Vere: Unlocked Literal Bible for 1 Corinthians, 1 John, 1 Peter, 1 Thessalonians, 1 Timothy, 2 Corinthians, 2 John, 2 Peter, 2 Thessalonians, 2 Timothy, 3 John, Acts, Colossians, Ephesians, Galatians, Hebrews, James, John, Jude, Luke, Mark, Matthew, Philemon, Philippians, Revelation, Romans, Titus

Formatted for Translators

©2022 Wycliffe Associates
Released under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Bible Text: The English Unlocked Literal Bible (ULB)
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English Unlocked Literal Bible is based on the unfoldingWord® Literal Text, CC BY-SA 4.0. The original work of the unfoldingWord® Literal Text is available at https://unfoldingword.bible/ult/.
The ULB is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Notes: English ULB Translation Notes
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English ULB Translation Notes is based on the unfoldingWord translationNotes, under CC BY-SA 4.0. The original unfoldingWord work is available at https://unfoldingword.bible/utn.
The ULB Notes is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

To view a copy of the CC BY-SA 4.0 license visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Below is a human-readable summary of (and not a substitute for) the license.
You are free to:

Share — copy and redistribute the material in any medium or format.

Adapt — remix, transform, and build upon the material for any purpose, even commercially.

The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms.
Under the following conditions:

Attribution — You must attribute the work as follows: "Original work available at https://BibleInEveryLanguage.org." Attribution statements in derivative works should not in any way suggest that we endorse you or your use of this work.

ShareAlike — If you remix, transform, or build upon the material, you must distribute your contributions under the same license as the original.

No additional restrictions — You may not apply legal terms or technological measures that legally restrict others from doing anything the license permits.

Notices:
You do not have to comply with the license for elements of the material in the public domain or where your use is permitted by an applicable exception or limitation.
No warranties are given. The license may not give you all of the permissions necessary for your intended use. For example, other rights such as publicity, privacy, or moral rights may limit how you use the material.

Matthew

Chapter 1

¹Rababaaza, zeeuwa Yeeso Kweebaaz waza Dauda rəz naa Ibrahim.² Ibrahim zi daa Ishaaku rez, Ishaaku daaa Yakubu rəz, Yakubu uzi daa Yahuda rez na uri yangiya ulləi. ³Yahuda uzi daa Parisa rəz naa Zaraha ii dinŋu naa Tamar. Parisa daa Hasruna rəz, Hasruna daa Arama rəz,⁴Arama uzi daaa Aminadab rəz, Aminadab daaa Nason dəz, Nason daaa Salmon, ⁵Salmon uzi daaa Boaza rəz i dinŋu naa Rahab, Boaza daa Obida rəz i dinŋu naa Rah'uta, Obida dinŋə Yaasa. ⁶Yaasa uzi dinŋə Dauda gwanz. Dauda uzi daa Suleimanu rəz, i dinŋu naa kiiza Uriya rəz.⁷Suleimanu uzi daaa Rahabama rəz, Rahabama daaa Abiza rəz, Abiza daaa Asa rəz. ⁸Asa uzi daaa Yahushafat təz, Yahushafata daa Yuram rəz, Yuram daaa Azariya rəz.⁹Azariya daaa Yatama rəz, Yatama daaa Ahaza rəz, Ahaza uzi daaa Hezekiya rəz. ¹⁰Hezekiya uzi daaa Manasa rəz, Manasa daaa Amuna rəz, Amuna daaa Yusiya rəz, ¹¹Yusiya daaa Yakunya rəz, naa uriyangiya ulləi, bəlla ii tuuni rekarə Babilakrə.¹²De i tuusipu rekarə Babila, Yakunya dingə Shotilla, Shotilla daaa Zarubabila rəz. ¹³Zarubabila daaa Abihuda rəz, Abihuda daaa Saduka rəz, Saduka daaa Azura rəz, ¹⁴Azura uzi daaa Saduka rəz, Saduka daaa Ahima rəz, Ahima daaa Aliyuda rəz.¹⁵Aliyuda uzi daaa Aliazara rəz, Aliazara daaa Matana rəz, Matana daaa Yakubu rəz. ¹⁶Yakubu daaa Yusufu ya'za Maryamu rəz, ura dinŋə Yeesoz ura i deru Kweebaaz. ¹⁷Diga Ibrahim də, rekarə Dauda rə diggət pu komna na nattət, diga Dauda rə, rekarə rekarə Baabilon diggət pu komna naa nattət, diga tuukarə Babilonak zakarə Kweebaazə diggət pu komna naa nattət.¹⁸Dinkaa Yeesorək, gau ri'eri. Maiya ulləz Maryamu, Yusufu zi Ke'lu, nabo kamu oksu naa baara Rumsa Billəs. ¹⁹Ya'za ulləz Yusufu, maza oomizzi ii deksu zur bansə te' paa, no̱k ri'ik iu faska lo'ti.²⁰Pii sundume rə, sei malaika gbəsurə ni rudummak, bonge, "Yusufu, waza Dauda rəz, ser kana kama kamkpa Maryamu rə pa, no̱k baara pe' eli ke̱e̱tə Rumsa Billəssə zi. ²¹Dink waz a də'suku riir Yeeso, kweek mariya ulləi hakkei rə."²²Netti bo'rum tele səna yi'is paka Daa Billə dook anabi rə bonge, ²³"Gwenən waa nuuz pe'ek baar sə ding waz, sə də'su riir Emmanuwel'' uki, "Bill pu naa aa."²⁴Yusufu we̱e̱ rumrə, sə bo'rə ni malaika dook, ree pe' kiiza ulləz. ²⁵Ama meu kiiziz pa, sei de' ding wazzi sə də'su riir Yeeso.

Chapter 2

¹Bəlla i dingən Yeeso Baitalaami a Yahudiyattət, dənna Hiridus pin gwantəl, Sei mari uri iya i me̱e̱ zosii i ke̱e̱tə diga di' rekarə Ursalima sə i doo bonge, ²"Ura i dinŋu ezi pu ara gwanza Yahudaawairəz? No̱k e og zosiya ulləi di', ee bən è zaa nooskurə." ³De Hirudus gwanz gee ri'eri sei baar sugu haa, naa iya ipu yam Uruselimai yas.⁴Hirudus to̱o̱gəs firissi naa biibaiya marirəi, desi bonge, "I dingk Kweebaaza rooz ara ya?" ⁵I doosu gee, "Baitalami a Yahudiyaz, no̱k pu biisinən ni anabi doonnak, ⁶ 'Moo, Baitalami, buta Yahidiyattə, apu topa gwaniya Yahudaawairə paa, Moorəzi gwant ke̱e̱tək ura gakp neebaaza mariya Israilai rəz."'⁷Sei Hirudus der iya i me̱e̱ zosi eyi lo'ti sə ii desi bəlla zosiiyi i gbətənak. ⁸Sə tomi Baitalami, bonge, "Ri'gən i laatə waa wazzi. Ina kintu i zaa doose, no̱k mii bən n zak sə n noosu."⁹De i gee gwanz i kam bilaa iik, sei zosiya i ogti di' ei assirə mu'ka sə ree de' ara wazzi piin akrə. ¹⁰De i og zosiya eyi zok yagi go'ma.¹¹De i tor gwaagire i oks wazzi naa maiya ulləz maryamu. I gu' dii sə i noosu, i gberə ɓunta iit sə i esu, zinariya naa luban naa yaluwa wenzu rət. ¹²Bil gbəsi rudumrə bonge, kaina gəə Hirudussə pa, sə i ri'gə ri'gitta iit buta gwanirəttə bila ukarə.¹³De i ri'gəpu, sei malaika gbəsə Yusufu rudumrə, doosu bonge, "Ruum paa, Pe'em wazzi naa maiya ulləz, sə i ri'gə Masar gamn arkirə sei mina doosun, no̱k Hirudus laak lan wazzi sə bo laasu." ¹⁴Tuksa esirə Yusufu pe' wazzi naa maiya ulləz i rigə Masar. ¹⁵Sei gau eri haa Hirudus wər. No̱k yi'iska paka Daa Bil doo anabiya ulləz zə, "N der wazza miiz diga Masar."¹⁶De Hirudus og mariya ai i yiisu be'ru wi, baar sugu go'ma go, sə tom ina ibdəs yanga yara mariya ipu Baitalami naa iya ipu ɓapsarəi diga wi' ittəi rekarə dii, ni riin bəlla mariya ei i doosunuk.¹⁷No̱k yi'iska ina Irmiya anabi doon, ¹⁸"Gwera gee zok Ramah, wəra na waggəl go'ma go', Rahila go̱' no̱k yangiya ulləi, mu'us ka'kaa marirək, no̱k yangi i piipa."¹⁹De Hirudus wərpu, sei malaika gbəse Yusufu rudumrə Masar doosu bonge,²⁰ "Ruum a pe' wazzi naa maiya ulləz sə i ri'gə buta Isra'ilattə, no̱k mariya i laa ikkpa wazzii i wərapu." ²¹Yusufu ruu sə pe' wazzi naa maiya ulləz, sə i zaa buta isra'ilattə.²²De' gee Arkilawus uzi kwe gwanta daaa ulləzzət Hirudus, ser kamu rekskarə arkirə. De Bil dinsu to' rudumrə. Sei ke̱e̱ rekarə buta Galilittə. ²³Sə re̱e̱ gau buta Nazarattə no̱k yi'iska ina anabi doon bonge, i derku maza Nazarattaz.

Chapter 3

¹Ru'a eyirə, Yohana ura bo'rə batismaz zaa doosə mari paka Billək doora Yahudiyallə bonge, ²''Pu'un na' no̱k gwanta Billət pu dera." ³Ura ezi zi Ishaya anabi doo bonge, "Gwera der su' doolo rook, 'Go'rəsum bilaa Daa Bil duukak, le̱e̱sən bilitta naa bopsat."'⁴Yohana tə' neta naa suka gelobarət, sə dog seeg naa wok. Rekaa ullək siiri naa wo̱si. ⁵sei mariya Uruseliimai naa Yahudiyai yas naa ata ɓapsa wo̱maa Urdunnak, sə i ke̱e̱tə rekarə ullə. ⁶Sə bo'si batisma womaa Urdunakrə, sə i doo hakkeiya ii.⁷De' og Farisaawai naa sadukiyaawai gən ipu zakrə ora ullo batisma rekrə, doosi gee ii engbaiya ai rikak ni ai nee doosun ina nog suksa baar a zakas ya? ⁸bo'on tomtiya i yiikən gee, i pu'sa pu na'ai. ⁹kai sundo inde timte rə gee apu naa Ibrahim daa aaz, nok a doosuk Bill le'ek len keetə Ibrahim yangi bilirə te.¹⁰Nok i gapsa pu bo̱o̱tus te̱ttə dii, kala te'a reu wessa pak i dopsuk sə i koos ra'rə.¹¹ Ni n bo'sun batisma naa maam rekarə ra'siska hakeiya iiy re, ama ura pu zakrə miirə sa'kaz anne an gbi'kəm, koo gwera ullo tagillə n le'ek binsika pa. Uzi bo'su kun batisma naa Rumsa Billəs naa ra'a. ¹²Kampu keta gbeskarət gwanse na'rə nok n gbeska dokt naa goni i doosiki ra'a ɓampakrə.¹³Sei Yeeso ruutə diga Galili rekarə Womaa Urdunnakrə, nok sə Yohana na bo'su batisma. ¹⁴Ama Yohana iinu ro'oknu bonge, n ii kinka batisma moorə sə gə a zaa mirə a?'' ¹⁵Yeeso iisu bonge iim ri'ak, ''Iim ri'ak, nok ina wessanni erə yi'iska go'num tele.'' Sə Yohana iisu.¹⁶De' i bo'su batisma sei Yeeso keete maamiro ya'a, sei ora paak gbə'rum nok ur. Sei rumsa Billəs toiitə ullo paa ni goluzzak.¹⁷ Sei gwera keete diga paari bonge ''Ura az Waza miirə n euwaz. N gee yaksa zok ur go'ma go.''

Chapter 4

¹Sai Rumsa Billəs kam Yeeso rekarə doolo roo, nok sə setan na gwegu. ²Reg una pa ublut zu' ittə, naa tuktə zu' taarə sə wodu gomu. ³Sai səər baaz zaa doosu bonge, na moo waza Billəzzi gə yərəm billa al na yerə bruodi. ⁴Yeeso bagu bonge, ''Pu biisənin bonge, 'Naa burodi zi tan maz ɓiik pa, sei naa paka keetə Billək.'''⁵Sei Setan kamu dermiya oomii rə de'su denka gwaaga Billəkrə paari. ⁶Sei doosu bongee. Naa moo Waza Billəzzi gitəm diiri nok pu biisinən, 'Doosuk malaikaiya ulləi sə ii ina geewa, Naa gbi'kəm i kweeka iirə nattə nok kaa dəu də' bìllə pa.'''⁷Yeeso doosu bonge, ''Gə pu biisənin, 'Ka gwəg Daa Billa mool pa.''' ⁸Gəə setan kamu naa rekarə paarik, sə yiisu gwanta dəllət ni kwe'ennak. ⁹Sə doosu bonge, ''N eska neta at tele mona gu' dii sə mona no̱o̱sə.''¹⁰Yeeso doosu bonge, ri'gəm ang! nok pu biisənin a no̱o̱sək Daa Billa mool, gwan muloli a sénk.''' ¹¹De setan daau, sei malaikai i zaa sénu.¹²De' Yeeso gee i kamsapu Yohana, sei ri'gə rekare galili. ¹³Daa Nazarat sə re gau Kafanahum, ɓapsa gbenaa Galilikrə reng naa buta Zaabulunat naa Naftali¹⁴Inni bo'rum nok yi'sika paka Saariza Bilkəz Isaya dook, ¹⁵"Buta Zaabulunat naa Naftalit ɓapsa gbenarə ga'sa Urdunak naa Galili buta Menkirət! ¹⁶mariya i gau təgra roi i og oosa, naa iya i gau or werkrəi naa zengsa ulloi iirəi oosa keetək."¹⁷Diga bəlla ellirə Yeeso ma' dooka paka Billək sə doo bonge, ''Pu'un na' no̱k gwanta Billət rektitə pu dera."¹⁸De' pu ri'gəttə popsa ɓenarə Galili sə og ii uri yanga dowwi ittəke Saminu ura i deru Bitirusaz naa Andarawus ipu mang yansa iisə gbenarə nok ii kangba dukttəiyi¹⁹ Yeeso dosi gee, duutine mii nok n yeskən kanba mari. ²⁰Orkiro i de'ette yansa iis sə ii duuw.²¹De' Yeeso pu ri'gəttə arkiro sei og yanga doowi ii ittəke, Yakubu waza Zabadirəz naa Yohana ɓarkrə naa daaa iiz Zabadi ipu po'ruk yansa iisə sə deri. ²²Arkirə i daatə ɓarki naa Daa iiz i duutu.²³Yeeso ree ata Galilittə kubrusən gwanirə ro'teya Billəirə, pu dook paka tingka gwanta Billəttə, sə rungbo iya naa kuntai naa iya zok iisi pai mariya eyi rə te'. ²⁴De' paka ullok yas Suriya pat, mari i kamtu iya naa kuntai, naa iya zok ma'səi, naa iya ipu naa kunuwa mairəm, naa iya zaka fo'o̱i naa iya naa zok bo'sunkkai sə Yeeso rungbi. ²⁵Sei bansa mari i duutu diga Galili, Dakafolis naa Uruselima, naa Yahudiya naa gəbən ga'sa Urdunnak.

Chapter 5

¹De Yeeso og bansa mariya eyi i dag, sei dəg ge'rə paa, sə gau dii Kubrubaiya ulləi i zaa ullə. ²Sə gbe'rə su' sə kubrusəni bonge, ³''Iya naa sə'səmaiyi iya naa zaamai rumsə, nok gwanta Billət a iiti. ⁴iya naa sə'səmaiyi iya go' rikakai nok i tapskəntan timte.⁵Iya naa sə'səmaiyi iya naa tawaliui nok i kin dəl. ⁶Iya naa sə'səmaiyi iya ipu ge̱e̱k wodurəi naa gbəngba nok go'num, baar daki. ⁷Iya sə'səmaiyi iya naa yirkui nok i okskən on yirku. ⁸Iya naa sə'səmaiyi iya timteya ii ooniyi, nok i gwenk gwen Bil.⁹Iya naa sə'səmaiyi iya i daks zur wessai nok i derki yangiya Billəi.¹⁰Iya naa sə'səmaiyi iya i mu'sun, nok go'nummai, gwanta paarit a iiti.¹¹Mooi iya naa sə'səmaiyi mari ina də'ən sə gə i ɓəsə baar, ipu dooruskən bonge ii engka baiyi songbrə paa nok mii. ¹²Zok na yagən, gəbən namn waag naa yaksa zok nok faasəma iim pu gbi'nən Billə paa. Mariya eyi i bo'sə anabaawaiya dokai ri.¹³Moi iiyi zimgba dəlləz, ama zimgb na markən naa tingtuma ulləm, naa anni sə i go'kən ya? ama i bo'kunu toms mu'ka pa, sei koska mari i digdəsku.¹⁴ Moi iiyi osaa dəllək, dəlla gau paaril gau sə sums zok pa.¹⁵Bən i gaps fitila sə i ku'suku naa teebər pa, ama i dengku teebərlə paa nok sina esə oosa iya ipu gwa'rəi. ¹⁶noka ri'ik daan oosaa iik na oos ar marirə mu'ka, nok sina og tomtiya eyi a wessai, sə ina noos Daa paariz.¹⁷Kai og ni n zaa laksək ina Saari i doo dookairənni pa, n zaa noka n laksəniki pa ama noka n go'rəskini.¹⁸ Zəma zə' Npu dooskəndə sei paa naa dii na as pu zanga, koo munə le'ek sə argəs pa dookairə te', sei netat na yi'sapu zok.¹⁹Noka ri'ik uza muzo na ka'as dookai səna kubrusən uri som, uzi i derku topa gwanta Billəttə, ama ura kami sə kubrusəniz, uzi i derku gbi'zəz gwanta paarittə. ²⁰N doosən eska timra iil, na arpu eska timra biibai naa Faarisaawairəl pal, bilaa ni i torkən gwanta Billəttə paarit gə piipa.²¹I gee i doosə mariya ningkai, kai na zu' maz pa, kala ura əu mazaz tospu bissə na'rə. ²²Ama npu dooskəndə ura doosə doowiwa bonge mo̱o̱ maza zukaz, i gapsku do'ga marirə té. Naa gə maza doo bonge mo̱o̱ maza zukkazaz tossapu gwaaga ra'rəkrə roo.²³Mona pu esək esəka mookrə bagadirə mu'ka, sə a sundə doowi baar na gomu puna moo. ²⁴Daam esəkka mook, bagadii zirə mu' ruum a oks doowi zanga a mu'us geekəntə sə a getə sə a esə esəka mook.²⁵Geekən naa maza tumaz ya, diga n reks or bissə denpa, bo'ta ura tomaz reksa na maza bisbissazzə. Sə maza bisbis ezi na kama dogba seegəi rə na'rə i koska pursinarə. ²⁶Zəma zə' N doosa ni a keetəkənak pipa sei mona tokpu waa weesa i duwaz zanga.²⁷I gee i doosun ka'ina go'ro kima ki'pa.²⁸ Ama geen doosun maza gwen kitakiiz sə gən iika timləz, gapsa puna ur timli rə.²⁹Gebən nora mool na'gona rəl na toska degɓa de'rə ragum nolli a ɗongs. Aska an agau na naa nor mulo, naa zok pat tokən ra'rək.³⁰ Gebən na'go'na naa moorok na toska ton sə a dəu de' gupsum na,a rooi aska an naa a gau naa na' muyo, naa zoka moot pat ora a torkən ra'rək.³¹Gə̱ə̱ i doo géé, maza nen kiiza ullozzaz a esu rababaaz faska rəz. ³²Ama n pu doosukən də neya fas kiiza ullozzaz sina oksu yaarirətə pa tossapu laaka yarirə, gəbən maza kam kiiza fattufan az i gau kiimi pa.³³Gebən i doosə mariya i arrənnai kai na gba'tum songbro paapa. Ama gba'tuma Iim na gau a Billəm.³⁴ Ama kai gba'tum zuk pa koo naa ara paak nok ora gwanta ullət gamnakki. ³⁵Koo naa dəl nok ara dənta ullət digənnaki, koo naa Uruselima nok dəlla gwanza gbi'zazzəlli.³⁶Kaa gba'tum naa zura mool pa, nok akale' go'ka suk bukkuk koo wiikək pa. ³⁷Ama paka mook na gakp o̱o̱ na o̱o̱, na ewwe na gau ewwe, dooka na ara eki a keetə Setandəkki.³⁸I gee ingə, "Nor a nolləkrə" nuur bo anulləkrə. ³⁹Ama kai dingkən naa engku ində te'ka pa, aza na bè̱ à laktəka na' go'narək yəsmu a na' ukarək na bè̱⁴⁰Uza na iya kamkpa bissə mu' nok kwe̱e̱rəkən yaluwa mo̱o̱wak, daksmu a gbə'karəu yam. ⁴¹Ura pi'a bo ri'gə mel muzoz ri'gən meeli ittəkə. ⁴²esən ura desənaz, gə kai no'os ura laa gimr irrəz pa.⁴³Ì gee i doo bonge, iim ura i gau ar mukoz, mu'sum umkeereiya mooz. ⁴⁴Ama n doosun gbaan engka bai, wəərən Bill nok iya i ɓəskən baarai. Sə'sən iya i kamnən su'ui, go'on go'num iya i mu'sunnai rə paa. ⁴⁵Nok sə i gau yangiya Daa Billa pazzəi, nok pi' ubla sə okum engka baazə naa ura go'numazzə, gə langtitə lan ma̱a̱m mariya i o'pairə naa iya omiyrə.⁴⁶Sə mona gbaa iya i iyai kotto faasəma pammi a kink ya? Nok iya i kwee sookai ma i bo'rə ri' panaa? ⁴⁷gə ina de'es uriyangiya mooi tangə, i bo'rə an naa iya i seetəi ya? Ri'zi gəbən menki i bo'ro paya? ⁴⁸Noka ri'ik to̱o̱ ika gau yi'sini, ni Daa irə Billə paaz gamn wessak.

Chapter 6

¹Geen gen ina go'ok tomtiya irrə go'numrəi marirə mu' noka i okənnak pa, ina bo'rə ri' i kink faasəma Daapu irrə paariz pa. ²Noka ri'ik ina esək esəka iik kai Uu! gul ni mariya i mee Billpai i bo'ro ro'tərə, naa gə billittə paa noka mari i zankinik. Zemaze npu doskən i kweespu faasəma iim.³Ina esək esəka iik na' go'ni kai na mee ina na' ukan pu bo'runkpa rən pa.⁴ Nok esəka iik na gau ina sumsumrən: Daa pu irə ura og ina pu sumsumrən, eskən en laada.⁵Mo̱na weerək kaa gooni mariya í mee Billpai yak, nok i ii de'ka gwaaga Billəkrə naa billittə paa naa bilitta ɓapsarəttə, sə i wəərə. Noka mari i oknik, zemaze i kweesa pu laadaa ííz.⁶ Ama mo̱o̱ mona wəərək torum rora roorillə, sə à gbe'es sogna, sə à wəərə Daa Billa mool ura pu sumsum rə, ura og on ina pu sumsumron eska en laada mo̱o̱z. ⁷Mo̱na pu wəərəkrə kaa gəəgəs ni menki i bo'onnak pa. Í mee inge paka haa eki geekbo gen.⁸Noka ri'ik kai goo ni íí eki pa, nok Daa mo̱o̱z meesapu ina a iin mona gə de̱su. ⁹Noka ri'ik wəərən ri'ang, Daa eerə Billa paaz ri'ra mo̱o̱l na no̱o̱s zok, ¹⁰Gwanta moot naa zaa, ina bo'rə dəllə roo ang ni i go'on Billə paak.¹¹Èsmee reka wo̱nkak.¹² Ra'səsəmee hakeiya eerei, ni éma é ra'səsən iya í go'see ina go'pannak.¹³ Kaa daayé sə é tor ɓasurə pa, ama keesəmee e̱ngka baaza azzə¹⁴Nok mona ra'səsə mari hakeiya ii pa, Daa pu moorə Billə paaz bən ra'səskai ran. ¹⁵Ama mona ra'səsə mari hakkeiya ii pa Daa mo̱o̱z bən ra'səska hakeiya mooi pa.¹⁶Bən wakatiya mona pu suumairǝz, kaa doks muuga mook pa ni iya i mee Bil paiyak, nok i laks muuga iik, nok sə mari ina og bopu go'ok suumairə. Zəma Npu dooskəndə, í kweesapu faasəma iim. ¹⁷Ama mo̱o̱ mo̱na pu suumairə wo̱o̱m waag zura mo̱o̱lə neksəm muuga mo̱o̱k. ¹⁸Nok sə kaa yiisə mari apu suumukrə pa, sei Daa mo̱o̱z ura pu sumsumrəz, nok Daaa mo̱o̱z ura og sumsumaz eska faasəma mo̱o̱m.¹⁹Kai gbagə ina pissənnan dəllə pa, ara baar naa se'em naa rui i ruurukənnak pa. ²⁰Ama gbagən ina pissənnan Billə paa, ara baar naa se'em le'səkənnak pa. ²¹Nok ara ina mo̱o̱n pinnak roozi timra mo̱o̱l pu roo.²²Nok uli oosaa zokrok, noka ri'ik no̱ra mo̱o̱l na pu oomi zoka mo̱o̱k yas gakp naa oosa. ²³Ama no̱ra mo̱o̱l na okum pa zoka mo̱o̱k yam yas punaa təgra, noka ri'ik zoka mo̱o̱k napu naa təgra gə, təgra mo̱o̱k gakp rigaya? ²⁴maza ka no̱o̱s dangwani ittəkəz gə piipa, koo à mu'us muzo koo iik à mùzoz. Koo à winə à muzoz koo à daa à mùzoz, à le'ek no̱o̱ska Bil naa zaudi pa.²⁵Noka ri'ik N pu dooskəndə kaa daamə naa zəngsa anɲas pa, naa ina i rekkan pa. Naa ina i bo'kan naa gə zoka iik yas naa ina i te'kan. Nok zəngs ar rék paya? ²⁶Gwenən noya Billǝ paai i tà' dókt pa bellə p'ka. Í toogus rent werəmrə pa, naa ri'ik pat Daa esi en reka, moi ii i ar nói paya?²⁷Neezi iirə te' noka daamunnak səka le' baka topa diga wi'à ullərə paaya? ²⁸nok an sə i daamə naa neta tegrarət ya? sundum naa buruma wo'som ni dagənnak, kinə toms pa le' go'ka yalən pa. ²⁹Ni n pu dooskəndək koo Sulemaanu naa gbi'kəma ulləm le' sə te' yaləna oon ni neta atak pa.³⁰Bill nale' go'rukawo̱'sa buttəs apu wo̱ngka koo bo'ta as səka do̱o̱s zok, bəllə iya i esə timr oomipai. ³¹Noka ri'ik kai daame naa ina rekarə koo bo'karən naa neta í te'ek zokrot pa.³²Menki ma ipu laak neta ri'attə, Daa iirə billə paaz bən meemen í in yas, nok neta at pat menki i laa, sə Daaa Billəz mee ina i iin tele.³³ Noka ri'ik laan gwanta Billət naa eska timra iil zanga. Í eska neta eti yas. ³⁴Kai daamə naa bo'ta pa, bo'ta daamək naa zura gwandəl. kala ubla puna neta go'pat gwandə zullət.

Chapter 7

¹Kai ze̱e̱s pa nok iima i ze̱e̱skən pa. ²Nok ze̱e̱ska i ze̱e̱sən urik ii bən i ze̱e̱skənnən ri' naa kera i riinak uki sə riiskənnən.³Noka an sə i gwene ina pu doowirə nollən sə à daak keesəka te'à pu mondək ya? ⁴nok an sə à doosuk doowi monge n keesa ina pu moorə nollən, sə à daatək à pu mondə nollək ya? ⁵Moo zaga maz ma'am keeska à mondə nollən zanga, sə a og ar, à kasə pu doowiya moorə nollən sə a keesusu.⁶Kai iisə zai si ina o̱'mun pa kai kos lu'ulu'uiya ii yaawi rə mu' pa. Nok i digdig gwanirə dentə dii. Sei iyetə i tagəsin.⁷Orun i eskin, laan i kink, dagɓən sogna i gɓe'riskən. ⁸NOk ura ooroz kweek kwen, ura laaz kingkin, ura dagɓə sognaz i gɓe'rusku. ⁹Ura pazzi iirəi te'ka sə waza ulloz oorusu burodi sə esku bilya? ¹⁰koo na oro duga sə esku biks ya?¹¹i ben ii mariya i eng ai ma, i esə en yangiya iiy ina wessan, sə Daa iirə pazz esik ina wessan iya i orui rə paya? ¹²noka ri'ik ina ii mari in abo'sənnan ii ma i bo'sə kən ri'eri, nok ri'eri zi ro'oknaiya Saarirəi.¹³Torun sognaa waikak rə, nok sognaa gɓi'kak, bilaa angkakbo a rekina werkəkki. Mari geng geng i tor pu roo.¹⁴ Sognaa pu waikak, bilaa ben pu waanni, rekarə zengsək, iya i king kai ipu topa.¹⁵Gem zura iil oomi na Saariya sogroi, iya i zaa iirə naa woka mairé, ama timla iil go'pa.¹⁶ Te' mee zok naa repkpaa yangiya ulləi rək ni iakpən rumb keptə zokrok pii pa, koo inabi vengə zə zakrə pa. ¹⁷Ri'eri te' a wessak kees yangiya wessai gebən te' a go'pak keesək yangiya i go'pai.¹⁸Nok te' wessak rewe yangiya i go'paipa ben te' go'pak rewe yangiya wessai pa. ¹⁹Kala te' a rewe yaangiya wessai pak dopsuk zok, sə i kos ra;rə.²⁰ Nok ri'ik njh i meeki pa yangiya iirəei rə.²¹Naa maza der ri'ra Billəl Daa Daa sə tork gwanta Billəz piipa, ama sei ina duu inaa Daa mirə paariz iin. ²²Mari geng geng i doksə ublaa ekiro, Daa Daa, a bo'ro saarəm na ri'ra mol paya. Naa ri'ra mool sə a kees mai paya, naa ri'ra mool sə é bo'ro neta mesəm ret paya? ²³sə n doosiki n meɗe meekən pama, ri'gən ang moi engbai.²⁴Nok ri'ik maza gee paka miirək sə bo'ro puna maza na ɓe'kuzaz, ura wom gwaaga ullok kai rə paak ²⁵de' maam langtə, yə'tə, zaka ruuto sə fo' gwaagirə paa, nok i wom ge'rə paa.²⁶Kala maza gee paka miirək sə kam toms pas puni maza məzaz, ura wom gwaaga ullok waarəttə paaz. ²⁷De' maam langtə sə yi'tə sə zaka ruuto fo' gwaagi haa kas, kaskaa ullok pu gweki.²⁸De Yeeso ɓams doosiki pakkirə sei məsəm kam bansa esi, kubruskənaa ullə ekirə. ²⁹Nok kubrusini ni maza naa gɓi'kəmaz, ni biibai pak.

Chapter 8

¹De Yeeso tiitəge'ekirə, bansa mari duu sa'ka. ²Sai bə̱dəz uza zaa ullə sə gu' ullə dii bonge, ''Dangwanz mona ii rumgbəme.'' ³Yeeso yii na' ullə sə pa'u bonge, N iisapu go'sum. Ni unkɓa norak bə̀dəmaroom fasu go'os.⁴Yeeso doosu bonge kaa doosə maz ina bo'rumman pa. Ama yiim zura mo̱o̱l do'ga tòzzo mu' sə à esə ina Muusa doo Ína nok meegəskəna à go'sapu.⁵De to̱r Kafarnahum daa Ya'al ula zaa ullə sə oru. ⁶Sə doo bonge Dangwanz waza miiz pu geek zokro go'mago' ⁷Yeeso doosu bonge n pu zakrə sə n go'su.⁸Daa ya'alli bagu bonge, ''Dangwanz n to̱o̱ ara aka torun miirə nuurək pa, ama pagəm tan waza miiz go'suk gon. ⁹Nok mii maza naa gbi'kəmazzi n pu naa dogba seegéi mində dii,mina doosə az ri'gəm ri'gək. 'Mina de̱r uza na zaa zak,' gəə mina doosə se̱nza miiz bo'om an go'ok.'' ¹⁰De Yeeso gee pakki inni məsu, sə doosə mariya i duutúi. ''Zəmazi Npu dooskəndə koo Isara'ila zi, N me'ɗə oka maza naa eska timr ri'az pa.¹¹Npu dooskəndə mari genɲa i tiitək ara diikrə naa nimzəz sə i zaa gau gbaktirə paa, naa Ibrahim naa Ishaku naa Yakubu gwanta Billəttə. ¹²Ama yangiya gwanta ye'niyai i ɗongski tégrarə ara í go'kun naa təbdəka nu'uk.'' ¹³Yeeso doosə daa ya'alli bonge, ''Ri'gəm! Ni à esəm timr eki na gapsa ri'.'' wazzi go'os wakatiya ezirə.¹⁴De' Yeeso zaa Biiturussə gwa sei oks mai gwa kinarə kunzuz. ¹⁵Yeeso pa' na,a ulloi sə kunuwa ewi daau, sə ruu paa ma' osiki rek.¹⁶De nim go'rum, sei mari í kamtə Yeeso iya zam fo'o̱i yai, sə ke̱e̱s rumsi naa pak, sə go'os íya zok ísí pai. ¹⁷Bo'rum ri'erizi nok yi'iska ina anabi Isaya dook bonge, naa zura gwandəl sə pe' kúnta áát.¹⁸De Yeeso og bansa esi ko'su te'ka sədoo bonge, bo ga' rekarə ga'sa gbənaa Galilikrə. ¹⁹Sei biibaaz uza zaa ullə sə doosu bonge, 'Lamz, n duuka ara à rekənnakrə tele.'' ²⁰Yeeso bagu bonge, ''Rími ipu naa dura iil, nói yas ípunaa pumsa iis. Ama Waa Maz punaa ar kina pa.''²¹Sei muzo diga Kubrubaiya ulləirə te'ka doosu bonge, ''Daa, daame n ree iitə Daa miiz zanga.'' ²²Ama Yeeso doosu bonge, "Duutume, dààm íya i wərai ina ii zura gwanirəl.''²³De Yeeso tor ɓarkrə roo Kubrubaiya ullə i duutu sa' sə í tor. ²⁴Sei bii ruutə gbənaa ekirə, haa maam ruuto yaan gbaska ɓarki, ama Yeeso pu rumrə, ²⁵sei Kubrubaiya ulləi í zaa ullə sə i we̱e̱su naa ruupaa bonge, ''kwe̱e̱mee, Daa é wərk de̱ra!''²⁶Yeeso doosi bonge nok an sə í serum ya? Íi iya í esə timr pai, sei ruu paa sə bi'sə zakaaki naa gbənaaki, sə arki de'es diikadi' ²⁷Sei məsəm kam iya í geei, ''Irəm maza pazzi azya, ura zaka naa maama gbənarəm geesugen pak az ya?''²⁸De Yeeso reks buta Garsinaawai rəttə, ree sai mari uri ittikə i keetə diga gagrə te, i dúúi mu' nok ipunaa ə̱ngkət, nok koo maza səka ark bilaa ekirəz piipa. ²⁹Sə í wo̱o̱ su' paar Bonge, é bo'ok an naa mooya mo̱o̱ waza Billəz? àzaa ɓəskee baalə wakatə nagə bo zaaya?³⁰Eriya gbəəga yéwirək pu eri ne̱e̱urə, ara rook pu mis naa ara ii pin eki. ³¹Maiya rooi i ree mu' naa ooruka Yeeso inge, "na keetitəbo góka to̱mmee gbəəga éwirəkrə." ³²Yeeso doosi bonge, "Ri'gən!" Maiya rooi i keetə sə í re tor gbəəga yéwirə ekirə; Gəbən, gwani yas ire tookən gbaksəra gbənaa ekirə, gwani yas i wər maamirə.³³Sei neebai i nog rekarə delleə te'ka, i doo pakki pat, naa ina bo'rum naa iya maiyayan,³⁴ sei dellirə pat i keetə, sə i oks Yeeso, de' i oksu i ooru bonge na daasubo butta iit.

Chapter 9

¹Yeeso tor gɓarkrə roo ga' sə zaa gwandə dəllə. ²Sə i kamtu maza naa zok bo'sunkaz, kinarə gwandə gɓəttillə, de' og eska timra iil, sə Yeeso doosə maza naa zok bo'sunk ezi, ''Waza miiz, zok na yaga. I ra'sə sa hakkəiya mooi.''³Sei biibai i doo gwanirə timtirə bonge, maza az pu go'sukboro. ⁴Yeeso de meemen ina i sundən bonge, nok an sə i sundə neta ə̱ngkəttət iirə timterə ya? ⁵Anni ar arkarə í ra'səsapu hakkeiya mo̱o̱i koo i doosa bən ruum à ri'gə ya? ⁶nok an sə i me̱e̱ Waa Maz punaa gbi'kəma ra'səska hakeirəm dəllə roo ang paya? "Sei i doosə ura naa zok bo'sunk ezi, ''Ruum paa àpe' gbəttira mo̱o̱l à ri'gə gwa.''⁷Sei mazzi ruu sə ri'gə gwandə gwa'⁸ Bansa esi i og ina eni, sai məsi, í no̱o̱s Billa esə mari gbi'kəmal. ⁹De Yeeso pu eri sai og maz uza pu eri ura i deru mattaz ara i kween sokkakrə doosu bonge, ''Duutume.'' Ruu pukti sə dúúw.¹⁰De Yeeso pu rək rəkarə gwanirə te'ka, sei mariya i kwee sookkai naa mariya naa hakkəiyai ipu rəkrə naa Yeeso naa Kubrubaiya ulloi. ¹¹De Farisaawai i og ri'eri sei i dooso Kubrubaiya ulləi, ''Nok an sə lamza iiz reg reka naa mariya i kwee sookairə te'ka ya naa iya naa hakkeiyairə te'ka ya?''¹²De Yeeso gee pakki doo bonge, mariya naa kunt pai í laa lami pa, sei iya naa kuntayi i laa lami. ¹³Ren i sundə sə í mee re'sa paka eki, meen N zaa nok mariya wessai pa, ama nok iya naa hakkei airə paa.¹⁴Sei Kubrubaiya Yohanarəi í zaa ullə bonge, nok an sə ée naa Farisaawai é rii sə ii i riipaya? ¹⁵Yeeso doosi bonge, iya gwaaka kiimrəi ii gakp naa yirku tun ípu yam naa ya'az ya? wakatə pu zakrə sə pe'siski ya'azzi, sə í go'ok suumai,¹⁶Maza ka daks yaluwa peuwaw naa do̱o̱waw piipa, do̱o̱waw taagəska, taakaa gɓekkək sə taagisik.¹⁷Mari i took maama inabirə pennan doomanrə pa, ina boro, yemi uak. Sə maa inabir imi kuuk benugiski, ama ina birem yema pemmarə sə gaup oomi.¹⁸De Yeeso pu dooski nettirə, sai do̱o̱nz uza zaa sə no̱o̱su, doosu bonge wai kÍiza miiz wər pu. Ama zam á ree à ruusu seu naa ɓii, ¹⁹Yeeso ruu pukti sə dúúw sa' naa Kubrubaiya ulləi.²⁰Kitakiiz uza pii ira punaa senuwa kuuska kwa'rəu, wi' komna naa ittikəu. Sə mogruto Yeeso rə sa' sə pa' yaluwa Yeeso rəu. ²¹Sə sundə gwandə timlə bonge koo mina pogo yaluwa gwandəu tan n go'suk gon. ²²Ama Yeeso yer sə gwenu, sə doosu bonge wai naa yaksa zok, nok eska timra mool go'sapu, diga wakatiya ezirə kitakÍiza ezi go'os.²³De Yeeso zaa do̱o̱nzirə gwa, sə re oks mariya i urə nettai naa bansa mari gənɲa ipu bongsarə. ²⁴Sə doo bonge, "Ri'gən ang nok waa kitakiizi wərpa ama rus runzi kotto." Ama i mandu nok i mee wərpu.²⁵Se' i kees bansa mariya ipu werarə eyi, De' tor rolli rə roo sə kam na,a ulloi, sei waa kita kiiz ruuto paa.²⁶ Ina bo'ro eni pagn faks delli rtə yas.²⁷De Yeeso pu arkirə ruri uri ittikə Í dúúw sa' Í doo bonge oksimee yirkurə waza Dauda rəz. ²⁸De Yeeso tor gwaagirə sai ruriya ittikə eyi Í zaa ullə Yeeso dosi bonge, Í essə pu timr N le'ek len go'ka ina N iin ya? Í doosu bonge é le'ek Daa Bill.²⁹Sə Yeeso pogo no'a erəi sə doo gəə na gapsən rii ni ii esən timr ak.'' ³⁰Sei nooa ii i gɓərum sə Yeeso gopsi to wessawe' maz kana mee inan pah ³¹ama mariyei ittikə eyi i dooto ina boorum buttirəro yas³²De mariya eyi ipu ri'gəttə, sai maz uza mu'ka ura punaa rúmsa go'pasas, i kamtu Yeesorə, ³³de rúmsa go'pa esi kee sai mukaazozi paktə. Sei bansa mari i doo bonge, ina an me'ɗə bo'rumkpa Israilarə pa!'' ³⁴Ama Farisaawai í doo bonge, ''Naa gbi'kəma gwanta mairəmmi sə keesən zam.''³⁵Yeeso koolo dermiya gɓi'kəyai rə naa topai, sə ree mu'ka naa kubruskəna ro'tiya Billəirə, sə doosi paka gwanta Billəttə, sə rungɓo iya naa kuntai somaso'ai.³⁶ De' og bansa mariya eyi, sə ogsi yirku nok ipu gɓérka baallə, i mee ar yena pa nok liplu ni məiyyak,l noi neebaaza pisipazak.³⁷Se doosə Kubrubaiya ulləi, tomtiya go'kairə nok ipu genŋa, ama mariya tomsəi ipu topa. ³⁸Nok ri'zi oorun Daa Bil səna tomtə iya tomsəi.

Chapter 10

¹Yeeso der Kubrubaiya ullə komna naa ittəkə eyi, sə esi gɓi'kəma keesəka zamdəm, sə ina go'os kala kunt naa kuni somaso'²Ri'ak ritiya Kubrubaiya ulloi uyi, muzo ura i deru Siman ura i deru Biiturus az, naa Andarawus zeeza ulloz Yakubu, waza Zabadi rəz naa Yohana zeeza ulloz.³ Filibus naa Batalamus, Toma naa Mata ura kwee sookaz, Yakubu waza Halfa rəz naa Tadiyos, ⁴Simion Zelotes naa Yahuda Iskaroti ura yənguz.⁵Íya komna naa ittikə eyi Yeeso tomi sə doosi bonge kaina duu ora menki Í pinnakrə pa, bo kaina tor dəlla Samiriyaawai rəllə pa.⁶ Sai Í ree buta Isra'ilattə ara maiya ulləz pinnak ora yaa tinak. ⁷Ina pu ri'gəttə bo'sun mari paka Billək doosini gwanta Billət pu zakrə.⁸Go'sən kuni, sə i ruus mariya i werpui, bəddi ina go'os, sə i nen zamn, i kwee kotto iima i esin kotto. ⁹Kai tos net suttuns naa kangeeri ɓunarə pa. ¹⁰Kaina pe' ɓunaa ri'gəttək pa, koo yalən ittənə koo taggi, koo bəlaa, nok tombaaza Billəz kingkin rəkaa ullək.¹¹Kala della i torunal koo gbilla to topa kinin maza wessaz sei gau sei ublaa i ruukunnakrə.¹² Ipu naa toro ini rə gwaamro, go̱'num na tiitə iirə paa, ¹³ama ina mu'sun kweeka, go'num na gətə iirə paa.¹⁴Mariya i kween pai sə gben i moos geeka paka iik kai, ina pu ketarə gwaamrəroo kooma della rool, dagɓisin kela denta iit sə kegi naa gə̱ gwanirə paa. ¹⁵Zəmazə' N pu doosukəndə ublaa bissəkkrə, i keesikən dəlla Sodomal naa Gomaral naa dəllirə paa.¹⁶Rikak n tomun puni maiyak ora arairə tè, kai gau naa laakaɓe pa ni biga i rompaiyak na gbeng goolik. ¹⁷Ama gɓa̱gən tok naa mari, nok i kangɓən doonirə mu' naa ro'tiya Billəirə sə i fo'on. ¹⁸Sə i kangɓin doonirə mu'ka naa gwani nok ri'ra miil, sə i yiikən iirə mu' naa menkirəvnok sə ina me̱e̱.¹⁹Ama ina kamtən, timra iil kana ruusun paka i pakkak pa, naa ina i dook kan pa, sei Bilero i doosukun ina i doosukan. ²⁰Moi i pakpa, ama rumsa iirə Daa rəssi doosukun ian i pakkan.²¹Doowiwaa esək doowiwaa sə i eu, naa gebən Daa esək waz. Yanggi i ruusuk do'ga mari digin sə tosi werrə. ²²I musukən nok ri'ra miil, ama maza wengs zokkaz uzi sepsək.²³ Ina ɓèsən baar della allə nogən rekarə dell ula rə, zemzè n pu doosukəndə bako inge bo do'os della Isra'ilal yas, sei waza Billəz na zaa.²⁴Kubrubaaz lè sə ar lamz pa, gebən senz ar danggwanzza ulloz pa, ina der gwanz maaz i derk yangi bo rigaya.²⁵ Reksapu ora kubrubaaz koo gǝbǝn lamz koo se̱nz ka gau dangwanz pa, ina der dangwanz ba,alzbuba sǝ yangi bǝn i derki rigaya?²⁶Kai i serum pa nok pu bo'sunun sə bərək pàpa, gbang uni pu sumsunun sə su bərpapa.²⁷ Ina n pu doosukəndə tə̀grarən, doon oosa rənaa gə ina wombarən, doon gbərma ro.²⁸Gəbən ser kana kamən nok iya i ik zokkai pa, ama ipu naa gbama i ikɓin zəngsan pa, dikka i serum ura punaa gbama ura wo'suk zok naa zəngs pat rə kam rà'rə roo. ²⁹Ani ittəkə i yingi kobo muzo paya, noka ri'ik uza muzo, naka kas butto naa meekaa Daa iizək pagə. ³⁰Ama sugruma pu iirə zulləm pat pu gè'numum. ³¹Ser kana kamun pa nok ara an aninin go'karə.³²kala maza yirə mariro muuz, mima n yirku Daa mirə Billəz pat zə mù'ka. ³³Ama maza mùsaz mirə mùkaz, miima n mùsuku Daa miirə Billo paazo mù.³⁴Kai sundo n kamtə soonum dəllə pa n kamtə gònummi pa, ama sorraki. ³⁵N zaa nok n doosukən daa naa wazak, ben waikiiz naa maiya ulloz naa yera ki' naa mai gunəriya ulloz. ³⁶Maza engasa roz kattək mondo gwa.³⁷Ura ar mee iika daa naa mai, eye pa gben ura ar waz naa wai kiiz əye pa. ³⁸Maza pè vaga rawwa ulloi sə duuye paz puna miipa. ³⁹Ura jengsa ullos wòwon, kingkin.Maza kween az, kwəə miizi, gben maza kwəə miima kwee maza tomtə mizzi. Ura kwee Saariza Billəzzaz essək ka Saarizok naa ura kwee maza wessaz, nok pu wessa, a kink esəka maza wessaz az zak.⁴²Geben maza lè sə esə mariya i toopai ai koo na maama tamnumam topazi, nok Kubrubaazi, zemazè n pu doosukəndə koo naa bilaa pakya sei na kinu koo gònuma ullom.

Chapter 11

¹De Ípu eri Yeeso esə Kubrubaiya ullə komna naa ittikə eyi gbi'kəm, ruu diga eri noka ree kubruskən paka Billək tinkkak dərmurək. ²Ama de Yohana pu pusunarə gèè kubruskənaa Kweebaazzək To̱m Kubrubaiya ulləi rekarə ullə,³ Í doosu bonge mo̱o̱zi ura pu zakrəz ya koo éna tos no'a ée ar ukarə somya?⁴Yeeso iisi bonge kaa, " rən i ree doosə Yohana ina i ogan naa a̱ i geen. ⁵Ruuri i og on ar, lendi i ri'gə rin, bədi i kinə go'oska, gɓəngai i geegen tò,iya i werai i ruuto naa zengs, i dosodon bo mari paka Billək.⁶ Iya naa sèsimaiyi iya i deu dè pai nok paka book pai.⁷Dè tombaiya eyi i kam bilaa iik, Yeeso mà pak naa bansa mariya eyi, Yohana rə paa, i ri'gə wo'̀səroo nok oka anya? Ara eki tele lams naa zaka? ⁸Iirə gwenk andə ya? koo ura te' yaluna moon paya? Iya te' yalən iya i tè yaluna moon pai i gau gwanirə gwa.⁹Noka ri'ik irəə gwenk anabizi ya? o! ri'zi n pu doosukəndə, haa ri'gək Saarirə. ¹⁰Uzi ura i bii ullo paaz, gwenin n pu tomtuk paka miik rə ində nollo ura gòruskən oraz koo bilaz¹¹N pu doosukən zəmazə' iya kita kiiza azzə dingi rəi tèka ura doorusə Yohana rəz piipa. Koo noka ura pu waa finti gwanta Billəttəz aru an.¹² Diaga bəlaa Yohana bòrun batismal haa rikak gwanta biilət pu yaalə, marə bo ipu yaalə wonka.¹³Anabaawai naa biibai ipu dook pangndə haa, zakarə ru'a Yohana rəi rə. ¹⁴Ina iisa pu kweeka ura azzi Iliya ura zakaz.¹⁵ Aza punaa tò a gə̱ə̱ rəz na gəə.¹⁶Ama naa an sə n kwègəska bəlla alya? goo puni yangga yèkik ipu ar liimoroi, ipu derk doowiya iiyrə.¹⁷ Doo bongə, è uusun gul nok ii, i naw waag pa, è gò nok ii i bè gumpa.¹⁸Yohana zaa regə rèka pa bòpa, i doosu gəə puna zam. ¹⁹Waa maz zaa rəg rən bòbòn yam ingə gweninm rəg baaza az, iya i kwee sookai rə naa iya naa hakəiya airə, məəgəskəna bo diga yangrəmrə.²⁰Sei mà bi'səka dermiya eyi rə, ora i go'on neta mesəmrəttə. Nok i pù na,a pa.²¹ Ina yirku rənni moo Korasini naa Baseida nok Suur ro tè, eri zi i bòro neta mesəmrət too ika pù na,a ɓa̱la basa yaləndə tè naa tam rə. ²²Noka ri'ik n pu doosukəndə ublaa bissəkrə Suur naa Basaida kink ges iirə pa. ̀²³Moo Kafarnahum , i noosəka haa rəkarə paaziya? a rek Hades: nok naa Sodmom i bòro neta gɓikən rət ai i artə bòruska nok iit, haa es pu dii haa wongka. ²⁴Nok ri'ik n pu doosukəndə gak gan zuk ublaa Sodom kingkən geska nok ii.²⁵Bəlla eli rə Yeeso ii bonge, " i noosən, Daa,Daa Billa paal naa diil, a sumsuso iya i mə̱ə̱i naa iya i məəgəsənai neta at a yiisə ya yèki:²⁶ O̱ Daa Biil nok ri'zi sə gòsa. ²⁷Anya pat Daa Bill esə pu mində nà,arə, gə̱ə̱ maza meek wazziz piipa. Sei Daa Bill tan, gə̱ə̱ maza meek Daaziz piipa, sei waz naa gebən sei ura wazzi baae kweesuz.²⁸Zan miirə ini pat iya ipu gɓərk baaləi, iya naa gumsai yam, mii bo n eskən ar engəska. ²⁹Pèen vaga raw indè ii məəgəskən mində, i kingk ar engəskaa zengsa issə. ³⁰Nok rawa meu mòpa neta i gummat bo a mo'otti pa.

Chapter 12

¹Ublaa engəskarə Yeeso ruu ri'gə keer popsa naa baas, Kubrubaiya ulloi wodu gomi i mà laaka nena tèt sə i regrə. ²Ama dè Bafarasə i og ina eni , i doosu bonge gwenəm Kubrubaiya mooi i bòro ina too bòkarə ubla asawə rə pa.³Ama doosi bonge i me'ɗə zangəka ina Dauda bo'ron paya? de wodu gomu úr naa doowiya ulləi de i ipu ri'gəttə, ⁴ree gwaaga Billəkrə sə rege rekaa Í ro'on rekak paya? ko̱o̱s dəlmiya ullə naa ri'gət sə torÍ tan.⁵koo i zangə rababai paya, ubla engəska Toriya buuga Billək rəi, dèes ro'oknai ubla engəskarə naa gòka koo hakəi paya? ⁶n pu doosukəndə ura ar buuga Billək pu ari.⁷Ina ka meegəskən mən, mii gə gapta wessatti n laa iirə, màka dònet pa, nok ika og hakəiya ura bòros pa.⁸ Nok waa maz uzi Daa ubla asawe"⁹Sei Yeeso ruu daa orki ri'gə ɓàreya buttirəirə. ¹⁰Maz uza pii ang naa na,a bò̀sənk, Sei desu i doo bonge gògon ora aka gòsun maz ubla asawe rək rə ya? i desu noka i kangɓun uk doonirə mùuk.¹¹Dosu bonge, rèsi pak neezi irə tèka naka punaa màaz naka kas ubla asawe rə, səka kamu səka keetutu paya? ¹²den rigazi mara wiiz ar màaz paya? noka ri'ik tooton gòka gònum ubla asawe rə.¹³Sei dooso mazzi bongə, "yəətəm na,a mooi" yəə na,a. Sei gətə wessa wè ni ura ni piizak. ¹⁴Ama Farisaawayi i keetə, i gaptə gapt gwandə paa, ni i igɓunuk.¹⁵Dè Yeeso meegəs ri' ruu diga eri, sei mari gənŋa i duuwu sa'ka, go'si gwani pat.¹⁶ Sei bi'si bonge, kaina dooso maz pa. ¹⁷bo'rə ri' nok ina anabi Ishaya doon bonge,¹⁸"Gwenən se̱nza miirə N teeguz! gɓaanzi zaz, ura zok yag neu omiz. N tosusku Rumsa miiz, doosək menki bissa pu zakrəz.¹⁹Noos zur pa koo tèg gweraa ullok paari pà pa, koo ura geek gwera ullok bilarə paazi pa. ²⁰Tè a̱ artə kosspuk kò̱suk zok pa, fitilaa ɓàɗə rəmsəkaz i rəmsuku pa, haa gònum rə mù. ²¹Ullo ri'iilə zi sə menki i kine gɓa̱m."²²Sei i kamtu ruz uza ura pak paz punaa zam zokro, gòsu bo, haa ura rooz kine pak, gəə kine og ar. ²³Bansa mariya eyi inni məsi, i doo bonge ura azge waza a ge a Dauda rəzzi ya?"²⁴ama dè Farisaawayi dè gee ri'eri i doo bonge, "bòro tomtoya naa gɓi'kəma gwanza mairəz, sə kees zam marirə zokro." ²⁵Dè Yeeso meemen sunduməya iirəi, sei doosi bonge, gwanta gau naa (gaabat) rə tèet gwanta root laalan. Gwaaga bo gau naa gaaba sə markən pak bo piipa , ka gau pa bo.²⁶Setan naka keesək ken Setan, ka markən gaaba ro zi, ka bòro riga sə gwanta root sə ka gau yama? ²⁷nok na naa, gɓikəma mazzəmmi n keesən zam ur yangiya iiy bo, naa gɓikəma neem sə i keesən ya? nok ri'ik gwani sə i ɗèsək pak.²⁸Mii na, naa rumsa Billəs sə mina kee zamn nok ri'ik gwanta Billət zasən pu. ²⁹Gak riga sə maza naa gbamazzə gwa sə afaks neta ullot gwa,at ya sei ina mà dogdusku gwan zanga paya? sə i kink sə i waas neta pu ullo gwa,at.³⁰ Ura puna miiz paz gòro dekəngka (gaaba) na miizi, ura dòsə tooguskarəs paz, faagəs fanzi mùka.³¹"Nok ri'zi n pu dosukəndə i ràsəskə ran kooneya hakəiya ulloi gòpai, ama naa rumsa Billəs paa i ràsəsku pa. ³²Ura gòsə mara wiiz hakəiyaz i ràsuskui, ama mona bòsə rumsa Billəs i ràsəskai pa diga dellə haa paari."³³Koo doon tè,a gòok nena ulloi ma a wessa wèekki, tè,a na opak nena ulloi ma i gòpa. Nok tè,a wessak diga nena ulloi sə i mee. ³⁴Ii bigi i ma,ak riga sə i kè paka wessak ya, nok rigaya mariya i engsapuiyi? nok ina timr mùus uni maz doosuka. ³⁵Maza omiz diga gwandə timra gwandə wessa wèelə sə i meegəs maza omiiz, ura naa engkuz bo diga gwandə diga gwandə timra gòpa eliro sə i meegəs maza enggaz.³⁶Paka mondokki keesəka , koo biska mon." ³⁷Paka mondokki keesəka, koo biska mon.³⁸Lamiya biibairə uri naa Farisaawai i iisu bonge lamz è ii oka in rekakikan diga mondo, i laa oka reka koo una diga gwandə, ama yiisi koo una paa assikin diga Saariza Billəz Yunana.³⁹ Sei iisi bonge, yanga Zamanui, engbai, iya i regə hakəiyai, i laa noka i kingkə (alamaa) una rəz ama rèsa uka pii sə maz rèsəki pa, sei dei rèsa Saariz Yunana.⁴⁰ Nok ni Yunana gò̱tun rù taarə duga rə baalə. Ri'zi waa maz gòok rù taarə tuks naa ubla butto dii.⁴¹Ublaa bissək mariya Nenevai naa mariya zamazuwazzəi sə i wòki, nok i yete nok paka Billək Yunana doosik, ura bo ar Yunana uza az.⁴²Ublaa Bissək rə kitakiiz gwanza pa,az ruutuk paa naa mariya zamanuwazzəi, nnok zaka diga bapsa dellek sə geek meegəskənaa Sulemanu rok, ura bo ar Sulemanuz uza az.⁴³Maaza wiizaz na markən naa maz, sei na duupu ata naa maam pat, nok laaka ar engəska. ⁴⁴Sei dook bonge, n gə̱ə̱ gwaaga n keetənakrə, dè gəə gwa rə oks koo maZ gwa pa, koosung kuk ɓeesən kik.⁴⁵ Diga eri rə tuuto mai uri ɓansa, i aru an engku ro, sə i tor i gau roo. Maza ezi gapta ullot ar an a doot laakarə, ri'zi gak zamuna eng haa az gakrə"⁴⁶Pu rekrə mu' naa pak bansa mariya eyirə, sai do'giya ulləz naa do̱o̱wiya ulləi ipu de'narə góka, Ípu laakrə bóka pag naa úr. ⁴⁷Uza doosu bonge, do'giya mo̱o̱z naa doomiya mo̱o̱i ipu de'narə góka, Í Íisapu pak naa mo̱o̱.⁴⁸Sei iisə maza doosu ezi, bonge, neezi maiya booz ya, neri doomiya miiya?⁴⁹ sei yii na,à gwandə Kubrubaiya ulloi ro paa bongə, dògutta miit naa zeiya mii uyaa ai!⁵⁰ Ura bòro ina Daa mirə paariz iin, uzi doomiya mii, uzi maiya miiz , uzi bo wàkəwiya miiz.

Chapter 13

¹Ublaa ekiro Yeeso ruu kee daa gwaagi, ree gapte popsa naa gbena. ²Bansa mari Í dakən wessawè sə Í zaa oksu , haa kam tos ɓarkrə roo sə gau. Bansa mari Í de U' gbənaa ekirə³Sei doorisi net bese bə naa rèsa pankn doo bonge ur uza pii ree ta'ak baak rə. ⁴Pu wo'ok dokto sei uta kasə wéérerə paa, sei noi i zaa dobdus.⁵ uta bo kas wéérérə tè ora but dakən pakrə, bala dera ɓu'to nok dur sur pa. ⁶ Dè burka kaatə sei wò̱ks, dè yiisi ippi omi pa sei kos.⁷uta kas keptə paa, sei kept bobdusu pat. ⁸Uta bo kasə buta omittə uta esə (riiba) haa zù gbenaarə uta zù taarə , uta bo zù naa reeta. ⁹Aza naa tokkaz na gee.¹⁰Sei Kubrubaiya ulloi i zaa, i doosu bonge "nok anni sə a doosə pak naa rèsa ya?" ¹¹Yeeso iisi bonge iigə i iisən pu ora i meekənnak ina sums zok gwanta Billəttən, nok iirə gə i iisin pu.¹² Nok maza naa innaz i bak suku, haa daktək aza pisi paz bo koo topa, a pisun ma i kweerək.¹³Ri'zi sə n doosun pak naa rèsa nok koo i og i oogus pa. Koo i kè tò i geegəska pa gə̱ə̱ i meegəskən pa.¹⁴ Zemzè paka Sarriz dook Ishaya tiii gwanirə paa, i geek meegəskən pa ves.¹⁵Nok timteya marirəi zuksa pu, i zuk pu tongna iin, ge̱e̱ i umsa pu nota iit , i geek i meegəska togn na iin pa. i meegəska pa gwanirə timle, haa i yetək mində sə n gòsi.¹⁶Sə̱səm gapsa ində notto nok i og on, naa togna iin bo geek gen. ¹⁷zemzè n pu doosukədə Sarri naa mariya omii i yaan oka ina i oggan ama i og pa, ge̱e̱ gee ama i gee pa.¹⁸Too beska pak deu ura faa dokta paa.¹⁹ Ura gee paka gwanta Billət az sə meegəs pa az, sei engbaaza az zaa gops paka i tà gwandə timlə eki. Uti dokta i tà bilarə paat.²⁰A kasə biləro tèet bo uti, uzi maza gees paka Billək sei kwee naa yaksa zok.²¹ Ama bo punaa ar màna pa, yangga rù topa ɓes baar, too bəlla koo ɓerka baalək zaa ser kamu ni, sei deu dè kasə.²²Dokta kase keptət bo uti, a gee paka Billək, ama neta dellə pèsu zur, haa gau ina zukkan. ²³A tà ora wessak ret uti, a gee paka billə sə meegəsən omi, zemazi uzi ura gak wessaz haa gak naa sesəm, kinə (riiba) zù gbenaarə, uta zù taarə uta zù reeta.²⁴Yeeso gəə re'si paka uka doosi bonge, í re'e̱k gwanta Billət naa ura ta' dokta ookapat ò̱'kaz. ²⁵De mari i pu rumro ura mu'súz zaa ta' nen wo̱'o̱s ullo dokta wessattə, ruu ri'gə ina ullən. ²⁶Dokta root ɓú'to sə, réu sə wo̱'o̱s gbətə²⁷Sai séniya ulləi í zaa i doosu bonge, Dangwanz dokta wessatti à ta' moorə ò̱' panaa? nok an sə wo̱'o̱s gbətə ya? ²⁸Sə doosi bonge e̱ngbaaz uzazi zaa kam to̱msa ri'as, séniya rooi i dosou bonge éna ree du'utto wo̱'sa roos sə éna toogusya?²⁹ama doo bonge kai i ree i mà baagəska pa, leege ika baagəs ina n baa roon yam pat.³⁰ I daan na nopoo haa reks bəlaa pèka doktollo. Bəlla pèka rəllə n doosu uri ina mà baaka wo'os sə ina toogus, dogdus zog ɓundəni səna doos, bəlla pèka doktollo bo ina pète ina kamtə mində werkrə."³¹kamtə rèsa pak uka, gwanta Billə puni sə̀'ek a maz ta gwandə okat. ³²sə̀ a root uti yeegəm dokta seetəttə, ama na dag sei na arpu dangti nookarə, haa gak tè haa noi i zaa gak daliitta rooto."³³gəə rè pak bonge, "gwanta Billət puni yistik, ni kita kiiza doks naa zuma alkamarəm ɓòrakik taasai taarəkə.''³⁴" Yesoo dosə bansa mari pagn naa rèsa, dosi koo una pa sei naa rèsa.³⁵ Eni bo gak nok paka Sarriz Isaya dook, "na anya pat naa rèsa pak, n dook ina bòrungkan diga màka dəlləkrə."³⁶sei daa bansa mari, ruu tor gwa. Kubrubaiya ulloi bo i zaa ullo inge, ɓessəsimee rèsa paka a rè òka ak."³⁷ Dosi bonge ura wò dokt az uzi waa maz.³⁸ Baaka rook uki gwanta Billət dokta òkapa eti bo uti yangiya gwanta Billəttəi, wòsa roos bo uti yangiya engbaazzəi.³⁹ Engbaaza wò ezi bo uzi Setan . Bəlla kweeka rəllə bo, dəl bamnaki, iya i kweei bo tombaiya Billəi.⁴⁰Ni i toogusun wòos eki ri'zi bamnaa dəllək. ⁴¹Waa maz tomtuk tombaiya ulloi, i tooguska mariya i pi urəi sə i tom ina gòpannai, naa oya i gòro tomsa gòpasai, keesiki gwandə gwantə.⁴² I mangki rà a rimpakrə. Eri zi i gòok sə i romro sut.⁴³ Erizi iya omi i okuk ni ublak gwanta Daa irəttəzzə. Pat maza naa tò a gəəkarəi na gəə."⁴⁴Gwanta Billət puni weesa i iis òkassak, ni uza kinək, sə puu iis gəbən. Nok yaksa zoka gwnadək sə ree yiggəs ina pisun pat, sə gee yəu baak uka."⁴⁵ Haa wongka gwanta Billẹt puni maza naa nà az zak, ura laa wees, wessa wèez naa gbi'kəm. ⁴⁶Dè kinə wees omi, sei ree yingəs ina pisun pat, sirəə yeu."⁴⁷Haa wonka gwanta Billət puni yansa i me' du'ros, sə kamtə dukt ɓèseɓə. ⁴⁸Dè yə paari, sə i goptu sù dùro, sə i gau i teegəs dukta omiit, sə i tos ar to'na rə , a gòpa eti i waagəs.⁴⁹Ri'zi gak dəl ɓamnarə. Tombai i tiitək sə i zaa kees iya i gòpai a wessairə tèka,⁵⁰ i ɗongsiki rà a rimə pakrə roo. Eri zi sə i gòok naa romruka sut."⁵¹I məəgəs pu an pat ya?" too pat lamza Ataurat na gau waa senza gwanta billəttəz, puni Daa naa gwaagaz zak keetə naa yalina pennan naa doonan diga gwandə gwa. ⁵²Sei yeeso dosi bonge, kala biibazza gau orbaaza rekarə gwanta Billət puni daa naa gwaagaz, keetə naa yalina pennan naa doonnan diga gwnadə gwa. ⁵³Dè Yeeso bams rèsa pagna eni pat, ruu diga eri.⁵⁴Dè zaa gwanirə dəllə, kubrusən gwanirə ròtiya billərə haa ina roon məsi." inge ora zi maza az kintə lèkaa rìak ya, naa neta gbi'kəmrət ri angya? ⁵⁵ura azgə waza ura ɓaarə rat azzi panaa? zeiya ulloi bo Yakubu, Yusufu naa Saminu, naa gebən yahuda panaa?⁵⁶wat kiwitta ullot pat puna aa panaa? too orazi maza az kintə neta məsəmrət ri'ang ya?⁵⁷sei baar gomi gwandə paa. Ama Yeeso doosi bonge. "Anabi punaa gbi'kəm gwandə gwa pa." ⁵⁸Go'rə neta naa gbi'kəmman eri pa, nok mùuska eska timra iil.

Chapter 14

¹Bəlla elirə, Hirudus Mukadas gəə zakaa Yeeso rək. ²Dosə se̱niya ulloi uraz ge̱ Yohana bo̱'rə batismaz; ruuto gagəllə: nok gbi'kəma bo̱'ro gwandə zokrom.³Nok doo Hiridu kampu Yohana, sə dogu. Tosu pusuna rə nok Hiridiya kiiza dooməya ulloz Filibus. ⁴Nok Yohana dosusupu, diga ɓa̱la, too ora moo aka kamnu kiimak pa. ⁵Ii boka ipsu, nok se̱ra bansa marirəs, nok mari i pe̱'eu saariz.⁶Sei ubla dibgka hiridus kooto, waza Hiridiya nau wa̱ag te'ka eri, Hirudus zok. ⁷Diga rook gɓà̱'tumsunu do̱so wazzi bonge ina ullo iin pat bò esku.⁸Do'giya wazzirəz doosu bonge, na doo bo ii zura Yohanaa ura bo'rə batisma rəzzəl. ⁹Timra gwanzəl la̱a̱ ama nok gba'tuma gba'tumsunúm naa gə iya i gau ullə pourəi í ḇo' yam í regə yam, sei gee bo esku en.¹⁰Pi' mari ina ree geptə zura Yohana rə eli pusuna rə. ¹¹Ìi na kamtu zura rool te̱ngrə, i esə waa kita kiizi, urbo kamso̱ do̱'giya ulloz gwa roo. ¹²Kubrubaiya ulloi i zaa, i pe̱ wé̱səka rook, i əəs, i ri'gə i ree do̱so Yeeso.¹³Dè Yeeso ge̱e̱, gba̱rkrə roo, ri'ge ora maz pin pak rə, gwan muzo: bansa mari bo dè i gee i kee dermərə te̱, i dùu sa̱akà. ¹⁴Ruu keetə, og bansa mari gengga, oksi yərku ro, gò̱os iya naa kunttai.¹⁵Dè nimz gò̱ro, Kubrubai i zaa ullo, ora ak door uli, bəl artə asapu; keesəm mariya ai gənəm noka iri'gəkən gwanirə gwaaməttə, noka i yəpsəkən koo zùtəya gwanirəi rekəttak.¹⁶Ama Yeeso doosi bonge kai keesi gənəm ri'eri pa; ama esni re̱ka.¹⁷ I doosu bonge epu naa una ang pa, sei burodi gbənaarə naa dukt ittərə. ¹⁸Dosi bonge kamtən ang mində.¹⁹Pi' bansa mari ina gau wòsa yəəsa esi rə paa, pètə burodiya gbənaarə ezi naa dukta ettərə eti. Təg nò paà sei sə̱'sə sei wè̱gəs burodiya ezi esə Kubrubai, Kubrubaiya ulloi bo i esə bansa mari. ²⁰Gwani pat i re̱gə sə baar dagi, i toogus rutəya i seetəi, gbəni komna naa əttəkei paari pa. ²¹Iya i Ìi rəgəi mù gbənààrə, banda kita ki' naa yangi.²²Ɓa̱la dera pi' Kubrubaiya ulloi ina tor gɓarkrə roo, i gà' naa go'ok, nagə kees bansa mari gənəm.²³ Dè kee bansa esi, ruu deg bilə paa gwan muzo , nok we̱e̱rək: dè nimz go̱'ro. Pu gwan muzo.²⁴ Ama gɓark pu eri tèka tè dùro, pu yaalə naa ruuka maàmrək gongong. Nok zaka pèru mùka mù:²⁵We̱e̱s tàasə a̱ tukssoz, naa tuks sə zaa irə, ri'gətə maàm rə paa. ²⁶Dè Kubrubaiya ulloi i ogu pu ri'gəttə maàmrə paa, timra iil ruugus, inge dengs usaa as, sei i təg gwera paari nok ser kamsi pu. ²⁷Ama Yeeso pagni ya̱, bonge kpobsun təmtiya eyrəi miizi ser kana kamun pa.²⁸Biiturus iisu bonge Daa Bil, na moozi pi'mə n zaa mo̱oro naa maàrə paak. ²⁹Dosu na zaa, Biturus tiitə gbarkrə roo, ruu ri'ge maàmrə paa, boka ree Yeeso rə. ³⁰Ama dè og zaka ser kamu: ma̱' ɗungkpa, təg gwera Daa Bil keesəmə.³¹ɓala dera Yeeso yii na'a ulləi, sə kamu doo bonge moo waza a esə timr waa fintizzi, nok an sə a singkən mondə timlə ri'ari ya?'' ³²De Yeeso naa Biturus i tor ɓarkirə roo, zaka de'es. ³³Iya ipu ɓarkirəi i noosu inge, ''Zəmazə, moo Waza Billəzzi.''³⁴De i ga'gəs, i tiitə dii, buta Zanisarat. ³⁵Dè mariya dəllirəi i meegusupu, i tom buta keer etirə, i kamtu kunz uza; ³⁶i oru naa iisəbo, bo ii poka yaluwa ulləi kotto, iya i pògui i gò'os gwani yas.

Chapter 15

¹Sai Farisaawai uri diga Urusalima naa biibai i zaa Yeesorə í doo bonge,² nok an sə Kubrubaiya mooi Ii ka'as langsiya do'ga mariya rəi ya? nok i nek nat sə í reg réka pa. ³Yeeso bagi bonge ii bən nok an sə i ka'as dookaiya Billəi ya? sə í duu langsiya iirəiya?⁴Nok Bill doo bonge gbaam Daa mo̱o̱z naa maiya mo̱o̱z, gəə ura pagrə ke̱e̱ku gwandə Daarə koo mairə zema wərk rən. ⁵Ama i doo inge kooneya doosə Daa naa mái gee neta íka kíne miirət essəkki Billə. ⁶Úr maza ii gbaaka Daa úlləz paz, bilaa akrə gən paka Billək ina zukannən. Nok langsiya íiyi.⁷Ii mariya i təg zuttai,rizi sə Ishaya bo'rə anabchi iirə paa. ⁸Ii Mariya ai i noosə mii naa sut tan, ama timtəya irəi ipu ye'niyi naa mii. ⁹I noosə kotto, nok ro'oknaya i kubrusini a mari rəi yi'.¹⁰Sai de̱r bansa mari sə doosi bonge ke'en to' sə i meegəs. ¹¹Neta tor su'rotti laks maz pa neta keetə su'rottoti laks maz.¹²Sai Kubrubaiya ulləi í zaa Yeesorə, sə i doosu bonge apu naa meeka pa, Farisaawai í gee yaksa zok naa paka a doo ak pa, baar sugi sun. ¹³Yeeso bagi bonge kala dokta Daa miirə Billə ta'pat, du'ruska dun zok. ¹⁴DaanÍ ri'tan, nok íi ruriya i po' araiyi, nok ruz geesə doowi ruz bila pa, nok gwani yas íkarə kasə dúra múlollo¹⁵Biturus iisu bonge po'gisəmee re'sa paka ak. ¹⁶Yeeso iisi bonge ii bən haa es i meegisən paya? ¹⁷I gə gwenə sə i mee paya? kala ina tor su' rəni sə tii baalən, titigəska haa di'ri sə keegəska.¹⁸Ama neta keetə su' rən,keetə timlə zi, neta rooti laks maz. ¹⁹Nok diga timlə zi neta go' pat keetə,ikpa zur, kim ruur, de'eska songb seera pak. ²⁰neta ri'atti laks maz .Ama reka rək naa neta neks zok pat uti laks maz pa'.²¹Yeeso ruu diga eri, ri'gə buta Tayattə naa Sidon. ²²Ora eki kitakÍiz uza Kan'aaniyaz ɓapsa dərmirə, sə "Wo̱o̱ su' Paari" Sə doosu bonge ogum yirkuwa miiu mo̱o̱ waza Dauda rə, waza miirə kiizaz kunuwa zam rəu dogdusu pu. ²³Ama Yeeso bangnu koo pak muko pa, Kubrubaiya ulləi Í zaa sə Í doosu bonge wa'ak kitakiiza az na ri'gə nok pu duugukunaa wo̱o̱ga su'rə²⁴Yeeso Íisi bonge Í tómtə nok kooneya pa, ama nok maiya Í yaa gwaaka Isra'ilak rəiyi tan Í tómtinéi. ²⁵Ama zaa gu' Yeesorə mu' bonge Daa Po'mé. ²⁶Iisu bonge go' ora Í pe'kən rekaa yangirək Í esəkən yanga zaiyak pa.²⁷Doo bonge, ''Ri'zi Dangwanz, ama yanga zai bən i rege diga ruteya í kadətə Dangwaniya iirə teebəlləirə.'' ²⁸Sə Yeeso bagu bonge, kitakiiz eska timra mo̱o̱l pu waipa, na gapsa ri' ni gwan à esən timr ekik. sei wai kiiza ulləz go'os diga zo̱o̱ra elirə.²⁹Yeeso ruu daa orki rigə ɓapsa gbenaa Gaalilik sə gau ge̱e̱rə pa'. ³⁰Bansa mari i zaa ullə i kamtu lendi, ruri, mukai lendi, naa ii uri iyanaa kuntai gwani pat i kamti Yeeso rə mu' sə rumgbi. ³¹De bansa mari inni məsi de i og bingai ipu pakrə, naa lendi i go'os, iya i le' rigət pai i ruu rigəttə, naa ruri i og ar. sə i noos Billa Israilal.³²Yeeso der Kubrubaiya ulləi sə doosi bonge, ''N oksə on bansa mariya ai yirkurə, nok epu yam ru' taarə i reg una pa. N ii wa'ka ri'eri naa busum pa bo'ta irə me'səm bilarə.'' ³³Kubrubaiya ullə i doosu bonge, ara zi à kink buroodi gbi'zəz sə daksək bansa mariya aiya?'' ³⁴Yeeso doosi bonge, ''Ipunaa buroodi rigaziya?'' i doo bonge, ''Buroodi gbansa naa dukt topa.'' ³⁵Yeeso pi' bansa mariya eyi ina gau dii buttə.³⁶Pe' buroodiya gbansa ezi naa dukti, sa'a kaa rə də ii useiko sə we̱'gəs buroodi ezi sə esu kubrubaiya ulləi kubrubaiy ullə boo i esə bansa mari. ³⁷Mariya eyi yas i reg sə bar daksi, i toogəs rekaa worə ru'ti eki gbeni yi'sin gbansa. ³⁸Mari ya i regə rəkkai yara mari mu' narə baanda ki kiitaki' naa yangiwai. ³⁹Sei Yeeso wa' bansa mari ha rigə, sə tor bark rə roo sə rigə buta Magadan dəttə.

