agh, ngha pagha le Kulli ni agh, ni nuh ganni ate pag gimashira.¹⁸Ɓa-ashibang nuhna ganni nbende mwoh ate agamashira, ɓeni ɓa njiteng ni ya nuh ganni a musung ate ika zu ni sung abin kulli. A wol nluo ghe a ngirung, ama a logshi ne a ntiri bongho. ¹⁹Ntiri bongho ni ini ke waɓ tele Kulli abin a bongho ni a bin kur bang ni ɓeni agh. ²⁰Na bil tele Kulli agh, ngha gimyong le Kulli ki lelli yang a nzah le Nuhu ngha i gilli gisasa agh, ke Kulli ashi aɓwa tombitahro a ntiri muru.²¹Ga ni pyeshi ishibang ni ki ashiyong ni ɓiyeni agh, nya ni ga lag ɗahɓi a ngirung ngha, ama ma jim Kulli ni ɗenshe maɓonna ari logho le Yesu ɓa ashibang a nkiliya. ²²Wara a Kulli. yang ngha ɗigha bung malih le Kulli. Ɓa kuntumo le Kulli, ni ɗigha muribang, ni a murung ɗigna aka nongha kushi.

Chapter 4

¹Ngha ninah le, ke ɗigna ɓa ashibang oghna ganni a ngirung ngha, sung ma agh shi kuri sung ni zah ɗengshe egh. Ate pollaeni kwa nuh ganni a ngirung ngha ɗag na gimashira. ²Ama, zah ɓiye agh nshile kara le ma ɗigna ngirung ngha, ni ye ɗigha ate tollo le ɓayong ngha, ama ate agha le Kulli.³Ate Kunbang wara pag ga, a ɓeni ni yeri Kulli agh tollo ki pag agh, ɓa pag gima nangna ni ɗenshe leyang, ɓa tol ga kwa agh, ɓa ɓahra ni pil njung, ni nuhyi giri, ni gushi aga a gilli ɓung ngha. ⁴A ɗengshe i gima piyo ni, ke nshiɓi kpaɓ murung ni yang niɓiye ni ari pagha aga, ke a waɓ gimashira amuyong. ⁵Aka waɓ kung yang abin ɓeni gil ri ka waɓɓi aɓeni ni njung ni aɓeni wuh agh njuo agh. ⁶Ini paghi ke a waɓɓi a ɓeni wuh agh tenana le Kulli, ate ko ke, a waɓne yang njuo a ntiri ngirung ninga aɓayong, aka ɗig ni nga Kulli a bongho.⁷Malla le ga kwa agh ngha ki zu gyaɓ. Ngha ninah le, nɗig ni njiteng a ntiri ɗengshe leyong ate jim Kulli. ⁸Amuri ga kwa agh, ɗig ni aghnji ariyong, ate aghnjung nya ki tunghi tiye gimashira le ɓwa agh. ⁹Nsuli ariyong nya ni nyashiteng ngha.¹⁰Ni nga mama ɓeni kwa a ntiri yong ngha kumni pah agh, npag tumo ni ariyong, ni nga a ɓeni a payang tumo nji bin a gi pahna niye le Kulli agh. ¹¹Ngha ɓeni kwa agh ki waɓ tele Kulli agh, le i ɗig waɓ tele Kulli ni i waɓɓa. Ɓwa ki pag tumo le i paghi ni iritenna ni Kulli pih agh. Ate ntiri ga kwa agh i gushi Kulli a njibin Yesu ɓa ashibang. Ɗighamuribang ni gullo mami ni ke kene, iɓi ɗianah.¹²A ma kunyalang, ke iɓi nɗengshe i ganni ma kpakaka ni zu pyeshi yong ngha gima piyo ni nya, ninga gima piyo ni ki pag giri a bin yong. ¹³Ama ko nmom ganni le ɓa ashibang ni yellang le, npag bin murubang ni yalung poshina ngha aka ɗunni ɗighamuribang le agh. ¹⁴A sang ate lulli ɓa ashibang le, nyong ni aɓa kum ɓoro, ate bongho ma ɗighamuribang ni bongho le Kulli ɗigna muyong.¹⁵Ama ke mamona leyong iɓi nuh ganni ninga ɓa wol nluo, manyiɓi, ɓa pag gimashira, ko ɓa murikung. ¹⁶Ama ɓeni kwa kum ganni ate ini ɓa ɓangkulli agh le, ke iɓi pag iri ɓiyina agh, ama ngha ninah le iɓi gushi Kulli a ntiri lulung ni.¹⁷Ate kunbang pagna, ngha njuo ka tol tinne abin aɓa liye Kulli. Ika tol tinne arisung te le, mang pag malla le aɓayong ni shiɓi bil tele Kulli agh le? ¹⁸Ngha ɗigha, ''ɓa pah njiteng ka kum ganni, ke ka kum aɓɓa agh le, ke mang ka pag giri ni ɓeni ni yeri Kulli ya agh ni ɓa gimashira le?'' ¹⁹Ngha ninah le, iɓi aɓeni ki nuh ganni ari pagha le Kulli agh, a pah muyang abin Kulli ma njiteng, a pag tumo ma ɓonna ɗeshi.

Chapter 5

¹Miyang ngi lagha a magulla ni ntiri yong ngha, mini muna ngiyong ɓagulla. Ɓa waɓkung ganni le Ɓa-ashibang, ɗeshi, meng ma agh miyang ntiri a ɓeni aka gushiya ni aka ɗumma. ²Ni na le miyang ngi lagyong, aɓa gulla nlel a njuh le Kulli ni biyong ngha. Nlelyang, nya a tenne agh ama i ɗig ni nga yahlung tolla agh, a pagha le Kulli. Nlelyang nya ate kum bolo ngoshe ma njinjere ma nangna agh, ama ate i ɗig ni agha leyong. ³Ke nɗig ni gullo a muri aɓeni abiyong ngha, Ama nɗig aɓeni a alliya biyong ngha. ⁴ Ngha kareni aka ɗunni murung lelgiri agh nga agh jenghe gullo ma ɓonna.⁵Ini nina, yong ma agh amuna bunna npa muyong abin aɓa gulla ni na. Yongha kwa, nkur riyong ni nongshi muyong ni paghi ariyong tumo. Ate Kulli shiɓina aɓa logshi murung, ama yang ngha i pah niye le Kulli abin aɓa nongshi muyang nje. ⁶Nina le n'nongshi muyong abung ma tenna le kulli ate I logshi yong kulli akara ni ka zu agh. ⁷In nzu ni ga ki gangshi yong kwa agh binni, ate yali tolla yong.⁸Nbol muyong, nworo shinbang, ɓa shiɓi muyong, ɓasoriyibang, ngha ki mag joll ni nga yim ki shinbang ate ɓeni ika bol agh. ⁹Ntang gingang, ke iɓi aghi ya, ntangha a njiteng leyong kukoturo. Nyerina a muna ngiyong ma ɗingna a njiteng ngha ngunja agh, ngha ni gimyaliyang amuri zah ganni egh.¹⁰Njung nuh ganni leyong fitong ngha, Kulli ma pah niye ni kwa agh, ɓeni goryong kena a njima nje agh, gushi ɓa-ashibang, ngha ki tig yong nkwar, i tig yong, i tengshi yong. ¹¹Ɗighamuribang ngha mami ni ha ke kenne. Iɓiɗiana.¹² Ntol Sila ni nga muna ngiyong ma njiteng ni, nyongli ne yong fittong a nji bini. Miyang ngi lagyong, miyang ngi waɓiyong ga nyongli agh, a njiteng ngha niye le Kulli ni. Ntangha a yeh. ¹³Ɓamah ni a Babila agh, ɓeni a tariya ni yong, ngha ki maghi yong kun, ni Markus munang ngha ki maghi yong kun. ¹⁴Nmaghi ariyong kun ni kurung aghnji ariyong. I ɗingna ma ololo i ɗig niyong, nyongni aɓeni ayeh Ɓa ashibang ngha.

2 Peter

Chapter 1

¹Siman Bitrus, guro ni ɓapagtumole Yesu Ɓa-ashiɓang, kenna bin a ɓenni ag njiteng mabwa ningah misung nishi agha, njiteng ah ntiri gerenteng le Kulli lasung ni Ɓa-ashibang Yesu. ²Le niye le Kulli ni pollo iɓi ɓuri yerikulli layong ni Yesu Magulla lasung.³Ga kwa ari gullole Kulliya te usulo ni ɗingna ma kwar gha a panasung ni ah njiɓin yerri Kulli, ɓenni gorsung ah njiɓin gushibang le ni gimmaɓwa agh. ⁴A gire gha pasung ogrung Mabwa ni gha aɓa kum ngoshe ah abin Kulli ni ga in aɓa a gima nangna ni a ngunja agh ate pin njung mashira.⁵Ate ghagha, ngtang ngin nghan in muri gimaɓwa ari pag njitenlayong, ari gimabwa; yeriteng. ⁶Ate yeri teng layong in ɓuri bol muyong, a ntiri bol muyong gha in ɓuri gimyaliyong, ni ntiri gimyaliyong in ɓuri ɗingna ma ɓang Kulli.⁷Ntiri ɓuri ɗingna ɓang Kulli yah, in muri agnji ma amuna ngiyong ntiri agnjung le a muna ngiyong ngha, in puri agnjung.⁸Agha kwa niya ingha a yaliyong le gulo a yaliyong le, na kum nkoɓi enna a yeri Magulla lasung Yesu Ɓa-ashibang ngha. ⁹Amaɓenni nyani agireya ga gyap ni ashinna maji waghimani. Jangshina ni lagha a gimmashira ma yayi nale.¹⁰Asha ninna le, amuna nah, in ntang ngigang ari goro ni tariya layong iɓi ɗumo inyong ni. In pagha a girele nin ngi en kushiyong ngha. ¹¹A njinje niya ngha kun njere mulle Magulla Ɓa-ashibang lasung Yesu ka yong ngha.¹²Ninna ah, kareni kwa a nga ɗingni gihrung ngi usshi yaliyong a muri agire, ko ke nyerinayang, le ndugrina a ntiri njiteng ni ɓiyeni. ¹³Miya ngi ɗenshe ɓonna ke tengshiriyong nworo usshi yaliyong a muri agire, ingha niyang ngirung ni yah. ¹⁴Ate nyara ni sashi bangha ngi ɗag ngirang ni, ninga mama Magulla Yesu Ɓa-ashibang ɗumang ngha ¹⁵Nga pag gah in logle pag ah ate muyong ate in woro ɗenshe a muri agire ingha nwoagh.¹⁶Ate ni shi bil atenana ni a waɓ ningo a mama ɓwa kpagha mama shi waɓiyong agh muri gullo ni jule Magulla Yesu Ɓa-ashibangha. Ate shi sungni aɓa wakun gullole. ¹⁷Ate agha bin Kulli terung guso ni gullo ngha gye juni abin murung Kulli nayini, "ɓenni nya munangni, makung alang ni ngi ogh bin murubang le yah." ¹⁸Shi ogna gye ni pura a Kulli yah ingha shi sungha ninni a muri nkonno a¹⁹Shi sungha ni tenana shinduna mama njiteng ngha in pagna mabwa, Ingha ningha gipah poshibang ni ki poshibang a pinna a, ke bang tuh a ninga lebberi ni pura a kunyaliyongh. ²⁰In yeri ga ni ɗuna, it tenana shinduna nya ɓwa'a tigle pillagha ²¹Ate tenana shinduna nya ju ari agha bwagha tolgha. Ate. Ate ninna le bongho le Kulli ni ki tig bayong ka waɓ tenana le Kulli.

Chapter 2

¹A ɓashinduna yiri juna bin a ɓayong, ɗeshiliya aɓa aliyigiri ki juwa biyong. A songri riyang ajuni aliyi giri ma juribang, la a gog kun le Magula ni kuyang ngha. A yangha a juni juro a muyang ni kara. ²A ɓayong dudugka bil ɗesnshe mananglayang jibiyang njere njiteng ka juro. ³Ari yuwal layangha akumariyong ni nateng ma soribang. Juralang ni ki owogha; malla leyang ngha layang⁴Ate Murung Kulli ni ɗagha aɓakuntumole ni pag gimmashiragha. Ama tutiyang abin pina mashira a njimajali uku a kuriyo sei kara wan njo. ⁵Ɗeshiliya ni dagh ngun njah ma yayina gha, ninagha ashi Nuhu ɓeni ki watenana mah njiteng, ni aɓwah tonɓari, ngha juni ni muru wam ngun nja aɓapag gimmashira ⁶Kulli ye pinshi Soduma ni Gwomrate ni gishe a pil tuɓung, i dung gha ki kuma aɓeni ki pag gimmashiragha⁷Ama Lutu ni gerenteng, ɓeni gana ɓi a ɓah pag gimashiragha ate gimmashira layang Kulli ashi. ⁸Ama ɓa gerenteng ni ɗigha intiriyang ɗuni ɓa karagha, ye ki gani ate gha shinna ni mama ogha. ⁹Kulli yara pagni ika ashini a pag tumo ma ɓwah a peye layang gha, ni bolo ni i bolla aɓeni nya ki pah gerentenghaate fungshiyang kara wan njoh.¹⁰Gagha njiteng ni ari aɓeni ɗigha gimmashira ni yaliyang tolgha ni jen ɗiya muribang le Kulli. Aɓa tokirung ni pag gha yeyang tolgha. A nya aɓang gobbon biyi luli aɓa gerentengha. ¹¹Aɓa kuntumole Kulli owarayang ni tenkurung ni ɗigha muribang, ama na njuni tenana mashira a munyan a kundung Kulliya.¹²Ama a gulloni nya ni ɗensheyagha, agiyang te bolo wolo. Na yeri gha asangha gha. A pingshiyang. ¹³A kun ngoso gi pagna mashiralayang a shiniga ɗigna ɓoro a karagha bin muribangni. Biyang ngha a inkila. A yangha a ogboro gipagna ma soriyibang ngha ngilinigiri nayang a nji bunnogha. ¹⁴Ayangni pin njung are mah nja, Iriyang nyaki malla a pag gimmashiragha, asoraɓeni njiteng le ni tena a ɓang Kulliyah, ɗeshiliya, kunyaliyang wara aliyiting njungari gilla aɓwah. A yangni a muna ni a yangha."¹⁵Aɗagna nji njere ma ɓwah. A bu wara a bolla njele Ɓalamuni dan Ba'ar ɓani tolo ki agh ngoso gimmashiragha. ¹⁶Ama a sagneyi ate gimmashirale. Mbirinje ni ma nyaki nateng ngha sagyi ɓashinduna ari gi ɓaghani i pagha ni ghe le ɓayong.¹⁷A ɓayong niya, ayangha ni gha ɓangha muri ni nyani murugha ngha. Ayangha ni ngha lagiri ni gun muru meshiya. Pinna mashira ngha ki leyang. ¹⁸A nateng nigullo murung manangna. A yangha a sorabayong ari gi pagnale ngirung, ayangha soraɓayong ni pah muyang ki ɗag gimmashira ate ashi muyangha. ¹⁹Anana apahyang kun murung ama ayang magha a gurole gimmashirani. Ate ɓwagha guro le gha kwa gangkuniyah ni.²⁰Ɓani kwa aɓa nri gisoribang le ngun njagha ate yeri Magulla - Yesu ɓa-ashibang ngha, ye nyerari gisoribanghe pagha layang ma njumo ki or maduna ²¹Ɓonna ɓoma ke na yeri jere gerenteng ngha ko ayeriaya pin njunyari lagha. ²²Ngunteniya njitengni a muyang. Milara nyena ki langshi turi yole. Bishiligiri lah ni a sushiya ye nyana a puporo

Chapter 3

¹Ni ɓeniya, myang ngi nyongliyong, a ma kunyalang Kuntumo ma nyonglina ma ɓari ni ate ushiyi yeyong-ma mjiteng. ²Ate ɗenshi a tenanani ɓashinduna ma gerenting waɓɓiyong ki karagha ni langbang le Magulla ɓa-ashibang ajibin a ɓakuntumo layong³Nyiri ghani kunduna, Mallale ngun nja le aɓa jolbang ka ju. A joyong a woro pangha yeyang tolgha. ⁴Kana, "ogrung ma nyere le ni a payiyong kele? Logha njala tesung ni malgha, ga kwagha wa ogwo nigha mama kanagha ni le ariyiyah, ari tena logwole tina ngun nja."⁵Ni yerelayang ni ajangshini i ɓakulli ni ngunja pura a muru ari muru, kikara, ari saghale Kulli ⁶Le ari a gireni ni payi le wam ngunja ma ɓeriya ni muru. ⁷Ama dagna Bakulli ni ngunja ate gishe, ni lagbanghe deshili. A dagnayang ate kara wan nju ni juri aɓeni nya ki ɓankulliyagha.⁸ken magriyong gha amakunyalang, i kara mwoh abin kulliya ngha ni kara woro tongno njunghe lum. te ya kara woro tongno ngunghe lumgha nghani ngha kara mwoh. ⁹Murung Kulli nya ki teghiɓang ate ogrung ma jule, nigha mama ɓayong ki tolli i yong i leghibang ngha. Ninale yongho i ginye riyong. Ni tola ye i mamona layong i wugha, ama i ɓeni kwagha iɓi kun njere pontubung.¹⁰Ninagha, ka-le Kulli ki juni ngha jule manyi ɓi: Bakulli ki malla ni jolo Magullo Aga kwagha ki pie ni gishe ni gun nja ni gi pagnale ki pura ɓeng, ate i gishe pinshiyang.¹¹Ngha mini in nyara agha ka ɓol ngishe ninagha, ja ɓayong mani ɓoro ke digle?. Ni ɗing gereteng ni yong ɓang Kulli ¹²Ntig yeyong in pag kara nyerele Kulli i juni ƙara. A kareya, a pingshi ɓakulli i gishe, le ga kwagha ki nyangla ¹³Ama ni gha ogrung leya, sungha shi lela a ɓakulli ni nje piyo, a ɓah njiteng ki ɗingha ngha.¹⁴Nghani nale ama kunyalang ate, nyongha ngi tigh njiyong a ra'a gire ni pag ga kwah ngi paggha a kunyong gereteng ni ɗigna kwara ɗumi, a ololo. ¹⁵Ɗeshiliya, ntol gimyong le Magulla leyong ni nigha ashibang, nigha mama muna ngisung Bulus nyongliyongha, a ntiri yerigirini a piyayah ¹⁶Bulus wannate agire agi nyolinale, a ntire ya a giɓaɓa nghan konno a yere. A ɓondo ni aɓakunɓara, ngha ki jurah agire, ni ɗeshiliya a pagha na ari tenana maɓwale Kulli, a juro lahyang.¹⁷Niɓeniya makunyalang ate nyara a gireyah, monle ken nkeghe ate soribang le aɓah pag gimmashiragha le niɗag tumo mah njiteng leyongha. ¹⁸Ama ngulo a ntiri niye le Kulli ni yeritengle Magulla Yesu ɓa-ashibang. Le i gullo ɗig mami, ni ɓeni ha mallale ngunja iɓi ɗiya na.