Chapter 16

¹De Farisaawai naa Sadukaawai i zaa ullə noka i gweknuk, sə i desu bonge, na yiisəbo ni gwanta Billət ni pinnak. ²Sə iisi bonge, kaa naa zur nimz i doo inge dəll okənkpa pa, nok ora paak pu bəkp ɓək.³Gəə naa nit i doo inge ara wo̱nkak okək pa, nok ara paak bipsapu haa ɓamspu ár i meegəsən ni zamanuwaz az ɓamkənnak pa. ⁴Enkabaiya zamanuwazzəi i laa boka mee ama i yiisiki una pa, assəkin re'saa Yunana rək pa. Sei Yeeso ruu ri'gə daaiyi.⁵De Kubrubaiya ulləi i gbətə naa kana uka rə ama timr zinsi naa pe'tika burodirə. ⁶Yeeso doosi bonge, gbagə tók sə i zo' zur nok yistiya Farisaawai naa Sadukaawai rəz. ⁷De Kubrubai i sundo gwanirə te, sei doo bonge, nok é pe'tə buroodi pa, ⁸Yeeso meegəsapu sundumeya ii, sə doosi bonge, mooi ii mariya eska timr daksən pai, nok an sə i gau naa sundume ində te'ka enge bo zaa naa burodi paya?⁹Gwan ri'ak ii megəsin buroodi gbanarə azzi sə kamgə mari mu' gbanrə paya, ruteya i seyi ɓeni rigazi sə i to̱gisi ya. ¹⁰Gəbən buroodii gbansa nok mari mu' nare', na riik ɓeni riga sə i pe'ti ya.¹¹Nok an sə ii megəsən paya? n doosən pakka buroodii rəkki pa, nokka ri'ik gbagən tok naa yiisti a Faarisawai naa saadukawai rəs.¹² Ri'erizi sə ii megəsən, nok doosubo gbakka tok nok yiisti a buroodii rəzzi pa, ama bona gbagə tok nokka kubruskəna Faarisawai naa saadukiyawai.¹³De Yeeso zaa buta Kaisariya Filibittə sə des Kubrubaiya ulləi bonge, ''Mari i doo bonge Waa Maz neeziya?'' ¹⁴I doosu bonge, uri i doo bonge, Yohana ura bo'rə batismaz, úri í doo bonge, Iliya, úri bo Irmiya, leegə pu anabawairə te'. ¹⁵Sə desi bonge moi ii gə inge mii neeziya? ¹⁶Siman Biiturus iisu bonge, ''Moozi Kweebaaz, Waza Billə naa zəngs az.''¹⁷Yeeso iisu bonge moo ana səsəm azzi Simaan waza Yunanaa rəs, nok kwaal naa gala yiisa ina an pa ama Daa miirə pu pa'a ris. ¹⁸Npu doos karə mozi Bitrus, n pu dooskarə n wonk gwaga Billək billərə pa', suknutta haades bən leek sə boonu una pa.¹⁹N eska ina gbə'rəka gwanta Billəttən, ina a doks dəllən pu doksənən Billə paa, naa gəbən ina a bins dəllən Billə paa yak pu binsənnən. ²⁰Yeeso pi'Íi sə doosi bonge, kaina doosə maz koo boozi Kweebaaz pa.²¹Diga arkirə Yeeso ma' dooska Kubrubaiya ullə N rek Urusalima sə n ɓərk baar do̱o̱nirə nattə, do'ga tori naa Biibai Í ikɓe, sə N ruuk ublaa taatəkrə naa zəngs. ²²Sai Biiturus kamu kanarə sə əngsu doosu gee, Dangwanz ina an bo'rumkpa naa mo̱o̱pa. ²³Yeeso yerə sə doosə Biiturus bonge, ruum miirə popsarə, setan mozi billa miirə dəkɓa de'rəl nok à esə tinm tómsa Billəssəpa, sai neta dəllət.''²⁴Sei Yeeso doosə kubrubaiya ulləi, maza ii dookes muusək zura gwandəl sə peek vaga rauwa ullou sə duye. ²⁵Maza ii zəngsa ulləs zaz kink pa, naa gəbən ura markən naa zəngsa ulləs nok mii kink. ²⁶Anni keesək maz naa kins del təllə, sə markən naa zəngsa ulləs ya? Anni maz esək sə iigəsən zəngsa ulləs ya?²⁷Waa Maz zak naa gbikəmma ullə Daa rəm naa malaikai ulləi tok kooneeya ni bo'rən tomsa ulləs ak. ²⁸Zema n pu dooskən də uri ipu iirə te de'narə ari ii wərk pa sei inaa ogpu Waa Maz zakrə gwanta ullət təm.

Chapter 17

¹Ublut bamrə sei Yeeso pe' Biturus naa Yaakubu naa Yahaya so'za ulləz sə kammi yiigrə pa', Gwani muyo.² sei yessi rə muu, zok naa muuga ullək gau ni ublak, yallena ullən Oo ni ra'ak.³Arkirə sai Muusa naa Iliya i gbəsirə sə í pag naa úr. ⁴Biiturus bagu bonge Yeeso go'gon aka gau ari mona iise, n go'tuk nu'tə taarə ari, mulo a mondəl, mulo a Muusa rə naa gəbən à Iliya rəl.⁵De ipu pakrə sei koliya buriyai i gbəsi, sei i gee gwera uka kolirə te, bonge ura azzi Waza miirə N iinu paz, ura zok yagnəuwaz ke'sunu tò' ⁶De Kubrubaiya ulləi i gee pakki sei kasé naa muuma iim nok ser kamikan go'ma go. ⁷Sei Yeeso zaa sə təgi sə doosi bonge, ''Ruun paa ser kana kamən pa.'' ⁸Ama de' i ruu i gwenə ar i og maz pa, sei Yeeso gwan muzo.⁹De ipu tiitikrə ge'ekirə sai Yeeso pi'i kaina doosə, ''Koo neeya ina bo'rumman pa, sei Waa Maz naa ruutə pu diga roobaamrə. ¹⁰Kubrubaiya ulləi i desu bonge, ''Sə bo'rə ga biibai i doo bonge, Iliya zi ma'tək zaka ya?''¹¹Yeeso doosi bonge, zəmazi Iliya zak sə gətən yas. ¹²Npu dooskəndə Iliya rektəpu i meeu pazi noka ri'ik i bo'su ina baar kweesən, gwan Bilaa mukkokki waa maz ɓərk baar gwanirə nattə.'' ¹³Arkirəzi sə Kubrubaiya ulləi i meegəsən, paksi Yohana ura bo'rə batismazzə paa.¹⁴De ipu bansa mariya eyirə maz uza pii zaa sə gu' gwandə mu' sə geee, ¹⁵Daa ogum yirkuwa waza miizəu nok kunuwa bulmuzzəu pu ribdukuro, nok koo bənaya na ruuto mangsu ra'rə koo ma̱a̱mrə, ¹⁶N kamtu Kubrubaiya mooirə ama i le'sə i go'su pa.¹⁷Yeeso bagu bonge, ''Mooi ii mariya i wəng zulləi sə i esə timr pai, haa bəna sə n gakp naa iiya? haa bənazi n gbak tók iirə ya? kamtunu ang. ¹⁸Yeeso bi'su sə zammi kee sə daa wazzi zo̱o̱ra elirə.¹⁹Sei Kubrubaiya i zaa lo'ti sə i doo bonge, ''Nok an sə é le' keeska paya?'' ²⁰Yeeso doosi bonge, ''Nok eska timra iil pu topa. Zəma zə' n pu dooskəndə, ina ka esə timra iil ni rentillak ika doosə yiiga ak na ruu səna ɓəə ari, sai ka ɓə́ə́s zura gwandəl, una ka pi səka le'en bo'karə pa. ²¹Irəm zama ri'ak am ke̱e̱ zuk pa sei naa wəərək naa riika maam.²²De Iipu gamnarə Galiili, sai Yeeso doosə Kubrubaiya ulləi bonge, i esək waa maz marirə nattə. ²³Sə i ikɓu sə ruutuk ubluta taatəkrə, sei Kubrubaiya ullə i gau naa suksa baar go'mago'²⁴De i zaa Kafarnahum, sei mariya i kwee sookai i zaa oks Biiturus, sei i de̱su bonge, ''Lamza iiz gə essə pu sookya? ²⁵Sei doosu bonge, "Oo." De Biiturus gəə gwa' roo, sei Yeeso desu bonge, Saminu moo à sundo rigazi gwaniya dəlləirəya i kwe̱e̱ sook yangiya dəlləirə ya koo maraginirə ya?''²⁶Biiturus iisu bonge, maraginirə Sai Yeeso doosu bonge na ri'zi gə i pi'sə pu yangiya dəlləi toks. ²⁷Ama ka ena tog mariya i kwee sookai hakeirei pa, rem gbənarə sə à me' galum, dúgáa na ma' kang kpák à ɗa' su'a ullək à oksuk wees roo sə à pe' sə à essə mariya i kwee sookai, à tog à miik naa mo̱o̱k.

Chapter 18

¹Zo̱o̱ra elirə kunrubai i zaa Yeesorə sə i desu bonge neezi gbi'zəz gwanta Billəttə ya? ²Yeeso der waizəz sə gapsu gwandə pourə. ³N pu dooskəndə zemazi, i na pu' na' sə ina gauni yanga wai ak pa I tork gwanta Billəttə pa.⁴Ura yes zura ulləs waani ni yangiwai ak, uzi maaza gbizaz gwanta Billəttə. ⁵ko neya kwee waz waani muzo riira miilə kwe'ye miizi, ⁶Ama ura toz muzo yangiya i timr miirəi sə bo'rə hakkeiyat asku an ina maasu bille̱ naaləl dukrə sə ika donsu gbonarə.⁷Gapk naa yirku nok del, noknrta hakkeirət, doole zi ii kinkkin neta tosək mari sə ii bo̱'rə hakkeiyat. Ama gapk naa yirku ur3a netti zaa nok urak.⁸ Na' a mook ko də̱'a mook naa toska hakkeirə də̱ə̱səm a koz, aska an sə a tor gwanta Billət naa na' muko, ko də̱ muko, naa ara ii dōnsukuna ra'rək naa na' ittiikə naa də̱ ittiikə.No̱ra mol naa toska hakkeirə wektum sə a dons, aska an sə a tor gwanta Billəttə naa nor mulo, naa ara i dōnsukuna ra'rək naa no̱ ittəi.¹⁰Ogən kai ɓə̱ə̱s uzamuzo yangiwaiya airə te' pa n pu dooskən də tómbaya ii ipu pa'ari ko bənaya ipu sink mu'ga Daa miirə paz'zək.¹¹ Nok Waa Maz zaa nok kweeka ina yaan.¹²I sundo riga uza napu naa mái zu' gbənaarə sə à muzoz na yaa, daatək zu' narkə naa komna naa piti muzopa eyi gída ge'rə sə laak a yaaz paya? ¹³Na kintupu zema n pu dooskəndə zok yagu nok à muzo ezi, ark an à Í seetə zu' narkə naa komna naa piti muzo paeyi, a í me'də yaakapa eyi . ¹⁴Ri'eri iikaa Daa iirə paazəkki pa muzo yangi wai airə te sə ina wo'pa¹⁵Dowiya moz a boosa aibei, rem a doosu aibeiya ulləi mo naa ur iin muyo. Naa geesa a gətənpu dowiya moz.¹⁶Ama na ge̱e̱sa pa dərəm maz muzo ko ittəi seidə nak, nok kala pak gapk ri'eri.Naa musapu geeka doosəm mairya gwaga Billək rəi, gəbən na musapu geesəka mariya gwaga Billək rəi, yesmu ni menkəz zak naa maza kwee sook sa.¹⁸Zəma zi N pu dooskən də ina i doks zok dellə roon pu doksənən Billə pa' in a ii bindis delləro̱n pu binsənən Billə pa' ¹⁹ Gəbən n pu dooskən də, ina mari ittiikəi iirə te' paka iik naa rəpu muko dellə ro̱, ina i oorən də Daa miirə Billə pa' boosəkən. ²⁰Nok ara mari ittəi ko tarəi i dakən nok riira miil n pu iirə te'.²¹Sai Biiturus zaa Yeesorə sə desu bonge, Daa rigazi sə doowiya miiz na go'sə aibə sə n ra'səskúi ya? den gbansa ya? ²²Yeeso doosu bonge den gbansa kotto pa ama den gbansa rekarə zu' bamrə naa komnai²³Noka ri'ik i riigəska gwanta Billət naa gwanz ii bonge i ge'es zaudiya boorə nattəz sénirə. ²⁴De i ma' go'ka ri' sei i kamtu sénza uza ura pu duuku taalenti zur komnai.²⁵ De le'eu pu tokarə sai Dangwanza ulləz doo bonge, ina yingu naa kiiza ulləz naa yangiya ullə naa ina marən yas. Sə ina togən we̱e̱si²⁶Sei sənza ezi guu' ullə dii, sə o̱ru, dangwanz ɓəssime bar n to̱ka to̱n pat. ²⁷De dangwanza ezi oksə sənza zi yirku, sə faasu sə dásu gimra etti.²⁸Ama sénza ezi kee sə oks doowi sénz ura pu duuku gimra dinari zu' gbənarəllə sə kamu dukro, doosu gee tógmé ina n pu duukarən, ²⁹sai doowi sénz gu' dii bonge oksimé yirku n tóka ton.³⁰Sei sənza maakarə ezi mu'us, sə pee'u sə gbetu pursina rə,sei na to̱ksapu gimra etti. ³¹Sei dowi səniya ii, i og ina boorum an, sə bar sugii maasin, sə i re̱ i dotə dangwanza iiz ina boorum an pat.³²Sai Dangwanza sénza ezirəz deru, sə doosu gee mo̱o̱ ke̱e̱kiza az mii n daasa gimra n pu duuka rəl noka à oorinek. ³³a see go' ora à oksəkən doowi sénza mo̱o̱z yirku paya?³⁴Dangwanza ulləs bar sugu, sə pee'u sə esu iya i gbiisku boneirən haa sə naa tog gimra ipu duuku rət. ³⁵Ri'erizi ma Daa aarə Billə paaz bo'səkən ina ra'asə mari laatəra iilpa.

Chapter 19

¹De Yeeso ɓamsapu pakki, sei datə buta Galilit, sə za Yaahudiya ɓapsa gbəna urdunak rə.² Bansa mari gənga i du'u sə rumgbi.³Sei Farisaawai i zaa ullə i gwegu, i doosu gee, go'gon maz na fas kiiza ullə kala aibərə ya?" ⁴Yeeso iisi sə doosi bonge, i zangə paya úra go'ríz ma'karə go'ti ya'az naa kiiz paya?⁵Sə doosi bonge, ura go'tiz ma bonge, 'Maz daatək daa naa maiya ulləz sə gakp naa kiiza ullə ii ittikə i gakp zok muko paya? ⁶Noka ri'ik ipu ittikə pa, i gapsapu zok muko, ina Bill dakssan maz kana mar pa."⁷Sei i doosu bonge, ''Nok an sə Muusa doose ena esə rababaaza faska kiimrəz, səna ri'gə ya?'' ⁸Sei doosi bonge, ''Nok we̱mka timteya ii sə Muusa iisə́n ina fas ki'ya iiy, ama pu ri'pa diga ma'karə. ⁹N pu dooskəndə ura fas kiiza ulləzaz nok aibeya zinarəz pa gəə na kam uza go'rə pu zina. Gəbən ura kam kitakiiza i fasuz urma pu go'ok zinarəzi.''¹⁰Sei Kubrubai i doosə Yeeso bonge, "Maz naa Kiiza ulləz gə, go'gon maz kana kam kiiza pa. ¹¹Sei Yeeso doosi bonge, ''Kala mazzi meegəskən kubruskənaak pa sei maza i iinúz. ¹²Nok gallii i pii iya i dingii gallii diga maiya iirə baalə, uri bo i pii iya mari i yesi gallii, uri boo i pii iya i yes zura iil gallii no̱k gwanta Billət. Maza le'ek kweeka paka akaz na kweek na kwe̱e̱.''¹³Sei kamtu yangi nok səna pa'si na' naa na wəərisi ama Kubrubaiya ullə i ro'ni. ¹⁴Yeeso doo bonge, ''Daan yanga yé'kiyai ina zaa miirə kai ro'ní pa, nok gwanta Billət à gwanirətti.'' ¹⁵Sə gbaksi na'rə sə ri'gə.¹⁶Sai maz uza zaa Yeesorə sə doo gee, "Kubrubaaz n bo'ok na sə n kinə zəngsa ɓampas ya?" ¹⁷Yeeso doosu bonge no an sə à desé ina wessan ya? ura go'oz muzozi mona ii kinka zəng à duuk doka.¹⁸Sai mazzi doosu gee dookaiya paiya? "Yeeso doosu bonge, kaa iw maz pa, kaa bo'rə zina pa, kaa ruuro pa, kaa seedəsən songb pa. ¹⁹Esəm Daa mo̱o̱z naa maiya mo̱o̱z gbi'kəm, gəbən iim doowiya mooz ni zura moolak²⁰Waa gbamzi doosu gee n duusapu netti yas, anni bən seetə ya?" ²¹Yeeso doosu bonge mona ii gakpa maza wessaz, rem à yingəs neta à marə yas, sə à esə iya pisi pai. A kink zaudi Billə paa sə à duutə. ²²De gbamzi gee ina Yeeso doon ri'gə naa suksa baar, nok úr gwana mazzi.²³Sei Yeeso doosə kubrubaiya ulləi, zəma zi n pu dooskən də, gomkp gon sə maza naa zaudis tork gwanta Billəttə.²⁴ Gəbən n pu dooskən də asək an geloba na tor dura zila rəl naa ara maza naa zaudis torkən gwanta Billəttək.²⁵De Kubrubai i gee ri'eri sei mesəm kami, ''Sə i doo bonge neezi seek ya?'' ²⁶Yeeso doosi bonge marirə gə ka bo'rum pa, ama Billə gə koo anya ka bo'rum." ²⁷Sə Biiturus iisu bonge, "É daatə pu koo anya sə é duuta; é kink anya?²⁸Yeeso doosi bonge, ''Zəma zə', Npu dooskəndə iya i duye miiy, dingkaa pekkakrə, waa maz na gau tengsa ullə gbi'kəm rəs i gakp tengtiya komna naa ittikəi, sə bisək me'teya komna naa ittikəi Israilai rəi.²⁹Kala ura datə gwag, ko dowiko watkiiwi, ko daa, ko maai, ko yangi, ko ba'ak nokriira miil, kik inni dən zur komna, naa zəngsa ɓampas. ³⁰Ama uri gənga iya ma'ka rəi i gətək sa', uri gənga iya sa'ai i gətək maaka rə.

Chapter 20

¹Gwanta Billət punni maza naa bāākas ura wəə naa dimta nit sə laatə mariya tomseiya ullə baakrəiyak, ²De ii gekənsapu naa mariya tomsei ei, we̱e̱s pene muzo ubla rə.³De keetə wees taaseə sai oks tómbai uri de'narə popsa luumarə kotto. ⁴Doosi bonge ii bən ren mində baakrə ina toon uni n eskən, sə i ri'gə to̱msirə⁵Gəbən kee góka wees bamrə naa gəbən wees piti muzo pa, sə bo'rə nio keesin eki. ⁶De gəə kee nimzəz oks uri de'timkparə kotto sə doosi gee, sə desi bonge nok an sə i de'tim kotto ya?⁷ Í iisu bonge maz pe'é to̱msopa. sə doosi bonge ii bən ren baakirə.⁸De ubla wiis sei ura naa baakiz doosə waa gbamza ullə ezi bonge na der tómbaiya eyi sei na ma'i tóka iya i ma' zaka sa'kai, na gə tóg iya ma'karəi. ⁹De to̱mbaiya i pe'ei ubla nimzəzeyi i zaa togí peeni muzo. ¹⁰De tómbaiya i ma'i pé'kai i zaa i mee bonge i tokí ark an à esi ama i ma' tokí pení muzo.¹¹De i togi sei i ma' go̱o̱timə ura naa oogazzə pa, ¹²Í doo gee tómbaiya i kam to̱ms topai, à togee wees muso naa éya é kam to̱ms ubla bimmai.'¹³Sai maza naa baakaz bagi bonge, dooei n go'sa aibe pa, nok n toga ina à doks naa mooni koo ri'paya? ¹⁴Kweem ina too nka togan à ri'gə, ni gosé minakki sə n tok iya n pe'ei sa'kai ni n tognən iik.¹⁵Asee n puna gɓi'kəma nbo'kən ina baar kweesenak paya? koo baar suggasuu go'numa mimrə ya?¹⁶ Nokrik iya sa'kai i gətək iya se̱e̱niyai gəbən iya se̱e̱niyai gətək iya sa'kai.¹⁷De Yeeso pu ri'gəttə rekarə Urusalima, Sei pe' Kubrubaiya ullə komna naa ittikə eyi, de ipu ri'gəttə doosi bonge. ¹⁸Ogən à pu rəkrə Urusalima, sə i assək Waa Maz firissiya gbi'kiyairə naa biibairə na'rə, sə i ze̱e̱susuku bisa wərkrəz. ¹⁹Í esku menki sə i bəsku sə i ɗa'kú sə gəbən i ɓaaku vaga raurə, ama ublaa taatəkrə ruutuk.²⁰Sai Maiya yangiya Zabadi rəzzəi , zaa Yeeso rə na yangiya ulləi sə gu' dii gwandə mu'ka sə ooru uan.²¹ Yeeso desu bonge a ii anya? Iim yangiya miirə ittikə ai Ina gau muzo moorə na' go'narə, muzo bo moorə na' ú'karə gwanta mootə.²²Yeeso doosu bonge a mee ina apu oorukron pa, i le'eklen bo'ka naa kəra N bo'kunnak ya? Iisu bonge n i le'eklen.²³ Doosi bonge N mee i le'eklen bo'ka naa kəra miik, ama gamn miirə na' gomnarə naa na' ú'karə a miiki sə N esək pa. Ama sei iya Daa miiz iiniy. ²⁴De Kubrubaiya komna eyi i gee pakki sai baar sugi, uriyangiya ittikə eyirə.²⁵Yeeso deri gwandə mu' sə doosi bonge, i meemen gwani i yii gwant naa gəbən gwaniya dəlləi i yiisi gbi'kəm. ²⁶Ama noka ri'ik gakp ri' iirə te'pa. ²⁷Nok ura ii gamna gbizəzzaz, na yər zula ulləl sénz. ²⁸Ni Waa Maz zannak noka i noosukənuk pa, ama nok úr nooskən marík, sə esə zəngsa ulləs nok keesəka mari genɲa²⁹De Yeeso keetə diga Jeriko, bamsa mari gənɲa i duutu. ³⁰Ama rui uri ittəkə ipu gamnarə bilarə paa, de i gee Yeeso pu arkrə, i wo̱o̱ su' ''Dangwanz Waza Dauda rəz, oksəmee yirkurə.'' ³¹Ama bansa mariya eyi i bi'si bonge ina rəəs. Ama i bag teka gwera paari gee, ''Dangwanz Waza Dauda rəz, ogum yirkuwa eeu.''³²Yeeso de' sə deri bonge, ''Mina bo'sun anya?'' ³³Í iisu bonge, ''Dangwanz é ii oka ar.'' ³⁴Yeeso og yirkuwa iiu sə pog no'a ii, sə go'si, ni ungkpa norak i og ar sə i dúú.

Chapter 21

¹Yeeso naa Kubrubaiya ullə ipu popsa naa Urusalima sə i ree Betafaazi, yiiga zaitunnakrə, sai Yeeso tom Kubrubaiya ulləi ittikə. ²Doosi bonge ren dəlla mu'ka elirə, reksəkaa iik i oksək Gumbaaz pu maanarə eri naa waza ulləz eri, bintən waa Gumbaaza ezi i kamtu. ³Uza na doosun una, doosunu inge, 'Dangwanzi iiwu,' maza rooz etkunnu naa gbaku"⁴Sei doosi bonge ina i doo anabirəzzənni yi'səka ri'ak. ⁵''Doosun nuuza Sihiyoonaz, 'Ogum, gwanza mooz pu zakrə moorə, punaa kamska zur vomde rə paa.'''⁶Sei kubrubai i bo'rə ni Yeesu doosinik. ⁷I kamtə waa gumbaazi, sə i ummə yallən gumbaazirə paa, sə Yeeso dək, sə gau paa. ⁸ Bansa mariya eyi gənga i umrə yalləna in bilarə paa ullə mu'ka, uri boo idoptə dansa gbonyi sə i gbakri ullə mu'ka səna digdi.⁹Sai bansa mari i assə Yeesorə mu'ka wo̱o̱gò sút" "Gee Hosana waza Dauda rəz! ura naa se'səmmazi ura pu zakrə naa ri'ra Daa rəz! Hosana Billə paa!'' ¹⁰De Yeeso ree Urusalima mariya dəllirəi i saklə yas, sə i doo bonge, ''Neezi az ya?'' ¹¹Sei iisi bonge, ''Yeeso anabiya Urusalima azzi, buta Galilittə."¹²Sei Yeeso ree gwaaga Billək rə, re oks mari yingurə gwaaga Billəkrə sə ne̱ni. Sə waagəs gba̱tà̱ iya ipu yingəkrət, naa gəbə boksiya i yingini golii. ¹³Sə doo bonge gwaaga miik gakp gwaaga wəərəkrək, ama i gwaaga miik ar wo̱o̱naa ruirək. ¹⁴Sei ruri naa bədi, i zaa gwaaga Billəkrə, se go'si¹⁵Ama firissiya gbi'kiyai naa biibai, de i og neta mesəmrət sə i gee yangi i wo̱o̱go sut gee ''Hosana Waza Dauda rəzzə,'' sei baar sugi. ¹⁶ Í doosu bonge, ''A gee gen ina mariya ai i doon ya?'' Yeeso doosi bonge, ''Oo! Ri'ak mooi ii i me'ɗe zangəka paya? waa yangiya woomrəirə su'rozi nooskaa wessak paya?'' ¹⁷Ruu daayi ri'gə dəlla Bitaniyallə sə ree kitə ru' taarə.¹⁸Ubla gbo'təkarə gə dəllirə sai wodu gomu. Sai oktə rúmb sə ree roo, ¹⁹oks rúmbì reu pa dangti kotto. Sai doosə te' rúmbi gee kaa reu gəbən pa, ni eki sai rúmbi kos mu'ka.²⁰De Kubrubai i og inni sei mesəm kami, sə i doo bonge, ''Go'rə riga sə rúmba au kos ri'ak mu'ka ya?'' ²¹Yeeso bagi bonge, ''zəma zə' Npu dooskəndə ina punaa eska timr, sə tím ina sinkənsəna pa, i bo'ok ina N bo'sə te' rúmba au kotto pa, ama I le'ek len dooska yiig, 'Naa ruu sənarəde ar ɓo'narə,' bo'ruk ri. ²²Koo anya ina oorə wəərək rə roo i kinkən.²³De Yeeso tor rora Billəllə pu kubruskəndə, sai do'ga mari naa firissiya gbi'kiyai zaa Ullə sə i desu bonge, ''Naa gbi'kəma pammi sə bo'ro neta ri'at ya? neezi eta bilaa rook ya?'' ²⁴Yeeso doosi bonge, ''Mii bən N deskən den des muso, ina Iisé pu sə n doosun bilaa miirə kubruskəna rək.²⁵Batismaa Yohana rəz gə keetə oraya? keetə Billə ya koo marirə ya? Í wi'gəs gwanrə te'ka engə, ana angə keetə marirə dooska bonge nok an sə à esə timr ullə paya? ²⁶Ama ana doo angə keetə marirə, ser kamnaa mariyi nok Í meemen Yohana Saarəzi. ²⁷Í doosə ́ é meepa, úr bo doosi bonge mii bo n dooskə bilaa n bo'run neta ri'at pa.²⁸I og rigaya? maz uza ounaa yangi ittikə, sai ree doosə ura do̱o̱nzaz gee rem a kamtə to̱ms ó'ka, ²⁹sai wazzi bagu gee n rek pa ama sa'kaa roozo sundo sə ree.³⁰ Sai Daa ezi ree waza muzozzo, doosu paka mukok, wazzi iisu gee n rekren Daa, sa'kaa roozə. ree pa.³¹Waza pazzi yangiya ittikə airə te' sə Í duu paka Daarək ya? Í doosu gee séénza ezi. Yeeso doosi bonge zemazi npu dooskəndə mariya Í kwee sookai naa kima'ki, Í artəkən amn rakarə Gwanta Billəttə. ³²De Yohana zaa iirə I naa Bilaa oomək i kwe̱e̱u pa, de mariya I kwee sookai naa kima yaari. Yas naa ri'ik i kwe̱e̱u sə i essə timr ullə pa.³³Ke'en to' re'sa pak ukarə, maz uza pii sə də'rə teta innabi rət, sə daasə baabai uri ina gwensəbo, urboo ri'gə genum but utarə ar ye'na sə lo'te haa. Də ɓəlla akpa nenaa te'tirəi. ³⁴Gə tomtə sənza ulləz mariya eirə nok iina etu nen inaabiya ii oosa pui.³⁵Ama baabaiyi ii pe' seniya ulləi ii ɗu' uza, ii eu uza, sə ii toogə urri.³⁶ Gəbən mazza naa baakaz tomtə səni urri ii ar an səniya maakai, baabaiyi ii goosi ni i goosə səniyei, ³⁷Sa̱a̱ka roozə mazzi tomtə wazza gwandəz gwanirə, bonge, leegə i esku gbikəm.³⁸Ama de̱ baabaiyi ii og wazza gwandəz ii doo gwanirə te' ura peek bint az uza az, zan a eu sə bint naa seesa an. ³⁹Ii peu , ii kossu baakirə saaka sə eu.⁴⁰Ri'ak gə maza naa baak ezi naa zaagə bo'ok baabaiya ai rigaya? ⁴¹Mariya eyi Í doo gee zak sə ɓəsək mariya eyi baar sə ibdisi, sə asə baa uri iya i kamtuku⁴²Yeeso doosi bonge, Moi ii I me'ɗə zangəka rababai paya? 'Billa wombai i mu'sal uli billa gau wessal we'el womlə te'kan to̱msa Billəssə. Mo iirə bo ina messəmrrəni.⁴³Noka riik n pu dooskən də, gwanta Billət peesək zok iirə sə ii bəsek menki uri,iya i kamtuku rentei. ⁴⁴Mazza kasə billirəə paaz kagəsək wekilwee, ama mazza billi kasu rəz namsuku ni zummak.⁴⁵De firissiya gbi'kiyai naa Farisaawai i gee re'sa pakki i meegəsən pu pakrə iirə paarə zi. ⁴⁶Ama ina yaa boka kamu, sei i serum bansa mari nok i pe'əu ni anabizak.

Chapter 22

¹Yeeso iisi sə doosi re'sa pak uka bonge, ²Gwanta Billət puni gwanz uza ura go'sə waza ulləz naasa Kimrəs. ³Sai tom séniya ulləi gee, ina detə mariya i gbə̱' zok naasa kiimrəs səi, ama i zaapa.⁴Gəbən Gwamzi tom séni uri gee, doosi n deri eyi, N kwe'gəs pu reka pat. N ɗé'rəsapu ne̱gi naa galət uta pat, N kweesapu net tele, zan naasa kiim rəssə.⁵Ama mariyei ii pee derka ki oomi pa, uri i rigə oomutta iit'tə, uri boo i gə ar yingu rə.⁶ Uri boo ii vobdə seniya gwanzə ei, sə i bəsi bar dəksa zur si ii iuwi. ⁷Sei gwanzi bar gommu sə tomtə soojaiya ulləi, inna ibdəsə ibdəbaya ei ina gabs dəlla iil.⁸Sə doosə seniya ulləi naasesi goosa pu, ama mariya a derrii ii to̱o̱ pa⁹. Nokka riik ren billaa go̱kakrə, sə i detə mari ni i oksinik ina zaa naassa kiimi rəssə. ¹⁰Seniya ei i ree billi gbikak rə si ii togətə mariya i ogii,mariya oomii naa a oomi pai, ar kiimi yiis naa mara ginni.¹¹Ama de gwanzi zaa koosuk mara ginaya eyirə, sai oks uza ura te' yaluwa naasəu pau. ¹²Gwanzi desu bonge doowi nok an sə à te'te yaluwa naasə paya? sai mazzi bagu pa.¹³Sai gwanzi doosə séniya ullə gee, dogdən maza az dent naa nat, sə kosu goka ara tegra rəkkə, ara go'kun wora naa tebdəka bu'ukrə. ¹⁴Nok i derk mari genɲa ama i teegiki topa¹⁵Sai Farisaawai i kee i dokto ni i kangɓən Yeeso paka ullə doo ekirə paa, ¹⁶sei i tomtu Kubrubaiya iirəi naa Hiridussəi, sə i doosə Yeeso bonge, ''Lamz é meemen moo maza oomizzi, gəbən à kubrusunkun pak Billək oomi. A ze̱e̱ mari pa, nok apunaa bé'sum pa. ¹⁷Doosumee moo a sundo rigaya? Go'gon ena tog sooka eek Kaisallə ya? Koo go'paya?¹⁸Ama se Yeeso meegəsapu əngkuwa iiu sə doo bonge, ''Mooi ii zaga mariya ai nok an sə i ii gwekə miiya? ¹⁹Yiisine weesa sokro esi, sə Í kamtu dinari.²⁰Sei Yeeso doosi bonge, ''Muuga neeki naa riira neeli ya?'' ²¹I doosu bonge, ''Kaisar.'' Sei Yeeso doosi bonge, ''Esən Kaisar ina Kaisaran, Bill bo ina Billən.'' ²²De i gee pakki sei zok məsi.²³Gwan ublaa ekirə Sadukaawai i zaa oksu, iya i doo gee ruuka roobamrək piipa sə i desu, ²⁴bonge ''Lamz, Muusa doo bonge, maz na wər, səna punaa wazpa, so'o̱za ulləz gəəsək Kiiza ulləs sə dingsu yangi.²⁵Ungwani ipii gbansa, ura se̱e̱ kam kiiziz wər, waz piipa, sə so'oz gəəs kiizi. So'ozi urma wər da̱a̱ wazpa,²⁶ sei so'ozza taazəz kamu reekarə ii gbansa . ²⁷Sa'kaa roozə sei kitta kiizi zaa wər. ²⁸Ri'ak ruukaa roobaam rəkrə gə' kiizi enkən neezi iya gbansa airə tə'ya? de ii yas i kamsupu gə.²⁹Sai Yeeso bagi bomge i mee ina ipu dookron pa, nok i meegəsən rabarai naa gbi'kəmaq Billəm pa. ³⁰Nok ruuka roobaamrək kiim piipa. Gəbən kankpa ki piipa. Nok i pag ni malaikaiya billə paarik.³¹Ama nok ruuka roobaamrək i zangə ina Bill doosənnan paya, bonge, ³²miizi Billa Ibrahimrəl, miizi Billa Ishakurəl, miizi Billa Yakuburəl Bill uli Billa wərk pal. Ama Billa naa zəngsal. ³³Mariya eyi i gee pakki, sai kubruskənaa eki məsi.³⁴Ama de Farisaawai i gee, le'sapu Sakuwaai sai í tookən ar muko. ³⁵Uza muzo irə te'ka ura mees bissaz, desu nok səbo gweknuk, ³⁶''Lamz, dookaa pazzi gbi'zəz dookaiyarə te' ya?''³⁷Yeeso doosu bonge à iik Daa Billəz ni iin timra moolak, naa zəngsa moos yas naa sundumiya mooi. ³⁸Uzi dookaa gbi'za naa i seetəirə te'ka.³⁹Dookaiya ittikə i doo bonge, 'Iim doomiya mooz ni a iin zura moolak.' ⁴⁰dookaiya ittikə airə te'ka pazzi sə i de'es dooka naa kubruskənaa anabawarək ya.''⁴¹De Farisaawai i tookən ar muko sə Yeeso desi des usa. ⁴²Bonge, Moo ii i sundo anni Yeesorə paaya? Waza neez ya? I doosu bonge, ''Waza Dauda rəz.''⁴³Yeeso doosi bonge nok an sə Rums doosə Dauda na derə Dangwanz ya? Bonge ⁴⁴Danwanz doosə Dangwanza miiz, ''Gam miirə na' go'narə sai mina yespu umkeerəiya mooi mondə dəntə di'''⁴⁵Dauda na der kweebaaz Dangwanz bo̱'ok riga? sə Ii deru waza dauda rəz ya?⁴⁶ koo maz muzo, sə pagu pa, naa gəbən maza sundə desku unaz piipa.

Chapter 23

¹Sei Yeeso pagən bansa mariya eyi naa Kubrubaiya ulləi bonge, ²Lamiya biibairəi naa Farisaawairəi i gau ar gapta Muusa gamnattə. ³Noka ri'ik mina doosun una bo'ruka rən bo'run, nok doodon zi tan kotto kamn to̱ms pa.⁴I doksə mari gumsa mo'onsas sə i de 'esi bigarə ama gwani i le' yiika nendəz koo topa sə i pe'pa. ⁵Tomteya Ii rəi i bo̱'ri nok sə mari ina ogbo sə i bo̱'rə dugruma irə yaləndem, sə yalənni na gou dii.⁶I ii ar gapta gbi'tat ar naasə, naa gəbən ar gapta gbi'tat rora Billəllə. ⁷Naa gəbən iika de'eska maz ar luumarə, naa gəbən i ii ina derbo lamz.⁸Ama moo iigə i derkən lamz pa ama kubrubaaza iiz pu muzo iya i seetəi boo doowiyi. ⁹I derk maz uza dəllə Daa pa, ipuna Daa muzo uzi pu Billə paa. ¹⁰Kaina serən lamz pa, nok lamz pii muzo uzi kweebaaz.¹¹Ama ura gbi'za irə te'ez uzi gakp senza iiz. ¹²ura noos zura ulləllaz, i genkənu dii ura tiiz zura ulləllaz boo i noosuku.¹³Ina yirkurənni mooi ii lami, naa Farisaawai, dangkaamei, i gusapu gwanta Billət marirə mu'ka, in boo i torkpa, gəbən i daasə iya i torkai sə i torpa.¹⁴Ina yirku rənni moo ii biibai naa Farisaawai, dankaamei! nok i kweerə ina tuukuzzən, gwaamut, sə gə i weerə ye'enzəz. Nokka ri'ik i kweek wo'oskaa gbi'kak. ¹⁵Ina yirku rənni moo ii biibai naa Farisaawai, dankaamei! i kor gɓəna naa dərme nok keeka kubrubaaz muzo. Na gau muzo i gapsuki ittəi waza ra'rəz haa sə arkə moi.¹⁶Ina yirkurənni mooi íí ruri, sə i doo inge konaya gba'təm naa rora Billəl unani pa, ama ura gba'təm naa zinariya rora Billəzəl gba'tuma ullom sai na kamupu. ¹⁷Ii ruriya naa mə'əmai, a panni ar gbi'nin ya? koo kangeeriya oos gwaaga Billəz ya?¹⁸Ri'eri zi bən ura gba'təm naa ara net ma'antəkas unani pa, ama maza gbba'təm naa essek pu paakas gba'temmi kamku kan.¹⁹ Moi ruri, apanni gbi'ninya, essə ya koo ar ma'ka neta oos essəkkat ya?²⁰Ri'erizi ura gba'təm naa net ma'antas gba'təm puna arki naa neta pu paat yas. ²¹Gəbən ura gba'təm naa buugas, gba'təmpu naa ura pu gamnarə rooz yas. ²²Ri'erizi bən ura gba'təm naa ara paakas, gba'təm pu naa teng gwansa Billəz, naa ura gaptə paaz.²³Ina yirkurənni mooi biibai naa Farisaawai, dankaamei iya i esə essəka gu'meya soma so'oirəz, i kosapu neta to̱o̱ ika bo'rət ni rababaaza musa rəz doonak, eska timr naa go'num naa kweeka. Neta at uti to̱o̱ ika bo'rə, ika tos koo una munə tə'pa. ²⁴Moi mara rurii, i tu'us wo̱o̱s sə i tum gelloba.²⁵Kak moi biibai naa farisaawai, dankaamei, i neks kuta kəttət naa dendirət sə i da̱a̱ ara te'ek naa səərəu naa diks. ²⁶Moo farisaawaaz ruz, seem neksəka baara dendirəl naa kəttəl zanga sə ara sa'ak nagau naa oosa.²⁷Ina yirkurənni mooi biibai naa Farisaawai naa dankaamei, i gookən gon naa gagga pəriya i taks zokkai, i o̱o̱ gwenkarə goka ama ara te'ek puna zokrəma marirə bumsapum naa nen. ²⁸Ri'erizi bən ii mariya naa go'num nolləiyi ama ipuna keeku naa dankaam timlə.²⁹Ina yirkurənni mooi íí biibai naa Farisaawai naa dangkaamei, i wom gagga anabawairəi sə gə í go'rəz iya i bo'ro gu'numai rəi. ³⁰Sə i doo bonge, ena kapunaa billa do'ga mariya eirə eka doosi kuuska kwaala anabaawairəi pa. ³¹Ri'zi sə i doo naa zura indəl inge ii yangiya íya í iu anabaawai rəiyi.³²Sə i yiis laatəra do'ga mariya ii rəi. ³³Moi bigi, moi yanga kome, i bo'ok riga sə gɓisə bisss ra'rəssə ya?³⁴Noka ri'ik, N tomtən anabawai naa mariya i mee sə i meegəsənnai naa biibai. Uri i ɓaaki sə i iwi, uri boo i ɗa'ki endə buumrə sə i neni reekarə dermiya gbi'kiyairə sə i gɓesi baar. ³⁵Nok aibeiya kwaalla iya naa go'numai rə kuus zok delləl.naa gə ində zu'tirə, ma'karə kwaalla biibai rəllə rekarə kwaalla Zakariya waza Berikiyaz zəllə, ura i iwu buug naa ar ma'na nettə te'es. ³⁶Zəmazi npu doosəkəndə,neta at yas bo'rum naa mariya bəlla alləl.³⁷Urusalima, moi ii mariya Urusalimai i ibdə anabawai, gə iya i tomti iirəi i to'gi naa bile, den rigazi keez daksək yangiya ulləi gwandə dentə diiya? ama i mu'us.³⁸ Gwenən i daasən pu gwaaga iirə do̱o̱kak. ³⁹ Npu dooskəndə, i oke gəbən pa, sai ublaa i doon se'səm pu ura zak naa ri'ra Billəllaz.

Chapter 24

¹Yeeso keetə Gwaaga Billə ekirə pu ri'gəttə, sai Kubrubaiya ulləi i zaa í yiisu ni womn gwaagək. ²Ama i iisu bonge i og neta at ya? zemazə npu dooskəndə billa seek domerə paal sə gbansək pal piipa.³Pu gamnarə billa Zaitunallə paa, sai Kubrubaiya ulləi í zaa ullə gwani muyo sə i doosu bonge, doosəmee benazi neta zt bo'ringkpa ya? anni yiitək zok getkaa mookrə naa kpamkpaa dəllək ya? ⁴Sai Yeeso iisi bonge maz geegen maz kana yaasən pa, ⁵nok mari genɲa i zak naa ri'ra miil, sə í doo bonge "Boozi Kweebaaz" Sə í ye̱s mari genŋa.⁶I ge̱e̱rək ge̱n ya'am; Naa pang na ya'am rən noka riik timteya ii kai na ruupa, nok sei na boorum pu ri'eri ama gbapsa za dən pa. ⁷Delme i rukənka, woodu zak naa buut gbamrək at soma so. ⁸Ama neta eti yas ma'kaa bər baaləkki.⁹Sə bən i ɓəskən baar sə i ibdən. Mari yas i mu'uskən nok riira miil. ¹⁰Sə mari gənga dək də' sə i reg amana a doomei rəz, sə gə i muus doomei. ¹¹Anabawaya songbrəi i keetək sə yaas mari gənɲa.¹²To̱mteya i go'pai i baktək zok, sə gbakaa mari rək gənga tapsək. ¹³Ama ura de̱e̱s zok har rekarə gbapsa rəz kink kweeka. ¹⁴Paka tingk kak gwantək do̱o̱k zok dəlla yas, nok seidiskəna iya i es timr Billə pai, sə ɓapsa zak.¹⁵Noka riik ina og neta go̱o̱pat i doo sə̱rurət, ni saariz Daaniyel doon ak, i dees ara okapa rums sək rə ( Ura zangəs na meegəsən ), ¹⁶Too iya ipum buta Yaahudiyat təi ina nog ina gbə yiim rə. ¹⁷ Ura pu rollə paariz kana tiitə nok sə boo pe'tə una gwaaro pa. ¹⁸Ura pu ookaz bən kana gətə gwaa nok pe̱e̱ka yallu a gbəkarəu pa.¹⁹Ina yirkurənni iya ipunaa yangii naa iya ip aaməsək yangirəi ublaa ekirə! ²⁰We̱e̱rin nok nomma im kana za naa niig ko ubla əngəskəna rə pa. ²¹Bəlla elirə gbərka baar ulla zak, a medə borumkpa pal diga maaka dəl har zakarə ri'ak, gəbən meetək borumkpa pa har dəl gbamna. ²²Ina ka ya'rə ru' a ai pa, waa maza ka gbiisəs piipa; Ama nok iya i teegi ai, sə ru'a ai i ya'rik zok.²³Ri'erizi uza na doosun bonge Kweebaaza az, koo Kweebaaz aa ezi kái kweepa, ²⁴nok Kweebáiya songbrəi i ruutuk ɓeseɓé, naa anabawaiya songbrəi i zak sə í yiisən neta mesəm ret ɓeseɓe nok səbo yaas mari naa íya í teegí, na bo'runkpa gə.²⁵ N artə n doosunpu neta at nagə bo'rum.²⁶Gəbən ina doosun inge Kweebaaz pu dəllə roo, kai kee sə i ree dəllirəpa, koo Ína doosun gee ogun pu rora roorillə, kai kwe̱e̱pa. ²⁷Ni oosa gbetən dibla Billə sə okəmn paak ri'erizi get kaa waa mazzək zak ri'eri. ²⁸Ara ina wəran pinnak a ok dogbaai roo.²⁹Ama ɓərka baara al na ɓam i təksək ubla, sə' rasa ookək pa, zossi i kaditək diga paari, sə gbiikəma Billəm lamtək.³⁰Sə Waa Maz gbətək o̱sarə paari, sə me̱teya dəlləi yas i gberik guum. sə i ok Waa Maz pu zakrə kollirə te' naa gbam naa gbiikəm. ³¹Gə tomtək malaikaiya ulləi i uutuk po̱ra sə i daksək iya i teegii diga gbapsa dəllə rekarə gbapsa dəlləi.³²Kubrun naa te̱ rumb, ina og neta eti, me̱e̱n wumsa rektapu. ³³Riizi bən ina og neta eti, me̱e̱n me̱n rektəpu sugogna rə.³⁴Zəma zi n pu dooskəndə bəlla al ark pa, sei ina yiisapu neta at yas.v ³⁵Ara parik naa diik kpang kpan amoa paka miik kpang pa.³⁶Ama ubla naa bəlla neta attəl Maza meez piipa ko tombaya paarik, ko Waz sei gwan Daa kotto.³⁷Ni boorunən bəlla Nuhu rəllək ri'eri bə gətkaa Waa Mazzək. ³⁸Ni ru'a maama tufanam rək rə ipu bookrə, ipu kamrik kiirə, ipu kesək yangirə kiimrə, haa rekarə ublaa Nuhu to'rən gbark rək. ³⁹Naa me̱e̱ka iik pa haa maama tufanarəm za wo̱o̱si i yas, gətkaa Waa Wazzək zak ri'eri.⁴⁰Ri'eri zi i oksək mari ettiikə ba'ak rə i pe̱e̱k muzo, i daak muzo. ⁴¹Kitakii ettikə ipu nallə i pe̱e̱ku muzo i daak a muzoz. ⁴²Noka ri'ik, gamn naa zo̱o̱ka nok i me̱e̱ ubla dangwanzza iz gətkənak pa.⁴³I bən meen ina an, daa naa gwaagaz naka me̱e̱men bəlla ruuz zakən naa tukz al , ka gau zo̱o̱krə bo'ta ika toru gwag. ⁴⁴Noka riik, gamn naa gbaksa tok, nok Waa Maz zak bəlla i tammən pallə.⁴⁵Senza pazzi pu wessa, ɓe'enziz, sə dangwanzza ulləz ka esu kamkpa gwaaga ullə səka esi rek bəlla i inallə ya? ⁴⁶Senza naa sə'səmazzi ura dangwanzza ulləz naa zaa oksək pu go'ok ri'eri. ⁴⁷Zəma zə Npu doosəkəndə dangwanza ulləz de'esku ina pisuttə paa yas.⁴⁸Ama sénza naa ke̱e̱kuz na sundo gwandə timlə, sə doo gee Danwanza miiz naa lo'topu. ⁴⁹Səna ma' duuka doomiya ulləi to̱msoi, sə íre bo'rutə neta go'pat. ⁵⁰Dangwanza ulləz getək ubla meen bonge getkən pakrə, zo̱o̱ra gbamzi meen pallə. ⁵¹Dangwanza ullə oksuku su ɗa'au, sə esku faasəma ullom naa dangkaamei, erizi sə go'ok naa tebdəka nu'

Chapter 25

¹Ri'erizi gwanta Billət ri'gəska naa yang nui komna iya i pe' fitilai, a i nok reeka ura kamkp kiiz pezzaz. ²Uri gbenarə, iya gbenarə ai bo iya i gbe aiyi. ³Yang nui a i mee i ai bəlla pe'en fitilal ai a ii al, a sə e totto waag roo pa. ⁴Ama yang nui a i ipu gbenarə eyi i totun waag kolumbairə naa fitilaiya ii.⁵De' ura kankp kiiz pezzaz ezi lo'tə, gwani yas i gbengə rum sə i rus yas. ⁶ Teteegrə roo sə i gee derka, gəə ura kankp kiiz pezaz ezi keetən i reu.⁷Yang kita ki'eyi yas i ruuto sə i go'rəs fitilaiya ii. ⁸Íya mə'niyai ina ka'tubo waa wáág topa, fitlaiya iirəirəi, nok fitilaiya booi i rimsək dera wáág ɓamsubo pu. ⁹Íya ɓe'niya eyi i doosi bonge, dakskaa ee naa ii pa. noka ri'ik ren i yiptə a iik iya i yingəirə.'¹⁰De i ri'gə ar yimnarə sai ura naa kiiz pezza ezi rektitə, iya ipu zo'okrəi i tos, naa ura kam kiiz pezza ezi, sə i gbe'es sogna. ¹¹De Yang núiyi i getə i doo bonge, 'Dangwanz, dangwanz gbe'rəsə mee. ¹²Ama i iisi bonge, 'Zəma zə' Npu dooskəndə N meen pa.' ¹³Noka ri'ik gamn naa zo'kaa mok i mee ubla naa zo̱o̱ra zakənnal pa.¹⁴Goo puni maza rek but uta rəz, sə der seniya ulləi sə esi gbaaka zaudi a ulləz.¹⁵ esə uza talent gbanaarə, uza bo ettəko, ura muzoz bo talenti muzo, kooneya ni gbama ulləm ni pinnak sə ri'gə. ¹⁶Ura kwee talatin gbanaarə ezi lo'pa sei ri'gə, yiu sə yingə sə kin baksi talatin gbanaarə.¹⁷Ri'eri zi ura kwee talenti ettəkə ezi kintə baksi ittəkə. ¹⁸Ama seenzaz kwee talent muzo ezi ree ze' dur buttə dii sə iis, wessa dangwanza ulləz za ullə səs.¹⁹Ípu era haa lo'pa sai Dangwanza saniya eyi rəi zappu, sə des kooneya ina esun. ²⁰Ura kwee taalenti gbenaarəz zaa kamntə uri gbanaarə sə doosu bonge, 'Dngwanz talentiya esei gbenaarə eyi n kintə uri bən gbanaarə.' ²¹Dangwanza ullə ezi doosu bonge Useeko sénza wessaz naa go'nummaz à bo'rusapu go'num, ina waa topandə n de'eska ina gbi'nandə paa.'²²sénza kwee talenti ezi zaa sə doo bonge, "Dangwanz taalenti talenti ittikə zi à esei, gwenum n baktə uri paa ittikə. ²³Dangwanza ulləz doosu bonge usuko sénza wessaz naa go'nummaz a go'rupu go'num neta waa topattə n de'eska neta gbi'tat, zam a gee tingtəm naa Dangwanza mooz.'²⁴senza kwee talent muzo ezi zaa doo gee, Dangwanz n mee moo maza a gbəə mari baarazzi, a le'len de'eska ara a ta'akrə, bən a toogus ton ara a faan pakrə, ²⁵Mii ser kame nrə sums talenta mooz butto dii. Gwenəm ina moon kwe̱e̱m.²⁶Dangwanza ulləz doosu bonge moo senza a worazzi naa ke̱e̱kùz. A meemen mii maza n de'es ara mn ta'pakrəzzi sə n toogus ara n faan pakrəzi. ²⁷Pii aka esə ura gbo̱u wessaz n getən ak nka kwe̱e̱ ina miin naa baksi.²⁸Noka riik kweerən talenti a ulləz, sə ii baksi ura puna talentii komnaz. Ura una pisu paz ko a pisu waa finti eni i kweerək.²⁹ Noka ri'ik ura punaa in gbi'niz i baksuku ama ura puna in topas i kwerək sə i baksə ura naa in gbi'niz. ³⁰Mangsən ke̱e̱ka senza ezi goka təgrarə, eri zi sə go'ok naa təkpa nu'.³¹Bəlla Waa Maz zakən naa gbi'kəma ulləm am naa tombaiya ulləi, sə gakp tengwanza ullə gbikəm rəz sə. ³²Gwandə mu' mari tele, i to̱o̱kənka, sə massək mari gwanirə te', ni neebaaz massən mai naa bui ak. ³³De'sək mai na' go'nirə, ama bui na' u'karə.³⁴Sə gwanz doosuk iya na'narə gee 'Zan iya Daa miiz sə'sənnai pe'en ɓinta Daamirə nok moi iit diga ma'ka gamnaa dəllək. ³⁵Wodu gome i ese rek, ɓə̀ngɓa kame i ese ina bo'karən n zaa ginzəz i kweeyə. ³⁶Npu kandəzəz i tə'se, Npu kunzuz i gwene, Npu pursinarə i zaa miirə.'³⁷Iya naa go'num̈ eyi i iisku bonge, Dangwanz benazi e oga naa wodu sə e esa rekaya, koo naa ɓə̀ngɓa sə e esa ina a bo'kanya? ³⁸gəbən benazi e oga ginzəz sə e tiisaya? koo zok kotto sə e te'saya? bən benazi e oga kunzəz koo pusunarə ³⁹sə e zaa moorəya? ⁴⁰Gwanz iisiki sə doosi gee, zemazi npu dooskəndə, de i bo'so uza muzo uriyangiya miirə airə te'ka. Koo iya ipu waa topai iirə te'ei miizi i bo'se⁴¹Ri'eri zi sə doosək iya ipu ullə na' uki rəi, ' Daan ara n piin ak, i mariya zuk ai, torən ra'a do̱o̱ gbamkpa pipak rə, ara i go'rə nok seetan naa malaikaiya ulləi ak, ⁴²nok wo̱du gome i ese rek pa; gbəngba bo're i ese ina bo̱karən pa; ⁴³N za mara ginzəz i kweye pa; Npu kandizəz i ese yalupa; N kun sə i gbaye, i de̱e̱se pa⁴⁴Sə ii bən i iisku gee, "Dangwanz benazi e oga naa wodu koo naa ɓə̀ngɓa koo mara ginzəz, koo kandəzəz koo apu kunzuz, koo pusunarə sə e gbaa paya? ⁴⁵IIsi ki sə dozi gee, zəma zə Npu dooskəndə, i bo'sə koo uza muzo iya yangiya ye'kiya airə te'pa ai, miizi i bo'se pa. ⁴⁶Iya aiyi i tork ɓərka baara ɓamkpa piipallə.

Chapter 26

¹De Yeeso ɓams dooka pangni tele, sei doosə kubrubaiya ulləi; ²''I me̱e̱men naasa ga'ka rəs seitə pu ruu ittə, i kamkp Waa Maz sə i ɓaau vaga raurə.''³Do'ga tori naa do̱o̱niya marirəi i tookən firissa gbi'zazzə gwa' ura i eru Kayafaz. ⁴I daks sú' naazəz səbo kam Yeeso naa ɓə̱'kú, sə bo iwu. ⁵Ama i doo bonge, ''Zoora naasəllə pa, bo'ta mari i ruutə pangn soma so' marirə te."⁶Zo̱o̱ra Yeeso pin Baitanyal ura i deru Saminu bədəzzəz azzə gwa. ⁷Kita kiiz uza zaa ullo naa waaga wessa we'ek gomkənkarək de̱e̱ngkək, siisu zullə pin rekən rekrək. ⁸De Kubrubaiya ulləi i og ri'eri, baar sugi sə i doo bonge, ''Anni kamtə laaska waaga ri'akya? ⁹tqo̱o̱ ika yingəs naa weesa gbi'sas sə ika esə iya zaamai.''¹⁰De Yeeso me̱e̱men sundume a ii sə doosi nok an sə i mo̱o̱s kita kiiza az ya? boosə pu tomsa oomis. ¹¹Koo bənaya ipunaa iya naa zaam ai ama ipunaa mii koo bənaya pa.¹²Waaga kuu mirə zokrə eki, ku nok goorəska iika wərka miik. Npu dooskəndə. ¹³Zəma zə' Npu dooskəndə, kala ara i do̱o̱k paka tingka ak dəllə yas, ina kita kiiza az bo'rən dook zok ko araya nok sunduka naa ur.''¹⁴Uza muzo iya komna naa ittikə airə te, i deru Yahuda Iskaroti, ree firissa gbi'zazzəz ¹⁵Se doo bonge, ''I eska rigaya mina eskənnuu ya?" Sə i ge' wees zur naa komanai sə i esu. ¹⁶Diga eri sə laa ni eskəniu wak.¹⁷Ublaa seenkak ru'a burodiya yisti piipazzə, Kubrubai i zaa Yeesorə i doo bonge, "Arazi a ii ena orus ar nok naasa reka rəl ya?" ¹⁸Doosi bonge ren umarə dəllə te, i doosu inge Lamz bonge, "Zo̱o̱ra miil rekttə pu mis, n rek rekaa naasək mooro gwa naa Kubrubaiya mii."''' ¹⁹Kubrubaiyi i bo'ro ni Yeeso doosinik, sə i go'rə rekaa naasa ga'karəssək.²⁰De nimz bo'rum sə zaa gau naa Kubrubaiya ullə komna naa ittikə eyi nok reka rek. ²¹Ipu rek rekarə sə doo bonge, ''Zəma zə' N dooskəndə uza muzo irə te yingəke.'' ²²Baar sugi wessa we' sə muzo mu' iirə te' i desu gee, ''Lamz koo miizi ya?''²³Iisi bonge ura e tos na' muzo naa mii kəlləz uzi yiikə marirə mu. ²⁴Waa maz ark ni pu biisənən ullo paak. Ama ina yirku rənni ura i esə waa maz ullo na'rəz! ura ezi to̱o̱ ara ika dingnuk pama.'' ²⁵Yahuda ura yinguz doo bonge, ''Koo miizi ya, Lamz''? ''Doosu bonge, ''A doosapu naa zura mondəl.''²⁶Ípu rekrə Yeeso pe' burodi sai ii useeko uwe̱'gusu sə esu Kubrubai sə doo bonge, ''Kween, sə i regə. Zoka miiki.''²⁷Gə pe' kər sə ii useeko, esi sə doo bonge, bo'on ii yas. ²⁸Kwaala miil aa al, dooka rəl, a i kuus nok mari genɲa nok ra'aska hakeiya iiyak, ²⁹Npu dooskəndə mu'ari n gəək sə n bo' maama yangiya inabi rəi pa. Rekarə ublaa N bo'kun a pemmam naa moi ii gwanta minde Daa rəttə.³⁰De í zin gèl, i kee i ri'gə yiiga zaitunakrə. ³¹Sai Yeeso doosi bonge, ii yas i dekp de' nok mii tuksa assə nok mii, nok pu biisənin bonge, "N vok neebaaz sə máiya i gbə'i arkirəi i faksək. ³²Ama sa'kaa roozo Mina ruuto, N artəkən an rekskarə Urusalima.³³Sə biiturus doosu bonge, "Koo gwani yas ina kas miigə n kasək pa ves." ³⁴Yeeso doosu bonge zəma zə' Npu dooskarə ko tuksa assə, kə̀ə̀z na gə kwii à sinkənə meeke den taanə.'' ³⁵Biiturus doosu bonge koo ina ikpe naa moo n sinkən meeka pa.'' Kubrubaiya i seetei ii bən i doo ri'.³⁶Sai Yeeso ree ar ukarə i der arki Gesimani. Sə doosə Kubrubaiyi bonge gamn ang Nrə weerətə weerək, ³⁷sai pe' Biiturus naa yangiya Zabadirə ittikə, sə ma' suksa baar naa mo̱o̱ska wessa we' ³⁸Sə doosi bonge, ''Zəngsa miis pu ɓərk baalə wessa we', haa ni N wərk wənnak. Zo'on ang gamn naa gbaksa tok naa mii."³⁹De səə mu' topa sai kas naa muug, sə wəərə sə doo bonge "Daa miiz na bo'runkpa bo'om, daam ɓərka baara al na assisə, ama dei iika miiki dook zok pa, sai a mook. Gə zaa oks Kubrubaiya ulləi Ípu rumro.'' ⁴⁰Sə doosə Biiturus bonge ''Koo zo̱o̱r mulo i le'ek sə i zo'é paa? Gamn naa gbaksa tok sə i wəərə, nok sə ⁴¹kai tor ɓasuro pa. Rums ii in ama zok wəng pa.⁴²Ruu ri'gə den ittinaa roozo, wəərə Bill sə doo bonge, ''Daa miiz na assək pa, sai mina tor pu ɓasuwa auro na gau na à iik.'' ⁴³Gəə gətə zaa oksi ipu rumro nok no'a ii i mo'sapu. ⁴⁴Gə daayi ruu ri'gə weerəkrə den taanə də gəə pu dook ina see dookrən.⁴⁵Yeeso gətə Kubrubaiya ulləiro doosi bonge, ''Haa es ipu rumro ipu əngəskarə ya? Gwenən zo̱o̱r rektepu, i essə pu waa maz mariya naa hakeiya yairə na'rə. ⁴⁶Ruutun à ri'gə, ogun ura essə waa mazaz səətə pu mis.''⁴⁷Haa es pu pakrə, sai Yahuda ura komna naa ittikə eyirə te'ka, naa bansa mari genɲa i zaa naa fongkai naa gbalət, diga do'ga tori naa do̱o̱niya marirəi. ⁴⁸Ri'ak ura yəngək Yeesoz doosipu gee, "Ura n ree sə n kuwwaz gwanzi."⁴⁹Ni ungkpa norak sai zaa Yeesorə sə doosu gee, ''N də'sa Lamz!" sə kuwu. ⁵⁰Yeeso doosu bonge, "Ungwanz, bo'om ina a zaa bo'okron" sə i kamu.⁵¹Sai uza muzo iya ipu naa Yeeso eiyirə, yii na' sə du'to fongkaaza ulləz, sə dops toka lamza gbi'zazzək. ⁵²Sai Yeeso doosu bonge, gennəm fongkaaza moo gwandə samrə, nok maza pe' fongkaazaz i ɓəsku baar naa fongkaaz. ⁵³Í mee inge n puna gbi'kəma nka derən Daa miizak paya? səka tomtə Malaikai gbəəm komna naa ittikəi paya? ⁵⁴Ina rababai i doon i yi'ik rigaya? sai neta at na bo'rumpu.⁵⁵Zo̱o̱ra elirə Yeeso doosə bansa mari eyi bonge, í keetə naa fonkai naa gbalət ni í kamkp ruuzak ya? ko benya N gau naa i ro'tiya Billəirə roo, npu kubruskənnində, ama i kame pa. ⁵⁶Neta eti yas bo'rungkpa nok yi'is rababaiya Saarirəi, eri Kubrubaiya yas í faks Ii ri'gə.⁵⁷Sei iya i kam Yeesoi i ri'gənu kayaafa Firissə gwa' ara lami naa dooniya dooka rəi i dakənnakrə. ⁵⁸Ama Bitrus duyi sa'ka aari haa rekarə firissa gbi'zazzə gwa', tor sə gau naa seniya gwanzəi, sə bo og ina bo'rumkan.⁵⁹Firissiya gbi'kiyai naa mariya í doosə gwanz bisai, ipu laak sedaakoma zagəmrəm Yeeso rə paa nok sə bo iwu.⁶⁰ Ama i kin una pa, nok i pagrə pan pagrəma songb genɲa, ama sa'kaa roozo uri i ittikə i zaa. ⁶¹Í doo gee maza azgə bopu naa gbi'kəma boka waagəsə gwaaga Billə ookapa ak sə boka wom ru' taarə rə.⁶²Domda toz uza ruu paa sə doosu gee, apu naa ina dookarən ya? sə anni ipu dookro mooro lullo anya? ⁶³Yeeso bagnu koo una pa. Domda tozzi doosu bonge n daksa pu naa Billa naa Zəngsal koo moo Kweebaaz waza Billəzzi ya? ⁶⁴Yeeso iisu bonge, a doopu wessa, npu dooskəndə mu'ka ang, i ok waa maz gamnarə na'gonaa gbi'kəm rəkrə. Gəə pu zakrə koliya paarirəirə te.⁶⁵Sai Domda tozzi taagəs yaluwa ulləu sə gee, "Doosapu səəra pak, sə gəə á laan an ullo paaya?" Gwenin i geesapu səəra paka dook. ⁶⁶Í sundo an ullə paaya? í iisu gee úr tooton Ikpa.⁶⁷Í tu'rusu tutto muugro naa gə í be̱'rú naa nata iit. ⁶⁸Í doosu gee moozi Kweebaaz ya "Doosmee anni bo'rum ya neezi be̱'a ya?⁶⁹Biiturus pu gamnarə goka, sə senza kiizaz zaa ullo sə doosu bonge, moo yam ipunaa Yeeso a Galiliz. ⁷⁰Ama sin gwanirə mu'ka yas bonge, n mee ina a pu dookron pa.⁷¹Gəə keetə sognaa gbi'ka ekirə, waa sai senza kiizaz uza zaa ogu, sə doosə iya i̵pu arkirəi gee, maza az úr bən punaa Yeeso nok maza Nazaratazzi, ⁷²Gəbən sin haa naa gba'tum bonge, n mee maza az pa.⁷³Sa'ka roozo de' lo' topa iya i de popsarəi i zaa doosə Biiturus bonge, zəmazi moo yam apu irə te'ka nok meela mooli gbətə. ⁷⁴Sə ma' de'es naa gba'tungkpa gee, N mee maza azpa ni ungkpa mora kə̀ə̀z kwiitə. ⁷⁵Biiturs sundo naa paka Yeeso doosu bonge, diga kə̀ə̀z kwii denpa, à sinkine meeke den taanə, sai kee goka sə ree go'to wessa we.'

Chapter 27

¹De ar oo, sei do'ga tori naa do̱o̱niya marirəi i doks su' naazi Yeeso rə paa, sə bo ipsu. ²Sei i dogu sə i ri'gunu, i kamu Bilaatussə gwanza gbi'zaz dellirəzzə.³Sei Yahuda ura yinguz de og zeespu Yeeso bissa wərkrəz, sə gən weesa sugtunsa kweetə firissa gbi'sas naa doonirə esi. ⁴Sə doo bonge, ''N bo'rəpu aibei zoka n esən ura punaa aibe paz ina iu.'' Ama i doosu bonge, an kassee ya? mon gwenum naa zura mool.'' ⁵Sə mangs weesa sugtunsa esi gwaga Billəkrə, sə kee ree aggə zura gwandəl naa gwera.⁶Firissa gbi'zaz ində weesa sugtunsa esi sə doo bonge, '' Too ara eka gbagən weesa as ar gbakna weesək pa, nok weesa i kuusən kwaalassi.'' ⁷Sə i wi'gəs gwanirə te'ka weesirə paa, sə i yiu ar gaggi nok iika mari ginirə. ⁸Noka ri'ikki sə i der ara eki, ''Ar kwaal'' haa wonka.⁹Ina annabi Irmiya doon yi'ispu zok, bonge, i pe' weesa sugtunsa zur naa komnai ei a mariya Israilai i geekənnallə, ¹⁰sə i esə nok yikkpa ara gaggəllək, ni Daa Bil doosnek.''Sei Yeeso ruu de' gwanza gbi'zazzə mu', sə gwanza gbi'zaz desu, ''Moozi gwanza Yahudaawairəz ya?'' Yeeso iisu bonge, ''Ni doonak ri'zi.'' Ama zoka firissiya gbi'kiyai naa dooni i tuumu doo koo una pa. Bilaatus doosu bonge, ''A gee pagrəma ipu dookrə moorə paa am paya?'' Ama a doo koo una munə pa, məsəm kam gwanza gbi'zaz wessa we'.¹⁵Ama bəlla naasəllə ko bənaya gwanza gbi'zaz doksapu fassəkee fan maz muzo a mari i teegəs iya i dogdirəirə te'ka. ¹⁶Zoora elirə keeka maz uza pii gbe'narə, i deru Barnabas.¹⁷De i tookən ar mukə gwani yas, sə Bilaatus doosi bonge, i ii mina fattən ura paz ya? Barnabas ya, koo Yeeso a i deru Kweebaazaz ya?'' ¹⁸Nok meemen i esə Yeeso ullə nok keekuwi. ¹⁹Pu gamnarə tensa bissəssə paa sei kiiza ulləz tomte su' bonge, ''Keem bilaa maza naa go'numazzək nok rudumrə te' n ɓər baar haa nok ur.''²⁰Sei firissiiya gbi'kiyai naa dooni i sugrə bansa mariya eyi ina daa Barnabas, ina iu Yeeso. ²¹Gwanza gbizaz desi bonge, iya ittəkə airə te' i ii mina fattən ura pazya?'' I doo bonge, ''Barnabas.'' ²²Bilaatus doosi bonge, ''Mina bo'sə Yeeso ura i deru Kweebaazaz anya?'' Gwani yas i iisu bonge, ''Ɓanu.''Sə doosi bonge, ''Nok anya, anni bo'rə enkurə ya?'' Ama i bag təka gwera paari, ''Ɓanu.'' Zoka Bilaatus ogən i kwesu pakpa, haa bansa mari i ma'tə woogəka sut, pe' maam, sə neks nata ullət bansa marirə mu', sə doo bonge, ''Na'a mii ipu maza naa go'nummazzə paa pa. seesən in.''²⁵Mariya eyi yas i doo bonge, ''Hakkeiya ullə kwa'rəi ina gau erə paa na yangiya eei.'' ²⁶Sə fassisii Barnabas, sə daa Yeeso ina ɓawu.²⁷Sei soozaiya gwanzai i kam Yeeso dakaa gwanzəkrə, sə i daks soozai yas gwandə. ²⁸ Sə tusu i tə'su yaluwa biuwa gwantəu. ²⁹I bobsu meetuwolla kəptəz sə i ku'suu zullə, sə i esu gwalaa gwaani naa doonirək, sə i gau gondə mu' sə i ɓə'su, " Bil na zo'a gwanza yahudaawai rəz.''³⁰I tu'su tuttə, sə i pe' gbalaa sə i zomnu zullə. ³¹De i ɓə'su, i tus yaluwa ewi sə i tə'su a gwandəu sə i ri'gunu ɓaaka.³²I pu keetəkrə sei i sar naa maza Bakuraanis uza i deru saminu, uzi i piu na duutəbo nok sə na gum vaga rau. ³³De i reks ara i der golgotakrə' wato "Ara ƙungba zu'terək. ³⁴I esu maama inabirəm i fee naa zogum nok sə bo' ama de gwegə, sei mu'us bo'ka.³⁵e i ɓau sei wog woogəz sə i mas yalləna ullən gonirə te'ka. ³⁶Sei gau eri sə i zo'ou. ³⁷Gwandə zullə paa, i bii biit ina ɓanundə gee, ''Ura azzi Yeeso, gwanza Yahudaawairəz.''³⁸I ɓau naa rui uri ittəi, ura muzəz na' go'narə ura muzəz boo na'ukarə. ³⁹Iya i ar arkirəi i doosu səəra pak sə i rikə zur. ⁴⁰sə i doo gee mowa a le'ek wa'aska rora Billəi sə a wom ublət taatəz, kweem zura mondəl, na moo waza Billəzzi gə' tiitəm vaga rauwa ewi rə paa.⁴¹Ri'eri gəbən lamiya gbi'kiyai i doosu saari pak, naa biibai naa do̱o̱ni i doo bonge. ⁴²Kwee uri ama le' kweeka zura gondəl pa. Na gwanza Israilai rəzzi na tiitə vaga rauwirə sə è esə timr ullə.⁴³Esə timr Billə, Bil naa kweeu r'iak me̱, Bil na kweeu me̱ naa iwu in gə. No̱k ur bən doo bonge, 'Boo Waza Billəzzi.''' ⁴⁴Gə ruiya i ɓaayi yamai ii bən i doosu irəm paka eki.⁴⁵Diga bəlla bamrəllə sə təgra gbe'es dəl yas haa rekarə bəlla piti muzollə. ⁴⁶Bəlla piti muzollə Yeeso wo̱o̱ naa gwera gbi'kak sə doo bonge, ''Eli, Eli, Lama sabaktani?'' uki, Billa miil, Billa miil, no̱k an sə kose ya?'' ⁴⁷Uri iya ipu de'narə arkirəi de i gee, i doo bonge, ''Pu derk Iliya rə.''⁴⁸Naa gbaku uza noktə iirə te' pe'tə nee, pu yi'sənzəz maam yaanəm sə aktə rau yiisə sə esu na bo'. ⁴⁹Uri a i seetəi i doo bonge, ''Daanu gwan muzo. A og koo Iliya naa zaa kweeku kwen gə.'' ⁵⁰Sei Yeeso gə wo̱o̱ su' naa gwera gbi'kak sə fas zəngsa ulləz.⁵¹sei yaluwa gwaaga Billəkrə roo taagəs ittəko diga paari haa diiri, sə but lamrə sə bille i uwa'gəs. ⁵²sə gaggi i gbe'rəm, zong na iya i rəs rumsəirəz i ruu. ⁵³I keerətə gaggirə, de ruutə rumsə, tor della ookapa elirə sə gbəsə mari gənɲa.⁵⁴Soojai naa iya ipu zo'ok Yeeso rooi i og ara but lamrənak naa neta bo'rum at, ii yas ser kami go'ma go' sə i doo bonge, ''Zəma zə' ura az Waza Billəzzi.'' ⁵⁵Kita ki' uri iya i duutə Yeeso diga Galilii no̱k sə bo gbaau ai ipu eri de'tə ar ye'na sə i gwenə. ⁵⁶Iirə te' iiyi Maryamu Magdaliya, Maryamu maiya Yakubu naa Yusufu rəz, naa maiya yangiya Zabadirəi.⁵⁷De' nimz bo'rum, Maza naa zaudiz uza zaa diga Arimatiya, i deru Yusufu, urbən Kubru baaza Yeeso rəzzi. ⁵⁸Ree Bilatussə sə orə ina etubo zoka Yeeso rək, sei Bilatus doosi ina esu.⁵⁹Yusufu pe' zokki sə ɓundus yaluwa okapau liilin deurə. ⁶⁰Sei tos zokki gagəra a pəlla go'sə gonallə, ara bilerəkrə sə giitətə billa gbi'la eli sogna gaggəllirə sə ri'gə. ⁶¹Maryamu naa Magdaliya naa Maryamu a muzoz ipu gamnarə gaggəllirə mu.⁶²Ublaa gbo'təkrə, ublaa go'rəka zokrəs ar, firissii a gbi'kiyai naa Farisaawai i dakən naa Bilatus. ⁶³I doo bonge, ''Moowa naa gbi'kəmas, e sundə ina səərbaaza az doon zoora punaa zəngs as, doo bonge, 'Ru' ina ar taarəkə bo ruutək diga roobaamrə.' ⁶⁴No̱ka ri'ik doom ina geu gaggəlli haa rekarə ru' taarəkə, no̱k bo'ta sə kubrubaiya ulləi i zaa ruuru sə i doosə mari bonge, 'Ruupu diga roobaairə te',' səərəmeya ɓapsarəi i ark an a seenzaz.''⁶⁵Bilatus doosi bonge, ''Pe'en soojai. Sə ina ree geu arki ni i le'kənk.'' ⁶⁶Sə i ree i geu gaggəlli, i bi' na' billirə paa sə se'es soojai ina zo' arki.

Chapter 28

¹Ubla əngəskənaa Yahudaawai rək as nittə dii, ublaa seenkak luumarək sei Maryamu Magdaliya naa Maryamuwa muzoz i rəə gwenk gagəllirə. ²De' buta gbam gbi'tat nok tombaaza kweebazzəzaz uzazi ttitə diga paari sə zaa giia billi sə gau paa.³Go̱o̱sa gbətkaa ullək sekəm ni Oosak, yaluwa ulləu bunnin ni talwi. ⁴Iya i zo' gaggəlli i ninks ser kami i yer ni i wərapuk.⁵Ama malaikaazi doosə kitaki'a eyi bonge, ser kana kamun pa, n meemen ipu laak Yeesorə zi ura i ɓaau az. ⁶Pu ari pa, ni doosənin zan i gwenə ara i gbopsunuk. Ri' bən ɓala ya' i doosə kubrubaiya ulləi, "Ruupu roobaamrə, gwenən pu ində mu' artikən an rekarə buta Galilittə." ⁷Aa eri zi i sə i oku.' Gwenən n doosən pu.⁸i ruutə naa ɓaku ar gaggəllirə naa ser naa yaksa zok wesawe, i npg noka irə doosukən kubrubai ina bo'rumman. ⁹Sei i sar na a Yeeso, sə dosi gəə, "N de'sən" iza, i kəu denta ullət sə i noosu. ¹⁰sei Yeeso dosi gəə, "Ser kana kamən pa, ri'gən i dosə uriyangi a mii ina ree galili aa erizi i okə.¹¹De kita ki' ei ipu rigəkrə, sei uri iya i zo' arkii i tor dəllə te' sə i doosə firissa gbi'zaz neta bo'rum at tele. ¹²Se firissii i dakən naa do̱o̱ni sə i zees pakki gwanirə te', sə i esə soojai wees gbi'səs, ¹³sə i doosi bonge, ''Doosən mari bonge, kubrubaiya 'Yeesorəi' i zaa naa tuks sə i ruur zoka ullək ipu rumrə.'¹⁴Paka ak na reks gwanza gbi'zazNazarattazə tokrəparuku sə e keesən gberka baalə.¹⁵ De' sozai i kwee wesi i bo'rə ni i doosinik. Paka eki faks Yahudaawairə te' haa zakarə wongka.¹⁶Kubrubaiya ulləi komna naa muzoz ai i ri'gə buta Galiliittə, sə i ree yiiga Yeeso doosi rək. ¹⁷De i ogu i noosu ama uri i sinkən.¹⁸Sei Yeeso səətə mis iirə sə doosi bonge, ''I esepu gbi'kəma paarəm naa a diirəm yas. ¹⁹Noka ri'ik ren i kubrusən mariya dərmerəi yas. I bo'si batisma naa riira Daa, naa Wazzəllə, naa Rumsa Billəssəl.²⁰Geesini, ina duu neta N kubrusənən at yas. Gwenən, N punaa ii koo bənaya, rekarə ɓamkpaa dəlləkrə.''

Mark

Chapter 1

¹Se̱e̱kaa paka tingka Yeeso kweebaaz waza Billəzzǝk. ²Ni pu biisǝnǝn rababaaza Ishaya Annabiya Billǝzzǝk, "Ogum, N tomsapu tómbaaza miiz na asǝ mu', ura gọ'ruska bilaz,³ "Gweraa der su' doolo rook, gọ'rǝsǝn sǝ i leerǝs bilaa Daa Billǝk."⁴Yohana zaa, bo̱'rǝ batisma doolo roo sǝ gǝ bo̱'rə wa'aziya batismaa pu'ka na' nok kinka ra'sǝskaa hakkeirǝk. ⁵Mariya buta Yahuudiya naa a dǝlla Urushalimai yas i ree ullǝ. Bọ'si batisma womaa urdunnakrǝ, de i doo hakkeiya ii. ⁶Yohana tǝ' yaluwa i siu naa gǝpta geloobarǝt sǝ pa' wok ullǝ seegrǝ, reka regǝg uki zaasi naa wo̱si.⁷Doo bonge, "Ura arǝz pu zakrǝ miirǝ sa' n reks ara n ka gu'un ullǝ dii sǝ n ka binsǝn taga ullǝ dǝntǝiyak pa. ⁸N bọ'sǝn batisma naa maam, ama ur bọ'sǝkunuu naa Rumsa Billǝs."⁹Bọ'rum ru'a eyiro Yeeso keetǝ diga Nazarat buta Galiilittǝ, sǝ Yohana bọ'su batisma womaa Urdunnakrǝ. ¹⁰De Yeeso keetǝ maamirǝ te', ara paak gbe'rum sǝ Rumsa Billǝs tiitǝ ni goluzak ullǝ paa, ¹¹gǝ gwera do'tǝ billǝ paa bonge, "Mọọzi waza miirǝ n iiwaz. n gee tingnum naa mọọ wessawe."¹²Sei Rumsa Billǝs kamu doolo roo. ¹³ Gau doolirǝ roo ru' zu' ittǝi sǝ seetan gwegu. Gau ar mukǝ naa do̱'neta wo̱'sǝt sǝ malaikaiya Billǝi i bo̱'su ina iin yas.¹⁴De i kam Yohanaa bọ'rǝ batismaz Yeeso zaa Galiili sǝ doo paka tingka Billǝk, ¹⁵bonge. "Zo̱o̱r gọ'sapu Gwanta Billǝt sǝǝtǝpu mis. Pu'un na' sǝ i esǝ timr paka tingka Billǝkrǝ."¹⁶Pu arkrǝ gbonaa Galiilikrǝ og Siman naa zǝǝza ullǝz Andaraawus mẹ'ẹk yansso gbonarǝ, nok íi kamba duktǝiyi. ¹⁷Yeeso doosi bonge, "Zan, Duune n yerkǝn kamba mari." ¹⁸Naa le'ka sine pa i dạạ yansa iis sǝ duwu.¹⁹De Yeeso sǝǝ mu' topa, og Yaakubu waza Zabadirǝz naa Yohana zǝǝza ullǝz ɓarkrǝ te' ipu gọ'rǝsǝk yansa iisǝ. ²⁰Sei deri i dàà daa a iiz Zabadi ɓarkrǝ te' naa tọmbaiya pe'iyai, ii i duu Yeeso.²¹Sei i ree Kafarnaahum, Ubla ǝngǝskaa Yahudaawai rǝkrǝ tor rora Billǝllǝ sǝ kubrusǝn. ²²Mǝsǝm kami naa kubruskǝnaa ullǝk, nọk kubrusǝn ni ura naa gbi'kǝmaz goo Biibaiya ii pa.²³Arkirǝ maz uza pii na zam. Wo̱o̱tǝ su',²⁴ "A bo̱'o̱k an naa ee ya Yeeso maza Nazarattaz? A zaa wo̱'o̱skerǝya? N me̱e̱me̱n koo mo̱o̱ ne̱e̱ziya. Mo̱o̱zi maza wessa Billǝz!" ²⁵Yeeso bi'sǝ màazi bonge, "Rǝǝsǝm, keetǝm ullə zokro!" ²⁶De zammi ɓa'su dii, zamaroom wo̱o̱ su' paari sǝ kǝǝtǝ ullǝ zokro.²⁷Mari yas mǝssǝm kami, i deskǝnkǝn gwanirǝ te' bonge, "Anni ri'ariya? Kubruskǝnaa pǝkkak naa gbi'kǝm! Bi'sǝ zam sǝ duu ina doon." ²⁸Ni umkpa norak dooma ullǝ paam yas ar koo araya buta Galiili naa ke̱e̱rattǝ.²⁹Keetǝkaa iirǝ rora Billǝllǝkki gom sei i ri'gǝ naa Yaakubu naa Yohana Siman naa Andaraawus iirǝ gwa. ³⁰Mai guneriya Simandǝz pu kinarǝ kunzǝz, wọsu bọ'su. De i dooso Yeeso paka ullǝk. ³¹Ree, kamu na'rǝ sǝ ruusu, wọsuwi fasu sǝ ma ọski kiisum.³²De nimz bọ'tǝ, ubla pu dǝ'ǝkrǝ, i kamtǝ mariya na kunt somaso'i naa iya zam kamii. ³³Mariya dǝllirǝi yas i tookǝn sugognarǝ. ³⁴Rumgbo iya naa kunt somaso'i (ɓeseɓe'i) sǝ kees mai. Ama dạạ mạiyi sǝ i pag pa nọk i mẹẹu mẹn.³⁵Wẹẹ dǝmta nittǝ, ri'gǝ ara maz pin pakrǝ sǝ wẹẹrǝ Bil. ³⁶Siman naa iya ipu yammai i laagu. ³⁷I kinu, i doosu gee, "Konẹẹya pu laagẹkarǝ."³⁸Doosi gee, "A ri'gǝ ar ukarǝ dǝrmeya kẹẹr kẹ'iirǝ nọka riiki seǝ n zan ari." ³⁹Kọọlǝ ata Galiilittǝ sǝ doo paka Billǝk iirǝ ro'a Billǝllǝ sǝ kees mai.⁴⁰Bǝdǝz uza zaa ullǝ sǝ gu' dii sǝ ooru gee, "Mona iigǝ rumgbume." ⁴¹Yeesu oksu yirku, sei yii na' a ullǝk sǝ pa'u sǝ doo gee, "Go'sǝm, n iisapu." ⁴²Ni umkpa norak bǝdǝmmi daau, gọ'ọs.⁴³Yeeso dinsu to' sǝ wa'u. ⁴⁴Yeeso doosu bonge, "Kaa doosǝ uza koo una pa, ama rem a yii zura mọọl Firissə, sǝ a esǝ ina dọọkaiya Muusa rǝi i doo gọ'ọskarə paan sǝna gau sedaakum a gọ'sapu."⁴⁵Ama mazzi ri'gǝ sǝ ma' doosǝka koo nẹẹya. Faks dooma Yeeso rǝm haa Yeeso le' sǝ kin zakaa ri'gǝttǝ dǝl ularǝ pa: Sei ri'gǝ doolo roo ara sei mari ina laanukrǝ.

Chapter 2

¹Ru' topa de Yeeso gǝtǝ diga Kafarnaahum, mariya arkirǝi i gee ge pu gwa. ²Mari gǝnnga i tookǝn gwaagirǝ haa ar yi'is sugognarǝ. Yeeso kubrusǝni paka Billǝk.³Mari uri narko i gumtǝ maza naa zok bo'sǝnkaz sǝ i kamtu Yeeso rǝ. ⁴De i kin rektukunu ullǝ pa nọk bansa mariyi, sei i gbe'rǝ rora pin roo eli naa paak sǝ i tiitǝ maza naa zok bo'sǝnk ezi.⁵Yeeso og eska timra iil, sei dooso maza naa zok bo'sǝnk ezi, "Waz, i ra'sǝssapu hakkeiya mọọi." ⁶Ama lamiya Muusarǝ rọ'ọknairǝi uri a ipu gamnarǝ rooi i doo gwanirǝ timterǝ, ⁷"Nok an sǝ maza az doo rii ya? Doosapu sǝǝra pak Billǝ! Nẹẹ ka le' ra'sǝska hakkeiya? Sei Bil kotto!"⁸De Yeeso mẹẹgǝs ina ipu sumdukrǝ gwanirǝ temterǝn, sei doosi gee, "Nọk an sǝ i sundo ina gọ'panya? ⁹Anni gom dooska maza naa zok bo'sǝnkaz, 'I ra'sǝssapu hakkeiya mọọi yi gom baar ya koo dooka 'pe'em gbettǝra mọọl a ri'gǝ ya?'¹⁰Ama nọk sǝ i mẹẹ Waa Maz punaa gbi'kǝma ra'sǝska hakkeirǝm dǝllǝ." Sei doosǝ maza naa zok bo'sǝnk ezi,¹¹ "Ruum, pe'em gbettǝra mọọl a ri'gǝ gwa." ¹²Ni umkpa norak mazzi ruu sǝ pe' gbettǝra ullǝl sǝ ar gwanirǝ pourǝ sǝ kee gwaagirǝ. Ii yas inni mǝsi, i nọọs Bil sǝ i doo gee, E meeɗǝ oka una ri'ari pa."¹³Kee gǝbǝn sǝ ree pou gbonarǝ, bansa mari yas i zaa ullǝ sǝ kubrusǝni. ¹⁴De ipu arkrǝ, og Laawi waza Alfarǝz gamnarǝ ar kweeka sookrǝ, sei doosu gee, "Duutume" ruu sǝ duwu.¹⁵De Yeesp pu reg rekrǝ Laawirǝ gwa, kweeba sookei gǝnnga naa mariya naa hakkeiyai i reg rek naa Yeesona kubrubaiya ullǝi nọk gǝnnga i duwu. ¹⁶de Biibaiya rọ'ọknaiya Muusarǝi iya gǝbǝn Farisaawaiyii i og Yeeso reg rekrǝ naa mariya naa hakkeiyai naa kweeba sookei, i des kubrubaiya ullǝi gee, "Nọk an sǝ reg rek naa kweeba sookei na mariya naa hakkeiyai ya?"¹⁷Yeesu gẹẹ ina i doon sei doosi gee, "Mariya ipu kasaka'i i ii rumbaaz pa; sei kuni. N zaa nọk derka iya wessai pa, ama mariya naa hakkeiyai."¹⁸kubrubaiya Yohana rǝi naa Farisaawai rǝi i pe'pen riiwa reka rekǝu. I zaa Yeeso rǝ sǝ i dẹsu gee, "Nọk an sǝ kubrubaiya Yohana rǝi naa a Farissawai rǝi i pe'pen riiwa reka rekrǝu sǝ a mọọi i pe' pa ya?" ¹⁹Yeeso doosi gee, Iya i gau naa maza kam kiiz pǝzzaz i riirin rek ina pu ɓaiya? Ina pu ɓai i rii pa.²⁰Ama dǝn pu zakrǝ ina pe'sapu ura ya'zaz i riik reka rek. ²¹Maza boro yaluwa dọọwau naa pouwaz pii pa, nọk ar bonaaki ka bag taaska a dọọkak, taaska rook ka arǝn gbam.²²Maza tọ' maama inaabiya pǝmmam ɓunuta dọọtattǝz pii pa, na bọ'rǝ rii maama inaabiya pǝmma emi pu'sǝk ɓunuta root sǝ laa, goptǝra rii, i tọ' maama inaabiya pǝmmam ɓunuta pǝttattǝ."²³Ubla ǝngǝskaa Yahudaawai rǝk uka Yeeso pu arkrǝ baasǝm uma rǝ, kubrubaiya ullǝi boo i ma' wo'rǝka renteya rooi sǝ i tǝwi. ²⁴Sei Farisaawai i doosu gee, "Gwenum, nọk an sǝ i bọ'ro ina rọ'ọknai i rọ'ọn ubla ǝngǝskaa Yahudaawai rǝk rǝya?"²⁵Sei doosi gee, "I mẹẹɗa zangǝka ina Dauda bọ'rǝ de busum gọmu ur naa mariya ipu ɓaiyai pa ya? ²⁶Ni ren Gwaaga Billǝkrǝ sǝ pe'en buroodiya i rọ'nurọn mariz sai toriya Billǝi kotto sǝ regu sǝ esnu iya ipu ɓaiyak .²⁷Yeeso doosi gee, "I bọ'rǝ ubla ǝngǝskaa Yahudaawai rǝk nọk maz. ²⁸Rii gǝ Waa Maz uzi dangwanz ubla ǝngǝskaa Yahudaawai rǝkrǝ paa."

Chapter 3

¹Geben Yeeso ruu ri'ge rora Billǝlle, maz ura naa na'bo'sink az pu ro. ²I dee i gwenu ko rungbu ku run ya ubla eng'giskaa yahudawarek i ii boka gwene ko bọ'o tuk bon ina hakeiren ya.³Yeeso dosə maza naa na'a bụ,osink ezə, ruutum a de'e marire te'e ang. ⁴Des mari bonge go'ogon, gọ'oka go'onum ubla engəskaa yahudaawairek ya? koo go'opaya"? Naa kwee zengs ya ko na ips zok ya? ama ii rees.⁵Yer no'o gweni naa suksa baaraa timte a i wengsing pui, sei doso mazzi leesim na.a mọoi. Lees na,a ulloi sə Yeeso rungɓu, ⁶sei Farisaawai ii kee ire daks sũ naa Hirudawai sə ii dog ni ii igɓɓunuk.⁷Sei Yeeso ruu ri'ge naa kubr'baiya ulloi Ɓoonaro. Bans sa mari gengga ii keete diga Galili naa Yahudiya,⁸ diga Urusalima , Iddo'omiya naa haa Urdun dõ mũũk keer naa Tayak naa Sidon. Bansa ɠɓi'sa esə ii gee ina pũ go'ok ron, yas sǝ ii zaa ullo.⁹Doo sǝ kubr'baiya ulloi ina kinte ɓark nok bansa mariya,eyi ii daga pu, nok bóta ii rée ru.¹⁰ Rungɓo uri gengga, uri bo gengga, iya naa kunt tai i ii boka pogu.¹¹Mariya naa zamn zokroi koo benaya ina ogu i kade ullo mũu, sə i woggo sut. Doo gee "moo" waza Billəzzi. ¹²Doosə bonge kă ina dọorubo pa¹³ruu deg gẽere, sə der iya ur ii yay, sə i zaa ulloiu.¹⁴ Teege mari komna nna ittikei (iya deri kubr'baiyay). Sə noka i gakɓɓin yammak naa sə tongɓi nok dooka paka Billək.¹⁵ Sǝ ina kine ɓama i keesəkən mai-yam,¹⁶ tee gi komna naa ittəkei. Ese Simam ri'ir Biturus¹⁷Yakubu waza, Zabadi rez, naa Yohana zeeza Yakubu rez,(ura esu ri'ir Buwarzis waa too yanggiya pipsəzzei)¹⁸ naa gẽ Andarawus, Filimon, Batalomus, Matta, Toma, Yakubu waza Alfa rez, Tadaawos naa Siman ura naa keeris saz gwande buttos, ¹⁹naa Yahuda Iskaroti ura ying'gu kuz²⁰dée ree gwă, sei bansa mari geben i tookən, haa i kine bella i rekǝn rekal pa. ²¹Dée zeewa ulloi i og ri' eri, ii reebo nok ii mee bonge pu' gwande hakkilloropa. ²²Biibai ya i zaa diga Urusalima i dọọ gee puna Ba'alzabuba naa ɠɓikəma gwanza mairezzem, nok umi sə kesən zamn.²³Yeeso deri sə rée sə pak gee, Setan ka lẽe-len kesəka Setan ya? ²⁴gwant na markən, gwanta rọọ ka gau pa. ²⁵Gwaag na makrən, gwaga rọọk ka kəne səka gau pa .²⁶Setan na gwaa zura gwandel ka lée səka déepa. Gwanta ullot ka zaa ɓanmnare, ²⁷ama maza ka lée torka maza naa ɓammazze gwa səka ruuruto neta ullo gwa'at piipa. Sei naka doks maza naa 'ɓam ezi zangga səka kin pée ka neta ullo gwa'at.²⁸Zemazi n pu doosəkənde,i ra'səske ran yang mari hakkeiya naa seera pakai,²⁹ ama ura doo seera pak rumsa Billəse paas, ra'asəsku pa nok bóosapu hakkeiya ɓamka piipai, ³⁰Yeeso doo ri'i nok i doo ge, "puna zam".³¹Maiya ulloz naa zeewi a ulloi i zaa i dée goka . I tom sũ ullo sə ina dẹetu. Pu³² gamnare bansa marire téé, sei i doosu gee " maiya mooz naa zeewi a , moi ipu góoka, i ii oka.³³Iisi gee, " Neezi maiya bọọz na zeewiya bọọi ya?"³⁴ Yer nọ' sə gwenə iya i gau sə i kọ'su eiyi sə doo bonge ,"Gwennin, iya aiyi mai naa zeewiya miiy,³⁵ maza bo'oro ina Bill iin uzi mai naa zewwiya miiy.

Chapter 4

¹Geben mă, kubruskuna popsa ɠɓenaro, bansa mari i ko'su te' sǝ tor ɓarkroroo sə su' ma' ɠɓena bans sa mariyi dọọs mama ɠɓena rem re te'² sǝ kubrusini net naa re'sa pak, gee³ke'en to' baabaz uza, ree ta'ak dokto⁴ uta kase bilare paa, sǝ noi i dobdus, ⁵uta kas we'rero paa, wa but pii wesssa pa, na dag kos⁶nok puna yiise omipa,⁷ uta kase kepte te', ƙepti zakusu doƙtkti puus omi pa ubla na ma'te wọƙs sǝ kos nok yiise i tor dii pa.⁸Dokt uta kase buta omitte, sǝ ɓu'us okapa, uta zur naa komnat, uta zu' ⁹tarrei, uta zu' ɠɓenaro, ni' ta'an zokak . Doo gee, maza puna to' a geekaz na gee.¹⁰De' Yeeso keegis gwan muzo, sə kubrubai naa mariya ii see ullo puwroi ii desu re'sa paka dook ro.¹¹ Dosǝ gee, ni ii ak ge, ii esin pu megiskǝna gwanta Billot indo natte. ¹²Ama uri sei naa re'sa pak nik ii gwene gwen, ama ii og pa i gegen ama i gegis pa nok bọta sə i pu' na' sə ra'sisə hakeiya ii.¹³Do gee, ina meegis re'sa paka ak pa i bo'ok riga sə i megis re'sa paka mu'uk ya?¹⁴ babaazi, ta' paka Billək, ¹⁵dokta kase bilaro paat, uti iya i gee paka Billk, ama Setan ɠɓake kwerikare¹⁶dokta kase werere paa uti iya ii gee paka Billək sə ii kwee naa yaksa zok ai.¹⁷ De' yissi ii pisi omipa, ii ɓes baar toppa, de' ɓerka barr zaa, naa geka boone, i lo'o kaskare pa¹⁸a kase kepte, uti ii iya i ge pakkii nok iika, ¹⁹nok ika neta dellet naa ika zaudi zaa tor iire timle sə kwere pakki sǝ i gau na baka pa.²⁰ A kase bitta ommitte uti iya ii geei pakkii, sə kwee sə esə riibai. Uri zur naa komnai, uri zu' ɠɓenare ni i ta'annak²¹Yeeso dosi gee, ii kamtik kan fitila sə ii ku'su ɓenzo dii ya? ko ii ɓiis ku tebille dii ya? mona totnu a de'suku ɠɓerpa, ²²ina sums zok, sǝ ɠɓeren pan pii pa, apu ɠɓo'raren, se kette ossan ron pan pii pa. ²³Ura punaa to' a geekarei na ge²⁴dosə gee, ke'en to' ina ii geen de, too na kera i riisunuk az, uzi ii riisukunu, lege ar ma ura pisuz, ²⁵i kwerik wa a pisun yam²⁶Yeeso doo gee , gwanta Billot puna maza ta' dokta ullot buttozak, ²⁷ruus wee tuks naa ubla, haa dokt button, ama mee ni bo'tenak pa.²⁸ But kees reka naa gwan, măa naa ɠɓems, sǝ bo'rum, sǝ rente i ɠɓete ²⁹net naa oos i kwas gansiz. Nok git osapu³⁰doo gee, naa an sə a ringgiska gwanta Billot ya? naa re' sapaka pakki sə a po'giskin ya?³¹ puni dokta yaɠɓero kak, waa to dokta tette pattat' te³² na; ɓu'to ar an tetta set dakaro. Me ɠɓetat, noi ii bo'ro pumso roo.³³Naa re'sa pag'rəma mim sə doosə pak, sə ina geegis doosə pak pa sei³⁴ naa re'sa pa, ina le'gus gwani muyo sə pugusən kub'rbaiya ulloi pakki.³⁵Ublaikiro nimzizm, doose gee, aree ar ukaroo. ³⁶I date bans kubrbaiya ulooi ii pe' Yeeso, i ri'gunu, de' ipu yam ɓarkre roo. Ipu naa ɓarum uma³⁷ sə zaka wi'ka rutto, mam ruuto gongɓunnogo sə ka' ɓark re roo, ni' ɗumsəkik.³⁸Yeeso pu rumro ɓarkiroroo ɓapsaro, ii weesu gee lamz, à mẹẹ monge á werk dera paya? ³⁹wẹẹ pa, sei bi' se zaka. sə dooso ɓona de'səm. sə zaka de'es, sə arki de'es tan.⁴⁰Doosə gee, nok an sə i serim ya? ii ese timr paya? ⁴¹ser kami go'ma go', sei ii deskən gwaniro tẹẹ, ur nee sə zaka naa ɓona gee su pakri az ya?.

Chapter 5

¹Ii zaa ɓapsa mà ma'a ɓonarekre, buta Garisinawai rette, ²keetika kaa Yeeso ro ɓark re roo zi gom. Sei maza naa rumsa go'pa saz, zaa keete ar gagre, sə zaa oksu,³mazzi gau ar gaggre,⁴ den gengga, ii dogdu naa sargai dente, ɗa'rus sargai yii, sə faksi ura puna gɓama sə bi'tukən maazin piipa.⁵Tuks naa ubla woogo su' sə gɓamro zoka gwandek naa bileya i pellimai ar gagre naa timro te'. ⁶De og Yeeso ar ye'na, nòg sə ree ullo sə noosu.⁷Woo su' naa gɓam, n bó'ok an naa mọóya Yesso waza Daa Biiləz, n ora Billo kaa kɓese baar pa⁸Yeeso doosu géé keetum!! da̱a̱m mazzi mòò rumsa go'pas.⁹Desu gee i dera rigara? bagu gee i dere gengga. ¹⁰Sei ooru haa kana nennbo orakre pa.¹¹Gɓeema Yewirom ipu neəuro gɓagsilləre, ¹²Íi ooru gee daa mee e' tork Yewire to'.¹³ Esi bila ina tor, rumsa go'pa esi date mazzi, sə tor Yewiro te, Íi tor rekare ma' gɓenaro to'. Yewiya roi mul itte¹⁴Neebaiyi Íi nog sə Íi re dosə mari ina bo'rum man, delle te' mari gengga Íi keete nok gwenka ina bo'rum man,¹⁵ Íi zaa Yeeso re de' oks maza Íi deru gengga ezi gamna re wessa naa yalin zokro, ser kamu go'ma'go¹⁶Iya i og ina bo'rum eni naa maza Íi kesusu zam ezi, Íi dooso iya Íi zai ina bo'rum man, naa ina bo'rum naa Yewin, ¹⁷mariya Íi zaa arkirei Íi o̱oro Yeeso na dassubo buta bo̱o̱t¹⁸Maza zam ye̱du ezi zaa oro Yesso, na̱ tor ɓark ro bo̱ duku, Yeeso Ìisu ara ur dukinik pa̱, ¹⁹Yesso dosù gee, geem a̱ doso mariya moi ina Bil bo'san, ²⁰sǝ mazzi sire faks ina Yeeso bo'sun Dikafolis san. Íi pat inni məsi²¹De' Yeeso ga',ga'sa ɓena naa ɓark, bamsa mari Ìi toonu, pu de'et, te ɓapsa ɓenaro,²²uza muzo diga dooniya rora Billele te' i deru Yayirus, sə o̱g Yesso oka ogun sei kas ullo mu', ²³sə ooru, bonge waza miire kiizaz werk dera, zaa bi'su na' leege kine go'səka, ²⁴Yeeso de' sə bansa mari ko'su teka²⁵kitakiz uza ɓer baar naa kuruka kwa' haa wi' komna naa ittekei ²⁶bo' bo̱ne haa sə yaps do'ka lamire. Wo̱os we̱sa pisus pat ama go'ospa és,²⁷ geete paka Yesso rok sə Ìi zengɓutu bansa marii ro te' sə pa' yaluwa ulloi²⁸do nee gee koo n pa' yaluwa ullow ma, n go' suk gon.²⁹ De' pa' Yesso kwa' i de'es, sei megis bo' markin puna ina mo'os bon.³⁰Yeeso des bansa mari ne̱e̱ pa'bòya? nokmee gɓam kee pu ullo zokro, ³¹kubrbaiya Ìi doosu gee a̱ og bansa mari, sə des mongem nee pa'boya nee?³² ama Yeeso gwende ara pou rek sə og maza pa̱u waz³³De' kitakizzi meegis ina bo'rum naa uran, nigs sə zaa Yeeso ro naa ser, ə doosə gongga³⁴ doosə gee, wai kiiz rem we̱ssa, eska timra mil a̱ go'sa pu³⁵pu pakkin kitakizziro, mari i keete, do̱o̱nza gwaga Billokreze gwa, wai kiiza ulloz wo'pu, kana mo̱o̱s lamz zuk pa.³⁶Yeeso ke' to' Íi re pa, doso donza gwaaga Bilookrez ge̱e̱ ser kana kama pa esim tir Billəe. ³⁷Íi sə ka'ina duubo pa, sei pe' Biturus naa Yakubu naa Yohana zeeza Yakubu roz.³⁸De' Íi zaa gwaaga donza,gwaaga Billokrozzo Yeeso oks mari gengga weeraro sə Íi wo̱o̱go su' naa yirku.³⁹De' tor gwaaggiro, su baar sugu sə do̱o̱ ge̱e̱, Íi go'on an sə Íi wo̱o̱go sutya, wazzi rus run zi werpa.⁴⁰ Íi mandu naa ɓesum, sə kees mari pat go̱ka, sə der do'gamriya wazzirei naa mariya renni yammai sə Íi tor rora wazzi pinnallo.⁴¹Kam wazzi na'ro sə dooge Talita kumi, ni do̱o̱kak waikiz ruum paa. ⁴²Wazzi ruupa naa gɓaku sə ri'go, puna wi' komna naa ittekei, inni məs mariyi naa yaks zok.⁴³ Ina esu rek na rego, ama ka'ina doso mari ina bo'rim man pa.

Chapter 6

¹Yeeso keeto eri sə ree gwande dello kubrbai Íi duwu sa ² .De' ubla enggiskinaa Yahudawai rek kete kubrisini rora Billəllo iya Íi gewwai zok məsi. "Íi do̱o̱ gee kinte kubruskinak ara ya?" ³"Irim məsəm ma pam a̱ bo'ro ri'am ya?" Urazzi kaapinta waza Maryamu rez, ze̱e̱za Yakubu, naa Yahuda, naa Yusufu, naa Yahuda naa Siman rez pa naa? wat kiwiya ulloi a̱ aipanaa? sei Íi esu aibe⁴Yeeso dosi gee, saariz kin noosika pa sei gwando dello naa mariya ulloi , ⁵le' bo'ka ina məsim ronpa, sei na rungɓo kuni.⁶Ree kubrurskin delmiya Íire yas, eska timra Íll məsu.⁷Der kubrbaiya ulloi komna naa itteke eyi, sə tomi itteke i' sə esi gɓikkima zama go'pamrem paa, ⁸do̱o̱se gee ka'inba pe' una ro̱o̱pa, ko̱o̱ rek ko̱o̱ we̱e̱s ziboropa. sei gɓala ⁹ina te' tag kaina te' yalin ittene pa.¹⁰do̱o̱sə ge̱e̱ kala gwaaga Íittonnak gamn roo haa ubla ruukaro. ¹¹Kala ara ina kwenin pak koo Íi ge̱e̱niin pak ina daatik arki dagɓisən ke̱e̱ga ire dentek səna gau sedakom¹²ikee Ìi doosə mari ina pu'na' aibeiya Íire. ¹³I ke̱e̱s zam, i wo̱o̱sə kuni wa̱a̱g i rungbɓi.¹⁴Hiridus gwanz ge̱e̱ innan ri'ra Yeeso rel yas ar. Uri Íi do̱o̱ Yohana zə ruuto robamro, sə bo'oro neta mǝsəm ret, ¹⁵uri Í'i do̱o̱ gee Iliya, uri gebən Íi do̱o̱ saarizzi, sariya doii re te'.¹⁶Hiridus do̱o̱ ge̱e̱ "Yohana a̱ n ngebsu zur azzi ruuto zok ya.? ¹⁷Nok Hiridus ɓaaw nok Hiridiya kiza gwande ze̱e̱zzez Filibus, Hiridus kamu kiim¹⁸Yohana do̱o̱su ge̱e̱ tòò ara ka kamn kizza ze̱e̱zzak pa, ¹⁹Hiridus kam Yohana timle haa Ìi igɓɓu, ama kine bila pa. ²⁰Nok Hiridus serum sen Yohana ur maza Íi se'suzzi, sə Íi gɓaaku, na ge̱e̱ Yohana napu kubruskinde baar sugu ben Íi in geeku²¹Bəl zaa ara Hirirdiya tiisikkin gwanta ɓaara ullol ak, Hiridus bo'sə gwani naa so̱o̱zai naa do̱o̱niya Galilii nasa i dingnuz. ²²Waikiza Hiridiyarez zaa naw wa̱a̱g, zok yag Hiridus naa mariya uloi gwanzi dosə wazzi ge̱e̱ "O̱orume ina a̱ iin yas n gbo'sika."²³"Gɓa'tumsu ge̱e̱ kala ina inn miiren n eska ko reta gwanta miit"²⁴ wazzi ke̱e̱ re̱e̱ oks maiya ulloz" doosu "N, O̱oruk anya"? mai do̱o̱su ge̱e̱ zura Yohana bo'ro batisma", ²⁵géé naa gɓaku gwanze" O̱oru na "etubo zura Yohana bo'ro batisma tengroro"²⁶Gwanz, zok tapsu ama Ìi gɓaska dokkaa bo'suk pa.²⁷ Gwanz tom soza nare kamte zura Yohana rəl senzzi re gəpte zur, Ara Ì ɓaanuk rə,²⁸ kamtə zura rol təngre sə wazzi esə maiya ulloz, ²⁹kubrubaiya Yohana rei de' Íi ge̱e̱, iza pe' we'sika ro̱o̱k i iis.³⁰Tombaiya roi Íi dakkin Yesso ro Íi doosu ina i bo'ton naa i kubrutin nan. ³¹Doosə gee zan ess a̱ engis topa, mari gengga ipu zakro ipu ri'gigre, bel pii rekarekre pa.³² Í́i tor ɓark Íi ri'ge gwani muyo ara maz pin pakre.³³Mari genga Íi ogi ri'gitte Íi me̱e̱gisi Íi nog naa dent diga delmiro sə Íi arti rekskare, ³⁴de' Yesso tiite o̱o̱g bansa mari, oksi yirkuro, ipu ni maya neebazz piipayak, sə ma' kubriskini net gengga³⁵de' ar wii kurubaiya ulloi Íi zaa ullo Íi doosu ge̱e̱, ara ak mari Íi piipa ubla wiisapu,³⁶ faksimi ina ri'ge delmeya gɓiikiyay naa a̱ to'pa to̱'o̱ro ina yipso zu'te'ya gwanirei rekka Íi rekak.³⁷Yeeso Íi sə ge̱e̱, "mo̱o̱i esni ina Íi rekkan me, Íi doosu ge̱e̱"Ena re yipte burodi rigaya?³⁸ do̱o̱sə ge̱e̱ Íi ge̱e̱ ipu naa burodi rigaya? ren Íi gwenti, de' Íi gwente, Íi do̱o̱ ge̱e̱, burodi gɓenare" naa dukt ittire".³⁹Do̱o̱so bansa mariyyi ina gaudii, wo'sa yiisasse paa,⁴⁰ Íi gau dii rise ri', riseya zu' gɓennroi naa riseya zu' ittei naa komna ko'oi⁴¹ pe̱e̱ burodiya gɓenaro ay naa dukta ittere etti, tég no', Billə paa se'es burodi ina esə bansa mari. Ge̱e̱ pe' dukta ittere eti masi yas,⁴²Gwani yas Íi rege, baar dag⁴³i Íi inde buridiya se̱e̱z naa dukta se̱e̱t ɓeni komna naa ittəkei.⁴⁴ Mariya Íi rege rek kei mu' gɓenaaro⁴⁵Lo' pa tos kubrubaiya ulloi ɓarkroroo ina ase mu', rekaero Basaida, gwan faksik bansa mari zangga, ⁴⁶de' faksi, sei deg yiigro nok we̱e̱rək⁴⁷ naa zur nimz ɓarki pu ɓenaro te' Yesso pu ɓaksille paa.⁴⁸De' ogi ipu yaalo nok zaka anni pu gɓam, wees nasse, rigetto gɓenaro paa bo'ro ni arkik, ⁴⁹De' Íi ogu ri'gitto gɓenaro paa, mee bonge dengs Íi wo̱o̱ su', ⁵⁰de Íi ogu sər kami pangni kai serum pa minzi⁵¹Sei tor ɓarkiro roo sə zaka eki de'es sei zok məsi. ⁵²Nok Íi me̱e̱gisin paka burodizirek pa̱a̱ temteya Íi i mo'sapu.⁵³De' Íi ga'gis go'ri Íi zaa buta zanisarata, Íi dogs ɓarki ga'sa womarə.⁵⁴De Íi ke̱e̱te ɓarki ro lo'pa sei mari Íi meegis Yeeso zi. ⁵⁵Íi do'os ata naa nom sə Íi tegde kuna gɓette̱ sə Íi kamti ullo kala ara Íi ge̱e̱n pu rekəndek.⁵⁶Kala ara torunnak delmiya gɓikiya naa ye'kiyay Íi gɓage kuni billitte paa, Íi O̱oru na daa kunni ina pa'su yaluwa ullow, mariya Íi pa'awai Íi go'os

Chapter 7

¹Farisawai Ii to̱o̱kən Yesso naa biibai ya Íi diga Uruselima.²De' Íi og kubrubaiya ulloi Í rege reka Íi ne̱e̱s nat pa.³ Nok langsəzza Farisawai ii naa Yahudawai rez Íi rege reka pa, sei ina ne̱e̱s pu na' wessawe'. ⁴Farisawai ina ke̱e̱te luumaro, Íi rege koo una pa sei ina ne̱e̱mopu mam zangga. ro'oknaya, Íi duui yay ipu gengga, ni neksika ketta maamro tak, naa yəəm, naa sabdi, naa to̱'nut.⁵Farisawai naa biibai Íi des Yesso nok an sə kubrubaiya mo̱o̱i Íi duu langsiya do̱o̱'ga mari rei paya, sə Íi rege rek naa na' diks ya?⁶Doosi ge̱e̱ Ishaya do̱o̱ wessazi Íi dangkaamei, ni pin biisənnin, ge̱e̱' mariya Í⁷ no̱o̱se naa su' kotto tmteya iirei ipu miire pa, Ì no̱o̱se kotto, Í kubrusun langsiya mari reiyi yas; Ì me̱e̱ inge kubruskəna paka Billək.⁸Ì ɗongs ro'oknaya Billəi sə Í kam langsəya marirei. ⁹Dosə ge̱e̱ Ì ɗongs ro'oknaya Billəi sam sə Ì duu langsəza iizz! ¹⁰Musa do̱o̱gee mona esə daa naa mai gɓikəm pa a̱ wərk.¹¹nok Ìi Ì d̈o̱o̱ maz na dosə mai naa da̱a hei po'kaa ullok miiro pu zuk.¹² kai daw səna bo'sə mai naa da̱a naa mai, ko̱o̱ una¹³ pa ri'eri sə Ì mu'us ro'oknaya Billəi nok langsiya irei Ì duuyi yay. Naa neta go'rit sə Ì bo'ro.¹⁴Der bansa mariya ai sə dosə ke'səne to', Í yas sə Í məgis¹⁵ ina tor baalənni séés mazpa, ina ke̱e̱ baalənni séés maz,¹⁶¹⁷de' Yesso bansa mariya, tor gwa kubrubai ulloi Ì de̱su re'sapaka eki¹⁸ Yesso dosə ge̱e̱ Ì bən ipu naa megiskapaya? Ì ipuna meegiska paya in tor diga mazzen go̱okan se̱e̱supa, ¹⁹nok tor timle pa, tor ba'te ro̱o̱ sə ar. Naa do̱o̱ma emi Yesso neks kala rek.²⁰Dosǝ ge̱e̱ ina ke̱e̱tte digsa mazzə baalen ni se̱e̱su²¹ nok diga mazze timlozzi, sundume a̱ Ì go'paiyi Ìi kete, paka zukak, kimmaki', ro̱'or, igɓa zur,²² ningsa, engku, songɓ, ke̱e̱rus, gɓi'kim, mə'em,²³ engkətta a̱t ke̱e̱te mazzi timle yas sə seesu.²⁴De' ruu diga eri sə ri'ge buta Tayatte naa Sidon sə ree tor gwa, Ì ara ko̱o̱ maz me̱e̱kənak pa, ama sums zok pa, sei ²⁵kittakiiz uza puna waza kiizəz naa zammaz. kitakiiza ezi sə za̱a̱ kas Yeeso ro dente paa, ²⁶kittakizzi maza Heleniyaz, me̱e̱lla Surofiniyattə O̱oru na ke̱e̱z zam kitakizzire²⁷dosə kitakizzi ge̱e̱ yanggi ina se̱e̱ reka zangga ge go', ama ara Ì pe'kkin rekaa yanggirek sə Ì esən zayak ge go'pa,²⁸ ama Ìisu ge̱e̱ ri'eri bən dangwanz na rek, zai, Ìi zo' ruteya ullo eyi zangga,²⁹dosu ge̱e̱ nok a̱ doosun pu ri'ik, ri'gəm zammi ke̱e̱gissapu moro wazze. ³⁰Gəe gwa' re̱e̱ oks wazzi kitte ge'lepaa. Wazzi zammi ke̱e̱gissapu,³¹gebən ri'ge re̱e̱ buta Tayatte sə zaa Sidon rekare gɓonaa Galilikre rekare buta Dokapolissatte, ³²Ì kamtu ura ge̱e̱ to' paz sə le' pak wessa paz Ì O̱oro Yeeso na ɓag na' ullo paa³³se pe'ew ke̱e̱su bansa marire te̱' sə kamu naaziz, sə tos nendi ullo to'ro. De' tu'tut se pog meela ullol, ³⁴sə tég no' Billə paa. Sə gwəne, sə do̱o̱ ge̱e̱ efhata uki do̱ḏ (gɓéérum) ³⁵Yeeso go'rus to'a̱ ulloi, sə de' armukkoro ina kam meela ullol eni pe'sum, sə pag o̱okapa³⁶Do̱o̱sə ge̱e̱ ka'ina do̱o̱so ko̱o̱ mazpa, ama ni do̱o̱səni bonge ka'ina do̱o̱n pà'eki, ri'zi sə pak bagzok. ³⁷Mesəm kami wessa we' sə Ì do̱o̱ ge̱e̱ bo'sapu ko anya wessa. Haa kamte iya Ìi ge̱e̱pai, Ì ge̱e̱, naa iya Ìya Ì pagpaai sə Ìi pag.

Chapter 8

¹Ru'a eyi rə bansa mari ipu genŋa, ipu naa ina i rekan pa. Yeeso de̱r kubrubaiya ulləi sə doosi bonge, ²"N og yirkuwa bansəu nok ipu naa mii koo bənnaya ru' taarə ina i rekan pii pa, ³mina wa'ai sə ina kinə rek pa Ì kasəkkan bilarə, mari uri Ì kéétə ar ye'na." ⁴Kubrubaiya ulloi ì Iisu bongé, "A kink buroodi araya? Irəm do̱o̱ra ri' allə sə mariya ai baar daki ya?⁵ De̱si bonge ipu naa buroodi rigaya? Ì doosu bonge, gbansa, ⁶doosi bonge ina gau buttə, sə pe' buroodiya gbansa ezi, de ìi usuko uə'gəs buroodiya ezi sə esi kubrubaiya ulləi ina massi bansa mariiyi.⁷ I punaa yanga dukt de ìi usuko sə doosə kubrubaiya ulloi ina esə mari gebən. ⁸Ì reg sə baar da̱gi, Ì toogus re'kaa seek diga rekaa Ì mar ekirə, ɓèni ɓansa yə'niya ye'ei,⁹ yara mari mu' narezi Yeeso faasi sə i reepu, ¹⁰naa lo'ka pa tor ɓark naa kubrubaiya ulləi i ri'gə buta Dalmanutattə,¹¹Sei Farisiyaawai i keetə sə i de̱dusu, i ii oka alaama diga billə paa səbo gwegu. ¹²Gəə rumsa ullosə diiri sə doo bonge, nok anni sə mariya bellalləi i ii oka alaama ya? Zemazi n pu dooskəndə, alaama uza pii sə i riiskunuu pa. ¹³Sei ruu sə daai sə tor ɓarkrə gəbǝn, sə ree ga'sa ukarə.¹⁴ Kubrubaiya ulloi i zinsapu i pe'te burodi na'rə pa, ipu naa burodiya ar muzoz ɓarkrə roo pa. ¹⁵Dinsə to' bonge ina gau naa gbaka naa zo'ka deu pagrima Farisaawai rəm naa gə pagrəma Hirudussəm.¹⁶kubrubaiya ulloi Ì wi'gəs gwanire te' koo nok apu naa burodi pakya.? ¹⁷Yesso memen sə doosi géé nok an sə ipu wi'gəskindeya noka ipu naa burodi pakya? nok an sə temra Iil wengs ya?¹⁸ipu naa no' ama Ì og paya? ipu naa to' Ì geeni paya? ¹⁹de' n we̱'gəs burodiya ezi mariya mu ' ɓenarə eyi rə te' ɓeni yə'seniyə naa ruteya burodi Ìi seeyya? Ì doosu bonge Ì see komna naa ittekei²⁰de n we̱'gəs burodiya ɓansa eai mariyamu' nare eyirə te' ɓeni riga yǝ'senyə si Ì pitiya? Ì doosu ɓansa,²¹ doosi gee haa ri'ak Ì meegis paya?²²De' Ì zaa Basaida mariya Ì kamtui ruz sə Ì orə Yeeso na pru²³ Yesso kam na' ulloi sə kéésu kur dellə, De tuttut ullo na'rə sə ɓag na' ullə no'ro se desu gee a̱ og'on arya? koo a ok unaya?²⁴de' teg muug paa sə doo gee n og yaramari n ogi Ì goo ni rattak ri'gikrə. ²⁵Sə ɓag na', no'a ulloi rə paa gəbən, sei yara mazzi ɓe're no'a ulloi, no'a uloi Ì ɓe'rəm sə og ar wessawe' ²⁶Yesso wa'au na reepu gwa' sə doosu bonge kana tor delle te'pa.²⁷Yesso kee naa kubrubaiya ulloi dermiya Kaisariya naa Filibiyarə de' ipu ri'gəttə bbilare paa, sei des kubrubaiya ulloi gee. Mari Ì doo bbonge mii neeziya?²⁸ Ì Iisu géé Yohana bo'ro batismazzi uri bonge Iliya uri bonge saariza Billəz .²⁹Géé desi Iigə Ì doo mii neeziya? Biturus Iisu bonge moozi dangwanz³⁰ Yesso bi'sə bonge ka'ina doosə koo mazpa³¹sei ma' kubruskəeni neta wessat genga do'ga mari Ì mu'sukun naa do'ga tori naa biibai Ì ikɓe ama ruuk ublut taatte.³² Doo netti sumsan piipa. Sei Biturus seesu naaziz sə ma' bi'ruku³³Ama yesso yer no' sə gwene kubrubaiya ulloi sə bi'rə Biturus géé esəm miire pourə moo setan a̱ sunde naa neta Billət pa, ama a̱ sunde naa neta mariret³⁴ sei der bansa mari naa kubrubaiya ulloi sə doosə bonge kooneya Ii duuke miiz na mu'us zura ullol na pe' vaga rawaulou səna duubo.³⁵kooneya ura Ii in zengsa ullosas yasək, géé ura yadək zengsa ullos nok miiz na nok paka Billək sumsa pu zengs miirə. ³⁶Anni bagsik mazya səna kine del tele ana səna kink zengsa ullos paya?³⁷anni mazz esə nok zengsa ullosya?³⁸kooneya a̱ zur degu miirez naa paka miikak bella laatərem naa hakeirəm waa maz bən zur deku den ullo na zaa naa gɓi'kəma ullo daarəm naa tombaiya ulloi naa rumsa Oomis.

Chapter 9

¹Yeeso do̱o̱si, zemazi n pu do̱o̱s'kənde uri ipu ari de'ete iirə te' iya Ì werk pai sei ina ogapu gwanta Billət zakre naa gbi'kəm, ²Ublut bamro ar, Yeeso pe', Biiturus naa Yaakubu naa Yohana sə i de̱g ge'rə paari muyo. Sei az muga ullok iire mu'ka³Yaləna ullən sekəm sə yere bunnun, burkaa ullok haa ar ko̱o̱ anya burkarə dəlləro̱o̱.⁴Sei Iliya naa Muusa i gbəsirə mu' ipu pakre naa Yeeso , ⁵Biiturus doosə Yeeso bonge, "Dangwanz, go'gon ni a pin anŋak, a̱ go'ro nu'te taaree, a̱ go'ro mulo nok mo̱o̱, mulo nok Musa, Mulo nok Iliya.⁶ Nok Biiturus me̱e̱ ina do̱o̱kan pa kubrubaiya rooi yas ser kamsi.⁷Sei koli i tiitə sə i gbə'si, sei i gee gwera, ke̱etə kollizzərə te'ka "Waza miinde n iinupazzi, ke̱sunu to'." ⁸Ni umkpa norak ara i pin ekirə i og ko̱o̱ maz naa iipa sei Yeeso gwan muzo naa ii⁹De' ipu tiitəkre ge'a ekirə do̱o̱si bonge ka̱ ina do̱o̱sə ko̱o̱ maz ina i ogan pa. Sei ublaa i ogən wa̱a̱ maz ruutən robaamrək. ¹⁰Sei i da̱a̱ paka rook gwanirə temterə sə i wi'gəs gwanirə te'ka anni ruukaa robaamrək ya!¹¹I de'̱su "Nok an sə biibai i do̱o̱ bonge sei Iliya na ma'te zaka ya?"¹²Sei doosi bonge, "Zəmazi Iliya zi ma'ak zaka sə leerəska koo anya: Sə noj an pu biisənən bonge Waa Maz bərk baar gəmbəngə sə i oku ni ur unanik paya? ¹³ Ama n pu do̱o̱skəndə, Iliya zaa Ìi bo'rə ina goosin ullə paa, ni paka rababaaz doo ullə paak."¹⁴De i gətə ara kubrubai uri i pinnakrə, i o̱g bansa mari i ko'sipu, biibai ipu sinkənkarə naa ii.¹⁵ De bansa mariya eyi i o̱g Yeeso mesəm kami; i nog i ree ullə sə i də'su.¹⁶ Sei de̱s kubrubaiya ulləi i sinkən naa ii ande paa ya?¹⁷Sei muzo bansire te' iisu bonge, "Lamz n kamtə waza miiz punaa zama le'nu pakam, ¹⁸ara ruusunukrə sei ɓasu buttə, sə kees pokti su'rə, sə təw nu' sə bən kos. N ooro kubrubaiya mo̱o̱i ina ke̱e̱susu, ama i le' pa. ¹⁹Sə iisu bonge ìi mariya dənnandəi eska temte i pisən pai, haa bəna sə n gakp naa ii ya? Haa bəna sə n we̱nsək timr naa ii ya? Kamtunu miirə."²⁰Sei i kamtu wazzi. De zama room og Yeeso, ni umkpa no'rak zammi ɓa'su. Sei wazzi kasə buttə sə pokti i keetə su'rə. ²¹Yeeso de̱s daa ulləz bənnazi sə ina an ma'au ya? "Daa rooz doosu bonge diga dingkaa ulləkrə. ²²Ubla ukaro me̱'musu ri'eri ra'rə roo na maarə. Mona le'eklən sə mona bo'rək una, ogum yirku saa po 'e."²³Yeeso doosu bonge "Mina le'ek lengə ne̱? ko̱o̱ anya bo'rumka bon ura esə timrazzə." ²⁴Ni umkpa norak daa waazirəz gəə sə doo, "N essəpu timr po'me le'ka eska timr pa miilə." ²⁵De Yeeso og bansa mari ipu noktəkrə íirə, sei bi'sə zammi bonge, "Mo̱o̱ zama à le'en pakpam, n bi'sa ke̱e̱təm ullo kaa gə̱ə a̱ tor ullo zokrə pa."²⁶Zammi kwii sei ɓa̱'as wazzi wessawe' sə keegəs. Mazzi goo ura wəraz, haa mari genŋa i doo bonge wərapu. ²⁷Ama Yeeso kamu na'rə sə ruusu, sə wazzi ruuto paa.²⁸De Yeeso tor gwa', kubrubaiya ulləi i de̱su ɓo'rarə nok anni sə 'e le' keesəka pa ya?²⁹ "Sei doosi bonge "Ne̱ta ri'at kee zuk pa sei naa we̱e̱rəka Bil."³⁰De ̀i ruu eri, i ri'gə i ko̱o̱ naa Galiilik. Yeeso ii koo maz kanaa me̱e̱ ara bo̱ pinnak pa,³¹ nok pu kubruskən kubrubaiya ulləirə doosi bonge "I esək Waa Maz marirə na'rə, sə i iu. Ina ipsupu, ublut taatə, i ruusku³² ama i me̱e̱gəs paka rook pa gə ser kamikan de̱skarə.³³I zaa kafarnaahum de pu gwa' sei de̱s kubrubaiya ulləi bonge, "Ì sinkənkən an ində te' bilarə paa ya?³⁴ "Ì kaapa, nok i sinkən gwanirə te'ka billarə, ne̱e̱zi gbi'zəz iire te' ya?"³⁵Sei gau dii sə de̱r iya komna naa ittəke eyi sə doosi bonge, "Koo ne̱e̱ya na' ii gakkpa waza se̱e̱nzəz sei na gən pu zura ulləl sa'ka se̱niyairə yas,"³⁶Sei pe' waa waz sə de'su gwanirə te' sə pe'eu na'rə, sə doosi ³⁷koo ne̱e̱ya na kwee waza az na ri'ra miil ur bən kwesə pu mii, gə koo ne̱eyaa kweye miiz, kweye mii kotto pa, ama ura tomtəz."³⁸Yohana doosu bonge, "Lamz" e og uza ke̱e̱sək zamrə naa ri'ra mo̱o̱l sə e ro'nu nok duyee pa.³⁹Ama Yeeso doosu bonge, "Kai ro'nu pa nok ne̱e̱ya bo'rə ina məsəmrəm naa ri'ra miilal pag zam miirə paa pa,⁴⁰nok koo ne̱e̱ya gwaa keerəs naa aa paz punaa aa, ⁴¹ne̱e̱ya esən maam ina bo' nok ii mariya ura Bil te̱e̱guzzəi zəmazə' n pu dooskənde, punaa faasima ulləm paa.⁴²Ne̱e̱ya bo'sə yangiya ye'kiya i esə timr miire ai, sə ina kasəi, ar an ina doksu billa naarəl dukrə sə ina kosu gbonarə. ⁴³Na'a mo̱o̱i ina toska sə mona bo'rək hakkei, ɗe'səmi, aska an ara a torkən gwanta Billəttə naa na' mukok, naa ara a torkən ra' a ɓamka piipakrə naa nat ittərək. ⁴⁴Də' a mo̱o̱k na toska sə a bo'rə hakkei, ɗe'səm, aska an ara a torkən ra'rə naa də' mukə, naa ara a torkən ra'a ɓamna pii pakrə naa dənta mo̱o̱t ittərək.⁴⁵de' a̱ mook na kangɓakan sə a̱ dew ɗe'səm aska an ara a̱ torkən gwanta Billət na de' mukko, naa ara a̱ torkən ra'rək, ra̱a ɓangɓa piipak naa denta mo̱o̱t itterit.⁴⁶⁴⁷Nora mo̱o̱l na toskaton sə mona bo'rə hakkei ke̱e̱səm, aska an ara a̱ torkən gwanta Billəttə naa nor mulək naa ara a torkən ra' a rimska pii pakrə naa no' a mo̱o̱i ittəkik.⁴⁸ Ara gariya i Ì wərən pakrə gə ra'a iik boo rimkp pak.⁴⁹I se̱nk koo ne̱e̱ya ni zing mandak.⁵⁰ Manda ina wessanni, ama na markən pu naa tingtəma ulləm a bo'ok riga sə gəə wessaya? Gamn ni mandak inde te' sə i gbaakən ində te'ka.

Chapter 10

¹Yeeso daa arki sə ri'gə buta Yahudaawairəttə, ga'sa womaa Urdunnakrə bansa mari i zaa ullo gəbən sə kubrusəni ni ke̱e̱sənnak, ²Farisiyaawai i zaa ullə səbo gwegu i de̱su "Go̱'go̱n maz na fas kiiza ulləzzak ya? ³Sei íisə gbone "Muusa gə doosən anya?"⁴ Ì doosu bonge "Muusa iisapu maz na biisə kiiz saatifiketa faksəka kiimrəz səna wa'u."⁵Yeeso doosi bonge "Nok wengka timteya ii sə Muusa biisən dookaa ezi ⁶ ama diga ma'ka go'rəka dəllə Bil go'rə yaara maz naa kitakiiz⁷nok ri'ik maz daak daa ulləz naa maiya ulləz sə mapsə kiiza ulləzzə,⁸ iya ittekə eyi i gakp zok mukə ⁹ nok ri'ik ina Bil daksapun maz kanaa mar pa."¹⁰De ipu gwaagirə sei kubrubaiya ulloi i de̱su paka ekirə,¹¹ doosi bonge koo ne̱e̱ya fas kiiza ulləz sə kam kiiz uzaz bo'rə zinazi naa ur.¹² Koo kita kiiz na daa ya'za ulləz səna ɓəə ya'az uza bo'rə zinazi naa ur.¹³mari Ì kamtə yangiya ye'kiyai nok səna po'gi ama kubrusbaiya ulləi Ì bi'si, ¹⁴De Yeeso og ri' baar sugu iirə sə doosi bonge, "Daan yangiya ye'kiyai ina zaa miirə kai ro'ni pa nok gwanta Billət a̱ iirettə¹⁵Zəmazi n doosən ne̱e̱ya kwee gwanta Billət ni yangiya ye'kiyai paz torək gwanta Billəttə pa." ¹⁶ Sei pe' yangiya eyi gwandə na'rə sə saasi nat sə sə'si.¹⁷De ma' ri'gətta ullət, sei maz uza noktə sə za gu' ullə mu' sə de̱su bonge, "Lamza wessaz n bo'rək an sə n kinə zəngsa ɓampas ya ya? ¹⁸Yeeso doosu bonge "Nok an sə a̱ de̱re maza wessaz ya? Ne̱e̱ya wessaz pii pa sei Bil gwan muzə.¹⁹ A me̱e̱ dookai bonge, 'kaa iu maz pa, kaa bo'rə zina pa, kaa ruuro pa, kaa bo'rə sedaakumma songbrəm uza rə paa pa, kaa zambə uza pa, noosəm daa mooz naa maiya mo̱o̱z'."²⁰Mazzi doo bonge, "Lamz ne̱tti yas n bo'russapu diga n pu wazzəz. ²¹Yeeso gwenu naa no'a gbaaakarəi sə doosu una piti munə saa kine p. Yingəsəm ina pisan yas sə a za duuye,²² ama de gee pakki sei zok wəssu sə ri'gə naa gomta baar nok ur gwana mazzi.²³Yeeso gwendi sə doosə kubrubaiya ulloi bonge "Go̱mgo̱n baar ara gwana maz torkən gwanta Billəttəkrə sei²⁴ mesəm kam kubrubaiya ulləi paka ekirə ama gəbən Yeeso doosi bonge, yangi ina gombaaranni torkaa gwanta Billəttəkrə ²⁵Na riizi gə Gelooba torkton dura zillarək naa ara gwana maz torkən gwanta Billəttək²⁶Sei məsəm kami i doo gwanirə te' bonge sə ne̱e̱ gbisək ya? ²⁷Yeeso gweni sə doo bonge "Marirə gə! go̱mgo̱n baar, ama Billə mu' koo anya ina bo'rəmkanni. ²⁸ Biiturus pag naa ur doosu bonge e daatə koo anya sə e duuta.²⁹Yeeso doo bonge zəmazi n pu dooskəndə koo ne̱e̱ya ura daate gwaagaz, naa zəi,naa watkiwi, koo mai, koo daa, yangi, koo but, nok mii naa paka tingkak, ³⁰sə kink baka zu' gbanarə zamanuwa azzǝ: gwaak naa zəi naa watkiwi naa mai naa yangi naa but naa bərka baar ru'a ipu zakrə airə kinkkin zengsa ɓampas,³¹ ama gənŋa iya se̱e̱niyai i gəək sa'ka, a sa'kai ì gəək se̱e̱niyi.³²Ipu ri'gittə rekarə Urusaliima Yeeso pu iirə mu'ka məsəm kam kubrubaiya uləi. Iya i duuti sa'kai ser kami sei Yeeso e̱s iya komna naa ittəkei eyi sə ma' dooski ne'ta bo'rəmka naa urat,³³sei doo bonge apu ri'gəttə Urusliima i essək Waa Maz firissiya gbi'kiyairə naa biibairə na'rə. Ì ze̱e̱suku bisa wərkrəs sə esku iya i me̱e̱ Bil pairə na'rə. ³⁴ Ì ɓandəsku sə i tu'rusu tuttə sə i ɗa'au sə gə̱ i ipkpu ama ru' taree ina ar ruuk³⁵Yaakubu naa Yohana yangiya Zabadi rəi Ì zaa ullə sə i doo bonge, "E ii enge aka bo'see ina e ooran yas, ³⁶ doosi bonge mina bo'sən anya?³⁷ Ì iisu bonge aka iisee eka gau uza na' rəgnaa mo̱o̱krə, uza na' ukeya mo̱o̱irə gbi'kima moom rə.³⁸ Ama Yeeso iisə bonge "Ì me̱e̱ ina i orukan pa, i le'eklen bo'ka naa kəra mirə n bo'kənakya? koo i le'eklen ɓəska baar naa irəm batismaa miirə i bo'səkeuwazz ya?³⁹ Ì doosu bonge e le'eklen .Yeeso doosi bonge koppa n bo'kuz ii bən i bo'kunbon gə batismaa miirə i bo̱'sewwaz ii bən i bo'sukənnu, ⁴⁰ama gamnaa miirə na' go'na rəz koo na' ukarəz a̱ miini sə n esək pa ama sei iya i go̱'rə nok íi.⁴¹De kubrubaiya komna i seei i gee ri' ba̱a̱r sugi Yaakubu naa Yohanarə paa,⁴² Yeeso de̱ri gwande popsarə sə doosi i me̱e̱me̱n gwaniya iya i me̱̱e̱ Bil pai ii gə do̱o̱niya iirə gbi'kiyi i yiisi gbam,⁴³ ama gakp ri' iire te' pa, koo ne̱e̱ya ii gakkpa gbi'zəz iire te'kaz gakp se̱nza iiz, ⁴⁴gə ura ii gakpa sé̱é̱nzəz iire te'kaz, gakp se̱nza Iiz yas.⁴⁵ Nok Waa Maz nok sə Ì se̱nkunuk pa, ama ur se̱nkən urik, esək zeəgsa ulləs ina kweeka mariren genŋa.⁴⁶ Ì zaa zeriko, de i daatə zeriko naa kubrubaiya ulləi naa bansa mariiyi , uza pii i de̱ru Batimaawus waza Timaawussəz gau ɓapsa bilarə, ⁴⁷de gee bonge Yeeso maza Nazarattazzi pu arkrə sei te' gwera sə doo bonge, Yeseo waza Daudarəz, ogəm yirkuwa miiu. ⁴⁸Uri genŋa Ì bi'sə ruzzi Ì doosu bonge na rəəs, ama bage təka gwera bonge waza Dauda rəz ogum yirkuwa miiu.⁴⁹Yeeso de' sə doosi bonge ina de̱tu. Sei i de̱tu sə i doosu bonge ruutum, zok na yaga pu de̱rkarə⁵⁰ sei kos yaluwa ullə gbi'wau, təəgəm sə zaa Yeesorə.⁵¹Yeeso de̱su bonge a ii mina bo'sa anya? Ruzzi doosu bonge lamz n ii oka ar.⁵²Yeeso doosu bonge eska timra mo̱o̱l go̱'sapu ni umkpa norak, sei kinə oka ar sə duu Yeeso sə i ri'gə.

Chapter 11

¹De i zaa ursaliima, ipu pou Betfaazi naa Bettani yiiga naa te̱ta zaitunnakrǝ, Yeeso to̱m kubrubaiya ullǝi ittǝkǝ ²sǝ doosi bonge, "Ren waa dǝlla aarǝ mu' allǝ. Ina tor i oksǝk waa gumbaaza uza i ma'au dǝkupaz, bintuttunu i kamteu. ³Uza na de̱sǝn bonge "No̱k an sǝ i binsu ya?" doon inge "Daa Yeeso iu in lo'ok pa gǝtkunu."⁴I ri'gǝ i oks waa gumbaaz maanarǝ goka kaaka allǝ, sei i bintu. ⁵Mari uri ipu de'narǝ arkirǝ i de̱si bonge, "No̱k an sǝ ipu binsǝk waa gumbaazirǝ ya?" ⁶I doosi ni Yeeso doosini ina doonak, sei mariiyi yi daai i ri'gǝ.⁷ Kubrubaiya ittǝkǝ eyi i kamtǝ waa gumbaazi Yeesorǝ sǝ i um yalǝna iin paa sǝ Yeeso na gau paa. ⁸Mari gǝnŋa i um yalǝna iin bilarǝ paa, uri i um dalǝta i ɓaatǝt. ⁹Iya i ar mu' naa a i gǝǝ sa'ai i wo̱o̱gǝ sut, Hoosaana! Maza na sǝ̀'sǝ̀mazzi ura zaa riira Daa Billǝlaz.¹⁰ Ina Sǝ̀'sǝ̀m rǝnni na gwanta daa a az Daudarǝ zakat! Hoosaana billǝ paa!"¹¹Yeeso tor ursaliima sǝ ree Gwaaga Billǝkrǝ sǝ gwendǝ at. De ar ku'tǝ ri'gǝ Betaaniya ur naa iya komna naa iitǝkkǝ eyi. ¹²Ublaa buutǝkrǝ de i gǝtǝ diga Betaaniya, busum ma' go̱mkpu.¹³Og te̱' rumb ar ye'na naa dangs ookapa, re gwen koo bo kink a rewou. De ree oks una pa sei dangs kotto no̱k zoora ullǝ repkpa rǝlli pa. ¹⁴Doosǝ te̱' rumbi bonge, "Uza gǝǝk sǝgǝ reg nǝna mo̱o̱irǝ pa." Kubrubaiya ullǝi i geegen ina doo eni.¹⁵I zaa Urshaliima sǝ i tor Gwaaga Billkrǝ sǝ ma' nǝnka mariya i yiu naa a i yingǝ net Gwaagi rǝi. Vegrǝs teeburiya iya i gii we̱e̱sazzǝi naa ar gapta iya i yingǝ golirǝi. ¹⁶ Daa koo maz uza sǝ torǝn unaa yingurǝn arkirǝ pa.¹⁷Kubrusǝni sǝ doosi géé, "Pu biisǝnǝn bonge, 'Gwaaga miik gakp gwaaga we̱e̱rǝka Billək no̱k mari yas' pa ya? Ama i yerpu an wo̱o̱naa ruirǝk wi." ¹⁸Firissiya gbi'kiyai naa lamiya Muusarǝ dookairǝi i gee ina doon, sei i yaanu ipkpa no̱k sǝr kamikan ullǝ no̱k bansa mari yas gee tingka naa kubruskǝnaa ullǝk. ¹⁹Nimz yas i daa dǝlla gbi'lal.²⁰De ipu arkrǝ naa nit, i og te̱' rumbi wo̱ks haa yiiserǝ. ²¹Biiturus sunde sǝ doo bonge, "Dangwanz, gwenum te̱' a à kamnu su' ak woksapu."²²Yeeso iisi bonge, "Esǝn timr Billǝ." ²³Zǝmazi n pu dooskǝndǝ, ne̱e̱ya doosǝk ge' ak, ' Bil na ɓuga na ko̱sa gbonarǝz', na doo naa sinǝm ullǝ timlǝ pa ama esǝ time géé ina bo doon bo̱'rumka bon, Bil bo̱'o̱sku.²⁴No̱k riik n doosǝn, Kala ina i ooro iirǝ we̱e̱rǝkrǝn, esǝn timr inge bo kinikkin, gakp a iin. ²⁵Mona we̱e̱rǝk Bil, doole a ra'sǝssǝk koo ne̱e̱ya ina a kamnu timlən no̱k daa a mo̱o̱rǝ billǝ paaz sǝna ra'sǝssa aibeiya mo̱o̱i.²⁶Ama ina ra'səsə mari aibeiya ii pa, Daa a iirə billə paaz ra'səskən à iiz pa.²⁷De i gǝtǝ Ursaliima gǝbǝn, Yeeso pu ri'gǝttǝ Gwaaga Billǝkrǝ te', Firissiya gbi'kiyai naa Lamiya Muusarǝ dookairǝi i zaa ullǝ.²⁸ I de̱su bonge, Naa gbi'kǝma pammi a bo̱'o̱n neta at ya, gǝ ne̱e̱ esa gbi'kǝma bo̱'karǝn ya?"²⁹Yeeso doosi bonge, "N de̱skǝn de̱s muso. Doosne mii bǝn n dooskǝn gbi'kǝma n bo̱'o̱n nettim. ³⁰Batismaa Yohanarǝz gǝ keetǝ diga Billǝya koo marirǝ ya. Bag ne."³¹I de̱skǝn sǝ i sinkǝn gwanirǝ te' bonge, "Ana doo ange 'keetǝ paari', dook bonge no̱k an sǝ i esǝn timr paa paya?' ³²Ama ana ange 'keetǝ marirǝ', no̱k i serumsen mari, no̱k i kwesapu Yohana saaza Billǝzzi. ³³Sei i bag Yeeso bonge, " E me̱e̱ pa". Yeeso doosi bonge, "Mii bǝn n dooskǝn koo naa gbi'kǝma pammi n bo̱'o̱n nettiz pa."

Chapter 12

¹Yeeso ma' kubruskǝni naa re̱'sa pak. Doo bonge, "Maz uza baa inaabi sǝ ko'su sǝ ze̱' dura ɓo'ka innabizirǝl. Wom ar oou sǝ esǝ baabai uri baaka eki ina geu. Sei ree ginum ar ukarǝ. ²De zo̱o̱ra apkpa nen tettirǝi go̱'tǝ, tomtǝ se̱nza ullǝz baabaiyirǝ naa kwe̱e̱tǝ nen te̱tti. ³I ɗu'u i ne̱nu gǝǝ na' kotto.⁴Gǝbǝn tomtǝ se̱nz uza, i bǝsu zullǝ sǝ i ne̱nu naa dǝgsa zur. ⁵Gǝ gǝǝ tomtǝ uza, ezi i ipsu. I ɗu' uri gǝŋna, i iu uri gǝnŋa.⁶ Pii na maz uza muzǝ gǝbǝn sǝ tomkpus, waza ullǝ íuwaz. Uzi ura tomsiu ɓamsǝnarǝz. Doo bonge, "Ləəgə i esku gbi'kəm." ⁷Ama baabaiyi i dookǝn gwanirǝ te', "Ura pe'ek ɓintaz aa az, a ipsu sǝ ɓinta root na seesaa."⁸I kamu i ipsu sǝ i keesu ba' a ekirǝ sǝ i kosu. ⁹Ri'ekigǝ ura naa baakaz bo̱'o̱k anya? Zak sǝ za wo̱'o̱s baabaiyi sǝ esǝ uri baaka rook.¹⁰I zangǝ ina rababai doon paya? 'Bìlla wombai i mu'us al uli gau kookǝzzǝ. ¹¹An keetǝ Daa Billǝ, ama pu wessa aarǝ mu'." ¹²I íi kamkpa Yeeso ama i serum bansa mari, no̱k i me̱e̱me̱n pag re̱'sa pakki iirǝ paazi. I faks i daau.¹³Sei i tomtǝ Farisaawai na Hiriduyaawai uri ina ruusu təraa sarkən pakak. ¹⁴De i zaa, i de̱su géé, "Lamz, e me̱e̱me̱n mo̱o̱ una kassa naa paka mazzǝk pa, gǝ a yii be'sǝm marirǝ te' pa. A kubrusǝn paka Billǝ zǝmak. To̱o̱to̱n ara e eskǝn sook Kaisarrǝya koo to̱o̱ paya? Ena tog ya koo enaa tog paya?" ¹⁵Ama Yeeso me̱e̱gǝsapu dangkaama iim, doosi géé, "no̱k an sǝ i gwege ya? Ettǝne dinaari n gwentu."¹⁶I kamtǝ Yeeso dinaariya rooz. Doosi bonge, "Muug naa goosa ne̱e̱rǝssaa as ya?" I doo bonge, A kaisarrǝs." ¹⁷Yeeso doosi bonge, "Esǝn Kaisar ina ullǝn, Bil boo a ullǝn." Mǝssǝm kami naa ur.¹⁸ Sei Sadukiyaawai iya i doo bonge ruukaa robaamrək pii pai i zaa ullǝ. I de̱su bonge, ¹⁹"Lamz, Muusa biisee bonge 'zǝǝza mazzǝz na wǝr sǝna dàà kiiz, amaa na ding waz pa so̱'oza ullǝz naa gǝǝs kiizi sǝna kinsǝ zǝǝza ullǝz waz.²⁰Uri i pii í gbansa,ura se̱e̱nzaz kam ki' wǝr i ding waz pa. ²¹Sei ura gbo'uwaz gǝǝsu, wǝr dàà waz pa. Ura taazaz bǝn rii. ²²Íi gbansa yas, i ding yangi pa. Sa'kaa roozǝ kitakiizi gǝ wǝr. ²³Ubla ruuka robaamrǝ ina ruutǝ, gakp kiiza ne̱e̱rǝzzi ya? No̱k ii gbansa yas i kamsupu kiim.²⁴Yeeso doosi bonge, "No̱k ànni sǝ i yaa, no̱k i me̱e̱ pangna rababai koo gbama Billǝm pa? ²⁵Ina ruu robaamrǝ kamkpa kiiz koo rekaa kiimrǝk pii pa, ama ipu ni malaikaiya biilǝ paa yak.²⁶Ama ruukaa robaamrǝk rǝ paa gǝ i zangǝ paka Muusa bii rabaaza ullǝzzǝ pa ya, ni Bil pagǝn sǝ doo bonge 'Miizi Biila Ibraahim rǝl, naa Billa Ishaaku rǝl,naa Billa Yaakuburǝl?" ²⁷Ur Billa wǝrkirǝlli pa, ama a iya naa zǝngsai rǝi. I yaapu bila."²⁸Muzǝ Lamiya Muusarǝ do̱o̱kairǝi zaa sǝ gee ipu pakrǝn, og Yeeso bagi wessa. De̱s Yeeso, "Do̱o̱kaa pazzi ar a yasai ya?" ²⁹Yeeso iisu bonge, "A araz uzi, Geen Israilaawai, Daa Billa aal pu mulǝ. ³⁰Íin Daa Billa mo̱o̱l naa timra mo̱o̱l, naa zǝngsa mo̱o̱s na sundumeya mo̱o̱i naa gbama mo̱o̱m yas.' ³¹Ittǝza rooz uzi, 'íim do̱o̱wiya mo̱o̱z ni a íin zura mó̱ndǝllak.' do̱o̱kaa ar eyiz pii pa."³²Lamza Muusarǝ do̱o̱kairǝ ezi doosu bonge, "Lamza wessaz! A doopi zǝma ge Bil pu muzǝ, gǝ uzaa goouwaz pii pa. ³³Maz na íiu naa timr, naa me̱e̱ka, naa gbam yas sǝna íi do̱o̱wiya ullǝz ni zura gwandǝllak ar an eska hadaaya." ³⁴De Yeeso og ni bagǝn pakki na ɓe'kuk doosu géé, "Apu aari na gwanta Billǝt pa." Diga ekirǝ koo uza sundǝ de̱ska Yeeso pa.³⁵Yeeso pu kubruskǝndǝ gwaaga Billǝkrǝ sǝ iisi doo bonge, "No̱k an sǝ Lamiya Muusarǝ do̱o̱kairǝi i doo bonge Kweebaaz waza Daudarǝzziya? ³⁶Dauda naa zura gwandǝl, yi' naa Rumsa Billǝs doo bonge ' Daa Bil doosǝ daa a miiz, gam na' go̱'naa miikrǝ sei mina wo̱'sapu umkeereiya mo̱o̱i zannga'. ³⁷Dauda na zura gwandǝl de̱ru 'Kweebaaz', bo̱'rǝ ga sǝ gau waza Daudarǝz ya? Bansa mariyi i ke̱' to' naa yaksa zok ullə.³⁸Yeeso ge̱e̱si kubruskǝnaa ullǝkrǝ doosi bonge, "Ge̱e̱nge̱n Lamiya Muusarǝ doõ̃kairǝi iya i íi ko̱o̱lǝka naa yalǝna gbi'nan naa dǝ'ǝska ar luumorǝ te'ek, ³⁹naa gǝ Firissiya gb'kiyai i íi gamna tǝnteya gbi'kiyairǝ Rora Billǝllǝ naa ar naasǝi. ⁴⁰Gǝ i zambo tuuki, i íi we̱e̱rǝka Bil naa ye'eska pak no̱k mari sǝna okbo. I kink wo̱'o̱skaa gbi'kak.⁴¹Sei Yeeso gau popsa ar esǝkrǝ Gwaaga Billǝkrǝ sǝ gwen mari ni ipu me̱'kǝn we̱ēsǝk. Gwana mari gǝnŋa i me̱' we̱e̱s gbi'sǝs. ⁴²Sei tuukǝz uzaa naa zaamaz zaa sǝ me̱' aninii ittǝkkǝ.⁴³Yeeso de̱r kubrubaiya ullǝi ar mukǝ sǝ doosi bonge, "Zǝmazi n pu dooskǝndǝ, tuukuzza az essǝpu ina ar a koone̱e̱n iya i me̱ we̱e̱s in me̱'narǝn airǝ. ⁴⁴Íi yas i kaa a pisi gǝnngandǝ sǝ i esǝ, ama ur naa zaama ullǝm esǝ we̱e̱sa pisu gamna dəllən yas."