1 John

Chapter 1

¹Ga ni ɗunna mama shi og ah, ma shi shin ni njisung ah, mama shi shinna bisung dog agh, ingha agh muri tenana usulo. ²Ɗeshiliyah usulo ah pangne shi yere shi shinne shi ɗigna shi waɓ-kunni. Sungha sa hammiyong tenana usulo le Kulli, mama abin Terrung ngha, mama a ɗummi sung agh.³Mama shi shinna, shi og agh, shi wanneyong, ate in kpab muyong nisung. kpab murung lesung ngha ingha ni Tersung ni muni, Yesu Ɓa-ashibang. ⁴Sungha sa nyongliyong a gire ate binmuribang lasung iɓi ɗungso.⁵Mama ni pag tenana ni shi ogha abinni yah ingha a hamma ɓinyong ngha: Kulliya poshibang ni, ingha binniyah pinna nya ko fitong. ⁶Shi nah sungha shi kpab musung nih ni shi sungha ye sa gya a pinnale shi pangna yiri shi nya shi pag gimma njiteng ngha. ⁷Ama sungha sa gya a poshibang le ninga mama ini poshibang ngha, shi kpanna musung arisung, nkilale Yesu muni ka lagsung a gimashira kwa.⁸Shi nah shi nyani gimashira ale, sungha sa soriyi musung, njiteng nya a yalisung ngha. ⁹Ama, shi waɓ gimashira lesung le, yang ngha ni njiteng gereteng i ponghi sung tuɓu a muri gimashira lasung, i lagsung a muri ga nyani njiteng ngha a agh ¹⁰Shi nah ni shi pag gimashira agh leh shi tingne ɓayiri, tenanale nya a yali sung ngha.

Chapter 2

¹Amuna, miyang ngi nyongliyong a gha ate ken pag gimashira a .Ama Ɓwah pag gimashira lesungha ni ɓenni tangha ntirisung ni Tersung ngha, Yesu Ɓa-ashibang, ɓenni ni njiteng ngha. ²Inni ika ashisunga gimashira lasung, mamisung nini musung a, ama ni ngunjja kwa. ³Ningha ni yera ishi yereshi yerini, ingha shi bol gigilla le agh.⁴Ɓenni nah, "i yara Kulliya, "ama ni bol gi-gillale agh, ɓayiri ni, njiteng nya riya agh. ⁵Ama ɓenni kwa bol tenana le agh, njiteng, ni, ɓiye agh agnjung leh Kulli ngha yeh. Nin ngha ni shi yari ni shi sungha yeh. ⁶Ɓenni kwa nah i yangha ye Kulli yah i ging ninga mama Yesu Ɓa-ashibang ki gingni agh.⁷A ɓenni ngi agnjiyong ngha, nyal ngi yongliyong gi-gilla ma piyo agh, ama mayayina ni in og ni dunna gha. Gigilla ma yayino agh tenana ni in oggho ni. ⁸Ha ni ɓiyeni miya ngi yongliyong gi-gilla ma piyo ma njiteng ntiri Ɓa-ashibang ni yong, ate pina ngha ki woro, poshibang ma njiteng wara ki poshibang.⁹Ɓenni nah i yangha a poshibang ke ki shiɓi munangi agh ha niɓeni yangha a pinna. ¹⁰Ɓenni agnji munangi agh yangha ntiri poshibang, teg engkusung nyabinni yah. ¹¹Ama ɓenni shiɓi munna ngi agh, yangha a pinna, yangha i gya a pinna; ni yeri ba i ikanghan ngha, ate pinna vulina nji¹²Minyang ngi yongliyong a munna makunyalang, ate a langna gimashira layong, ate luli. ¹³minya ngi yongliyong a terung, ate inyara ɓenni ni dunna agh. Minya ngi yongliyong, abasa denna ate in ganna kun ɓayong mashira. Inyongli ne yong, a muna makena, ate in nyerina Terung. ¹⁴In nyongli ne yong, a terung, ate in yerina ɓenni ni dunna agh. In yongli ne yong, aɓasa adenna, ate in yongha ni tenkurung, ate tenana leh Kulli ingha a yaliyong, ate in ganna kun gimashira.¹⁵ke in angnji gunja agh ko agah a gunja agh. Ɓenni agnji ngunja agh, agjung leh Terung nya aye agh. ¹⁶Ate gakwa a ngunja a-yuwa ma ngirung, yuwal manjung ni ɗigna ma gushi murung nya abin Terung ngha, ama ngha ngunja. ¹⁷Gunja ni yuwal le ngha ki woro. Ama ɓenni kwa pag ga Kulli aggha i ɗigha kenna malale ngunja.¹⁸Amuna makena, mallale kara ningha. Ningha mama in og gha, a ɓasoribang ngha ka ju, niɓeniya agh a aɓasoribang dudug juna, te gireni shi yerini kara malla. ¹⁹A pura a ntirisung, ate a nya ntirisung agh gha, ayangha nisung le kaɗingna nisung. Ama ngha a puri in ɗunna a nya nisung ahh.²⁰Ama in kunna ɗara a bin abin murung Kulli, in yongha kwa'ah inyara njiteng gha. ²¹Niyongli yong agh ate nin nyeri njiteng agha. Ate in nyare, ate yiri nya abin njiteng ngha²²Ya ɓiye pag ɓa ama ɓayiri ɓenni gorro eh Yesu ɓa-ashibang bang ni le? Ɓiye yah shi ɓa'ashibang ni, ate gorkung Terung ni muna. ²³Ɓwa nya ka shiɓi muna ka kum Terung agh. Ɓenni kwa ag ni muna agh yangha ni Terung.²⁴Ate yongha, ga in og ni dunna ash i ɗiya ah yaliyong. Keh ga in og ni dunna ash ɗiya ayaliyong le, yong magha ngha ɗiya a yali muna ni Terung. ²⁵Ga ni agha muri i pasung ngha: Usulo ni ki malgha agh. ²⁶In nyongli nayong a ga kwa a muri a ɓenni ka ɓoshiyong gha.²⁷Ninga yongha, ɗara ni in aggha bini yah iɓi ɗiya a yaliyong, Nial bung i alliyong giri a. Ngha ni ma darale alliyong ga kwa'a njiteng ni yiri ni agh ni, ngha mama alliyongha in ɗigha aye. ²⁸Niɓiyenigha, a muna makun yalang, inɗigha a yeh ate ngha ju agh, agh ga ɗig ni tenkurung ngha ni yiriɓina a kundumi ari jule ²⁹Ngha yerina ini ɓa njileng a, nyere, ɓeni kwa'ah pa ga ɓowa a ɓilli a bini.

Chapter 3

¹Shin jah tollo ni Kulli pahsung ngha, ha ke a gosung amuna Kulli, ini shi ɗiggha nah. Ini pagghi ke ngunjah ni yeri sung ngha, ate nayen agh.. ²Aɓa kunyalang ni ɓeni agh su sungni amuna Kulli, ɗeshiya na ɗumisung jah ɗignani sa ɗigni agh, shi yerina ngha ɓa'ashibang ka juniya, sa ɗig ni ngha ini, ate sa shini ni ngha mama ɗigni agh ³Ɓeni kwah ni tigyong amuri ga ɗun ngha tigna a muri lag muri ni ngha mama yang ngha kwa gha.⁴Ɓeni kwa pag gimashira agh yang ngha i paggha ni bil gi gilla agh gha; Ate gima shira agh ga na gil agh ni ⁵Nyerina a ju ni ɓa'ashibang ate lag a gimashira, i nya ni gimashira ari agh. ⁶Ɓwah nya ka ɗigni ni ka wo pag gimashira agh. Ɓwah nya ɗigga muri pag gimashira ye shini ko yeri agh.⁷A muna ma kunyalang, ke iɓi in agga i ɓwah ɓoshi yong ngha. Ɓeni ki paggima ɓwah agh, ɓa gima ɓwah ni, ni ngha mama ɓa-ashibang ngha ɓa gima ɓwah ni agh. ⁸Ɓeni pag gima shira agh pura bin ɓa soriyibang, ate ɓa soribang pagna gima shira ni kunduna. Ini pagghi ke muna Kulli ju, ate i ɓiyi a tumo ɓasoribang.⁹Ɓeni kwah a ɓilla a binKulli agh ni ɗig-ɗigna pag gima shira agh ate jali le Kulli ngha ari. Ni ɗig-ɗigna pag gima shira agh ate a ɓilli a njibing Kulli¹⁰Nin gha ni a logle a yerini a muna Kulli ni a muna ɓa ɓasoribang. Ɓeni kwah ni pag gima ɓwah agh gha ni pura bin Kulli agh; ini ɓeni ni angji muna ngih agh nah.¹¹Ate gha ini pag kuntumo ni oggho ni ɗuna agh: I shi agnji arisung ¹²Nya ni ngha Kayinu ni ɗig mami ɓa soriyibang yeh wol nlueh muna ngi agh. Mang pagghi ke wol nlueh? Ate a gipagnale agh gimashira ni, mami muna ngi gerenteng.¹³ke i pag yong gi gobbon agh amuna nah, ngha ngunjah shiɓiyong ngha. ¹⁴Shi yerina ni shi ɗura a nluoh kene a ntiri usullo, ate shi sunngha sa agnji a muna ngisung. Ɓeni kwa ni nya ki agnjung bang ngha agh, ɗigha a nluwo ¹⁵Ɓeni kwa ki shiɓi muna ngi agh, ɓa wol luwo ni. Nyerite ɓa wol-luwo ni usulo mama nya ki mal gha a ye gha.¹⁶Ɓiyeh ni shi yerini agnjung nghan ate ɓa'ashibang pah ni muri ate musung ngha. Sung ma agh ɓonna ke shi pah musung ate muri a muna ngisung. ¹⁷Ɓeni kwa ni gi kunna ngun nja agh, shin muna ngi a ena, ke ni shin gi ena le agh, ni yelangni agnjung le Kulli pagni a yali le? ¹⁸A muna ma kunyalung, ke shi ɗung angjung ma ngoto kung ngha, amma agi pagna ni njiteng¹⁹Nji biyeh ni shi yerini shi sung ni aɓa njiteng, ɗeshiliya shi agna ni yahlisung a kun ɗumi. ²⁰Ɗiggha kunyalisung magsung ngha le, Kulli wara yalisung ni gullo, yerina ga kwahgha ²¹Aɓa kunyalang, yahlisung ni magsung ngha le, sungha ni tigyong a kundung Kulli. ²²Ɗeshiliya gakwah shi alla agh, sa kumi abini, ate shisung ngha sa bol agi gilla le, sungngha sa pag aga boyi agh.²³Lagbang le ni agha i shi pah njiteng ari lulli muni Yesu ɓa'ashibang, ishi agnju risung ni ngha mama pah nisung laggha ni agh. ²⁴Ɓeni ki bil telle Kulli agh, yangngha a yali, Kulli ngha ɗeshi a yali ɓweh njibiyeni shi yerini i yangngha a yalisung, a njibin bongho ni pah sungngha.

Chapter 4

¹A makunyalang ke pah njiteng ari bongho ni kwah gha. Igha ninale npera a bongho ni kwah gha, nshina le mami Kulli ni le? Ate aɓa shinduna ma yiri dudug ignina ngunja. ²Niga ni, nga yerini bongho le Kulli, bongho ni kwah agha i Yesu ɓa'ashibang junia ngirung gha, mami Kulli ni ³Ɗeshiliya, bongho ni kwah ni agni Yesu gha, agh mami Kulli niya. Bonghe gha, mami ɓeni ki shiɓi ɓa-ashibang ni, mama in og ki juah, niɓeniya, wara bilbang ma ngunja.⁴A muna makunyalang, npura bin Kulli, nganna kuyang ate ɓeni a yaliyongha wara ɓeni ngunja gha. ⁵A yang ni ma ngunja; ga teh kwah a waɓ gha ma ngunjah ni, ngunja gha ki og yang. ⁶susungni mami Kulli. Ɓeni kwah yeri Kulliya, yang i ogsung. Ɓeni kwah nyah bin Kulli ya, nyah ki ogsung gha. Niga ni shi yerini bongho ma njiteng ni bongho ma yiri⁷A makunalang shi agnji arisung ate agnjung gha, mami Kullini, ɓeni kwah ki agnjung gha, a billi bin Kulli, ɗeshiliya yara Kulli. ⁸Ɓeni nyah ki agnjung gha, ni yeri Kulli ate Kulli gha, agnjung ni.⁹Ate gani agnjung le ni Kulli ɗung muri a ntirisung Kulli tashi muni ni mwoh gha a ngunja ate i ashisung. ¹⁰A gha ngha agnjungni, su sungni shi agnji Kulliyagh gha, amma ini agnjisung, tashi muni i ɗig ɓa toyisung gimashira lesung.¹¹A makunyalang, Kulli agna njisungle, shi osso shi agn nji arisung. ¹²Ɓwah nyah shin Kulliya. Shi agn nji arisungle, Kulli ngha a yesung, le agnjungle gha ɗiggna a yesung. ¹³Niga ni shi yerini i sugha a yeh, ya gha teh a yesung, ate panasung a ntiri bongho le. ¹⁴Ɗeshiliya, shi shinna, shi yerina ile Terung tashi na muni ni ɗig ɓa'ashi ngunjali.¹⁵Ɓeni kwah agha i Yesu muna Kulli ni ya, Kulli gha ɗigga a yeh, ya gha teh a yeh Kulli. ¹⁶Ɗeshiliya, shi yara, shi panag njiteng ari agnjung ni gha ni ate musungha Kulli ya agnjung ni, ɓeni kwah ɗigga a agnjung niya, yangha ɗigga a yeh Kulli, Kulli gha teh ɗigga a yeh¹⁷A teɓi gha, agnjung ni ɗigna gerenteng a ntirisung ate ngirisung ki tenne a kara njoh, ama niga ma yangha ghan gha, Ini teh sa paghana a ngunjani. ¹⁸Ngobong nyah ari agnjung gha. Ama agnjung ma ɓwah nha ki pushi ngoɓong, ate ngobong ki ka ni funshibang. Ama ɓeni ki bang ngobong gha, nyah ni agnjung ma gereteng gha.¹⁹Sa agnjung ate Kulli agna njisung ni duna ²⁰Ngha ɓwah nah, "i agna nji Kulli ama ni agn nji munang ngi ghale, ɓa payiri ni. Ate ɓeni ni agnji munang ngi, ni i shin gha, ni ki agn nji Kulli ɓeni ni shin gha agh. ²¹Ɗeshiya, gigillah ni shi kuma bini gha niga: ɓeni kwah agn nji Kulliya, ka agn nji munang ngi