Chapter 13

¹De Yeeso pu keetǝkrǝ Gwaaga Billǝkrǝ, muzǝ kubrubaiya ullǝirə te' doosu bongé, "Lamz, gwenum womra naa bile mǝs at." ²Doosu bonge "A og pu womra gbi'ta at ya? I daak bil molǝ a i veksǝk pal ularǝ paa pa."³De i rektə ge'a te̱ta zaitundǝ gəəkǝn naa Gwaaga Billǝkrǝ, Yeeso gau dii sei Biiturus, Yaakubu naa Yohana naa Andaraawus i de̱su ɓo'rarǝ. ⁴"Doosmee, bǝnnazi sǝ netti bo̱'rumka ya? Anni yiik bǝlla netti pu bo̱'rumkǝndǝn ya?"⁵Yeeso ma' dooski bonge, "Ge̱e̱nge̱n uza kanaa sǝǝrǝn pa. ⁶Mari gǝnŋa i zak naa ri'ra miil sǝ i doo 'miizi Yesu' sǝ i yaas uri gǝnŋa.⁷Ina gee ya'am naa doorǝka su' a ya'amdǝk, kai gbee baar pa, netti doole bo̱'rǝmka, ama ɓamna zaa den pa. ⁸No̱k dəl ula ruukǝn dəl ula, gwant ruukǝn gwant. But lamrǝmka at ɓeseɓe naa busum. Eni se̱̱e̱kaa ɓerka baalǝkki.⁹Gamn naa gbaksa tok. I kamkpǝn ar bissǝ sə i ɗu'un Ro'a Biilǝirǝ. I de'ek gomnai naa gwanirǝ mu' no̱k eska sedaakuma miim iirǝ. ¹⁰Ama paka tingka Billǝk se̱e̱k dooka zok dǝrmerǝ yas zanŋa.¹¹Ina kamǝn sǝ ina esǝn ar bissǝ kai gbe̱e̱ baar pa. No̱k bǝllirǝ i ge̱e̱skǝn ina i dookan, iiyi i pak pa, ama Rumsa Billǝssi. ¹²Do̱o̱wi esǝk do̱o̱wi sǝ í iwu,rii daa naa waza ullǝz. Yangi i ruukǝn do̱'ga mariya íi no̱k i ikkpinik. ¹³Koo ne̱e̱ya mu'uskǝn no̱k ri'ra miil. Ama ura we̱ngs zokaz kink gbiska.¹⁴Ina og səǝra ne̱t laks tomsa Billəs na ma'tǝ (Ura zangǝz na me̱e̱), iya ipu Yahuudiyai ina no̱g gettǝ, ¹⁵ura pu roolo paaz kana tiitǝ gwa'roo, koo na pe' una roo pa, ¹⁶gǝ ura pu wo̱'sǝz kana gǝtǝ pe'ek yalurǝ pa.¹⁷Ama ina yirkurǝnni naa iya ipu naa yangii naa iya ipu amǝska yangiya leriyairə! ¹⁸We̱e̱rǝn Bil naa gau zo̱o̱ra niikrəllə pa. ¹⁹No̱k ɓerka baara gbi'lal pii a me̱'ɗǝ zok pa diga zo̱o̱ra Bil womǝn dǝllakrǝ haa ri'ak, gǝ bo̱'rǝmka bǝn pa. ²⁰Sinaa Bil na ya'rǝ ru'ii pa, maza keekaz pii pa, ama no̱k iya i te̱e̱gii, ya'rǝpu ge̱'ma ru'uyirǝm.²¹No̱k riik uza na doosa bonge, 'Gwenum, kweebaazi' koo 'Gwenum, aa az!' kaa esǝ timr pa. ²²anabaawaiya songbrǝi naa Kweebaiya songbrǝi i gbǝtǝk sǝ i bo̱'rǝ neta mǝssǝmdǝt sǝbo sǝǝrǝ ina i te̱e̱gii. ²³Gbagǝn to' n doosǝnpu neeti ɓala.²⁴ama ɓǝrka baari na assapu ru'irǝ, tǝgra kamsǝk ubla, se'raasa okǝk pa, ²⁵zosi i katǝk diga billǝ paa, gbi'kǝma pu billǝ paam lamrǝk.²⁶ Erizi sǝ i og Waa Maz tiitǝkrǝ kolirǝ te' na gbam naa gbi'kəm. ²⁷Roozi sǝ tomtǝk malaikaaiya ullǝi sǝ i toogǝs iya i te̱e̱gii diga ko̱'kiya narkə dəlləirə naa ara dǝl naa billa paal kǝsǝnakrǝ yas.²⁸Kubrun una te̱' rumbrǝ. Ina og na ma'tǝ dangsni, i me̱e̱me̱n inge wumsa rektǝpu. ²⁹Rii gǝbǝn ina og neta n doosǝnat bo̱'rumkarǝ, me̱e̱n inge pu dera pou sugognarǝ.³⁰Zǝmazi n pu dooskǝndǝ, bààsa as ark pa sei neta at yas na bo̱'rum. ³¹Ara paak naa diik assǝk an, ama paka miik ark pa.³² Ubla na zo̱o̱rǝ paa boo ura me̱e̱z pii pa, koo malaikaiya billǝ paai, koo Waa maz sei gwan Daa kotto.³³Gbagǝn tok, gemn! no̱k i me̱e̱ zoora rool pa (Biita do̱o̱t doo géé: Gbagǝn tok! Zo'on sǝ i We̱e̱rǝ Bil no̱k...) ³⁴Pii ni maza ree ginummazak, daa gwaaga ullǝk sǝ tos se̱niya ullǝi ina gbaa gwaagi, koone̱e̱ya naa to̱msa ullǝs. Doosǝ oobaza gwa'az kana rus pa.³⁵No̱k riik zo'on! No̱k i me̱e̱ bǝlla dangwanza naa gwaagaz gǝtkǝnak pa, koo naa nimz, koo naa teteeg, koo kǝ́ǝ́z na kwiitǝ, koo naa nit. ³⁶Na gǝtǝ na gbakǝs, kaa ii sǝna oksa rumrǝ pa. ³⁷Ina n doosǝn an n doosǝn koone̱e̱ya: Zo'on!"

Chapter 14

¹Seetǝ ublǝt ittǝrǝ sǝ paska naa naasa reka buroodiya yist pii paz nabo rektǝ. Firissiya gbi'kiyai naa dọọniya marirǝi naa Lamiya Muusarǝ dookairǝi i gwen bilǝta i le'kǝn sǝ i kamǝn Yeeso naa mẹẹkaa marirǝk pak sǝ bo ipnuk. ²Nọk i doo bonge, "Bǝlla naasǝllǝ pa nok bọ'ta mari i ruutǝ gwaar."³De Yeeso pii Bettani Siman bǝdǝzzǝ gwa, pu gamnarǝ arkirǝ, kitakiiz uza zaa ullǝ kamtǝ waaga dǝǝk sǝ gom yipkparǝk. ua'as ina i tọ'ǝn waagin sǝ kuu waagi ullǝ zullǝ. ⁴Ama uri baar gọmi, i pag gwanirǝ te' sǝ i doo bonge, "Nọk an sǝ laasǝn waagi riin ya? ⁵Ika yingǝyin ina ka ar dinarii zu' komna naa gbanaarǝi, sǝ ika masǝ iya naa zaamai wẹẹsi." sei i wiirə pak ullə paa.⁶Ama Yeeso doosi gee, Keen bilaa ullǝkrǝ. Nọk an sǝ i ẹ'u ya? Bọ'rǝsapu ina wessa nọk miin. ⁷Koobanaya ipu yam naa iya ipu naa zaamai, gǝ ina íí bọ'sǝki gọ'num i kinki kin, ama i kinke mii pa. ⁸Bọ'rǝsapu ina le'ek bọ'kan: wọọsepu zoka miik waaga i iikǝnek. ⁹Zǝmazi n pu dooskǝndǝ, koo araya ara i dookǝn paka tingka Billǝk dǝllǝ te'ek, i dook ina kitakiiza az bọ'rǝn nọk sunduka naa ur.¹⁰Sei Yahuuda Iskariyooti, muzǝ iya komna naa ittǝkǝi airǝ ree firissiya gbi'kiya sǝ i dog ni eskini Yeesok.¹¹ Zok yag firissiya gbi'kiya eyi de i gee pakki, i dog bo esku wẹẹs. Diga roozi sǝ ma' laaka bilaa eskǝni Yeesok.¹²Ublaa sẹẹnka buroodiya yist pii pazzǝ bǝlla i bo'rǝn hadayaa ma'za paskarǝz, kubrubaiya Yeeso rǝi i dẹsu bonge," A ii ena re go̱'rə ina a rek paskarǝn araya?" ¹³Tom ittǝkǝ kubrubaiya ullǝirǝ bonge, "Ren dǝllǝ te', maz uza naa sabdǝra maamdǝl okskǝn, duunu. ¹⁴Gwaaga re torǝnnak duunu sa' sǝ i doosǝ dangwanza naa gwaagaz, 'Lamz bonge "Rora maraginirǝ n rekǝn reka buroodiya yist pii paz na kubrubaiya miiyai pu araya?"'¹⁵Ge̱e̱skǝn ror ola gbi'lǝl go'rusapu zok, go'rǝn rekki roo. ¹⁶Kubrubaiyi i ruu i ri'gǝ dǝllǝ te', i oks koo anya ni doosnik sǝ i go'rə reka ubla paskarǝk.¹⁷Naa nimz, zaa iya komna naa ittǝkǝ eyirǝ. ¹⁸De i gapsapu ar reka rekrǝ, ipu reg rekrǝ, Yeeso doo gee, "Zǝmazi n pu dooskǝndǝ, uza iirǝ te' ura pu reg rekrǝ naa miiz yingǝke." ¹⁹Íi yas baar gbeeni inni, koo nẹẹya dẹsu bonge, "Miizi ya?"²⁰Yeeso iisi bonge, muzǝ iirǝ te' zi ura e ig na' yam kǝr mukǝz. ²¹Waa Maz wǝrk ni rababai i doo ullǝ paak. Ama ina yirkurǝnni naa ura yingukuz! Ar an inaka dingtu pa."²²De ipu reg rekrǝ, Yeeso pe' buroodi sǝ sǝ̀'su sǝ uẹ'gǝsu sǝ esiu sǝ doo gee, "Kween an, zoka miikaa ak." ²³Pe' koppa maama inaabirǝm, ii useeko sǝ esiu sǝ i bo' íi yas. ²⁴Doosi bonge, kwaala miirǝ alkawalləu aa al, kwaala i kuusǝk nọk mari gǝnŋak. ²⁵Zǝmazi n pu dooskǝndǝ, n bo'ok maama ne̱na inaabirǝm gǝbǝn pa sei ublaa n bo'kǝn pǝkkǝk gwanta Billǝttǝk."²⁶De i zin gel, i kee i ri'gǝ ge'a tẹta zaitundǝkrǝ.²⁷ Yeeso doosi bonge, "Ii yas i nọk sǝ i daye, nọk pu bisǝnǝn 'N vokp nẹẹbaz sǝ mai i faks.'²⁸Ama ina ruutepu gagǝllǝ, n asǝk mu' rekaro Galiili. ²⁹Biiturus doosu bonge, "Koo íi yas ina kasǝk, mii n kasǝk pa."³⁰Yeeso doosu bonge, "Zǝmazi n pu dooskarǝ, tuksa wo̱nka assǝ kǝ́ǝz nabo kwii dǝn ittǝnǝya, a sinkǝn me̱e̱ke dǝn taanǝ." ³¹Ama Biiturus bagu bonge, "Koo ina ikkpe naa mo̱o̱ n sinkǝn me̱e̱ka pa." Íi yas i bo̱'rə alkawa rii.³²I zaa ara i de̱r Gersamaanikrǝ, sei Yeeso doosǝ kubrubaiya ullǝi, "Gamn ari n we̱e̱rǝtǝ Bil." ³³Pe' Biiturus, Yaakubu naa Yohana, sei ma geeka gomba gwandǝ timle. ³⁴Doosi bonge, "Zǝngsa miis mo'sapu naa gombaa ni n wǝrkak, gawun ari sǝ i zo'."³⁵Yeeso sǝǝ mu' topa, kas buttǝ, we̱e̱rǝ Bil gee, na bo̱'rumka pe'sǝse bǝrka baara al. ³⁶Doo bonge, "Daa aka le'len bo̱'ka koo anya, pe'sǝse ɓǝrka baara al, ama no̱k iikaa miik pa, ama iikaa mo̱o̱k."³⁷Gǝtǝ oksi ipu rumrǝ, sei doosǝ Biiturus, "Siman apu rumrǝ ya? A le' zo'ka koo awa muzǝ pa ya? ³⁸Gamn naa gbaksa tok sǝ a we̱e̱rǝ Bil no̱k kaa tor ɓasurǝ pa. Rums gǝ ii in, ama zok mo'sapu." ³⁹Gǝ gǝǝ sǝ we̱e̱rǝ Bil, doo panŋa ni pìin.⁴⁰Gǝbǝn gǝtǝ za oksi i piipin rumrǝ no̱k no̱'a ii í mo̱'sapu naa rum í me̱e̱ ina í dookun pa. ⁴¹Gǝtǝ taaza roozǝ sǝ doosi gee, "I piipin rumrǝ ǝngǝskarǝ ya? daksapu rii! Bǝl go̱'sapu, gwenǝn! I essǝpu waa Maz iya naa hakkeiyairǝ na'rǝ. ⁴²Ruutǝn a ri'gǝ, ogǝn ura eskez rektǝpu mis.⁴³Piipin pakrǝ sei Yahuuda, muzǝ iya komna na ittǝkǝ airǝ rektǝ naa bansa mariya ipu naa fonkai naa dǝgde nattǝi; diga firissiya gbi'kiyai naa lamiya Muusarǝ dookairǝi, naa do̱o̱niya marirǝi. ⁴⁴Ura esku ezi se̱e̱ doosipu bonge, "Ura i og n kuwuz, gwanzi, kamnu i ri'gununu." ⁴⁵De Yahuuda Iskariyooti rektǝ, ree Yeesorǝ sǝ doo bonge, Lamz" sǝ kuwu." ⁴⁶Sei i kamu.⁴⁷Ama muzǝ iya de' ìirǝ rou fonkaa sǝ ɓaan se̱nza forossa gbi'zazzǝz tokrǝ. ⁴⁸Yeeso de̱si bonge, "I zaa naa dǝgdǝ naa fonkai kamkperǝ ni mii ruuzak ya? ⁴⁹N pin naa ii koobonaya Gwaaga Billǝkrǝ sǝ n kubrusǝnak i kame pa. Ama an bo̱'rǝm rii no̱k yi'iska ina rababi doon. ⁵⁰Iya ipu naa Yeesoi yas i no̱g.⁵¹Gbamz uza duwu sa' , tǝ' yaluwa liinin dǝu. i kamu ama seps ⁵²da̱a̱ yaluwi iirǝ na'rǝ sǝ no̱g kandǝzǝz.⁵³I kam Yeeso Domda Tozza Billǝzzǝ gwa ara Do̱'ga Toriya Billǝi naa do̱o̱niya marirǝi, naa Lamiya Muusarǝ Ro̱'o̱knairǝi i tookǝnnak. ⁵⁴Biiturus boo duwu sa'kasa' ar ye'na ha rekarǝ kaaka ara Domda Tozza Billǝzzǝ gwa sǝ gau ara gyebba gwaagei ipu ǝǝkǝn ra'rǝkrǝ.⁵⁵Do̱'ga Toriya Billǝi naa iya ipu ɓaiyai i laa sedaakum Yeesorǝ paa no̱k sǝbo iu. Ama i kinu pa. ⁵⁶Mari gennga i esǝ sedaakuma songbrǝm ullǝ paa, ama sedaakummi duu bila pa.⁵⁷Uri i ruu sǝ i esǝ sedaakuma songbrǝm ullǝ paa gee,⁵⁸ "E geeu dookrǝ gee boka wa'gǝs Gwaaga Billǝ ak sǝ boka wo̱m uka ru' taarerǝ." ⁵⁹Naa riik sedaakuma iim duu bila pa.⁶⁰Domda tozza Billǝz ruu paa sǝ de̱s Yeeso, "Ina mariya ai i doo mo̱o̱ro paa an, apu naa ina a dookan pa ya?" ⁶¹Ama rǝǝs kaa su' pa. Gǝbǝn Domda Tozza Billǝz de̱su gee, "Moozi kweebaaz, waza ura naa sǝ̀'sǝmazzǝ ya?" ⁶²Yeeso iisu gee, "Minzi. I og Waa Maz tiitǝkrǝ kolirǝ te' naa gbi'kǝma gamnarǝ na' go'narǝm."⁶³Sei Domda Tozza Billǝz taas yaluwa ullǝu sǝ de̱s gee, "Rikak a laak sedaakum uma gǝbǝn ya? ⁶⁴I geesapu sǝǝra papa dook, i doopu gaya?" Íi yas doo gee to̱o̱ na wǝr.⁶⁵ Uri i ma' tu'suku tuttǝ sǝ i bos muuga ullǝk sǝ i be̱'ru sǝ i doosu gee, "Dootǝm ina bo̱'rǝmkan!" Do̱o̱niya soojairǝi i pe'u sǝ i ɗu'u.⁶⁶De Biiturus pu gaptǝ kaaka ara gwa'akrǝ, waa kitakiiza gwaagirǝz uza zaa ullǝ. ⁶⁷Og Biiturus ǝǝk ra'rǝ, sǝǝtǝ ullǝ mis sǝ doosu gee, "Mo̱o̱ bǝn apu naa Yeeso maza Nazarattaz." ⁶⁸Ama sin sǝ doosu gee, "N me̱e̱ ina a yaan dookan pa."⁶⁹Se̱nza kiiza arkirǝz ugo sǝ gǝbǝn ma' dooska iya ipu arkirǝi, "Maza az pu íirǝ te'"⁷⁰ Ama gǝbǝn sin pakki. Lo' topa iya ipu arkirǝi i doosǝ Biiturus, "Zǝmazi apu iirǝ te' no̱k mo̱o̱ maza Galiilizzi."⁷¹Ama ma' gba'tǝmka naa dǝ'ǝs gee, "N me̱e̱ maza az koo ina ipu dookrǝndǝ pa." ⁷²Sei kǝ́ǝz puutǝ kwiika. Biiturus sundo naa paka Yeesu doosuk gee, "Wo̱nka kǝ́ǝz nabo kwii dǝn ittǝnǝya a sinkǝn me̱e̱ke dǝn taanǝ." Zok tapsu sǝ go'.

Chapter 15

¹Naa dəmta nit do̱o̱niya marirǝi na Do̱'ga Firissi, naa lamiya Muusarǝ dookairǝi naa majaliisaa Yahudaawairəi i dog Yeeso sə i asu mu' o kamu Bilaatussə mu'. ²Bilaatus de̱su bonge, "Mo̱o̱zi gwanza Yahudaawai rǝz ya?" Iisu bonge, "A doosapu." ³Firissiya gbi'kiyai i dogdǝn Yeeso pangn.⁴Gǝbǝn Bilaatus de̱su, "A bag naa una pa ya?" Geem pangna ipu dogdǝkǝnarǝ am. ⁵Ama Yeeso bag es pa, inni mǝs Bilaatus.⁶Bǝlla naasǝllǝ Bilaatus ke̱e̱sapu fassiki pursunaaza i te̱e̱guzzǝ. ⁷Mariya i ruus gwaar sə i iu zur sə i gbe'i pursunarəirǝ te' uza pii i de̱ru Barabbas. ⁸Bansa Mari i zaa Bilaatussǝ sǝ i doosu na bo̱'səbo ina ke̱e̱s bo̱'səkuborən.⁹Bilaatus de̱si bonge, "I íi mina fattǝn gwanza Yahudaawai rǝz ya?" ¹⁰No̱k me̱e̱me̱n Firissiya gbi'kiyai i kamtə Yeeso ullə no̱k keerǝssi. ¹¹Ama Firissiya gbi'kiyai i sugrǝ mari ina doo bonge bo ii ina fattǝbo Barabbazzi.¹²Bilaatus gǝ doosi bonge. "Mina bo̱'rǝ an naa gwanza Yahudaawairǝz ya?" ¹³I wo̱o̱ sut bonge. "Ɓaanu!"¹⁴Bilaatus de̱si bonge, "Laks anya?" Ama i bagə wo̱o̱ka sut paari, "Ɓaanu." ¹⁵De Bilaatus i gbopsiki timr, sei fassi Barabbas. Ɗa' Yeeso sǝ esiu ina ɓaau.¹⁶Soojai i ri'gunu gwanirǝ ar bissə sə i to̱o̱kən ii yas. ¹⁷I tə'sə Yeeso ruktan, sə i siu me̱e̱tuwolla kǝptəz sǝ i ku'su.¹⁸ Sei i təksu na' sə i doo bonge, "E də'sa Gwanza Yahudaawairəz!"¹⁹I vowu zullə naa gbala sə i tu'rusu tuttə. I gu' dii sə i də'su. ²⁰De i ɓamsapu ɓandəsku, i tussu ruktanzzi sə i assu yaləna gwandən, sə i keenu rekarə ar ɓaanarə. ²¹I pi' Simana sairinnaz Daa a Alekszanda na Rufussəz keetə waa dəl ularə na gum vaga rauwa Yeeso rǝu.²²Soojaiyi i kam Yeeso ara i de̱r Golgootakrǝ (waato ara i de̱r kè̱e̱wa zullek). ²³I esu maama inaabirǝ i fǝǝgǝs naa miirram, ama mu'us bo'ka. ²⁴I ɓaau sǝ i mas yalǝna ullǝn na billa wo̱ka wo̱gǝzzǝk sǝbo og ina koo ne̱e̱ya kinkan.²⁵I ɓaan Yeeso ak we̱e̱s piti muzǝ pazi. ²⁶Ullə zullə paa i ɓaa biita bə'səmrət bonge, "Gwanza Yahudaawairǝz."²⁷ I ɓaa rui ittǝkǝ na Yeeso, muzǝz na' go̱'narǝ, a muzǝz boo na' ukarǝ.²⁸Nok yi'iska ina rababai doon bonge "I ge̱'ku iya i duupairə te'."²⁹Iya ipu arkrǝi i rikǝ zur sǝ i doo bonge, "Somo, mo̱o̱wa aka ua'as Gwaaga Billǝk sǝ aka wom ru' taareez, ³⁰gbisəm zura mo̱o̱l sǝ a tiitǝ vaga rauwirǝ!"³¹Rii gǝ Firissiyaawaiya gbi'kiyai naa Lamiya Muusarǝ dookairǝi i bandǝs bonge, "Gbis uri, ama le' gbiska zura gwandǝl pa.³² Kweebaaz, gwanza Israilaawai rǝz na tiitǝ vaga rauwirǝ me̱, sǝ a og sǝ a esǝ timr." Iya i ɓaai yammai bǝn i iirǝsu leekrǝ.³³Diga we̱e̱s komna naa ittǝsǝ, tǝgra gbǝ'ǝs ar haa rakarǝ we̱e̱s taasǝ.³⁴ Yeeso tǝg gwera paari bonge, "Eloi, Eloi, laama sabaktaani?" uni, "Daa Billa miil, Daa Billa miil, no̱k an sǝ a wiye ya?" ³⁵Uri iya de' pourǝi i geeu sǝ i doo bonge, "Ke̱'en to' pu de̱rk Iliyarǝ."³⁶Uza no̱g sǝ' igtǝ sooso maama yaanǝmrǝ sǝ we̱' gbalarǝ sǝ yiisu na bo'. Mazzi doo bonge, "A zo' Iliya na za tiisku gǝ." ³⁷Sei Yeeso tǝg gwera paari sǝ wǝr. ³⁸Laabuleya gwaaga Billǝkrǝz se̱s ittǝzǝ diga paari haa diiri.³⁹Soojaa de' sǝ yer muug Yeesorǝz og ni wǝrǝnak doo bonge, "Zǝmazi maza az Waza Billǝzzi." ⁴⁰Kitaki uri i pii i de' ar ye'na sǝ i gwen. Iirǝ te' iiyi, Maryaamu Magdaaliya, Maryaamu maiya Yaakubu rǝz naa Soloomi. ⁴¹I pin Galiili ak i duu sǝ i gbaau. Kitaki uri gǝnŋa gǝ i za oksu Urshaliima.⁴²De nimz go̱'tǝ, no̱k ublaa go̱'ka zokrǝ no̱k ublaa ǝngǝskaa yahudaawairǝkki.⁴³ Yusufu maza Arimaatiyaz zaa roo, ur maza i no̱o̱suzzi, pu muzǝ do̱o̱niya marirǝ pu bǝlla gwanta Biilǝt zakǝnakrǝ. Kee kaakarǝ sǝ ree Bilaatussǝ sǝ ooro wo'sǝka Yeesorǝk. ⁴⁴Wǝrkaa Yeesorǝ ya'ak mǝs Bilaatus, de̱r sooja uza sǝ de̱su Yeeso na wǝrpu Zǝmagǝ.⁴⁵De gee sooja ezirǝ ge zǝma wǝrapu, esǝ Yusufu wo'sǝka Yeeso rook. Yusufu yiu yaluwa linin dǝu. ⁴⁶Tiis Wo'sǝka Yeesorǝk diga vaga raurǝ sǝ ɓundus naa yaluwa linindǝ ewi sǝ iitu gagǝra i ke̱ diga biilǝllǝ. Sei giis lakkpa bil su' gagǝllirǝ.⁴⁷ Maryaamu magdaaliya naa Matyaamu maiya Yoosi rǝz i og ara i ìin Yeesok.

Chapter 16

¹De ublaa əngəskənarək ar, Maryaamu Madaaliya naa Maryaamu maiya Yaakubu rez, naa Soloomi, i yiu urdiya dəənzaz,íí zaa woosikən wə'esǝkka Yeeso rək.² Naa nit ii ree gaggillə ublaa i ma'an ge̱'ka ru'a ɓansakairə, ii reks gaggillə zo̱o̱ra ubla gbətənakrə .³Ipu pakrǝ gwanirə te'ka, bonge ne̱e̱zi giisəkaa takpǝza su' gaggǝllǝ az ya? ⁴Ina gǝ tǝg no', a ii i oks uza giisapu takpǝzzi nok pu gbi'zǝz.⁵ I tor gaggəllirə roo, i og waa ɓamz uza gapsa pu na' go'onarə, naa yaluwa buwwau zokrə.⁶ Doosi bonge, "Kai serum pa, i laa Yeeso zi ura keetə Nazarat sǝ i gbagu az. Ruu pu, pu ang pa. Gwen ara i gbagnuk aa àk. ⁷Ama ii gəən i doosǝ kubu;baiya ulləi naa Biiturus. Aa ində mu'ezi, pu rekrə Galiili. I oksuku roo ni dossǝnənnak.⁸I keetə gaggəllirə roo naa nom, inni mǝsi i doosǝ koo maz pa, nok ser kamikan.⁹Naa nit ubla Altinerə de ruu robaamrə, se̱e̱ gbəska Maryaamu Magdaaliya ura i keesusu mai gbansas .¹⁰ Ree su doosǝ iya ipu yammai, zo̱o̱ra ipu we̱lǝkkin naa wəra. ¹¹ i gee ruutopu robaamrə səgə bo ogu ama i esǝ timr ina doosin də pa.¹²Sa'kaa roozo gbese mari uri ittəkə iya ipu ri'gəttəi mu' naa goos osa¹³ Ire doosǝ kubrubai ya i seettəi, ama i kwee pa.¹⁴Yeeso gə gbesə iya kamna muzoz ai, de' ipu rek rekrə sə bi'si we̱ngkaa timr naa ara i esǝn timr iya ii ogui rə pak. Sa'ka ruutun robaamrək¹⁵ doosi bonge, "Ren dəllə te', doon paka Billǝk marirə yas, ura esə timraz sǝ i bo'su batisma kink keesəka, ¹⁶ura esǝ timr paz i wo̱'suku."¹⁷I me̱ẹ̱kən iya i esǝ timr miirǝi naa bo'ka neta at. I keesik mai naa ri'ra mill, i pak naa mẹ̱'te a soma so'i¹⁸ i kamrək komi naa nata iit, gə ina bo' una naa ims te'en bo'kəni una pa. I rumgbuk kuni, i go̱'sǝk."¹⁹De daa Yeeso ɓams pak naa ii, i pe'su billǝ paari sə gau na' go'naa Billəkrə. ²⁰Kubrubaiyi i faks sǝ i doo paka Billək koo araya, gwan Daa Bil kam toms naa ii sə we̱ngrəs paka i dook naa ne̱ta məsəmrə i bo' rət.

Luke

Chapter 1

¹Mari gənŋa i yaan biika netta pu yi'sintət ande te'et. ²Ni i esənaa puk diga ma'karə iya i og naa norai rə naa gəbən, seeniyai i kamtə pakkəi . ³Okaa mikrə gə de' n wi'gəttəpu netti gbo'sirə gbo' diga ma'karə, go'gon n ka bisaa ni bo'rummunak, do̱o̱nza miiz Tiyofolos, ⁴Sə a mee zəmaa neta i kubrusəna etirə.⁵Ru'a Hiridus pun gwantə yahudiyattə,Frissa Billəz uza pii i deru Zakariya ura pu gɓaara toriya Billəi Abiza rəirə, kiiza ullə Alisabatu, keetə zeewa tozza Billəz Haruna rəurə. ⁶Ii ittəko yas i puna aibe Billə mu'pa, i duu dookaiya Billəi yas naa ina Bil doo bonge, na bo'rə zokan. ⁷Ama i puna waspa, nok Alisabatu ku'mulli, gəbən gwani yas ido'gəsapu.⁸Ubla ukarə Zakariya pu tomsa ullə Firissəm rə nok ɓaara iili naa toms. ⁹I təəgu naa billaa wooka woogəzzək, ni langsiya Firissei billə rəz pinnak, na tor gwaaga Billəkrə səna du'tə urdii. ¹⁰Bansa mariya ei yas ipu goka, ipu weerək Billə bəlla pun du'kən urdirəllə.¹¹Sei malaika Billəz gbəsurə, de'narə pou naa ara i du'un urdiiyak. ¹²De Zakariya ogu, zəngs keesu sə sər kamu. ¹³Ama malaika Billəz, doosu bonge, ''Sər kana kama pa Zakariya, Bil geesa pu weerəka mook, kiiza mooz Alisabatu dinsəka waz ya'aziz, i derku Yohaana.¹⁴A geek tingtum naa yaksa zok haa, gəbən mari gənŋa i geek tintum naa dinkaa ullək . ¹⁵Noka ri'ik wazzi gakp maza gbi'zaz Daa Billə mu', i yi'suku naa Rumsa ookapas Billəz diga gwandə mairə baalə, kana bo' maama inabirə koo ina ta'as sə bo'rukunpa.¹⁶Uzi yetək mariya israilai gənŋa Daa Billa illə, ¹⁷uzi assək Daa rə mu', kamkp toms naa Rumsa gbi'kəma pissə Iliyas. Kamtək gamnaa wessak dai naa yangirə te', yetək mari gənŋa iya i gee to' pai sə i yerə mariya wessai. Ri'erizi sə goptək mari sə i gau naa zo'ka nok Bil. kiiza miiz bən do'gəsapu.¹⁸Zakariya des tombaazi gee, bo'ok riga sə n mee minge ina an bo'rumkpa ri'ya? mii n do'gəsapu, kiiza miiz bən do'gəsapu. ¹⁹Tombaazi iisu gee, miizi Zibiril'lu ura də' Billə mu'uz, sə Bil tomte mina zaa pak naa moo sə mina doosa dooma tingnumam.²⁰ Noka ri'ik de a essə timr paka n doosa ekirə paa pa, a rəəsək, a le'ek pakpa sei ublaa neta n doo at bo'rumunnak bəlla Bil təəgənullə.²¹Mari ipu zo'ok Zakariyarə. Inni məsi nok lo'tən gwaaga Billəkrək. ²²De keetə le'pak naa iipa, yiirisi net naa na' sə i mee bonge Bil yiitupu una gwaaga gwandəkrə, sei yiigisi naa nat kotto le'pakpa. ²³De ublaa ullə tomsək ɓam sei gəə gwa'²⁴De ru'a ei i ar, kiiza ulləz Alisabatu pe' baara wazzel, sums zura gwandəl seer gbanaaraə kee goo pa. Alisabatu doo bonge, ²⁵''Gwenən ina Daa Bil bo'rən po'epu ri'ak, sə ogse yirkuu sə pe'ese dəksa zur, marirə mu'.''²⁶Seera bamrattə Bil tom malaika Zibirilu dəlla i der Nazerattallə buta Galilittə. ²⁷Rekarə waa nuuza mee yaari pazzə, Mariyaamu ura Yusufu ke'luz, Yusufu keetə zeeuwa Dauda rəurə. ²⁸Malaikazi zaa Mariyaamurə sə doosu gee, n de'sa moo a naa sə'səm Billə mu'uz, Daa Bil puna moo. ²⁹Paka malaikazirək gbe' Mariyaamu baar, nok mee de'əkaa eki pa.³⁰Ama malaikazi doosu bonge, "Kaa sərəm pa, Mariyamu Bil ge̱e̱ pu tingnum naa moo. ³¹Gwenum a pe'ek baara wazzəl sə a dingə waz ya'zəz, i də'əsku riir 'Yeeso.' ³²Gakp maza gbi'zaz, gəə i derku Waza Billəz ar koo neeya gbi'kəmrəz, Daa Bil esku teng gwansa domdaa ulləz Dauda rəz. ³³Gakp gwanta ɓamkpa piipat, yangiya Yaakubu rəirə paa. Gə gwanta ullət ɓank pa.''³⁴Mariyamu doosə malaikazi bonge, ina a doo eni bo'rumkpa rigaya? N meen yaara mazpa ak?'' ³⁵Malaikaazi iisu bonge, "Rumsa Billəs tiitək moorə, gə gbi'kəma Daa Billa paaləm ko'suka, nok ri'ik wazza a dingkuz i derku maza punaa aibe paz, Waza Billəz.³⁶Gwenum Alisabatu zeeuwəza mooz do'gəma ulləmrə ma puna baar ser bamrə, ura i deru ku'muraz. ³⁷Nok ina le' Bil bo'karən piipa. ³⁸Mariyamu doosu bonge, mii senza kiizaz Daa Billəzzi, ina a doon na bo'rum ri' naa mii. Sei malaikaaz ezi ri'gə sə daau.³⁹Dennirə, Mariyamu bo'rə genum, sə ri'gə naa gbaku dəl ularə yiima Yahudaawai rəmrə, ⁴⁰Ree tor Zakariyarə gwa' sə də'əs Alisabatu. ⁴¹De Alisabatu ge̱e̱ də'səkaa Mariyamu rək, sei waza ullə baaləz lamə sə Rumsa Billəz tor ullə timlə.⁴²Sei təg gwera paari sə doo bonge, moo kita kiiza naa sə'səmazzi, kita ki'rə te', gəə Bil sə'sapu waza moorə baaləz. ⁴³Nok an sə maiya Daa Billa miiləz zaa miirə ya? ⁴⁴Gwenum de n ge̱e̱ də'əskaa mook sei waza miirə baaləz lamə nok yaksa zok. ⁴⁵Bən ura naa sə'səmazzi, ura esə timr bonge, ina Bil doon bo'rumkpan.''⁴⁶Mariyamu doo bonge, ''Zəngsa miiz pu noosək Billə, ⁴⁷gəbən rumsa miis puna yaksa zok, naa Bil Kweebaaza miiz.⁴⁸Nok sundə naa mii senza n kwén unapaz, diga ri'ak mari pat, i derke mii ura naa sə'səmaz. ⁴⁹Nok ura naa noosəkazzi ura bo'sə neta gbi'tat. Nok riira ulləl pu noosəndəl.⁵⁰Ur Billa naa yirkulli iya i sərmuirə paa, diga ma'karə rekarə ɓamkarə, iya i noosəirə paa ⁵¹Bo'rəsapu ina məsəmrən , faksapu iya i teǵ zurai naa sundumiya iiyai.⁵²Tiisapu gwani təngwansa iisə. Ama sə tək mariya i tiis zurai. ⁵³Esəpu iya naa zaamai neta wessat, ama nen iya naa na'ai na'kotto.⁵⁴Esəpu senza ulləz Israi'la, sə ina sundə sə ina yii yirku. ⁵⁵(ni doosən do'ga mariya aarei yak bonge) ni gwan dossən Daa aaz Ibraahimrə naa yangiya ulləirə haa rekarə ɓapsarə.''⁵⁶Mariyamu gau naa Alisabatu seer taatə, sə gəə gwandə gwa'. ⁵⁷De zoora Alisabatu dingkən wazal rektə sei dingə waza ya'zaz. ⁵⁸Mariya i gau ar mukəi naa zeeuwiya ulləi i ge̱e̱ ni Daa Bil bo'sunu go'numak i do̱'su yaksa zokrə.⁵⁹De wazzi reks ublut samsaara, mariya i zaa nakɓurəi gee, bo de'su riir ''Zakariya,'' ni Daa gwandəzzak. ⁶⁰Ama maiya ulləz mu'us gee bo'rumkpa ri'pa, i derku Yohaana.'' ⁶¹I doosu bonge, ''Uza pii iirə zeeurə naa riili pa.''⁶²Sə i riisə Daa ulləz naa na' səbo me̱e̱ riira i de'sək wazzil. ⁶³Doosi bonge ina etubo ina bo biiskini paan, biisi riira ulləl Yohaana inni məs mari tele.⁶⁴Ni umkpa norak, sei su'a ullək gbe'rəm meela ulləl bins zok, sə ma'pak, pu noosək Billə. ⁶⁵Ser zasə mariya ipu yammai, naa məsəm gə koo araya yiimma Yahudawai rəmrə, mari i doorə pagn nettirə paa. ⁶⁶Iya i ge̱e̱ pakki i kam gwanirə timterə, i dedəs gee waza az gə na nootə gook rigaya, nok na'a Billəi ipu ullə paa.⁶⁷Daa ulləz Zakariya yi'is naa Rumsa Billəz sə ma' dooka ina bo'rumkpan bonge. ⁶⁸Daa Billa Israilairəu na no̱o̱s zok, nok zaa ko̱o̱s mariya ulləi sə keesi.⁶⁹Təktəpu gulla kweekaal Kweebaazəl diga zeeuwa Dauda rəurə. ⁷⁰Ni gwan doon anabawaiya ulləi rə su'rək iya ipu ookapai, diga do̱o̱ dook. ⁷¹Gə keeskaa umkeereiya aarə diga gbama iya i iyaa pairə na'rə yas.⁷²Doo bonge n bo'rəri sə n yii yirkuwa do'ga mariya aarəu, səna sundə naa doksəkaa ullək naa aibe pak. ⁷³Ni gba'təmsən Daa aaz Ibrahim ak. ⁷⁴Gee bo keeskaa nata umkeereiya aarəttə sə na noosbo naa serpa. ⁷⁵Ana gau ookapa naa gəbən mariya na'a íí puna hakkei pai, sə a bo'rə net ni Bil iinak dellə te' yas.⁷⁶Yer wazzirə sə doosu bonge, waza miiz, moo boo i derka anabi a ura naa Gbi'kəmaz, nok a gakp ura assək Daarə mu'uz sə a go'rəs billutta ullət. ⁷⁷N essək meeka, naa kinka keeska naa ra'səskaa hakkeiya íírək.⁷⁸Bo'rumkpa ri' nok daka yirkuwa aarə Daarəu, oosaa ar oonarək diga paari okək aarə pa sə po'aa, ⁷⁹sə okek mariya i gau təgrarəi naa zenŋəya wərkrəi sə geesaa bilaa a gakpən wessa naa Billak.''⁸⁰wazzi noo zokrə sə gau naa gbamma Rumsəm. Gau doolə roo haa sei de zoora ullə ma'an toms kaaka allə Israilallə.

Chapter 2

¹Do̱o̱ ru'a gwanza gbi'zaz Rommaz, Kaisar Agostus pun gwantəz, esə dooka ina bii mariya buttirə yas. ²Ge'ema emi umi ge'ma seenumam, ru'a Kiriniwus pun gomnaa Suriyak rək. ³Koo neeya na gəə gwandə dellə nok biika riira ulləl.⁴Yusufu bən ruu diga dəlla Nazerettallə buta Galilittə, rekarə della Beitalaamillə buta Yahudiyattə, ara i dingən Daudakrə nok ur bən zeeuwa Dauda rəuwi. ⁵I kee nok biika riir naa Mariyamu kiiza ullə ke'luz pu naa baara wazzəl.⁶De i pu arkirə zoora ullə dinka wazzəl bo'rum. ⁷Ding waza ullə seenzaz ya'zəz, ɓundusu naa yalləna i ɓundusun yangin sə ɓopsu ɓarka i esən negi rekak rə te' nok i kinə ar tiina pa.⁸Buttirə neebai uri ipii i kisə kaaka allə, pou Beitalaamirə, sə i zo' negiya iiyi naa tuks. ⁹Malaika Billəz gbə'sirə, gbi'kəma Daa Billəzzəm okkəs ara i kissən ekirə haa ser kami.¹⁰Malaikazi doosi bonge, ser kana kamən pa, n kamtən pu paka tingkak yaksa zokrək marirə yas. ¹¹Wonka della Dauda rəllə i dingsən pu Kweebaaz, ura Daa Bil təəguz Dangwanzaz. ¹²Ni i meekənak aa ak, i oksək waza lezzaz kinarə ɓarkrə roo i ɓundusu pu naa yallən.¹³Ni umkpa norak Malaikai uri gənŋa i tiitə sə i zaa dakən sə i noos Bil bonge. ¹⁴''Nooskaa na gau Billə ura naa gbi'kəmas, dellə te'bo gabta wessat naa mariya Bil ge̱e̱ tingtum iirə.''¹⁵De Malaikaiya eyi i gəə paari, sei neebaiyi i dakən gwanirə te' gee' zan a ree Beitalami a ree gwentə ina bo'rum sə Daa Bil doosa an.'' ¹⁶I ruu naa gbaku i ree oks Mariyamu naa Yusufu, naa wazzi pu kinarə te'¹⁷De neebaiyi i oksu, sei i doo ina Malaika doosi wazzirə paan. ¹⁸Iya i ge̱e̱i məsəm kami ina neebaiyi i doosi. ¹⁹Ama Mariyamu kam netti timlə sə gən sundume paa. ²⁰Neebaiyi i ri'gə ipu noosək Billə nok ina i ge̱e̱n naa ina i ogan puni malaika doosinik.²¹De ublut samsaara bo'rəm i nau wazzi i də'su riir Yeeso, riira Malaika esu ina gə pe' baara wazzirəl.²²De' dena Mariyamu naa Yusufu i bo'rəkən ina dokaa Bil esu Musaz keeka wenzu rəu, do'ga mariya Yeeso rəi i pe'u rekarə Ursaliima noka i yiikkunu Billə mu'uk' ²³Ni pun biisənən dokaiaya Bil esi Musa rəirə, keeka wenzeurə gee, kita kiiz na dingk waza ullə seenzaz i esku Billə mu'.'' ²⁴I ɗe'ez do'net sə i kuus kwaala goliya gwa'ai ittəko koo goliya woossəi ittəko.''²⁵Maz uza pii Ursalima i deru Saaminu, ura duu Bil naa timr muloz pu zo'ok ublaa i keesəkən Israilakrə Rumsa Billəz puna ur. ²⁶Rumsa bBilləz yiisu pu gee wərək pa, sei na oksapu Dangwanz, Kweebaaz ura Daa Bil teeguz sə tomtukuz.²⁷Ublaa ekirə Rumsa Billəs tiitə ullə paa, zaa gwaaga Billəkrə. De do'ga mariya Yeeso rəi i kamtu sə i bo'rə ina dokaiya Bil esu Musai i doon. ²⁸Saaminu puroo, ruu sə kwee wazzi sə noos Bil bonge, ²⁹Daa Bil, ri'ak gə daam senza mooz na ree oomi, ni a doonak.³⁰N okəsapu ura a tomtu nok keesəka mariz.³¹ Ura mon atəəgusu mari mu'uz. ³²Uzi kamtək oosa rekarə iya i me̱e̱ Bil pairə, naa gbi'kəm rekarə mariya moi Israilairə.³³Paka Saaminu doo wazzirə paa eki məs Daa naa Maiya wazzi rəi. ³⁴Saaminu sə'si, sə doosə Mariyamu maiya ulləz gee, ke'en to wessawe' " Wazza az, i gakp nok kaska naa ruukaa marirək gənŋa Israila, mari i pagrək net gənŋa ullə paa. ³⁵Ri'zi sə ina sums zok iirə timtirən gɓətək kaaka allə, moo boo a geek gomba moorə timlə ni fonkaazi bagag.³⁶Kita kiiz uza pii Anabiyazi, riira ulləl Hanatu ur waza Faanuyelləzzi, zeeuwa Aasha rəurə,do'gəsapu pu gwaaga Billəkrə. Ur tukuzzi ya'azza ulləz wərapu, diga i gamn kiim wi' gbansak.³⁷ Gapsapu tuukəm wi' zu'nare naa komna naa narei, gbas zaka noosəka Billə pa tuks naa ubla noos Bil naa mu'uska reka rek naa weerəka Bil. ³⁸Bəlla elirə ur bən ree ora Mariyamu naa Yusufu iirəkrə sə pak Yeeso rə paa naa iya ipu zo'ok ubla i keesəkən Israilaiyakrə yas. Yusufu naa Mariyamu i gəə gwanirə gwa' della Nazerettallə.³⁹Yusufu naa Mariyamu i gbams koo anya neta dookaiya Bil esu Muusai ina duun, i gəə Galili rekarə Nazarat della gwanirəllə. ⁴⁰Arkirə wazzi noo naa gbam yi'is naa meeka, go'numa Billəm pu ullə paa.⁴¹Willəwi' do'ga mariya Yeesu rəi i ree Urusalima, nok naasa sunduka ublaa Bil keetini Masarak. ⁴²De' Yeeso puna wi' komna naa ettikəi ree naasə ni i kéésənak.⁴³De' naas ɓam i keetə bilaa gəəkarə gwa'ak Nazaratak, ama Yeeso de'tə sa' Urusalima, do'ga mariya ulləi i me̱e̱pa. ⁴⁴I og ni pu marirə te'ek, i ri'gə ubla muko i ogupa i ma' laaku zeewi naa uriyangirə te'⁴⁵De i ogupa, i gəə Ursalima sə i laau.⁴⁶ Ublut taatə ar sə i kinu gwaaga Billəkrə te' ganmnarə naa lamiya gbi'kiyai, ke'si to' sə dedisi. ⁴⁷Iya i geeuwai yas inni məsi nok me̱e̱kaa ullək naa ni baggənak.̃⁴⁸Do'ga mariya ulləi i ogu, məsəm kami i me̱e̱ ina i dookan pa. Sei maiya ulləz doosu bonge, ''Waz nok an sə a bo'see ri'ari ya? Mii naa Daa mooz epu laakarə.'' ⁴⁹Iisi bonge, ''Nok an sə i laye ya? I me̱e̱ ara to̱o̱ N gagkpən mində Daarə gwa'ak paya?'' ⁵⁰Ama i meegəs ina doosin pa.⁵¹I gəə Nazeret yam, koo bənaya duu ina i doosun ama maiya ulləz kam neta eti timlə. ⁵²Yeeso noo naa meeka naa daksər, kin kwe̱eka Billə naa marirə.

Chapter 3

¹Wi'a Tibaariyas reksən wi' komna naa gbonaarək gwanta buta gbi'ta Roomattət, Bilaatus Babuntus pun gwantə buta Yahudiyattə, Hiridus pun gwantə buta Glilittə, zeewəza ulləz Filibus pun gwantə buta Itturiya naa Tarakumitis attə, Lisana boo pun gwantə buta Abiliyattə. ²Hananiya naa Kayaafa iiyi do'ga Firissiya Billəi, ru'a eiyirə paka Billək zaa Yohaana waza Zakariya rəzzə Doolo roo.³Koolə atta ɓapsa womaa Urdun natrə, sə doosə mari paka Batisma a pu'ka na'rəz zək, naa a ra'səka hakkeirəzzək, gee ina kwee Batisma səna yii i pu'sapu na' hakkeiya iirə i bo'ríirə, i səətəpu mis Billə pourə.⁴Neta eti bo'rum ni biin zok rababaaza anabi Ishayarəz doo bonge, "Gweraa uzarək dersu' Doolo roo, 'Sə doo bonge, go'rəsən billəta Daa Bil duukənat.⁵Yi'sən yirkət, waagəsən yiim naa gbakse yas, leesən bilitta ko̱'os yasat, go'rəsən bilətta oopat nayer ookapa. ⁶Mari yas i og keeskaa Billək.'''⁷Yohaana doosə mariya i keetə nok səna bo'səbo Batisma eyi gee," Ii enka baiya ri'ai ni komiyak, nee doosən ina nog bissa Billə pu zakrə as ya?⁸Bo'rən tomtiya i yiik gee i pu'sapu na'ai, kai sundə timtirə gee Ibrahim eezzi pa, nok koo billiya airə te' Bil ka le'len eska Ibrahim yangi.⁹Nok i gapsapu bootus tə'katə naa diik, tə'a reu sə buruma wessa pam tele i dopsək sə i kos ra'rə.¹⁰Sei bansa mariya eyi i desu gee, sə ri'eki é bo'ok anya? ¹¹Sei Yohaana iisi gee, ko neya puna yallən ittənəz naa kaasə ura pisu paz, ura puna rekaz ur bən na bo'rə ri'¹²Iya i kwee sookai uri i zaa, nok səna bo'səbo Bstismai i desu gee, lamz eegə ena bo'rə anya? ¹³Iisi gee, kai kwee na ar ina i doosənan pa.¹⁴Soozai i desu bonge, eegə e bo'ok anya? Ii gee kai kweerə wees koo neta marirət so̱ngb rə paa pa, pe'en ɓəska baar naa faasəma iim.¹⁵Koo neeya pu zo'ok zakaa ura Bil təəguz sə Bil tomtukuzzə, sei i pu sundukrə gwanirə timtirə gee, koo ləəgə uza Kweebazza rooz ya? ¹⁶Iisi bonge, "N bo'sən Batisma naa maam, ama ura arez pu zakrə, ura N kwe' sə Nka bins gwe̱tta ullə tagrət paz, bo'səkən Batisma naa Rumsa Billəs naa ra' .¹⁷Kamsapu kəta gɓə'karət gwandə na'rə, nok gɓəska dokt naa go̱ni, dokta wessat to'ok werəkrə go̱ni boo i dooski ra'a gbampakrə.¹⁸Naa pagrəma emi sə Yohaana doosə mari paka tingkak. ¹⁹De' Yohaana bi'sə Hiridus nok kamn Hiridiya kiiza doowirəzzak, naa gə neta enku bo'rot. ²⁰Sei Hiridus gɓə' Yohana pursinarə naa ri'ik sə bagə hakkei a do̱o̱irə paa.²¹De' pu bo'sək mari gənŋa Batisma rə sei bo'sə Yeeso Batisma, de' pu we̱e̱rəkrə sei ara paarik gbe'rumtə. Sə Rumsa Billəz tiitə ullə paa ni goluzak, ²²sei gwéra paktə diga paari gee, moozi waza miirə N Iiuwaz N ge̱e̱ yaksa zok naa moo wessawe.²³Yeeso puna wi' zur naa komnai, wakatiya ma'an tomsa ulləsallə. Mari i pe' gee, ur waza Yusufu rəzzi, Yusufu waza Heli rəz. ²⁴Heli waza Matat təz, Matat waza Leevi rəz, Leevi waza Malashi rəz, Malashi waza Zannai rəz, Zannai waza Yusufu rəz.²⁵Yusufu uzi waza Matiyas səz, Matiyas Amos səz, Amos waza Nahum dəz, Nahum waza Esli rəz, urbən waza Naggai rəz. ²⁶Waza Mata rəz, waza matiyas səz, waza simiyon dəz, waza Yuseka rəz, waza Yoda rəz.²⁷waza Yohana rəz, waza Zarubabila rəz,waza Shiyaltiyi rəz, waza Wiri rəz,²⁸ Waza Malik rəz, waza Addi rəz, waza Kosaama rəz, waza Almadarma rəz, waza Er rəz.²⁹ Waza Yosi rəz, waza Aliyema, waza Yorima, waza Matat təz, waza Laawi rez.³⁰Waza Saminu rəz, waza Yahuda rəz, waza Yusufu rəz, waza Yohaana rəz, Aliyakima rəz. ³¹Waza malaya rəz, waza mainana rəz, waza Matata rəz, waza Natan dəz, waza Dauda rəz.³² Waza Yaasa rəz, waza Obida rəz, waza Buwaza rəz, waza Salmuna rəz.³³Waza Aminadab rəz, waza Adini rəz, waza Arama rəz, Hasruna rəz, waza Farisa rəz, waza Yahuda rəz. ³⁴Waza Yakubu rəz, waza Isaku rəz, waza Ibrahim rəz, wazaTera rəz; waza Nahor rəz. Waza Seruk rəz, waza Reyu rəz, waza Feleg rəz, waza Abiru, waza Seelas səz. ³⁵Waza Kainana rəz, waza Aifaksada rəz, waza Seem rəz, waza Nuhu rəz, waza Lamek rəz.³⁶Waza Metusela rəz, waza Anuhu rəz, waza Yaret təz, ³⁷waza Meshalel ləz, waza Kainana rəz. ³⁸Waza Enos səz, waza Stiitu rəz, waza Adamu rəz, Adamu boo waza billəz zi.

Chapter 4

¹Yeeso yi'is zok naa Rums, ni gətən womaa Urdunakrə, sei Rums neu rekarə doolo roo. ²Ru' zu' ittə, Setan gwegu. Ru'a eirə regə ko unapa bo' koo unapa, busum kamsupu.³Seetan doosu bonge, "Na moo Waza Billəzzi gə, doosəm billa al nayerə Buroodi.'' ⁴Yeeso iisu bonge "Pu biisinən, naa buroodi zi kotto sə maz kink zəngs pa.'''⁵Gə seetan kamu yiig ukarə ar ye'na sə yiisu neta delləz naa gbi'kəma ulləm yas. ⁶ Sə seitan doosu gee, n eska neta at naa gwanta naa gbi'kəmma ulləm yas, n bo'rəri nok i essessepu bila mina gau gwanta root, nka le'len eska ura gosez. ⁷Nok ri'ik mona gu' dii sə mona no̱o̱se, yas yerəpu a moon.''⁸Ama Yeeso iisu bonge, "pu biisinən, a noosək Daa Billa mool, gon muzozi sə a esku gbi'kəm.⁹Sei seetan ren Yeeso Ursalima rora gbi'la i wommallə, sə doosu bonge, "Na moo waza Billəzzi gitəm diga eri. ¹⁰Nok pu biisinnin gee,tomtək malaikaiya ulləi sə ina kweesa. ¹¹I təka paari gwanirə nattə nok bo'ta sə a kasə billə paa.'''¹²Yeesu iisu bonge, 'A gwek Daa Billa mool pa.''' ¹³De' Seetan ɓams gweka Yeeso, sei duu rekarə mu'ka topa.¹⁴sei yeeso gəə Galiili yi'sənzəz naa Rums, dooma ulləm yas at yanga dermiya eirə. ¹⁵Sə kubrusən gwaaga Billəkrə, sə mari gənŋa i zanu.¹⁶Ubla ukarə zaa ara dagənakrə ni kèèsən go'karək, tor rollə ubla əngəskənarə, ruupaa nok bo zangək. ¹⁷I esu rababaaza Ishaya rəz gbe̱'rə rababaazi sei og ara i biin gee.¹⁸" Rumsa Billəz pu miirə paa neksəpu mina doosə mari paka go'ok, mina doo paka mariya i diktiirək gberəka no' mina kees mariya ipu ɓasuu rei. ¹⁹Mina doo ublaa Daa Bil bo'kən go'numak.''²⁰Sei gbe'es rababaazi sə esu tombaiya rollirəi sə gau dii, mariya ipu rollirəi i tossu no'rə. ²¹Sei ma'pak sə doo bonge," paka ak yi'sapu iirə to'rə.'' ²²Iya ipu eri məsəm kami nok paka ullə doo wessa eki, sə i dooka gee waza Yusufu rez aa az paa?''²³Sei Yeeso doosi bonge, i re'səkeren pak zəma."Moo lamz go'səm mon, ina a bo'tə Kafarnahum an, bo'təmee moondə dellə ang yam.'' ²⁴Puu doosi bonge, ''Zəmazi N pu doosəkəndə anabi no̱o̱s zok gwandə dellə pa.²⁵Zəmazə' N pu doosəkəndə, do̱o̱ ru'a Saarəza Billəz Iliya rəirə, tuuki gənɲa Israila, ru'a maam lanɲənpa wi' taarei naa seer bamrəirə, sə busum gomən wessawe buttirə. ²⁶Naa ri'ik i tom Iliya uzarə pa, sei tuukuza gau Zarifat popsa naa Sidonnaz. ²⁷Bədi bəlla Iliya rəllə, ama i go'os uzapa sei Na'aman a Suuriyaz gwan muzo.''²⁸Mariya rollirəi baar suggi, de i ge̱e̱ ri'eri. ²⁹I ruu i keesu dellə sa', i renu gida yiigrə, iyaanu veksku yirkarə. ³⁰Ama kee gwanirə te'ka sə ri'gə ri'gətta ullət.³¹De ree Kafarnahum buta Halilittə ubla əngəskənarə, sə tor rora Billəllə sə kubrusən mari. ³²Sei kubruskənaa ullək məsi nok i ge̱e̱ paka ullək puna gbam.³³Uza puroo naa rumsa mairəz, woosu' paari gee, ³⁴"An kassee naa moya Yeeso a Nazeretas? a zaa wo'sekeerə ziya? N meyamen koo moo neeziya moozi Waza Billəz!"³⁵Yeeso bi'sə maaz ezi gee" Gɓə'səm ri'ak, keem ullə zokrə " sei maaza ezi me'su dii marirə te'ka ama bəssu pa. ³⁶Mari yas inni məsi sə i doo gonirə te'ka gee, irim maza pazzi har sə bi'sə rumsa maairə naa gbi'kəm naa gbam ya? ina kee sə i kee ya?³⁷ No̱k riizi ii maa doom a ulləm dəlmə a pourəi rə.³⁸Sei ke̱e̱ sei tor rollə Simon də gwa. Simon boo guneriya ulləz pu yaa lə naa wo̱o̱su, sə oorə nok ur. ³⁹Sə re də gwandə paa, sə yengsə wo̱o̱suwa ewi, sə markən naa ur, lo̱'pa sei tor tomsə.⁴⁰Də ubla witə, mari i kamtə Yeeso mariya naa kunt ɓəse be'ei. sə yii na' a ulləi, sə go'si i tele. ⁴¹Mai i ke̱e̱ marirə gənŋa. sə i doo bonge,'' Moozi Waza Billəz!'' Yeeso yəngsə! maiyii sə gəə ro'ni pak, nok i me̱e̱gəsa pu uzi Kweebaaz.⁴²De ar oo laa ara mari piin pak sə rə gaptə. mari gəngəng i laagu sə i kinu, iyaa boka ro'nu kana dabo pa. ⁴³Ama doosi gee gapsapu sei mina bo'rə paka Billək dəlme̱ gənggəng uki i tomtine ak.'' ⁴⁴Sei ree mu' naa dooska mari paka Billək dəlmeya Yahudiya təirə yas.

Chapter 5

¹Ri'ak bo'rə sapu də mari i dakən Yeeso rə pourə ipu ge̱e̱k paka Billək rə, pu də'narə popsa badəra Zanisaratəllə. ²Og ɓarəm ittəmə de'narə popsa badəllirə. Mariya i kam duktai i keegəs, ipu neksək yansa iirə kamkpa duktəssə. ³Yeeso tor ɓarka mu'kəkrə ɓarka Biturus sək, sə ooru na bagə səəsəka ɓarki maamrə te' topa, sə gau te' sə kubrusən mari gbarki rə te'ka.⁴De' ɓams pak sei doosə Siman bonge, ''Ke̱e̱tə təm ɓarka mo̱o̱k ara sur ak rə, sə a me̱' yansa mo̱o̱s,'' ⁵Siman iisu, sə doo bonge, ''Dangwanz, e kam tomz tuks bo'or ama e kam una pa, ama de a doo pu gə̱' n faksək yansa miis. ⁶''De i bo'rə ri'eri sei i kamtə dukt haa sə le̱ ei, yansa iis ni taasək tannak. ⁷Sə i der iya ipu gwani rə pourə ɓark uka rə, sə ina za do̱'su borə. I zaa sə i yi'is ɓarəm mii yas, haa ni i ɗumsək dii.⁸Siman Biturus de og rii kasə Yeeso rə mu sə doo bonge ''Ri'gəm ari nok mii maza naa aibeszi Dangwanz.'' ⁹Nok zok me̱e̱su pu, naa iya ipu yam ai yas, naa gə iya ipu yam wo̱o̱ma ekirə roo i pe̱'tii. ¹⁰Yakubu naa Yohana, waza Zabadii rəz, kura gwageya Siman dəz. sə Yeeso doosə Siman bonge, ser kana kama pa, nok diga wonka rekarə mu' a kamkp mari.'' ¹¹De i kamtə ɓarka iik kaaka allə sei i daa eri yas sə i duu.¹²Sə reks haa ara rən dəl ullakrə, ur uza puna kunu a bə̱dəmrəu eri. De' og Yeeso sei kas gwandə mu' sə sə ooru doo bonge, ''Bil, moona Ii gə, neksəme ooka pa.'' ¹³Sə Yeeso yii na'a ulləi sə pa'u sə doo bonge, ''N Iisapu go̱'səm , ''lo'pa sei bədəmmi ra'səm.¹⁴Sə doosu bonge, kana doosə ko maz pa, doosu ri'eri, ''Ri'gəm rigətta moot, a ree yii zura mool tozzə, sə a esə hadaya nok go'oska mook ni Musa doon ak. Nok səna yi'is dooka eki.''¹⁵Ama ina bo'rəm eni yas dəl, sə bansa mari i zaa sə boo gee ina kubrusənnan, naa sə boo go'os kuntə. ¹⁶Sə ke̱e̱ naazəz ara uza pinpakrə sə we̱e̱rə.¹⁷Rəkte təpu ubla uka a kubrus kəndəkrə, ama Farisaawai ipu roo naa lamiya bisəi iya i keetə dəlme soma-so'o̱i, buta Galilittə naa Yahudiya, naa gə iya i keetə dəlmeya Urselima airəi. ''Gbi'kəma Dangwanz zəm puna ur haa sə i go̱'sək.¹⁸Sə yar mari uri i zaa ullə, naa gbə̱ə̱tə naa uza ura pu boosən zəz zaz , sə i laa bilàa i torkunuk sə gbou Yeeso rə mu'. ¹⁹I kin bila i trorkunuk pa, nok bansa mari aa ai i dag, sei i gbər rollə paa, sə i zu'ttə mazzi gbətətra ulləllə, mariya eyi rə te' Yeeso rə mu'²⁰De Yeeso me̱e̱men sundumeya ii, iisi sə doosi bonge, ''Nok an sə i sinkən ində timterə ya? ²¹Dooka pakki ar ya, aibei a mooi i ra'səsai pu, ko dooka gee ruum a ri'gə?' Sə ina mee Waa Maz punaa gbi'kəm dəllə sə ra'sək hakkei ai, N doosa ruum, a pe' gbəttira mool a ri'gə gwa'''²²De Yeeso me̱e̱men sundumeya ii, iisi sə doosi bonge, '' Nok an sə i sinkən ində timterə ya? ²³Dooka pakki ar ya, aibei a mooi i rasəsai pu, ko dooka gee ruum a ri'gə?' ²⁴Sə ina mee Waa Maz punaa gbi'kəm dəllə sə ra'sək hakei, N doosa 'Ruum, a pe' gbettira mool a ri'gə gwa.'''²⁵Lo̱'pa sei ruu paa gwani rə mu' sə pe' gbəttira ulləl kissən eli sə ri'gə gwandə gwa,'' Sə no̱o̱s Bill. ²⁶Koo bənaya zok məsu sə i no̱o̱s Bil. Ser kamu sə doo bonge, ''N og pu neta ar, neta məsum rət wonka.''²⁷De neta eti bo'rəms, sei Yeeso ke̱e̱ goo sə og ura ''Kwee sookaz uza i deru Laawi pu gamna rə ror iimma sookrəm rə sə doo bonge, duutəme.'' ²⁸Sei Laawi ruu da̱a̱ netti yas.²⁹Sei Laawi bo'rə naasa gbi'sas nok Yeeso. Iya i kwee sookai uri ipu roo gənɲa naa mari uri ipu rek reka rə ara i regən rek ak rə. ³⁰Ama Farisawai naa biibaiya eyi ipu doosək kubrubaiya ulləirə gee, nok an sə a reg sə a bo' naa mariya i kwee sookai naa bən iya naa hakei yai ya? ³¹Yeeso iisi gee, mariya ipu wessai una kassi naa lamz pa sei ko iya ipu naa kunui. ³²N zaa nokka iya i puna goonəmai, sə ina pu' na' pa, ama nok derka iya naa hakei sə ina pu' na'³³Sə i doosu gee, ''Kubrubaiya Yohana rəi, i riirin riiwa bo'ka maam rəl sə weerə, naa gə kubrubaiya farisawai rəi, i bən i bo'rə rii. Ama kubrubaiya mooi i regə sə i bo'. ³⁴Yeeso doosi bonge, nezi irə te'ka sə ka kam kiiz, sə daks doowiya ya'azəi sə ina rii riiwa rek rəw wak'kateya ya'aza kam kiiz ezi piin erə te'ëzzə ya? ³⁵Bəl ulla pu zakrə i pe'sək pen ura kam kiiz az doowirə te', ru'a eirə zi sə riik riiu.³⁶Yeeso doosi re'sa pak. ''Ko uza muzo sə taaz yaluwa pouwaw sə borən yaluwa dowaw ya, nok yaluwa doowa ewi ka taaz tan səka daa a pouwaw.³⁷Maza to' maama inabirən pəmmam yəəga do̱o̱kak rəz piipa. Nok maama inabirə pəmma emi ka da'titə yəəga dooka eki səka kuus buttə. ³⁸Ama maama inabi rə pəmmam to'zok yəəma pəmmam rə. ³⁹Ura ka bo' maama inabi rə do̱o̱mam sə ka la' a pəmmamaz piipa nok dook gee, maama inabirən do̱o̱ma emi ar an.

Chapter 6

¹De bo'rum, ubla əngəskənarə, Yeeso bassə te'ka, sei kubrubaiya ullə i abdə renta Alkama sə i təu, sə i təwi mu'ka mu'.² Ama Farisawai uri i doo bonge, nok an sə i bo'rə ina go'pan ubla əngəskənarə ya?³Yeeso doosi gee, i zangə ina Dauda bo'rən bəlla busum gomlullə paya? Ur naa mariya ipu yammai. ⁴Ree gwaaga Billəkrə, sə pe' burodiya ogsus, sə regu , sə esu mariya ullə i ri'gə yammai ina regu, nok burodiya ezi riirin, sei firissii iregu kotto. ⁵Sə doosi bonge, ''Waa Maz uzi Dangwanza ubla egəskənarəz.⁶Ubla əngəska uka tottə, sei tor gwaaga Billəkrə sə kubrusən mari. Sei maz uza naa zok bo'sənk na'ukarə. ⁷De biibai naa farisaawai i gwenu oomi o' nok i ii meeka, koo ləəgə go'sək gon mazzi ubla engəskənarə ya? Səbo kinə bilaa bo də'kunuk. ⁸Ama meegəsən pu ina i sundən, sə doosi bonge, ura naa na' bo'sənk ezi, ''Na ruutə sə na de' te'eri.'' sə mazzi ruu de' iirə te'ka.⁹Yeeso doosi gee, n pu deskəndə go'gon ubla engəskənarə, a bo'rə tomsa oomiz ya? koo a bo'rə ina go'pan ya? ¹⁰Sei ko'sini nor gwani yas, sə doosə mazzi na yiitə na'a ullək' de yii sei gəə oomi. ¹¹Sei baar sugi gwnai yas. sə i pag gwanirə te' i doo bonge, a bo'ok riga naa maza az ya?¹²Ru'a eirə sei dək ge'rəpaa, sə weerə gon muzə, weerə Bil haa ar oosu roo. De ar oosapu, sei der mariya ulləi ina zaa. ¹³Roozi sə təəgə tombaiya komna naa ittəkəi, sə deri tombai.¹⁴Ri'tiya kubrubairəi uyi, siman ura i deru Biturus saz, so'za ulləz Andrawus, Yakubu' naa so'za ulləz Yahaya, Filibus, Batalamawus. ¹⁵Mata, Tooma, Yakubu waza Halfa rəz, Siman ura i deru Zalotis, ¹⁶Yahuza waza Yakubu rəz. Naa Yahuza ura yinguz.¹⁷Yeeso tiitə naa ii yiigirə, sə i de' yamma gɓerma allə naa bansa mari diga Yahudiya naa Urusalima, naa gəbən ɓapsa gbənaa Taya naa Sidonak rə. ¹⁸I zaa geekurə naa gəbən na go'osbo kunttə somaso, haa naa zama go'pam. ¹⁹Ko neya bansa mariya eiyirə te'ka, yaanu, ama go'si yas sə i go'os.²⁰De gwenə kubrubaiya ulləi sə doo bonge, iya naa sə'səmaiyi iya una pisipai, gwanta Billǝt a iiti. ²¹Iya naa sə'səmaiyi iya woduu gomii i eski rek, i kink, iya naa sə'səmaiyi iya ipu wərarəi nok kink yaksa zok.²²Iya naa sə'səmaiyi mari ina mu'sən sə ina yiisən be'səm naa enkuu nok waa maz. ²³Zok na yagən nok ipu naa baksiya gbi'zaz billə paa, nok domdaiya iimaa i bo'sə anabawaiya do̱o̱i ri'eri.²⁴Ina yirkurə ii mariya naa na'ai nok i geesapu tintuma iim, ²⁵Ina yirkurənni iya baar dagənai nok woduugonkən, ina yirkurənni iya ipu mandəkrək ri'ak ai nok i go'ok wəra naa wagər.²⁶Ina yirkurənni iya mari i zanənai, nok do'ga mariya ii i bo'sə anabawaya songbrəi rii.²⁷Ama Npu doosəkəndə iya ipu ke'ek to'rəi winən maza mu'sənnaz sə i bo'su ina oomin. ²⁸Sə'sən iya i mu'sənai sə i weerəsə iya i ɓəsən baarai Bil.²⁹N pu doosəkəndə, maz na be'a laktəka na' ukarekrə yesmu a na' go'narək bən, gəbən maz na pe'sa yallu a moou daksumu naa borgoa mooz yam. ³⁰Maz na oora una esmu, maz na pe'es una iirə kai doo bonge, na gətnən pa.³¹Ina a ii monge ina bo'səbo eni, moo maa bo'səm mari ri'eri. ³²Ina bo'sə mariya i bo'sən go'numaiyi, go'num kotto an baksəkən ya? Ko mariya naa hakkeiyai maa i bo'rəbon rii. ³³Ina yii go'num naa mariya i bo'rə go'numai tangə, kinək baksi andə ya? Koo mariya naa hakeiyai maa i bo'rə bon ri. ³⁴Ina esə gimr nok mariya i gənkənai kotto gə, i kinək anya? koo mariya naa hakkeiyai maa i bo'rə ri'eri paya?³⁵Ama iin mariya i iin pai, sə i bo'si ina oomin, esni gimr naa gənkəna pa' moi i kink faasəm gbi'mim. ³⁶Gamn naa go'num nok Daa iiz maa puna go'num.³⁷Kai zeesə mari bispa, nok ii maa i zeesəkən pa. Kai ɓə'əz mari pa, moi maa i ɓə'əskən pa. Ra'səsən mari laatəra iil, moi maa i ra'səskən.³⁸Essən mari, moi maa i eskən gənɲa. I riisəkən naa ker go'na haa sə kuurə dii. nok naa kəra i riisə urikki sə i riisəkənən.³⁹Sei gə esi re'sa pak uka gee, Ruz le'eklen sə gèèsə doowi ruz uza bila ya? Na bo'rum ri' gə, gwani yas i kassək dullə. ⁴⁰Kubribaaz ar lamza ulləz pa, ama na kubrə səna le'oomi le'elen sə gau ni lamza ulləzzak.⁴¹Nok an sə a gwenə laatəra doowirəl ya? Ama a og laatəra mondəl paya?̧ Nok an sə a doosək ungwanza mooz monge, də'əm n pe'səssa waa silla morə nollə ya? ⁴²Ama ale' pe'səka te'a mondə nollək paya? Moo Dankaame, pe'səm te'a pu mondə nollək zanga sə no' ina taasa wessa sə a og ar, sə a le' keesəka waa silla ungwanza moozə nolləl.⁴³Nok te'a oomik le'ek sə reu bumbi pa. Gəbən te'a go'pak le'ek rekkpa yangiya oomii pa. ⁴⁴Nokarik, i le'eklen sə i mee te'a oomik yangiya ulləi rə. Nok mari i au mangoro kəptə paapa.⁴⁵Maza wessas bo'rə ina oomin, nok sudumiya wessai ipu ullə timlə, ama kobənaya enka baaz bo'rə ina go'pan, nok sudumiya i go'paiyi ipu gondə timlə.⁴⁶Nok an sə i de̱re dangwaz, dangwanz sə i bo'rə ina n doosənan paya? ⁴⁷N pu dosəkəndə maza zaa miirə sə gee paka miik, sə kamn toms wessas. ⁴⁸Mazzi puni wombaaza ze' ar kurka gwaag ullək ka'rə paak, wuugum zaa ɗu' gwaagi, ama kasəpa nok i womsapa oomi.⁴⁹Am ura ke'to paka miikrə sə bo'rə ina n doon pas. kwe̱'kənkwe̱ naa wo'rirə paa kur wessa pas. wu'gum ruutə, zaka gwaatə ɗu' gwaagi kasə yas go' gwenka pa.

Chapter 7

¹Sa'kaa Yeeso gbamsən pu dooka ko anya yas matirə te'ka, ri'gə sə ree tor Kafarnahum.²Senza do'ga ya'al ullarəz iinupas pu kunzuz, ni wərək dərak. ³De do'ga ya'ali gee paka Yeeso rək si tomsu dooniya Yahudaawai rəi, ina doosu na zaa go'su. ⁴De i zaa Yeeso rə pourə sə ooru wessawe gee, "ura az to̱o̱ to̱n aka bo'su ri'eri. ⁵Nok ura ii buta eettazzi, gəbən gwanzi womsee rora Billəl."⁶Se yeeso pu rigəttə na ii reksək gwaagirə dəra, sei do'ga ya'ali tom ungwani ina doosu bonge' Daa Bil kaa ɓəs zura mool baar pa, nok n kwe̱' ara a zakən miirə gwa'ak pa. ⁷Gwanki bo'rə sə N og N kwe̱' ora N zakkən moorək pa, ama doom pak tan senza miiz go'sək gon. ⁸Nok mii yam mii maza gbi'zazzi, N puna soozai miirə dii, le'len sə n doosə uza minge zam sə zaa, gə n doosə senza miiz bo'rəm ina ri'an sə bo'rə.⁹De Yeeso gee ri' sei mazzi məsu, sə yerə bansa mariya i duutu eirə sə doosi gee, koo Israila n kinə maza esə timr ri'an az pa. ¹⁰Sei iya i tomtii i gəə gwa' ire oks senza ezi go'sapu.¹¹Sa'kaa roozə Yeeso pu reekrə della i der Niyel allə, kubrubaiya ulləi i puna ur naa gə bansa mari gənga. ¹²De pu reksəkrə sugokna dellirə, sei i sarə naa maz uza i gəmtupu wərkək, maiya ullə dingə gon muzo gəbən tuukuzzi, mari gənga ipu gaptə naa ur. ¹³De Daa Bil ogu sə ogsu yirkurə sə doosu gee. kaa go'pa. ¹⁴Sei po'gə gbəta wərka eki sə iya i gumtui i de', doosə waa gbamzi gee," ruum paa.'' ¹⁵Ura wər ezi ruu paa sə ma'pak, sə gəsnu maiya ulləz.¹⁶Sei sər kami yas, sə i ma' noosəka Bil gee," I ruututə pu tombaaz uza aarə te'ka gəbən Bil gwenə mariya ulləi. ¹⁷Paka Yeeso rəkn yasapu buta Yahudiyat naa dermiya keerai.¹⁸Kubrubaiya Yhohaana rəi i doosu neta eti yas. ¹⁹Gəbən Yohaana der tombaiya ulləi ittəko, sə tomi Dangwanzə ina doosu gee," moozi ura zakkas ya, koo ena zo' uza ya? ²⁰De mariya ei i zaa Yeeso rə pourə i doo gee, Yohaana ura bo'rə Batismaz zi tomtee moorə bonge ena detta, "Moozi ura pu zakkrəz ya, koo ena zo' uza ya?²¹Bəlla elirə go'os mari gənɲa kunta ittə naa mariya rumsa mairə tosirəz, ruri gənga i okə ar. ²²Yeesu iisi gee, gəən i ree doosə Yohaana, ina i oggan naa ina i geen. Ruri i okkəsapu ar, lendi ipu ri'gəttə, ipu go'sək bədirə. Gbingai ipu geek to'rə, ipu weesək mariya i wərairə, ipu doosək mariya naa zaamai paka tinkakrə.²³ Ura naa sə'səmazzi ura esə timr ina miirə N bo'rəndəz naa sinum pas.²⁴De mariya Yohana tomtii i reepu, sei yeeso ma' doosəka mariya ei pak Yohaana rə paa gee. ²⁵I ree gwe̱nək andə dooloroo ya? woossa zaka lamsas ya? Ama i ree gwe̱nə andə ya? maza tə'yalu ookapas ya? mariya i tə'yalən ookapai gə, ipu gaptə gwanirə mu'ka naa tingtəm. ²⁶Ama i ree gwe̱nə andə ya? saarəz ya? Nn n pu doosəkəndə ar an saarəz.²⁷Ura az uzi i biitə ullə paa gee, " gwenəm npu tomtək tombaaza miizə, moorə mu'ka ura go'rəska bila moorə mu'uz. ²⁸Npu doosəkəndə mariya kita ki' i dingəi rətə' yas, maza ar Yohaanas piipa. Nariik tele ura pu waani gwanta Billəttəz aru an.²⁹De mari yas i gee ri'eri, naa gə iya i kwee sookai i esə timr. Bil pu iya Yohana bo'si Batismairə tə. ³⁰Ama Tori naa biibaiya Yahudaawairəi, sə gwan bo'si Batisma pai i waagəs go'numa Billəm naa zuta gwanirət.³¹Sə n riigəska mariya dənnandəi naa anya? ³²I gookəngo naa yagiya ipu beerəkrəi, ipu pakənkarə gwanirə tə' kai gee, e uusən gul i nau nau pa, e gau wagər i go'pa.³³Ri'eri Yohaana zaa regə guraasa pa bo̱' maama inabarəm pa, inge puna zam. ³⁴Waa maz zaa pu rekrə, pu bo'okrə, gə i mu'su ipu dookrə inge, gwenən maza naa sutumbaaraz ura bo' maamma inabirəm kettaz. umgwanz iya i kwee sookai rəz, naa iya naa hakkeiyairəz. ³⁵Ama meekaa Billək pu yi'sək yangiya ulləirə yas.³⁶Ubla ukarə Farisaawaaz uza oorə Yeeso na retə rek naa bo' boorə gwa. Sa'kaa Yeeso tossən pu Farisaawaaza ezirə gwa'az, gau teebullə nok reka rek. ³⁷Kita kiiza naa hakkeiyaz uza keetə dellirə. De ge̱e̱ bonge Yeeso pu Farisaawaaza ezirə gwa' nok reka rek. ³⁸Pe' malla waaga albastarət dəənkak. Ree de' Yeesorə pourə, pu go'okrə ma' nuusəka denta ullət naa meema ulləm. Sə ra'as naa suka gwandək zullək, kugɓusu dəntə sə wo̱o̱su waag dəntə.³⁹De Farisaawaaza detə Yeeso ezi og ri'eri sei sundə gwandə timlə bnge, maza az naka tombaazi ka meegəsme̱e̱n kita kiiza pu pokrəkuro az, ura naa hakkeiyazzi." ⁴⁰Yeeso iisu bonge, Simon N doosəka una. Bonge lamz doom''⁴¹Yeeso doosu bonge, " Maz uza ura esə gimras duu mari uri ittəko we̱e̱s, duu ura muzəz sulei zu' gbonaarə, ura muzəz boo duu sulei zu'ittei naa komnai. ⁴²De i puna we̱e̱ssa i tokkənas pa, sei daasi gwani ittəkə, iya ittəkə eirə te'ka, neezi ark iika mazzirə ya? ⁴³Simon iisu bonge, N pu sundəkrə mində timlə minge ura i daasu wees gbi'səs saz,'' Yeeso iisu bonge, "A doo pu wessa.''⁴⁴Yeeso yerə kita kiiza ezirə sə doosə Simon bonge, "A og kita kiiza az. N totə moorə gwa' a ese maama neksəka dəntəm pa, ama ur ese, neks dənta miit naa meema ulləm, gəbən ra'as naa suka ullə zullək. ⁴⁵Moo a kuwe pa, ama ur diga zo̱o̱ra N totən allə da̱a̱ kubdəka dənta miit pa.⁴⁶Moo a woose waag zullə pa, ama ur woose dənta miit urdi. ⁴⁷Noka ri'ik ura puna hakkei gənɲa sə i ra'səsui yas ar an gba̱a̱karə, ura naa gba̱a̱ka gbi'kiz ra'susu gbi'ni, ura naa gba̱a̱ka topaz boo i ra'susu topa.⁴⁸Sei doosə kita kiizi onge, "I ra'səsapu hakkeiya mooi.'' ⁴⁹Iya ipu gabtə yam naa urai, i ma'pagn gwanirə te' bonge, "Neezi ura ra'az hakkei az ya?" ⁵⁰Sei Yeeso doosə kita kiiza ezi bonge, "Eska timra mool ke̱e̱sapu ri'gəm naa gapta wessat.''

Chapter 8

¹Lo' wessa pa , Yeeso zii dərmiyai gbi'kiyai naa ye'kiyai, sə doosə mari paka Billə tinka gwanta Billəttək. Kubrubaiya ullə komna naa ittəi ai yam. ²Naa kitaki' uri iya i keesi mai sə i go'si kunta iittai iirə te'ka, uza pii i deru Maryamu Magdaliya ura i keesusu mai gbansa gwandə zokrəi. ³Naa Zuwana kiiza Kuuza rəz Tombaaza gbi'zaz Hiridus gwanzəz, naa Suzaana, naa kitaki' uri gənɲa. Iya i ri'gə yammai, kitakiya ei i po' Yeeso naa kubrubaiya ullə naa neta pissit.⁴De mari ipu tookənkarə gənɲa, dərmiya somaso̱ o̱irə ipu zakrə Yeeso rə, sei Yeeso re'si paka ak bonge. ⁵Babaaz uza ree faak doktə, depu faak doktirə, sei dokt uta kasə bilarə paa, sə dikdəz zok sə noi i dopdəs. ⁶Uta kasə buta ka'rə paattə sə ɓu' zo̱o̱ra ɓu'unal kinə yiir pa, sei kos nok puna yiise pa.⁷Uta kasə kəptə te' i noo yam haa kəpti zaa le'nu daksər. ⁸Uta kas buta wessattə, nó̱ó̱ pu'us sə kees renti i ar a i ta'nii, uta dən zu'gbonaarə, uta zu'taarei, uta zur naa komnai.'' De Yeeso ɓams dooka neta eti sei təg gwera paari sə doo bonge, ura puna toka geekarəkkaz na ge̱e̱.''⁹Sei kubrubaiya ulləi i desu ina re'sa pakki doon. ¹⁰Yeeso doosi bonge, i essən pu meeka neta gwanta Billə tən, ama mariya i seetəi N doosi naa re'sa pak. Nok koo ina og i meegəska pa, ina ge̱e̱ boo i geegəska pa.¹¹To̱ ina pakki doon áa an, dokta eti utti paka Billək. ¹²Dokta kasə bilarə paat uti, mariya i ge̱e̱ paka Billəkai, ama sa'kaa roozə Setan zaa pe'es pakki gwanirə timtirə, nok bo'ta sə i esə timr sə i gbissə. ¹³A kasə buta ka'rə paatət uti mariya ina ge̱e̱ paka Billək, i kwee naa yaksa zokkai, ama i wəngs timr pa, i esə timr zo̱o̱r zo'to topa, gwəka na zaa sei i kasə sə i gəə sa'ka.¹⁴A kasə kəptə te'et uti mariya i kwee paka Billək sə i kam tomsai, ama de i ree mu'ka sei gapta dellət naa neta na'rət naa tingtuma delləm ani gbam, haa I le' keesəka renti pa. ¹⁵Dokta kasə buta wessattət uti, mariya i ge̱e̱ pakki sə i kwee naa timr muləi, sə wəngs timr sə i dinɲə yangi gənɲai.¹⁶Maza gaps fitila sə ku'su ɓenzə diiz koo tosu ar kittə diiz piipa, no̱k ri'ik gapsuku sə denɲə in de'esnarə paa, nok mariya i totək gwaagirəi sə ina og oosa. ¹⁷No̱k ina pu sums zok sə keesək zok pan piipa, gəbən apu gbesənnin sə gbe'rək zok pan piipa. ¹⁸Geengen ni i ge̱e̱n paka iya i esə zur geeka paka miikrəi yak, i baksəki meeka. Ama iya i ke'to' miirə pai, i sundə bonge bo me̱e̱men nan bən i pe'sək.''¹⁹Sei maiya Yeeso rəi naa so'kiya ulləi, i ree ullə ama i le' reksəka ullə pa nok ora mari i dagənak. ²⁰Sei uza ree doosu bonge, ''Maiya mooz naa so'kiya mooi ipu de'narə gokka, i iisapu okka.'' ²¹Yeeso doosə mariya eyi bonge, maiya miiz naa so'kiya mii iyi mariya i ge̱e̱ paka Billək sə i bo'rə ina bil iin ai.''²²Ubla ukarə Yeeso naa kubrubaiya ullə i tor ɓarkrə, doosi gee, aga' ga'saa go'akrə sei i ruu. ²³De ipu ga'akrə sei rum pe'u, zaka wiika ruutə gbona ekirə haa maam ma' yi'ka ɓarkirə te' sə ɓarki ii ɗumsəka sə i yirkum wessawe.²⁴I ree i weesu gee," dangwanz, dangwanz a wo'ok dera . Ruu sə bi'sə zaka wiika naa ya'tiya gbonarəi ar de'es kəs. ²⁵Sei Yeeso des kubrubaiya ullə gee, eska timra iil aa palya? sei inni məsi sə sər kami, i deskən gonirə te'ka gee, nee aa az sə bi'sə zaka wiika naa za̱m haa sə i duu doon ya?²⁶Ur naa kubrubaiya ulləi i reks buta Garsinaawai rəttə, ga'saa po'musa Galilirəz. ²⁷De Yeeso keetə ɓarkirə sei maza naa zam az zaa ullə diga dəllirə, lo'sapu kandəzzəz te' yallən pa, gəbən gau gwa'pa sei ar gagirə.²⁸De og Yeeso, sei woo su' sə kasə dii ullə mu'ka, sə tek gwera gee an kassa naa miiya Yeeso waza Billə gbi'zas, n oora kaa ɓəssee baarpa. ²⁹Sei Yeeso bi'sə zammi nakee nadaa mazzi' nok dən gənga ina dokdu naa sarkai sə ina gbe'su, ɗa'rəz sarkaiya eyi nok zama go'pam emi nengu sə kamu doolo roo.³⁰Sei Yeeso desu gee" riira mool neeya? '' sə iisu gee " Gənga nok e dakdan'' ri'erizi nok zam gənga sə tor mazzirə zokrə. ³¹Zammi oorə Yeeso gee kana tozbo dura surkapallə pa.³²Gbo'a yawirək pii gbi'ki arkirə, sə i oorə Yeeso na daabo, bo torək yawiya eirə te' sə ur boo iisi. ³³Zammi da̱a̱ mazzi sə tor gboəga yawiya eirə de i tor, sei yawiya rooi i vekkən sə i ree tor gbona rə sə ɗums.³⁴De mariya i neebaiya i nee yawi eyi i og ina bo'rəm eni, sei i nog, sə ree doo ina bo'rəman dellirə naa iya kerrairə. ³⁵De mari i ɗa'gə, i ree sə boo og ina bo'rəman. I zaa ara Yeeso pinnakrə sə i og maza zam kee ullə zokrə ezi te'sapu yallu pu gwaaga Billək, sei sər kami.³⁶Mariya i og ina bo'rəman eyi i doosə uri, ni i keesən mazzi zam sə go'sənak.³⁷ Sei mariya ipu Garinaawairə buttəi naa iya pourəi i oorə Yeeso na ri'gə nadaa buta boot nok sər kami wessa, diga rik Yeeso naa kubrubaiya ulləi i tor ɓarkrə sə i ri'gə.³⁸Maza zam kee ullə zokrəz ezi oorə Yeeso gee, Daa mii nri'gək naa moo, ama Yeeso doosu gee. ³⁹Gəəm mondə gwa sə a doo gbi'na Daa Bil bo'san. Mazzi ri'gə pu noosə billə, sə doosə mariya dellirə ina Yeeso bo'sun yas.⁴⁰De Yeeso gətə mari i kweu, nok ipu zo'kurə. ⁴¹Sei maz uza muzə diga dooniya gwaaga Billək rəirən i deru Yahirus, zaa Yeeso pourə sei gu'dii gon sə ooru na zaa boorə gwa'. ⁴²Nok waza wi' komna naa ittəi pu wərkrə na'rə, gon muzəzi waza ulləz kotto. Ama de Yeeso pu ri'gəttə bansa mari gənga i moosu.⁴³Kita kiiz uza pii arkirə, ura pu kuusək kwa'irəz haa wi' komna naa ittəkoi ibs weesa ulləz yas ar laka tettə not sə ina go'osbo, ama koo uza le' sə go'supa. ⁴⁴Sei duutə Yeeso rə sa'ka sə pogə yaluwa ulləu, de po'gu sei kuuska kwalla ulləl də'əs.⁴⁵Yeesu doo bonge'e, nee pa'e ya? Sei iya i ko'sui koo neeya doo bonge n pa'apa, Bitrus bagu bonge, Dangwanz bansa mari gənŋa i ko'saapu ipu zakrə moorə pourə.'' ⁴⁶ Ama Yeesu doosu bonge, ''N me̱e̱ uza pa'epu nok gbam keepu miirə.''⁴⁷De kita kiizi meegəsapu le'ek wooka pa sei zaa ullə naa ser, sei gu' dii Yeesorə mu'ka bansa mariya eyirə te'ka tele sə doo ina bo'ru sə pok Yeeson naa gəbən ni go'sənak. ⁴⁸Ama Yeeso doosu gee, waz eska timra mool go'sapu rem oomi.⁵⁰De pu dook pakkirə, sei uza diga gwaag doonza gwaaga Billək rəirə zaa doosə doonzi gee, waza wərpu kaa moos lamz pa.⁴⁹ Ama de Yeeso geu rii, sə doosu gee kaa sərəm pa, esəm timr ruutək.⁵¹De zaa gwaagirə, da̱a̱ koo uza sə tor gwaagirə pa, sei Bitrus naa Yahaya naa Yakubu naa maiya wazzirəz naa Daa ullə.⁵² Mariya arkirəi yas ipu wərarə nok yirkuwa waza wər ezi. Ama Yeeso doo bonge, ina daa wəra, wərwənzi pa rəsrənzi kotto. ⁵³Mari i mandu mutum,nok i me̱e̱men wazzi wərapu.⁵⁴Ama kam na'a ullək sə deru bonge, ''Waz, minge Ruutum!'' ⁵⁵Sei zəngsa ulləz gətə, sei ruutə law hi umkpa norak. ⁵⁶Do'ga mariya ulləi inni məsi, ama Yeeso doosi gee kaina doosə ko neya ina bo'rəmman pa.

Chapter 9

¹Sei der kubrubaiya komna naa ittəkə eyi, sə esi gbama keesəka zamrəm, sə gəen ina go'os kala kunu apu marirəu.² Sə tomi ina doo paka Billək, sə gəbən ina go'os mariya zok iisi pai.³Sə doosi gee, kai pe' una nok ri'gəttə at pa, koo burodi koo wees kai pe' yaluwa i te'kau pa. ⁴Kala gwaaga i torunak, gamn roo sei bəlaa ina ri'gənnal.⁵Pat iya i kweetən pai, bəlla ina ruutəkən eli dagɓisən keega irə dentək, nok si ina mee nok sə ina mee seida zi iirə. ⁶De' i daa arki, i tor dəllə te'ka naa gəbəm dərmiya keerr airə, sə i doo paka Billək sə i go'os mari koo araya.⁷Ipu eri Hiridus Gwanzi, de' gee neta bo'rum eti sə mesəm kamu, nok mari uri i doogee, Yohana ura bo'rə batismazzi gətə naa zengs. ⁸Uri boo i doo bonge, anabi Iliya zi gə gbətə, uri bo gəbən i doo bonge, diga malaikairə te'kazi sə gətə naa zengs. ⁹Hiridus doo bonge, Yohana zipa, nok n gepsapu zura ulləl, too neezi ura i dagunu net gbi'tit ullə paa azya? diga eri sə ree, mu'naa laak, səbo og Yeeso.¹⁰De' i gətə i doosu ina i bo'ton pat, sə gə ii ruu naa ur sə i ri'gə yam, dəlla i der Batsaidallə. ¹¹Ama de' bansa mari i gee ara yeeso rennak, sə i duu eri, sə kweei sə doosi pak gwanta Billəttək, gəbən rungbo mariya Ii rungɓukai.¹²De' ri'ak zur nimz ɓadə pu gorumkpa, sei kubrubaiya komna naa ittəkəi i zaa ullo sə i doosu gee, monaka iisəkee gə aka wa' bansa mariya ai, nok sə ina tor dərmərə te'ka, naa popsa baasəmrə, nok sə ina keni reka, ara i kiskənnakrə, də' ara a pin ak maz pu roopa.¹³ Ama sə doosi gee, esni ina i rekkan, I iisu pat ina piseen uni, burodi topa gbanaarə naa dukt ittərə, e le'ek sə e yiptə reka sə daksək mariya ai pat pa.¹⁴ Yara mari ipu mu' gbanaarə, doosə kuburbaiya ulləi ina doosi ina gau dii, ina gau zu' gbanaarə gba'.¹⁵Sei kubrubai i bo'rə ri'eri, mariya eyi pat i gau dii. ¹⁶Sei pe' burodi gbenaarə naa dukta ittərə eti sə gwen ara paarik, sə bo'rə se'səm, sə we'gəsi topa to' sə esə kubrubaiya ulləi nok sə ina masə mariya eyi pat.¹⁷ Ii pat i rəgə sə dagi, i rəg sə kubrubai i toogə a seen, yi' gbeni komna naa ittəkəi.¹⁸Ublaa ekirə Yeeso pu weerək werəkrə gwan muzo, kubrubaiya ulləi ipu yam naa ur. Sei desi bonge, ''Mari i doo bonge mii neeziya? ¹⁹I iisu bonge, uri i doo bonge Yohana ura bo'rə batismazzi. Uri bo i doo bonge moo anabi Iliyazi, uri bo i doo bonge anabawaiya do̱o̱irə te'zi sə gətə naa zəngs.''²⁰Sei doosi bonge, ''Íí gə i doo mii neeziya?'' Biturus iisu bonge, ''Moozi Kweebaaz ura Bil tomtuz.'' ²¹Yeeso dosi pak naa gbam bonge kai na doosə koo neeya pa. ²²Sei doosi bonge, ''Waa Maz ɓerk baar nettə gənŋa, do'ga mari i mu'suku naa firissii naa biibai sə i ikkpu. Ublut taatə sə ruutuk naa zəngs.''²³Sei doosi íí yas, kooneya duukəz na pe' vaga rauwa gwandəu koo benaya səna duuye.²⁴ Ura i sumsuka zengsaz, yaasək, ama ura i yaasəka zengsaz nok miiz, seek seen.²⁵ Anni sə maz kink dəllə sə yaasə zəngs ya?²⁶koo neeya zur na dəgu nok paka miik, Waa Maz bən zur dəku, zoora gətən gwandə gbi'kəmrəl naa Daarəl naa malaikaiya ooməi. ²⁷Ama N pu doosəkəndə, zəma uri ipu ari de'etə, i werkpa sei ina oksapu gwanta Billət zanga.²⁸Ublutta samsaararə eti de' doosapu paka eki, sei pe' Biturus naa Yohana naa Yakubu, sə i dəg ge'rə paa nok sə i weerək weerəkak. ²⁹De' ipu weerəkrə sei muuga ullək aszok, Yaluna ullən bo sə sekum, naa osaa ɗe'ku ɗe'ek.³⁰Ni umkpa norak, mari ittəkə ipu pakrə naa ur Muusa naa Iliya. ³¹I yii gbi'kəma ko'səm, sə i pag naa Yeeso nok rekapu a ullək lo'ok pa Urushelimak.³²Biturus naa kubrubaiya ipu yamma eyi, ruma gbi'mam pe'si, de' i wee rumrə sei i og gbi'kəma Yeeso rəm, sə gəə i og mari ittəkə de'ettə naa ur. ³³De Muusa naa Iliya ipu daak ara Yesso pin eki rə, sei Biturus doo bonge, ''Dangwanz to̱o̱ton ara a pin ak, eka go'rə nu'tə taarə, mulo nok moo mulo nok Iliya mulo nok Muusa.'' Ama bo zəmazə', me̱e̱ ina ur pu dookrəndə pa.³⁴De'pu dook pakkirə sei koliya paarəi i tiitə, sə i gbe'si. ³⁵Sei gwera uka keetə diga kolirə te'ka doo bonge, ura az Waza mindəzzi ura N teeguz, ke'sunu to. ³⁶Zoora gwera ekirəl ɓamsən pakal, sei Yeeso pu eri gwan muzo, i gau kotto i le' dooka una pa, ina i ogandə zoora elirə.³⁷De' ar oos i tiitə ge'ekirə paa, sei mari genŋa i zaa ullə. ³⁸Arkirə maz uza diga bansa mariya eyi rə tə' pag naa gbam, lamz bo'rum una sə a po' waza miiz, gwanzi muzo miirə piisez. ³⁹Zama go'pam kangbusupu sə dogdusupu, zama room yegu naa gbam arkukarə haa pokti i keetə su'ro. Zammi daau yapa sam haa kamtu kan gombaa waanik pa gə daau ɓala pa sam.⁴⁰ N orə kubrubaiya mooi ina doosə zama go'pa emi na keegəs ullə zokrə, ama i le'pa.⁴¹Yeeso iisi sə doo bonge, íí mariya i esə timrpa zamanuwazzə ai, haa bəna sə N gakp naa iiya? kamtun waza moorə ezi ang.⁴² De' wazzi i kamtu sei zama ullə zokrə emi me'es wazzi buttə dii yegu go'suma. Ama Yeeso bi'sə zama go'pa emi, sə rungɓo waza ezi, sə yii wazzi do'ga mariya ulləirə.⁴³Ii pat mesəm kami go'suma, sə i noos gbi'kəma Billəm. Ama de' ipu mesəmdə naa neta naa neta məsəmrə bo'rum eti, sə doosə kubrubaiya ullə. ⁴⁴Ina ke' to' oomi ina bo doosi ki andə lo'ok pa i esək en waa maz marirə nattə.⁴⁵ Ama kubrubaiya i meegəsən ina ullə pu dookrən pa, nok kaina mee ar nutton pa, ser kami ara i deskunuk rə.⁴⁶Ubla uka kubrubai i ma' sənəm gwanirə te, bonge neezi ar gbi'kəm gwanirə'taya? ⁴⁷De' Yeeso meegəs ipu go'ok sənəm gwanirə timtərə pe'to waz uza waa finti, sə de'su gwandə pourə,⁴⁸ sə doosi bonge, kooneya kwee waa waz ni ri'ra miilaz, kwee minzi, naa gəbən maza kwee miiz, kwee ura tomtəzzi. Ura famɗe iirə te'ez uzi ark dakarə.⁴⁹Yohana iisu bonge, dangwanz, uza doosə kees zama go'pam naa ri'ra mool, sə e doosu enge na daa go'ka nok pu eerə te'pa. ⁵⁰ Yeeso iisu gee, kai ro'nu pa, maza go'rə keeriz naa moo paz, too a moozzi.⁵¹Bo'rumsa pu ri'eri, nok bəl rektitəpu ni ri'gəgəkən paaril, iisa pu bo rek Urushelima. ⁵²Səi tom tombai uri. Sə i tor dəlla Samariyal noka sə i go'os kunuk arak. ⁵³Ama mari aa ai i kweeu pa de' pu ri'gəkrə urushelima.⁵⁴De' inni bo'rumsapu ri'eri, Kubrubaiya ulləi, Yakubu naa Yohana sə i doosu bonge, a ii ra' na tiitə diga billə paari na wo'si ya? ⁵⁵Ama yer sə oksi yirku rə. ⁵⁶Sei i ri'gə dəl ula rə som.⁵⁸De' ipu ri'gəttə bilarə paa, sei maz uza doosu gee n ii duuka ara a rekənnakrə pat. ⁵⁷Yeeso iisu gee, "Gbema zai ipu naa du'tə, naa gəbən noya billə paai ipu naa pums a i torkənnas, ama waa maz punaa ar kina pa."̈⁵⁹Yeeso dosə maz uza na duutub, ama mazzi doosu gee, dwangwanz daamə n rətə gwa n ree iitə daa miiz. ⁶⁰Ama Yeeso dosu gee daam iya i wer pui ina ii iya i werai, ama moo rem arə doo gwanta Billə koo araya.⁶¹Uza gə zaa bonge dangwanz n ri'gək naa moo, ama daame n retə gwa, n rətə gwa n ree wa'tə mariya miirə ipu gwa'ai. ⁶²Yeeso iisu gee kooneya ma'sapu ruusuka ba'ak too ara ka yerkən no'ok sa'ak pa, ri'eri zi gwanta Billət.

Chapter 10

¹De' neta eti bo'rumspu, dangwanzzə teegi, zu' taarə naa komnai, sə tomi ittikə i', dərmiya rekənəinak. ²Sə doosi bonge pe'ka tomsa o'os pu tektapa, gə tombai i dak pa. Noka ri'ik ina weerə go'suma Dangwanz pe'ka tomsə o'oz, səna tomtə tombai gwandə o'ka.³Ri'gən gwenən n tomun puni yanga maiyak marirə te'ka. ⁴Kai pe' ɓunaa weesək koo ɓunaa ri'gəttək koo tag kai de'es koo maz bilarə pa.⁵Kala gwaaga i torunak, i ma' dooka, oosa na gau gwaagakrə. ⁶Urbo maza na punaa osaz bo na gau ullə paa, ama oosa na piipa iik na gətə ində. ⁷Gəbən gwaagirə regən sə i bo' ina i essənan. Nok tombaaz loton faasika, kai duu gwaagak pa.⁸Kala dəlla i torən sə i kweenən nal, i ri'gən ina i asə iirə mu'un. ⁹Rungɓuka kuni a irə te'kai, doosini gwanta Billət rektitəpu.¹⁰Ama kala dəlla i torunal, sə ina kween pa, ri'gən bilit ittə sə i duu. ¹¹Koo keeg dəllirəu na laksən dent, dagɓisin na gau seedaakum, ama ina mee gwanta Billəttə pa. ¹²I doosunpu ublaa zeesikarək Sodom ark dəlla al kinka yirkurə.¹⁵Iina yirkurənni naa ii mariya Kaisiinui! ina yirkurənni ii mariya Basaidai! neta məs zok sə i bo'rə moo irə dəlmərə at, naka bo'rə zok dəlmiya Taya naa Sidonairə ika pu'sapu na' ɓala ika te' yaləna rəuron sə ika kuu tam zullo.¹⁴ Ina yirkurenni moo Taya naa Sidonairə ubla bisəkrə. ¹³Moo Kafarnahum apunaa meeka arək haa billə paariya? ewe i tiitka diiri naa Hadesak.¹⁶Neeya ke' to' moorəz ke'i miirəzi, gə ura mu'saz mu'se miizi, gəbən ura mu'ses mu'us ura tomtezzi.''¹⁷Iya zu'taarə naa komna i gətə naa yaksa zok, I doo bonge, ''Daa am zam ɓai bən i duu ina a doon riira moolo.'' ¹⁸Sei, Yeeso doosi bonge, ''N og seetan katə billə paa naa oosa. ¹⁹N esən pu gbi'kəma dika big naa ta'si naa gbma umkeere seetan le'ek bo'kənən una pa. ²⁰Ama noka ri'ik zoka kana yagən nok zam duun nok ina i doonak pa. Ama zok na yagən nok ri'təya ii ipu biisəni paari.''²¹Zoora elirə yi' naa yaksa zok Rumsa Billəsə sə doo bonge, ''Npu nooskarə Daa, Daa billa paaz naa diiz nok a sums tomteya mooi iya i ɓe' naa iya i le'ei rə, sə a yiisi mariya i mee una pai, Daa a bo'rə ri nok go'numa moom.''²²''Koo anya tele Daa miiz essəsəpu, neya ,mee wazəz pii sei gwan Daa, bən neya mee Daa ziz piipa sei gwan waz. Sei waz gwan iisa pu geeku Daazi.''²³Sei yerə kubrubaiya ulləirə sə doosi gwani muyo, ''Iya naa sə'səmaiyi iya i og ina i ogan. ²⁴N doosən neta i og at anabawai i ii oka ina i ogan ama i kin sə i og pa, gəə i ii geeka ina i geen ama i gee pa.''²⁵Sei lamza dookaya Yahudaawairəz zaa ullə noka bo gweknuk, sə doo bonge, ''Lamz, n bo'ok an sə n kin zəngsa ɓampas ya?'' ²⁶Yeeso iisu bonge, anni pu biisənən dookairə ya? a zangə dookai rigaya?'' ²⁷Sə iisu bonge ''Iim Daa Bila mool naa timra mool, naa gbama moom, naa sundəmeya mooi tele, gəbən iim ura i gau ar muko yamaz ni a ii timra moolak.'' ²⁸Yeeso doosu bonge, ''A iipu wessa, rem a ree bo'rə ri'eri, a kink zəngsa ɓampas.''²⁹Ama lamza rooz i boka yii nibo meemen ina bopu dookrə, sə des Yeeso bonge, neezi ura e gau ar mukoz ya?'' ³⁰Yeeso re'su pak gee, maz uza pii pu ri'gətə keetina Urushelimak pu rekrə naa Jerikok, sei tor rui ro na'rə. I tudusu sə i kwee neta pisu ullət yas, sə i vobdu i daau arkirə zengs Billə na'rə.³¹Sei firist uza pu duuk bilaa ekirə de' ogu kinarə, sei ar ullə pourə ri'gə ina ullən daau eri. ³²Ri'eri bən Levi, urma de ogu sei keegəs kanarə sə ar.³³Ama mara ginza Samriyaz pu rekrə gənim rə sei duu bilaa ekirə, de' zaa oks mazzi ni pinnak de' og mazzi sei yirku kamu. ³⁴Zaa ara pinnakrə, rəə ullə sə negrusu nogruma ulləm naa maa̱ma inabi rəm, woosu waag sə dogdusu nogrummi, sə gapsu gwandə gumbaazə paa, sə kamu ara tiinakrə, sə baau. ³⁵De' ar oo, pe wees dinarəi ittəkə sə esi maza zo' arkiz, mina gətə sə n toga.³⁶Iya taarəke airə gə, nezi gau armuko naa ura tor ruiro na'rə ezi ya? ³⁷Sei mazzi doosu gee, ura oksu yirku rəz, Yeeso iis gee, mooma rəm arəə bo'ro ri'eri.³⁸De' i pe'bila ipu ri'gəkrə, i zaa dəl ula rə, sei kitakiiz uza i deru Marta kwei gawndə gwa. ³⁹Punaa doowi i deru Maryamu, ura gau Yeeso rə mu'uz sə ke'to' ina Daa bil doonrə.⁴⁰Marta bo tomsa kiisəm rəs pe'su hakilo, sə zaa Yeeso rə doo ge Dangwanz, Daa Bil una kasa naa doowiya miiz paya, daaye min muzo sə n kam toms, doosumu na do'serə. ⁴¹Ama Dangwnz Iisu sə doosu gee, Marta, Marta, hakilo a mooz ruu sə a gber baar naa net gengga. ⁴²In munoni ii zok, Maryamu teegəsapu ina wessan, ne̱e̱ya kweerəkaz piipa.

Chapter 11

¹Bo'rum de' Yeeso pu we̱erək Billə ar ukarə sei muzo diga kubrubaiya ulləirə te'ka dooge, Daa Bil kubrusəmee weerək ni Yohana kubrusən tombaiya ulləiyak.²Ina pu weerəkrə doon inge Daa ri'ra mool na noos zok, gwanta moot na zaa.³Esmee ina e rek wonkan na koo benaya. ⁴Ra'səsmee hakkeiya eerəi, nok ee bən e ra'səsə ran iya i go'see ina go'pamam. Ka daaye sə tor ɓasurə pa.⁵Yeeso doosi bonge, neezi iirə te' na punaa doowi, səna ree ullə gwa naa teeteeg səna doosu bonge ungwanz ese buroodi taarəkə. ⁶Nok ri'ak ungwanza miiz zaa pu ginziz miirə gwa, nok n punaa ina n esku sə rəgən piipa. ⁷Ungwanzi bo naa iisu rollə roo gee, ka' e̱'e pa! e kisəsəpu dii e gbesapu sogna, N le'ek sə n esa unapa. ⁸N doosun koo na ruutə na eska buroodi nok ungwanz ulləzak pa, ama nok naaskaa mook ruukrun sə esa ina a iin nok keekken dəksa zullə.⁹Mii bo N doosun oorən i eskən laan i kink, dagɓən i gbe'rəskən. ¹⁰Nok ura oorəz tele kweek, gə ura laaz kink, gə ura dagbəz i gbe'rusku.¹¹Aza Daa irə te' sə waz na orə duga sə esku biks ya? ¹²Koo na desu bal səesku ta'səz ya, bo'rumpa. ¹³Nok ii engka bai i le'ek len eska yangiya ii neta wessat, an le'ek Daa Billə paaz eska Rumsa Billəs iya i orui rəya?"¹⁴Ubla uka de' Yesso kees zama le'en uza pakam, de' zammi kee sei mazzi paktə inni məs bansa pu arkərəs, ¹⁵Ama uri diga erə te' i doo bonge, naa gbi'kəma gwanza Ba'alzabuba rəmmi sə kees zamn marirə zokrə.¹⁶I mari uri nok i iin gwenka Yeeso gə'na bo'tubo eta mesəmrət sə yiik ur keetə diga Billə. ¹⁷Ama de' Yeeso meegəsapu sundəmiya ii, sei dosi gwanta merkək gwandə te'et geekənka piipa waagəska,¹⁸Seetan na markən gwandə te'ka, gwanta ullət rek mu'rigaya? N doosunən ak nok inge seetan zin esə gbi'kəma Ba'alzabuba rəmmi n keesən zamam. ¹⁹Mii mina keesək zam naa ri'ra Ba'alzabuba sə i iya i duunai gə i kees zam naa gbi'kəma andəm ya? Nok ri'ik ini i gakp iya i zeesək bissai. ²⁰Ama mina kees zam naa ri'ra Billəl gə gwanta Billət rektitə pu ində te'ka.²¹maza weng naa neta ya'am na'rət zo' gwaaga ullək koo una pok pa. ²²Ama maz uza naa na arnu gbam, pe'sək neta pu ullə gwa'at sə ree mar naa mariya ulləi. ²³Mariya ungwaniya miirə pai, umkeereiyi, ura po' toogəska mari Billə paz, faksi fanzi.²⁴Rumsa go'pas na keepu mazzə zokrə, koollo dollo ara maam pin pakrə laa ar engəska na kin pa sei doo bonge, N geek mində gwa ara n daatəkrə. ²⁵Na getə oka mazzi ni gwaaga i koosakak, sə i go'rus okapa ara uza gakpinnakrə. ²⁶Sei ree pe'tə zamn una gbansa iya i aru engkurəi, sə ii yas i tor mazzi rə sə i gau roo. zama mazzirəm ark an ni ninkak.²⁷Sei gakp naa dena pu dookən netirə, kita kiiz uza ura pu marirə te'ez teg gwera sə doosə Yeeso gee, "Bil na sə' maiya aməsaz sə no̱o̱saz." ²⁸Sei urbo dosu gee iya naa sə'səmaiyi iya i gee paka Billək sə i duu ina bo doo.²⁹Dena bansa mariya eyi rə i ma' dakənka, doosi gee, ii mariya ri'kak ai, ii engkabai gə, i ii oka ina məsan, n yiiskən ina məsan muno kotto, a Yunana rəm. ³⁰Ni gwan Yunana gamn ina məsan mariya Ninevah rə, ri'zi gə Waa Maz gakp mariya ri'kakai rə.³¹Gwanza kiizaz, ninka gau gwanta Shebat, de'ek zoora Bil zeesəkən mari bisan sə le'sən, nok zaa diga ar ye'na noka geekə paka Suleimanu dook, sə gə na og, ura ar Suleimanu gbi'kəm az aa az.³²Mariya Ninevai i de'ek sə i gok bis naa mariya zamnuwazzəi, nok ipunaa dena Yunana doosini paka Billəkak pa' ri'ak bo ura ar Yunanaz gbi'kəmaz aa az.³³"Maza gapsək fitila sə ku'su naa gbenzaz piipa. Sei dei dengku ar de'na rə noka mariya i tork ar gwagərəi sə i okən oosak. ³⁴No̱'a iik iiyi fitila zokrəz. Ama no̱'a ii ina laapu, zoka iik yi'ik naa tegra. Ge̱e̱n ge̱n bo'ta oosaa iik yer tegra. ³⁵Oosaa Billək napu irə sə ar uka naa see tegrarə pa, ³⁶oosaa iik okək ar tele ni ra'a fitilarə okənnak."³⁷De' gbams pangni, sei Farsaawaz uza deru gwandə gwa, na zaa reg reka na bo' sə Yeeso tor sə ree gau dii. ³⁸Farisaawazi hakləsən og Yeeso ma' nekska na' zanga sə reg reka pa, sei inni məsu.³⁹Ama sei Daa Bil doosu gee, moi ii Farisaawai i neks ara gokak tan, ama timtəya ii i yi' naa engku naa sutum baar. ⁴⁰Moi ii mariya ipu naa sundəmei pai, ura go'rə ara go'kak uzi gəə, go'rə ara rook paya? ⁴¹Ama esən iya naa zaamai ina pu kəllə te'en, Bil geek tingtum naa ii.⁴²Ina yirku ronni ii Farisaawai, nok i esən sookai dannga gussei, ama i mu'us bo'ka bisa wessas naa gə i ii Bil pa. Neta ettiti ika bo'rə naa zinska una pa.⁴³"Ina yirkurənni ii Farisaawai, no̱k i ii gapt ata wessa mu'utə ro'təya Yahudaawai dakənkənal Billəmdə, gəbən i ii mari ina esən gbi'kəm ina de'sən ar yingurə. ⁴⁴Ina yirkurənni naa ii no̱k i goopu gaga i gber pa sə mari i me̱e̱ pa i duu pai"⁴⁵Gəbən lamz uza diga bisə Yahudaawai rez iisu gee, ina a doon sugəə sun baar eema. ⁴⁶Sei Yeeso dosi gee "Ii lamiya i mee ro'oknaiya, ii bən ina yirlurənni naa i nok ni geesə mari ina i le'ek an pa inge ina bo'rə naa gbam, ii naa zuta iit boo koo to̱pa po'i ara i bo'kən ina i geesənnan pa.⁴⁷Ina yirkurənni naa i go'rus gwaaga anabawairək, iya do'ga mariya ii i iwii.⁴⁸ Sə bo'kaa ri'ik sə yii tungtuma do'ga mari i bo'rən.⁴⁹Nok inanni meeka Billək doon N tomtək manzaani naa anabaawai, iirə te' gə i yiisəkən ɓərka baar haa ma i wiikən uri iirə te. ⁵⁰Wi'a airə i pe'ek hakkeiya kwaala anabawaiya i iwii diga ma'ka dəlləi. ⁵¹Diga kwaala Habilallə haa zakarə Zakariyallə, ura i iwu ar noosəka Billəkrə oomi rə. N pu doosəkəndə i laak kwaala iyi airə zoora allə.⁵²Ina yirkurənni dooniya bissə Yahudawairəi, nok i zuksa pu mari bilaa me̱e̱ka Billək, íí naa zuta iit i torpa, gə i ro'on uri torka.''⁵³De' Yeeso daa arki, Biibai naa Farisaawai, baar gomi sə i ma' e̱'kəna Yeeso naa des somaso. ⁵⁴I yaa səna satə pak səbo kamu.

Chapter 12

¹De' mari genga i dakən digdəkənkəke gwanirə te' Yeeso ma' pak naa kubrubaiya ulləi gee, "Ge̱e̱n ge̱n zuta iit yisti Farisaawairəzzə, nok dangkaam.²Ina sums zok sə gbetək an piipa, koo a sums zok sə i meek pan piipa. ³Ina i doo tegra rən i geek naa ubla, naa gə ina i womso doowin tikron rollo roon i wook rollo paa dəl yas sə geek.⁴N pu doosəkəndə, uriyangiya mii, kai serəm iya i ik zok tan ama sa'ka roozo ikp zengs pai pa. ⁵Ama n geesən ura i serəngbuz: serumum Bil ura naa ipsa zok punaa gbama kosəkənən ra'a gbampak rə, n pu doosəkəndə serummu.⁶I yingə not sisiit gbanaaro sulei ittəkə pa ya? Naa riik a Bil zins koo muzo irə te'ez piipa. ⁷I boo koo suka ɓu'tə zuttə rək tele pu ge'sənkək, nok riik ser kana kamən pa I Yeeso iisi gee a bo'rə pu wessa, rem arəə bo'rə ri'eri, a kink zegsa ɓampas. an sisiiti gənga.⁸"N pu doosəkəndə kala ura doye marirə mu' boo a miiziz, waa maz kweeku tombaiaya Billəirə mu' ⁹Ama ura sinnə marirə mu'uz, mii Waa maz n mu'usku tombaiya Billəi mu'. ¹⁰Gə ura pagrə neta go'pat Waa mazzə paan, i ra'susku, ama ura pak səra pak rumsa Billəssə paaz i ra'susku pa.¹¹Ina kamən ro'ra Billəssə, naa gwani naa iya naa gbikəm ai, kai gbee baar naa ina i dook nok sə i keesən zuran pa, ko ina ii dook an, ¹²Nok rumsa Billəs ge̱e̱skən ina i dook bəllirən.¹³Sei uza bansa mariya ei rə te', doosu gee, ''lamz, doosum dowiya miiz na mar ɓinta daa daaseetnaa mii'' ¹⁴Yeeso iisu gee, ''maz, ne̱e̱ esə to̱msa ze̱e̱ska bissəz, koo marka ɓintə iirə te'es ya? ¹⁵Sei doosə bansi yas, ''Ge̱e̱n ge̱n! kai gau naa sutum baar pa, nok toogəska neta dəllət uni zəngs pa.''¹⁶Sei Yeeso riisi rəsa paka ak, gee, ''Gwana maz uza pii sə baa baak, willirə kin ina baan haa. ¹⁷Sei doo gwandə timlə gee, 'N book anya? N pu naa ara n de'eskən ina n baan an pa,' ¹⁸Sei doo bonge, n me̱e̱me̱n ina n bo'kan. N wa'gəsəka werəma pise an sə n wo̱m a gbinam sə n de'es neta miirə n baat roo. ¹⁹N doosək zəngsa miiz, A pu naa rek naa ina kamkpa wi' na wi'in əngəm, regəm, bo'om, geem tingtun.''²⁰Ama bil doosu gee, mo̱o̱ məsa as! wonka tuksassə n pe'sek zəngsa mo̱o̱s neta a toogəs at gakp a ne̱e̱t ya? ²¹Riizi bo'rumka na ura toogəs neta dəllət ama timra ulləl pu gwanta Billət paa pa.''²²Sei Yeeso yer kubrubaiya ulləi rə sə doosi gee, n pu dooskəndə, kai gbee baar zəngsa iisə naa ina rekan, koo zokruma iim na a i te'kan pa. ²³Nok zəngs ar an kinka rek, zok ar an kinka yalən.²⁴Gwenən goli: I baa pa, i toogəs p, ama Bil esi ina rekan. ²⁵Mo̱o̱ ii i ar an noi! Zeezi iirə te' bag dəna gakkpən naa zəngsam dəllə no̱k gbeeka baar ya? ²⁶Ina le'ek bo'ka ina to̱pan poa nok an sə i gbee baar a gbinandə ya?²⁷Gwenən ni burum nook, i kam to̱ms no̱k kinka yaləna tə'kan pa. Naa riik n doosən koo Suleimanu naa gwant, naa kima ulləm tele reks ni koo muzo iirə te'ek pa. ²⁸Bil na esə buruma ɓu' wo̱nka bo'ta wəərǝm ootum, eskən ii ina ar a iin pa ya? Mo̱o̱ ii mariya eska timr dag pai!²⁹Kai gbeer baar naa ina i rek koo ina i bo'kan pa, Mariya i me̱e̱ Bil pai iiya i gbeer baar ³⁰kinka irəm nettirə, ama Daa iiz me̱e̱me̱n i ii in netti.³¹Ama laan gwanta ullət, eskən en neta eti gəbən. ³²Kai serum pa ii gbo'a topak, nok Daa iirə paariz pu naa yaksa zoka eskən gwanta ulləttak.³³Yingəsən ina pisən nan sə i esə iya naa zaamai naa riik i toogəsək zaudiya bampaz Billə paa. Ara ya'rəkən pakrə, ara ruuz rurukən pak , koo mo'or laksəkən pak. ³⁴No̱k ara i de'sən zaudiya iiz zak, timteya ii i gakp roo.³⁵Dogən seeg pitilaiya ii ipu okəkrə, ³⁶Ni seniya i zo dangwanzza iiz na gətə naasa kiim rəssə, na gətə naa də'əs su' i gbe'rusku naa lakska bəl pa.³⁷Seniya i geek tingtum dangwanza iizə na oksi ipu zo'okrə. N doosən zəmazi, tə'ək yaləna tomsən, gapski dii sə esi rek. ³⁸Noosən koo na gətə naa te'teeg koo ar oonarə seniiyi i geek tingtum naa oksi ina pu zo'krə.³⁹Ama me̱e̱n an ura naa gwaagaz naa me̱e̱me̱n bəlla ruuz zakənaz ka daa səka wa'su gwaak sə ru'u una pa. ⁴⁰Ii bən gawun naa gbaksa tok, nok Waa Maz gətək zoora i tammunu paazə.⁴¹Biturus doosu gee, ''Daa a rii paka ak nok ee ya koo nok mari Yasso?'' ⁴²Sei Daa iisu gee, ''senza pazi pu wessa naa be'ru ya? Uzi ura dangwanza ulləz esək koo anaya ullə na'rə səna kam gwaagi sə esi rek bəlla go'ozzə. ⁴³Senzi geek tingtum dangwanza ulləz naa gətə səna ogsu bo'ruk ina doosundə wessa. ⁴⁴N doosən zəmazi, gapsək senzi neta ulləttə paa sə gbaa.⁴⁵Ama senza rooz naa doo gwandə timlə gee, 'Dangwaza miiz gətək ya' pa', səna ma' duka seniya yariyai naa kii'yai yas səna reg na bo' haa na kamu, ⁴⁶Dangwanza ulləz gətək ubla a tammun pak gəbən bəlla me̱e̱ paz zək.⁴⁷''Senza me̱e̱men ina Dangwanza ulləz ii na bo'rə ama de'es zok sə bo'rə pa ezi kink ɗa'at wessawe. ⁴⁸Ama senza me̱e̱ ina Dangwanza ulləz ii na bo'rə pan sə ina to̱o̱ da'kan kink da'at to̱pa, ura i esu gəngas, i iik gənga ullə, ura i esu dag haaz i laak gbinən ullə''⁴⁹Doosi gee mariya eyi gee, "Zakaa miirə dəllə te'ka nok n kamtikən ra'ak, ika miik ika gapsapu ra'a eki. ⁵⁰N punaa batisma gombaar n kweekuz, gəbən eki.⁵¹N inge n zaa nok kamtəka gamna wessak dəllə te'ya? sam n doosən n kamtən markəbka ki. ⁵²Diga ri'ak mari gbenaaarə gwaaga mu'kakrə te' i markənka i geekənka pa. Mari i taarəkə i bo'ok keerəs naa mari ittəkə, mari ittə kə bo i bo'ok keerə naa mari taarəkə. ⁵³Daa naa waz i mu'səkənka, mai naa wai kiizaz i ruuskən mai gunurə i mu'skənka naa yara ki"⁵⁴Yeeso dossə bansi: "Ina og koli na ma'tə dibla Billə, i doo inge, maa̱m langtək, boo langə." ⁵⁵Zaka na keetə diga aari ar ma'ak, bo'rum ri'eri. ⁵⁶Ina naa bangəmmaiyi i gwenkən ara paak naa dii sei i doosə mari ina bo'runkpan, nok an sə i mee ni i diikən neta bo'rum ri'kak at paya?⁵⁷Nok ansə i mee ina to̱o̱ ika bo'rən paya? ⁵⁸Muna pu rek rekarə ar bissə naa umkeeriya mooz yamma ioks bilarə ina bo reks naaa ri pa kankpa ura zeesəska bissazzə, urbo eska ura dog marirəzzə, sə gbe'a ara i gbe'en marikrə. ⁵⁹N doosən i keek pa,sei ina teegəsapu wessa i laaz koo kobo seetək pa.

Chapter 13

¹Bəlla roollo mari gənga ipu roo sə i daoosə Yeeso mariya Galiləi rə paa ni Bilatus tom mari ni i immnən de' ipu ma'kən neta Billət. ²Yeeso iisi gee, i sundə Galilii yawai i iwi ai, i ara an Galiliilaawai i seetəi hakeirə paya? ³Ri'pa ii bən ina punaa pa i weerəkən yas.⁴Koo ni mari komna naa samsaara i werai bəlla gwaaga noo paari siluwamak kasən sə iwi telek. I sundə i ar mariya i seetə Urushelima hakeirə ya? ⁵Ri' pa ii bən ina pu'na' pa i werkrən.⁶Sei Yeeso re'si pak gee, maz uza pii ura rug'tə rumb gwandə ba'rə, gədəmtə kinə nen te'a ekirə pa. ⁷Sei doosə tombaaaza ullə ba'rə, "Gwenum, wi' taarəkə ri'ak n zaa akp nen te'ak rə ama n kinə pa dopsən nok an sə kweerək ar zuk ya?⁸"Tombaaza baa arkirəz doosə ura naa baakiz gee, dangwanz, daam rekarə wira zakallə, n pe'suku, but gə n kusuku səks wirallə. ⁹Na rewo wira zakallə, wessam; na rewo pa səna dops zok."¹⁰Ubla esmgəska ukarə Yeeso pu kubruskən mari rora Yahudaawai i dakən allə. ¹¹Sei kitakiiz uza pu roo ura pe' wi' komna naa samsaarai kunu konsu, koo topa le' leekaa paak pa.¹²De' Yeeso ogu sei deru naa zaa mu'ka sə doosu "Kitakiiz n binsa pu kunuwa moourə." ¹³Sei pa'au naa na'a ulləi, ni unkpa norak sei lees paa sə ma' noosəka Bil. ¹⁴Baar sug doonza gbi'za roli rəz no̱k Yeeso ara rungbun kitakiizi ubla engəska rək, sei doosə mari gee, "Ublut pu bamrəzi kankpa tomsos, nok riik zan ina rungbun ubluta etirə ama kai zaa ubla engəska rə pa."¹⁵Daa Bil iisu gee, ii dangkaameya ai, neezi irə te; kees gumbaaza koo zegəza ulləz diga ar maanarə sə kamu ar maamrə ubla engəskarə paya? ¹⁶Kita kiizza az urbən waza Ibrahim rəzzi sə seetan dogdu wi' komna naa samsaara, aibəzi pa ina rungbu kunuwa ulləurə ubla engəskarək."¹⁷De' Yeeso doo paka eki, sei keeriya ulləi i gee deksa zur, ama mariya i seei zok yagi naa neta məsəmrə bo'rə eti.¹⁸Sei Yeeso doo bonge, gwanta Billət gookən naa anya? i kwe'guskunu naa anya? ¹⁹Gwanta Billət puni dokta mustattət uza rə ta'at, ullə baakrət, noo, dag sə noi i zaa bo'rəz dalita ulləttə."²⁰Sei Yeeso gebən doo bonge, "N ringəska gwanta Billət naa anya? ²¹Puni yistiya kitakiiz uza de'əu sə fəu naa zuma alkamarəm taasai taarə haa zummu puutə yasak."²³De' Yeeso pu rekrə Urushelima duu dəlmiya gbi'kəyai na tompairə sə kubrusən paka Billək. ²²Uza desu gee, "Dangwanz, iya i kweu gə i gakp pu topa?" Yeeso dosu gee, ²⁴Yaanən torka sognaa aapakrə no̱k n pu dooskəndəmari gənga i laak torka ama i le'ek pa.²⁵Nok Daa naa gwaagaz na gbe'es sogna i de'ek goka sə i oorə Daa naa gwaagaz, gbe'rəsəmee sogna; ama iisək gee, N mee ara i keetənnak pa. ²⁶Ri'eri i iisuku gee, e' reg sə e' bo' naa moo, sə e' kubrusən ro'toya Billə rə. Ama gəə bagən gee, ²⁷N mee ara i keetənnak pa, ri'gən ari moi ii engka baiya ai:²⁸I go'ok naa tebdika nu' zoora i ogən Ubrahim naa Ishaku, naa Yakubu, naa anabawai telə, gwanta Billəttə, íí bən i koskən goka. ²⁹I zak diga di', naa nimz, naa aa, naa pa' rekrə tebullə gwanta Billəttə. ³⁰Me̱e̱men, iya sa'kai i gakp iya seeniyai, iya seeniyai i gakp iya sa'kai.³¹Ni umkpa norak Farisaawaiyi uri i zaa ullə, i doosu bonge, "Ri'gəm ang no̱k Hiridus iya kankpa.³² Yeeso doosi bonge, "Ren sə i doosə dangkaameza ezi, i keesək zam sə N rungbo mari wo̱nka naa bo̱'ta, gəbən, ublaa taatə N gɓaksək to̱msa miis. ³³Koo rigaya, N rekrən mu'ka naa ri'gət wo̱nka naa bo̱'ta naa nakwanzə, nok to̱o̱ ara i kweekən anabi ar ye'na naa Urushelimak pa.³⁴Urusaliima, Urusaliima moowa a iu anabawai, sə a to'gə iya i tomtai, dən rigazi sə a toogəska yangiya mooi ni kəəz dakskən yangiya ulləi gwandə bentirə duk ya? Ama i íí ri'pa. ³⁵Gwenən i mu'sapu gwaaga mook, N pu dooskəndə, i oke gəbən pa, sei ublaa i dookən bonge, sə'səm na gau naa ura pu zakrə naa riira Daarəllə.

Chapter 14

¹Bo'rum ri' ublaa engəskəskəna ukarə, de' tor gwaaga doonza Farisaawai rəzzə uzarə, nok reka burodi, sei pi'su no'rə mis. ²Gwandə mu'ka boo, maz uza pii dent naa nat puurusapu. ³Yeeso des biibai naa Farisaawai gee, go'gon ina bo'rə ringbukuka ublaa engəskarə ya, koo go'pa ya?⁴Ama i rees, sei Yeeso kamu sə go'su, sə faasu. ⁵Sə doosi gee, iirə te'ka puna naa gumba gumsə koo woz sə naka kasə dullə ubla engəskarə səka keesu paya? ⁶Ama i le' sə i bagu pakki rə paapa.⁷Sei Yeeso gweni ni iya i dooti naasai ni i teegən ar gapta gbi'ta tak, sei riisi pak gee. ⁸Maz naa doosa naasa kiimrəs, ka gau naa ara daamrəkrə pa, nok leegə dooto pu ura naa diimaz. ⁹Ura dootən in ittəkəz yasaz na rəktə, doosəka mona daasə urzi ar gapt moorə eti, sə geek ar gapt topattə naa deksa zur.¹⁰Ama ina doosən naas, rəm a gau ar gapta topattə, nok ura doosaz na zaa, leegə doosuka gee vere rəm a gau ar gapta gbi'tattə. Sə mariya i gau ar gaptə yammai yas i nooska. ¹¹Nok koo neya noos zura gwandəl i gengkunu diiri, ama ura gən, zura gwandəl diiriz i noosku.¹²Yeeso dosə maza dootu naasaz gee, derkən maz reka koo mona derk gini kaa der vereya mooi, koo ungwaniya nooi, koo zeewiya mooi, kura gwaagəiya moorə naa na'ai pa; nok iima noka i derkənak pa, nok gakp ni i toksa puk.¹³Ama mona derk mara gini derəm mariya naa zaamai naa iya i bərəi, naa lendi naa ruri. ¹⁴I kink kən sə'səm de' ipu naa bilaa i toknak pa, noka riik i toka ton ubla dəl bamnarə.¹⁵De' muzo iya ipu gamnarə naa Yeeso tengtirə naa Yeesoirə te' gee neta eti, sei doosi gee, sə'səm gapsapu ura ri'gək gwanta Billət təzzə. ¹⁶Ama Yeeso doosi gee, maz uzazi bo'rə naasa gbi'sas, sə doosə mari gənga. ¹⁷Də' wakatiya naasəlləz rektə, sei tom seniya ulləi ina dootə mariya bo doosi naasai ina zaa,nok i gapsapu koo anya.¹⁸Sei gwani yas, i ma'tə kamrəka pakrəm. A seenzaz doo bonge, n kee yipk allə n rek sə n ree gaentə, useni doosum dangwanz kinsəkə reka naasərə pa. ¹⁹Se maza muzəzboo doo bonge, n yapsapu ne̱giya baakrəi no̱' gbanaarə n ree gwenkirə kinsəkə reka naasirə pa. ²⁰Uza boo doo bonge, " keek kamkp kiizə n le'ek zaka naasirə pa."²¹De' senza ezi zaa dosə Dangwanz ullə netti, sei baar sug Dangwanzzi sə doosə sənza ulləz gee, rem dera dərmiya gbi'kiyairə naa ye'niyai rə naa billəttə paa, a kam iya ipu naa gbam pai, naa bədi, naa ruri, naa lendi. ²²Sei senzi doo bonge, 'Dangwanz n ɓamsapu ina a doosən, ama haa ri'ak ar pii.²³Sei Dangwanzzi doosə sənza ulləz gee, rem bimittə bi' naa dərmiya ye'kiyairə, billəttə, a pa'rəttə mari ina toto nok sə gwaag na yi' ²⁴N pu dooskəndə, mariya n se̱e̱ de̱rki airə te'sə i lellek rekki pa koo topa.²⁵Ri'ak bansa mari ipu gənga ipu ri'gəttə, naa ur, sei yere sə doosi gee, ²⁶koo neya miirə sə mu'us Daa ulləz, naa kiiza ulləz, naa yangiya ulləi, naa a' ki'ai pat, haa naa zengsa ulləs pat le'ek kankpa kubrubaaza miiz pa. ²⁷Koo neya pe' vaga rau sə duutə paz le'ek kankpa kubrubaaza miiz pa.²⁸Neezi iirə te'ka sə iisapu womkpa gwaak sə gagbəs wessa wo'səkaas diga ma'karə, koo le'ek len gbamsəkas paya? ²⁹Nok na ma'sapu womr səna gbams pa, kooneya og womriz loduku lon. ³⁰I dook gee, maza az ma'sapu womr ama gbamsəka le'eu pu gbamskarə.³¹Gəbən koo pe' gwanz uza rek ya'amrə naa gwanz uza. Diga ma'karə gakp sə wi'gəs koo ur naa soojai mu'komna le'ek len sə gwaa umkeeriya ullə pu kamtək ya'amrə naa soojai mu'zuraz ya? ³²Na meemen na le'ek pa, diga ura ezi piti ar ye'na rektitə denpa. Səna tom tombaaz na rəə laatə bila geekənkarək. ³³Ri'eri bən kooneyamarkən naa ina pisun pat le'ek sə gau kubrubaaza miiz pa.³⁴Zing manda go'gon tingtum ulləm naa pii gə, ama tingtuma room na kee pu, ni bo̱'kən sə goon zingbak pii ya? ³⁵Punaa tomspa, koo topa go̱'ok nok but pa, go̱'ok səksəs pa, noka riik kuusuk zok. Mari kamkpən to̱msa una pa, kuusuk zok sə mari sə digdəs. Ura na punaa to'a geekarə na gee.

Chapter 15

¹Mariya i kweeu sa'kai naa mariya naa hakeiya ai i zaa Yeeso rə i geeu. ²Farisaawai biibai, i wiirə pak gee, maza az bo'rə gwans naa mariya hakei rəi haa sə gə reg reka naa ii.³Yeeso dosi re'sa pak gee. ⁴Uza muzo iirə te' naka punaa mai zu' gbanaarə sə muzo naa yaa, daatək iya zu'narkə naa pittimuzo pai ne̱e̱ro səgə laatə ma'za yaaz haa sei na kintu a muzo ezi paya? ⁵Na kintu ko'guttku bigarə naa yaksa zok.⁶Na zappu gwa, toogusuk doowiya ulləi naa iya ipu ullə pouroi, sə doosi gee; do'sinə yaksa zokrə, n kintə pu ma'za miirə yaa ezi! ⁷N pu dooskəndə ri'eri zi bo'ok yaksa zok paari, nok maza naa hakei az muzo na pu'na' ar an mariya zu'naa komnai naa pitti muzopai, a i ii pu'ka na' pai.⁸Nee kitakiizi, naka punaa wessa suktunsas, sə muso naka yaasu, ka gaps fitila sə ka koo gwaag, səka laagu haa sei naka kinsu pu zanga pana? ⁹Na kinsupu derk ungwaniya ulləi naa iya i gau ar mukoi, sə doosi nee do'osnə yaksa zokrə, nok weesa miirə yaas n kinsapu. ¹⁰Ri'erizi n pu dooskəndə, ina yaksa zokrənni tombaiya Billəirə mu' maza na naa hakeiyaz na pu' na."¹¹Yeeso doosi gee, maz uza pii ura punaa yanga yaara mari ittəkə. ¹²Ura waiyaz doosə Daa gee, matəm ɓint, a esə mii n ka kinən zaudi a moozə te.¹³Ura waiyaz ezi, de' ru' i ar topa daks neta ullət, ri'gənəm but uta rə ar ye'na, aa eri wo'oto weesa ulləs, yibdin neta toopat naa bo;on ina wessan pa. ¹⁴De' gbamz pu neta pisut yas, sə wodu keetə buttirəwessawe, una pisu pa.¹⁵Ree laatə toms maza buttirəzzə, sə i esu eska yewi rek. ¹⁶Wodi annu gbam haa ii boka rege rekaa yewi rək i regək nok uza esu unaa rekan pa.¹⁷De zəngs getu di' sə doo bonge, səniya miirə Daa rəi rigazi ipu naa rek wessawe', ama mii aa n pu wərkrə na'rə wodu ro az. ¹⁸N ruuk sə n gee mində Daa rə gwa, sə n doosu Daa n bo̱'sə pu ura paariz hakəi gə n sa'pu. ¹⁹N too ara i derkənə waza mooz bən akpa. Ama yermə muzo diga səniya mooi r tə.²⁰Ruutə, zappu gwandə Daa rə, diga piti ar ye'na sei Daa ulləz ogu, sei yirku kamu sei nog rekarə ullə sə ree kuwu. ²¹Waz doosə Daa ulləz gee, Daa n bo'sə pu ura paaz hakei, gə n sa'pu, n too ara i derkənə waza moozak pa.²²Ama Daa ulləz doosə səniya ulləi gee, ina kamtə yaluwa ar ookapa ewi, ina te'su naa gbaku, gə ina te'su ma'az na'rə naa tag dentə. ²³Sə ina kamtə negəza n maau gwa sə i suu az ina ɗe'su, ina bo'rə naas. ²⁴Nok doo werapu ri'ak getəpu naa zengs, gəbən yaapu sə kin zok. Sei i ma' yaksa zok.²⁵Wakatiya ezirə, zəəzaz piti o'ka tomso, pu zakapurə sə gee do'kaa bigrimrək naa waag. ²⁶Sei der sənza gwaagirəz muzo sə desu gee, anni pu bo'runkparə ya? ²⁷Sənza rooz doosu gee, doowiya moozi zappu gwa, sə Daa mooz ɗe'susu negəza a nee zok gwa'rooz noka zannpu wessak.²⁸Ama waza rooz mu'us torka, gwa'roo nok suksa baar, Daa ulləz keetə sə ooru. ²⁹Sə waza ullə gbi'za ezi doo bonge, gwenəm wi'a n bo'ri gənŋa naa mooi. N kam toms ni sənzak, a doosə una sə n mu'us bo'ka pa, naa riik koo de' muko a meɗe eskə koo waa berk sə n bo'on naas naa uri yangiya mii pa. ³⁰Ama gwenəm waza mooz wo'oto wessa moos tarabantairə, zaa a ɗe'susu negəza a neeu gwa'az.³¹Sə Daa doosu gee, waz a punaa mii koo benaya, ina miin a mondənni.³² Ama a tooton ara aka bo'on yaksa zok naa tingtəm ak, nok doomiya moorə az wer, sə ri'ak punaa zengs, yaa ama kinsa pu zok.

Chapter 16

¹Yeeso doosə kubrubaiya ulləi gee, maza naa na'az uza pii puna tombaaza ulləz, sə i doosə mazzi gee tombaaza ulləz pu laasku neta zukattə.² Sei maza naa na' ezi deru sə desu gee, anni N gee morə paa ri'anya? doosə me ni' a kamkpin neta miitak, Nok a gakp tombaaza miiz gəbən pa.³Sei tombaazazi doosə zura gwandə gee, n bo'ok rigaya, de' Dangwanza miiz kees ke ken tomsə paa. N punaa gbama pakrəm pa, zur bo degə dən oorukurə. ⁴N meemen ina n bo'rukkan, nok ina keesə pu tomsa assə, mari i kweekə kwen gwanirə gwaamittə.⁵Sei tombaaza der mariya dangwanza ulləz pu duuki giməli yas, sə des ura seenzaz gee dangwanz pu duukarə rigaya? ⁶Doosu gee waaga zaitun dekki zu' gbenaarə. Sə gee, gamdii, kween rababaaz a bii zu'tə naa komnai. ⁷Gəbən doosə uza gee, i duuwa rigaya? gee alakama zu'gbenaarə.Sei tombaazi doosu gee kween rababaaza mooz a bii zu' narə.⁸Dangwanzi zan tombaaza go'pa ezi nok ɓe'kuwa ulləu, ri'erizi yangiya yangiya ri'kakkai i arin an yangiya oosarə ɓe'ku. ⁹N pu dooskəndə kamən to̱ms naa ina pissin dəllən no̱k po'ka mari. No̱k naa weesa roos səna tomo, Bil səna kween gwanta ulləttə.¹⁰Kooneya puna go̱'os kampka neta toppattə paa, le'ek bo'ka toms neta gənɲattə pa. ¹¹Ina go'ro go'numneta go'pattə paa pa, nee iisəkən neta wessattə paa ya? ¹²Gəbə ina bo'rə go'num wessa uza rəzzə paapa, nee eskən weesa indəs ya?¹³Koo neya le'ek nooska dangwani ittə yas gə piipa, koo mu'suk a muzoz sə gbaa ura muzoz, koo mu'suk uza sə ḅe'es uza.¹⁴De Farisaawaiyi iya i íí wessai i doo bonge, neta eti yas, sə i lodi. ¹⁵Sei doosi bonge, i íí nekska zu'təya ii marirə mu'ka, ama Bil meemen timtəya ii.¹⁶Dooka naa anabaawai ipu tomsə haa zakaa Yohana rəkrə, diga zoora elirə ipu dook paka gwanta Billəttəkrə, íí boo ipu yaakən torkarə roo. ¹⁷Noka ri'ik ar an kinkarə, ara paak naa dəllək le'ek len ɓamkpa, ama paka miik koo muko kassək buttə pa.¹⁸Koo neeya na fas kiiza ulləz sə kam kiiz uza som, bo'rusapu zina, gə maza kam kiiza i fasuz, ur bən bo̱'rəpu zina.¹⁹Maza naa na'az uza pii, te' yaləna gbi'kəmrəm sə gee tingnum koobenaya naa neta pisut. ²⁰Gə ura naa zaamaz pii i deru Liyazarus gau ullə sogna gwaagrə koo benaya sə oorə oruk, nogrəm yasapu zoka ullək tele. ²¹Yaan reka rutəya i kadəi, ura naa na'azzə teebulləi, haa sə zai teelə nogruma ullə zokrəm.²²I pu ri'eri sei oor baaza ezi wer, sə tombaiaya Billə i pe'eu i kamu Ibrahimrə, maza naa na'az bən zaa wer i iisu. ²³Pu gberk baalə ra'rə te' sei teg muug sə og Ibrahim ar ye'na naa Liyazarus ullə mu'ka.²⁴Sə deru gee Daa Ibrahim oksə me yirkuwa miiu, a tomtə Liyazarus na ɗumo nendəza ullə maamrə səna ɗeksə se meelə, nok n pu gberk baalə ra'ak rə te'ka.²⁵Ama Ibrahim desu gee, waz, sundum ru'a a pinni naa zəngsai, apuna neta wessat a iit tele, ama Liyazarus bo ɓətə baar. ²⁶Ama ri'ak bo pu geek tignumrə ari moo bo apu ɓerka baalə te.' Koo naka ri'pa ma, dura surka pal pii arə te' nok iya i íí ga'tika iirəi kaina le'pa, iya eerə bo ikana le' ga'tika iirə pa.²⁷Sei ura naa na'az doo bonge, n pu oorukarə Daa Ibrahim, tom Daa miizə gwa! ²⁸Nok n punaa ungwani yaramari gbenaarə, na ree na dinsi to' nok kaina zaa tor ɓerka baara allə pa.²⁹Ama Ibrahim doosu bonge, ipunaa Musa naa anabawai, ina ke'si to' pa. ³⁰Sei ura naa na'az iisu bonge, ri'pa Daa Ibrahim, uza naka ruutə roobaaamrə, sə naka ree iirə, ika pu' pu na; ³¹Ama Ibrahim doosu bonge, ina geesə Musa naa anabawai pa, koo maz naka ruutə roobaamrə ika geesupa.

Chapter 17

¹Sei Yeeso doosə kubrubaiya ulləi, "N meemen net uta pii sə tosaa hakeirə, kak irəm maza ezi neta eti bo'runkpa ulləz! ²Tooton ika maasu naar dukru sə ika mangsu gbenarə, nok bo'ta sə kubrusən iya ye'kiyai sə ina deu de'³Gwenən zu'tiya indəi. Ur waza mooz na bo'sa ina go'pan, bi'sumu, na meegəs ra'səmui. ⁴Na bo'sa aibe haa səna reks dən gbansa ubla rə, sə na oorə dən gbansa, sə naa doogə, "N bo'sa pu aibe," dolezi ra'səsəmui."⁵Kubrubai a ulləsi i doosə Dangwanz, "Baks mee de'eska timr." ⁶Dangwanz doo bonge, "Ina ka punaa eska timr ni dokta mustatək, ika doosə te' na səə, sə te'a eki ka buks, sə see womarə roo, ka ge̱e̱n ge̱n.⁷Ama neya, naka punaa senza baasu baak koo neesu maiyaz səka doosu bonge zam ɓala a rek reka ya? ⁸Koo ka doosu gee, bo'sə me tomsa as na ri'pa n ɗa'ka n eska reka pa sei mona ɓamspu, sə a reg reka sə bo̱' maam.⁹Iisək se̱nza ullə ezi useiko noka bo'rum tomsa too ka bo'ros ya? ¹⁰Ri'zi bən Ii, ina bo'rəsa pu ina i doosən ina bo'sen, i doon inge boo, seeniyi. Ii bo'ok ina i doosənan.¹¹Pu re'gəgrə Uruselima, sə reks ɓapsa naa Samariyawai rə naa mariya Galili. ¹²De' tor dəl ilarə erizi sə i sar naa mariya komnaiya ipuna beedəmai, i detə uri i setə ullə pourə rə. ¹³Ama i wootə su' i doo bonge, ''Yeeso Dangwanz, oksəmee yirkurə.''¹⁴De' ogi, sə doosi bonge, "Ren i yii zura iil Firissə," De' i ri'gə sei i og i neesəsə pu zongna gwanirən ookapa. ¹⁵Uza muzo de' og gwan goosapu okapa, yer gee sa' sə gee noosən Bil. ¹⁶Sə zaa tangs zura gwandəl Yeeso rə dentə dii, sə Iisu usuko. Ur maza keetə Samariyazzi.¹⁷Sə Yeeso doo bonge, "N go'sən ii komna paya? iya pitti muzo pa ai ipu araya? ¹⁸Maza gətə sə noos Billaz pii paya. Sei mara ginza az ya?" ¹⁹Sə doosu bonge, "Ruum, a ri'gə. Eska timra mool go'sa pu wessa.''²⁰Farisaawai i des gee, ri'eki gə gwanta Billət zak benaya? Sə Yeeso iisi sə doosi gee, "Gwanta Billət zak ni neta i gwen atak pa.²¹"Nok i dooskən bonge, "Gwenən aa at' koo aa aa'eti; gwenən, gwanta Billət pu ində te'.''²²Sə doosə Kubrubaiya ulləi bonge, "Ublut pu zakrə ara i iikən oka ubla muko a Waa Mazzək ama i okpa. ²³Sə i dooskən bonge, "Gwenən aa ezi, gwenən aa az! kai ree pa, kai duuyi pa. ²⁴Ni oosa okən wessak ina veklitə kwalirə paari sə okəm ara diik koo paa ak, ri'eri zi bən Waza Mazzəz zak ubla ukarə.²⁵Ma'karə dooləzi gberka baar somaso, zanga, haa mariya zamanuwazzəi i mu'uskun. ²⁶Ni bo'rum naa Ru'a Nuhu rəi rək, Ri'erizi bo'runɓa ru'a waa maz zakni rə.²⁷ I pu rekrə, i pu bo'ok rə, ipu kamrək ki' rə, ipu keesək yangirə kiimrə, ni ublaa rə toosən ɓark rək, sə maam langtə laks net yas.²⁸Ri'eri zi, ni bo'rum ru'a Lootui rəi rə, ipu rekrə, ipu bo'ok rə ipu woomrəkrə. ²⁹Na gə bo'rum na ru'a Lootui keen Sodom sə ra' keetə billə paa sə zaa doos dəl sə laks net yas.³⁰Ri'erizi sə bo'runɓa ru'a waa maz zakni rə. ³¹Ublaa ekirə ura pu rora paarilləz kana tiitə sə bo de'ettə net gwaro pa, ri'zi bo ura pu O'kaz kana zappu pa.³²Sundun naa Kiiza Lootu rəz. ³³Ura ii zura gwandəl az, kink pa, ama ura mu'us zura gwandəl az kink kin.³⁴N pu dooskəndə, tuksa neta eti bo'rungbunas, mari ittikə i kisik kit at muto, i pe'ek uza i daak uza. ³⁵Kitaki iitikə ipu nank naalə yam i pe'ek muzo i daak uza, ³⁶Sei kubrubaiya ulləi i desu gee, "Ina eni bo'rungba araya?"³⁷Yeeso doosi bonge, ara ina weran pinnak erizi dogɓai i tookən.

Chapter 18

¹Sə doosi re'sa pak, ni i weerəkən weerikak, kai na gau naa teka zur pa. ²Gee, alkali uza pii dəl ularə ura serəm Bil koos mari paz.³Gə tuukuz uza pii dəllirə, sə gedəmtə ullə, gee, "Po'me a zeesəsə bis naa dommeya miiz. ⁴"Nok lo' Ii po̱'ku pa, ama sa'kaa roozo topa doosə zura gwndəl gee, koo noka n seerəmən Bil koo n esən maz gbi'kəm pak,⁵ Ess, noka kita kiiza az ɓesnə baarak, "N po'ku n masuku bissi, nok səkana noosə naa gədətika ullək pa."⁶Dangwanz gee, "Geen ina alkali a punaa go'num paz doon. ⁷Ri'eri gə Bil ka bo'rə go'num yangiya ullə teegəi sə i gosu wera tuks naa ubla airə paya? lo'ok lon geekirə ya? ⁸Npu dooskəndə, kamtək kan go'num iirə naa gbaku, koo naa riik, Waa maz naa zaa oksək on eska timr dəllə ya.⁹Gə doorusu paka akki iya i yii ni boo bopu omi sə i see mari uri. ¹⁰Mari ittəkə irəə gwaaga Billəkrə nok weerək ura muzoz Farisaawazi, ura muzoz bo ura kwee sookazzi.¹¹Farisaawazi de' sə weerə neta gwandəttə paa, gee, "Bil n iisa useiko nok n puni mariya i seetəi, rui iya i bo'rə neta go'pat ai, iya i ruuro ki' koo yaariya mari rə, koo ni ura kwee sookaz pa. ¹²N rii rek den ittinə luumarə, n esə zaka kala ina n kinəndə yas.¹³Ama ura kwee sookaz, de' ar ye'na, koo no' bən tegi Billə paa pa, be' gumb sə do gee, Bil gamn naa yirku, mii maza naa hakeiyazzi.' ¹⁴N doosən maza ezi ree pu gwaaga okapaa ar an ura muzoz, nok ura noos zura gwandəl az i tiisku, ura tiis zura gwandəl az boo i noosku.¹⁵Mariya eyi i kamritə yangi nok səna pa' na' irə paa, ama de' kubrubaiya ulləi i og ri'eri, i bi'ri. ¹⁶Ama Yeeso deri gwandə sə doosi "Daan yangiya ye'kiyai ina zaa miirə, kai ro'ni pa. Nok gwanta Billət a iyai retti. ¹⁷Zəma zə' Npu dooskəndə ura gen zura ulləl ni waz waiyak pa kink sə tor gwanta Billəttə pa."¹⁸Gwanz uza desu gee, "Lamza wessaz, N bo'ok an sə na kinə gwanta Billət ya?" ¹⁹Yeeso doosu gee, "Nok an sə a derə wessa ya? ura pu wessaz piipa sei Bil gwan mulo. ²⁰A meemen ro'oknai, kaa ruuro ki' pa, ka iu maz pa, kaa ruuro pa, kaa esə seedakum songb rə pa, noosum Daa mooz naa maiya mooz." ²¹Gwanz gee, "Neta eti yas n duusapu diga waktiya n piin wazzizal.''²²De' Yeeso gee ri'eri, doosu bonge, "Una piti muno ɓes aa duun pan, yingəsəm ina pisan yas, sə a masə iya pisi pai, ri'erizi sə a kink faasəma Billəm paa. Sə a zaa duuye." ²³Ama de gwana mazzi gee neta eti zok tapsəsu seem, nok ur maza naa zaudizzi.²⁴De' Yeeso og mazi sei zok tapsusu sə doo bongee, ''Gom gon ara gwana maz torkən gwanta Billəttə! ²⁵Gapsək gan geeloba naa koiɗum torkarə dura zilarəllə naa ara gwana maz torkən gwanta Billəttə.''²⁶Iya i gee pakkii doo bonge, naa ri'erizi gə, "Nee ɓiik ya?" ²⁷Yeeso doosi bonge, ''Neta maz le'ek bo'ka pat Bil bo'ruk bon.''²⁸Biturus gee, "Ri'ak a daatə pu kala anya a een, sə e zaa duuwa." ²⁹Sə Yeeso doosi bonge, "Zəma zə' Npu dooskəndə ura daatə gwaag, koo kiiz, koo zei naa so'ki, koo do'ga mari, koo yangi nok gwanta Billət pa. ³⁰Sə kink gbi'nən dəllə roo ang, koo dəlla zak mu'ka allə, ublaa bo'takrə bo kink zebgsa ɓampas."³¹De' toogus iya komna naa ittikə eyi gwandə, sə doosi gee, "Gwenən apu ri'gəkrə rakrə Ursaalima, sə neta anabaawai i bii Waa Mazzə paat bo'rumkpa. ³²Nok esək zok mariya i esə timr Billəi pai rə na'rə, i ɓe'esku, sə i bo'su neta deg zurat, sə i tu'su tuttə. ³³Ina ɗa'au i ikpu, ublaa taatə akrə ruutuk gəbən."³⁴Koo una i meegəs ina enirə pa, nok paka ullək pu sumsənkək iirə, gwanki i meegəsən ina ur doon pa.³⁵Zaa ri'eri, de' Yeeso pu ɓerkrə Jeriko, ruz uza pii gamnarə pou bilarə sə oorə ooruk. ³⁶De' gee bansa mari arkrə sə des gee anni pu bo'runkpa rəya? ³⁷I doosu gee Yeeso a Nazaratazzi pu arkrə.³⁸Sei ruza ezi woo su' sə doo bonge, "Yeeso Waza Dauda rəz oksme yirku." ³⁹Mariya i asə mu'kai i bi'sə ruzzi, i doosu bonge na rəəs, ama bag wooka su', ''Waza Daudarəz, oksme yirkurə"⁴⁰Yeeso de'es sə doosi ina kamtə mazzi bondə. De' ruzzi pi mis Yeeso desu, ⁴¹"A ii mina bo'sa anya?" Iisu bonge "Dangwanz n ii oka ar."⁴²Yeeso doosu bonge, "Kinəm oka ar, eska timra mool go'sa pu" ⁴³Ni unkpa norak ruzzi kin og ar sə duu Yeeso, pu noosə Bollə, De' mari i og inni i noos Bil.