Chapter 5

¹Ɓeni kwa pah njiteng i Yesu ini ɓa'ashibang a ɓilli abin Kulli, ni ɓeni kwa agnji Teri agh ika agnji muna ni a ɓilla aji bini agh. ²Ini ninah le shi yahrah shi angna nji a muna Kulli; ngha shi angji Kulli ni bila agigila le agh. ³Gah ni kipag agnju le Kulli: ishi bol agigila le. Ɗeshiliya agh agigila le ni gangshibang agh.⁴Ate ɓeni kwa ɓila le Kulli ni agh ganah kun ngunjah. Ini pag ganah ni shi ganikun ngunjah agh njiteng lesung. ⁵Isang ni ɓiyeh ni ka gang kun ngunjah? Ɓeni pah njiteng i Yesu agh muna Kulli ni agh ni.⁶Inai pag ɓeni juh a njinje le muru ni nkila agh Yesu ɓa'ashibang. Ni juh ni muru ni muri agh, ama juh ni muru ni nkila. ⁷Tahroh ini tangha waɓ gah pag giri agh. ⁸Bongho, ni muru, ni nkileh. A gah tahro ni agh a onga riyang. [A tahro ni tangha a Kulli: Tehtung, tenana, ni Bongho le Kulli: a tahro ni agh a yangha mwoh. A tahro ngha ɗeshi tangha a ngunjah: Bongho, muru, ni nkila: a tahro ni agh ayangha mwoh.]⁹Shi agha ni a tenana le ɓayong le, tenana le Kulli asso wahreh. Ate tenana le Kulli agh Ini ningah, i wara tangha waɓ tenana ate muri muni. ¹⁰Ɓeni kwa pah njiteng ni muna Kulli agh kunna agha ni muri. Ɓeni kwa ni pah njiteng ni Kulli agh, tingne ɓa pag yiri, ate ni agha ni tenana ni Kulli pag a muri muni agh.¹¹Ɗeshiliya wadkung nghe nin gah: Kulli pasung usulo ni niki mal agh, usulo ni agh ngha abin muni. ¹²Ɓeni kwa ni muneh agh yangha ni usulo agh Ɓenin nyah ni muna Kulli agh nih kun usulo agh.¹³Nyongli neiyong aga kwa niagh ate ni yere i nyongha ni usulo ni nyah ki mal agha aɓiyong a ɓeni pah njiteng ni luli muna Kulli agh. ¹⁴Ɗeshiliya agh, gah ni pag tenkurung ni shi sungha ni a kun dumi agh, ni ngha shi jim ga kwa agh ari agha le agh, ika ogsung. ¹⁵Ɗeshiliya agh, ngha shi yera i yangha i ogsung le ga kwa shi jima a bini agh - shi yerinah ni shi kuna ga shi jima bini agh.¹⁶Ɓeni kwa shin muni ngi ki pag gimashira ni nikenah a nluoh agh, iɓi jimi Kulli, Kulli ka pih usulo. Ngi waɓ teng a murah a ɓeni gimashira leyang nikene a nluoh agh. Gimashira ngha nghang kenah anluoh, ni nah iɓi jim Kulli a muri agh. ¹⁷A ga kwa a njiteng nihgha agh, gimashira ni, ama gimashira ngha nghang ni kena a nluoh agh.¹⁸Shi yerinah ni ɓeni kwa mami Kulli giagh, ni pag gimashira agh. Ama ɓeni te mami Kulli ni agh yongo i ashi, ɓayong mashira ni ki payi ga ka konni agh. ¹⁹Shi yerinah shi sungni a mami Kulli, yeshi yerinah ni ngunjah kwa agh ngha a bih ɓayong mashira.²⁰Ama shi yerinah ni muna Kulli jun, na pasung yeriteng ate iɓi shi yere ɓeni ni njiteng agh. Ini ɗeshiliya ninah, shi yerina shi sungha bin ɓeni ni njiteng agh, abin munih Yesu Ɓa'ashibang. Ini kulli ma njiteng ni usulo ni nyah ki mal agh. ²¹Amuna, nleh muyong ari a lah gulah.

2 John

Chapter 1

¹A bin a magulla kena bin a beni a tanyiya mangalang ni a muni, ngha ntolayang gha in pa jiteng a mu yang gha nyah ni murong gha, ni a beni kwa yen njitengha. ²Ate njiteng uwa risungha abini sungha ka diana har kara kaberi. ³Ibe gipangnale, giena, Ololo abi dia musung abin Kulli, tensung ni bin Yesu Kristi muno Teri, a ye ntolayangha ni agah,⁴Miyang gi pang bin murubang ate kunna a munayong ɓaɓɓa ni giyah a tolole yongha, ni ga mama shi aggha, a la'ah abinTerun. ⁵Ni beniya miyang gi jimo, ɓamani nyanigha gi yongliyo, laggah ma npiyowa, amma ni ga mama shi ogni kun dunagha a shi agji arisung. ⁶Agah ni gah, ate shi ginyah a njire langrung le. Langrung ni nigah, ni gah mama in ogni kun dunagha, ate in ngiyahaye.⁷Ate a ɓa soribang duduk inni na ngungja, na agah Yesu Ɓa'ashibang nju a ngimurungha basonbany ni ni abini ni agah ɓa'ashibangha. ⁸Nshin muyong, ate ke bor gah sa pang tumomuri yah, ate in agah ngoshe magullah.⁹Beni agduna ni diya gi aliya le Ɓa'ashipang le ni yeri Kulli yah, beni diggah a aliyi gireya, begha ni Terung ni muna kwa. ¹⁰Bwa'a juwa binyong le ni juni gah a aliyongnigha, ke aggi alayongha, ken mayi kungha. ¹¹Ate beni mayi kungha agnine a gimashira le.¹²Miyangni giri duduk gah yonliyong, ni dollo gah yongli ni bengha, ammma ntengnayong ga juwa binyong gah nateng siyong dung ni dung, ate binmurubang le sung ibi dungso. ¹³A muna migaliyong ni ntol gha mangniyong kun.

3 John

Chapter 1

¹Amagula kena makun yalan Gayus, bani yanstogha a jitengha. ²A makun yalun nyang jimma ate in buro ari gakwa, ni dig ni yiritena,Gamama yong kile yong buriniya ³Npana biri muruban diduh ngha a muna giyong tegni temuyo ate sitenle yongha, ngha mama agini a jitengha. ⁴Bin murubang ni oh mamah, ngha nohni a munangha ki giya a jitengha.⁵A makunyalen ndunteng a kare kwa'a a ritumo ni gipayi a muna giyongha na biri. ⁶Ngha, tenyongha ate arijungloyongha a kun dung aba-bang Kulli. Npana gima bwa ke tashiyang aji jere mabwale Kulli. ⁷Ate lule ni putibi, na agh gumung abi abani ni yeri Kulliya. ⁸Ngha ni nagha, ji agha ja'abe, ate shi diya abiyong, patumoniyang a muri jiteng.¹⁰⁹Nyony liriagiri kena bin aba ban Kulli, amma Diyotariffis, beni ki gushi muriya ni aghasungha. ¹⁰Ngha ninale, njule, gi denshe nagha payiya, ni lulusung ni biya ni wayiten ma shira a munsuri. Gi payine ni pariya, nni ni muri ma'a ni agha a muna giya, abeni tele ki aghasunagha, shiba, ye piriya abiaba bankulli.¹¹Amakunyalang, ke aliyi pa gun mashira amma npagu mabwa. Beni pa gumabwa, nni mi Kulli, beni te pa gimashira'a ni yeri Kulli ya. ¹²Dimitiriyas ni tangha ari aga kwa ni jiteng, misuma'a shi tenne agha, nyarate tangha le surigha jitenni.¹³Nyan na teng ke giyonglo, ama ni giyongliya ni bangha. ¹⁴Ama ntola gi shiyong ni beni, le ginate dun ni dun. ¹⁵Ded poshibang le kulli ebi diniyong. Abisung ngha ki mayong kun, n mayi a biyong kun ni luliyan.

Jude

Chapter 1

¹Mini Yahuda, guro le Yesu Ɓa'ashibang, ni muna ngi Yakubu, juwa ra aɓeni a gor nha, a ɓeni Kulli. Tesung tollo ke tihyi Yesu ɓa'ashibang gha. ²Le shin gi ennah ni pololeh Kulli ni Angjung bi gowo a ntirinyong.³A makung yalang, ngha ntoli ngah yongli yong a muri a balasung ngha, ɗigna iɓi nyongliyong, iɓi tengshi ngiriyong, iɓi ntagha ari pah njiteng ni a woro a pih a ɓeni pah njiteng ngha. ⁴ Ate a ɓayong ɓaɓa songrina riyang ingna intiring yong. Aɓeni ni a tigha njuoh ka kuro. A yangni a ɓeni nya ki ɓang Kulli agh gha ngha pil nieh le Kulli kene a pag gima nangna, aɓeni shibi magula ni murung Kullilesung Yesu, ɓa ashibang ngha.⁵Niɓiyeni agh, ntola nga ushi yaliyong ko ɗigna nwara nyerina, ihle murung Kulli ashina a ɓayong a nje Masar, ama ni njumo agh wollah aɓeni ni pah njiteng ngha agh. ⁶Ɗeshiya, a ɓakuntumo le Kulli ni bol gullo leyang ngha-ngha, ama ɗag bin ɗigna maɓungha le yang ngha Kulli tignayang a nguri kena a malla le ngunja, a pihna mashira ate kara waɓ njuoh magula.⁷Ngha ni nga Saduma ni Gwamarata ni a njeh ni kangni yang ngha, aɓeni tig muyang ari pag nja ni bil gipagna le ngirung agh. A pil yang a ɗig giɗumo le aɓeni a fungshi ni gishe mama ni ki mal agh agh. ⁸Ngha te ni nah agh aɓa lohro niya ayang ngha a ɓiyi ngiri yang. A nya a pih aɓa ɗighamuribang gullo agh, a waɓ teng ma shira a mura a ɓa gerenteng. Mikailu ni ma ɗig magula le a ɓakuntumo le ulli agh, ngha i shagshiri ni nongri ni ɓasoribang ate nluoh Musa agh, ni waɓ teng mashira a muri agh.⁹Mikailu nima ɗig magullah le a bakuntumo le Kulli gha, ngha i shagshiri ni nongri ni Ɓa'soribang ate le Musa agh, ni wab te mashira a muri agh. Ngha ninah le "nah a le kulli fungsho!" ¹⁰Ama a ɓayong ni agh, a ɓiyi luli ga kwah na yeriya gha ni gha a yeri agh. Ɗengshe le yang ni ngha ɗengshe le a gu luoh. Ini pag ga wohl yang ngha. ¹¹Gi ennah leyang! Ate a ɓolla njinjere le Kayinu. A ishina muyang a njinjere mashira le Ba'amu ate a kun buhro. A wolla muyang a njinjere mashira le kora.¹²A gah agh, agimashira ni a songri muyang a njibuno mamah yaliyong tolgha. A nyah ni iriɓina ni ngobang ari pag gi njibuno gha, a lih gili leyang ni muyang. A nlagiri mapinna ni muru nyah ngha agh, mamah guh ki pong ngha. A ngung ɓa bogho ni nya ki tolgha agh-ki wuh kushiyang ɓari, a pihl milli ngung a bikulli. ¹³A yangni veliye le muru mah yah lulla a sallang. A yang ngha gushi muyang ari gi iriɓiyina ni a pag gha. A yang ni a muna sheri ni ki gahliya, ngha a tig pinna mashinshin ni ate muyang ngha.¹⁴Anuhu, ɓayong ma tomɓari, logha ri Adamu, shinduna a muyang le nah, "shina!" murung Kulli ka juni aɓa gerenteng le dudug. ¹⁵Ate ijah waɓɓi aɓeni kwah agh njuoh. I jah waɓɓi aɓeni ni yeri Kulli agh njuoh a muri tumo leyang ni a pagha njere mashira gha, ni ate manangna ni kwah aɓeni ni yeri Kulli agh gha waɓɓa a muri agh. ¹⁶Aɓayong ni agh, aɓa nyashiteng ni aɓa vuriteng, aɓeni ki pag gimashira ni yaliyang tol gha. A gushi muyang ate yaliyang tolo aka kung ngha, le a sohra a nshille.¹⁷Ama yong, aɓa kunyalung ngha, nɗengshi tenana ni aɓa pag tumo le Magulla Yesu Ɓa'ashibang waɓɓi yang kikara agh. ¹⁸ Anayiyong, "kara malla agh, aɓɓa jobbang ka gowo, ngha ka pag gimashira ni yaliyang tol gha. ¹⁹A Ɓayong ni agh, aɓa koriya muri ɓangni. Aba pag gi ngunjani, nyah ni bonghole Kulli agh.²⁰Ama yong a makunyalang, ngushi riyong ari pah njiteng ma gerenteng, njing Kulli a bongho ma gerentengle Kulli. ²¹Nɗiggha a angjung le Kulli, nlehl gi enna le magula Yesu Ɓa'ashibang ngha juni usulo ni nyah ki mal gha agh.²²Nshin gi ennah le a ɓeni ni pah njiteng ngha agh. ²³N'ashi a ɓayong ɓaɓa a ingna a gishe. A ɓaɓa agh, nshin gi ennah leyang ni ngobong, nshiɓi ɗagra ni ɓiyi ni gimashira ngha.²⁴Niɓeniya, abin ɓeni logle angniyong ken kpa gha agh, ye ka angniyong ntang ngha kundung magulla leh, nyah ni daɓi agh, ni binmurubang magula, ²⁵Abin Kulli mwoh Ba'ashibang njibin Magula Yesu Ɓa'ashibang, njibin Magula Yesu Ɓa'ashibang, ni gullo, a ɗiggha kyari kwah gha, ni ɓeni ke kene. iɓi ɗiggha nah.

Revelation

Chapter 1

¹Gani pag njiloro le Yesu ɓa-ashibang ni Kulli pi i ɗumi a gurole aga ka pag giri ni ɓeniyah. Ɗumi ari tashiba kuntumole abin gurole Yohanna. ²Yohanna na nateng a muri tenana le Kull ni ga a waɓɓa amuri Yesu ɓa-ashibang ngha, ni ga kwa shingha. ³Ɓeroni ari ɓeni bil mu mborni ni jollo agha, ɓeni teshi kiri ari tenana na waɓɓa, bil gha a nyonlayeye, ate kunbang tolla ɗigha.⁴Yohanna, zuwa a kangna ɓang Kulli tanɓahri ni a nje Asiyaagh; Ibi nieh le Kulli, bi ding ni yong, ni ololo le beni ni biyeni agh ni beni beri agh ni beni ka zu kara agh, a nji biya a bongho tombari ni tangha kundumi agh ⁵ni bin Yesu ɓa-ashibang, ɓa wan njiteng, minmala le ɓeni wugha, ɓeni digha a mura a murung ma ngunjagha. A bin ɓeni agnjisung ke ashisung a gimashira ni nkilaleyah ⁶Tignasung ishi ɗigha aɓa ɗigha muribang. Aɓa pag tumule Kulli ni teri bini ni gullo ma ɗigha muribang ke kene Iɓi ɗiana.⁷shin, yongho i zu ni nlagiri, njunni kwa agh ka shini, kpanna a ɓeni sue agh. A kunɓuri ni kwa ngunnja agh ka ɓuwagha ate muri ini ninah ibi diana. ⁸"Mini pag kunduna, mini njumo" Waɓale murung Kulli, ɓeni agh ni ɓeni kannagha ni ɓeni kajugha!! ɓa ɗigha a muribang kwa."⁹Meng Yohanna muna gyiyong ɓeni ki gana ni yongha, ni ɗigha murubang, ni gimyong ngha a ye Yesu agh-ɓeni a kasa muruni a gori Batmusa agh ate tenana le Kulli ni a awaɓa a muri Yesu agh. ¹⁰Myang a ɓogho a karale Murung Kulli, in og na juman a gih ninga ɓuwale njeme-peripe. ¹¹Nah, "Nyonli ga a shina a gi ɓanteng ngha ntuti aɓin ɓangkulli tonɓari abin aba Afisu, Simina, Birgamas, Tayatira, Sardisu, Filadalfiya ni aɓa landikiya."¹²Pila ngi shin gih ni ki nateng rang ngha ngha pilli agh, ni Shin gi fungna ma moshi gishe tonɓari. ¹³A ntiri a gi moshi gishe agh, ɓwa gha nghan niga muna ɓayong, mel dagra ma sanna ha juwa kushi nje, ni gi fungna kuhrung kangni kikili.¹⁴muri ni nji muri posso ningah njinguri poso ninga muru njitali, ɓa nji ninga leshi gishe ¹⁵A kushi ninga gifungna-ma nshimi ni a koga a ntul agh gih ni nga jolo le muru ni ki veliyi agh. ¹⁶Yangha ni muna nsheri tonɓari a bi mali, ni garaɓuwo ni a kogli kuni kwa ɓari agh, ki pura a kunni: kundumi nyi nyilin ninga kara ni ki tagha¹⁷Ngha nshiniya mkpa kushi nje ntuwo, ninmga ɓeni wuagh apar bi mali a murang le'nah, "ka ɓang ngobbongha; mini ma kunduna ni majumo, ¹⁸Ni ɓeni ɗigha, mwuna kana, ama shina, myang ni usulo ke kene. Myang ni gi logshi kun kangna nluwo ni nji ma njali¹⁹Ni ɓeniya nyongli ga a shingha, ga ni ɓeni-nya, ni ga ka paggiri nzu ga'a. ²⁰Ate kushi amuna shieri asina a ɓeng malih agh agi fungna ma moshi tonɓari ni a shina ɓeng maliya'a: A muna sheri tonɓari, ni agha aɓakuntumo le Kulli ma kangna bang kullini agh agi, a fungna ma meshi gishe ni tonɓari agh, a kangna ɓankulli tonɓari ni. ''