Chapter 19

¹Yeeso tor Jeriko sə pu arkrə.² Eri maz uza pii i deru Zakka, uzi doonza iya i kwee sookairəz, gəə punaa zaudi wessawe.³Yaa i boka og koo neezi Yeeso ya, ama kin oku pa nok bansa mari, gəbən ur maza ye'pazzi. ⁴Nok riik ɗa'an no mariya eyi rə te'ka, sə ree deg te'rə paa sə bo ohu, nok Yeeso ark erizi.⁵De' Yeeso zaa arkirə, teg no' paa sə doosu gee, "Zakka tiitəm ya'ya nok wonka n tiik mondə gwa." ⁶Tiitə naa gbaku sə kweeu naa yaksa zok. ⁷De' mariya erii i og inni, i pag i doo bonge, "Reepu de'sək maza naa hakeiyazzə."⁸Zakka ruu paa sə doo bonge, gwenəm Dangwanz n masək neta pisət te'te' sə n esə iya una pisi pai, sə gəə mina kweere uza una, na geskunu haa den nannə. ⁹Yeeso doosu gee, "wonka kweeka totopu gwaaga akrə, nok urbən waza Ibrahimrəzzi. ¹⁰Waa maz zaa nok laaka naa kweeka mariya iiyai rə.¹¹I gee pagn gee, ree mu' naa pak sə doosi re'sa pak, nok pu miss naa Urusalima, haa sə i mee gee gwanta Billət ɓe'tik ɓenyage. ¹²Sə doo gee naa riik, maz uza ree but utarə ar ye'na nok kweeka gwant sə bo getə sə bo getə.¹³Der seniya ulləi sə esi weesa i der minasas sə doosi gee, bo'rum neta yingurət mina gə gəttə. ¹⁴Ama mariya ullə dəlləi i yu pa i tom su' sa'ka, "E ii ara maza az gakpin arik pa. ¹⁵"Bo'rum de' getə zaa kwee gwanti rə, tom su' ina detubo seniya komna esi wees ai ina ina zaa. Sə boo mee bagzi a koo neeya kintə ar yingurə naa weesəz.¹⁶Ura seenzaz zaa gwandə mu' sə doo bonge, Dangwanz minasi a esəu az kintə bagsi minasi uri komna. ¹⁷Dangwanzi doosu bonge "Usuko senza wessaz, noka a bo'rum go'num ina wessandək n gapska gwanta dəlmiya komna ai rə paa.¹⁸Ura ɓesaz zaa gee, n kin minasi gbanaarə a esəu muzo azzə paa. ¹⁹Mazzi doo bonge, moo gamn wessa senza oomiiz, 'Moo a gakp gwanza dəlmeya gbanaarə airə paa.'²⁰Ur uza zaa gee, Daa minasi a moorə a esəu az n ɓopsu yalində te' okapai. ²¹Nok ser mame kan nok moo maza a gom azzi, a pe' ina a gbops pan, sə a ɗe' ina a ta' pan.²²Mazzi doosu bonge, n bi'iska naa paka keetə mondə su'rokki sən moo senza a engŋaz, a me̱e̱men mii maza n gomazzi n pa ina n gbops pan, sei n kwaas ina n ta' pan. ²³Sə ri'eki an bo'rə sə a ɓops weesa miis banki rə paya, nok mina getə n kaa zaa pe' wessa miis naa bagsi paya?²⁴Mazi doosi gee i de' pourə, kweerin minas a ullə ezi, sə i esu ura naa minas komna ezi. ²⁵I doosu bonge, Daa puna minasi komna²⁶"N doosun ura puna unaz i bagsku una, ama ura pisupaz koo a pisu waa topaz eni bən i kweerək. ²⁷Ama unkeeriya miirə ai, i ii ara n gakpin gwant irə paa pa, kamtini sə e iwi mində mu'ka ang."²⁸De' ɓams dooka paka eki, kam bila deg rekarə Urusalima.²⁹Ipu ri'eri de' zaa dəlla mis i der Betafaji naa betanil iya ipu pou na ge'a teta zaitindək rəttək, sei Yeeso tom kubrubaiya ulləi ittəkə, ³⁰doosi bonge. Ren waa dəlla dera allə npu torkrə, i oksək waa gumbaaz a i meɗe deku paz, bintunu sə i kamtu. ³¹Uza na desin bone nok an sə ipu binsukurə ya? "Doon sunu inge Daa Bil iiu in."³²Iya i tomi eyirə i oks waa gəme ni Yeeso doosinik. ³³De' ipu binsuku rə, sei ura naa wa gumbaaz ezi desi bonge, "Nok an sə ipu binsuku rə ya?" ³⁴I doo bonge, Daa Bi iiu in. ³⁵I kamtu Yeeso rə sə i umo yaləna iin waa gumbaazirə paa sə i gaps Yeeso paa. ³⁶De' pu ri'gəttə i umrə yalən bilarə paa.³⁷Ipu reksik rə mis ara ge'a zaitun pin krə, bansa mariya ipu yam eri, i ma' wooguka sut naa yaksa zok ipu noosək Billə nok neta məssəmrə i ogat. ³⁸I doo bonge, ''Gwanza naa sə'səmmazi ura zaa naa riira Billəl az! Gapta wessat billə paari baa gbi'kəm paari!''³⁹Farisaawai uri bansa mariya eyirə ta'ka, i doosu gee "Lamz bi'sum kubrubaiya mooi ina ree." ⁴⁰Yeeso iisi gee "N doosən, iya ai inaka rees bileya aima ika wogo won sut."⁴¹De' Yeeso reksək dera sə og dəlli, go' nok dəlla rool. ⁴²Bonge ina ka meemen dəna andə, ina kamtə gapta wessat an, ri'akgə pu sumsunən iirə notto.⁴³Nok ubla pu zakrə umkeeriya ii i ko̱'o̱skənən ke̱e̱r naa ya'am sə sojai i ko'sən te'ar keeka pii pak. ⁴⁴I wooskən naa mariya ii tele. I daak bil ula ularə paa pa no̱k i sundo naa dəna Bil zan iirən pa."⁴⁵Yeeso tor gwaaga Billəkrə, sə ma' nenka iya i yingə net rooi. ⁴⁶Doosi bonge, ''Pu biisənən, "Gwaaga miik gakp ara noosəka Billək, sə yer ar wooka ruirə."⁴⁷Yeeso pu kubruskəndə koo bənaya gwaaga Billəkrə, firissii naa biibai naa dooniya marirəi i iiu ikkpa. ⁴⁸Ama i kinə bila pa. Nok mari yas ipu ke'esku to'rə.

Chapter 20

¹Ubla ukarə Yeeso pu kubruskən paka tingkak gwaaga Billəkrə, firissii naa biibai naa dooniya marirəi i zaa ullə. ²I desu bonge, ''Doosme naa gbi'kəma pammi sə a bo'rə neta atya? koo gə neezi esa gbi'kəma room ya?''̧³"Iisi doosi gee, mii bən n deskən des doosne. ⁴Batisma Yohana rə bo'ru azge keetə pariya koo marirə ya?"⁵I deskən gwanirə te' bonge, ''Ana doo, 'Keetə billə paa,' dook bonge, 'Nok an sə a esə timr paya? ⁶Ama ana doo ange, 'Marirə' mari yas i to'gəkaa nok i me̱e̱sapu Yohana anabizi.''⁷Noka ri'ik i doo bonge, bo me̱e̱ ara keetən akpa. ⁸Yeeso doosi bonge, "Mii bən n dooskən koo naa gbi'kəma pammi n bo'on nettam pa."⁹Doosə mari re'sa paka ak gee, "Maz uza pii sə de'rə te'ta inbi rət, sə doosə iya i bo maama inabirəm ai, sə ri'gə but uta rə ar ye'na sə lo'to. ¹⁰Sə tomto senza ulləz baabairə nok sə ina etu nen rata inbirət, ama baabaiyi i ɗu'u sə i nenu nat kotto.¹¹Sə gə tom uza urbən gə i ɗu'tu, sei i doksu zur, i nenu gəə na' kotto. ¹²Gəə tom senza taazaz ezi urbən gə i ɗu'tu sə i ɓe'su, i ɗongsu goka.¹⁴Sei Dangwanza naa baak ezi gee, anni n bo'ok naa tombaiaya aiya? n tongb waza mində n iiuwaz, leegə i noosuku. ¹³Ama de' baabai i ogu, i dogo su' gwanirə te' gee ura pe'ek ɓintaz uza az, nok riik zan a ipsu sə ɓinta root na seesaa an.¹⁵Sei i keesu baaka ekirə, sə i ipsu, ura naa baak ezi bo'ok baabaiya eyi rigaya? ¹⁶Zak sə wo'os baabaiya eyi, sə esə uri baaka eki, De' i gee ri' i doo bonge, "Bil na ro'on."¹⁷Yeeso gweni, sə doo bonge, "Anni ina pu biisənin gee bila womba i mu'us al ulli ark go'ka rəya? ¹⁸Kala maza kasə bilirə paaz ka ka'gəs, ama kala ura kasu rə paaz namsək.¹⁹Biibai naa firissii i íí biika na gwandə paa wakatiya ezirə nok, i me̱e̱men re'si ííyi pakki, ama ser kami kin mariya eyi rə. ²⁰I gyebdu naa muuz sə i to̱m umkeerei iya i yes zui ni mariya wessai ak sə ina de̱dusu. I íí sə bo kam Yeeso na doo ina go̱'pan gə se bo kamu go̱mnaa Roomannaz rəmu'²¹I desu bonge, "Lamz e me̱e̱men a doo sə a kubrusən ina wessan, sə gə una kassa naa goosa mazəspa, ama a kubrusən ina Billə zeman. ²²Tooton ara eka esəm sook Kaisarə ya koo topaya?"²³Ama Yeeso meegəs pu sundumiya iirəi, sə doosi gee, ²⁴"Yiitən weesa roos, muuga neeki naa riira neeli paya? i doo bonge Kaisar."²⁵Sə doosi gee, "Sook esəsən Kaisar ina Kaisar esən Bil, Bil bo ina Billən." ²⁶I kinnu aibe una deu paka pag mariya eirə mu'ka pa, nok riik i rees i ri'gə naa deksa zur.²⁷Saduyiyaawai uri i zaa ullə iya doo bonge ruukaa roobaamrək piipa. ²⁸I desu bonge, "Lamz" Musa biisə ge maz na kam kiiz səna wər na daa kiizii dingpa, uza kank kiizi sə dingsə umdoom wazya?²⁹Uri yangi ipu gbansa, ³⁰ura seenzaz kam kiiz, wer daa waz pa. ³¹Ura taazaz, ur bən ri'eri daa waz pa, haa gwani gbansa yas i wer i daa yangi pa. ³²Sa'kaa roozo bən kitakiizi zaa wer. ³³Ubla ruukaa roobaamrəkrə, gə ur gakp kiizza neeza ya?³⁴Yeeso doosi gee, "Yanmariya dəlləi i kamrə ki' sə gə uri i ree kiimrə." ³⁵Ama iya i de'si ookapai bo nok kweeka roobaam a iya i werai rəm, i rek kiimrə gə i kampki kiim pa. ³⁶Werk bən i wer pa es, nok kweekən kwen naa tombaiya Billəi, naa yangiya Billəi i ruusi roobaamrəi.³⁷Ruuka roobaamrək Musa bən yii pu, wo'oso roo, ara derən Daa Billa Ibrahim rəl, naa Biila Ishaku rəl, naa Billa Yakubu rəl. ³⁸Ur Billa iya i wer airəlli pa, ama iya ipu naa zəngsai rəlli, nok ii yas ipu naa ur.³⁹Biibaiyi i iisu bonge, "Lamz a doopu wessa." ⁴⁰I gəə i desnu una gəbə pa.⁴¹Yeeso doosi gee, " Ii i doon kweebaaz waza Dauda rəz aggə i doo riga aiya?" N⁴²ok Dauda naa zura gwandəl bən doo rababaaza neta ɗu'karəttə Zabura gee Daa doosə Daa miiz gamn na' go'na rə. ⁴³Sei mina getəpu umkeerəi ya mooi, ar de'es naa de'a mook. ⁴⁴Dauda naa zura gwandəl der kweebaaz "Daa sə gazi Ura Bil te̱e̱guz sə yerk waza ulləz ya?"⁴⁵Mari yas ipu geekurə sə doosə kubrubaiya ulləi. ⁴⁶Ge̱e̱n ge̱n biibai, iya i ii te'ka yalina gbi'na ɓi'in, sə ina de'es bo ar luumairə, naa gakpa tentiya gbi'kiyai rə ara naasəkrə. ⁴⁷I kweerə gwaama tuukirəm, sə i weerə werik a lo'ok sə i yaasən goossa iis, i kink bisa gomas.

Chapter 21

¹De' Yeeso teg no' sə og maza naa zaudiz pu esək esəkrə ara i esənnakrə. ²Sə og kita kiiza pu tuukuzəz zaz una pisu paz, esə penei ittəkə. ³Sə doo bonge, "Zemazi N doosən, tuukuza punaa una pa az, esə pu ina ar an kooyarə esən yas. ⁴Gwani yas i esə ina pisin de te. Ama kita kiiza az esə ina pisun yas.⁵Ni uri i ipu pakrə ootum naa ni i wo̱mn Gwaaga Billək naa bilək naa gə neta ootumrə i bo'rə te'et, ama doosi gee, ⁶"Naka neta a oga at, wakatə pu zakrə i daak koo bil ularə paa pa, sə i tiisəka paal piipa."⁷I desu gee, "Lamz neta eti gə bo'rungba benaya? anni bo'rungba neeti nabo rektitə ya?" ⁸Yeeso iisi gee, "De'sən zok nok ser kana kamən pa uri gənga i za naa ri'ra miil," i dook gee "Miizi ur, nok riik wakatə pu mis kai duui pa." ⁹Ina gee ya'am naa gwaar ruukunka ində te' ser kana kamən pa. Netta eti bo'runkpa zanga ama gbamba dəl rektitə denpa.¹⁰Sə doosi gee, Dəl ula ruukun ya'am dəlularə gwant ruukən gwant uta. ¹¹Ublaa ekirə but gbamtik gbi'tit sə dəl lame, dəlme uya bo wodu a rekrəu, uri bo neta mesəm rət. Neta mesəmrə gbi'ta gbi'it bo'rungba, naa net uta gbi'ta gbi'it diga Billə.¹²Ama neta eti yas nagə bo'rum, i saasəkən nattə paa sə i gbesən baar, i ɓaakən pusunarə i keetit kən ro'riya Billəirə, sə i sənin nok ri'ra miil. ¹³Wakatiya ezirə sə i kink bilaa i dooskən paka tinka miirək.¹⁴Nok ri'ik zəngs kana ke̱e̱sən pa, go'rusən wakatiya ezi nagə rektitə. ¹⁵N eskən en ina dooka rən naa meegəskarən, umkeeriya iirə airə, nok sə kaina le'sən naa sənəm pakoo moirə te'¹⁶Keesə kaa diga, do'ga mari, zəi naa so'ki, zəəu naa ungwani i doorukən, haa i ipk uri iirə te' ¹⁷Kooneeya mu'uskən nok ri'ra miil. ¹⁸Ama koo suka iirə iirə zullo muko sə gberk baar pa. ¹⁹Ina wengs zok i kink zəngsa ɓampas.²⁰Ina og Ursaliima ko'ospu zok naa soojai, me̱e̱m wo'oska ullək rektəpu. ²¹Mariya ipu Yahudiiyal ina nog yiimrə, iya ipu dəllə te'ei bo gamn ama kai daa iya kanarəi sə ina totopa. ²²Nok ru'a ai, a gəəskarəiyi nok sə neta pu biisənən at na yi'is zok ni gwan i biin ak.²³Ina yirkurənni mooi íí iya ipu 'naa ɓa'tei, ubla ekirə naa iya ipunaa yangi nattəi! nok gberka baar piik dəllirə ubla ekiro. Noka riik dosən urinyagi. ²⁴I ikpən naa fonkai sə i kamun se̱nurə dərmerə yas, menki wo'sək Ursaliima, haa sei zoora menkirəl na yi'ispu zok.²⁵"Neta məs zokat gbetək ubal, se'raasa naa zosirə te'. Dellə te' bo mariya somaso' i geek timgtum pa, i gapk naa se̱r noka dooka maam naa yaasa gbenarəs. ²⁶Ri'erizi bən mari nok i riiki sə i kadə, nok ser naa neta gə i sundukat gbe'se ɓe' a borungbat dəllət. Nok gbi'kəma Billəm lamtək.²⁷I ok waa maz tiitikrə kolirə te' naa gbi'kəm naa yaksa zoka gbi'kak. ²⁸Ama neta eti yas nagə ma' bo'rungba, ruun sə i teg zur sə i gwenə ara paak, nok kweeka iirək rektitə pu mis.²⁹Yeeso ma riisi pak gee, "Gwenən neta pu bo'rungbarət naa te' rumb naa teta seetət yas. ³⁰Ina ma' suktuka dangs i me̱e̱gəs ingə wumsa rektitə pu mis. ³¹Ri'erizi bən ina og neta at yas na pu bo'rungbarə, me̱e̱men gwanta Billət pu mis.³²Zəmazə', N doosən, wakatiya az ark pa sei neta at tele na bo'rumsapu zanga. ³³Ara paarik naa diik assək an, ama paka miik assək pa.³⁴Noka ri'ik de'sən zoka iik naa zu'tiya indəi, nok sə timtiya íí kaina gbe'sən baar nok neta i bo'ok sə kam at, naa neta i kink zəngsət, sə ubla eki naa zaa na oksən ipu ni tərak. ³⁵Nok zak zan koo neerəya ura napu dəllə rooz.³⁶Ama gamn naa me̱e̱gəskəna wakatiya koo andəz ya, weerən nok wakatiya aa ezi na zaa, na oksən naa gbam wessawe, sə i gbisə gberka baara apu zakrə allə, sə i kin de'ka Waa Mazzə mu'.''³⁷Ublaa yas pu kubruskəndə Gwaaga Billəkrə nimz yas kee Uruselima sə ri'gə gbaksəra i de̱r Zaitunakrə. ³⁸Mari yas i zaa ullə, nittə dii nok geeka ina pu dookrən Gwaaga Billəkrən.

Chapter 22

¹Naasa i rəkən buroodi naa yisti pak rektitəpu mis, naasa i der paskas. ² Firissii gbi'kiyai naa biibai i daks su' ni i kamkpən Yeeso, nok ser kami kan marirə.³Sei seetan tor timra Yahuza rəllə ura i deru Iskarayoti, pu muzo iya komna naa ittəkə eyi rə te'. ⁴Yahuza ree sə i daks su' naa firissii naa soojai ni ur eskən Yeesok.⁵Zok yagi haa i doks bo esku wees tomsa esirə. ⁶Sei ii, sei laa ara kinkən, ara eskunuk, ara mari i tookən pak.⁷De ubla naasa burodiya yisti piipa rektitə, ublaa i maam ma'za i kamtu ubla paska rəzak. ⁸Yeeso tom Biturus naa Yohana sə doosi "Ren i kintə neta e rek paskarət. ⁹I desu gee, "A ii ena go'rə netti araya?"¹⁰Isi bonge "Ina tor dəllə te' i sark naa maza gumtə sabdira maamrəl. Duunu gwaaga torunakrə, ¹¹sə i doosə ura naa gwaagaz, lamz gee rora bo rekin rekal paska rəl naa kubrubaiya booiyal palya?"¹²Re yiisikin yin rora gbi'lal, i kink ina i iin roo yas, eri zi i kwe'səkaa ina a rekan. ¹³I ruu i ri'gə dəllə te' i ree oks koo anya pat ni Yeeso doosinik, sei kwergəs neta i rek paska rət.¹⁴De' wakatiya rooz bo'rums, Yeeso dakən naa kubrubaiya nok reka rek. ¹⁵N ii reka paska az naa ii minagə ɓer baar. ¹⁶Ama n doosən i rek rekki pa sei ina yi'sapu gwanta Billət.¹⁷Sei Yeeso pe' koppa maama inabi rəm sə iisə Bil usuko, sə doo bonge, kween i mar ində te' ¹⁸Nok Npu dooskəndə n bo'ok maama inabirəm pa, sei Gwanta Billət naa zaa pu zanga.¹⁹Sei pe' burdi sə iisə Bil useiko sə we'gəsiu sə esiu, sə doo kween sə i bo' ində te'. Sə doo bonge an zoka mii rə n esən nok iiki, dingən bo'ka ri'eri nok sunduka naa mii. De esi zoka ullə ekki pat, ²⁰pe' koopa maama inabi rəm sə doo bonge, "Maama inabi rəm am yii dooka pe'ka Bil go̱'rə naa mariya ulləi kwaala miirə, n kuusiki no̱k iilə.²¹Nok waa maz ri'gək rin, ni artə bo'rusən puk, ama ina yirkurənni naa ura esku iya iya i iiu pairə na'rəz. ²²Waa maz werk ni Bil doonak, ²³Sei kubrubaiya ulləi i ma' dediska gwanirə te, koo neezi bo'ok irəm tomsa ri'as ya?²⁴Gə i sinkin gwanirə te' gee neezi ar gbi'kəmrə ya? ²⁵Yeeso doosi gee gwaniya dəlləi i yiisə mari senu naa gbam naa riik i ii mari ina derbo boo abo pu' mariz.²⁶Ama kai i gau ni iik pa, goptur a eki gbi'za iirə te'ez na gau waizəz, doonz na gau ura kam tomsaz. ²⁷Neezi ar gbi'kəmrə ya ura regə rekaz ya, koo ura esə mari rekaz ya, ura gau ar rekrəz ya. Ama n gau iirə te' ni ura sənən azak.²⁸Iya i ii gamna naa mii wakatiya n torun gberka balaə. ²⁹Gapskə gwani ni Daa miiz esə bila mina gau gwanta, ³⁰i rek i bok naa mii gwanta miitə sə i gau teng gwansə sə i zeesə me'tiya komnaa iitikə Israi'la ai bis.³¹Sei Yeeso doosə Biturus bonge, Siman, Siman ge̱e̱m seetan oorusapu bila sə bo gwegə. ³²Ama N weerəsapu Bil nok eska timra mool, kana kasə pa, mona getə miirə po'om doomeiya mooi."³³Ama Biturus iisu bonge, "Daa Bil n iispu koo pusunarə a rek yam koo na kam wer bən." ³⁴Yeeso iisu bonge, ''N pu dooskarə wonka kəəz nagə kwii ya a sinkinə dən taanə monge bo meeye pa.''³⁵Yeeso doosə kubrubaiya ulləi, ''Ninka N tomən go'ka wa'azirə naa pe'ka ɓunaa we̱e̱sək pa, naa ɓuna naa tag, una le'ən ya?'' I iisu bonge, ''Ouwo.'' ³⁶Sə doosi bonge, "Ama ri'ak gə ina punaa we̱e̱s naa ɓuna, pe'en gəbən ina punaa fongkaaz pa yingusən yaluwa mooi iiu sə i yiu muzo.³⁷Npu dooskəndə, ina pu biisənən miirə paan yi'sək yin zok, 'I ge'u pu mariya engairə te'.' Ina i doo miirə paan eki bo'rumkpa naa mii.'' ³⁸Kubrubaiya ulləi i doo bonge, ''Dangwanz, gwenəm! Epunaa fonkaai ittikə.'' Doosi bonge, ''Daksapu ri'.''³⁹De i ɓams reka jiibi, Yeeso kee ni keesənak sə ri'gə yiiga Zaitundək, kubrubaiya ulləi i duu sa'. ⁴⁰De i reks arkirə, sei doosi bonge, ''Weerən Bil nok kai tor ɓasurə pa.''⁴¹Yeeso se̱e̱ mu' naa biliya eyi rə topa sə weerə Bil gee, ⁴²"Daa mona iiik gə pe'səsimə ɓerka baala al, kaa duu ina n iin pa, ama bo'rum ina a iin."⁴³Sei malaika diga billə pàà gbəsurə nok sə po'u nok səna de'es zok, noka pu geekən gombarə wessawe'ek. ⁴⁴Ree mu' naa weerəka Bil naa gbam haa ar ma'ra ullək ɗektə buttə dii ni kwaalak.⁴⁵De ɓams weerəka Bil sə gəə kubrubaiya ulləi 'rə, oksi yas rumrə nok gomta baara baaləu, ⁴⁶sei desi bonge, ''Nok an sə i rugo ya? ruun paa i weerə Bil bo'ta i kasə ɓasurə.''⁴⁷yeeso piipin pakrə sei bansa mari i rektitə, ura atiimu'uz uzi maza i deru Yahudaz, pu muzo diga iya komna nna ittikə eyi rə te' ree sə bo kuu, ⁴⁸Yeeso desu gee Yahuda a esik waa maz naa so'muka lajtə ya?⁴⁹De' iya i duu Yeeso i og ina bo'rumman, i doo bonge, "Daa Yeeso ena gwaa naa fonkai ya?'' ⁵⁰sei uza iirə te' ɓaa senza firissa gbi'zazzəz haa ɗe'su toka na' go'narək. ⁵¹Ama Yeeso doosi bonge, ''Dáán gwaar!'' pok toka mazzi rək sə rungbu.⁵²Sei Yeeso doosə firissiya gbi'kiyai naa dooniya marirəi i zaa kamkperə naa gbalit naa fokai ni mii ruuzak ya? ⁵³Koo benaya n gau naa ii Gwaaga Billərə, i kamə. Ama nok wakatiya iizi ara gwanta tegra rət kampkən tomsak.⁵⁴Sei i kamu i ri'gunu, i rennu firissa gbi'zazzə gwa. Biturus duui sa'ka sa' ar ye'na. ⁵⁵De' i kwees ra' gwa' roo kaka allə mari i gau ar muko. Biturus bən zaa gau naa ii.⁵⁶Waa kitakiiza kam toms gwaagirəz ogu gamnarə pourə desu gee, maza az pu naa Yeeso. ⁵⁷Ama Biturus sin doo bonge, ''Kita kiiz n meeu pa.'' ⁵⁸I gau topa uza ogu sə mee̱u, sə doo bonge, ''Moo yam apu naa iirə te'.'' Biturus iisu bonge, n pu iirə te'pa.''⁵⁹I gau ni awa muzok topa, maz uza de' naa gbam sə doo bonge, zəma maza az punaa Yeeso nok maza Galilizzi. ⁶⁰Biturus iisu bonge, n mee ina apu dookrən pa, sei kəəs kwii.⁶²Daa Yeeso yer sə gwen Biturus. Sei Biturus sundu ina Yeeso doosun gee, "wo̱onka kamin keez nabo kwii ya a sinkinə meeka den taanə." ⁶¹Biturus kee goka sə go'to wesawe'.⁶³Mariya i geu Yeesoi i ma' ɗu'ku sə i iirusu leem. ⁶⁴I doksu muug , sə desu neezy vowa ya? ⁶⁵Iree mu' naa doorusku pagn na go'pam.⁶⁶Ar oonarə dooniya marirəi naa firissiya gbi'kiyai naa biibai, i tookən sə kam Yeeso gwanirə mu. ⁶⁷I doosə Yeeso bonge, "Na moozi Ura Bil teeguz, doosimee." Yeeso iisi bonge, koo mina doosun ma i kweek pa. ⁶⁸Gə mina desən i iisikə pa.⁶⁹Ama ri'ak rekarə mu' waa maz gakp naa go'na a Billəkrə mu'. ⁷⁰Sei ii yas i desu gee, "Moo waza billəzzi ya?" iisi gee, "I doopu wessa." ⁷¹Sei i doo bonge, "A laan an seedaakum uma ya? A geesapu diga gwandə Su'ro.

Chapter 23

¹Sei bansa mariya eyi pat, i kamtə Yeeso Bilatussə mu. ²Sei ma'au dogdukunu naa pagn gee, "É oks maza az laksik mariya eeirə, doosi bonge kaina esə sook Kaisar pa, gəbən doo bonge, boozi Kweebaaz.³Bilatus desu bonge, moozi gwana Yahudaawai rəz ya? sei Yesso iisu bonge, "Ni gwan a doo ri'eki." ⁴Bilatus doosə firissiya gbi'kiyai naa bansa mariya eyi bonge, bo oks maza az naa aibəi unarəz pa. ⁵Ama i ree mu' naa dooka bonge, pu ruusuk timtiya marirəirə. Koo araya buta Yahudiyat naa kubruskənaa ullək, Ma'tə Galili haa zan ang.''⁶De Bilatus me̱e̱gəspu, sə des bonge ur maza Galilizzi ya. ⁷De gee bonge Yeeso keetə ara Hiridus pin gwantəkrə, sei tom ina kamu Hiridussə. Nok zoora elirə Hiridus pu gwantə.⁸De Hiridus og Yeeso zok yagu, wessawe, no̱k diga məsəm rə bo̱'kan. ⁹Sei Hiridus dedusu ama Yeeso kaa sunu su' pa. ¹⁰Doga Toriya Billəi naa biibai i seetə mu' sə i ma'nu dokdukunu pagn.¹¹sei Hiridus naa soojai i ribdu sə i ɓandusu, i te'su yaluwa gwantəu sə i gennu Bilatusə mu. ¹²Hiridus naa Bilatus umkeereiyi ama ublaa rookrəzi í gau doowuns.¹³Bilatus daks firissiya gbi'kiyai naa mari yas, ¹⁴sə doosi bonge, "I kamtə maza az inge pu ru'guska marirə. N dedusu ində mu' n kinu naa aibə neta i doo ullə paa etirə pa.¹⁵Ri' bən Hiridus kintu naa ina too ka iwun zok pa gwanti sə getnu arrək. ¹⁶No̱k riik n tosuk ina ɗa'au sə n fasku. ¹⁷Doolezi Bilatus fassəki pursunaaz uza naasa paskarəssə.''¹⁸Bansa mariya eyi i wo̱o̱ su' wookaa mukok gee, "Ipsəm maza az! A keetee Barnabas!"¹⁹ I gbe' Barnbas pusunarə nok ruuka hakilo a marirəz haa sə ikpa maz uza Urushelima.²⁰Bilatus gə doosi pak nok ii faska Yeeso. Ama i mee wooguka sut gee, ²¹"Ɓaanu, ɓaanu." ²²Sə gə doosi taaza roozo bonge, "Nok anya? Aibeya pazzi maza az go'ruz ya? N oksu naa abeiya i reks ara ika ipnukrə pa. nok ri'ik n dingsuku to' sə n fasu.''²³Ama i na'as sə i de'su muko, gee sei ina ɓaa Yeeso. Wooguka suta iit arin gbam, ²⁴sei Bilatus ɗe'sisi bisa iis. ²⁵Fassi maza ii iiu na fasuz, waato ura i gbe'eu pusunarə nok ru'ka hakilo a marirəz, haa kamtə ikpa maz uza. Bilatus esÍ Yeeso ína bo̱'rə ina Í ÍÍn.²⁶De' soojai ipu ri'gəkən Yeeso rə, sei i sarə naa maza Sarinazaz riira ullə Saminu keetə waa dəl ularə, i kamu sə i gbaksu vaga rau na duun Yeeso sa'.²⁷Bansa mariya gənga i duu sa' eyirə te'. kitaki' uri i pii i go' sə i weerə su' nok ur. ²⁸Yeeso yere iirə sə doosi gee, "Kitaki a Uruseliami, kai go' nok mii ama go'on nok zu'tiya ii na yangiya ii.²⁹Nok wakatə pu zakrə ara mari i dook gee, "Ina yaksa zokronni naa ku'mi, kitaki' a i meɗe' dingt koo aməska yangi pai! ³⁰"Wakatiya ezirə mari i doosək yiim , "gbe' me̱e̱ sə i iwee!" Sə i doosə gbaksə, " Iisimee." ³¹No̱k mari ina kame mii n pu ni te' a yiikak kak ri'ang, i kank iya ipu ni te'a kontunkak rigaya!"³²Soojai i kam mari uri iitikə naa Yeeso no̱k ikpa.³³De' i reks ara i der nenga zurak, i ɓaa Yeeso vaga raurə, i gə i ɓaa iya ittikə eyi naa aibei ai vaga rattə a muzoz na' go'naa Yeeso rekrə, am muzoz na' ukaa Yeeso rekrə. ³⁴Yeeso doo bonge, "Daa ra'səsmi nok i me̱e̱ ina ipu bo'okrən pa." Soojoiya eyi i mas yaluna ullən te' naa bilaa wo̱ka wo̱gəzzəz.³⁵Mari i de' ipu gwenku rə dooni bo ipu doosku səəra pakrə. I doo bonge, "Kwee uri; na kwee zura gwandəl me̱ na ur Kweebaaz Ura Bil tomtuzzi gə."³⁶Sojei bən i səə mis sə i doosu seera pak. I yiisu maama inabirəm yaanimam. ³⁷Sei doo bonge , "Na moo Gwanza Yahudaawai rəzzi gə kweem zura mondol me̱." ³⁸Naa ullə zullək i bii gee, "Gwanza Yahudaawairəz aa az."³⁹Muzo iya i ɓaai yam airə te' doosu seera pak gee: "Moo ura Bil teeguzzi paya, kweem zura mool naa ee me̱!" ⁴⁰Ama ura muzoz yengsu gee, "Moo a serum Bil paya, de' moo naa ur i zeesən bisa musos gə? ⁴¹Aa gə, bo'saa pu wessa, nok apu kink ina too tomtiya a bo'riiirə. Ama ur bo'rə aibe pa."⁴²Sei doo bonge, "Yeeso sundum naa mii mona deg moorə gwantə." ⁴³eeso iisu gee zemazi n pu dooskarə wonka a gapk naa mii ara okapakrə.⁴⁴De' ubla zaa te'kate' sei tegra gbe'es but ha rekarə awai bamro, ⁴⁵nok ubla daa okuka, labule a gwaaga Billəkrə ses ittizə.⁴⁶Yeeso teg gwera naa gbam sə doo bonge, "Daa N pu esək Rumsa miis moorə nattə." De' doo ei'eri sei wər. ⁴⁷De' doonza sooja Romaz og ina bo'rumman sei noos Bil bonge, zəmazi, maza az maza naa aibezzi pa⁴⁸De' mariya i tookən arki rəi nok gwensa i og ina bo'rummani i gee gwa naa gomta baar. ⁴⁹Mariya i meeu ai yas naa kitaki a i duutu diga buta Galiilit, i de' ar ye'na sə i gwen neta bo'rummat.⁵⁰maz uza pii i deru Yusufu keetə dəl ularə i der Artimatiya buta Yahudiyattə. Ur maza punaa aibezzi pa, pu zo'ok zakaa gwanta Billətək. Pu dooniya i zees bisa Yahudaawai rəssə te'. ⁵¹Ama ii ina dooniya Yahudaawai rei i dogən pa.⁵²Ree Bilatussə sə ootə werka Yesso rəkl. ⁵³Sei tiis zoka Yeeso rək sə ɓundusu naa yadiya liilindəz, sə tos gagəra i rag naa billə i meɗe ɓo'kɓa koo uza roo pakrə.⁵⁵Ublaa rook ubla go'ka zokkirekki, waato jumɓaarə. Ubla engəskaa yahudaawai rək seetə pu topa. ⁵⁴Kitaki' uri a i duuto Yeeso diga Galiili i duu Yusufu sə i oktə gagəlli naa ni i gbagən zoka Yeeso rəkak. ⁵⁶Sei i gəə sə i go'tə urdi naa waaga dəək. Amai əngətə ubal Asawe rə ni ro'oknaaz doon ina bo'runnak.

Chapter 24

¹Na dimta nit ubla seenka ge'emrəkrə kitaki'a ei i pe' waaga dəək i gorəz sə ri'gən ar gagrə. ²I ree oks i giisapu billa su' gagəllə eli gbopsarə. ³Ama de i tor roo i oks zoka Yeesorək roo pa.⁴I de' naa sundumerə innirə paa, sei i og mari ittəko naa yalən bunun sə sekə ni oosak de'narə gonirə pourə. ⁵Sər kam kitaki a ei, i tangs zu'tiya ii dii, sə mariya ei i doosi gee, nok an sə i laa maza naa zənngsaz mariya i wərapuirə te'ka ya?⁶Pu ari pa, ruu pu, i sundə ina doosən bəlla i pun yamma Galililə paya? ⁷Doosən gee, waa maz essək zok mariya naa hakkeiyairə na'rə sə i igkpu, sə ruusək zok ubla taatəkrə gəbən.⁸Sei iya ei i sundə naa ina Yeeso doosin. ⁹De i gətə gagəllirə sei i doosə iya i seetə komna naa muzəz ei, naa iya ipu yammai yas ina bo'ruman. ¹⁰Mariyamu naa Magdaliya naa Yuwana naa Mariyamu maiya Yakubu rəz, mari uri iya i pu yammai, ii i doosə tombai ina bo'ru,mman.¹¹Ama pakki goosi paka zukkak nok i kweepa, gabsi ni səəzak. ¹²Nokkarik Bitrus ruu paa sə no̱k rekarə gaggəlli rə, to̱ng dii sə tu̱u̱, oks yalləna i ɓundusunun gbəunarə, sei gəə gwa' pu sundumirə gee an bo'rum ya?¹³Kubrubaiya Yeeso rəi uri ittəko i ruu gon ublaa ekirə ipun reekrə della i der Imawuusallə, diga Ursaliima rekarə roo melli gbansa zi. ¹⁴De ipu pakrə gonirə te'ka, neta bo'rum attə paa yas .¹⁵De ipu pakə sə i dedəskən gonirə te'ka, sei Yeeso gbosirə gonnirə te'ka sə i toggə yamma. ¹⁶Ama no'a ii i le'u oogəska sə i meegusunu pa.¹⁷Yeeso doosi gee anni moi mariya ittəko ai i pakrə bilarə paa ipu rigəttə ya? ¹⁸Uza muzə iirə te' i deru Kiliyobas, desu gee moo mara ginzi Ursalima sə amee ina bo'ruman paya?¹⁹Yeesu doosi bonge, ''An bo'rum ya?'' I iisu bonge, neta bo bo'rum naa Yeeso a Nazerettas tele. Ur anabi. Punaa gbi'kəm pakrə naa tomteya ulləirə, Billə mu' na marirə mu'ka tele. ²⁰Naa ni firissiya gbi'kiyai naa dooniya eerəi rək, i esku sə i agu vaga raurə sə imnuk.²¹Ama e essəpu timr uzi kweek mariya Israilai, sə ri'ak kee pu ru' taarei, ni inni bo'rumunnak.²²Am kitakiya ipu yammai i zaa ina məz zokkan gee, e ree gaggəllə naa nita at. ²³De e oks zoka ullək pa, sei e og tombaiya Billəi ittəko, i doosee gee, Yeeso ruupu puna zəngs, sə e gətə e zaa doosə tombai. ²⁴Mari uri eerə te' i ree ar gaggəllə, sə i oks ni kitakiya eyi i doonak ama gon gə i ogtu pa.²⁵Yeeso doosi bonge, kai mooi mariya i mə'əi, sundumiya iirə eska timlə ipu topa, i me̱e̱ ina anabaawai i pagan paya? ²⁶Ina go'onni Kweebaaz ɓerk baar nok netat tele sə tor go'numa Billəm rə. ²⁷Ma'karə diga Musa rə haa rekarə anabaawai tele Yeeso po'gəsini, pakrəma rabaabai i doo ullə paam biisinnən.²⁸De i reksək dellirə dəra, sei Yeeso ruu maa gbakuu sə ar iirə mu'. ²⁹Ama i ooru na kəsə naa boo eri, nok tuks ku'sapu, sei i ri'gə yam naa Yeeso.³⁰Bo'rum ri'eri, de ree gau naa ii ar rekrə nok reka rek. Re gau dii naa ii sə ma' reka rent , sei pe' buroodi sə sə'su sə ka'gəsu sə essiu. ³¹Sei no' i gbe'rəm, sə meegəs gee uzi Yeeso, sei yaasi arkirə. ³²Sei i dookən gwanirə te'ka bonge, ''Eska timra aal po'sapu, zoora pu pakəndellə haa doosaa pak rababaazə roo paya?''³³Sei i ruu i gəə ursalima bəlla elirə sə ree oks kubrubaiya komna naa muzəz eyi ar muko, naa uri yam yas. ³⁴I ree doosi gee, zəmazi Dangwanz ruu pu, gəbən gbosə Simon də mu'. ³⁵Sei i ma' dooka ina bo'rum naa ii billarə paan, ni no'a ii gbe'rəmənak naa ni kwe'gəsini buroodi.³⁶De ipu dook pakrəmmi rə gbosirə, pu de'narə gonirə te'ka, sə doosi gee,"N zaa roo." ³⁷Sei i pi'gə sə ser kami, roobaazi.³⁸Sei Yeeso doosi bonge, nok an sə i sərəm ya? Nok an sə sinum ruutə ində te'ka ya? ³⁹Ogən natta miit naa dənta miit, minzi naa zura miil. Pogne nok roobaaz puna neng naa gala ni i ognek pa. ⁴⁰De doosi pakki sei yiisi natta ullət naa dənta ullət yas.⁴¹De ipu geek tinturə naa yaksa zok wesswe sə gəbən inni məsi, sei Yeeso doosi bonge, uza puna ina rekarən ya? ⁴²Sei i esu dugga a boksapu zokkak. ⁴³Sei kwee dugga rook sə təu gonirə te'ka.⁴⁴Se doosi bonge, ''Zoora a pii yam allə, N doosən don minge ina pu biisinnən dookaiya Muusa rəirən, naa ina anabaawai doon yi'sək zok tele.''⁴⁵Sei gbe'rəsi timtiya íí sə i me̱e̱gəs ina rababaaz doon. ⁴⁶Doosi pu biisinnən Kweebaaz ɓerək baar sə wər, ama ruutək naa zənz ublaa taatəkrə. ⁴⁷Sə paka ra'səka hakkeirək paggək zok naa riira ullə ko araya dellə yas, i ma'ak diga Ursaliima.⁴⁸Moo íí i gakp seedaakuiya neta attəiyi yas. ⁴⁹Ogən N pu tomkəndə ni Daa miiz doosnek, ama zo'on dəllə te'ka zanga sei mina tomtən pu Rums diga paari.''⁵⁰Sei Yeeso ar iirə mu'ka sə i ri'gə yamma haa ma' reksəka Betanya, sei na'a ulləi sə sə'si. ⁵¹De pu sə'səkirə sei i pe'su billə paari sə dayi.⁵²Sei i noosu sə l gətə Ursaliima naa yaksa zok wessa we'. ⁵³I dakkən ar muko gwaaga Billəkrə roo sə i noos Bil.

John

Chapter 1

¹Se̱e̱karǝ pak pii, pakki boo punaa Bil, pakki boo Billi. ²Paka mukǝ eki pu naa Bil diga se̱e̱karǝ. ³I bo'rǝ koo anya yas naa ullǝk, ina bo'rǝ zok naa ur pan koomunǝ pii neta i bo'rǝttǝ pa.⁴Ullǝzi zǝngs, zǝngsa roos boo uki oosaa mari yasasrǝk. ⁵Oosaa rook okǝ tǝgrarǝk, tǝgra le' gbǝ'sǝka pa.⁶Maz uza pii sǝ Bil tomtu, ri'ra ullǝl Yohana.⁷ Zaa nok eska sedaakum oosaakirǝ paa nok si mari yas ina esǝ timr. ⁸Yohana oosaa rooki pa, ama zaa no̱k eska sedaakum oosaakirǝ paa.⁹Oosaa rook uki a zǝma zaa dǝllǝ te' sǝ okǝska mari yassak.¹⁰Pu dǝllǝ roo, i go'rǝ dǝl naa ur, ama dǝl me̱e̱u pa. ¹¹Zaa mariya ullǝirǝ, ama mariya ullǝi i kweu pa.¹²Ama iya gǝnga i kweuwai, iya i esǝ timr ri'ra ullǝllǝi, essipu bila ina gau yangiya Billǝ. ¹³Iya i dingi kwaalǝ roo pai, koo naa iika zokrǝk pa, koo gǝbǝn iika mazzǝk pa, ama naa iikaa Billǝk.¹⁴Pakki yerǝ maz sǝ za gau aarǝ te'. A okusapu gbi'kǝma ullǝm; gbi'kǝma gwandǝ mumǝ ura keetǝ Daarǝzzǝm, yi'ispa naa go'numa zǝmam. ¹⁵Yohana espu sedaakum ullǝ paa, tǝg gwéra sǝ doo géé, "Ura azzi n doosǝn géé, 'Ura pu zagrǝ miirǝ sa'az, are an mii no̱k uzi miirǝ mu'uz.'"¹⁶No̱k pun yi'sǝnzǝzzak sǝ a kinǝ go'num, go'numrǝ paa. ¹⁷No̱k ro'oknai i eti Muusarǝ, go'num naa gongaakum zaa naa a Yeeso Kweebaazǝk. ¹⁸Maza me̱e̱ɗo oka Bil bǝllirǝz pii pa. Sei gwan muzǝ, ura Billiz, ura pu Daa Billǝ gumbrǝz, uzi bo'rǝ sǝ i me̱e̱u.¹⁹Sedakumma Yohana esǝ de Yahudaawai tomtǝn toriya Billǝi naa Laawiyaawai ullǝ diga Ursaliima ina de̱ttu géé, "Moo ne̱e̱ziya?" ²⁰Sums koo sin pa, iisi gee, "Mii Kweebaazi pa." Sei gǝ i de̱su, "Sǝ moo ne̱e̱ziya? Mo̱o̱ Iliyazi ya?" Doosi dee, "Mi uzi pa." ²¹Sei i doo géé, "Mo̱o̱ Saariza Billǝ azzi ya?" Iisi géé, Riizi pa."²²Sei i de̱su bonge, "Sǝ mo̱o̱ ne̱e̱ziya? No̱k sǝ e kin ina e doosǝk iya i tomteei. A doo anni mondǝ paa ya?" ²³Doosi bongé, "Mii gweraa n de̱r su' doolo rooki: 'Leerǝsǝn bilǝta Daa Billǝt, ni annabiya Billǝz Ishaya doonak.'"²⁴Uri iya Farisaawai tomtii ipu roo.²⁵ I de̱s Yohana géé, "No̱k an sǝ a bo'rǝ batisma ya na mo̱o̱ kweebaazi pa ko Iliya, koo saarǝza Billǝ ezi pa gǝ?"²⁶Yohana iisi géé, N bo'sǝn batisma naa maa. ²⁷Ama ura pu de'narǝ iirǝ te' i me̱e̱u pa zak miirǝ sa'az, n reks ara n binsǝkǝn koo gweta ullǝ tagrǝt pa. ²⁸Neta eti bo'rum Baitanya ɓapsa dǝlla Yahuudiyallǝ ara Yohana pu bo'kǝn batismarǝk.²⁹Ublaa buutǝkrǝ Yohana og Yeeso pu zakrǝ ullǝ sǝ doo géé, "Gwenum waa ma'za Billǝz ura pe'es hakkeiya dǝllǝiyaz!" ³⁰Uzi ura n doowazai ura pu zakrǝ miirǝ sa' are an miiz. ³¹N me̱e̱u pa, ama no̱k i yiiskunu mariya Israilairǝkki sǝ n zaa n pu bo'ok batismarǝ naa maa.'"³²Yohana esǝ sedaakum géé, "N og Rumsa tiikǝkrǝ ni goluzak diga billǝ paa sǝ de' gwandǝ paa. ³³N me̱e̱u pa, ama ura tomte mina bo'rǝ batismaz doose géé, "ura a og Rums pu tiitǝkrǝ ullǝ paaz, uzi ura bo'rǝk mari batisma naa Rumsa Billǝssaz!' ³⁴N okusapu yas, n seedǝsapu ura az waza Billǝzzi."³⁶Gǝbǝn ublaa buutǝkrǝ, Yohana pu de'narǝ naa kubrubaiya ullǝ ittǝko,³⁵ I og Yeeso pu attǝkrǝ, sei Yohana doo géé, "Gwenǝn waa ma'za Billǝz!"³⁷Kubrubaiya ullǝ itǝkǝ i gee dookrǝ rii, i duu Yeeso. ³⁸Sei Yeeso yer, og ipu duukurǝ, sei doosi géé, "I ii anya?" ³⁹I iisu géé, Rabbi (Lamz) a gau araya?" Sei doosi géé, "Zan i gwen." I ree i og ara gamnak sǝ i gau yam ublaa ekirǝ no̱k we̱e̱s komna bo'rǝmsapu.⁴⁰Muzǝ iya ittǝkǝ i gee paka Yohanarǝk sǝ i duu Yeesoi i de̱ru Andraawus, ur waza Simandǝz. Se̱e̱ kin Siman ur waza ullǝz Biiturus. ⁴¹Seenkak oks ur waza ulləz Siman sə doosu gee, ''A kintəpu Dangwanz '' (Ura i deru Kwebaaz az) ⁴²Sə kamtu Yeeso rə, Yeeso gwenu sə doo gee, ''moozi Siman waza Yohana rəz i derka Kefas '' ( ma'ana ros Biturus).⁴³Ubla butək rə Yeeso ispu rekrə Galili, oks Filibus sə doosu gee, ''Duutə me.'' ⁴⁴Ama Filibus maza Baisaidaz zi, dəlla Andrawus naa Biturus səs. ⁴⁵Filibus kamtə Natana'ilu sə doosu gee, ''Ura Musa bii ro'onairə, naa saari rə, e kintu pu: Yeeso waza Yufusu rəz diga Nazarat.''⁴⁶Natana'ilu doosu gee, ''Ina weesan keetək ken nazarat ya?'' Filibus doosu gee, ''Zam a gwenə'' ⁴⁷Yeeso og Natana'ilu pu zakrə ullə, sə doo pak ullə pa, ''Gwenən Israilaza zəmaz songb pu ullə pa.''⁴⁸ Natana'ilu doosu gee, ''A meye riga ya?'' Yeeso iisu sə doosu geem, '' Filibus nagə deta', wakkateya apu te' rumrə dii, n oga oon.''⁴⁹Natana'ilu iisu, ''Lamz, moo Waza Billəz zi! moo Gwanza Israilaz zi!'' ⁵⁰Yeeso iisu sə doosu gee, ''Noka N doosuna N oga o̱n te' rum rə dii; sə a esə timr ya? A og o̱n neta gbita məsərət ar a at yam. ⁵¹Sə doosi gee, zəma zi N pu doosən , i og ara Billa paak gbərəm ka , sə tómbaiya Billəi, i ruuk paari, sə i tiitə Waa Maz zə pa.

Chapter 2

¹Ruu ta'rə i setə, i book kiim dəlla Kana Galili allə mai a Yeeso rəz pu ro', ²Yeeso naa kubrubaiya ulləi i doosi pu kiimi.³De maama inabirən mbam, sei mai aYeeso rəz doosu gee, '' Maama inabirən ɓampu. ⁴Yeeso doosu gee, kita kiiz an bo'rə sə a za miirə ya? bəlla miil bo'rəm dəna pa. ⁵Maiya ulləz doosə tombai gee, bo'on ina doosən an tele.⁶boom uma pu ɓamrə, ara Yahudawai i bo̱o̱n langsəzza iirə bukuska rək rəz boog mukə pe̱e̱-pen durom muzə. ⁷Sə Yeeso doosi gee, yi'sən boom mi naa maam , sei i yi'is boom memi paari pa. ⁸Sə doosə tombaiya eyi , kəmn i kamsə ura naa naaz. Sei i bo'rə ri'eri.⁹Doonza naasa ezi gwegə maama yerə maama inabirən emi, ama mee ara keetən ak pa. (ama tombaiya i kamtə maama emi i me̱e̱men) . Sei der ura kam kiiz az.¹⁰ ''Koneya mar maama inabirə tingnə'mam zanga sə mar a ting pam sa'ka. Ama moo a de'ez a tingnə'mam sei ri'ak ''¹¹A anni Yeeso ma' yiiska mari Kana a Galiliz zə, gə yii gbikəma ulləm, kubrubaiya ulləi i es timr ullə.¹²Sa'ka roozə zi, Yeeso naa maiya ulləz, naa uriyangiya ulləi naa kubrubaiya ulləi i rigə Kafarnahum i gau eri ruurə te'.¹³Nok naasa ga'karə Yahudawairəz rektapu, Yeeso boo arpu rekarə Uruselima. ¹⁴Oks iya i yingə negi naa mai, naa bui, naa goli, iya i iigəsə we̱e̱sai ipu gbabtə arki rə.¹⁵Sei go'rə fobta naa gwet sə neni diga gwaga Billəkrə yas naa mai naa negi ei sə waagəs suleiya i iigəs we̱e̱sai rəi sə ru'gəs teburiya ei. ¹⁶Doosə iya i yingə golii keesən netat ara akrə. Daan yeska gwaga Miirə Daa rək ara yingəka net ak.¹⁷Kubrubaiya ulləi i sundə pu biisənən, ''Yaara moorə a yaa nok gwaga mook at rege ren timlə.¹⁸ Sei dooniya Yahudawai rəi i doo bongə, a riiske riga sə e meya ya? de apu go'ok neta ri'eti gə.'' ¹⁹Yeeso doosi gee, N ua'gəsək gwaga Billək, sə n wom ru' taarə.²⁰Sei dooniya Yahudawairəi i doosu gee, i pe' wii zu' itte naa bamrəi ina gə bamz womkpa gwaga Billə eki, a pe̱e̱k ru' taarə tan womkpa rə ta a? ²¹Ama doosi gwaga Billək gwandə zok rəkki. ²²Sa'kaa i ruutunu robamrək , sei kubrubaiya ulləi i sundə doosapu rii, sə i esə timr naa paka Yeeso dook.²⁴De pu Urselima naasa ga'karəssə, bəlla naasa esi rəllə, mari gənga i esə timr riira ulləllə, i og neta bo'rət. ²³Ama Yeeso yerdə naa ii pa nok megisini pu. ²⁵Ii ara i dosukunu goosa mazzəz sak pa, nokj megəsapu ina pu te̱e̱n.

Chapter 3

²Farisawaz uza pii i deru Nikodimus, doonza Yahudawai rə. ¹Mazzi za Yeeso naa tuks sə doosu, ''Lamz e mepu moo lamza gbizaz zi a ke̱e̱tə Billə, nok maza bo'rək ina məsəm rək ni mook ak piipa sei ura Bil pu na ur az.³Yeeso iisi gee, ''Zəma zəma zi ina ding maz gəbən pa, kink gwanta Billət pa.⁴ ''Nikodimus iisu gee, maz naa do'gəspu i dingu rigaya? Gəək gwandə mairə baalə dən ittənə sə i dingu ya?''⁶Yeeso iisu gee, ''zəma, zəma, ina dingə maz naa maam naa rums pa, tork gwanta Billət pa. ⁵Maza i dingu zokrəz, zokki, ura i dingu rumsə rumsi.⁷Məsəm kana kama pa Npu dooskarə, ' Sei ina dingə pu gəbən,' ⁸Zaka gwa ara iin ak rə. a ge̱e̱ gen do̱o̱ka ullək, ama a mee ara keetən ak pa, naa gə ara rekən ak pa. Ri'eri zi bən ura i gingu rumsəs.⁹Nikodimus i sə doosu gee, ''neta at bo'rəmkpa rigaya?'' ¹⁰Yeeso i sə doosu gee, moo lamza Israilarəz haa es a megəs netat paya? ¹¹Zəma, zəma e pag ina e me̱e̱n, sə e esə seidakum ina e og andə haa ri'ak ii mari i kwee dooka ak pa.¹²Mina doosə mari neta dəllət ina es timr pa, sə mina doosən neta Billə paat ya? ¹³Ura medə dəka Billə paak piipa, sei ura ke̱e̱tə Billə paak, Waa Maz.¹⁴Ni Musa ruuz biks doolə roo, ri'erizi bən i ruusək Waa Maz paa. ¹⁵Nok koneya ura esə timr ulləz na kinə zəngsa ɓampas.¹⁶Nok Bil gbaa dəl, sə esə Waza gwandə muzəz, nok ura esə timr ulləz kana wər pa ama na kinə zəngsa ɓampas. ¹⁷Bil tomte Waza ulləz dəllə nok səna ze̱e̱z dəl pa, ama nok dəl na kinə kweeka ullə. ¹⁸Ura esə timr ullə i ze̱e̱sku pa, ama ura esə timr paz i ze̱e̱supu nok esə timr riiri Waza billə muzəz pa.¹⁹Gwanki ina kamtə biis, oosa to̱topu dəllə, ama mari i ii təgra naa oosa nok tomteya ii a enku rəu wi. ²⁰Nok koneya ura bo'rə enkuz i oosa pa boo zak oosa rə pa, nok tomteya irə gbika enkurək kana og zok pa. ²¹Ama iya i kamə tomsa wessa i i zaa zan oosa rə nok sə koneya naa og ka'karə ni tomteya i bo'rə zok Billə mu'²²Sa'ka roozə zi, Yeeso naa kubrubai i re̱ buta Yahudiyat a'erizi i gau waa topa sə boosi sə bo'rə batisma, ²³Yohana pu bo'rək batismarə Ainon popsa naa Salim nok maam pu arkirə gənga. Mari ipu zakrə ullə pu bo'oski batismarə. ²⁴Nok bəlla roolə i tos Yohana pursinarə pa.²⁵Sei sənəm ruutə kubrubaiya Yohanarəz naa a Yahudawai rəz naasa neksəka rəz. ²⁶I ree Yohana rə i doosu gee, ''Lamz ura pu naa moo ga'sa wooma urdun akrə, ura a esə seidakum ullə paas, gwenəm pu bo'rək batisma rə mari yas i ree pu ullə.²⁷Yohana iisi gee, ''Maz kink una sei ina esu diga paari. ²⁸Ii naa zura il i me̱e̱men n doosən minge, 'Mi Kwebaazi pa' 'Ama n doosə gee, ama i tomtə bako ur.'²⁹Ura kam kiiza pəzzaz ya'za pəzzaz zi. Ama dowiya ya'zai iya ipu de'tə geekrəi, yaksa zokka gbikak kami nok nok gwera ya'zək, noka ri'ik, yaksa zoka miik yi'sapu.³⁰Dolezi ur rek mu' ama mi n ya'rəmkpa.³¹Ura ke̱e̱tə Billə paaz ar an koneya, ura pu dəllə ro' a dəlləz zi, pak paka dəllək. ura ke̱e̱tə Billə paa pu arə paa yas. ³²Esə seidakum ina og an naa ina ge̱e̱n, ama ko maz kwee pa, ³³Ura kwee seidakuma ulləm az isapu Bil zəma zi.³⁴Nok ura Bil tomtuz pak pagna Billəm. nok esə rumz naa gweeka pa,³⁵ Daa pu iik Wazzə, esə ko anya ullə nattə. ³⁶Nok ura esə timr Wazzəi kink zəngsa ɓampaz, ama ura mu'us nooka Waz kink zəngs pa. Ama suksa baara Billəl pu ullə pa.

Chapter 4

¹De yeeso me̱e̱gəsapu gee Farisawai i ge̱e̱spu ina pu bo'okrən naa ara bo'sən mari kubrubai gənga sə an Yohanak. ²(Ko nokka Yeeso bo'si batisma naa zura gwandəl pa, ama kubrubaiya ulləiyi i bo'ru) ³Da'tə Yahudiya sə gəə sa' gəbən rekrə Galili.⁴Go'gon ara ka duun Samariya səka arə ak. ⁵Zaa dəlla Samariyal ara i der Sikal, pou ara Yakubu esə waza ulləz Yusufuk.⁶Dur maama Yakubu rəm pu arkirə, de' Yeeso yaptə rigəttə za gau dur maami rə pourə, bəlla ɓamrəllə. ⁷kita kiiza Samariyaz uza zaa kəkp maamrə, sə Yeeso doosu gee, ''Ete maam N bo'ok'' ⁸Kubrubaiya ulləi i rigə pu dəllə ro' nok yikgba rek.¹⁰Sei kita kiiza Samariyawai ezi doosu gee, bo'rə ga sə mo maza yahudawai rəz sə apu de̱sk, miya Samariyawaiziz maama bo'karəm ya?'' Nok una daks Yahudawai naa Samariyawai pa. ⁹Yeeso iisu gee, mona ka me̱e̱men esəka Billək, naa gə ura pu dooskarə ete maam az, aka desupu,'' Sə ka esa maama zəngs səm.''¹¹kita kiizi iisu gee, ''Lamz apu naa ina kəkpba rən ya nok dur maami surəsun. Sə ara zi a kink maama zəngs emi ya? ¹²Moo a ar daa a eez Yakubu pa, ko a aru anya, ura esə dur maamiz gwan bən bo' ro', naa yangiya ulləi naa do'net a ullət.''¹³Yeeso iisu gee, ''Ura bo' maama am az ɓəngba kamgku kan bən. ¹⁴Ama ura bo' maama N esək am ɓəngba bo'ruku gəbən pa, riik, maama N esəkum gakp maama səgəm ullə səək rekrə zəngs sə.''¹⁶Kita kiizi doosu gee, ''Lamz , esə maami sə ɓəmgba kana kame espa sə ka ina gətə ang n kəu maam pa. ¹⁵Yeeso doosu gee, rem a dətə ya'za mooz sə i zaa yam.¹⁷Kita kiizi iisu gee, n pu naa ya'az pa, Yeeso doosu gee, a doo pu wessa monge bopuna ya'az pa. ¹⁸Nok yaari gbaanarə i kama pu kiim, a i pu ɓai ri'ak az ya'za mooz zi pa. A doo pu wessa.¹⁹Kita kiizi doosu gee, ''Lamz , n og moo saarəzzi. ²⁰Daaiya eii i noos Bil yiiga akrə, ama mooi inge Urusalima zi to̱o̱ ara mari ika noosən Bllak.²¹Yeeso doosu gee, kita kiiz esəm timr mirə, bəl pu zakrə ara i nooskən Daa yiiga akrə ko Urusalima pak. ²²Ii i noos ina ii me̱e̱ panni, ee boo e noos ina e me̱e̱n, nok kweeka zak diga Yahudawairə zi.²³Bəl pu zakrə, haa rektə pu, ara iya i noos Bil naa zəmai, noosək Daa rumsə zəma. Nok iya ri'ei yi Daa i ina gau mariya i noosək boi. ²⁴Bil rums si, mariya i noosui dolezi i noosku rumsə naa eska timr.²⁶Kita kiizi doosu gee, n mee Daa Bil pu zakrə ura i deru Kwebaaz az, naa zaa ge̱e̱ske net yas. ²⁵Yeeso doosu gee, ''Minzi ura pu paknrə az.''²⁷Bəlla roollə zi sə kubrubaiya ulləi i gəttə, inni məsi ara i oksnu pakən kita kiizək ''Ko maza desu, anni i ya pipa.'' Ko ''Nok an²⁸Sei kita kiizi rigə daa sapdir a ullə maam rəl, gəə dəllə roo. Sə doosə mari. ²⁹Zan i gwen maza doosə neta bo'rət yas. Ura a gakp uzi Kwebaaz páá, ko riga? ³⁰I daatə dəl sə i zaa ullə.³¹Bəlla roolə, kubrubaiy ulləi ipu pa'ruku rə, gee, ''Lamz regəm rek.'' ³²Ama doosi gee, ''N pu rek a N rek ak a i mee pak'' ³³Kubrubauiya ulləi i dookən gwani rə te' ''Uza kamtu ina rekan pa ko riga ya?''³⁴Yeeso doosi ge, rek a miik uki bo'ka toms a ura tomtəzzəz, sə N ɓaams. ³⁵Kai doo inge, se'er nettə zi sə peka net a o̱'kat zak paya? N pu dooskəndə , təgən no' pa sə i gwen netta o̱kat, nok go'sapu pe'karə. ³⁶Ura pe' netta o̱'kat punaa faasəm sə toogəs rek nok zəngs a ɓampas, nok sə ura ta'az naa ura pe'ez ina bo'rə yaksa zok yam.³⁷Nok dooka a gee, uza ta' uza boo pe', zəma zi. ³⁸N tomən nok pe'ka ina i kamn to,z paa pan, uri yi i kam toms sə i irə faasəmrə.³⁹De Samariyawai ipu bansi irə dəllə, sə ii kwee pakka ullək, nok pakka kita kiizi dook nok ina ogan sə doo tele, sə doose tele inna n bo'rən. ⁴⁰Sei samariyawai i zaa ullə, ii dessu naa gau naa bo̱o̱, sə gab ro' ublət ittərə.⁴¹Bansi ii esə timr nok paka ullək. ⁴²Ii doosə kita kiizi ri akgə, ''E essəpu timr, nok inna a doon tan pa, nok e maa e degəssapu naa zuttə a ei, ura az Kwebaazza dəlləz zi.⁴³Sa'ka ublət ittərə, sei ruu rigə buta Galilittə. ⁴⁴Nok Yeeso doosa pu gee, saaris kwee zok gwandə dəllə pa.⁴⁵De reks butta Galilitə, sei Galiliyawai ii kwe'u, nok ii og inna bo'tə Urusalima an dənna naasən , nok iima irepu naasirə.⁴⁶Sei gə rigə butta Kan'ana a Galilittə ara yerin maam, ni maam anabin rəm ak, uza pi gbizi, Kakarnahum waza ulləz zok iisu pa.⁴⁷De gee Yeeso ketə butta Kan'ana a Galilittə sə ree Yeeso rə sə ooru gee, rem a rumgbo waza miz, nok pu wərk rə.⁴⁸Yeeso doosu gee, inna og nedta məsəm rət pa ii kwee pa. ⁴⁹''Tombaazi doosu gee, '' Lamz tiitəm a bako waza miiz naa wər. ⁵⁰Yeeso doosu gee, rem waza moz go'sapu, sei mazzi kwee pakka Yeeso doosu eki, sei riggə.⁵¹De pu tiitikrə sei seniya ulləi ii oksu sə i doo gee, waza moz puna zəngs. ⁵²Sə deesi bəlla ma'an geka zok wessal ii iisu gee, ninka ublarə we̱e̱s gbansa sə zok ma'sənkak daau.⁵³Sei daa ulləz megəs bəlla eli sə Yeeso doo gee, ''Rigəm waza mooz puna zəngs,'' nok ni riik ur naa gwaga ullək i esə timr. ⁵⁴A anni ittəza Yeeso yii ina məsən rən sə datə Yahudiya rekrə Galili.

Chapter 5

¹Sa'ka rozzə iidi a Yahudawairəz sə Yeeso re' Urusalima. ²O'ra Urusalimak pu popsa naa sugogna a mairək dura maamrəl pi, ura i der Baitasda naa me̱e̱la Ibraniyawairəl puna yekka gbanaarə. ³Bansa mari gənga i ya naa kuntai naa ru'ri naa iya zok bo'sunkak naa lendi ipu kittə arkirə (ipu zo'okrə inna rugəttə maama emi). ⁴Ama tombazza Daa Billəz titə maama emirə sə rugəs, ura ma' pa'ka maama emiz sei go'os, nok kala kunu a kinə maz yas go'sək gon.⁵Maz uza pu kittə popsa dur maamarə nok pu kunziz, haa wii zu, zur naa komna naa samsarai, ⁶De Yeeso ogu pu kittə arkirə, sei me̱e̱ losapu eri, sei doosu gee, a i in go'səka ya?⁷Sei kunza ezi iisu gee, ''Lamz n pu naa maz sə tosə maami naa lamə pa, mina yalə sə n tor, uza gəpsə. ⁸Yeeso doosu gee, rum a pe̱e̱ ar kitta moot a riigə.⁹Arkirə mazzi go'os sə pe̱e̱ ar kitta ullət sə riigə, ubla eki ubla əngəska ki.¹⁰Sei Yahudawai i doosə ura i rumgbu ezi ai wonka ubla əngəska ki to̱o̱ avra aka pe'en ar kitta moot pa.'' ¹¹Sei iisi gee, ''Ura go'ses gwanzi doose, 'Pe'em ar kitta moot a riigə.'''¹²Ii deesu bonge, nezi maza doosa mona pe̱e̱ ar kitta moot mona riigə ya? ¹³Sei urra i rumgbu ezi, me koo nezi rumgbu pa, nok Yeeso daa pu arki riigə wo̱kawi arkirə bansa ipu gənga.¹⁴Sa'ka roozə, Yeeso ogsu gwaga Billək rə sə doosu gee, ogum, i go'sapu, ka metə bo'ka aibei pa, nok bo'ta gəbən inna haa ar a kinan gəbən. ¹⁵Sei mazzi rə doosə Yahundawai gee, Yeeso zi rumgbu,¹⁶Ri'eri sə Yahudawai i maa ɓəsək Yeeso baar nok neta bo'rə ubla əngəskarə. ¹⁷Yeeso iisi géé Daa a miiz pu tomsə ri'ak, Mii yam, n pu tomsə.'' ¹⁸Nokka riiki, Yahudawai ii maau laaka sə boka iiu, nok ka'as pu ro'oknaiya ubla əngəskarək tan pa ama nok doo ge Bil Daa boozi nok daks zura gwandəl pu mulə Bil.¹⁹Yeeso issi, doosi gee, zəma zi npu dooskəndə, waz bo'rə unna nok zura gwandəl, sei inna og Daa bo'rən. ²⁰Nok Daa i in Wazza ulləz, si gəbən geesu inna gwan bo'rən tele, gəbən sə geesuku neta haa ar an at, nok sə məsəm na kamən.²¹Ama ni Daa ru'sən iya i weerə yak, ri'erizi sə waz boo esək zəngs ura iu az. ²²Ama Daa zesək koneya pa, ama Daa essapu bis tele Wazzə, ²³Nok sə Waz naa kinə nooska ni Daa ak.²⁴Zəma zi ura gee paka miik as, sə na esə timr ura tomtezzə puna zəngsa ɓampaz. Ama assapu ara wərkrəs rekarə zəngs.²⁵Zəma zi npu dooskəndə wakate pu zakrə, haa zaa pu ara ro̱o̱bai i ii geekən gwera Wazza Billəz, iya i gee ai boo i kinək zəngs.²⁶Ni Daa puna zəngsak, rizi bo̱o̱ esə Wazza ulləs sə na gau naa zəngsa gwandəs. ²⁷Daa bən essapu Waz gbikəm , sə ma'ak biska bias nok gwanzi Waza Mazzəz.²⁸Kai gau naa məsəm andə pa, wakkate pu zakrə ara ko̱o̱ ne̱e̱ya ura pu gagəllə rooz ma ge̱e̱k gwera eki. ²⁹Pu keetəkrə iya i kamə tomsa oomis sei, i ruuk naa zəngs, gəbən iya i kamə tomsa goopaz i ruuk bissə muu.³⁰N le̱e̱k bo'ka una naa zura mindəl pa, ni N geen nak, rizi boo n bisək bis, bisa mis boo n pu wessa, no̱k n bisək naa zura mindəl pa ama n duu inna mazza tomtez zən. ³¹Mina bo'ok seidakuum mində paa, seidakuum a miim gakp wessa pa. ³²Uza pii sə esək seidakuum mində pa, N me̱e̱men seidakuum a esə mirə paam pu wessa .³³A tomtə Yohaana sə za doo seidakuuma wessak. ³⁴Ama seidaakuuma N kweetə keetə mazzə pa N doosənən neta ak no̱k sə i kinə keeka. ³⁵Yohaana puni pitilaa dookrəz sə ookus, mooi i gakp naa yaksa zok no̱k oosa ullək pu topa.³⁶Riizi boo seidakuum a pissən ar an a Yohaana rək no̱k tomteya mirə Daa essei no̱k sə mina ɓamz, tomteya N bo'rii, i esə seidakuum Daa zi tomte. ³⁷Gwan Daa mirə tomtes essapu seidakuum mirə pa. I medə geeka gwera ullək pa naa gəbən ii me̱e̱ ni goonak pa koo də mukə. ³⁸Paka ak kinə torka irə temtirə pa no̱k i esə timr ura tomtezzə pa.³⁹Ii me̱e̱gəsən rababai no̱k ii me̱e̱ bongə i kink zəngsa ɓampas, rababaiya eiyi bən i esə seidakuum mirə. ⁴⁰Ama moi i ii zaka mirə sə boka kinə zəngs pa.⁴¹Mi N kwee nooska marirə pa. ⁴²Ama N mesapu i puna ika Bil irə temtirə pa.⁴³N zaa no̱k ri'ra mirə Daa rəl, ama i kwe̱e̱ pa, uza na za naa rira ulləl i kwe̱e̱ku. ⁴⁴I essək timr rigaya, moiya ipu kwe̱e̱k nooska marirək, ama moi i ii nooska ketə Billək pa.⁴⁵Kai sundə ingə mii N dəkən Daa rə muu pa, maza dəkən az uzi Musa ura i ɓou zəngsa iis ulləz. ⁴⁶Ina esə timr Musa rə, i esək timr mirə, no̱k uzi bii, biit mirə paa.⁴⁷Ina esə timr ina ur biində pa, i book riga sə i esə timr paka miik rə ya?''