Chapter 2

¹"Juwa abin ɓa kuntumo le kulli ni Afisus agh nyonglo: ''Ga no ki pag a tenana ɓeni bola a muna shieri tonɓari a bi mali ye ki giya a ntiri a gi fungna ma moshi gishe ni tombahri agh" ²Nyara ga a pagha ni tumo gani lo ni gimyahlo. Nyara a nya a agn aɓeni ki pag gimashiragha. Nyara a perina aɓeni ki gor muyang, aɓakuntumo agh, ama ini nina agh, a kunyang aɓa yirini.³Nyara a wo ngha ni gim yahlung ma dugrina, a ganna te murang duduk ate lulang, ɗeshiliya iro ni mal agh ⁴Ama myang ni yalilu la a muro ate a ɗangna agnjung makundunalo ⁵Ɗenshi ɓa a kpa ngha gha. A pontubu a nyere a pagh agh aga kana a wo pag ni duna agh. Na pontubu agh le, ngi zuwa bino le nja tol gimoshi gishe lo aɓin ɗigale.⁶Ama a wongha ni ga; Ashiba a ga a ba Nikolatan pagha, ngha meng ma agh nshibiya. ⁷ Iɓi ɓeni ni kirungha i og ga bongho ki waɓɓi a kangna ɓang kulliya. Ɓeni gang kun aga kwa ni agh, nga pih njere i li a ntiri ngun usullo, ngha a mulle kulliya."⁸"Zuwa biya a bah kuntumole Kulli ni abin bang Kulli ni a Samirna nyonglo: 'A ga ni pagha a tenanale ɓeni ini pag kunduna ni ma njummo, agh ɓenni kana wuh ke ye log deshiliya: ⁹"Nyara gani leyong ni enna leyong, amma nyongɦa ni kumo. Nyara a ba biyi luliyong aɓeni nah a yangni aɓa Yahuda agh, amma a yang ni agh, Ayangni kangna bin ɓang Kulli le basori bang.¹⁰ken n'bang gani ni nga gangha. Nshina! basoribang ngha ka tuta a ɓahɓah le yong abin kuribang ate a ka tam yong, le nga gana ma kara lum. Npah njiteng ha kena nluo le nga payong jenghe ma usullo. ¹¹Ɓeni kwa ni kirung oghbangha i ogga bongho ki waɓɓi a ɓaɓang Kulliya. Ɓeni gang kun ɓang ngha ni nkun piyeh ari nluo ma ɓariya."¹²"Zuwa bin aɓakuntumo le aɓaɓangkulli ni a Burgamus nyonglo: 'A ga ni ki pagha a tenana le ɓeni ni garabuwo ni a kogli kunni ɓariya: ¹³"Nyara ɓah a ɗigha ngha, ɓa diya muribang le ɓasoribang ɗingha ngha. Nina te ya a ɓolla lulang ngigang. Nyara na shiɓi pah njiteng a murangha, ko a njale Antifus ɓa wattelang, ɓa njiteng lang, ɓeni a woluwe a ntiriyongha, ɓa ɓa'asoribang ɗinghan ngha.¹⁴Ama myang ni agiri fitong a muro: nyongha na aɓeni ɓol gi alinaleƁal'aminu nginghan ngha, ɓani aliyi Ɓalak i ɓug tali eng kusung a dung a muna Israila, ate ali gilini wola alah gullagha le a pag njah. ¹⁵Nina ɗeshiliya, nyongha na aɓeni bol aliyi gile aɓaNikata ngingan ngha.¹⁶Nina le npontubu! nshibile nga zuwa bino ni kara, le nga ta luwa a muyang ni garabuwo a kunnan. ¹⁷I ɓeni kwa ni kirung agh i ogga bogho ki waɓɓi aɓaɓangkulliya. Ni ɓeni gan agh, nga pih mana ni a songriya, ɗeshiliya nga pih tali ma poshina ni lulung ma piyo ni a nyongla mura, tali ehya lulung ni ɓung nyha yeri agh amase ɓeni ariyiya"¹⁸"Zuwa a bin ɓakuntumo le Kulli a Tiyatira nyonglo:' A ga ni ki pag a tenanale muna Kulli, ɓeni ni njung ninga leshi gisheya; ni a kushi ninga gifungna ma muri nshimi agh; ¹⁹Nyara ga a pagha; agnjunglo ni njitenglo, ni tumolo ni ginyahlo madungrina. In yara ga a pagha a ntiri kara no agh wars aga a pay no duna agh.²⁰Ama myang niga a muro: awagha a teshi kiro ari ɓamani Jezebel, ɓeni ki gor muri i ɓashindunagha. Ni aliyi gileya soriyi nah a gurolang ah pag njah le a lih gilina ni a woyi gilangha. ²¹In pi kumɓang i pontuɓu ama ni agha ni pontubu a ri pag njah le agh.²²shina! nga tigyi i nongnkonno ni a ɓeni pag njah nini agh a ingna a gani mashira, se te pontubu ni gipangna le. ²³Nga wol nluwo a muni, le aɓaɓangkulli ka yere i mini ɓeni ɗenshe ni kunye ɓwa. Ingi pi-ɓeni kwa ntiri yong piyera ri gi pangna le.²⁴Ama ai nshileyang ni a Tayatira, juwa bin ɓeni kwa ni bol alliyi ga agh, ni te yeri gi pagnah ma dungrina le ɓasoribang ngha agh a biyongha, nah, ' Ni ntiyiyong gani ma sahni a muyong ngha.' ²⁵Ngha ninale, ntang ngigang sete njuh.²⁶Ɓeni gang kun ga kwa agh ni ɓeni pag ga npagha na kena a agh malale, ini ka nga ɗiya murubang a njeh kwa ²⁷I ɗigya muyang ni batagara gitula, nga ɓuniyi yang lushi lushi ninga nkoriyi no wamma; ²⁸Ninga mama i agha abin tarangɦa, nga osso nga pih nsari benghe. ²⁹Le ɓeni ni kirungha iɓi ogga bongho ki waɓɓi a ɓaɓangkulliya."

Chapter 3

¹"Zuwa bin ɓa kuntumo le Kulli ni a kangna ɓangkulli ni a Sardisu agh nyonglo; 'A ga ni pagha a tenana le ɓeni bol bongho le Kulli tombahri a muna shipi tombahri. "Nyara ga a pagha. " A pangna lulung a woh ngha ni ususollo ama a woni nluo. ²Logho a tenshi a shile ni wa oh agh nluo lo juna gyab, ate ni nshin gipangna lo ɗungso a kudung Kulli langha³Ngha ninah le ɗenshe, ga agha, no mama a ogha. Oghi le, a pontubu. Ama na logha le, nga juwa binno ninga mayiɓi, le na a wo yeri kunbang ni nga juni a muro agh. ⁴Ama luli aɓwangha nghana fitong a Sardisu aɓeni ni bashi dagra le yangha agh. Sa giniyang, a dagra ma poshina, ate a perina.⁵Ɓeni te gang kun agha, i ishi dagra ma poshina, ni te ngi bishili luli a gi nyonglina usullo agh le nga gor luli kudung terang ni aɓa kuntumo le. ⁶Le ɓeni ni kirungha iɓi ogga a bongho ki waɓɓi aba ɓangkulliya"⁷"Juwa bin aba kuntumo le Kulli ni a bin ɓangkulli ni a Filadelfiya agh nyonglo:- "Aga ni a tenana le ɓeni ba gereteng ni njiteng ngha ini bol gi loshi kun kangna le Dauda, loshi le bung ya ki giri agh, girinle bung nya ka loshi agh. ⁸Nyara ga a pagha. Shina, nloshi noh kun kangna a dumo mama bung nya ka giri agh. In yara a wo ngha ni tenshirung fitong, ama a ogna telang nah agor yeri lulangha.⁹Shina! aɓeni a ɓin kpaba le ɓa ɓasoriyi bangha, a ɓeni nah a yangna aɓa Yahuda agh; amaayangni agh, Yiri no a pagha, Nga pagyang a ju agungha kusa, le ajah yere i yangtolo. ¹⁰Ate a ɓolla gi langnalang, ni gimyahlo, meng te agh ngha bola a kunɓang ma periɓang ni ki juwa a ngunjah kwa, a peri aɓeni diya ngun njah agh. ¹¹Myang nga juni kahra. In bol ga biyong ngha gigang ate ke bwa tol jeghe leyongha.¹²Nga pag ɓeni gangkun agireya'a, iɗig ngun tan gha a kangna bin ɓinɓang Kullilang, le ni puro a ye agh. Nga nyongli luli Kullilang a muri, luli leh Kullilang "Urushalima ma piyo, ngha pura a Kulli aɓin Kullilang ngha," ni lulang ma piyo. ¹³Ɓeni ni kirungha i ogga ɓongho ki waɓa aɓaɓankulliya!".¹⁴"Juwa ɓin aɓa kuntumo le Kulli no a ɓin ɓang Kulli ni a lawudikiya agh nyonglo: 'A tenana le Iɓidiana agh ni mama a angni agh ni ma wat, njiteng, a mura aga ɓa digha muribang a Mira aga Kulli gil agh. ¹⁵"Nyara ga a pagha, ate na polgha nitea pith agh. Ntollah me a polla ko ken phihna na! ¹⁶Ate nyongha tuntun a Wang ngha bim na phih agh nite a nbol agh-myang gha tarwoko¹⁷Ate a nah, 'miniɓakumo, myani aga kunna dudug, nyangi al gumbung ngha! Ama na a yere ni gi enna ni ni weh agh, ɓa enna, manji wayina, le a wangha ni tesalang. ¹⁸og lagrung lang: kur gi fungna mama a pingsa gishe agh aɓi nang, ate a ɗig ɓa kumo, ni dagra ma poshina kinkeɓeng ate a fuliyi Rob ate ka dum tesalanglo agh ate irɓina, bishimurung a njo ate a kumo a shinbang.¹⁹myang gi fungshi ɓeni kwa yang tol agh, myang ngi aliyang pagha ni aka dingni agh. Ngha nina le, in dingni njiteng in pontuɓu. ²⁰shina, myang tangha kunkangna ngi wol kunkangna. Ɓeni kwa og ngyang ngha le logshi kunkan na agh, nga juwa aleh nga ligiri nini, ini te agh i ligiri ni meng.²¹Ɓeni gankung agh ngha pih njere i ɗing ni mena a muri ngun murun - murunglang, ninga mama ngani kun ga kwa agh ke nɗing ni terang a muri ngun murun - murung le agh. ²²Iɓeni ni kirungha i ogga ɓongho ki waɓɓi aɓa ɓang Kulli agh.

Chapter 4

¹A jung a ga kwa agh, nshinnah le, shin kun ƙangna logshinari a kulli. Ngih ma kunduna ni ogha ki nateng rang nina jemme peripe, ka nah, "Juwa ba le nga ɗumo gha ka pagha a jun agh aga agh." ² Le inana bongho, le shin ngung murun murung a be a kulli ni ɓwa ɗigha muri. ³Ɓeni ɗigha muriya ngha ki pur Yasfa ni Yakuta. A gangri ngha nghang ƙangni ngung muru murung. A gangri ye pur njitali wol gishe⁴In ngha kangni ngung murun le murung ngha a ngun murun ngha nghang wura mwoh pur inne a muri a ngung murun le murung ni agh aɓa tenna wura mwoh pur inne ɗigha muyang, a mel a dagra ma poshina ni jeghe ma fungna a muyang. ⁵Ari ngung murun le murung ngha ye nshin poshiɓang ki nyiyiba, ni jollo ninga a saghale muru. A gi moshi gishe tomgɓari a ɗung ngung murun le murung nghe a gishe a yangha a phih ma bongho tomgɓari le kulli ni.⁶A dung ngun murung ghe agh salang ma shin minlim ninga gishibang. A ntiri a ngun murunghe agh ni kangni agh a gilusung ihneh ngha nghang, a njung ni a dung ni ni njijung ngha.⁷Gi lusung ma kunduna agh yang ngha ninga yim, ma ɓahri agh ni nga muna ndah, ma taro gi lusung ngha ni kundung ninga mi ɓayong, ma inne gi lusung nghe agh ninga kpigtiri ni ki ni logha. ⁸A gi lusung ni ihne ni agh ma kwa agh yangha ni kpatirung tomgpuri mwoh, dungshi ni a njung a ɓikuli ni bi njeh. Duh ni ɓakara na ɗag te nah, "Gerenteng, Gerenteng, Gerenteng -Ini magulla murung kulli. Ɓeni kana agh, Ɓeni ni beni agh, ni Ɓeni ka juwa agh."⁹Kunɓang ni kwa agha gi lusunghe pani gullo, ni guso ni makampa ari ɓeni ɗigha a muri ngung murun le murungha, ɓeni ɗigha ha mallale ngunjah agh, ¹⁰a ɓa tenna ni wura mwoh pur ihne agh kpah njeh ni kundun yang a kushi ɓeni ɗigha a muri ngung murun le murungha. A gugha ɗung ɓeni ɗigha ha malla le ngunjah agh, a ɓu agh jenghe leyang ɗung ngung muru le murung , a nah, ¹¹"A kena, magulla lesung ni kulli lesung, ag pongso ni, guso, ni ɗigha muriɓang. Ate a gilla aga kwa agh, ni agha lo, a yangha nghang a gilla yang."

Chapter 5

¹Le nshina abung ba lih le beni digya muri ngung murun murungha, ga a nyongli giri a gi bom teng a dumi ni njijumi. A gire ni a dangsa ni tig bung kana tombari. ²Nshinah ba kun tumole kulli ma teng kurung ki mag jolo ni gih magulla, ''yang pere ki logshi gi bom teng ni bun ga a dangsa nmi tig ni ki ɓunno mina bung kana agh le?³Bung nya a kulli ko ngunjah ko atina rigna ngunja log le loshi gi bomteng bil ni klo ga a yehgha.⁴Nbuwa duduk ate bung nya a kumo pere ka loshi gi bomteng ko ka billi agh.⁵ Ama mamona le a ba tenna na ngha, "ke ibi nbuwa agh. shina ! Nyim ma kum buri le aba Yahuza , tina bibilla le Dauda, ganna gire. Ini logle loshi gi bomteng ni gi dangshina ale ni tomburbahri agh.⁶Nshina muna nju tangha ntiri nguna muru murung ni agi lusung ihne antiri aba tenna. Yangha ni agh beni a wolgha. Yangha ni jemme togbwari mburbahri ni njung tambarbahri: a yang ni a bongho le kulli ni tombarhri ni tuta ngunja kwa agh.⁷kene ke agh a gi bomteng ni a bung ma lih le beni diya muri ngun murung le murungha.⁸Ngha muna nju toli gi bomteng ngha, agi lusung ni lhne agh na aɓa tenna wura nwoh pu ihne agh kpa kushi. Beni kwa a ntiriyang ngha nghani ngwan nta ni koro gifungna dungshini gi sunsunang! ini pag jima le aba pah njiteng.⁹v 9 A tu ngya mah piyo: ''Aperina na tol gi. Ate a wollo, ni nkilalo a kureh Kulli a bayong, a kun buri shisa ni kwa agh, ni a nje kwa agh. ¹⁰Apagyang a dig gha muribang ni a magula binbang kulli apayi kulli lesung tumo le nong murung a ngun jah¹¹Ke shin ɓang le ni og jollo le a bakun tumole kulli duduk kagni ngun murun - murung ni a gilushung na a ɓatenna .Gogwo leyang ngha kwa nghakenna woro tongno ngweh lum, nbende woro tongno lum ngwe lum ni woro tongno ngwe lum woro tonngno a ngwe lum. ¹²Ana ni gih magulla, "Muna piyere ke a wol agh ate ag diya muribang, gi kunna yeriteng, ten kurung guso, gullo, ni ɓongso,,¹³N' ogna ga kwa a gil agh a kulli ni gunjah ni tigna ba ngunja agh ni mama a muru magula agh ga kwa a yaliyang ngha nah, ''juwa ɓin ɓeni digha muri gun murun murung ngha ni bin muna nju, a ɓongshi a gushini gulo ni diya muribang i nong murung, ɦa malle le ngunjah . ¹⁴A gi lusung ihne ni agh nah ,"Ibidiana,"le aɓa tenna kpa kushi nje, pi gullo.

Chapter 6

¹Miyang ngi shinbang le in shin munan njuh logshi gi tigbung mwoh ah ntiri tomɓari, in og mwoh a ntiri agi usulo ine nah gimatenna ninga soggha le muru, ''juh!''. ²In shinbang le, leh piri maposhina ingha, ɓeni a muriya bol nta a bih, a pi janghe puro ninga ɓaliluah ate i lih luah.³Ingha munanju logshini gitigbung ma ɓahri agh, in og gi-usulo ma ɓahri nah, ''juh!''. ⁴Ke piri mabangna puro, a pi ɓa koyi njere i tol digna o grunga ngunjah, ate a ɓwa i wolla riyang. Ɓa koye ya a pahne garabuwo magulla.⁵Ingha muna juh logshini gitigbung mataro a nah, ''juh!.'' In shin piri ma pinna ni ɓa koye bol gi pyeri giri a bi ⁶In og ninga giha ntiri agiusulo ine, nah, ''Gipyeshi kikaya mwoh a muri nwa bolo kara mwoh, gipyeshi guwe tahro bolo kara mwoh. Ama ke inɓiyi murung ni muru inabi ah.''⁷Ngha muna njuh logshini gitigbung ma ine ah, i og ghi gi usulo ma ine nah, ''juh!.'' ⁸Le nshing piri ma muru tuɓu. Ɓa eɓiya a pi lullung nluoh, njimanje ngha soghate. A payang gullo a muri kando mwho le ine le ngunja a wolni garabo, yahlo na konno nah gi lusung mafunna a ngunjah.⁹Ngha muna nju logshini gitigbung ma tongnoh ah, binje le bin tangha bin ɓang kulli ya in shing usulo le a ɓeni a wolo ate tenana le Kulli ah ni waɓ kung ni ah boll ah. ¹⁰A ɓwah ni gih'u magulla, ''ke ni yebang ɓeni ki legmusung kwa agh, Bongho ni njiteng aka waɓɓi a ɓayong ni ngunjah agh njuoh, aka ag muri nkila lasung le?'' ¹¹Ɓeni kwa agh apane gi mella ma poshina, aya waɓiyang a ɓuri leɓɓang fitong ha se a ɓiyang ma pag tuma nah muna ngiyang a buna na mena a ɓeni a wol ah i dungso ngah mama a wolli yangha.¹²Ngha muna nju logshini gitigbung ma topurmwoh ah, miya ngi shinbang le se jigra le ngunjah magulla. kara pil nigah gima pinnah shinshing ninga gikura mapinnah, sheri pila ni ngha nkila. ¹³Amunasheri ni Kulli ya saɓa njeh niga mama nji gori ni ɓiya ki saɓa njeh ah ngha ngung magulla jigriya. ¹⁴Bakulli ma ɓoro, ningha giɓomtena ni a kargha, nkononi kwa ah ni ɓura ɓamuru ah a shishine bangle¹⁵Le a murung ngunjah nah ɓayong magullina, na murung luah na ɓa kumo, nah aɓa diya muribang nah ɓeni kwa ah, a guro na ɓeni aguro niagh, a vulla a tuhtahli a nkono. ¹⁶A waɓi a nkono na tahli, ''in kpa musung! inulisung a kundung ɓeni ɗiyamurubang ah ni yalula le muna nju. ¹⁷Ate kara yalula magula juhna, Yang loghle tang le?''

Chapter 7

¹Ngha njumiya inshina a ɓa kuntumole Kulli ine ngha tagha a gbinna gunja ine magunja, a bol guh gunjah ine kukoturo ate ke guh ɓwa a ngunja'a ni muri murumagulla ko a mura ahgungni kwa'ah. ²Inshing ɓa kuntumo le kulli ma ɓi ki ju a tebang, ɓeni ni gi tigbung le kulli ma usulo. Gobang ni ghi magulla a ɓiya a ɓa kuntumo le kulli ni ine a ɓeni a wabiyang a ɓiyi gunja ni muru Magulla: ³ke ɓiyi ngunja ni boglo muru Magulla ah, nah gung, ah se te shi tig gitigbung a kudung a guro le Kulli lasung."⁴Le og gowole a ɓeni a tiyiyang gi tigbungha: 144,000, a ɓeni a tiyiyang bung a kungburi le a ɓah Israila ah: ⁵Woro tognoh lumpuɓari a kunbule Yahuza, na tighiyang bungha, worotognoh lumpuɓari a kumbule Ra'aɓaine. Worotognoh lumpuɓari a kunbule Gad. ⁶Woro tognoh lumpuɓari a kunbule Ashiru, woro tognoh lumpuɓari a kunbule Noftali, woro tognoh lumpuɓari kunɓule Manassa,⁷woro tognoh lumpuɓari a kunbule Saminu, woro tognoh lumpuɓari a kumbule Lawi, woro tognoh lumpuɓari a kumbule Issaka, ⁸Woro tognoh lumpuɓari a kunbule Zabuluna, woro tognoh lumpuɓari a kunbule Yusufu, woro tognoh lumpuɓari a kunbule Ɓilyaminu a tiyiyang gi tigbung.⁹Ngha njun a gireya in logshi njangle inshin kpaɓa ma gulla mama ɓwa ni logle ɓangha ah - aɓa nje kwa'a, ni kunburi ni ɓayong nah ɓa kumburi ni tagha kundung Ngimurung gulla ni dung muna Nju. A mella gi kurah maposina a bol mbu kha a biyang, ¹⁰Ayangha gogbang ni ghiu Magulla: "Ashibang ngha bin Kulli lasung ɓeni ɗiya a murung ngi Murung gulo ah, ni bin muna Nju!"¹¹A ɓa tummo le Kulli kwa'a ngha tagha kagni gun Murun-gulo nah Magulla ni kagni nyah nah gima usullo ine, a noghanje ni muri yeyang ni kundungha a kun dung ngung murungula a gushi Kulli. ¹²A nah, "iɓiɗiyana! Ɓongso, Gulolo, yeriteng, Makampa, Gullo, ni ɗiya muribang, nitenne ngirung ah ɗig mami Kullilasung, ni mallale nya ikenne! iɓiɗiyana!"¹³Le mwoh ntiri Magulle ilang," Ayangah, mel gimaposhina a ri yangniha, yebangni a pughan?" ¹⁴In waɓi, "Magulla, a yara," le waɓang, "A ɓeni ni pura bin gani Magulla. A lag gikuralayang a pilliyang a maposhina a ntiring nkila le muna Nju.¹⁵Ate gireya, ni ayangha kundung ngung murung gullo le Kulli, a gushi luli duh ni kara a bin ɓang Kulli le. Ɓeni ɗiya a muri ngun murung gulleya yi ɗig gunri a muyang. ¹⁶Na wah og yalo, ah nji muru ah, kara ni ki wolyangha ko ga ka tongbangha. ¹⁷Ate muna Nju ni a ntiring ngun Murung Magulla ah ka ɗig ɓa lelyang deshiliya ih bolliyang ih kaniyang ah nji muru usullo, Kulli ka ɓishili njimerulayang kwa'a a njiyan."

Chapter 8

¹Ngah muna Njue logshini gi tigbung ma tomɓariya, le ɓang pollo a Kulli mama tol nshile kungbangha. ²ke shina a ɓa tumole Kulli tomɓari a ɓeni tagha kun ɗung Kulliya a payang a njeme tomɓari³ke ɓa kun tumole Kulli maɓi ju, bol koro ma fugna mama a tig gi logshi nlele ma susunnang a yeh ah tagha ba Magulla ki tagha ah a pishi gin lele masunsunang ah. A pih gi logshi leleh masunsuneh duduk ate ɓi piyeni jing Kulli le a ɓa pa njiteng kwa'ah a muri bin ɗara pinshi gi pah lelle masunsuna ma fugna a kundung ngunmurung gulole. ⁴Nlele le ginsunsuna nah a pinshi ah, ni jing Kulli le a ɓa pah njiteng, logha kulli kena kun dung Kulli a bi ɓa kuntumole Kulli. ⁵Ɓa kuntumole Kulli tol gi pinsa masunsunah a koro mafugnah dunshi ni nkalagishe a bin ɗara. Le ɓuyi kena ngunjah, leh murusagha, Jigra, nyiɓa, ni Jigra le njeh.⁶Aɓa kuntumo leh Kulli tomɓariya ah a ɓeni ni njeme tomɓariya gillah riyang a tongyang. ⁷Ɓa kuntumole Kulli ma dunna tong njemele, muru njitali ni gishe kpan nkila. A ɓuyi juwa gunnjah le kanɗe mwoh ntiri taro le ngunnja pih, kanɗe mwoh ntiri le taro ah ngung pih nah lussung mah mahsonnah pih kwa'a⁸Ɓa kuntumole Kulli ma ɓari tong njemele, leh giri ningah ki pu tali magulla ni gishe a ɓuyi a muru magulla. Kanɗe mwoh ntiri taro le muru magulla pil nkila ⁹kanɗe mwoh ntiri taro le a gima usullo ni ah muru ah wuh, mwoh ntiri taro le ah gih sassah a muru ah ɓiya¹⁰Ɓa kuntumo le Kulli ma taro tong njeme leh, muna sheri magulla pura ah kulli ki lih ningha gi tah gishe, a muri kanda mwo ntiri taro le bangh salang muru ni. ¹¹Luli muna sheriyeh lulo kanɗe mwo a ntiri taro mure ah lulloh, a ɓwa duduk wu ate mureya lulo-lulo.¹²Ɓa kuntumole Kulli ma ine tong njeme le, kanɗe mwo ntiri taro le kara kpanni kanda mwo ntiri taro le sheri kande mwo ntiri taro leyang kwa bol pinna kande mwo ntiri kara ni kande mwo ntiri taro le duh ni bangha¹³Nshina ih ognah kpitiri lowo ki gala ah ntiri lahgri, ki gogbang ni gih Magulla, "Gi enna, Gi enna, Gi enna, a bin ɓayongni ɗiya gunjah ah, ate a shile ɓwale njeme le a ɓa kuntumo le Kulli taro ni uwo ka tong njeme ah."

Chapter 9

¹Ke ɓakuntumo le kulli ma tongno tong njemele ah. In shin muna sheri ma pura a kulli kpa ngunja a. ²Logshi kun tulli mama nya ni malla ah, se nlelle pura ah kun tulle ningha nlelle mama pura kun tulli gishe magulla. Kara ni guh pilla pinna ate nlelle ni ki pura ah kun tulli mama ni ki mal ah.³Ah yeh nlelle ya a kukoro puro juwa ngunja, ah payang diya muriɓang ni ngha a gyeh a ngunja. ⁴A waɓiyang ke a ɓiyi lusung ni ah bugiri ni gunja a ngunja ah, se aɓwah ni nya ni gi tigɓung le kulli a kundung yangha.⁵Na agyi yang a wol nluwo a be yah, se a payang ganni ma sheri tongno. Konɓang layang ɗigna ningah tabang le gye ingha ta bwa ah. ⁶A kareya aɓwah ki al nluo ke na kum ngha. A al wuh, nluo ka ɓangha riyang⁷A kukore ni ngha a piri mama a gil yang ate luwa. A muyang ngha giri ngha ni ngha janghe gi fungna, kundung yang ni ngha mami aɓwah. ⁸Nji muyang ni ngha nji muru le amena, milingyang ni nga mili yim. ⁹A yangha ni tongho kikil fungna, gih ki kobi yang ni nga gih gikongna ni a piro tollo ɓangni ki kani ah luwa ah.¹⁰A yangha ni ngillatiyong ni ngha nji muni le gyeh; a ngillatayang a yangha ni diyamuribang ni ah pani aɓwa gani ah ma sheri tongno. ¹¹Ah yangha ni ɓwa ninga murung a muyang,ba kuntumo le kulli ma tuli mama nya ni malla ah. Lulli ni kung Ibraniya, Abadon, ni kung Helena na a Afoliyon. ¹²Gi enna ma dunna ah warra. Shina! Jum ga ah a gimma konna ingha ow ɓari ka ju.¹³Ɓakuntumo Kulli ma topurumwoh tong njemme le ke og ghi pura a njemme gifungna ma bin tangha le Magulla ngha kundung Kulli yah. ¹⁴Gyong nahyi Ɓakuntumole Kulli ma topurmwoh ɓenni ni njemme ah, "Magyi ah Ɓatumole Kulli ni ine ɓung aɓenni ah kura kun salang Magulla a Yufiretis." ¹⁵Aɓakuntumo le Kulli ni ine ah ɓenni giriyang ate kunbang, kareya, shiyere ah, ni boghe ya, ah pushiyang a wol nluwo mwo ah ntiri taro leɓayong¹⁶Gogwole aɓataluwa ni muri a piriyah ayangha 200,000,000 in ogna gogwo layang. ¹⁷Inni pagha in shinni a piri ah njiloro lang na aɓayongni ki kogyang ngha: Tonghokikil layang ngha ninga mama ni pin yarata ah, ni mamuru toriyi. Apiriye ah muyang ngha ninga muri a yim. Ah kunyang ah gishe puro ni nlelle ni gishe ma poshina.¹⁸Mwo antiri taro le ah ɓayong ah a wollayang na gikonna sissa taro: gishe, nlellegishe ni gishe maposhina ni ki pura ah kunyang ngha. ¹⁹Ate ɗiyamuribangle ah pire yah ingha ah kunyang ningilayang-ate ngillayang a, ah yanga ninga ahyoo, ɗeshi a yangha na murung mama ah tingna aɓwa pinye ah.²⁰Ashille aɓwa ni na wol ni agikonna ni ya, na pontuɓu ari gipangna layang ah, ko na ɗag gushi agimatenna ni agilang mafungna, ni bollo mafungna, na ashille agimafungna, ni tali nin gun-na aga nya ki shinbang ogbang ko ki gin ngha. ²¹Na pontuɓu ah muri wol nluwo ah,. ni vuliyi njung ni pag nja ni ig giri.

Chapter 10

¹Le ye shin ɓakuntumole Kulli Magulla pura a Kulli ki juwa njeh. Nlagiri kangni, le angari nghaa muri kundumi ngha ni gha kara ni a kushi nigha tina gishe.²Ɓol gi nyolina ni a karagh abi, tig kushi ma li a muri salang Magulla ni kushi ma katang a nje.³Le mag jolo, ni ngye Magulla ni gha mi yim. Ngha maghni jolo gha le sagha le muru ma tomɓari nateng ni ngye yang. ⁴Ngha sangha le muru ma tongɓari nani teng ngha, ntola ngi nyonlo, ama in ogh ngye a Kulli ki nah "songri gha sagsa muri ma tongɓari waɓɓa ka nyonli agh."⁵Le ɓa kuntumo le Kulli ni nshina tangha njeh a muri salang ni njeh agh, logshi bi ma li a Kulli ⁶le kaniyigiri ni ɓeni ki ɗigha ha mallale ngun nja gha, ɓeni gilɓakulli ni a ga kwa'a ayeya, ngun nja ni gha kwah a muriya, ni salang Magulla ni gha kwah a ye agh le ɓakuntumole Kulli nah, "Tenghi bang nya wa awo agh, ⁷Ama akarani ɓakuntumole ma tombari ghe ki tong ni njeme le agh, kareni gha Kulli songriya ka dungso, pyeri ni mama waɓɓi a gurole aɓa shindunale agh."⁸Ginye ni ogh a Kulli ya ye nateng rang ɗeshi "woro ke ag ginyonglina ma kahra ni a logshi ya aɓi ɓakuntumole Kulli ni tangna muri salang Magulla ni njali ya." ⁹Le nworo a bin ɓakuntumole nke nayi i peng gi nyonlina makahra ma kenne. Le na nghang "Tol gi nyonlina ma kahra ghe a she. I pagho bayallo ki lulo, ama ɓakuno ki pag piem ni gha muru nyi."¹⁰ Ntol gi nyonlina ma kahra makene abi ɓakuntumole Kulli le nshe. Ngha piem ni gha muru nyi a kunnang ama ngha lini mal gha, ɓayallang lulo. ¹¹Le ɓayong ma ɓi na nghang, "ye wab ga a shin ngha ɗeshili a muri a ɓayong dudug, njeh, kunɓuri, ni a murung ngha."