Chapter 6

¹De neta at assə Yeeso rigə ar ukarə pou gbonaa Galilik gə i der arki gbona Tibariyas. ²Bansa mari ipu dukurə no̱k i og neta pu yiikrə iya naa kunui rə paa, ³Yeeso rigə yigrə pa sə gau dii naa kubrubaiya ulləi.⁴(Ri'ak naasa paskaa Yahudawairək rəktapu.) ⁵De Yeeso təg muuk sə og bansa mari zakrə, doosə Filibus gee, ''E yik buroodi ara sə iya ai i rek ya?'' ⁶(Yeeso doo rii no̱k sə boo gwegə Filibus, nok ur naa zura gwandə me̱e̱men ina bo'ok an.)⁷Fililbus isu gee, ''Buroodi a dinari zu' komnaaz daksək koo ne̱e̱ya sə kinə topa pa.'' ⁸Kubrubaz uza Andarawus dowiya Siman Biturus rəz doosə Yeeso, ⁹''Waz uza pii naa buroodi gbanaarə naa dukt ittəkə, ama dak mariya ai ya?''¹⁰Yeeso doo gee, ''Doosən mari ina gau dii'' ( no̱k arki wo'os pii haa.) Sə yara mari i gau dii, mari mu' zu' gbanaarə. ¹¹Sei yeeso pe̱e̱ buroodi sə i useiko, sə esə iya ipu gamnarə naa dukt ni i iik. ¹²De mari baar dagi, sə doosə kubrubaiya ulləi, ''Daksən rukteya i seetəi nok una kana laa pa.¹³Sə i daks bəəndi komnaa i ittəkəi naa ruktə a buroodi rəi naa dukt a i seetəi. ¹⁴De mari i og neta bo'rət, i doo gee, ''Zəma zi ura as saariz zi ura za dəlləz.'' ¹⁵De Yeeso megəsapu i ii sə boka kamu naa gbam sə boo ka gabsu gwanz, sə ke̱e̱z zura gwandəl sə rigə yiig rə.¹⁶De nimz bo'rə, kubrubaiya ulləi i zaa gbonarə. ¹⁷I tor ɓark, i rigə gbonarə rekarə Kafarnahum. (Dennirə tuks kuusapu ama yeeso pi naa ii pa.) ¹⁸Zaka gbikak ruutə gwaakrə naa gbam, har maam ru' naa daan gongon gong gbonarə.²¹De ipu rigəttə melli zur naa gbanaarəi zakarə zur naa komnai sei i og Yeeso pu rigəttə gbonarə pa zakrə popsa ɓarkrə, sə ser kami. ²⁰Se doosi gee, ''Miizi ser kana kamən pa.'' ¹⁹Sə i kwe'u ɓarkirə, ipu rii ya' ya' sei ɓark reks pou ga'sarə buta i rekən ak²²Ublaa gbotəkrə, bansa mariya ipu də'tə pou gbonarə ei i og ɓark uka se̱ pa sei a mukə, Yeeso boo rigə naa kubrubaiya ulləi pa, ama i rigə gwani muyo. ²³Ama ɓarəm uma zaa diga Tibariya popsa naa ara i regən buroodi denna Dangwanz iin useikoz.²⁴De bansa mari i me̱e̱gəs Yeeso ko kubrubaiya ulləi ipu ro pa, i rigə naa zura gwanirəl rekarə Kafarnahum la̱a̱k Yeeso rə.²⁵ De i kinu ga'saa gbonarək, i doosu gee, ''Lamz, a za bonnə an bənnaya?²⁶Yeeso iisi gee, ''Zəma zi ipu la̱a̱kerə, no̱k i og inna məsəm rən pa ama no̱k i rek pu buroodi baar daagən pu. ²⁷Kai kamə tomz no̱k reka la' ak pa, ama regən reka gakp rekarə zəngsa ɓampaz, a Waa Maz eskən no̱k Daa Bil desapu hatimi ullə.''²⁸Sə i doosu gee, ''E bo̱o̱k anya, sə a bo'rə tomsa Billəz ya?'' ²⁹Yeeso iisi sə doo gee, ''A anni tomsa Billəz sə i esə timr ura i tomtuz.''³¹I doosu gee, ''A yiiske anya, sə e og sə e esə timr morə ya? A bo'ok anya? ³⁰Doga mariya ai i regə manna dooloro', ni pu bisənən, 'Esi buroodi diga paa sə i regə.'''³²Sə Yeeso iisi gee, zəma,zəma Musa zi esən buroodi diga paa pa, ama Daa miiz ura esən buroodi a wessas diga Billə paa. ³³No̱k buroodi a Billəz titə diga paa sə esə dəl zəngs.'' ³⁴Sə i doosu gee, ''Dangwanz, esme̱e̱ buroodi az koo bənaya.''³⁵Yeeso doosi gee, Miizi buroodi a zəngsəs ura zaa mirəs geek wodu pa, ura gə esə timr mirəz geek gbənga pa. ³⁶Ama N doosən i oge pu ama ii esə timr pa. ³⁷Iya Daa esəi i zak miirə, ura gə zaa mirəz N nenku pa³⁸No̱k N titə diga Billə paa no̱k boka ina mində zullən pa, ama no̱k boka ina ura tomtez zən. ³⁹A anni ina ura tomtez zən ka mina daa ko muzo iya boo esəi rə te' ina laa pa, ama mina ruusi ubla dəl ɓamnarək. ⁴⁰No̱k a anni ina Daa miz iin an, kala ura gə og Waz sə esə timr ullə king zəngsa ɓampas; gə N ruusku ublaa dəl ɓamnarək.⁴¹Sai Yahuawai i goom no̱k ur, no̱k ina doon, ''Miizi burooi keetə diga Billə paaz.'' ⁴²I doo gee, ''Ura azzi Yeeso páá, waza Yusufu rəz, ura e me̱e̱ daa ulləz na maiya ulləz paya? no̱k an sə dook gee, boo keetə Diga Billə paa ya?'''⁴³Yeeso iisi gee, ''Daan goomka irə te'. ⁴⁴Ura zak mirəz pipa ama sei Daa a tomtez gobtu mirə, gə N ruusku ubla dəl ɓamnarək. ⁴⁵Pu biisənən saari rə 'Billi kubruskini' ura ge sə kubrə Daa rə zak mirə.⁴⁶Ura mede oka Daaz pipa, sei ura titə diga Billə, uzi og Daa. ⁴⁷Zəma, zəma, ura esə timr as puna zənbgsa ɓampas.⁴⁸Miizi buroodi zəngsəs. ⁴⁹Dogga mariya ii i regə manna doolo roo, ama i wər pu.⁵⁰Buroodi as uzi keetə diga Billə paa, maza regus sə kana wər pa. ⁵¹Miizi buroodi a naa zəngs as a tiitə diga Billə paaz. Ura regə buroodi as gakp haa ting ting. Buroodi a N eskus zoka miiki, no̱k zəngsa dəlləzs.''⁵²Yahudawai baar sugi gwanirə te' sə i ma' sinəm, gee, '' boorumkpa riga sə maza as eskee zoka ullək sə a regə ya?'' ⁵³Sei Yeeso doosi gee, ''Zəmazi, zəmazi, ina regə zoka Wa Mazzək pa, sə i bo' kwaala ulləl, ipuna zəngs irə pa.⁵⁴Ura regə zoka miik sə gə bo' kwaala mil puna zəngsa ɓampas. Sə N ruusku ublaa dəl ɓamnarək. ⁵⁵zoka miik reka zəmak ki gə kwaala mil ina bo'kaa wessak ki. ⁵⁶Ura rek zoka miiik as sə gə bo' kwaala mil gakp mirə mii boo N gakp ullə.⁵⁷Ni Daa a naa zəngs as tomtez, sə N gau no̱k Daa, ura reges, gakp no̱k mii. ⁵⁸A azzi burrodi a tiitə diga Billə paariz. Ni dogga mariya ii i regə sə i wər. Ura regə buroodi as gakkkp haa ting ting.'' ⁵⁹Yeeso doo netat buugrə depu kubruskundə Kafarnahum.⁶⁰Kubrubaiya ulləi gənga de i gee inan doon zok, ''Kubruskuna ak puna bone, Ne kweek ya?'' ⁶¹De Yeeso me̱e̱men gwandə timlə kubrubaiya ulləi ipu goomukrə neta attə, sə doosi gee, ''Ina an go'sən paya?⁶²Sə rigaya ina og Wa Maz pu dəgrə ara keetən akrə gə? ⁶³Rumsi esə zəngs. Ama zok kinə una pa, paka Npu dookrə ak Rumsi, gə zəngsi.⁶⁴Haa ri'ak uri ipu irə te' i esə timr pa.'' Yeeso me̱e̱men diga ma'karə iya i esək timr pai naa gə ura yingukus. ⁶⁵Doo gee, ''No̱kka ri'ikki sə N doosən ura zak mirəz pipa sei ura Daa esus.''⁶⁶Neta attə sa'ka, kubrubaiya ulləi gənga i gəə sa'ka i rigə yam naa ur pa. ⁶⁷Sei Yeeso doosə komna naa ittəkə eii, ''Ii yam i rigək paya, koo ri' paya?'' ⁶⁸Saminu Biturus iisu gee, ''Dangwanz e rek neerə ya? apuna paka zəngsa ɓampas sək, ⁶⁹e esəpu timr sə gə e me̱e̱ moozi ura wessas Billə.''⁷⁰Yeeso doosi gee, ''Miizi N teegən paya, komna naa ittəkə, muzo irə te' seitan zi?'' ⁷¹Ri'ak pu dookrə Yuhuda waza Saminu Iskarayoti rəzzə pa, no̱k uzi, komna naa ittəkəi rə te' ura yingək Yeeso.

Chapter 7

¹Neta etirə sa' Yeeso koolə dəlla Galilil no̱k i torka Yahudiya pa, no̱k Yahudaawai i in ikpu. ²Ri'ak naasa Yahudaawai rektapu naasa ror piiləz.³Sai uriyangiya ulləi i doosu gee, ruum a rigə Yahudiya no̱k sə kubrubaiya mooi ina og tomteya a bo'rii. ⁴Ura bo̱o̱k in ɓo'ra rəz pipa, i bonge koo ne̱e̱ya na me̱e̱ boo. De a bo'rə bən neta at gə yiim zura mool kaakarə dəllə.⁵Nok urinyangiya ulləi yam, i esə timr ullə pa. ⁶Yeeso doosi gee, dənna miil bo'rəm dən pa, ama koo bənaya bəlla iili. ⁷Dəl le̱e̱k sə mu'sən pa, ama mu'sə pu, no̱k n doo minge tomteya ulləi i go̱o̱ pa.⁸Moo i rən naasa esi rə, mi N rek naasa esi rə pa, no̱k bəlla mil bo'rəm dən pa. ⁹De doosi neta eti, kəəsə Galili.¹⁰De uriyangiya ulləi i rigən naasa esi rək, ur yam rigə, ama ɓo'ra rə ka'karə pa. ¹¹No̱k uriyangi ipu laaku rə ar naasa esi rə, ipu dookrə gee, ''A paz ya?''¹²Pagrəm gənga pu ullə pa bansa mariya ei'rə. Uri bonge ur maza wessas zi, uri bonge a'a ''gbagəs gban hakkilo a mari rəs'' ¹³Na ri'eri, maza ke̱e̱ kaakarə sə doo paka ak ullə pa pipa no̱k i serəm sen Yahudawai.¹⁴De i tossapu naasə te' sei Yeeso tor looti ma' kubruskəna . ¹⁵Inni məəs Yahudawai bonge, maza az kinə me̱e̱ka ak ara ri'ang ya? Ur boo zangə pa. ¹⁶Yeeso iisi gee, kubruskəna miik a mindək kipa, ama a ura tomtes rək ki.¹⁷Ura sundə bo'ka ina Bil iin as, me̱e̱k men kubruskəna ak ketə Billə ya ko N pag no̱k naa zura mindəl ya. ¹⁸Ura pag no̱k zura gwandəl ak laa gbikəma gwandəm mi, ama ura laa gbikəma ura tomtus zəm, maza ezi puna gonga, gəbən dangkaam pu ullə pa.¹⁹Musa esən ro'oknai paya? haa ri'ak koo uza kam ro'oknaiyei pa. No̱k an sə ii ikpe ya? ²⁰Bansa mariya ei i iisu gee, apu naa zam. ne i ikpa ya?²¹Yeeso ii sə doosi gee, N bo'rə tomz musə sə məsən ii tele. ²²Musa esən nakpa, ( No̱k ketə Musa rə zi pa, ama ketə daiya ii rə), sə ubla əngəska i nau maz.²³Maz naa kwee nakpa ubla əngəska rə no̱k ro'oknaya Musa rəi ka ina ka'as pa. No̱k an sə baar sugən miirə nokka N rumgbən maz ubla əngəska rək ya? ²⁴Kai zees no̱k oka nōr pa ama zeesən nok goonum.²⁵Uri a i ketə Ursalimai i doo gee, ura azzi i i'u ikpa paa? ²⁶Gwenən, pak kakarə ama i doosu ko una pa i me̱e̱sərə ingee doniya dəlləi i me̱e̱ ura az Kwebaazzi pa', paya? ²⁷A Me̱e̱men ara maza az ke̱e̱tə ak, ama Kwebaaz naa zaa uza me̱e̱k ara ke̱e̱tən ak pa.''²⁸Yeeso təg kwera gwaga Billək rə sə kubrusən sə doo gee, ''I me̱e̱ye me̱n, i me̱e̱men ara N ke̱e̱tən ak, Nza no̱k zura mil pa, ama ura zəmas zi tomte, i bən ii me̱e̱wu pa. ²⁹Mii gə N me̱e̱wu me̱e̱n no̱k N ke̱e̱tə ullə, no̱k gwanzi tomte''³⁰I yaa sə booka kamu, ama ko uza pogu pa, no̱k dənna ulləl zaa dən pa. ³¹Naa riik uri gəngən bansa mari eirə te', i esə timr ullə i doo gee,'' Ama Kwebaaz naa za bo̱o̱k bən ina məəsən rək sə ar a mazaz zəm ya?'' ³²Farisaawai i gee bansa mari ei ipu womrək netti Yeeso rə paa, sei lamiya gbikiyai naa Farisaawai i tom mari ina kamtu.³³Sə Yeeso doosi gee, ''Topa ang npu naa ii sə N riigək ura tomtezzə. ³⁴I laake i kinke pa, ara N rekən ak ii le̱e̱k re̱ka pa.''³⁵Yahudaawai i doo gwani rə te', maza az re̱k ara zi sə a le̱e̱k kingku paya? ləəgə rigəg Helinaawaiya i faks airə sə kubrusən Helinaawai ya? ³⁶Paka pakki doo ri'eri ya, i laake ama i kingke pa ara N rən ak i le̱e̱k reka pa.''³⁷Ama ubla ɓamsəna rə ubla naasa gbisassə, Yeeso ruu pak naa gbam gee, ''Ura gbəngba bo'ruz naa za miirə. ³⁸Ura esə timr miirəs ni ridir doon ak, wo̱mutta maama zəngsəm rət səktək ullə''³⁹Ama doo ri'eri rumsa iya essapu timr ulləi kwe̱e̱k assə, i esə rumsi dən pa no̱k i noss Yeeso dən pa.⁴⁰Bansa mari ei de i gee pakki, ''Ura as saariz zi,'' ⁴¹Ama uri i doo gee, ura az Kwebaaz zi.'' ''Ama uri i doo gee, Kwebaaz ke̱e̱tək Galili ya? ⁴²Risir bonge Kwebaaz ke̱e̱tək Baitilami Daudarə zəurə paya? Dəlla Dauda ke̱e̱tən allə.⁴³Sei i kinə markənka ɓansa esi rə no̱k ur. ⁴⁴Uri ika kamu kan, ama ura pugəs pipa.⁴⁵Soozai yei i gətə dogga torri rə naa Farisaawai, iya i doosi gee, ''No̱k an sə i kamtu paya?'' ⁴⁶soozai yei i ii bonge, ''Maza me̱e̱də paka ri'eriz pipa.''⁴⁷Farisaawai i iisi gee, gə i gbagəsən pu ya? ⁴⁸Ko iya i zəəs biis airə te'ka uza essəpu timr ullə ya, ko Farisaawai te' ya? ⁴⁹Ama bansa me̱e̱ bis pa az, i kamni pu su'⁵⁰Nikodimus doosi gee, ''Ura zaa Yeeso rə do̱kas ke̱e̱tə Farfisaawairə te'. ⁵¹''Ko biisa az na zəəska maz pa, sei ina gee gwandə su' rə sə me̱e̱ina i bo̱o̱skən páá? ⁵²I iisu bonge, ''Moo yam a ke̱e̱tə Galili ya? Wiigəsəm sə a gwenə saarəza ke̱e̱tək Galiliz pipa.''⁵³Diga eri koo ne̱e̱ya reepu gwandə gwa.

Chapter 8

¹Yeeso rə gə'a Zaitun nakrə. ²Naa nit zaa gwaaga Billək rə, mari yas ii zaa ullə; sə kubrusəni. ³Sei bibai naa Farisawai i kamtu kita kiiz uza i kamu kittə naa yara maz. I də'su te'.⁴Sei i doo gee, ''Lamz ,i kam kita kiza az pu kittə naa yara maz. ⁵Ro'oknaiya Musa rəi i doose èna to'gə irim mariya ai, moo a doo an ullə ya?'' ⁶I doo ri' sə boo gwəgu sə boo kin ina boo dook ullo paan, ama Yeeso ta'as zur dii sə bii biit naa nendəs buttə.⁷De i ree mu' naa desku sə ruu paa sə doosi gee, '' ura pu naa hakkei pa irə te'es, naa ma'u to'ka naa bil.'' ⁸Sə gə ta'as zur dii sə ma' biit naa nendəs buttə.⁹De i gee ri' sei ma' keeka muzə-muzə diga doonza iiz. I daa Yeeso gwan muzə naa kita kiizi ura pu irə te'kas. ¹⁰yeeso ruu pa sə doosu gee, ''Kita kiiz, iya i tuumai a paiya? Ura i'waz pipa ya?'' ¹¹Doo gee, ''Pipa Dangwanz'' Yeeso doo gee, ''Mima n ikpa pa. Rigəm rigətta moot, diga wonka kaa metə bo'ka hakkei pa.''¹²Yeeso gə pak naa mariyei gee, ''Miizi oosa dəllək, ura dutez, rigək təgra rə pa, ama kink o'saa zəngsək. ¹³Farisawai i doosu gee, ''A esə seidakuum mondə paa a, seidakuma moom zəma zi pa.''¹⁴Yeeso isi sə doo gee, ''Ko mina esə seidakum mində pa, seidakum a miim zəma zi, n me̱e̱men ara n keetən ak naa gə ara n rekən ak, ama ii i me̱e̱ ara n ketən nak pa, naa gə ara n rekən ak pa. ¹⁵Ipu zeesək bissə naa ika zur, ama mi n zees zura mil pa. ¹⁶Ko mina zees bis, bissa miz zəma zi no̱k min naa zura mili pa, ama npu yam naa Daa ura tomtez.¹⁷Irə ro'oknairə pu bisənən gee, seidakuma mari ittəkəz zəma zi. ¹⁸Mizi npu esək seidakumrə mində pa, Daa boo ura tomtez pu seideke rə.¹⁹I doosu gee, ''Daa mooz pu araya?'' Yeeso iisi gee, ''I meye pa sə ika me̱e̱ Daa miz ya, inaka meye pu ika me̱e̱men Daa miz.'' ²⁰Doo paka ak popsa ar de'səkrə de pu kubruskəndə gwaga Billək rə, boo ko uza kamu pa no̱k dənna ullol za dən pa.²¹Sə bagə doosiki gee, ''N rigək, ii laake ama i kinke pa, i wərk ində hakkei rə pa. Ara N rekən ak boo, ii le'ek rekarə pa.'' ²²Yahudawai i doo gee, ''Ikp zura gwandəl ya, sə doon gee ara rekənak è le'ek reka páá?''²³Yeeso doosi gee, ''Mooi ii diga butə zi, mii bən diga paari. Ii a dəlləi yi, Mi boo a dəlləzzi pa. ²⁴Uni N doosən ii wərk inde hakkei rə te'. Ina esə timr Mirə Pa, ii wərk ində hakkeirə.²⁵sei i doosu gee, ''Moo neya?'' Yeeso doosi gee, ''N doosən anya tun ma'karə. ²⁶Npu naa net gənga a n doosəkən ak, N zeeskən boo pa. Naa ri'ik, ura tomtez a zəmaz zi neta n geetə ullət, neta atti npu doosə dəllə.'' ²⁷I me̱e̱ pa pu dooski paka Daa rək.²⁸Yeeso doosi gee, ''dənna i ruusək Wa Maz paak sə i meek Miizi, no̱k N bo'rə koo una no̱k min pa ama ni Daa kubrusinek, riizi sə N doo neta eti. ²⁹Ura tomtez, puna mi daake min muzə pa,no̱k koo bənaya N bo'rə ina yaksu zokkan.'' ³⁰De Yeeso pu dook neta attə uri gənga i esə timr ullə.³¹Yeeso doosə Yahudawaiya i esə timr ullə, ''Ina də paka miikrə iiyi kubrubaiya mii a zəmai, ³²ge i me̱e̱k zəma, zəma boo kweekən kwen.'' ³³I iisu gee,n ''É zewa Ibrahim rəiyi é meedə senu uri rə pa, no̱k an sə a doo gee, i kweeke ya?''³⁴Yeeso doosi gee, ''Zəma, zəma, npu dooskəndə, ura tomə hakkeiyas senza hakkeirəzzi. ³⁵Senz boo gau gwagrə koo bənaya pa, ama waz gau gan koo bənaya. ³⁶No̱kka ri'ik Waz naa keesən ii gaupu keesənzəz.³⁷N me̱e̱men ii zewa Ibrahim rəi yi, ii iye ikpe no̱k paka miik puna ar gamna irə pa. ³⁸N doo ina N og mirə Daa rən, i boo i bo'rə ina i geetə irə daa rə.''³⁹Ii iisu gee, ''Ibrahim uzi daa az'' Yeeso doosi gee,na ii yangiya Ibrahim rəi yi ika bo'rə tomsa Ibrahim bo'rəz. ⁴⁰Ama, ri'ak i iye ikpa, maza doosən gonga a geetə diga Billəz. Ibrahim bo'rə ri' pa. ⁴¹I bo'rə tomsa ində daa rəz. i doosu gee, ''É i dinye zinarə pa, epu naa Daa muzə: Bil.''⁴²Yeeso doosi gee, ''Na Bil Daa izi, ika iye pu, no̱k n keetə Billə npu ang boo, no̱k n zaa no̱k zura miil pa, Uzi tomte. ⁴³No̱k an sə i meegəs paka miik paya? No̱k i le'ek geeka paka miik pa. ⁴⁴Ii a daa izeiyi, seitan zi, ii i bo'ka tomsa irə daa rəz. Ur maza i'u zur azzi tun ma'karə, boo deese zəma pa, no̱k zəma pu ullə pa. Na pu dook songb rə, pu dook goosa ulləz sə zi no̱k ur songbazi naa daa a songb rəz.⁴⁵De Npu dook zəmarə ii esə timr miirə pa. ⁴⁶Neezi irə te' kame hakkeirə ya? Mina doo zəma no̱k an sə i esə timr miirə paya? ⁴⁷Ura Billəz geegen paka Billək no̱k ii a Billəi ya pa,''⁴⁸Yahudawai i iisu gee, ''É doo zəma zi paya? De é doo moo maza Samariyas zi boo apu naa zam'' ⁴⁹Yeeso iisi gee, ''Mii Npu naa zam pa, Npu noosək Daa miirəz, i boo i noosə pa.''⁵⁰N laa nooska mində zullək pa, ura pu laakrə pi boo uzi zeesək. ⁵¹Zəma, zəma, Npu dooskəndə, kala ura de'es paka miik az, o'gək wərk pa.''⁵²Sei Yahudawai i doosu gee, é meesapu apu naa zam. Ibrahim naa saari i wər pu; Ama moo a doo gee, 'Ura de'es paka mook as o'gək wərk pa.' ⁵³A ar daa az Ibrahim gbikəm pa ura wər as, ko a aru an ya? Saari bən i wər pu. A yes zura mool nezi ya?''⁵⁴Yeeso iisi gee, ''Mina noos zura mil nooska miik pu zuk; Daa miizi nooskə ura i doo inge Billa iil. ⁵⁵I boo i meu pa, ama N meu men. Mina ka dook, 'N meu pa,' N yerpu ni ii ak, songbai. Naa ri'ik N meu me̱e̱n boo N de'esden paka ullək. ⁵⁶Daa iiz Ibrahim i bo'ka og ubla miik; Og sə yaksa zok kamu.⁵⁷Yahudawai i doosu gee, ''a reks wi' zu' ittəkə naa komna pa, sə a og Ibrahim ya?'' ⁵⁸Yeeso doosi gee, ''Zəma, zəma, npu dooskəndə, bako Ibrahim, Miizi.'' ⁵⁹Sə i pee billə inge bo'ka to'gu, ama Yeeso sumz zura ullol keetə gwaga Billək rə.

Chapter 9

¹De Yeeso pu arkrə, sə og ura i dingu ruzzəz az. ²Kubrubaiya ulləi i desu gee, ''Lamz, ura pazzi bo'rə hakkei ya, sə i dingn ura az ruzzəz ak, gwan ya koo do̱ga mariya ulləi ya?''³Yeeso iisi gee, koo topa, ''Ur ap gə do̱ga mariya ulləi pa, ama no̱k tomsa Billəz sə yii zok ullə. ⁴Doolezi a kamkp tomsa ura tomtez zək, naa ubla, tuks pu zakrə ara maz le'kən toms pa. ⁵N piin dəllək, miizi oosa dəllək.''⁶De Yeeso ɓams dooka pangn naa an, sə tu' tut buttə, sə fəə tutti naa but, sə woosu butti no'rə. ⁷Sə doosu gee, ''Rem, a uttə no'a mooi badəra Siliwom allə (A i der tomsənən ak ).'' sei mazi rigə, utti sə gətə naa no'a ulləi i og on.⁸Ui yangiya mazzi rəi naa iya koo bənaya ipu ogruku rə ar ooruk rəi, ipu dook rə ge, maza az uzi ke̱e̱s gamnarə oorə ooruk paa?'' ⁹Uri i doo gee, ''Gwanzi'' uri i doo gee, uzi pa, ''I gookən gonzi.'' Sə gwan doosi gee, ''Minzi.''¹⁰I desu gee, ''Sə riga zi no'a mooi i gbə'rum ya?'' ¹¹Iisi gee, ''Maza i deru Yeesos uzi fəə but sə woosə no'rə sə doosə gee mina ree utti, sə i gbə'rəm. ¹²I desu gee, ''Mazzi aa paz ya? iisi gee, ''N me̱e̱ pa.''¹³I pe'te maza i ogu ruzzəz zi i kamtu Farisawai rə. ¹⁴Ubla əngəskarək ki sə Yeeso fəən but sə gbə'rən no'a mazzi rəi ak. ¹⁵Gəbən Farisawai i desu ni no'a ulləi i gbə'rənum ak, sə doosi gee, ''Peese but no'rə, n neks ,sə n og ar''¹⁶Farisawai i doo gee, ''Mazza keetə Billə zi pa no̱k duu ubla əngəska '' uri i doo gee, maza naa hakkei az ka le' bo'rəka neta məsəm ri'at ya?'' eri sinəm gau gwanirə te'. ¹⁷ II gəə i des ruzzi gəbən , gee, ''A doo an ullə pa ya, de gbə'rəsapu no'a mooi ya?'' ruzzi doo gee, ''Ur saariz zi'' ¹⁸Haa es Yahudawai i meegis zəma ura az ruzzi pa, naa oka ar a ullək pa, sei de i der go̱ga mariya ura no' i gbə'rumsu ezi rə.¹⁹I des do̱ga mariya ulləi gee, ''Ura azzi waza irə i doo i dingu ruzzəz az ya? riga zi sə og ar es ya?'' ²⁰Do̱ga mariya ulləi iisi gee, ''È me̱e̱men waza ezi az, ding zok ruzzi. ²¹Ni ogun ar es ak è me̱e̱ pa, ura gə gbə'rusu no'z è meu pa desnu gwan, daksapu pak pan naa zura gwandəl.''²²Do̱ga mariya ulləi i doo neta eti no̱k i serum sen Yahudawai. No̱k Yahudawai i arte i doosapu gee, ura doo bonge Yeeso Kwebaazzi, i keesku buugrə. ²³No̱kka ri'ik ki sə do̱ga mariya ulləi i doon gee, ''Gwan daksapu desnu.''²⁴Dən ittənə i gə i der mazza ruzzi ezi i doosu gee, '' Noosəm Bil. É me̱e̱men maza az ura naa hakkei az zi.'' ²⁵Maza ezi iisi gee, na puna hakkeiya n me̱e̱ pa, mi gə ina n me̱e̱n uni, do̱o̱ mi ruzzi, ri'ak boo n og on no'.''²⁶Sə i doosu gee, ''Bo'sa anya? bo'rə ga sə gbə'rə no'a mooi ya?'' ²⁷Iisi gee, n arte n doosən pu, ama i ke' to' pa, no̱k an sə i ii geeka gəbən ya? Ko i ii gakpa kubrubaiya ulləi paa, i ii in ya? ²⁸I bi'ru gee, ''Moo kubrubaza ulləzzi ama è gə kubrubaiya Musa rəi yi. ²⁹È me̱e̱men Bil pagən Musa, ama ura az gə è ara keetən ak pa.''³⁰Mazzi i sə doosi gee, ina wessanni naa ara i me̱e̱n ara keetən ak pa, haa es sə gbə'rəsə no'a mii. ³¹È me̱e̱men Bil ke'sə mariya naa hakkei ai to' pa, ama Bil ke'sə ken ura pu noss Bil sə bo'rə neta ullə iit az.³³Diga ma'ka gamna dəllə è meɗə geeka maza gbə'rə no' a maza i dingu rurrəz azzə pa. ³²Maza az naka keetə Billə pa, ka le' bo'ka una pa'' ³⁴I iisu sə i doo gee, ''I dingən yam hakkeirə, sə apu kubrəskənə rə ya?'' Sə i nenu gooka buugrə.³⁵Yeeso gee ge, i nentupu buug rə sə zaa oksu sə doosu gee, ''A esə en timr Wa mazzə ya?'' ³⁶Iisu, sə doo gee, ''Dangwanz, neezi ya ura nka esə timr ullə ezi ya?'' ³⁷Yeeso doosu gee, ''A oksapu, uzzi pu pakrə naa moo ri'ak az.'' ³⁸Mazzi doo gee, ''Dangwanz n esə pu timr.'' Sə noosu.³⁹Yeeso doo gee, ''No̱k bissi sə N zaa dəllə no̱k iya i og pai ina og, iya i og ai ina gau ruri.'' ⁴⁰Farisawai iya ipu arkirə yam ai i gee neta doo eki sə i desu . ''É bən éé rurii ya?'' ⁴¹Yeeso doosi gee, ''Ina kapu rurii yi, ikapu naa hakkei pa, ama ri'ak i doo gee, 'É og on,' no̱kka ri'ikhakkeiya ii ipu ində paa.

Chapter 10

¹''Zəma, zəma Npu dooskəndə, ura tor gbə'ga mai rək sugogna rə pa, sə kotə bila uka rə som az maza az ruuzi. ²Ura totə sugogna rə, uzi neebaaza mai rəs.³Zo'baaza sugognarəs gbe'rusku. mai i gee gen gwera ullok, der maiya ulləi, naa ri'teya ei, sə keesi goo. ⁴Na keesi goo, rigə irə mu' sə maya ulloi i du'u no̱k i me̱e̱men gwera ullok .⁵I duuk mara gins pa, ama i noku no̱k i me̱e̱ gwera mara gini rək pa.'' ⁶Yeeso doosi pak naa re'sa paka ak, ama i meegəs neta pu doosikirə eti pa.⁷Sə Yeeso doosi gəbən, ''Zəma, zəma, Npu dooskəndə miizi sugogna mai rək. ⁸Iya i atə mirə mu'ui ruiyi, no̱k mai me'u pa.⁹Mizi sugogna, koo nezi totə mirə ya, kingkin kweeka, tork sə kee sə gə kinə ara neeu rək. ¹⁰Ruuz zaa pa sei no̱k ruur, ikpa, naa wo̱gəska. N zaa no̱kka i kingkin zəngs ak, sə ina kinə gənga.¹¹Mizi Nebaaza wessas. Nebaaza wessas esə en zəngsa ulləs no̱k maya ulloi. ¹²Ura i tomu ton as boo nebaazi pa, ura uzi naa mai pas, na og gbəma zaaz na pu zakrə fas mai sə nogə. Sei gbəma peesi sə faksi. ¹³Nogə, nok kam tomsa wessas si no̱k una kassu naa maya ei pa.¹⁴Mizi nebaaza wessas, gə N me̱e̱men a mii a mii bən i meye men. ¹⁵Daa meye men, mi bən N me̱e̱men Daa N gə N essapu zəngsa miiz no̱k maiyi. ¹⁶Npu naa mai uri iya ipu gbəga akrə pai. Iya ai gəbən dolezi N kamtiki i bən i geek gen gwera miik no̱k i gakp gbəga mukok naa nebaaz muzo.¹⁷No̱k a eki Daa iine N esəpu zəngsa miiz sə N kinə gəbən. ¹⁸Maza peesək zəngsa miiz az pipa, ama n esək naa zura mindəl. Npu naa gbikəma gə N pe'səkən nam, N kweetə paka ak Daa mizə.¹⁹Sinəm ruutə yahudawai rə te' no̱k pagrəma emi. ²⁰Uri gən gən irə te' i doo gee, ''Puna zam naa gə ya'si. No̱k an sə i ke'su to' ya?'' ²¹Uri i doo gee, ''Pagrəma am a ura naa zam az rəmmi pa. Ko ura naa zam az ka gbə'rə gben no'a ruzzəi ya?''²²Sei dənna naasa nekska hakkei rək Ursalima rektə. ²³Bəlla niig rəllə zi, Yeeso pu rigəttə shirayi gwaga Billək Suleimanu rək rə. ²⁴Sei Yahudawai i ko'su te' sə i doosu gee, haa bənna zi sə a daake təgra rə te' ya? Na mozi Kwebaaz, doosume me̱.²⁵Yeeso iisi gee, ''N doosən pu, ama i kwee pa. Tomteya N bo'rəi, ri'ra Daa mirəzzə roi, i yi seidakuma miim. ²⁶Na riik pat i esə timr pa no̱k i maya miiyi pa.²⁷No̱k maya mii i gee gen gwera miik, N meeyi men gə duye dun. ²⁸N essipu zəngsa ɓampaz az; i meeək wərka pa, ura kweriki mirə na'rə pipa.²⁹Daa mirə esei az ar an koo neya gbikəm rə, gəbən maza le'ek kwerik Daa rə na' rəz pipa. ³⁰Mi naa Daa epu muyo.'' ³¹Sei Yahudawai i pe' biile no̱k sə bo'ka to'gu.³²Yeeso iisi gee, ''N yiisən tomte gənga keetə mində Daa rə. No̱k tomsa passi sə i iye to'guka ya?'' ³³Sei Yahudawai i iisu gee, ''No̱k tomsa usa wessas sə é iya to'guka pa, ama no̱k səəra pak, moo mazzi sə a yes zura mol Bil.''³⁴Yeeso iisi gee, ''Pu biisənən irə ro'oknairə paya, 'N doo, ''I mai yi ya'''?'' ³⁵Naa deri mai, ii iya, paka Billək keetə gwanirə (Bən ka'sək rise pa),³⁶ Ii doosə ura Bil te'gus, sə tomtu dəllə roo, 'Səəra pak ya,' no̱kka N doon, 'Mi Waza Billəz ya'?³⁷Mina bo'rə tomsa mindəllə pa, kai esə timr mirə pa . ³⁸Ama mina bo'rə, ko ina esə timr mirə pa, esən no̱k tomsə no̱k sə i me̱e̱, sə i meegəs , Daa pu mirə, mi bən Npu Daa rə.'' ³⁹I yaa sə boka kamu ama gbisə gwanirə na' rə sə rigə.⁴⁰Rigə rigətta ullot woma Urdun nakrə mu', ara Yohana bo'rə batismaz doka, za sə gau arkirə. ⁴¹Mari gənga i zaa ullə i doo gee, ''Yohana Yii ina mə'səm rən pa, ama ina doo mazaz zən də paa yas zəma zi'' ⁴²Mari gənga i esə timr ullə arki rə.

Chapter 11

¹Maz uza pii i deru Li'azarus pu kunzuz. Ur maza Baitanyaz zi dəlla Maryamu naa wat kiwi a ulləz Marta. ²Maryamu ura woosək Dangwanz urdi a i der alabastak sə ra'as dənta ullət naa suka ullo zullək, ura ur waza ulləz Li'azarus pu kunzuz.³Sei wat kiwi a ulləi tom su' Yeeso rə gee, ''Dangwanz , ogum, ura a iinu paz pu kuunzuz.'' ⁴De Yeeso gee rii, sə doo gee, kunu aw a wərk rənni pa, ama no̱k nooska Bil sə gə Waza Billəz na noos zok.''⁵Ri'ak Yeeso gbaa gban Marta naa wat kiwi a ulləz naa L'iazarus. ⁶De gee L'iazarus pu kunzuz, Yeeso gabtə ru' ittəkə ara piin akrə. ⁷Nettattə sa'ka, sei doosə kubrubai, ''A rigə Yahudiya gəbən.''⁸Kubrubai i doosu gee, ''Lamz a me̱e̱men Yahudawai iipu yakəna to'guka rə apu iik gəka rə bən ya?'' ⁹Yeeso iisi gee, ''Bəl pu komna naa ittəkə oosa ublaa rək paya? Uza na pu rigəttə naa ubla warəmkpa pa, no̱k pu ogrə naa ubla.¹⁰Gəbən napu rigəttə naa tuks warəmkpa no̱k oosa pu ullə pa.'' ¹¹Yeeso doo neta eti, neta etirə sa'ka, sə doosi gee, ''Dowi a az Li'azarus pu rumrə, ama Npu rekrə no̱k sə N weesu rumrə.''¹²Kubrubai i doosu gee, ''Dangwanz, na pu rumrə gə week wen.'' ¹³Ama Yeeso paksi wərka Li'azarus sək, ama i gə i me̱e̱ bonge pag paka ruma əngəska rəlli. ¹⁴Sei Yeeo doosi kaka allə, ''Li'azarus wərapu.¹⁵Npu naa yaksa zok nok ii, no̱k Npu akirə pa no̱k sə i esə timr. A rigə ullo.'' ¹⁶Toma ura i deru wa komazaz doosə dowi kubrubai, ''Aa bən a rigə sə a wər naa Yeeso.''¹⁷De Yeeso zaa, oks Li'azarus pu gagəllə ublət nazzə. ¹⁸Baitanya pu popsa naa Ursalima, ke̱e̱ ken mil komna naa gbanaarə. ¹⁹Yahudawai gənga i zaa Marta naa Maryamu rə sə i gau wagər no̱k ur waza iiz. ²⁰De Marta ge Yeeso pu zakrə, kee sə ogsu, ama Maryamu pu gamnarə gwaa roo.²¹Marta doosə Yeeso, ''Dangwnz mona pu nag dowi a miiz ka wər pa. ²²Ko ri'ak n me̱e̱ ko anni a oorə Daa rə eska en.'' ²³Yeeso doosu gee, ''Ur waza mooz ruuk run bən.''²⁴Marta doosu gee, ''N me̱e̱men ruuk ruuka roobamrək ubla ɓamna dəllək.'' ²⁵Yeeso doosu gee, ''Miizi ruuka roobamrək naa zəngs; Ura esə timr mirəz na wər yam ruuk run. ²⁶Ura puna zəngs gə esə timr mirə, wərk pa haa ting ting. a esə pu timr andə ya?''²⁷Iisu gee, ''Dangwanz n esə pu timr moozi Kwebaaz Waza Billəz ura pu zakrə dəlləz.'' ²⁸De doo ri'eri sə rigə ree detə wat kiwi a ulləz sə doo gee, ''Lamz pu derka rə.'' ²⁹De Maryamu gee rii, sə ruu paa ɓaala sə ree Yeeso rə.³⁰Yeeso reks dəlli rə dən pa piti ara Marta daatunuk rə. ³¹Yahudawaiya ipu yam naa ur gwagi rə, iya ipu gabsuku wagəlləi, de i og Maryamu ruu ɓaala sə kee, i duutu i me̱e̱ bonge pu rekrə ar gagəllə sə go'. ³²De Maryamu reks ara Yeeso piin akrə de ogu, sə kasə gwandə, sə doosu gee, ''Dangwanz mona pu an dowi a miiz ka wər pa.''³³De Yeeso ogu pu go'okrə, naa Yahudawai a i zaa ulləi yam ipu go'okrə. Sei baar sugu gwandə rumsə sə timr ma'su; ³⁴Doo gee, ''I de̱e̱su araya?'' I doosu gee, ''Dangwanz zam a gwenə.'' ³⁵Yeeso go'.³⁶Yahudawai i doo gee, ''Gwenən ni iin Li'azarus ak!'' ³⁷Ama uri i doo gee, ''Ura azzi gbə'rə no'a ruzzəi páá, puna gbama ruuska maza az wərk rə ya?''³⁸Yeeso ree gagəllə, naa baar sugunda gwandə timlən, gagəlli boo kogəlli billə te' pu gbe'eskawi naa bil, ³⁹Yeeso doo gee, ''Pe̱e̱sən billi.'' Marta wat kiwi a Li'azarus səs ura wər as, doosu Yeeso gee, ''Dangwanz, ri'ak gə zokka ullək pu bunkrə, no̱k ru'a ulləi nazzə zi naa wərka.'' ⁴⁰Yeeso doosu gee, ''N doosa paya, mona esə timr a og gbikəma Billəm páá?''⁴¹Sei i pe'es billi, Yeeso təg nora ulləl paa sə doo gee, ''Daa N iisa useiko no̱k a ke̱e̱se to'. ⁴²N me̱e̱men koo bənaya a geye gen, ama no̱k bansa mariya ipu də'tə ari sə N doo neta at sə ina me̱e̱ moozi a tomte.''⁴³De ɓams dooka ri', sei der naa gwera gbikak, ''Li'azarus, keetəm!'' ⁴⁴Ura wər ezi ruutə nat naa dənta ullət doksənə naa yaluwa wərk rən, muga ullək bən pu doksənən naa adiko. Yeeso doosi ina bindusu na rigə.''⁴⁵Mari gənga Yahudawai rə te' iya i za Maryamu rəi i og ina bo'rən, i esə timr ullə. ⁴⁶Ama uri irə te' i ree Farisawai rə sə i doosi neta Yeeso bo'rət.⁴⁷Sei dogga torri naa Farisaawai daks ɓaar ar mukə i doo gee, ''A book anya? maza az pu bo'rək neta məsəmrək gənga. ⁴⁸Ana dau ri mari yas i esək timr ullə, Romawai i zak sə i kwee buta at naa mariya ai yas.''⁴⁹Ama uza irə te' Kayafa domda tozza gbizaz willi rə doosi bonge, ''I me̱e̱ ko una pa. ⁵⁰I me̱e̱gəs paya tooton ara maz muzə ka wərən no̱k mari, no̱k sə mari yas ikana laa pa.''⁵¹Doo pakki naa iika ullək pa, no̱k ur domda tozzi willi rə bo'rə saarəm, bone Yeeso wərk no̱k mari yas; ⁵²Ama dərme kotto pa, ama daagsək yangiya Billəi iya i faks pui ina gau ar mukə. ⁵³Diga ubla ekirə i maa laaka bilaa i ikpən Yeeso.⁵⁴Diga arkirə Yeeso rigə kaka allə Yahudawai rə p. Ama sei gəə kana uka ɓabsa doolo roo dəl ula i der Ifraimu gau eri naa kubrubaiya ulləi. ⁵⁵Naasa paska rə Yahudawai rəs rektapu mari gənga dəllə roi i zaa Ursalima diga dəlla iirəllə bako paska no̱k nekska zu'teya ii.⁵⁶I tir laak Yeeso rə ipu pagrə gwanirə te' ara ipu de'tə gwaga Billək rə, ipu dook rə, ''I vegə anya? zaak naasa assə ya?'' ⁵⁷Dogga torri naa Farisawai i artə i doosapu ora i ogun Yeesok ina zaa doo no̱k sə boo kamu.

Chapter 12

¹Ublut bamrə bako naasa paska rəz, Yeeso zaa Baitanya, ara Li'azarus pinnak rə. Ura Yeeso ruusu diga wərk rəz. ²Sei i bogsu rek arkirə, Marta pu eskirə, Li'azarus boo pu irə te' iya ipu tabullə pa naa Yeeso. ³Sei Maryamu pe̱e̱ urdi a dəəntat a i go'ru naa nard az sə woosə Yeeso dəntə, sə ra'as dənta ullət naa suka ullə zullək. Sei gwagi yi'is naa dəətəma urdirəm.⁴Yahuda Iskariyoti, muzə kubrubairə te' ura yingus doo gee, ⁵''No̱k an sə yingək urdi as dinrii zu' taazə naa komna sə ika iya naa zaam am paya?'' ⁶Doo rii, no̱k daamə naa iya naa zaam am pa, ama no̱k ur ruuzi: No̱k uzi naa bunaa weesək pe̱e̱sək ina i tos roon naa zura gwandəl.⁷Yeeso doo gee, ''Damu naa de'es ina pisun no̱k wərka miik. ⁸Apu naa iya naa zaam ai koo bənaya; Ama ipu naa mii koo bənaya pa.''⁹Bansa mariya Yahudawai i me̱e̱sapu Yeeso pu arkirə sei i za no̱k Yeeso tan pa ama no̱k sə ina og Li'azarus ura Yeeso ruusu diga wərk rəz. ¹⁰Sei dogga torri dogdə su' ara i ikpən Li'azarus. ¹¹No̱k uzi Yahudawai gənga i esə timr Yeeso rə.¹²Ublaa gbə'tək rə bansa mari gənga a zaa naase. De i gee bonge Yeeso pu zakrə Ursalima, ¹³sei i pe̱e̱ dansa dibino rəz sə i ke̱e̱ i oksu sə i təg gwera i doo gee, ''Hosana! ura naa sə'səm az zi pu zakrə ri'ra Daa Billəz sə, gwanza Israilas.''¹⁴Yeeso kin wa vomdə, sə gau pa, ni pu biisənən ak, ¹⁵''Ser kana kaməm pa, moo Sihiyona; gwenəm, gwanza mooz pu zakrə, gabtə wa vomde rə paa.''¹⁶Kubrubaiya ulləi i me̱e̱gəs neta eti seekak rə pa, ama de i noos Yeeso, sə i sundə gee neta eti pu biisənən ullə pa, gee ei bo'su neta eti.¹⁷Sei bansa mariya i esə seidakum dənna ipu yam naa Yeeso ara ruusən Li'azarus gaggəllə, sə gə ruusu diga wərk rə. ¹⁸No̱k rii zi sə bansa mari ei i kee sə boo sar naa ur, no̱k i gee yii neta məsəm rət. ¹⁹No̱kka ri'ik Farisawai i doo gwanirə te' ''Gwenən, i book ko una pa; No̱k dəl yas ipu duukurə.''²⁰Helinawai uri i pi sə re̱e̱ nooska rə naasə. ²¹Iya aiyi i re̱e̱ Filibus sə, maza Batsaida a Galiliz, i doosu gee, ''Lamz è ii oka Yeeso.'' ²²Filibus re̱e̱ sə doosə Andrawus, Andrawus na Filibus i zaa i doosə Yeeso.²³Yeeso iisi, sə doo, bəl zaa pu ara nooskən Wa Mazək. ²⁴Zəma, zəma Npu dooskəndə, sei dokta alkarət na kasəpu buttə sə na wər pa, gakp gwan muzo. Ama wər esək yangi gənga.²⁵Ura i zəngsa ulləz az yaasku, ama ura mu'us zənwgsa ulləz dəllə roo kamkp zəngsa ulləz rekrə zəngsa ɓampas. ²⁶Uza na senke, naa za duye, ara n pinnak senza miiz gakp roo, kala maza senez Daa miiz esku gbikəm.²⁷Ri'ak zəngsa miiz pu ɓəərək baalə. N dook anya? 'Daa, keesəme bəlla allə.' Ama no̱kka goosa assi sə N za. ²⁸Daa noosəm ri'ra mool, ''Sei gwera uka keetə paari sə doo, ''N artə n noosapu, gə n gəə noosək.'' ²⁹Sei bansa mariya ipu dənarə pourəi i gee gwera i me̱e̱ bonge papsəs zi, uri i doo bonge, ''Tómbaaza Billəz zi pu pagnurə.''³⁰Yeeso ii sə doo gee, ''Gwera ak , zaa no̱k mii pa ama no̱k ii. ³¹Bissa dəlləz pu zakrə ri'ak, ri'ak i keesək gwanza dəlləz.³²Mii boo ina ruusə dəllə, N gobtək mari zakarə miirə.'' ³³Doo neta eti no̱k riika irim wərka ullə wərkən ak.³⁴Bansi iisu sə i doo, ''É ge ro'onaiya Musa rəirə gee, Kwebaaz gakp haa ting ting, no̱k an sə a doo monge i tək Wa Maz ya? Neezi Wa Maz ya?'' ³⁵Yeeso doosi gee, ''Oosa pu irə zanga, lo'ok pa rigən tun ipu naa oosa, no̱k təgra kana oksən. Ura rigə təgra rəs me̱e̱ ara reekən ak pa. ³⁶Diga ipu naa oosa esən timr oosa rə, no̱k sə i gau yangiya oosa rəi. Paka akki Yeeso doo sə rigə, sə yosi.³⁷Ko naa ri'ik Yeeso bo'rə neta məsəm rət gənga iirə mu' haa naa ri'ik i esə timr ullə pa ³⁸no̱k paka saariz Ishaya doon ak naa yi'is zok; A doon gee, ''Daa Bil neezi esə timr seidakuma aarəz ya? Neezi bən netta Billət gbə'rə ya?''³⁹No̱kka ri'ki i le̱e̱ sə i esə timr pa, no̱k Ishaya doosapu gəbən, ⁴⁰''Ama gbe'es no'a ii, sə wengs timteya ii;No̱k kaina og naa no'a ii sə pp, sə ina me̱e̱gəs naa timteya ii, sə ina yetə sə n rumgbi.''⁴¹Ishaya doo neta eti no̱k og gbikəma Yeeso rən sə doo pagn ullə paa. ⁴²Ama na ri'ik pat dooni gənga i esə timr Yeeso rə, ama no̱k sera Farisawai rəl i kees kaka allə pa no̱k ikana keesi buugrə pa. ⁴³Ama i ii nooska mari rək, naa a ika kinə nooska Billək.⁴⁴Yeeso təg gwera paari sə doo ura esə timr miirəz, esə timr miirə zi pa, ama esə timr ura tomtez zə. ⁴⁵Ura pu gwenez, pu gwenək ura tomtezzə.⁴⁶N zaa naa oosa si dəllə no̱k ura esə timr miiriəz kana gau təgra rə pa. ⁴⁷Ama ura gee paka miik sə esə timr pa, mizi N zeesku pa, N zaa no̱k zeeska dəl p, ama no̱k kweeka dəl.⁴⁸Ura muusəs, naa gə ura mu'us paka miik puna ura zeeskus, paka N dook uki zeesku ublaa dəl ɓamnarək. ⁴⁹No̱k N pag paka mindək ki pa, ama Daa zi tomte ura esə ina N dookan naa ina N pakan. ⁵⁰Nok N me̱e̱men dokaa ak zəngsa ɓampas si; No̱k neta N doo at ni Daa doosənek riizi sə N doo.''

Chapter 13

¹Bako naas ga'karəs de Yeeso mesapu ruuk diga dəllə rekarə Daa rə, gbaa iya ipu yam ai dəllə, gbaayi haa ɓamnarə. ²Setan tor timra Yahuza waza Iskarayoti rəl waza Saminu rəs na yingə Yeeso.³Yeeso me̱e̱men Daa essapu koo anya ullə na'rə, zaa diga Billə, boo gəək Billə. ⁴Ruutə diga reka rek rə sei tudus neta ullət sə pe̱e̱ yalu sə gbe'es zoka ullək naa ur. ⁵Sei kuu maam sabdillə, ma' neksəka dənta kubrubaiya ulləi rət, sə ra'si naa yaluwa gbesən zoka ullək rəu.⁶Sə zaa Biturus Saminu rə, sə Biturus doosu gee, ''Dangwanz a neksike dənt ya?'' ⁷Yeeso iisu doo gee, ''Ina N bo'rən rikak an a me̱e̱k ri'ak pa, ama sa'ka roozo a me̱e̱k.'' ⁸Biturus doosu gee, ''A neksək dənta miit pa.'' yeeso iisu, sə doosu gee, ''Mina neksa dənt pa apuna koo una naa mii pa.'' ⁹Biturus doosu gee, ''Dangwanz , dənta miit tan pa, ama haa nata miit naa zur.''¹⁰Yeeso doosu gee, ''Ura go̱o̱ maam as puna iika una pa sei nekska dənta ullət, no̱k pu ookapa; ipu ookapa, ama ii pat pa.'' ¹¹No̱k Yeeso me̱e̱men ura yingukus, uki sə doo, ''Ii pat pa ipu ooka pa pa''¹²De Yeeso ɓams nekska dənta iit, sei pe̱e̱ neta ullət sə gau dii, sə doosi gee, ''I me̱e̱men ina N bo'sun an ya? ¹³Ii dere , 'Lamz' naa 'Dangwanz' i doo pu wessa Npu rii. ¹⁴Na mii Dangwanzi naa gə Lams, N nekskən dənta iit, go'gon iima ika nekssə zu'teya ii dənt. ¹⁵No̱k N riisən pu no̱k sə i bo'rə rii, ni N bo'sən nak.¹⁶Zəma, zəma, Npu dooskəndə, senz ar dangwanz ulləz gbikəm pa; tómbaaz ar ura tomtuz gbikəm pa. ¹⁷Ina me̱ neta at tele, iya naa sə'səm ai yi ina kamən toms gə. ¹⁸Npu dookrə no̱k ii yas pa, N me̱e̱men iya N tegii. Ama no̱k rise na yi'is zok: ''Ura rek buroodi uzi ruuse.'¹⁹Npu dooskən neta attə bako neta at bo'rum no̱k na bo'rum, sə i me̱e̱ miizi. ²⁰Zəma, zəma, Npu dooskəndə, ura kwee ura N tomtus kweeye miizi, ura gə kweeye kwee ura tomtez zi.²¹De Yeeso doo ri sə moos zəngsə, sə bo'rə seida sə doo gee, zəma zə, Npu dooskəndə muzo iirə te' yingike.'' ²²Kubrubai i gwenkənkə gwanirə te', i sundə pag neerə pa ya.²³Muzo diga kubrubairə te' ura Yeeso iinu paz pu tebullə gbennarə Yeeso rə gumrə. ²⁴Siman Biturus doosə kubrubaazi, ''Doosume pag neerə paa zi ya?'' ²⁵Sei kubrubaazi gəə gbeng Yeeso rə gumrə, sə doosu gee, ''Dangwanz, neezi ya?''²⁶Sei Yeeso iisu gee, ''Uzi N esku longere buroodis,'' De ka pe̱e̱ longere buroodis sə esə Yahuza waza Siman Iskaroyoti rəz. ²⁷De esu buroodi ezi sei setan toru, sə Yeeso doosu gee, ''Ina a i bo'ka an bo'rəm ɓaala.''²⁹Uza muzə irə te' tebullə a me̱e̱ ina Yeeso doosən pipa. ²⁸Uri bonge, ləəgə no̱k Yahuza uzi kam ɓunaa weesək sə Yeeso doosu gee, ''Yiim ina é iin no̱k naas,'' ko boo na esə iya naa zaam ai una. ³⁰De Yahuza kwee buroodi sə kee ɓaala no̱k tuks si.³¹De Yahuza rigə, Yeeso doo gee, ''Ri'ak Wa Maz noosapu zok, Bil boo noosək zok no̱k ur. ³²Bil noosku naa gwan gə noosku ɓaal ɓa. ³³Yangiya yekiyai Npu naa ii bəl topa. I laake, ni N doosən Yahudawai ak, 'Ara N rekənnak, i le'ek reeka pa.' Ri'ak N doosən pu ii bən.³⁴Npu eskən ro'oknaiya pəzzaz zəi, gbaan zuteya ii; Ni N gbaanən ak gbaan zuteya ii rii. ³⁵Naa riiki mari yas i me̱e̱k iyi kubrubaiya mii ina pu iik zuteya irəi rə.''³⁶Siman Biturus doosu gee, ''Dangwanz a reek araya?'' Yeeso iisu, '' ara N reekən ak, a le'ek sə a duute pa, ama a duutke ubla ukarə.'' ³⁷Biturus doosu gee, ''Dangwanz no̱k an sə n duutuka wonka paya? n esək zəngsa miiz no̱k moo.'' ³⁸Yeeso iisu gee, ''A esək zəngsa mooz no̱k ya? Zəma, zəma, Npu dooskarə kəəz naa boo kwii a sinkən me̱e̱ke dən taanə.''

Chapter 14

¹''Kai moos pa, esən timr Billə, gəbən esən timr miirə. ²Miirə Daa rə gwaa ar gabt pi gəng gən. naka ri'pa, Nka doosun pu, no̱k N rigək N rək bo'oskən allə. ³Mina re bo'tən a, sə N gətək sə N zaa N kamun ara mindəkrə, no̱k ara N pinnak uki ara ii rekən nak.⁴Ara N rekən nak boo, ii me̱e̱men bila,'' ⁵Sei Toma doosu gee, Daa am, è mee ara a rekən nak pa, è meek bilaa rook rigaya?'' ⁶Yeeso doosu gee, ''Miizi bila, miizi zəma, miizi zəngs; Ura rek Daa rəz pipa, sei dei naa kotə miirə. ⁷Ina ka meye, ika me̱e̱men Daa miiz yam ama ri'ak ii me̱e̱supu i gə i oksupu.⁸Sei Filibus doosu gee, Daa am géése Daa morə ezi, zəngs naa kisee. ⁹Yeeso doosi gee, N loosapu naa ii haa ri'ak ii me̱e̱ paya, Filibus? Ai maza oogez, oksapu Daa, nok an sə a doo, monge geese Daa ya?''¹⁰A es timr Npu Daa rə, Daa boo pu miirə paya? Paka N doo sunnak keetə mində pa, Daazi pu miirə bo'ok tomteya ulləirə. ¹¹Esən timr miirə Npu Daarə, Daa boo pu miirə, ko esən timr nok tomteya ulləi.¹²Zəma zi, Npu dooskəndə maza esə timr miirəz tomteya N bo'rii sə ur ma bo'ki, haa sə bo'ok a ar a mirəi no̱k N gə̱ə̱k Daa rə. ¹³Ina i oorən pat, naa ri'ra miil, N bo'oskən no̱k sə ina noos Daa Wazzə. ¹⁴Ko anni ina ii oorə naa ri'ra miil n bo'ok.¹⁵Ina iye iin i duuk ro'oknaiya mii, ¹⁶mii bən N oorək Daa, sə tomtən po'baaz ura gakp naa iiz haa ting ting, ¹⁷Rumsa zəmas, a dəl kinupa no̱k ogu pa, gəbən me'u pa, ii gə i me'u men, no̱k pu naa ii gakp boo irə temtirə.¹⁸N daakən wərbaiyi pa, N zak zan irə. ¹⁹Se̱e̱te pu topa, dəl oke pa ama ii i oke on. No̱k Npu naa zəngs ii bən i gakp naa zəngs. ²⁰Ublaa reekrə sə i me̱e̱k Npu Daa rə, ii boo ipu miirə, Mii boo Npu iirə.²¹Ura ge̱e̱ paka miik, sə gə duu az uzi maza gbaayez, maza gbaayez boo, Daa miiz gbaaku gban mii boo N gbaaku gban, N yiik zura miil ullo.'' Sei Yahuda (Iskariyoti pa) doosu Yeeso, ²²''Dangwanz an bo'rə sə a yiik zura mool ara ya, sə a yiik dəllə paya?²³Yeeso ii bagu gee, ''Maza gbaayez duuk dun paka miik, Daa miiz boo gbaaku gban, N zak ullə sə è gau naa ur. ²⁴Maza gbaaye pa, sə duu paka miik paz. Paka i gee ak a miiki pa, a Daa rək ki uza tomtez.²⁵An pat N doosən diga apu yam. ²⁶Ama po'baaz, Rumsa wessas, ura Daa tomtək no̱k ri'ra miil, kubruskənən koo anya , sə gə sudusən naa ina N doosən an yas. N daan oomi Npu eskən gabta miirə oomittə. ²⁷N eskən ni dəl esən ak pa, kai moos pa ser boo kana kamən pa.²⁸Ii geegen minge N rigək sə N gətə iirə. Ina ka gbaaye gban zok kaa yagən yan,, no̱k N rigək Daa rə no̱k Daa rə ar an. ²⁹Ri'ak N doosən tun bo'rum dən pa, no̱k na bo'rum sə ii esə timr. ³⁰N dook pak uka gən-gən naa ii pa, no̱k gwanza dəlləz pu zakrə, puna gbikəm miirə paa pa, ³¹Ama no̱k dəl naa me̱e̱ Npu gbaak Daa Daa rə, ni Daa esə gbikəm as N bo'rə ri'. A ruu a rigə.''

Chapter 15

¹''Miizi te'a innabi rək, Daa miizzi baabaz. ²Dobsək dalətta pu miirə sə reu pat, dalətta pu miirə sə re at boo, ba'rək haa ar a piit.³Ko ri'ak maa ii mariya neksənii ai yi no̱k N doosənən ak. ⁴Gamn miirə mii boo N gakp iirə, ni dala le' rekpa retəm no̱k gwan pa, ama sei na gau naa te'a ullok, ii bən i le'ek pa sei ina gau naa mii⁵Miizi gida te', iiyi dalət,ura gau miirəz, Mii ullo, ura azzi rewo gənga, no̱k naa miirə pa i le'ek rekpa pa. ⁶Ura pu mirə paz, gau puni dala i dobs sə i togəs sə koso ra'rə roo, sə do' zak. ⁷Ina pu miirə, paka miik boo pu irə ina o'rə koo anya ii kink.⁸Eri zi Daa miiz noosək zok, sə ii gakp teta rewo haa at, sə i gakp kubrubaiya mii. ⁹Ni Daa miiz gbaanek, miima N gbaan rii, no̱kka ri'ik ii maa gamn naa gbaakənka.¹⁰Ina kampu ro'oknaiya mii ii gakp miirə gbaaka rə, ni N kamən ro'oknaiya mində Daa rəi sə N gamn gbaaka ullok rə ak. ¹¹N doosən neta at no̱k yaksa zok miik naa gau iirə, sə yaksa zoka iik naa gau yi'sənkak.¹²Ro'oknaiya miiyi eyi, gbaan yanga doowi ni N gbaanən nak. ¹³Ama ura puna gbaaka ri'ak pipa, ura ka esə zəngsa ulloz no̱k doowi.¹⁴Ii doowiya miiyi, ina duu ro'oknaiya N doosən ak. ¹⁵N derkən seni pa, no̱k seni i me̱e̱ ina dangwanz bo'rən pa, N derən doowi, no̱k N doosənpu net yas a N geetə Daa rə.¹⁶Iyi i teege pa, ama miizi N teegən minge ren ii esə yangi, yangiya ii boo ina gau naa gbam, no̱kka ri'ik ina ii oorə Daa rən naa ri'ra miil i kink. ¹⁷N doosən neta at gbaakən kən.¹⁸Dəl naa muusən pu, me̱e̱n muusəpu zanga. ¹⁹Ii naka a dəlləi yi dəl ka iin in ni a gwandəl ak ama no̱k N teegən pu dəllə, uki sə dəl mu'sənən ak.²⁰Sundən naa ina i doosənən an, senz ar dangwanz pa, ina ɓəsə baar ii maa i ɓəskən baar, ina gee paka miik ii bən i geeskən. ²¹Ii bo'oskən neta eti pat, no̱k mii, no̱k i me̱e̱ maza tomtez pa. ²²Mina ka zaa doosi neta at pa, ika puna hakkei pa, ama ri'ak ipu naa dooka una irə hakkei rə paa pa.²³Maza muusə puz mu'sapu Daa miiz, ²⁴mina ka bo'rə tomteya məsəm rət a uza me'də bo'ka iirə te' pa, ikapu naa hakkei pa, ama i og on sə i mu'usə naa Daa miiz. ²⁵Ama inni pu yi'sənən bilarə, no̱k paka pu bisənkək dookai rə te', ii muusək kotto tan.²⁶Wakateya N tomtəkən ura ra'sikən memrəs diga Daa rə, uzi rumsa wessas, usi keetə diga Daa rə, sə zaa esək seidaakum miirə paa. ²⁷Mooi ma ii essapu seidaakum no̱k apu yam diga ma'karə.

Chapter 16

¹N doosənən neta ri'at bo'ta sə i fo'sum. ²I keeskən buugrə roo, ama wakate pu zakrə, ara ura ikpən ak dook gee boo pu kamək tomsa Billəz sə.³I book rii no̱k i me̱e̱ Daa koo mii pa. N doosənən neta ri'at ak no̱k sə napu bo'rumka rə sə i sundu naa ina N doosən nan, ⁴N doosən neta at ma'karə pa no̱k Npu yam naa ii⁵Ri'ak N gəək maza tomtez zə. pat naa ri'ik maza deese irə te' N rek arayaz pipa? ⁶Ama no̱k N doosənpu neta ri'at, sugsa baar yi'sən pu. ⁷zəma zi N doosən, askən an mina rigə, no̱k mina rigə pa, maza ra'səkən memaz zak pa. Ama mina rigə N tomtukun ton.⁸Na zaa sə dook pat ina go'pandə paa, naa hakkeirə paa, naa ina wessan də paa, naa bissə paa. ⁹Hakkeirə paa, no̱k ii estimr naa mii pa, ¹⁰Ina wessan də pa, no̱k N rek Daa rə, ii meetək sə ii oge pa. ¹¹Bissə pa, no̱k gwanza dəlləz arte bissapu zok.¹²Npu naa neta nka doosən at, ama ika me̱e̱ ri'ak pa. ¹³No̱kka ri'ik, dənna Rumsa Zəmaz zakənnak, neekən nən bilaa zəmak rə, dooskən ina gwandə zullən pa, sei geetə mirə sə dooskən ina bo'rumkpa mu'un. ¹⁴Nooske non, nok peetək in miirə sə dooskən.¹⁵Koo anya a Daa rən, a miini, gwanki sə N doosən minge peetək in miirə sə doosən.¹⁶Bəl topa an ii oke pa, bəl topa ang boo ii oke.''¹⁷Sei kubrubaiya ulləi, i pakən gwani te', ''Gee, irəm paka pak sə a paksə ak ya? bəl topa i oke pa gə bəl topa i oke on, no̱k N rek Daa rə ya?'' I doo gee, ¹⁸''Anni pu dookrə ya, 'Bəl topa rə ya? È me̱e̱ ina pu dookrən pa''¹⁹Sei Yeeso og i i'wu deska sei doosi gee, ''I deskən ində te' 'No̱k N doo minge wakate to'pa i okepa wakkate to'pa boo i oke on ya?' ²⁰Zəma, zəma ,Npu dooskəndə, i go'og sə i gau wagər, naa ri'ik dəl zok yaku; baar sukən ama baar sukənda iil gətək yaksa zokki. ²¹Kita kiiz gee gomba bəlla baar pu yeknu dingkarən, ama na dingkə waz gə sundə gomba eki pa, no̱k zok yaknu wazza ezi.²²Ri'ak iipu suksa baalə, ama mu' ang boo maza kwerik yaksa zoka iirəz pipa. ²³Ublaa rookkə i orike unapa, zəma, zəma, npu dooskəndə, koo anya ina o'rə Daa rə naa ri'ra mil eskən. ²⁴Ama ri'ak i des koo una ri'ra milə paa pa; o'rən i eskən no̱k yaksa zoka iik naa yi'is zok²⁵Neta at yas n doosən naa re'sa pak, ama bəl pu zakrə ara N dooskən re'sa pak pa, ama N dooskən paka Daa rək kaaka allə.²⁸Ublaa ekirə i desək ri'ra milə ama N doosən N weerək Daa no̱k ii pa, ²⁷no̱k Daa bən gbaan gban no̱k i gbaaye pu, boo essapu timr N keetə Daa rə. ²⁶N keetə Daa rə, sə N zaa dəllə. Gə N daak dan dəl N rigək Daa rə.''²⁹Kubrubaiya ulləi i doo gee, ''Gwenəm a pu pakrə kaaka allə, a pak naa re'sa pak pa. ³⁰Ri'ak è mesapu a me̱e̱men koo anya, gə a i maz na desa una pa. No̱k a an, e espu timr a keetə Daa rə.'' ³¹Yeeso iisi gee, ''Ii essapu timr ri'ak ya?³²Gwenən, bəl pu zakrə, zəma, rektapu ara i faksəkən, koo neya rekarə gwandə mari rə, i dake min muzə, ama min muzə zi pa no̱k Daa pu yam naa mi. ³³N doosən neta at no̱k sə i kinə gabta wessat mirə. Dəllə roo boo ɓərka baar: Ama zok na yagən no̱k le'eskə dəl.

Chapter 17

¹De Yeeso doo netti sei təg no' paa sə doo gee, ''Daa am bəl rektəpu, noosəm Waza mooz no̱k sə Wazzi boo na noosa. ²Ni a esnu gbikəm mari rə paak, monge na esə zəngs ura esus zə.³Zəngsa ɓampaz: No̱k sə ina meya, Billa muzə zəmal, naa ura a tomtus, Yeeso Kwebaaz. ⁴N noosapu dəllə roo tomsa a eses, ɓampu. ⁵Ri'ak Daa Bill noos me naa mon naa nooska epun yam naa mook bako ma'ka dəl⁶N yaspu ri'ra mool marirə iya a esei dəllə roo ai. Iiya mooi yi, sə a esei sə i duu paka mook. ⁷Ri'ak ii me̱e̱men kala ina a esen keetə mondə, ⁸N doosi pu paka a doosək i kweesapu sə i esə timr moozi a tomte.⁹N weerə no̱k ii. N weerə no̱k dəl pa ama no̱k iya a esei ai, no̱k a mooi yi. ¹⁰Ina miirə a mooni, a mool boo a miini sə i nooske no̱k ii. ¹¹Mi Npu dəllə roo es pa, ama mariya ai ipu dəllə roo, Npu zakrə morə. Daa a wessas, gamn naa ii ri'ra moolə a ese no̱k sə ina gau muyo, nii a pu muyok.¹²Bəlla Npu yam naa ii al, N kami naa ri'ra mol a a esel. Gbaayi ko, uza muzo irə te' laa pa, sei waza latər rəz no̱k yi'iska rise. ¹³Ri'ak Npu zakrə moorə; Npu dooskən neta attə dəllə roo, no̱k sə yaksa zoka iik naa yi'is zok. ¹⁴N essipu paka mook; ama dəl mu'sipu no̱k ii a dəlləiyi pa, ni mina a dəlləz zi pa.¹⁵N weerə no̱k sə a peesi dəllə pa ama sə keesi enku baazə. ¹⁶Ko̱k ii a dəlləiyi pa, Ni mii a dəlləz zi pa ak. ¹⁷Yim zura mool iirə naa zəma, paka mook zəma zi.¹⁹A tomte dəllə roo, Mi bən N tomi dəllə roo, ¹⁸N yi' zura mil moorə no̱k ii, no̱k i bən sə ina yi' zura iirəl moorə naa zəma.²⁰No̱k iya ai yi tan sə N weerə pa, ama haa naa iya i esək timr no̱k paka iik. ²¹No̱k gwani yas ina gau muyo, ni moo Daa a gaun miirək, Mii boo moorə, sə ii boo ina gau arə, sə dəl naa me̱e̱ moozi a tomte.²²Go'numma moorə a esən , N essipu, no̱k sə ina gau muyo, ni apu muyok. ²³Mii Npu iirə, moo boo apu miirə, no̱k sə ina gau naa dakska zura omil, no̱k sə dəl naa me̱e̱ moozi a tomte, no̱k apu iikirə ni a iinek.²⁴Daa N ii, iya a esei ai ina gau naa mii ara N piin akrə, sə ina og gbikəma mim a'a esən, no̱k a iye pu tun diga ma'ka dəl.²⁵Daa a naa zəngs az, dəl meya pa, ama mi N meya men: Ii me̱e̱men moozi a tomte. ²⁶N meegəsini pu ri'ra mool, N meegəskini no̱k sə gbaaka moorə a gbaanek naa gau iirə, sə N gə gakp iirə.

Chapter 18

¹De Yeeso ɓamz doka paka eki, ur naa kubrubaiya ulləi i kee i rigə womaa Kidron akrə, ara i ko'os ak pu arkirə ur naa kubrubaiya ulləi i tor roo. ²Yahuda, ura yingukuz, ur bəən me̱e̱men arki, no̱k Yeeso ke̱e̱sapu rekarə roo naa kubrubaiya ulləi. ³Sei Yahuda zan soojai naa do'ga tori naa Farisawai naa dooni uri i zaa roo naa ra' sissək, naa a neta ya'am rət.⁴Yeeso ura me̱e̱men neta bo'rumkpan naa ur az, ree mu' sə desi i laa neya?'' ⁵I iisu gee, ''Yeeso maza Naazarat az'' sə Yeeso doosi gee'' minzi.'' Yahuda , ura yinguz ur bən pu dənarə naa soojai yi.⁶De doosi ge, ''Minzi'' I gəə sa' sə i kasə buttə. ⁷Sə gəə desi bən ii laa neya?'' gəbən i doo gee, Yeeso a Nazarat az''⁸Yeeso iisi gee, N doosən minge,''minzi'' no̱ka ri'ik ina laya miizi gə daan iya ai ina rigə.'' ⁹Gau ri'zi no̱k yi'iska ina i doo an, ''Iya a esei rə te', ''Uza muzə Yaa pa''¹⁰Sə siman Biturus , ura puna fonkaaz na' rəz, keesu sə dops toka senza tozza gbizaz na' go'narək, senza rooz i deru Malkus. ¹¹Yeeso doosə Biturus gee, ''Gənnum fonkaaza mooz.¹²De bansa mari a soojai rəi naa doonza irəz, naa soojaiya Yahudawairəi i kam Yeeso sə i dogu. ¹³Ma'ka rookrə i kamu Hanana rə no̱k gwanzi daa gunəzza Kayafa rəz, gwanzi tozza gbizaz wira eli rə. ¹⁴Ama Kayafa gwanzi doosə Yahudawai gee, ina to̱o̱ bo'karən uni maz muzə ka wər no̱k mari yas.¹⁵Ura i deru Siman Biturus az duu Yeeso sa, ri'erizi bən kubrubaiya ulləi uri i duu, iya me̱e̱niya domda tozzəi uri, sə i tooz Yeeso roori gwaga tozza gbizaz zəkrə. ¹⁶Ama Biturus pu de'te' sugogna a gookrə. Sə kubrubaiya ulləi , iya tozza gbizaz meyi ai i kee goo sə i doosə kita kiiza pu zo'og sugognai sə kamtə Biturus roo ri.¹⁷Sei senza kiizaz, apu zook sugognaz doosə Biturus gee, ''Moo ɓai apu kubrubaiya ura az zəirə te' páá?'' Sə doo gee, ''Npu roo pa.'' ¹⁸Seeni naa soojai ipu dənarə ara ipu əək ra'rə i kwee yente rək , sə yente a ai i rims sə ipu ma'sək zonggn na gwanirən də. Ipu naa Biturus ɓai. Ara ekirə əək ra'rə.¹⁹Sei doma tozza gbizaz dees Yeeso ina kubrusən kubrubai a ulloi andə. ²⁰Yeeso iisu gee, ''N pag paka ak pu kaka allə no̱k dəl. Gə N kubrusən koo bənaya buugrə naa gwaga Billək rə ara Yahudawai yas i dakənkən ak rə. Una pii sə N sums pa. ²¹No̱k an sə a deese ya? Deesəm iya i gee ina N doon ai. I me̱e̱men ina N doo an.''²²De Yeeso doo ri'eri, sei sooza uza pu dənarə ara eki rəz ɓe'u gee, ''Ina too aka doosə domda tozz anni ya?'' ²³Yeeso iisu gee, ''Mina pag oomizi pa doom ina baar kweesan pakkirə, ama mina pag oomizi no̱k an sə a be'e ya?'' ²⁴Hanana kamu doksənzəz domda tozzə Kayafas rə.²⁷Siman Biturus boo pu də'tə eri pu əək ra'rə. ''Sei i doosu gee ko moo ma apu kubrubaiya ulləi rə te' ya?'' Sən sə doo gee, ''Npu roo pa'' ²⁶Sei senz uza muzo a domda tozzəz, ura zeewiza ura Biturus dopsu tok az zəz, gee, ''N okta on ara i baang net akrə paya?'' ²⁵Biturus sən gəbən, loopa sei kəz kwiitə.²⁸Sə i kam Yeeso Kayafa rə Firatoriyon də ɓaala. Naa niit, ama ii naa zura gwanirə i tor Firatiriyon də pa no̱k səəru, no̱k i ii reka paska. ²⁹Sei Bilatus keetə sə za iirə sə doo gee, ''Bəlla palli sə i kamtən maza az ya?'' ³⁰Sə i ii, i doosu gee, ''Mazz az naka ur maza səərə mari zi pa, eka kamtu moorə pa.''³¹Sə Bilatus doosi gee, ''In naa zutə a indəi bisnu ni bisa indəs go'on ak.'' Sei Yahudawai i doosu gee, ''Ikpa maz ina oomin ni erə'' ³²I doo pagn eni no̱k sə paka Yeeso dook naa yi'is zok, a doo sə na yii irim wərka wərkak.³³Sei Bilatus tor Firatoriyon də sə der Yeeso sə doosu gee, ''Moozi gwanza Yahudawai rəz ya?'' ³⁴Yeeso iisu gee, a des ina an no̱k mon ya ko ura i doosa mona dese ya?'' ³⁵Bilatus iisu gee, ''Mi Yahudawaz zi pa, ko rigaya? Mariya mooi naa domda torri i kamta miirə; A bo'rə anya?''³⁶Yeeso iisu gee, gwanta miit a dəllət root tipa. ''Gwanta miit naka dəllət ti, gəə mariya miirəi ika gwaa gwan no̱k sə ika ese Yahudawai rə na'rə pa. Gwanta miit pu ang pa.'' ³⁷Bilatus doosu gee, ''Moo gwanzi ya?'' Yeeso iisu, a doosapu Mi gwanzi. Noka ri'ikki sə i dinge, no̱k eki ki sə gə N za dəllə, no̱k sə N essək seidakum ina zəman də, Koo neya ura pu bilaa wessak rə naa kee to' gwera miik rə.³⁸Se Bilatus doosu gee, ''Anni zəma ya?'' doosu ri'eri, sei kee go̱o̱ bən yahudawai re doosi gee, ''N kam maza az naa aibe uza pa.'' ³⁹Ama ipuna al'ada N fattəkən maz muzo bəlla paska rəllə. I ii mina fattətən gwanza yahudawai rəz ya?'' ⁴⁰I woogə su' bən gee, ''Maza az pa, ama Barabbas.'' Barabbas boo ruuzi.