Chapter 11

¹A peng nkuri ni gha gara ma pyeri giri ana nghang ''logho a pyeri kangna bin ɓang Kulli le Kulli ni bin ɗahrah, ni a ɓeni ki gushi Kulli a ye gha. ²Ama ka pyeri bin wab njuo ni a dabeng le kangna ɓang Kulli ye gha, ate a pah ne ghe aɓeni nya ki ɓang Kulli ya ni. A pariyi ntiri lah ma gerenteng ha shenri woro pur ɓahri.³Ngi pi aɓa tangha muri tellang bahri ɗiyamuribang aka shin duna ma kara 1,260 a mel teshiligiri.'' ⁴Aɓa tangha muri tellang ni agh ayang ni ngung kahn ɓahri ni gha a tigh gishe muri bari agh nitangha a kundung Kulli ngun njah gha, ⁵Ɓeni kwah tollo ika kumiyang ɓang gha, gishe ki pura a kuni ki pingshi aɓeni ni agjiyang ngha agh. Ɓeni pyeri ikumiyang ɓang ngha a wol nluoe ni gha.⁶A ɓa tangha muri tellang ni ya ngha ni ɗiyamuribang ka gir nlagiri ate ke muru ih nya gha a kunbang ni a shinni ɗuna gha. A yang ngha ni ɗiyamuribang ma pil muru ɗig nkila ni wol ngunjah ni a jah a gijuhribang ni kwah yaliyang tol gha. ⁷Ngha a malli waɓ gha a shin gha, gilusung ni pura a tuli ni na yeri mallale ya gha ki tah luah riyang. ika gang kunyang i wol nluoh yang.⁸A ngiriyang ki nongha a muri njin njere ma lah Magulla. (mama ki dum soduma ni Masar) aba a pang magulla leyang ngha ngha. ⁹Kara tahro ni nshile ɓayong ɓaɓa a bin abwa kwa, ni kunburi, ni kunburi ni a waɓɓa, ni nje ka shin nluo yang. Nah agha a lingshi yang ngha.¹⁰Aɓeni ɗigha ngunjah agh ki pag binmurubang ye ki pag nji ɓunno ma binmurubang. A piya riyang giri ate a ɓa shinduna ni ɓahri ni agh pah aɓeni ngunjah gha gani ya. ¹¹Ama a njun kara tahro no nshile le usulo ki puro abin Kulli ki ingna riyang, le a tangni kushi yang. Ngoɓong magulla ki inga ri aɓeni shinyang ngha. ¹²Ke aka ogh ngye magulla a Kulli ki nayi yang,'' N'eba bah,'' Le a woro a Kulli a n'lagiri, ngha a ɓeni shiɓi muyang ngha ka tangha ki shin yang.¹³A kunbang ghe ya, jigri njeh magulla ki pagri, le mwoh a ntiri lum le a lay Magule ghe ki soglo. A ɓayong woro tongno tongno ngueh lum tombahri ki wuh a jigra njeh ghe aɓeni Abba ki bang ngoɓong ki gushi. Killi ni a kulli ya. ¹⁴Agijugribang mah ɓahri wara. Nshina! gijugribang ma tahro ngha ki juh ni kahra.¹⁵Le ɓakuntumo le Kulli mah tombahri ka tong njeme magula le, le ginye nateng a Kulli nah; Ɗiyamuribang mah ngunjah pilla ɗiyamuribang le Kulli ni mami muni Yesu ɓa-ashibang. Ika nog murung ha mallele ngunjah.¹⁶Le aɓa tenna wura mwoh -pur ine ni ɗigha a muri ngung murung akundung Kulli ya gungha nje ni kundung yang. Gushi Kulli. ¹⁷A nah, ''Sung agh shi pagho makampa Murung Kulli magulla, ɓeni ngha, nghang ni ɓeni ya, ngha nghang kanna gha,ate a tolla ɗiyamuribang lo a tolls tinna nog murung a muri ɓeni kwa agh.¹⁸A njeh funnah, Ama yalula lo juh na kunbang pagna mama a wab ni a nluo njuh ghani weh agh a nwah a guro lo ni aba shindunalo,aɓeni aɓa pah njiteng ni yah, a ɓeni ki ɓang lulo gha,kwah ni aɓayong ma kenina ni abayong ma magulliyina.kunbang pag na agh a ɓiyi a ɓeni ɓiyi ngunjah agh.''¹⁹Le bin ɓang kulli ni a Kulli ya logho ni bin tig gi-ogrung le a shina a kangna ɓang Kulli.A nyiɓa le poshibang, ngha nghang, jollo, ni a sagha le muri, ni jigra le njali le ni muru njitahli magulla.

Chapter 12

¹A shinna giɗunna magulla a Kulli: Ɓama vuliyi muri ni kara, nishiyeri a binje le kushi, ni janghe muna-shiyeri lumpu-ɓari a muri. ²Munangha ye, yang ngha i ɓwah ate muna ni ki konni agh, a ntiri gani ɓil muna.³Le giɗuna maɓi ngha a shinna a Kulli: shinna! yuoh magulla mabangna ni murung tomɓari ni njeme lum, ɗeshiya janghe ngha nghang tomɓari a muri ⁴Ngille gang mwoh a ntiri tahro le a muna shiye a Kulli soh yang nje. Gima tenna eh tangha a dung ɓama ni muna ki kori ngha le ika sheghi.⁵Ate bilmuna, ɓeni ka ɗig murung a muri ɓayong kwah ni gara-gitulla. A fwah mune agh keni bin Kulli ni binɗigna le, ⁶Ɓa ma agh te ya ɓang ngha wara lusung aba Kulli gilla ate lelli kara woro tongno ngueh lum pu ɓari pura muri woro taro(1260)⁷Ni ɓehni luah logna a Kulli. Mikailu ni aɓa kuntumo le ta luah ni gima tenna, ke gima tenna ni aɓa kuntumo le osso logga riyang ⁸Amma, gima tenna nya ni tenkirung ni ika ganniyang ngha. Ini paggi ke ini ni aɓa kuntumo le nya ni bang a kulli agh. ⁹ke a ɓug ngi gima tenna ni a ɓa kuntumo le a nje, yuoh mayayina ni a gori gimasira ko ɓa soriyibang ɓeni ki soriyi ngunja kwahgha.¹⁰ke n'og ghi magulla a Kulli: "Ni ɓeniya ashibang juna, gullo ni ɗigga muribang le Kulli lesung, ni ɗigga muribangle ɓa-ashibang. A ɓugna ɓa ɓungshi muri a muna ngisung a nje, ɓeni ki ɓunshi muyang a kundung Kulli duh ni ɓa kara agh.¹¹Ali ni luah ni nkilla le muna njung agh ni waɓ tenana leyang, na agni usullo leyang ha kena nluo ¹²Nga n'nah le, Npag bin murubang a yong aɓa Kulli ni a ɓayong ni ngha ngha agh kwah. Amma giena le ngunja ni salang magulla ate ɓasoribang sulina a biyong. Ɗunshi ni yalula ate yerina i kunbang le digna gyap¹³Ngha gima tenna shinni a ɓugne nje agh, pi ɓama ni ɓil muna buna agh. ¹⁴Amma a pih ɓama eh kpatieung magullina le kpitiri ɓari ate iɓi ɓang ngha i wara ba a giyi a lusung ngha. Ɓeni aka leli ngha fittong, ni a kungbang ni a nshile kunbang ngha yuoh nya ni agh gha.¹⁵Yuoh polli muruko a kunni ni ngha salang, ate i juni ɓunole muru ni ka poni agh ¹⁶Amma ngunje angni ɓama agh. NJe angshi kuni mel salang ni gima tenna ki sogliko a kuni agh. ¹⁷ke yali gima tenna gani ari ɓama eh, ke woro ke ta luah ari a nshile a ɓa liyeh, aɓeni ɓil gigilla le Kulli ngha ɗeshi ki bol telle Yesu agh. ¹⁸ke gima tenna tan ngha a muri njisalang kun dingli muru magulla.

Chapter 13

¹Le nshin nyam ɓalusung Magulla ki pura a salang Magulla. Yangngha ni a njeme lum ni a murung tomɓari. A muri a njemele agh a jangnghe ngha nghang lum a muri mama kwahgha ɓiyi lulung ngha nghang. ²Nyam ɓalusung ni nshin ngha i puh mimburi, a kushi ngha ki puh mami nyam ɓalusung ni a gori ɓeyar agh, kunini ngha mami yimh. Gima tenna ni agh pih tengkirung le, ni ngung-murung-murengle ni gullo le Magulla ma nogmurung.³Murum a ntiri a murun nyam ɓalusung agh pag nigah a wolla nlueh agh, amma piyeh mashira le agh ɓilla. Ke gire maghi ngunja taɓi ngha a sogni tiyeh nyam ɓalusung nghe agh. ⁴Yang ma agh a gushi gima tenna agh, ate pah ne nyam ɓalusung agh gullo le. A gushi nyam ɓalusung agh a nah, "yang ni ngha nya ɓalusung? Yang logle worunglile?⁵A angne nyam ɓalusung eh kung ni logle wanni te ma tol murung ni ɓiyi lulung. Kun njere ma kashi njuoh hah shiyeri woro-ɓari-pu-ɓari. ⁶Nyam ɓalusung agh logshi kuni ki watteng ma ɓiyi luli Kulli: yangngha i ɓiyi luli Kulli, ni ɓin ɗigna le, ni aɓeni ni ɗigna a Kulli agh.⁷A aggi nyam ɓalusung agh i tah luah ni aɓaɓang Kulli i yeh gan yang. A ya pahne ɗiya muribang a muri a kunburi kwah, ɓayong, ni kunburi, ni njeh. ⁸A ɓayong ni ɗigga ngunja kwahagh ka gushi, aɓeni kwah, loggari ɗigna le ngunjah, na nyongli luliyang a ngi-nyonlina ma Usullo mami muna njung, ɓeni a tumi buoh agh.⁹Ɓeni ni kirung ngha, iɓi ogbang. Ɓeni kwah a tollo kena a guro agh, guro ni ika wonghang. ¹⁰Ɓeni kwah aka wol ni gora bwo agh, ni gara ɓwo ni aka wolli nlueh. Mama gha gohr ɓang ma gimyong ni, ni pah njiteng abin a ɓeni ni gerenteng ngha.¹¹ke nshi nyam ɓalusung maɓih ki pura a njeh. Yangngha ni njeme ɓari ni ngha mami muna njung, yeh nateng ni ngha yuoh. ¹²Pag tumo ni ɗiya muribang le nyam ɓalussung ma kunduna a kundumi, ye tig ngunjah kwah ni a ɓayong ni a yeh agh, iɓi a gushi nyam ɓalusung ma kunduna, ɓeni a ɓishi piyeh mashira le agh.¹³pag a gima pah ngobong. Hah tig gishe sula nje a dung a ɓayong ¹⁴A njibin a gi ɗunna ni a aggi iɓi pag agh, soriyi na a ɓayoni ngunjah agh. Nayiyang a gil milim nyam ɓalusung ate gushi nyam ɓalusungni ni piyeh gara ɓwoh, amma ngha te kwah agh iɓi aɓah.¹⁵A aggi i pih milim nyam ɓalusung eh usullo ate i gire i nateng, i ye tigga a wol nlueh ɓeni kwah shiɓi gushi nyani ɓalusung agh. ¹⁶Yeh tig ɓeni kwah agh, a makyena ni a Magulla, ate a logshi aɓa kumo ni aɓa enah, a ɓeni kun muyang ngha ni a guro, a ag nyonglo a bung ma lih ko a kundung. ¹⁷Ni agha, i ɓwah, kuro iye magha, se yang ngha ni ayonglo le nyam ɓalusung se a, gi dung giri ni ɗigga ate luli, agh.Ga agh ngha i tol yerigiri Ɓwah ngha ni yeriteng le, iɓi bang ngha gi ɗunna le nyan ɓalusung nghe. Gi ɗunne agh mami ɓayong ni. Gi ɗunna le agh 666.

Chapter 14

¹Nshinɓangle nshin muna njung ngha tangngha a muri nkonno Sihiyona. Yangha na a ɓayong woro tongno lum ngueh lum pur ihne pura muri woro tongno lum ngueh ihne, (144000) aɓeni a nyongli luli ni luli teri a ƙun ɗungyang ngha. ²Ke n'og gih a kulli ni jollo ni ngha muru salang ni ki ɓangha ɗeshi ni sagga muru magulla. Gihni n'og agh ngha ningha aɓa ngwang nta ni ki wol ngwang ntah le yang ngha.³A tuh ngya mapiyo a kundung ɓin ɗigna ngung muru le murung agh ni kundung agga ni njung ihne ni agh, ni a ɓa tenna eh. Ɓwah nya logle aliya ngya ni agh she a ɓayong ni 144,000 agh aɓeni a assah a ngunja agh. ⁴A ɓeni agh, a yangni na ɓiyi muyang na amena agh, ate a kwara muyang kpanana ari kpakala. A ɓeni ni ki sogga tyee muna njung a ba kwah wo ngha ngha. A ashiyang a ntiri ɓayong ate a ɗig nji ngung makunduna ate kulli ni muna njung agh. ⁵Na ƙun yiri a kunyong ngha; guɓung nya biyah ngiri yang ngha.⁶Nshin ɓa kuntumo maɓi loggho ah kulli, ɓeni ni kuntumo maɓwah ni nya ki mah agh ate a waɓɓi a ɓeni ɗiggha a ngunja agh-a nje kwah, ni a kunburi, ni a ɓayong. ⁷Gohr ɓang ni gih magulla, "Nɓang ngobong le kulli, ngushi. Ƙum ɓangle ma wan njuoh juh na. Ngushi ɓeni pag kulli ni njali, ni salang magulla, ni nji muru agh.'⁸Ke ɓa kuntumo le kulli ngha nghang, ɓa kuntumo ma bari, sogga tye nah, "Kpa na, Kpa na Babila magulla, ɓeni nuh muri a njeh kwah iɓi a nuh muru nji ngung ma piyem ma njahle."⁹Ɓa kuntumo le kulli maɓi-ma taro sogga tayang ni gih magulla woro nah, "Ɓeni kwah gushi nyam ma ɓa lusung agh ni minlimi le, agna gi nyonglo a kundumi nya te ahle a ɓih, ¹⁰ini ma gha ika nuh ari muru nji ngung ma piyem ma yalula le kulli, muru nji ngung ma piyem ni na jahl agh gha ini a sobo a minkoro ma yalula le. Ɓeni nuh agh aka ɗumi gani ni gishe a dung a ɓa kuntumo le kulli ma njiteng ni muna njung¹¹Nlele ari gani le yang ngha ki logga ɓi kulli ke kene, a nya ni usullo, duh ko kara-a, ɓeni ki gushi nyam ɓa lusung ni minlimiah ni ab'ɓeni kwah ag nyonglo luli ag. ¹² Mama ni pag gohr ɓang ate gin yong le a ɓeni ni poshiɓang ngha, aɓeni ki ɓil gi gilla le kulli agh ni pah njiteng a ɓin Yesu agh."¹³N'og gih a kulli nah, "Nyongli ga: A ɓa kumɓoroni ni a ɓeni wuh a ntiri luli kulli agh." Bongho le kulli nah, "Eh", ate a ushilina ari gani leyang, gi pangna le yang ngha ki ɓil tayang."¹⁴Nshin ɓang le nlagiri ma poshina ngha. A muri nlagire agh, ɓwah ngha nghang ni ngha muna ɓayong. Yang ngha ni jannghe gi fugna ma nlenghe a muri ni nshingri ma teɓna a ɓih. ¹⁵Ke ɓa kuntumo le kulli maɓi pura a ɓin ɓang kulli, gohr ɓang ni jollo ari ɓeni ɗigga a muri nlagire agh: "Tol nshinri lo a toltina ungiri, ate kunɓang ung ngunja pagna." ¹⁶Le ɓeni ɗiga a muri nlagire agh ɓug nshingri le a muri ngunjah, ke a ung ngunjah.¹⁷Ɓa kuntumo le kulli puro aɓin ɓang kulli a kulli, ini ma agh, yang ngha ni nshinri ma tebna. ¹⁸Ke ɓa kuntumo le kulli maɓi pura ɓin ɗahra, ɓeni ni ɗigga muriɓang a muri gishe agh. Gohr ɓang ni gih ɓoron ari ɓeni ɓol nshingri ma tebna agh gha, "Tol nshingri ma tebna lo a kpap nji ngung ma piyem ma ngunjah, ate nji ngung ma piyem agh billa."¹⁹Ɓa kuntumo le kulli ma ɓug nshingri le a ngunjah, kpap nji ngung ma piyem ma ngunja ni ɓil agh. Soɓi a koro magulla ɓin gam muru njingung ma piyem ma yalula le kulli. ²⁰A pariya ɓin gam muru nji ngung ma piyem a njun lah, nkila bangngha a ɓin gam muru nji ngung ma piyem agh, kena ni ngha saba le nyeh piri a kung piri, ha mil woro tongno lum pura muri woro taro.

Chapter 15

¹ke nshingi ndiworoshi, ma gulla, a kulli ni gi ngoɓong: Aɓa kuntumo le Kulli ngha nghang tomɓahri ngha bola gima juribang tomɓahri ni ki nunbang ngha, mama ɗig a gimashira ma njumo ni ki kunbang ngha, ate ni yang ni yalula le Kulli ka dungshi ni.²In shinna ga puro n'gha salang magulla ma nyinyiling kpa ni gishe. Yangha kanda galangha ayangni a kun diya muri nyam ɓalusu eh ni minlimini gha ki ɗigha ate lulli agh. A yangha a bol a ngwang ntah ni kulli payang ngha.³A yangngha atuh ngiya le Musa,gurole Kulli, ni ngiya le muna njung: ''Atumole agh a tumo ma gullani na agi ndiworoshi, magulla Kulli, ɓa ɗiyamuribang, Gimaɓwah ni njitengha a njello ni, murung le a ɓayong. ⁴Yang ni ki bang ngoɓong lo, ni ɗeshi ki gushi lulo agh le, magulla ? Ate a minin mwoh a pag gerenteng. A ɓayong kwah ka juh ah gushi lulo, Ate a ɗunna a tumo ma njiteng lo.''⁵Ngha njung aga agh, nshin bang, a logshi bin ɓang kulli, mama ni tangngha muribang ah Kulli. ⁶Logha abin magerenteng, aɓa kuntumo le Kulli tomɓahri, juh ngha ɓol ag juribang tomɓahri. A mellah a dagra maɓwah, ni ullu ma nyinyiling, a kuriyang ni gima nlenghe a kikili yang.⁷Mwoh a ntiri ineh le agha ki usuli agh, pih aɓa kuntumo le Kulli a koro-fugna ma nlenghe tomɓahri ɗungshi ni yalulale Kullini ni digah malale nyagha a. ⁸Bin ɓang Kulli agh ɗungshi ni nlele a bin ɗiyamuribang ni gullo le Kulli.Ɓwah nya gan ingni nganghang se ngha agipagna tomɓahri le aɓa kuntumo le Kulli ni ɗungshi ni agh.

Chapter 16

¹N'og gih Magulla ki gobbang a bin bang Kulli ki nayi aba kuntumole Kulli tomɓari, "In kene nke nsoɓ koro fugna tomɓari ma yalula le Kulli a muri ngunjah."²Ɓa kuntumo ma ɗuna kene ke soɓ koro fugna le a muri ngunjah; a mɓenghe mashira ni ki konɓang ngha pura ngiri a ɓeni ni nyonglo le nyam ɓa lusung agh, aɓeni ki gushi minlimi agh³Ɓa kuntumole Kulli ma ɓari soɓ koro fugna le a salang Magulla. Ɗig nkilla, ni ngha nkilla le ɓeni wuh agh, ga kwah ki usullo a salang Magulla agh wuh.⁴Ɓa kuntumole Kulli ma taro soɓ koro fugna le a guguri ni nji muru, le a pilla a ɗig nkilla ⁵N'og ɓakuntumo le a muru nah, "A mini ɓa njiteng-ɓeni ni ɓweniya, ɓeni ɗeshi kana agh, ɓa gerenteng ni, ate a wanne agha njuoh. ⁶Ate a sonna nkilla le a ɓa pah njiteng ni aɓa shinduna, a payang nkilla iɓi a nuh; ini pag ga ɓoro ka paggi yang ngha." ⁷N'og bin ɗara aggah, "Eh, Magulla Kulli ɓa ɗigga muribang kwah, a njuoh lo agh njiteng ni ni pah njiteng?⁸Ɓa kuntumo le Kulli na ihne soɓ koro fugna le a muri kara, a ya aggi i pingshi ɓayong ni gishe. ⁹A pigh ni toniyiɓang Magulla, a ya ɓiyi luli Kulli ɓeni ni ɗigga muribang a muri a ga ki juriban ngha. Na pontuɓu agh ko a gushi agh.¹⁰ke ɓakuntumo le Kulli ma tongno soɓ koro fugna le a muri bin ɗigna le nyan ɓalusung, ke pina ɓola ri ɗigga muribang le. A nuhghi kunyang ate gani. ¹¹A ɓiyi luli Kulli ate gani ni a nuh ni mɓenghe leyang ngha, A shiɓi pontuɓu a muri ga a pag gha.¹²Ɓakuntumole Kullma topur mwoh soɓ koro fugna le a salang ma gulla, Yufiretis. Mure nyunna ate a gil njere ni a murung ka juh a nji teɓang ngha. ¹³Nshin a bohngho mashira taro ki pura a ɗohlong ni ki pura a kung gima tenna ni ɓashinduna ma yiri ¹⁴Yangngha a ɓongho mashirani ni aɓa pag gi ɗunnama magtaɓi. A pura aka aɓin a murung ngunjah kwah ate a kpayang aba mwoh agh ate luah a kara Magulla le Kulli ma ɗigga muribang kwah.¹⁵("Shinbang! miyang nghi juh ni ngha ma nyiɓi! Ɓa kunɓoroni ɓeni ɗig ni njih, ɓeni melgiri ate ni pur ni ninang, a shin tesalang le agh.") ¹⁶A juni yang kwa a ba a gori Armagiddon ni kung Ibraniya.¹⁷Ɓa kuntumo le Kulli ma tomɓari soɓ koro fugna le a gung Ke gih magulla pura a bin ɓangkulli ni bin ɗigna agh, i, "A malla!" ¹⁸MUru nyiɓa ni a jollo magulla, ni saggha ni jigrale ngunje magulla jigra ni wara a mama kwah pagri a njumo ngha ɓayong pagni a ngunjah agh, jigra le ngunje Magulla ni ¹⁹Lah Magulla agh koriyi taro, leah ɓayong nghe wamma. Ke Kulli ɗengshi ni Babila Magulla, le pih lie agh minkoro ɗungshi ni muru nji ngung ma piyem mama a pagha ari yalula le ma funna agh.²⁰Bwa le muru ni kwahgha ɓoro, ni ɗeshi a kun ganshina a nkono agh. ²¹A muru njitali magullinah mama ni dungro talanti agh kpa muri a ɓayong. A sang Kulli ate a gimajuribang ma muru njitali, ate a gimajuribaneh konna.

Chapter 17

¹Le mamona le a ɓakuntumole Kulli ni tongɓari ah bol korefugna ji na nghan nju, ngi dumo ngoso gimashira le njah ma tenna ni ha muri a muru ah. ²A murung ni gun ja ah ki pag njah nini. Ni muru in abi njahleni aɓeni ɗigha gun njah ɓarini"³Le ɓakuntumole Kulli tollang a ɓongho keni a lusung, le shin ɓama ɗigha muri gilusung ngiri jerete ɗungshi ni ɓiyilulung. Gi lusung engha ni murung tonɓari wrun tongbliri ni jeme lum. ⁴Ɓameh giri ni gikura ma nlenghe ni njinguri ma ɓangna, giri ni gi fungna, ni jilang ma tali ni njitale ma ɗiɗeng bol minkoro gifungna aɓi dungshini a gima nangna ni daɓi njiyale ⁵A kundumiya a nyongli lulung ni a songri tekushiya," Babila mahagulla, ngi a mah nje ni agima nangna ni gun nja"⁶In shina ɓameh ɓarina ni nkilale aɓa pah njiteng ni nkila a wol-nluwo ate Yesu. In Shinniya, ngobɓong wolang dudug. ⁷Ama ɓakuntumole Kulli naghang, "ma payi ka ɓang ngobɓon? Nga waɓo tekushi ɓameh ni gilusungni tolliya, gilusung ni na murung tongɓari ni njeme lum.⁸Gilusung ni a shin kanagha nya owo ni ɓeniya, ama ju le ika puro a tuli mani ni malah. Le iki njuwo. A ɓeni ɗigha ngunjah ah, aɓeni na nyongli luliyang a giɓonteng ma usulo ah ari tina ngunjah a ɓang goɓong ngha a shin gilusung ni kana nyani ɓeniya, ama iye ju gyap.⁹Gha ngha ki al yeriteng. A murung ni tongɓari niyah dingli lomɓari ni ɓame ɓameh ɗigha ki diya muri. ¹⁰A murung tongɓari ni ɗeshiya, a murung tongno kpana, mwoh ngha nghang, mamona ni sang juwa; jule ih, ɗigha kunɓang fitong.¹¹Gilusung ni ɗigha, ama nyani ɓeniya, ini pag murung ma toɓurtaro; ama yangha a ntiri a murung ni toburɓariya, yongho ka nluwa.¹²A njeme lum ni a nshingha, a murung lum ni a ɓenisang na payong digha muribangha, ama akun ɗigha muribang ningha a murung kunbang mwoh ayangha ni gilusung. ¹³Denselayang mwoh, apah ɗigha muribang layang ni gulolayang abin gilusung. ¹⁴A tah luwa ri muna nju. Ama muna nju ki gangkuyang ate Magulla le amagulla ni murung le a murung ni niya aɓeni a gorgha, aɓeni attariya, na aɓa pah njiteng."¹⁵Bakuntumole Kulli waɓang, "Muru ni ashingha, ba mahnje digha ah abunno ɓwahni, nje ni a kunɓuri¹⁶A njeme lum ni ashingha-ayang ha ni gilusungha ashiɓitele mahnjah. Akajuri a ɗaghi ni tesalang, a saniyi nyame, a pingshi ni gishe. ¹⁷Ate Kulli tigha a yeyang a pag gipagnale ni naghale ari agha le a pah ɗigha muribang mahnong murung abin gilusung ha tenana le Kulli ɗungso.¹⁸Ɓamah ni a shingha ini pag lah Magullani ki nong murung amuri amurung gunjah."

Chapter 18

¹A njung agah kwa ni agh nshin ɓakuntumo le Kulli maɓih a Kulli ki jua njeh. Yang ngha ni ɗiyamuribang magulla, gullo le turbang a ngunjah kwa . ²Gor bang ni johloh magulla, inah, ''kpanah, kpanah ɓabile magulla kpanah! ' Beh ɗingna bin ɗingna le a gimashira, ɓin ɗingna le a ɓongho mashira, ni ɓin ɗingna le a minyha ni njen ngha ni a ma nangnah.³Aɓayong ni ngunjah kwa agh nuh nah muru pag njah ma nangnah le. A murung ni ngunjah kwa agh pangnah njah ni ni. Aɓa kumo ni ngunjah agh a kuna gi kunah ari gullo ni gipangnah ma nangnah le''⁴Leh n'og mel mahɓih purah Kulli nah, ''npurah ɓinih, aɓa liyang, ate ken ipag jah gimashira le agh, ate ken nkun jah gi pagnah ma juribang leyang agh.⁵A gimashira le kpanah ha logho ke dogh ɓa Kulli, Kulli ɗengshinah ni a gi paghnah ma mashirah leyang.⁶Nweh ni ngha mama osso payi aɓayong agh, nwheh kusung ɓahri ningah mama pag agh; ni minkoro ni tobni giri agh, ntobi ninah kusung ɓahri.⁷Ni ngha mama gushini muru ye ɗiyah a ɓoro agh, ntihyi a ganni ni Yahlung ma pinna. Ate nah a kung yeh, ''nɗingnah ningah maleh murung; ni te ngi agha ngi mini mang nkung kana agh dig digna gonno agh. ⁸Ngha ninah le a ntirin kara mwoh le juhro ma bin gonna le ka juh yih; nluoh, ni gonno ni yahloh. Le gishe ka pinshih, ate Murung Kulli agh Magulla ni, ini ika waɓih njuoh.''⁹A murung ngunjah ni pagnjah ma nagnah, ke kenghe ni ni agh aka ɓuah ni mag joloh ate murih ngha ashin nleleh gishe ni ki pinshi agh. ¹⁰A ka tang kukwoh, aka ɓang ngoɓong te ganna le, aka nah, ''Gi enna, gienna ni lah magulla, Babila, lah magulla! Ate a ntiri kunbang mwoh kuro le njuoh ka juh oh.''¹¹Aɓa kummoh ma guliyinah ni ngunjah agh aka ɓuah ni ɓihyi yahlung ate muri, ate ɓung nya wa ye kurah a agi kuhra le agh. ¹²Agi fungnah ma poshinah, ma lengh ni atahli ma yinyengleng, akukura ma ɓonnah ni agi ɓuah ngirung ma poshinah, ni a njingung, ni uhluh ni nji nguri ma ɓangnah ni a ngung ma sungsunang, ni a ngung ma nkori, ni a tahli ma piunnah ni ma ki kebeng, ¹³nih murung njig ngung ma ɗumo sunsungnah, ni a muru ma mishinah ni a muru nji ngung ni muh, ni kikaya, ni adah ni a mbuh, a njuh, a pirih ni nyeh guo kog piri, ni a guroh ni a ɓayong duduk.¹⁴Gih kunnah ni a tih yahloh riagh ni masung ngirung agh a ɗangnoh. aɓoroh loh kwa ni gullo loh a ɗangnoh, na wa yeh kun yang agh.¹⁵Aɓa kuroh ni magha le a gi magha ni agh ngha a kunna agi kunnah agh, aka tang kukwoh ni bini, ate ngoɓong ganni ni yangha a yeh agh, ni ɓuagh, ni johloh yahlung pinnah.¹⁶Aka nah, 'Gi enna, gi enna le lah magulla ni a muhyi ɗahrah ma ulluh agh, ni a kukurah ma lenghe ni ama ɓangnah, ni tih aghagi fungnah rih ni atahli maɓoriyinah ni a nji ngungma sungsunanah!¹⁷a ntiri kunbang mwoh agi kunnah ni kwa ni agh aka ɓihyah,''Ɓeni kwa ɗi magulla gishashah muru agh,ni aɓeni a yeh agh, ni aɓeni ki lammi agh,ni a nshile a ɓayong ni ki kun gi ɗingna leyonga muce agh a tangha ɗunah kukuoh,¹⁸A ɓuah ngha ashinni nleleh gishe ni ki pingshi agh. A nah, ''lah ma nyeni oh ningah lah magulla le? ¹⁹A meshiyi kihkirih a muyang, leh a ɓuah ni johloh, ɓuagh ni yahlung ma pinnah a nah, ''Gi enna gi enna le lah magulla ni aɓayong ni ni gisasa muru a shalang magulla ngha pilah aɓah kumoh ari gikunnah le.Ari ntiri kunbang mwoh a pingshih ne.'' ²⁰''Npag binmurubang a murih, ɓah Kulli, Nyongnah aɓeni ki pah njiteng ngha, aɓakuntumo nah aɓa shidunah, ate Kulli junah ni waɓ njuoh a muri.''²¹Ɓa kuntumo magulla le Kulli tol tahlih ningah tahli gogiri le ɓuh a muru, le nah, ''A nji njere ni, Babila, lah magulla, aka ɓuyi njalih ni mahso ngirung, nah wa yeh shinni ɗeshiliya.²²Mel aɓa wol ngwang tah, ni aɓa tuhngiyah, aɓa tong njemeh ni aɓa nje-magulla na wa yeh og karayang agh.Na wa yeh kuma aɓa tumoh shishani a ntiri yong agh. Nah wa yeh og gyeh tahli goggiri a ntiri yong agh.²³Poshibang le gishe ni wa yeh tuhbang a ntiro agh. Nah wa yeh og mel buramah ni manduwulah a ntiri yang, ate a ɓa kumo loh agh, a yang ni a pagha a murung a ngunjah, a soriyi ngunjah kwa ni yihri loh. ²⁴A yeh ini a kunni nkila le aɓa shidunah ni a ɓa pah njiteng, ni nkila le a ɓeni kwa a woloh a ngunjah agh.''

Chapter 19

¹A njung a ga agh n'og gih mag johlo ninga mel a ɓayong dudug a Kulli ki nah, ''Ɓinmurubang.Ashibang, gushibang, ni gullo amami magula Kulli lesung²A njuoh le agh njitengni ni ɗum njiteng, ae wanne eh manjah magulla ni ɓihyi ngunjah ni pag njah agh njoh.Nwah nah nkila le a guro le ngha mahnjah ni sokko agh,''³A waɓ teng ma ɓahri:''Ɓinmurubang! Nleleh le logho a bini ke kene." ⁴Aɓa tennah ni wurah mwoh pu ihne ni agh ni a gi lusung ni ki usulo ni ihne ni agh kpa kushi ki gushi Kulli ni ɗihya a ngun murun gulole ni a Kulli agh, Awo nah, ''Iɓiɗianah, Ɓinmurubang!''⁵Le gih hamma purah a muri ngun mureh ki nah,''Nɓongshi Kulli lesung, nyongho kwa a guro le,nyong nah aɓeni ki ɓanghi agh,ni a ɓeni ni gullo nih a ɓenina tiyiyong murum ngha agh.''⁶Le n'og joloh ninga joloh le a ɓayong ni goho agh, ninga velye le a muru, ninga shagha le muru, ki nah. ''Ɓinmurubang!Ate Murung Kulli ngha ni ɗiyah muribang, Kulli ni ɗiya a muribang kwa agh.⁷Iɓi shi pag ɓinmurubang ni poshi yahlung ni nikih mal agha, ni pih gullo ate nji ɓuno nduhwuhlah le muna njuh junnah, Manduwulah le gillarih. ⁸A agne eh iɓi mel gima ɓonshari ni gima poshinah, gi ɓwa girung ma ɓonnah,'' (ate gi ɓwa ngirung ma ɓonnah ni ni tumo ma ɓonna abin a ɓayong ni yaratah agh.)⁹Ɓa kuntumo le Kulli nah nghang imah, ''Nyongli gah. Ɓinmurubang ni abin aɓeni a gor a njiɓunoh njuwulah le Muna njuh.'' Yeh nah nghang, ''Atenana maɓwa le Kulli ningah.'' ¹⁰ngungha a kushi ate nga gushi, le nahnghang imah, ''Ka pag ga agh! Muni guroh ninga weh ni a muna nguoh ni bol tenana ni a waɓɓa a muri Yesu agh. Ɓongshi Kulli, ate tenana ni a muri Yesu agh ini pag bongho ma shinɗunah.''¹¹Le nshin ɓaKulli a logshine, le shinbang le nshin piri ma poshinah. Ɓeni ki koyi agh agori beni a ag ni agh njiteng. Ni njiteng ni iwani njuoh ni pag luah. ¹²Njih ngha ninga leshi gishe, a muri agh a janghe dudug. yangha ni lulungni a nyonglah a ngiri agh ngha ɓung ni logle yeriya agh, ini yerih kana ngirih. ¹³Yongho imel ɗahrah ni a ishah a nkila agh, a gor lulih i Tenana le Kulli.¹⁴Aɓa kurung ni a Kulli agh ngha ki kurate a murah a piri ma poshinah, a mel gima ɓonnah, ni gima poshinah ni ma ɓon nshahrih. ¹⁵Ga purah kuni agh garabuwo ma tebnah ni ikoriyinah a ɓayong ni ngunjah agh, ika ɗiya muyong ni gara ma tullah. Yang ogho bin pag muru jingung (inabi) ni yahli lulah le Murung Kulli. ¹⁶yangha ni lulung ni a yongloh a murih gah mel agh ni ɓellih. ''Murung le a Murung ni Murung Kulli le a Mugulla.''¹⁷Nshinnah ɓakuntumo le Kulli tangha a karah. Gor bangni joloh abin a miyah ni kwa ki logha a Kulli agh,'' njuh, nkpaɓah bin monnah ate njiɓunoh Magulla le Kulli. ¹⁸njuh lih nyam a murung, nyam a magulla kun luah, yam a pirih ni ayam aɓa kogyang, ni yam a ɓayong kwa, a ɓeni a mayih yang buh agh ni a guro, a ɓeni ni gulloh ni aɓeni nyha ni gullo agh.''¹⁹Nshinna nyam ɓalusung ni a murung ma ngunjah ni aɓa tah luah le yang. A yangha a kpaɓa bin monnah aka kah ni luah a muri ɓeni diya a murih pirih agh nih aɓa tah luah le. ²⁰A bolloh nyam ɓalusung eh nih aɓa-shinduna ma yihrih ngha ɗumah agipangnah ma yihrih a kun dumih. Nih a gipangna le ni agh ina soriyi ni aɓayong ni patih yang jah ngirih nyam ɓalusung eh agh ni a ɓeni gungho ki gushi minlim nyam lusung eh agh. A yangha kwa ɓahri agh sohyang ni usuloh a tuhlih ni ki phih ni gishe agh.²¹A nshile agh a wol nluoh yang ni garabwoh ni ki pura a kun ɓeni ki kog piri agh. A mih-nyha kwa lih nyam yang.

Chapter 20

¹Le nshin ɓa kuntumo le kulli ki suhloh a kulli. Yangha ni gi logshi kun njere tulli ni mallla le nyah agh, yangha ni nyeh magulah a bih. ²Bol gima tennah age, yoh ma yahyinah, ni ba ɓasohriɓang, niya le kurih bogho woro tongno lum. ³Ɓuyi a tuli ni malle nya nya agh, leh gih kunih le ti bih a kanna muri. Gire ninah ate kebih ye sorihyi a ɓayong ngha, she njung bogho woro tongno lum. Njumi agh, ningnah aka mayi ɓung a min ƙunɓang fitong.⁴Leh nshinnah a ngun murung gulloh. A ɓeni ɗiyah muyangha a yangni a payang gulloh wan njoh. Nyeh shinnah a usullo le a ɓeni a kashiyi muyang ngha, ate tangha ni atangni temuri teh Yesu ate tenana le kulli. Na a gushi nyam ɓa lusung agh ko minlimi agh, ashiɓi tih injiyongloh le a kunɗung yang ko biyang. A ariyih gipangnah le yang, a ɗiya muri ɓang ni Ɓa ashiɓang bogho woro tongno lum.⁵A nshile a ɓeni wuh agh nah yennih usullo agh se njung bogho woro tongno lum dungso. Mama ni ki pag logha a nkiliya ma kunduna. ⁶Boroleni ni gerentengle ari ɓeni ƙun ngosho logha a nkiliya ma kunduna agh! Nluo ma ɓari nyah ni gulloh a muyang ngha. A ka ɗiya a magulah pag tumo ɓin ɓang kulli le Kulli ni Ɓa ashiɓang aka diya muruɓang ni ni bogho woro tongnoh lum.⁷Bogho woro tongno lum mal le, aka mayi ɓasoriɓang ɓung aɓin kuro le. ⁸Ika pura beng ate ika sorih aɓayong ni a gbingrah inne a ngunjah agh-Ika kpaɓa a Gog ni Magog ate luah. Goho le yang ka pang ninga nji shalang ɓangha muru magulah.⁹A meshiya a ngunja a ƙangnih ɓin kpaɓa le aɓa pah njiteng, njeh makun yahlung, Le gishe puroh a kulli juh pinshiyang. ¹⁰Ɓasoriyiɓang, ɓeni sor yangha, a ɓuyi a gishe ni ki pih agh, a ba aworo a ɓuh nyam balusung agh ni a ɓa shindunna ma soriyiɓang ngha. Aka nuh ganni ɗuh ni bakara-ke kene.¹¹Leh nshin ngun murung ma poshina magulla ngha Kulli diya a muri agh. Ate ngobbong ngunjah ni bakulli ma bora kundumi, a nya ni ba aka kah ngha nghang. ¹²Nshinah a ɓeni wuh a- aɓa gulla nah a munah ngha logoh tangha a kundung ɓa ngung muru agh, a logshi a gi bom teng. Le a logshi gi bom teng mabih-Gi Bom teng ma Usullo. A waɓih a ɓeni wuh agh njoh ari gah a nyongloh a gi bom teng agh ari gi pangnah leyang.¹³Salang magula ka pushah a nluo ni a yeh agh. Nluo ni njimanjahli agh aka pushah a ɓeni wuh a yeh yang ngha, a waɓiyang njoh ari aga a pagha. ¹⁴A ɓugha a nluo ni njimanjahli a tuli gishe. Mama ni ki pag nluo ma ɓari-a gishe magulla. ¹⁵Ɓeni kwa na kung lulli a nyonglo A Gi Bom teng ma Usullo agh, a ɓuhyi a gishe magula.

Chapter 21

¹Nshin ɓakulli ma piyoh ni ngunjah ma piyoh, ate ɓa kuli ma kundunah ni ngunjah ma kundunah warah woroh, salang magulla nyha ye og agh. ²Nshi lah magulla ma gerenteng, Urushalima ma piyoh, ngha purah a Kulli juh a nje abin Kulli ningah manduwulah ni agiliyi ri ki leh burih agh.³N'ognah joloh magulla abin ngunmurung Magulla ni a Kulli agh nah, ''Shinah bin ɗingnah le Kulli yang ngha ni aɓayong, ika ɗgha beh. Aka ɗiya aɓa leh, Kulli ni murih ka ɗingnih yang, ika ɗih Kulli leyang. ⁴Ika gang njimierung ni kwa a njitangha, nluoh nyha ye oh agh, ko yongɓiyinah ko ɓwa agh ko ngiri koniyinah. A gima yaluyinah warah woroh.⁵Ɓeni ɗig agh a muri ngunmurung gha magulla nah, ''Shinah, npagha agah kwa niagh dig agima piyoh.'' Ye nah, ''Nyonglih gah ate a tenana ma agha ni ni njiteng.'' ⁶Nah ngha imah, ''A gah kwa niagh a mallah nih yang! Minih Alpha ni Omega, kundunah ni mallah Ɓeni ki oh njimuru agh ngha pih niye a tuhmuru ma usuloh.⁷Ɓeni dumi gangha agh, ika kun agah kwa niagh, kana ngirang agh nga ɗig Kulli le, ini te agh ika ɗig munang. ⁸Ama aɓa ngoɓung, aɓeni nyha ki pah njiteng agh, ni aɓa pag gima nangnah, ni aɓa wol nluo, ni aɓa pag njah, ni aɓa wol njeh, ni aɓa bil gilang, ni aɓa pag yirih, bin ɗiggha le yang ngha ka ɗiya a gishe magulla ni ki phih ni gishe ma poshinah agh. Ini ipag nluo ma ɓahri .''⁹Mwoh a ntirah aɓah kuntumo lang ni tomɓaria agh juh a binang, ɓeni tollah a koro fungna tombiɓahri ni ɗungshi ni agi kog yahlung tombiɓahri ma njumo, nah, ''juh a ɓah. Nga ɗumo manduwula mahle muna Njuh.'' ¹⁰Le tollang a bongho keni meng a muri nkoko ma shanna le ɗumang lah magulla ma gerenteng, Urushalima, ngha ki suhlo a Kulli abin Murung Kulli.¹¹Urushalima agh yangha ni gullo le Kulli poshibangle agh nghan yinyili, ninga tahli yasfa, gerenteng ninga karau. ¹²A vangiri ni gih vangha magulla ni shabɓah ni a kunkala lum pu ɓahri, ni aɓa kuntumo le Kulli lum pu ɓahri a kunkalleh. A kunkalle gha a anyongli luli aɓa nje lum pu ɓahri a muna aɓa Isra'ila. ¹³A nji tebang ngha a kun kala ngha nghang tahro, a njidulung agh akunkala tahro, a njidulung agha kunkala tahro, a nji nahkulli jeh agh kun kala tahro.¹⁴Gihvangnah ni a vangni lah ma gulle agh yangha ni magtine ma lum pu ɓahri, a muyang ngha a luli aɓa waɓ tenana le kulli lum pu ɓahri mami Muna njuh. ¹⁵Ɓeni waɓɓang tenana agh yang ngha ni munagara pyeri giri ma gifungna ma lenghe ate ika pyeri lah magulla le , ni a kunkala, ni givangna.¹⁶Lah magulle agh, Shaɓah le ni nonno le aga mwoh agh nih. pyeri lah magulle ni munagara pyeri giri, mel woro tongno lum ngueh lum pu ɓahri a tangha (nonno le, ni logho le) ni shaɓah le a yang mwoh kwah.) ¹⁷Ye pyeri vangha le garung nghe, Kusung woro tongno pura muri woro ɓahri pu inne, ari pyeri gile ɓayong (ini pyeri gile ɓa kuntumo le Kulli ninah.)¹⁸A ɓag gi vanghe ni gifungna ma lenghe ni gifungna ma bangna mama ki puh gishibang ma gerenteng ngha. ¹⁹Magtye vanghe agh a tih teh ni a tahli ma yinyiling sissa, Makunduna agh gifungna ma lenghe, ma ɓahri agh saffir, ma tahro agh agat, ma ihne agh emerald, ²⁰ma tongno agh onis, ma topurmwoh agh sardiyas, ma tombiɓahri agh kirisokot, ma tombitahro agh beril, ma tombi ihne agh tofaz, ma lum agh kirsofaras, ma lum puru mwoh yakinta, ma lum pu ɓahri agh ametis.²¹A kunkala lum pu ɓahri lu'u-lu'al ni lum pu ɓahri; mama kwa a ntiri a kunkale ngha ni lu'u-lu'u mwoh ini a pang ni. A nji njere ni ntiri lah magulle agh agilyong ni gifungna, a shinle anah i gishimbang ma shinduna ni. ²²Ni shin kangna ɓang Kulli a lah magulle agh, ate Murung kulli ni muna njuh ini pag kangna ɓang kulli te.²³Lah magulle agh kara nya ngha ngha ko sheri iɓi poshibang agh ate nieh le Kulli wara payang poshibang, ate gishe poshibang le aghMuna njuh ni. ²⁴A ɓayong ka gyah a poshibang le lah magulla ghe. A murung ni ngunjah agh ka juh ni a gi kunnah leyang a yeh. ²⁵Nah a girah a kunkalah ni ɓakara agh, duh nyha ɗeshi a beh agh.²⁶Aka juh ni gullo ni gikunnah ngunjah a lah magulla ghe. ²⁷Gima nangna nyha ye ka ingna a lah magulle agh, ko ɓeni pag gi yiri ɓiyinah ko pag yirih agh. A ɓeni a nyongli luli yang aginyonglinah le Muna Njuh ma usulo gha ini ka ingna a lah magulla.

Chapter 22

¹Leh ɓakuntumo le Kulli ɗumang bangha muru ma muru ma usulo muru ma ɓongsari.Ipura a ngung murung Magulla le Kulli ni Muna Njuh. ²bolla a nji njere ni ntiri lah Magulla agh. A nji ginisalang eh agh ngung usulo ngha nghang, ki ɓil a nji ngung sissa lum pu ɓahri, Iɓi a nji shenri ni kwa agh. A nbu ngung eh agh, ngha ki lagyi a ɓayong konno.³Jugro nya wa uwo ka pagha dung agh. Ngungmuru le Kulli ni mami Muna Njuh ka ɗiya a lah Magulla ghe, a guro le ka paghi tumo. ⁴Aka shin kundumi, luli ka ɗi agh a kundung yang. ⁵Duh nyha ye wa og agh, nah wal al gishe poshibang ko tuhbang le kara agh ate Murung Kulli ka poshi yang bang. Aka ɗingni gullo ni nga a murungha ke kene.⁶Ɓa-kuntumo le Kulli nah nghang ih ma, '' A tenana ni agh a ma agha ni njitengni. Murung Kulli, Kulli le a bongho le a ɓa-shinduna, tahshi ɓa-kuntumo le iɓi ɗumah a guro le ga ka pag giri gyaɓ agh.'' ⁷Shinah, ''Miyang nga juh gyaɓ!Ba kunɓoro niɓeni agh ni a tenana le aɓa- shindunah ma gi nyongli ni agh.''⁸Meng, Yahaya, mini ɓeni kena ngirang n'og nye shin agah kwa ni agh. Ngha n'ogh no bye nshini yang ngha, le nongha a kushi ɓa-kuntumo ate iɓi ngushi, ɓa-kuntumo le Kulliu ni ɗumang agah kwa niagh. ⁹Waɓɓang ih ma, ''ka pag ni nah agh! mini ɓwa guro ni nga weh, ni a muna nguoh aɓa-shindunah ni aɓeni agha ni tenana le a ginyonglinah ni agh. Gushi Kulli.''¹⁰Waɓang ih ma, ''ka gir kun a tenana ma shindunah ni a gi nyonglinah le Kulli ni agh, ate kunbang tolla juh gyaɓ. ¹¹Ɓeni ɗiya a pag gimashira agh iɓi ɗiya a pag gimashire ghe. Ɓeni ki pag gima nangna agh iɓi wo pag gima nangna ghe. Ɓeni ki pag gimaɓonna agh iɓi ɗiya a pag gimaɓonna. Ɓeni ɗig gerenteng agh iɓi woro ɗig gerenteng.''¹²''Shina! Miyang ngi juh gyaɓ. Ngoso ga nga kumma ngha a ɓinang, ate nga nwah ɓeni kwa ari tumo le ni pag agh. ¹³Mini Alpha ni Omega, makunduna ni ma mallah, madunah ni malla le.¹⁴Kumɓoro ni abin aɓeni lag ɗahrah le yang ate aka kum agha ni aka lih ni njingung ma usulo ni ingnah ntiri Magula a nji kunkala. ¹⁵Ah ɗahbeng ngha a monlara, aɓa wol nje, aɓa pag njah, ni aɓa wol nluo, aɓa bil gilang ni aɓeni kwa agnih pag yiri agh.¹⁶Meng, Yesu, ntashi nah ɓakuntumo lang biyong iɓi ɗumiyong a gah kwa ni agh ate aɓa ɓang Kulli. Mini makunduna billa ni minkah Dauda, le ɓeri ni ki poshibang ate ɓang agh.''¹⁷ongho ni manduwulah nah, ''Zu!'' le ɓeni kwa og agh iɓi nah, 'zu!'' Ɓeni kwa ki og njimuru agh,iɓi juh, ni ɓeni kwa ki alli agh ika kum muru ma usulo nieh.¹⁸Miyang ngi waɓi ɓeni kwa og tenana ma shindunah le ginyonglinah ni agh: Ɓeni kwa ɓuhri giri a muri agh, Murung Kulli ka ɓuhrih a gani ni a nyongloh a gih nyonglinah ni agh. ¹⁹Ɓeni kwate ye ashi giri a ntira atenana ni a nyongloh a gi nyongli giri ma shinduna agh, Murung Kulli ka ashi ngoso gah ika kumo a ntira a nji gun ma usulo a lah Magula ma gerenteng, agh ngha a nyonglo a gi nyonglinah le aɓa shindunah agh (Kulli ka tol ga ika kumo ari nji ngung ni nga mama a nyongloh a gi nyonglina ni agh).²⁰Ɓeni waɓɓa aga kwa ni agh nah, ''eh! Miyang ngi juh gyap,'' Iɓiɗiana! zuh, magulla Yesu! ²¹Iɓi nieh le Magulla Yesu iɗih ni ɓeni kwa agha ntiri yong agh. Iɓiɗiana.