Chapter 19

¹Sei Bilatus kam Yeeso sə da'u. ²Sei soozai i siu meetawol a kəptəz sə i bobsə Yeeso zullə. ³I zaa ullə sə i doosu gee, ''E dəəsa gwanza Yahudawai rəz!'' sə u be'u naa nata iit.⁴Sei Bilatus keetə goo bən sə doosigee, ''Npu kamtu kunu rə goo no̱k sə i me̱e̱ mii n oksu naa aibe a una rəz pa.'' ⁵Yeeso keetə goo; puna naa bulə a kəptəz naa yaluwa gwantəz. Sei Bilatus doosi gee, ''Mazzi uza az!'' ⁶De dogga torri naa soozai i og Yeeso sei i woogə su; i doo gee, ''ɓaanu, ɓaanu!'' Sei Bilatus doosi gee, ''Kamnu naa zura iil sə i ɓaatu no̱k n oksu naa aibe uza pa.''⁷Yahudawai i iisu gee, ''Epu naa ro'oknai naa ro'oknaya ai too pu wərk no̱k doo gee boo Waza Billəz zi.'' ⁸De Bilatus gee pagn na eni, sei ser kamu oomi oo. ⁹Sə tor Firatoriyan bən sə doosə Yeeso gee, '' A keetə araya?'' am,a Yeeso doosu ko una pa.¹⁰Gəbən Bilatus doosu gee, 'A pakne paya? a me̱e̱ monge n puna gbikəmma nka ke̱e̱snam paya? naa gbikəma nka ɓaanam paya ?'' ¹¹Yeeso iisu gee, ''A puna gbikəm ko una rəm mirə paa pa sei dei gbikəma i esan dən diga paari. No̱kka¹²Naa iika iisunu eki, sei Bilatus yaa sə booka keesu, ama Yahudawai i woogə su' gee, ''Mona keetə maza az, moo dowi a Kaisar ləzzi pa. No̱k koo araya ura yii zura gwandəl boo gwanzai pagrə pan Kaisar lə paa.'' ¹³De Bilatus gee pagnna eni, keetə tə Yeeso goo sə gau tengsa bissəs sə a i der pavement as naa meela Ibraniyawai rəl boo Gabbata.¹⁴Ri'ak bəlla goorəka paska rəlli, wees bamrə zi, sei Bilatus doosə Yahudawai, gee, ''Gwenən, gwanza iz a az!'' ¹⁵Sei i woogə su' gee, ''Rigunu, rigunu; Ɓaanu!'' Bilatus doosi gee, mina ɓaa gwanza iz ya? I iisu gee, epuna gwanz pa sei Kaisar. ¹⁶Sei Bilatus esi Yeeso gee ina ɓaau.¹⁷Se i pe̱e̱ Yeeso sə i keenu goo sə goom vaga rau naa zura gwandəl, haa ara i der gee, ara ''Ɓənga zullək, ama naa Yahudanci i der gee, Golgotha. ¹⁸I ɓaa Yeeso ara eki rə, naa yara uri ittəkə, uza na' ukarə uza boo na' gwandə naa go'narə Yeeso boo pu te'¹⁹Sei Bilatus bi biit sə ɓaa gwandə zullə paa vaga raurə.Ina biin gee: YEESO A NAZARAT AZ, GWANZA YAHUDAWAI RƏZ. ²⁰Yahudawai uri gənga i zangə biita eti, no̱k ara i ɓaan Yeesok pu popsa naa dəl mis ina i bii naa meela Yahudawaai rəl, naa Romawai rəl naa Helinawai rəl.²¹Sei dogga torri a Yahudawai rəl i doosə Bilatus gee, ''Kaa bii, 'Gwanza Yahudawai rəz pa,' ama doo gee, 'Miizi gwanza Yahudawai rəz.''' ²²Bilatus iisi gee, ''Ina n biis an n biisapu.''²³De soozai i ɓaa Yeeso, sə i massə yaluwa ullən, sə i massə yaluwa ewi narkə sə koo neya pe̱e̱, yaluwa ullə ewi yag-yan zi pa, i taa diga paari haa diiri. ²⁴Sə i doo gwanirə te', ''Ka a taas pa ama a woog woogəz sə a me̱e̱ ko nezi na kink ya gə.'' Neta eti borum no̱k sə rababaz na yi'is zok a doo gee, ''I massə yaluwa miirəu gwanirə te', sə i woog woogəz yaluwa miiu rə.''²⁵Ina soozai i bo'rənni maiya Yeeso rən, naa wat kiwi a maiya ulləz, naa Maryamu kiiza Kilofas zəz, naa gə Maryamu magdaliya. Kita kii a ai ipu de'tə popsa naa vaga rawa Yeeso rəw. ²⁶De Yeeso og maiya ulləi naa kubrubaaza inu paz pu de'narə pourə, sei doosə maiya ulləz gee, ''Kita kiiz, gwenəm, waza mooz!'' ²⁷Sə doosə kubrubaaza ulləz, ''Gwenəm, maiya mooz a az!'' Diga bəlla elirə kubrubaazi pe̱e̱u gwandə gwa.²⁸Sa'kaa roozə Yeeso, de me̱e̱sapu koo anya yas ɓampu. No̱k yi'iska rababaz, doo gee, ''Ɓənga bo're bon.'' ²⁹Sabder pu yi'iskawi naa maama inabirəm yaa am arkirə, sə i ig nees naa tee maamirə, sə i təg gwandə su' rə. ³⁰De Yeeso bo' maami, sə doo gee, ''Ri'ak gə ɓampu'' Sei tiiz zura gwandəl sə fas zəngsa ulləz.³¹Ublaa go'rəka rək, no̱k sə ka ina daa zogn vaga rau rə paa pa ubla əngəska rə (no̱k ublaa əngəska rə ak puna nafu), Sei Yaudawai i oorə bilatus no̱k sə ina ka'gəs dənta iirət sə ina tiisi dii. ³²Sei soozai i za i ka'gəs dənta maza seenzaz zət naa ura gbətə a i ɓaayi naa Yeeso. ³³De i rektə Yeeso rə, sei i ogs artə wərapu, i ka'gəs dənta ullət pa.³⁴Naa ri'ik, sei sooza uza muzo bagu naa soora, ni umkpa norak sei kwaa naa maam i keetə. ³⁵Ura og neta borum at gau pu seida, seidakuma ulləm boo zəma zi. Me̱e̱men ina doo an zəma zi no̱k sə i esə timr.³⁶Neta borum no̱k sə ina pu biisənən rababazə na yi'is zok, gee, ''Nenga miik ko mukə ka'az zok pa.'' ³⁷Gəbən rababaz uza doo gee, ''I oku on ura i baguz.''³⁸De neta eti as Yusufu a Aritimayas dee ur bən pu kubrubaaza Yeeso rəz zi, ama ɓoora rə, no̱k sera Yahudawai rəl, oks Bilatus gee bona pe̱e̱ zoka Yeeso rək. Bilatus doosu gee, na pe̱e̱. Sei zaa pe̱e̱ zokki. ³⁹Nikodimas bən za, ura seenza zaYeeso rə naa tuks az. kamtə myrrh naa aloes daksənzi mooka rook rəks ren pound zu' gbaanarə.⁴⁰Sə i pe̱e̱ zoka Yeeso rək si bundus naa yaluwa bunnan naa ina dəə at, ni langsəza Yahudawai rəz i iin wər rəz. ⁴¹Ara i ɓaanuk ekirə baaka reesənkak pu pourə: Baaka eki gaggəra pəllal pu roo, dən i tos maz pa. ⁴²No̱k ublaa go'rəka rəkki a yahudawai rək, no̱k gaggəlli pu mis sə i tos Yeeso roo.

Chapter 20

¹Ublaa sennka rə niitə dii, or ookəm dən pa, sei Maryamu magdaliya i zaa gaggəllə; i og billi gissapu zok naazəz. ²Sə noktə za Siman Biturus sə naa gəbən kubrubaaza Yeeso iinu paz, sə doosi gee, ''I pe̱e̱sapu zoka Dangwanzək gaggəlli rə, é me̱e̱ ara i bəəsən ak pa''³Sei Biturus naa kubrubaaz uza i ke̱e̱, sə i gaggəlli rə. ⁴Gwani yas i nog yam; sei kubrubaaz assə Biturus rekska ar gaggəlli rə. ⁵Də sə og yaluwa i bundusunəu ara ekirə ama tor roo pa.⁶Siman Biturus ree sa'ka, sə tor gaggəlli rə. sə og yaluwa i bundusənui kottə. ⁷Naa yaluwa gwandə zullə pau, bəəs zok bees pu yam naa yaluwa bunnan pa ama pu ar bees.⁸Sə gə kubrubai uri i ree bən, ura seenkak ma' rekska gaggəlli rə. Og sə esə timr. ⁹Bəlla elirə haa es i me̱e̱gəsən ina rababaz doo Yeeso ruuk run roobairə te' pa. ¹⁰Sei kubrubai i reepu gwa gəbən.¹¹Ama Maryamu pu deenarə sugognaa gaggəlli rə sə go', de pu wo'ra rə, sə rəəs sə gwenə gaggəlli. ¹²Sə og tómbai ettəkə gaptə naa neta bunnan.Ura muzəz zullə pa, ura muzəz dəntə dii ara i gbagən Yeeso rə. ¹³Sə doosu gee, ''Kita kiiz no̱k sə a go' ya?'' sə doosi gee, ''I pe̱e̱sapu Dangwanzza miiz, n me̱e̱ ara i gbaak nuk pa.''¹⁴De doo ri'eri, yer gwandə kanarə sei og Yeeso pu de̱e̱narə gwandə popsarə ama me̱e̱ bonge Yeeso zi pa. ¹⁵Sei Yeeso doosu gee, ''Kita kiiz, no̱k an sə a go' ya? apu laagəg neerə ya?'' me̱e̱ bonge ura na baak az zi, sə doo gee, ''Lamz, mona pe̱e̱supu, doosəme̱ ora a de'esnuk, sə n pe̱e̱u.''¹⁶Yeeso doosu gee, ''Maryamu.'' Yer sə iisu sə doo gee, ''Rabboni,'' wato ''Lamz.'' ¹⁷Yeeso doo gee, ''Ka pa'e pa, no̱k haa es dən n reks paari Daa rə pa; Ama reem uri yangiya miirəi sə a doosi N rigək paari Daa miizə naa Daa izzə, Billa miil naa Billa iil.'' ¹⁸Sei Maryamu Magdaliya za doosə kubrubai, ''N ogpu Dangwanz,'' Doosə neta at bə.¹⁹De nimz bo'rum, ublaa ekirə ublaa seenka lumma rək, suggog natta kubrubai rət pu gbəsənkək no̱k sera Yahudawai rəl, Yeeso za sə də gwanirə te', sə doosi gee, ''Gamna wessak naa ii.'' ²⁰De doo ri'eri, sei yiisi nata ullət naa kar rek, de kubrubai i og Dangwanz zok yagi.²¹Yeeso gəbən doosi gee, ''Gapta wessat naa gau naa ii. Ni Daa tomtənek, ri'eri zi bən Npu tomtəndə.'' ²²De Yeeso doo ri'eri, sei pipsəsi pips, sə doosi gee, ''Kween Rumsa Billəz. ²³Ura i ra'susu hakkei yaz, i ra'susupu; Ama ura i kam hakkeiya ulləi az i kamsapu zok.''²⁴Toma, ura muzə komna naa ittəkə ai rə te' ura i deru wa komaz, pu ire te' pa bəlla Yeeso zan elirə. ²⁵Sei kubrubaiya i seetəi i doosu gee, ''È okpu Dangwanz.'' Sə doosi gee, ''Sei mina og na'a ulləi a i ɓaanu naa kusai, naa gə mina tos nendəza miiz duri i ɓaanu naa kusai ak zanga, sə n kweek.''²⁶Ru' samsara i as gəbən kubrubai ipu ara i tokən akrə, Toma pu yam i ii. Yeeso zaa dənna sugognut pu gbe'eskawi, sə də gwanirə te', sə doo gee, ''Gabta wessat naa ii.'' ²⁷Sə doosə Toma gee, ''Səətəm ari naa nendəza mooz sə a gwenə nata miit. Səətəm ari naa na'a mooi sə a tos miirə kana rə; Ka gau naa eska timr pa, ama esəm timr.''²⁸Toma iisu gee, ''Dangwanz za miiz naa Billa mil.'' ²⁹Yeeso doo gee, ''No̱ka a ognek sə a esə timr ya, iya sə'səm aiyi iya i og pai ama i esə timr ai.''³⁰Sə Yeeso bo'rə neta mə'səm rət kubrubaiya ai rə mu', neta bo'rə eti pu biisənən rababaza azə pa; ³¹Ama bii neta atti no̱k sə i esə timr Yeeso Kwebaazzi, Waza Billəz, no̱k sə i esə timr, sə i kinə zəngs ri'ra ulləl lə.

Chapter 21

¹De neta eti bo'rəm, Yeeso yii zura gwandəl kubrubaiya ulləi rə ɓapsa gbənaa Tibariyak , ri'eri zi sə yii zura gwandəl: ²Ipu yam naa Siman Biturus, naa Toma ura i deru wa komaz, Natanailu a Kana Galiliz, yangiya Zabidirəi, naa kubrubaiya Yeeso rəi ittəi. ³Saminu Biturus doosu gee, ''N reek kamkpa duktə.'' I doosu gee, ''E reek naa moo.'' Sə i ree, i tor ɓark rə, ama tuksirə yas i kam ko una pa.⁴De ar ootə, Yeeso də ga'sa rə, ama kubrubaiya ulləi i me̱e̱ bonge Yeeso zi pa. ⁵Sei Yeeso doosi gee, ''Yanga gbami i puna ina i rek an ya?'' I iisu gee, ''Pipa'' ⁶Sə doosi gee, ''me'en yansa iis na' go'naa ɓarka iirək rə.'' Sei i me' yansa iis ama i lee gopka pa, no̱k dukt gənga .⁷Sei kubrubaaza Yeeso iinu paz doosə Biturus, ''Dangwanzi'' De Siman Biturus gee Dangwanzi sə gbe'es zoka ullək naa yalu (no̱k pu kandizi), sə kassə gbənarə. ⁸Sei kubrubai uri i totə ɓarka waikak rə (No̱k ipu popsa buttə, ni melli zu komna) goptək yansa duktəs. ⁹De rektə ga'sa rə, sei i oks yentiya ra' rəi naa dukt paa naa buroodi arkirə.¹⁰Yeeso doosi gee, ''Kamtən uri dukta i kamti airə te' ri'ak.'' ¹¹Sei Siman Biturus dəg, sə goptə yansa esi ga'sarə, yi'sapu na dukta gbitat zu' gbanaarə naa zu' ittə naa komna naa tarukəi 153 Ama naa dakka dukti rət yas yansi taas pa.¹²Yeeso doosi gee, ''Zan io wees baar '' Kubrubaiya eirə te' ura kinə gbam sə desus pipa, ''Ko ur nezi ya?'' no̱k i me̱e̱sapu Dangwanzi. ¹³Yeeso pe̱e̱ buroodi naa dukt sə esiu. ¹⁴Dənna taanənlə Yeeso ruutən gaggəllə sə yii zura gwandəl kubrubairə.¹⁵De i wees baar, Yeeso doosə Saminu Biturus, ''Biturus waza Yohana rəz a iye iin sə ar iya ai ya?'' Biturus iisu gee, ''Dangwanz, a me̱e̱men n iya iin.'' Yeeso doosu gee, '' su'um yanga maya mii.'' ¹⁶Puu doosu dənna ittinən də Siman waza Yohana rəz, a iye in ya?'' Biturus iisu gee, a me̱e̱men Dangwanz n iya iin.'' Yeeso doosu gee, ''Gbaagəm tok maya miirəi rə''¹⁷Gə doosu dənna taanəndə, ''Biturus waza Yohana rəz, iye iin Ya? Sei Biturus gee tingtum pa no̱k Yeeso desu dən taanə, ''A iye iin ya.'' Sei doosu gee, ''Dangwanz a me̱e̱men koo anya tele, a me̱e̱men n iya iin. ''Yeeso doosu gee, ''Su'um maya mii. ¹⁸Zəma zə, Npu dooskarə bəlla a pin naa gbam al a ne' maam sə a dogə seeg, sə a rigə ara a iinnak. Ama mona doogəs, a yiik na' sə uza dogsəka seeg sə kama ara iin pak.''¹⁹Yeeso doo ri'eri no̱k sə boka yii ni Biturus wərkən ak no̱k nooska Bil. De doo ri'eri, sə doosə Biturus duutume.²⁰Biturus yerə sə og kubrubaaza Yeeso iinu paz; ura mapsə Yeeso bəlla reka jibi rəl sə doo gee, ''Dangwanz neezi yingəka ya?'' ²¹De Biturus ogu, doosə Yeeso, ''Dangwanz maza az book anya?''²²Yeeso doosu gee, ''Mina minge na gau sei mina gətə gə an kassa ya? duutume.'' ²³Paka ak faks uri yangi rə, gee kubrubaaza az wərk pa, boo Yeeso doosə Biturus kubrubaaza az wərk pa pa, na ii na gau sei mina gətə an kassa ya?''²⁴Ura az uzi kubrubaaza bo'rə seidakum neta attə, sə biitə neta at boo a me̱e̱men seidakuma ulləm a zəmam ni. ²⁵Net uta pi gənga sə Yeeso bo'rə ina ka inge i biik ko a pasya ka keetə musə mu, npu dooskəndə ko dəl ka pe̱e̱ rababaiya i biik neta eti pa.

Acts

Chapter 1

¹Rababaaza do̱o̱ n biiuwaz, Tiyoofilus, do̱o̱ neta Yeeso bo̱'rə sə kubrusənas, ²zoora i kweenu paarində, sa'kaa esən manzaniya ulləi paka Rumsa Billəssək manzaniya te̱e̱giirə. ³Ura yii zura ulləl naa zəngs sa'kaa ɓərən baarazzə. Ru' zu' ittəkə pi yiik zura gwandəllə íírə, sə doosi pak gwanta Billəttə paa.⁴De pu iirǝ te' doosi bonge kaina daa Ursaliima pa, ama ina zo' alkawala Daarǝk, ina doo bonge, "I gee diga miirǝ ⁵géé yohana ura bo̱'rǝ batisma na maan ama ii í bo̱'o̱skunuu naa Rumsa Billǝs ru'a í zakairǝ."⁶De i tookǝnpu ar mukǝ í de̱su géé, "Dangwanz, zoora allǝzi sǝ a gǝtkǝn Israilaawai gwanta iit ya?" ⁷Doosi bonge, " Me̱e̱ka zoor naa dǝna Bil shiryon a iini pa a gwandǝnni. ⁸Ama i kink gbam, Rumsa Billǝs na tiitǝ íírǝ paa, i gakp sedaakuiya mii diga Urshaliima na Yahuudiya, naa samaariya rekarǝ ara dǝl kǝsǝnnakrǝ."⁹De daa Yeeso doosapu ne̱ta eti, ipu gwenk ara paakrǝ, i pe'su paarisǝ ko̱lǝz gbǝ'su su i ogu pa. ¹⁰I pii pin gwenk ni ri'gǝn paarikrǝ, ni umkpa norak mari ittǝkkǝ i de' iirǝ pourǝ na yalǝna bunnan sǝ. ¹¹I doosi bonge, ii mariya Galiilii no̱k an sǝ i de' ang sǝ i gwen ara paarik ya? Yeesowa i pe'su paari az gǝtǝk gǝn ni i ognu dǝkǝndǝ billǝ paari ak."¹²Sei i gǝǝ Ursaliima diga ge'a te̱ta zaitundǝkrǝ pou urshaliima, ri'gəta luma muzo. ¹³De i reks, i tor gwa ara i gawunakrǝ. Íiyi Biiturus, Yohana, Yaakubu, Andaraawus, Filibus, Tooma, batilomaawus, Matta, Yaakubu waza Alfarǝz, Siman naa Yahuuda waza Yaakuburǝz. ¹⁴Íi yas i daks zur mulǝ sǝ i ree mu'ka naa wǝǝrǝka Bil. Íirǝ te' kitaki' i pii, Maryaamu maiya Yeesorǝz na zeewiya ullǝi.¹⁵Ru'a eirə Biiturus ruu sǝ de' uri yangirǝ te' mari ipu zu' bamrǝ bansirǝ sǝ doo bonge, ¹⁶"Uriyangi zǝmazi go̱'go̱n ara paka rababairǝk yi'iskǝn zokak, ni Rumsa Biilǝs doon do̱o̱do̱ su'a Daudarǝkrǝ Yahuudarǝ ura ge̱e̱sǝ iya i kam Yeesoi bilakrǝ paak.¹⁷No̱k ur do̱o̱ pu aarǝ te' ama kweesapu we̱'gǝra ullǝ to̱msǝl." ¹⁸(Ri'ak mazzi yipsapu ar naa we̱e̱sa to̱msa ullǝ go̱'passǝ. Kas zur dii, sǝ baara ullǝl pu'us haa ba'ta ullǝt sups goo. ¹⁹Mariya urshaliimai yas i me̱e̱me̱n inni, haa i de̱r arki naa me̱e̱la iil ''Akeldaama,'' uki, ''Ara kwaalǝk.'')²⁰''No̱k pu biisǝnǝn rababaaza gessǝzzǝ géé, Ara ullǝk na see kotto, maz uza naa gau roo pa, uza na kwee gbi'kǝma ullǝm.²¹No̱k ri'ik to̱o̱to̱n mariya aarǝ te' apu yam diga zoora Daa Yeeso pun to̱msǝ aarǝ te'ek, ²²ma'karǝ diga batismaa Yohanarǝzzǝ rekarǝ ublaa i pe'sunu paarikrǝ, iya i gau seedaakui naa aa ruuka robaama ullǝmdǝk. ²³I kees mari ittǝkkǝ, Yusufu ura i de̱ru barnabasaz gǝ i dǝ'su riir Yustusaz naa Maatiyas.²⁴I we̱e̱rǝ Bil i doo bonge, Mo̱o̱ Daa Bil, a me̱e̱me̱n timteya marirǝi yas, mariya ittǝkkǝ airǝ ge̱e̱smee ura a te̱e̱guz ²⁵sǝna gǝǝs ar to̱msa Yahuuda laasas sǝna yi'is ara ullǝk." ²⁶I zopsi zogǝz, zogǝz kas Maatiyassǝ, sei i tosu manzaaniya komna naa muzǝz airǝ te'.

Chapter 2

¹De ublaa Pentikossǝz zaa, ipu ar mukǝ ii yas. ²Sei i gee vonsa diga biilǝ paari ni zaka wiitak sǝ yi'is gwaaga i pinnak. ³Sei me̱'te uri ni ra'ak i gbətǝ sǝ i tii koone̱e̱rǝ paa ya. ⁴I yi'is naa Rumsa Billǝs yas sǝ i ma' paka naa me̱'te uri ni Rums esni ina pagag.⁵Arkirǝ yahudaawai uri i pii i gau urshaliima, mariya i serum Billai, diga dǝrme so̱maso̱'. ⁶De i gee vongsa eki, bansa mariyi i tookǝn ar mukǝ ei inni mə'si wessawe no̱k koone̱e̱ya geei ipu pakrǝ naa mé̱é̱la gwandǝl. ⁷Mǝssǝm kami wessawe; i doo bonge, ''Zǝmazi, iya ai yas iya i pag naa me̱e̱la Galiilimmaiyi paya?⁸No̱k an sǝ e geei pakrǝ naa mé̱é̱la eerǝ dǝllǝl ya? ⁹Faristiyaawai, naa Madayaawai naa Elamaawai, naa iya Bagadaazai naa Yahuudiya naa kafaddokiyaa Fantas na Asiyaz, ¹⁰Firziyaawai naa Bamfiliya, naa Masar naa ata Libiyaa Siiriyaz,naa iya i keetǝ Rommai,¹¹ Yahudaawai naa iya i tor Yahudaawamrǝi, Karitaawai naa Larabaawai yas, e geei dook pakrǝ endǝ me̱'terǝ tomteya gbi'kiya Billǝirǝ paa."¹²Mǝsǝm kami íí yas sǝ i doo bonge, "Anni ri'ariya?" ¹³Ama uri i bo̱si gadǝmi bonge, ''I puutǝn wakki."¹⁴Ama Biiturus naa iya komna naa muzǝz ai i ruu, tǝg gwera sǝ i doosi bonge, "Mariya Yahuudiyai naa iya i gau Urshaliimai yas, gamn naa me̱e̱ka: ke̱'en to' paka miikrǝ. ¹⁵No̱k mariya ai wakki bo̱'ri ni i sundunak pa, no̱k ri'ak we̱e̱s piti muzǝzi kotto.¹⁶Ama ina doo zok su'a Joyel anabirəzzənni: ¹⁷Bil doo bonge ru'a ɓamnarǝirǝ, n kuutuk Rumsa miis marirǝ yas, yanga yaramari naa kitaki' a íí i dook ina bo̱'rumka mu'un, gǝ yanga gbami naa yanga nuiya íí i rudǝk rudum.¹⁸Gǝ zoora elirǝ tombaiya miirǝ yariyai naa a ki'kiyairǝ N kuutǝk Rumsa miis sǝ i doo ina bo̱'rǝmkpa mu'un. ¹⁹N yiik neta mǝsǝmdǝt billǝ paa naa dǝllǝ te', kwaal, ra', naa rusa ye̱e̱mrǝm.²⁰Ubla yerǝk tǝgra sǝ se' raasa yerǝk kwaal, ublaa gbi'ka Bil kaasak nabo zaa. ²¹Bo̱'rumkpa kala ura de̱r ri'ra Daa Billǝl gbiik.²²mariya Israilai geen paka ak: Yeeso maza Nazarat, maza Bil essu gbi'kǝm tomteya Bil bo̱'ri naa a ullǝkrǝ indǝ te' ni i me̱e̱nak, ²³no̱k ina Bil digtǝ ullǝ paan naa me̱e̱ka gwandǝk i esu, ii boo no̱k i mariya i e̱ngŋaiyi, i ɓaau sǝ i ipsu; ²⁴sǝ Bil ruutu, de pe'supu gombaa ullǝ wǝrkrǝk no̱k wǝrk le' sǝ kamu pa.²⁵Dauda doo ullǝ paa bonge, 'N og Daa miiz koobǝnnaya mindǝ mu', no̱k pu popsa na' go̱'naa miikrǝ no̱k bo̱'ta una lamse. ²⁶No̱k rik timra miil punaa yaksa zok gǝ me̱e̱la miil gee tingnum. Gǝbǝn zoka miik gau naa gbam.²⁷No̱k a daak zǝngsa miis gagǝllǝ pa, koo a daak ura moorə Oomis sǝ bum pa. ²⁸A yiisepu bilǝta zǝngsǝk; a yi'iske naa yaksa zok mondǝ mu'.'²⁹Uriyangi, n dooskǝn pak domda Daudarǝ paa, wǝr sǝ i ìiu, gagǝra ullǝl pu andǝ te' haa wo̱nka. ³⁰Ur anabizi, me̱e̱me̱n Bil gba'tǝmsǝpu bonge ullǝzi sǝ keetǝk ura gakp gwantaz. ³¹Og eni ɓala sǝ doo ruuka robaama Kweebaazǝmdǝ, "I daatu gagǝllǝ koo zoka ullǝk bum pa."³²Gwan Yeeso zi, Bil ruusu, ee yas seedaakuiyi. ³³De i tǝgu paari na' go̱'naa Billǝkrǝ de kweetǝ dokaa Rumsa Billǝssǝ diga Daarǝ, kuutǝpu sǝ i og sǝ i gee.³⁴Dauda dǝg billǝ paa pa, ama doo bonge, " Daa doosǝ Daaa miiz, ''Gam na' go̱'naa miikrǝ, ³⁵sei mina yerpu umkeereiya mo̱o̱i ina de'esna dǝnta mo̱o̱tət.'" ³⁶No̱k ri'ik Israilai yas ina me̱e̱ Bil de'supu Daa naa Kweebaaz, gwan Yeeso a i ɓaauwas.''³⁷De i gee ri', pakki vagi timlǝ sǝ i doosǝ Biiturus naa manzaaniya i seetǝi bonge, "Uriyangi, e bo̱'ōk anya?" ³⁸Sei Biiturus doosi bonge, "Koo ne̱e̱ya na Pu' na' ina bo̱'sǝn batisma riira Yeeso Kweebaazǝ no̱k ra'sǝskaa hakkeiya iirǝk, sǝ i kin esǝka Rumsa Billǝssǝk. ³⁹No̱k dookaki iirǝ naa yangiya iirǝi, naa uri gǝnŋa iya ipu ar ye'nai ni Daa Billa aal de̱tkǝnik.''⁴⁰Naa pangn uma gǝnŋa sǝ doosi pak sǝ bagsi gbam, doosi bonge, "Kween zuta iit diga e̱nka baaza assǝ." ⁴¹Sei i kwee paka ullǝk sǝ i bo̱'si batisma, mari mù' taarezi i bag zok ublaa ekirǝ. ⁴²I ree mu' naa naa dakska zur naa geeka kubruskǝnaa manzaarǝk, naa uwe'gǝska buroodi naa we̱e̱rǝka Bil.⁴³Ser kam koo ne̱e̱ya, na gǝ i bo̱'rǝ neta mǝsǝmdǝt gǝnŋa manzaanirǝ na'rǝ. ⁴⁴Iya i esǝ timrai i dakǝn ar mukǝ sǝ i mar ina pisin gwanirǝ te'. ⁴⁵I yingǝ neta iit sǝ i mas yas ni koo ne̱e̱ya íik.⁴⁶Koo bǝnnaya i ree mu' naa sundume muyo Gwaaga Billǝkrǝ sǝ i regǝ rek gwaamdǝ, sǝ i mar rek naa yaksa zok naa tiiska zur; ⁴⁷i noos Bil sǝ i kin go̱'num marirǝ yas. Daa Bil Bagsi dakaa iya i kinsapu keeskairǝ kala ubla.

Chapter 3

¹Biiturus naa Yohana ipu rekrǝ Gwaaga Billǝkrǝ bǝlla we̱e̱rǝka Billǝllǝ. ²Maz uza pii lendǝzǝz diga ullǝ dingtǝ, i kamtu koobǝnnaya sǝ i gbagu sugognaa Gwaaga Billǝ i de̱e Ookapakrǝ sǝna oorǝ oorǝk mariya i tork Gwaaga Billǝkrǝ. ³De og Biiturus naa Yohana torǝkrǝ Gwaaga Billǝkrǝ, oori una.⁴Biiturus naa Yohana i Pa'susu no'rǝ i doo bonge, "Gwenmee." ⁵Lendǝzzi gweni me̱e̱ géé i eskubo una. A⁶ma Biiturus doosu bonge, "Kangeeri koo net suktun pisee pa, ama n eska ina pisen. Ruum paa riira Yeeso Kweebaaza Nazarattazzǝ a ri'gǝ."⁷Sei Biiturus kamu na' go̱'narǝ sǝ ruusu paa: Ni umkpa norak dǝnta ullǝt naa nǝna ullǝ gbullikiirǝi i kin gbam. ⁸Gir sǝ lees paa sǝ ma' ri'gǝt; tor naa Biiturus naa yohana Gwaaga Billǝkrǝ pu ri'gǝttǝ naa gidǝmka, sǝ noos Bil.⁹Mari yas i ogu ri'gǝttǝ noosǝk Billǝ. ¹⁰I me̱e̱gǝsapu géé maza gau sugognarǝ dii gwaaga Billǝkrǝ sǝ oorǝ oorǝkkazzi; i yi' naa mǝsǝm no̱k ina bo̱'rǝm naa uran.¹¹Pii pin kamkp Biiturus na Yohanarǝ, mari yas i nog i ree ara i pinnakrǝ naa mǝsǝm. ¹²De Biiturus og ri', doosǝ mariiyi bonge, "I mariya Israilai,no̱k an sǝ mǝssǝm kamǝn ya? No̱k an sǝ i pa'sǝssee no'rǝ ni eyi e go̱'su naa gbam koo le'kaa eek ya?¹³Billa Ibraahim, naa Ishaaku, naa Yaakubu, Billa daiya aairǝi, no̱o̱sapu se̱nza ullǝz Yeeso. Uzi ura i esu sǝ i mu'su Bilaatussǝ mu'uz de i fasskuz. ¹⁴I mu'us ura Oomi naa gongaakummaz, sǝ i laa ina fassǝn ikkpa zur sǝ i faasǝnuu.¹⁵I iu waa gwanza zǝngsǝz: Bil ruusu diga robaamrǝ; eeyi seedaakuiya rooi. ¹⁶Ri'ak eska timr ullǝ riilǝ gǝnnaa maza az naa gbam, ura i ogu sǝ i me̱e̱uwaz. Rii, eska timra ullǝ Yeesorǝl essupu zoka ɓaiyak indǝ mu' yas.¹⁷Ri'ak uriyangi n me̱e̱ i bo̱'rǝ netti mǝ'ǝmrǝ te'zi ni gǝ do̱o̱niya iiyak. ¹⁸Ama neta Daa Bill doo ɓala anabaawaiya ullǝirǝ at, bonge, Kweebaaz ɓǝrk baar yi'sapu ri'ak.¹⁹No̱k ri'ik, pu'un na' sǝ i yetǝ sǝ ina ra'sǝssǝn hakkeiya íí sǝ i kinǝ pǝ'kǝm Billǝ mu', ²⁰no̱k sǝ tomtǝk Kweebaaz ura i kaau no̱k iiz, Yeeso.²¹Uzi ura kwee zok paariz haa sei zoora i gǝnkǝn koo anya a Bil doo anabaawaya ullǝ do̱o̱irǝ. ²²Muusa doosapu bonge, "Daa Bil ruusǝk anabi uza ni miik indǝ zeeurǝ te'. I ke̱'e̱k to' ina dooskǝnnandǝ yas. ²³Goog koo ne̱e̱ya ura ke̱'ek to' anabizirǝ paz i wo̱'o̱sku vinŋa marirǝ te'.²⁴Rii, anabaawai yas diga Samailarǝ naa iya i gbo'tǝ ullǝ sa'ai, íí yas i doosapu ru'a airǝ paa. ²⁵Ííyi yangiya anabaawai rǝi naa a dookaa Bil bo̱'rǝ naa domdaiya ííyak, ni doosǝn Ibraahim bonge 'Mo̱o̱rǝ zeeurǝ zi sǝ mariya dǝllǝi i kink sǝ'sǝm. ²⁶De Bil ruutǝ se̱nza ullǝz, se̱e̱ tomtu iirǝ sǝna sǝ'sǝn naa yerka koo ne̱e̱ya iirǝ te' diga e̱nkuwa iiurǝ."

Chapter 4

¹Biturus naa Yohana i pii pin pakre naa mari, firissii naa doonza Gwaaga Gbi'ka Billəkrəs, naa Sadukiyaawai i zaa ííre. ²I tor gomta baale wessawe' nok Biiturus naa Yohana ipu kubruskən mari Yeesorə paak sə i doo ruukaa ullə robaamrək. ³I kami sə i gbe'i haa ar oonare de nimz bo'sapu gə. ⁴ Ama mari gənŋa iya i gee pakkii i esə timr; dakaa iya i esə timrairək bag zok rekare mu' gbanaarə.⁵Ublaa gbo'təkrə, gwani, naa do̱o̱ni naa biibai i tookun Ursaliima. ⁶Ananiiya, firissa gbi'zaz pu roo, naa Kaifas, naa Yohana, naa Iskadaariya, naa iya zeewiya firissa gbi'kiyai yas. ⁷ De i gapsapu Biturus naa Yohana gwanire te', i desi, "Naa gbam koo riira neerəlli i bo'on neta ataz ya?"⁸Sei Biturus yi' naa Rumsa Billəs doosi bonge, "Íí do̱o̱niya marirəi, naa gwani, ⁹ena des zok wonka nok neta wessa e bo're kunzo paat naa anni sə go'os ya" ¹⁰Meen an íí yas mariya Israilai, riira Yeeso Kweebaaz ura i ɓaau sə Bil ruutu roobaamrez, naa uni sə maza az de' ɓai iire mu'.¹¹Yeeso Kweebaaz uzi billa wombai i mu'us, ama uli yer billa kurka roollol. ¹² Keeska pu maz uzare pa; nok riira pu dəllə i esə mari sə a gbiikal pii pa."¹³De i og dooka timra Biturus naa Yohanarəl, sə i me̱e̱gəs í mariya i le' zangəka paiyi, məsəm kami, i me̱e̱gəs Biturus naa Yohana i gapsapu naa Yeeso. ¹⁴Nok maza i rumgbuz pu de'narə iire te', ipunaa ina i dook iirə paan pa.¹⁵Ama de i doosə manzaaniiyi ina kee goka, i pag gwanire te. I doo bonge, ¹⁶ "A bo'ok mariya ai gaya? Nok ina məsəmdə gbi'nan go'rusapu zok ííre na're pu meenun koo neeya gau Ursaliimazzə; a le;ek sinkəna pa. ¹⁷Nok paka rook naa bag reka mu' marirə pa, a dingsi to' kaina gəə doosək uza pak riira allə pa." ¹⁸I der Biturus naa Yohana ina totə sə i doosi kaina kubrəsun koo bo'ka wa'azi riira Yeesərəllə pa.¹⁹Ama Biiturus naa Yohana i iisi bonge, "Go'gon ara e duukunən sə e daa Billak ya? Íí zeesən. ²⁰ Nok e le'ek daaka dooka neta e og sə e geet pa."²¹De i bag dingsəka Biturus naa Yohana to', i daai i ri'gə. I kin bilaa i ɓəskini baarak pa nok mari yas ipu noosuk Billə nok ina bo'rumman. ²²maza i rumgbu ezi ar an wi' zu' ittei.²³De i fatti, Biturus naa Yohana i zaa mariya iirə sə i doosi ina firissiya gbi'kiyai naa dooni i dootin. ²⁴De i gee ri', i təg gweta iit Billə sə i doo bonge, Daa Bil, ²⁵moowa a wom ara paak naa dəl naa gbəna, naa ina pu iire te'en yasaz, moowa naa Rumsa moos a doo su'a senza moozə Dauda bonge, 'Nok an sə mari i wiirə pak, sə dəlmeya menkirəi i doorə neta zukat ya?'²⁶I doo inge gwanya dəlləi i keetəpu ya'amrə, gwanya rooi dakənpu ar mukə Yeesorə paa naa Kweebaazə.'²⁷zəma ri', Hirudus naa Buntus Bilaatus, naa menki, naa mariya Israilai, i daks su' mukə se̱nza mooz Yeeso Kweebaazə paa dəlla gbi'la allə. ²⁸I tookən nok sə bo le'en ina na'a mook naa iika mook íí na bo'rəmman.²⁹Rikak Daa Bil, gwenum a iirəm sə a esə se̱niya mooi gbam ina doo paka mook naa gbam. ³⁰Nok mona yii na'a mooi sə a rumgbi, neta məsəmdət bo'rəmkpa bon riira Yeesorəllə." ³¹ De i ɓams weerəka Bil, ara i pin rook yi'is naa Rumsa Billəs sə i doo paka Billək naa gbam.³²Mariya i esə timrai naa dakaa iik ipu timr mulo, zəngs muso; ura doo bonge a pisu bən a bəndənniz pii pa; goptəra ri'ik, i too koo anya ar mukə. ³³Naa gbam sə manzaani i doo paka ruukaa Daa Yeesorək roobaamrə, go'numa tektapam gau iire paa yas.³⁴Ura uza le'u iirə te'ez pii pa, nok iya i punaa but, koo gwaamai i yingəs ³⁵ sə i kamtə weesa roos manzaanirə. I massə iya i esə timrai netti, koo neeya ni daksunuk.³⁶Yuusufu, Laawiyaawaaz, maza keetə Siiprusas manzaani i esu riir Barnabas ( uki waza wengs zokaz), ³⁷Yingəs ara ullə pisuk sə kamtə weesa roos manzaanirə.

Chapter 5

¹Maz uza i de̱ru Hanaaniya naa kiiza ulləz Safiraatu i yingǝ ara iik uka, ²i kaas we̱e̱sa i yingətin arki esi (naa me̱e̱kaa kiiza ullǝzzək) sə kamtǝ a see topa esi sə gbou manzaanirə mu'.³Ama Biturus doo bonge, "Hanaaniya, nok an sə seetan yes timra mo̱o̱l sə a bo'sə Rumsa Billəs songb a sumtǝto we̱e̱sa a yingǝn arak ya? ⁴A yingən denpa ak a mondǝkki paya? A yingəsen ak we̱e̱sa roos a mondəsi paya? Nok an sə a sundə irǝm ina an mondə timlǝ ya? A bo'sə mariyi songb pa, ama a bo'sə Billi. ⁵Hanaaniya de gee pakki sei kasə dii sə wǝr. Mariya i gee innii yas ser kami. ⁶Yanga gbami i keetə i ɓundusu, sə i gumu i keenu sə iisu⁷De awai taaruko i ar, kiiza ulləz totto, naa me̱e̱ka ina bo'rumman pa. ⁸Biiturus doosu bonge, "Doosumee i yingǝte arki ri'eriziya.'' Iisu bong, ''O̱o̱, ri'erizi."⁹Sei Biiturus doosu bonge, "Nok an sə i daks su' sə i íí gweka Rumsa Daa Billes ya? Gwenəm, iya i iitə ya'za moozai ipu totəkrə sugognarə, ì gumkpa mo̱o̱ bən goka. ¹⁰Ara de'en ekirə sei kas Biiturussə mu' se wər, yanga gbami ì toto i oksu wərkǝk; i gumu i keenu se iitu gwande ya'azze popsarə. ¹¹Seera gbi'lal kam iya duu Billai se ì gee neta etii.¹²Neta məsemrǝt genŋa pu bo'rumkarǝ marire te' manzaanirǝ natte. Ipu ar muko Solomon də allə. ¹³Ama ura wengs zok sə duui yaz pii pa, naa ri'ik yas, mari ì noosi.¹⁴Iya i esə timr Billəi i baktə mu' mu', diga yara mari naa kitaki ¹⁵haa i gumrə kuni biləttə sə kamti i gbowi gbetterə, nok Biiturus na zaa atǝ lǝǝgǝ zǝngsa ullǝz saak iirǝ paa. ¹⁶Gǝbǝn bansa mari i diga de̱rmeya ke̱e̱r naa Ursaliimairǝ i kamtə kuni naa iya zam dogdii sǝ i rungbi yas.¹⁷Ama firissa gbi'zaz ruu paa, naa iya ipu yammai ( iya ɓara Sadukiyaawai rəi); keerəs bo'si ¹⁸sǝ i kam manzaani sǝ i ɓaai¹⁹Naa ri'ik naa tuks malaikaa Billəz zaa gbe'rǝ sugogna sə keesi, sə doo bonge, ²⁰"Ri'gən, ì de' rora Billəllə sə ì doosə mari paka zəngsək". ²¹De i gee, i tor gwaaga Billəkrə naa ubla sə i kubrusən. Ama firissa gbi'zaz zaa naa iya ipu yammai sə de̱r ɓa'teya gwaaga Billəkrəi, dooniya mariya Israilairǝi, sə to̱m su' pursunarə ina kamtǝ manzaaniiyi.²²Ama soojaiya iya i ree pursinazirəi ì oksi roo pa, i gǝtǝ sǝ i doo bonge, ²³"E oks pursinaazi gbe'sənzəz zo'bai de'narə sogognarə, ama de e gbe'rə sogogna e oks koo maz roo pa".²⁴De doonza iya i zo' gwaaga Billəkrəi naa firissii a gbi'kiyai i gee pakki, i moos iire paa i me̱e̱ ni ì inni bo'rummak pa. ²⁵Sei uza zaa sə doosi bonge, "Mariya i ɓaai pursinarə ai ipu de'narə gwaaga Billəkrə se i kubrusən mari".²⁶Iya i zo' pursinai naa doonza soojairəz i ree sǝ ì gǝtni lo'ti nok ser kami bo̱'ta mari ì to'gubo. ²⁷De ì kamti, ì renni majaliisarǝ mu'. Firissa gbi'zaz dedisi sǝ doo bonge, ²⁸"E ro'nun ron enge kai kubrusən naa riira al paya, naa ri'ik ì do'sapu dəlla Urusaliimal naa kubruskəna mooirək, i íí kamtikee kuuska kwa'a, mazazzəi eere paa ya.''²⁹Ama Biiturus naa manazaani ì iisi bonge, "Doolezi e ark no̱o̱ska Bil naa mari.³⁰Billa aarǝ dairǝi ruus Yeeso, ura ì iu vaga raurə paaz.³¹Bil noosu gwande na' go'narə na gau doonz naa Kweebaaz, səna esə Israilai, pu'ka na' naa ra'səska hakkei. ³²Ee seedaakuiyi neta attə, riizi gǝ Rumsa Billə, Bil esə iya i duuwu wai."³³De dooniya gwaaga Billəkrǝi ì gee rii, baar sugi ì ii ikkpa manzaaniiyi. ³⁴Ama Farisaawaz uza i de̱ru Gamaanuwel, lamza dookairəz, ura mari yas ì noosuz, ruu paa sə doo ina kees manzaaniiyi goka asə.³⁵Sei doosi bonge, "Mariya Israilai, geen gen naa ina ì ii bo'səka mariya aiyan. ³⁶Zoor ullarə do̱o̱ uza pii ì deru Tudas ruutə pe' zura ulləl unannən, sə mari zu' zur i duuwu. Ì ipsu, mariya Ii duuwu sə i bo'rə ina doonai ì faks.³⁷ Ullə sa'ka, Yahudaa Galiliz ruutə ru'a ge'emrəire sə pe' mari i duuwu sa'ka. Ur bən zaa wo', iya i duwuwai yas i faks.³⁸Ri'ak n pu dooskənde, keen bilaa mariya airekrək daani rii. Tomsa as na a mazzǝssi faksǝk. ³⁹Ama na a Billəssi gə, i le'ek faksəki pa, izaa oksək ipu gwaalǝ naa Billi." Sei i kwee ina doosin.⁴⁰Sei i de̱r manzaani sə i ɗu'i i ro'ni kainaa pag riira Yeeso rəl pa, i daai i ri'gə. ⁴¹I daate majaliisaa ezi naa yaksa zok géé boo bən i ge'bopu, mariya i ɓer baar nok riira Yeesorellə te'. ⁴²Diga rook ubla yas ipu gwaaga Billəkrə naa ziika gwam, i réé mu' naa kubruskəna Yeeso Kweebaazǝk.

Chapter 6

¹Ru'a eirə, de ge'ma kubrubairəm ipu daktəkrə mu' mu', sei Yahudaawai iya i gee me̱e̱la Helenaawai rəl i bo'sə Ibrahiyaawai gootəme i kamgbə tuuki pa eskaa rekarəkrə koo bənaya.²Iya komna naa ittekəi i toogus kubrubai sə i doosi bonge, "Go' ara a daakən dooka paka Billək sə e yer massə pa. ³ Nok ri'ik teegun mari gbansa ində te' iya ipunaa go̱o̱sa wessai, i yi' naa Rumsa Billəs, naa me̱e̱gəskəna sə ina kam tomsi. ⁴Ee boo e rek mu' naa weerəka Bil naa tomsa dooka paka Biiləkrək."⁵Paka iik tingsə bansa mariiyi. Sei i teegə Istifanus, maza pu naa eska timr sə yi' naa Rumsa Billəs, ur naa Filiibus, Porokoorus, Nikaano, Tiimon, Parmeenas, naa Nikola diga Antaakiya. ⁶Iya i esə timrai i kam mariiyi manzaanirə mu' sə i weerə Bil nok íí sə i saa nat iire paa.⁷Paka Billək ree mu', ge'ma kubrubairəm bagtə wessa we' Ursaliimarə, firissiiya gbi'kiyai gənŋa i duu eska timra eli.⁸Istafanus yi' naa gbama Billəm naa go'num, bo'rə neta məsəmdət marire te'. ⁹ Ama uri iya Buuga Bille i der Buuga Mariya i Fasiirek, Kairawaniiyaawai naa Masaraawai uri diga Siliisiya naa Aasiyai i ruute sə i sinkən naa Istifanus¹⁰Ama i le'es me̱e̱kaa Rumsa pii na Istifanusak pa. ¹¹Sei i woo sə i gou hakkilowa mari urirəz bonge ina doo, "E gee Istifanus dook səəra pakre Muusa naa Billə paa."¹²Eni ruus timra mari, dooni, naa biibairel, i oks Istifanus sə i kamu i rennu majaliisaa Yahudaawairezze. ¹³I kamte seedaakuiya songbrəi iya i doo bonge, "Maza az daa dooka pak ara ookapak naa dookaire paa pa. ¹⁴ Nok e geeu dookre gee Yeesowa Nazarattaz giisək arki sə as lansiya Muusa daasaiyai." ¹⁵ Koo neeya ura pu majaliisazirəs pi'su no'rə sə og muuga ullək ni muuga malaikairək.

Chapter 7

¹Firissa gbi'zaz doo bonge, "Neta at zəmaziya. ²Istifanus doo bonge, dai naa uriyangi, ke'esne to' gbi'kəmma Billəm puna daa aas Ibrahim zoora pun Bagadaazallə nagə zaa gau Haran; ³doosu bonge, "Daam Buta moot naa zeeuwiya mooi sə a ri'gə buta N geesəkattə.'⁴Sei ruu daa buta saldiyaawairet si gapto Haaran; diga eri de daa a ulloz wor, Bil kantu buta a gawun rikak atte. ⁵ Esu ina binton wi pa. Ama bo're alkawal- koo de Ibraahim pu naa waz den pa- gee bo esuk butti ina bintonwi ur naa yangiya ullo sa'aire.⁶Bil doosu bonge, zeeuwiya mooi i gakp buta urirəttə topa zanga, mariya buta rootəi i yerki se̱ni sə i ɓəsi baar haa wi' zu' zu' ittei. ⁷N zeesək buta yesi se̱ni roos bis, sa'kaa roozə i keetək sə i za noose ara akrə.' ⁸Esə Ibrahim alkawala napkparəz, sei Ibraahim yer daa Ishaakurez sə nawu ublaa samsaarakrə; Ishaaku gau daa a Yaakuburəz, sə Yaakubu gau daa a domdaiya komna naa ittəkəirəi.⁹Me'teya ai i bo'rə keerəs naa Yusufu sə i yingu buta Masarattə, Bil boo punaa ur. ¹⁰ Keesu ɓərka baara ulləllə, sə po'u naa me̱e̱ka Fir'aunarə mu' gwanta Masarat naa gwaaga gwanzəkrə.¹¹Wodu zaa naa ɓərka baar buta Masarat naa Kan'aana rə paa daiya ai i kin reka pa . ¹²De Yaakubu gee rek pu Masar sə tom domdaiya arə seeniyai. ¹³Ii gəə dən ittəza roozə Yusufu yii zura ulləl zəiya ulləirə mu'; Fir'auna me̱e̱gəs uriyangiya Yusufu rəi.¹⁴Yusufu tom zəiya ulləi ina ree doosə daa ulləz Yakubu na zappu Masar naa zəiya ulləi yas mari zu' taarei naa komnai, naa gbanaarəi yas. ¹⁵Yakubu ri'gə Masar sə wer ur naa daiya aarə do̱o̱i. ¹⁶ I gumi, i kami Shekem sə i iyi ar gagga Ibrahim yiwi naa net suktənt yangiya Hamon dəirə.¹⁷Zoora dokarəl Bil doosə Ibrahim al rèktə mariya Ibrahim rəi i daktə, i yas Masar. ¹⁸Gwanz uza attə zok Masar ura me̱e̱ Yusufu paz. ¹⁹Gwanza ezi səərə do'ga mariya ai sə ribdə daiya ai wesssawè' i ɗonrəsi yangi nok bo'ta i ɓii²⁰Zoora elirəzi sə i ding Muusa; Pu ookapa Billə mu', i aamusu se'er taatə gwandə daarə gwa. ²¹De i sumsu, waza kiiza Fir'aunarez pe'u sə noosu ni waza gwandəzak.²²Muusa kin me̱e̱ka naa kubrəskənaa Masaraawairək; punaa gbama pak naa tomsəm. ²³Ama de reks wi' zu' ittei, gətə gwandə sundumerə sə koos uriyangiya ulləi, yangiya Israilai. ²⁴De og ni i yedin uzak, Muusa kweesu sə go'sə ura i yeduz naa bilaa ikkpa Masaraawaaza roozəz; ²⁵mee bonge uriyangiya booi i me̱e̱kmen gee Bil pu keeskirə boorə na're, ama i me̱e̱ eki pa.²⁶Ublaa gbo'tekrə zaa Israilai rə oksi ro'olə gonirə te'ka' yaani marka sə doosi bonge, uriyangi nok an sə i gwaa ində te'ya? ²⁷Ura bo'sə ura mu'zəz aibe ezi doosu bonge, neezi tosa zeebaaza bissəs eerə te'ya? ²⁸ A íí ikkbee ni a iuwən, mazza masar zakya?''²⁹Muusa de ok ri'eri no̱gə sə yerə maraginz buta Madayanattə ara ree dingən yangi ittei yakrə. ³⁰Wi' i ar zu' ittei, sei malaika gbə'surə doolo roo ge'a Sinaiyakrə, gbo'surə meela ra'rəllə doolo roo.³¹De Musa og ra'a eki inni məsu, de səətə səbo gwenə, sei gee gweraa Billək ra'ekirə te' bonge, ³²'Miizi Daa Billa daiya mooi rəl. Daa Billa Ibrahim rəl, Daa Billa IshaKu rəl, Daa Billa Yakubu rəl. ser kam Musa wessawe' yere muug gweraa ekirə pa.³³Daa Bil doosu bonge, tussəm tag, nok ara apin eki, ara naa riisəmmakki. ³⁴ N oksapu mariya mii ipu ɓərk baalə Masar, N geepu woraa iik N zaapu kweekirə, ri'ak zam n to̱mkpa Masar.'³⁵Muusaa i mu'sus i doo gee nee de'sa doonz naa zeeba bisseya ? uzi mazza Bil təəgus nagau doonz naa zeeba bisses, Bil to̱mmu, to̱mbaazzə na'rə, ura gbesə Muusarə dooloroos . ³⁶Muusa keetətən diga masar,bo'rotən neta məsəm rət masar, gbona maama gɓi'mamrə naa dooloroo. ³⁷Gon Muusaa muzəzzi doosə mariya Israilai gee, Bil ruutəkən saarəz ni miik ində te'ka .³⁸Uzi mazza Bil ruututu marirə mu' doolorooz naa to̱mbaazza ulləzzək , Bil pak naa ur ge'a sinaiyakrə gee uzi kwetəkaa paka zəənzsək. ³⁹ uzzi mazza Daiya i mu,su geekarəz i yesu kanarə gonirə te'ka igən temtiya ii masar. ⁴⁰Bəlla elirəzi sə i doosə Haruuna gee na' go'tuboo waa maarəzza bo asku mu'kas. Muusaa keetaa diga buta masarattə ē me̱e̱ inna bo'runpa.⁴¹I go'rə waa ma'aza negəzzəz sə i kamtə net, ma'ant waa ma'azirə, zok yagi nok netta gwanirə i bo'rət. ⁴² Noka ri'ik Bil yessi kur sə i noos zo'si ni pun biisinən rababaazza anabaawairəzzək, bonge miizi i ese do'netta ma'karət wi'a zu' ittəi airə doolo rooya mariya Israilai?⁴³I kweesapu nuura Molek rəu, naa go̱o̱sa zosuza maaza Ramfan rəz, go̱o̱sa i keps nok nooskas. Mii bən ɗonskən sa'kaa Baabilarəzzə.'⁴⁴Daiya aai i go're buuga sedaakurek doolo roo, ni Bil doosni Muusare su'rek gee na go're ni a oganak. ⁴⁵Buuga eki uki daiya aai i kamto buta atte ru'a Joosuwareire. An bo'rem de i tor buta Bil nenun mariya rooiyakre. ⁴⁶Pii ni ri'eri haa dena Daudarendo, ura kin kweeka Billo mu'us. Zoora elirə si doosu na laaso Bil ar gapt Israila.⁴⁷Ama Solomon woomsə Bil gwaag. ⁴⁸Nok ri'ik ura a noosus gau gwaaga wom zok naa na'akrə pa, puni' anabi doonak, ⁴⁹ Ara billə paak uki ar gamnaa miik, ara buttə diik ar de'səka de'a miik, gwaaga pakki sə i womsəkkeya? Bil doori bonge, ko ara pakki sə mii N əngəskənya? ⁵⁰Natta mindətti go'rə neta at yas paya?'⁵¹Ii mariya i weng zuttirəi, i geepai , koo bənaya i saa Rumsa Billəz, i bo'rə ni do'ga mariya ii i' bo'rək. ⁵²Anabaawaiya paiyi do'ga mariya íí i ɓəsi baar paiya? I ibdəsapu anabaawaya i doo paka zakaa ura naa go'nummazzək, ri'ak i yerəpu umkeerei naa o'baiya ulləi gəbən. ⁵³Ii mariya i kwee dookaiya malaikairə i kamtii, ama i duui pa."⁵⁴De' gba'te', i gee ri'eri baar suggi wessawe sə i təbdə nu' Istifaanussə paa. ⁵⁵ Ama ur yi'sənziz naa Rumsa Billəz te'no' sə gwenə ar billəpaa, sə og gɓi'kəmma Billəm, naa Yeeso de'narə na' go'naa Daa Billəz zəkrə. ⁵⁶Istifaanus doo bonge, n og ara billəpaak gɓe'rəm, Waza Billəz de'narə na' go'naa Daa Billəzzəkrə."⁵⁸Ama gba'te i wo̱o̱ su' paari, i zukdəs to' sə i zaa ullə naa nom, ⁵⁷i keesu kur dəllə sa'ka sə i to'gu naa billi, seedaakoi i de'es yalləna iin waa gbamz uzarə mu', riira ulləl Saawulu.⁵⁹De' ipu to'gə kurə sei Istifanus gu'dii sə woosu' dangwanzzə gee, dangwanz Yeeso kweem zənzsa miis. ⁶⁰Gu'us ruktiya ulləi dii, sə tek gwera, woosu dangwanzzə gee, dangwanz kana ge' Laatəra eli iirə paa pa, de' doo ri'eri sei kissə dii sə ruggə.

Chapter 8

¹Wǝrka ullo eki go'sǝ Shaawulu. Diga ublaikirǝ ɓerka baar ruuto mariya Ì duu Yeesoire Urusaliima; sǝ mariya Ì ese timrai Ì faks buta Yahuudiya naa Samaariyattǝ, ama kubrubai Ì ipu te' pa.² Mariya Ì duu Billai i ì Istifanus sǝ i gau wagǝra ullol.³Ama Shaawulu bo'sǝ mariya Ì duu Yeesoi ina go'pan; duui gwaamrə gwa' sǝ kam yara mari naa kitaki sə i gbe'i pursunarə.⁴Naa riik iya i esə timr sə i faksi eyi i ree mu' naa dooka paka Billək. ⁵Filibus ree dǝlla Samaariyallə sə dootə paka kweebaazək .⁶De' bansa mariiyi i gee sə i og ina mǝsǝmrǝ Filibus bo'ren, ii yas i gǝn hakillo ina doondə.⁷ Nok mari gənŋa iya a geuwai rumsa go' pas keetə iirə sǝ go' paari; Sə rumgbo mariya gǝnga iya dǝnt naa nat wǝrai naa lendi. ⁸ Yaksa zok yi' dǝllirə haa.⁹Ama maz uza pii dǝllirə i de̱ru Saminu, ura bo'rə neta langsəret sə məs ¹⁰Mariya Samaariyai yas, kamkpa diga wazwairǝ naa mariya gbi'kai, i gen hakillo ullǝi; sǝ i doo géé, "Maza az uzi gbi'kǝma Billə i de̱r gbi'məm am." ¹¹ I ke̱'su ke̱n to', nok lo'sapu mǝskirə naa langsiya ullǝi.¹²Ama de i esə timr paka tingka gwanta Billəttǝ Filibus doosi riira Yeeso kweebaazzǝkrǝ, i bo'si batisma, yara mari naa kitaki yas.¹³ Samiinu na zura gwandǝl esǝ timr: de i bo'su batisma ree mu' naa gapkpa naa Filibus. De' og neta gbi'ta gbi' i bo'ret, məsu.¹⁴De tòmbaiya Ursaliimai i gee Samariyaawai i kweesapu paka Billək, i tòmsi Biiturus naa Yohana. ¹⁵ De i rəktə, i we̱e̱rəsi Bil nok sə ina kin Rumsa Billəs. ¹⁶Nok haa rekarǝ bəlla elirə Rumsa Billəs zasə koo maz iirə te' pa; i bo'si batismazi naa riira daa Yessorəl kotto.¹⁷ Sei Biiturus naa Yohana i saa nata iirǝt iirǝ paa, sei i kwee Rumsa Billəs.¹⁸De Samiinu og i kin Rumsa Billəs nok yiika nata tòmbaiyi rǝk, esi we̱e̱s.¹⁹ Doosi géé, "Esne mii yam ikomma am nok mina yiisə koo ne̱e̱ya na' səna kinǝ Rumsa Billəs.²⁰Ama Biiturus doosu géé "We̱e̱sa mo̱o̱s na wo̱' naa mo̱nzəz, nok a me̱e̱ mo̱nge bo kink esəka Billək naa we̱e̱s ya? ²¹ Apu naa geɗal koo una kassa naa paka ak pa, nok timra mo̱o̱l pu wessa Bill mu' pa.²² Nok riik pu'um na' ke̱e̱kuwa mo̱o̱urə se a we̱e̱re Bil lǝǝgə ra'səskaran ina a to̱o̱n. ²³Nok n og apu imsa zogossə dogdǝnzǝz naa hakkei."²⁴Samiinu iisu géé, "We̱e̱rǝsəme daa Bil, nok ne̱ta a doo eti kanaa bo'rum naa mii pa."²⁵De Biiturus naa Yohana i esə sedaakum sə i doo paka Daa Billək, i gǝǝ Ursaliima; i doo paka tingkak dermiya ye'kiya Samaariyaawai rəire mu' mu'.²⁶Sei malaika doosə Filibus bonge, "Ruum a ri'gə naa bilaa tii Urusaliima rekarə Gaazakre." (Bilaa ak tor doolo roo.) ²⁷Ruu sə ri'gə. Sei maz uza keetə naa Habashak, maza i bǝruz puna gbi'kem gwanta Kandakaatumrəttǝ, Gwanza kiizǝz Habasaawai rəz. Uzi kamsu zaudiya ullǝz yas. Ree Ursalimak nok nooska Bil. ²⁸Pu gǝtǝkrǝ gapsapu rata keekeya i dogi pirmǝssǝ sa'kairǝ paa pu zangǝk rababaaza anabi Ishayarǝzzǝ.²⁹Rumsa Billəs doosə Filibus, "Ruum paa a kees rata keekeya i dogu pirmessə sa'ka az bila. ³⁰Filibus nog sə ree ullə, geeu pu zangǝk rababaaza anabi Ishayarǝzzǝ, sə doo bonge, "A me̱e̱gəsme̱n ina apu zangəkrə eniya? ³¹Habasaawaazi bagu bonge, "N me̱e̱k rigaya, sei uza na ge̱e̱sepu." Sei mazzi oorə Filibus na totǝ bo gau keekeya i dogu pirmessə sa'kazzǝ paa.³²Ara rababaazǝ Habasaawaazi pu zangǝkrǝk uki, "I kamu ni waa ma'aza i re ɗe'sǝkurǝzak, ni ma' ya'al rǝǝs maza zo̱o̱kuzzǝ mu'uk, gbe'rə su'a ullǝk pa: ³³Nok tiiska zura ullǝl i ze̱e̱su bisa wessas pa: Ne̱e̱zi keek ullə baasǝya? Nok i pe'sapu zǝngsa ullǝs diga dǝllǝ roo."³⁴Sei maza i bəru ezi de̱s Filibus bonge, "N oora, anabi pag ne̱e̱rǝ paa ziya? Zura gwandǝllǝ paa ya, koo maz uzarǝ paa ya? ³⁵Filibus ma' pak, se̱e̱ diga rababaaza Ishayarəzzǝ sə doosu paka Yeeso rək.³⁶De ipu ri'gəttə billarə, i oks maam uma; sei maza i bǝru ezi doo géé, "Gwenum, maamaa am! Anni le'ekne kinka batisma ya?" ³⁷Filibus doosu géé "Mona esə timr i bo'sǝkau". Habasaawaazi iisu bonge, "N essəpu timr Yeeso Kweebaaz Waza Billəzzi." ³⁸Habasaawaazi de'es rata keekeya i dogu pərmissə sa'kazze. Ur naa Filibus i ree maammirə, sə Filibus bo'su batisma.³⁹De i keetə maamirə, Rumsa Daa Billəz pe'es Filibus arkirə, maza i bǝru ezi ogu espa, kam bilaa ullǝk ri'gə naa yaksa zok. ⁴⁰ Ama Filibus gbə'rə dəlla i de̱r Ashdudalallǝ. Ar attirə sə doo paka tingkak dǝrmeya eyirə, haa zaa Kaisaariya.

Chapter 9

¹Ama Shaawulu pag punaa suksa baar mariya i duu Daa Billəirə paa, haa naa ikkpa, sə ree firissa gbi'zazzə. ²Sə laa bilaa rekən Damaskus rora Billəllə, nok na oks ura pu bilaa ekirəz yara maz koo kitakiiz, kangɓu sə gɓe'eu pursinarə Uruselima³De pu ri'gəttə, zaa popsa Dimaska, sei oosa diga billə paa okǝs ara pinnak sǝ ko'su te'ka; ⁴sei kasə buttǝ, sə gee gwera dooskurǝ géé, "Shaawulu, Shaawulu, nok an sə ɓǝse baar ya?"⁵Shaawulu iisu bonge, "Moo ne̱e̱ziya Daa Bil?" Daa Bil doosu bonge, "Miizi Yeeso ura apu ɓǝsku baalǝz; ⁶ama ruum paa a tor dəllə te' i dooska ina a bo'kan." ⁷ Mariya ipu ri'gətte naa Shaawului i de' diikadi', ipu geek gwerarə ama i og koo uza pa.⁸Shaawulu ruu paa, ama de gbe're no' og ar pa; sei i mau na'rə sə i rennu Dimaska. ⁹ Ublǝt taatə oko no' pa, gǝ regə pa bo' pa.¹⁰Kubrubaaz uza pii Dimaskus i deru Hanaaniya. Daa Bil pagnu rudumrə te' bonge, "Hanaaniya." Sə doo bonge, miiya az Daa Bil. ¹¹Daa Bil doosu bonge ruum, sə a ree bilaa i der gee bilaa Yahudarə gwa, sə a lees ura i deru Shawulu, ura keetə Tarsussaz. Ura pu weerəkrəz. ¹²Sə rudo maz uza i deru Hananiya pu tottukrə sə yii na' ullə paa, səna oko no'¹³Hananiya iisə Daa Bill gee n geegen paka mazzikrək, kéékuwa yisə mariya moroi Uruselimai.¹⁴Firissa gbi'zaz iisupu bonge maza der riira moollaz tele ina kamu.¹⁵ Daa Bil doosu bonge, ri'gəm, ur neta minde tomsət N teegətti, uzi kamkp riira miil iya i me̱e̱parəi naa gwani naa yanga Israila. ¹⁶N yiisukuyin ni ɓərkin baar nok riira miilak.¹⁷Sə Hananiya ri'gə tor gwaagirə. Sə yii na' ullə paa bonge doowi Shawulu, DaaYeeso gɓə'sarə bilarə apu zakəndə ak, uzi tomte mona oko ar sə Rumsa Billəs na yi'sarə, ¹⁸ni umkpa norak sei una keetə, Shawulurə no'rə ni kokik, ruu sə bo'su batisma. ¹⁹Regə rek sə kine gɓam. I gau naa kubrubai ru'rə te'ka.²⁰Ni sə doo ak ma' dooka paka Yeeso rək ro'teya Billəirə roo, gee ur Waza Billəzzi.²¹ Mariya i meuwai ina eni məsi sə i doo bonge maza azzi wo' mariya i der riira al Uruselima paa? zaa ang noka kangɓən mari firissa gbi'zazzə ina gɓe'i. ²²Ama Shawulu kine gbama dooka pak sə moos Yahudawaiya i gau Dimaskai sə yiisi Yeeso Kweebaazi.²³De bo'rə ru' gənŋa, sei Yahudawai i gagɓəs ni ikpunuk. ²⁴Ama Shawulu me̱e̱gəs daksəka su'a iik, i zo'u sugognarə tuks naa ubla noka i ikpunuk.²⁵ Ama kubrubaiya ulləi i tosu ɓenzə roo, sə i zusu naa windo rək.²⁶De ree Uruselima, Shawulu ii dakənka naa kubrubai, ii pat i sermu sen, i gops timr inge kubrubaazi pa.²⁷ Ama Barnabas pe'tu sə manzaanirə, sə doosi ni Shawulu oktən Daa Bil bilarə paak sə Daa Bil pagnu, sə Shawulu dootə pagn naa gbam Dimaska riira Daa Yeeso rələk²⁸Dakən naa ii ipu torkrə ipu rekrə pag naa gɓam riira Yeeso rəllə. ²⁹Pu gaptə naa Heleniyaawai, ama ii bo ipu yaalə bo iikpu in. ³⁰De uriyangi i gee pakki, sei i kamtu Kaisaariya sə i tomu rekarə Tarsus.³¹Sei ikiliisiya tele diga Yahudiya, naa Galili, naa Samariya timr kissisi, sə i gau naa sera Daa Billəz, naa po'kaa Rumsa Billəs, sə ikilisiya baktə zok. ³²De Biiturus koosə dermerə, sə gə zaa mariya i duu Billairə, i gaupu Luda.³³Erizi sə ree oks maz uza ura i deru Iniyasu pu kittə gwandə zedirə paa, wi' samsara puna zok bo'sənk.³⁴ Biturus doosu boge, Iniyasu Yeeso Kweebaaz rungɓusa pu. Ruum paa a pe' zediya mooi diga ri'ik sei ruu paa.³⁵ Mariya i gau Luudai naa Saruunai tele i og mazzi sə i yere Daa Billə.³⁶Kubrubaaz uza pii gau Yafa i deru Tabita wato uni baa yams. Kitakiizi bo'ro bon tomsa oomis, naa go;num rekarə mariya inpisipairə.³⁷ Ru'a eyi rə kuno sə wər, i neeu i gɓou rora paale.³⁸De' Yafa pu popsa Luda sə kubrubai i gee Biiturus pu roo sə i tom mari ittəko ullo i ooru gee zam erə naa lo'ka pa.³⁹ Biiturus ruu sə i ri'gə yam de'reks i kamu rollirə. Tuuki pat i de' ullo pourə sə ipu go'okrə, i yəsu yalina Tabita sipsin, bəlla i pin yammallə.⁴⁰Biiturus keesi ii pat rollirə, gau dii sə weerə sə yerə we'sikrə doo gee Tabita ruum paa. àà no' de' og Biturus sei ruu paa, ⁴¹Biiturus yiisi na' sə ruuto pa sei iya i esə timrai naa tuuki sə esəu naa zengs. ⁴²Paka ak meegəs zok della Yafallə sə i ma' eska tomr Daa Billə, ⁴³waato ru'a eyi rə te'ka pat Biiturus pu gaptə Yafa, gau naa ura i deru Saminu ura suktto wongnaz.

Chapter 10

¹Maz uza pii Kaisariya riira ulləl Karniliyas, daa ya'ali ɓaara soojairəi a i der ɓaara Italiyal. ²Ur bən maza wessazzi, maza serum Billazzi ur naa gwaaga ullək tele. Esə en mari esək naa ɓəəu pa, koo bənaya pu we̱e̱rək Billə.³Ubla ukarə we̱e̱s taasə naa nimz, og malaikaa Billəz pu zakrə ullə ni rudummak. Malaikazi doosu bonge, ''Karliniiyus!'' ⁴Karliniiyus pi'sə malaika no'rə no̱k ser sə doo bonge, ''Gaya dangwanz?'' Malaikap doosu bonge, we̱e̱rəka mo̱o̱k naa esəkaa mo̱o̱rə a esən mariya una pisipaiyak, de'sapu paari, ina sundumerənni Billə mu. ⁵To̱məm mari ri'ak rekarə Yaafa ina kamtə maza i deru Samiinus, gə ideru Biitrus. ⁶Tiipu Samiinu tibaazə gwa'. Ura gwaaga ullək pu ɓapsa gbonarək.⁷De malaikaa pagnu ezi daa arki, Sei Karliniiyus de̱r iya i bo̱'su tomsai ittǝkǝ.⁸Karliniiyus doosi ina bo̱'rumman yas, sə to̱mi Yaafa.⁹De' ar oo paa nit utarə ipu ri'gəttə billarə paa, ubla te'kate', i reks pou dǝlla i rekənallə ¹⁰sei Biitrus dǝg gwaagrə paa sə we̱e̱rə Bil. sei wodu go̱'mu, ii reka rek, ama mari i bog rekai i kaa dənpa sei no' i riiu.¹¹ Og koli i gbe'rum sə og in una pu tiitǝkrə ni yaluwa ra'səka na'rəuwak dǝlləroo.¹²Ina eni ro boo, do'neta dǝllət naa noiya i usə paai ipu roo.¹³Sə gee gwera pagnu géé, "Ruum paa. Biiturus, ɗe'səm sə atəu".¹⁴ Ama Biiturus ii géé, "Daa Bil, mii n mə'ɗə tǝkkpa ina go'pan pa.¹⁵ Gwera gətə ullə ittǝzza roozə sə doosu géé, "Ina Daa Bil go'rən kaa doo monge go'pa pa". ¹⁶Bo̱'rum ri'eri dən taanə sei inni pe'səm sə gəə paari.¹⁷De' Biiturus inni gbeeu baar pu sundək ina og ruduma emirəmrə, sei mariya Karniliiyus to̱mtii i dǝ'əs su' gwaaga Biiturussəkrə sə i de' ɗaakarə.¹⁸Sə i de̱su géé, ura i deru Biitrus sas gau anya?¹⁹De' Biitrus pu sundek ruduma emirə sei Rumsa Billəs doosu géé gwenum mari taaruko ipu laakarə.²⁰ Ruum paa a duyi kaa sə'rəmpa miizi n to̱mti. ²¹Sei Biitrus ree mariya eyirə sə doosi géé miizi ura i laauwaz i zaa nok anya?²²I doo géé do̱o̱nza soojairǝ i de̱ru Karliniiyusaz maza oomi no̱o̱s Billaz, ura i dowu buta Yahudaawai rəttəz yas.To̱mbaaza Billəz doosu géé na to̱m su' mo̱o̱rə mona zaa ullə gwa, səna ge̱e̱ paka mook. ²³Biitrus doosi gé́é bo tor gwa roo, sei nittə dii i we̱e̱ sə i ri'gə naa uriyangi uri à i keetə Yaafai i de'etuDe ar oo paa i zaa Kaisaariya. Karliniyus pu zo'kirə,de̱tə zeewiya naa ungwaniya ulləi.²⁵De Biitrus tor, Karliniyus raau sə gu'dii bo no̱o̱sku. ²⁶Ama Biitrus Ruusu paa sə doosu géé, "Ruum paa, mii n kwən no̱o̱ska pa, mii bǝn mazzi".²⁷De' Biitrus pu paknurə, tor sə oks mari gənnga i dakən pu ar muko.²⁸ Doosi géé, "I bǝn i me̱e̱me̱n go' ara Yahudawai i dakskən zur koo i rekən rek naa mariya but utakrəkpa. Ama Bil yiise géé kamina doosə koo maz minge go' pa koo oopak pa. ²⁹Uki bo'rə sə n zaa naa sinum pa, i to̱msəne su' eki. Gwannki sə n de̱sna, a to̱msǝne ana su'unyak".³⁰Karliniyus doo géé "Ru'a i ar narko airə bəllallə n pu weerəkrə we̱e̱z taasə nimzi n ok maz uza de'narə miirə naa yalləl bunnǝn.³¹Doo géé 'Karliniyus, Bil geesapu we̱e̱rəka mo̱o̱k naa rekka mo̱o̱rə a essə iya una pissipaiyai. Bil sundusapu paka mo̱o̱k. ³²Nok riik to̱məm maz rekarə Yaafa na de̱ta maza i de̱ru Samiinus sə gə i de̱ru Biitrussas. gaupu ara ɓapsa gbonarəkrə'.³³ N to̱msa dǝ' muko, a geese sə a zaa. Ri'ak epu anng yas Billə mu', sə a gee ina Bil doosa muna doosendə".³⁴Sei Biitrus gbe're su'a ullək sǝ doo gee, "Zemazi n me̱e̱gəsapu Bil təəgə pa. ³⁵Goptǝra riik, koo ne̱e̱ya ura no̱o̱s Bil sə bo'rə ina oominaz, kwekukwen .³⁶A me̱e̱me̱n paka to̱msə mariya Israilaiyak, de' doosi paka tingka gapta wessakre keetə Yeeso kweebaazək ura uzi Daa Billa yasazzǝ. ³⁷Ii naa zura iil bǝn i me̱e̱me̱n neta bo̱'rum Yahudiyan yas, se̱e̱'tə Galili, de Yohanaa bore batisma doo; ³⁸Ina bo̱'rum naa Yeesowa Nazarattaz ni i sə'sunuk naa Rumsa Billəz naa Gbi'kəmmak. Ree mu' naa bo'ka ina oomin naa rungbuka iya seetan pi'tii nok Bil Pin naa urak.³⁹Ee seedaakuiya neta bo̱'rə buta Yahudaawairəttə naa ursalimattə -Yeesowa ́i iu naa bilaa aka vaga raurǝk. ⁴⁰Mazzizi Bil ruutu ubla taazə, sə yiiu géé i ina meeuwaz,⁴¹mari yas pa, ama iya Bil te̱ẽ̃gii, ee yam eya e regə sə e bo' naa ur, de ruutə diga robaamrə.⁴²Doosee e na doosə mari paka Billək ena yiisi ura az, uzi ura Bil te̱e̱guz, bissə mariya ipu na norai naa iya i wəssapuirə paa. ⁴³Ulləzi anabaawai i esə seedaakum, maza duwu naa timr mulləz i ra'səsku ran Hakkeiya ulləi naa riira Yeeso rəl.⁴⁴Biiturus pu dook pakkirə, sei rumsa Billəs tiitə iya i gee pakkiirə paa. ⁴⁵Mariya i napsapu gangs sə i duu Billai, a i zaa naa Biiturusai inni məsi. Nok eskaa Billə tiitə mariya i me̱e̱ Bil pairə paa.⁴⁶Gə i gee mariya eyi ipu pakrə naa me'te somaso sə noos Bil. Sei Biiturus bagə géé, ⁴⁷"Ura ro'kǝn mamaa bo'səka mariya ai Batisma rəm pii ya? De i kwesapu Rumsa Billǝs ni aak".⁴⁸ Sə tosi ina bo'si Batisma riira Yeeso rǝllo, I ooru na bo'rə waa ru' eri.

Chapter 11

¹De' to̱mbai naa uriyangiya ipu Yahuudiyai i gee gee, mariya i me̱e̱ Bil Pai i kweesapu paka Billək. ²De Biiturus zaa ursaliima, mariya ɓaara iya i nauwai rəi, i bi'ru. ³I doosu géé mo̱o̱ a daks zur naa mariya i naupai sə a regə rek naa ii.⁴Biiturus ma' po'gəskini pakki sə doosi géé, ⁵Bopu we̱e̱rək Billə dǝlla zoppallə, ar tonarə , ⁶bo og ɓenz tiitəkrə, naa net somaso roo bondə paa. Sə gə bo og taaza roozə, Do'net naa noiya billə paai somnaso.⁷Bo gee gwera, doosəbo géé, "Ruum paa Biiturus, ɗe'səm sə a təu!" ⁸Sə n doo minge, "Ina puna oosa pan me'ɗe' torka miirə su'rə pa". ⁹Gwera Billə paak iisə gee, "Ina Bil essan kaa doo monge oopa pa".¹⁰ Inni bo'rəm dən taanə sei pe'sum sə gəə billə paari.¹¹Ri'ak, ogən to̱mtəpu mari miirə, diga Kaisariya, ipu de'narə ɗaakaa a pinnakrə.¹² Rumsa Billəz gee mina ree naa ii, i sinkən pa, e' ree naa do̱o̱meiya mii mari bamro, Mazzirə gwa. ¹³Doosee ni ogən To̱mbaaza Billəz de'narə ullə gwa'ak, doosə bo géé bona to̱m mari rekarə zoppa, bona gətən Siimon¹⁴. Doosəkən paka keesəkənak mo̱o̱ naa mariya mo̱o̱rə gwa'ai.¹⁵De n ma' pak naa ii sei Rumsa Billəz tiitə iirə paa ni tiitən aarə paak ublaa ekirək. ¹⁶N sundə naa paka Billək, doo gee, "Yohana bo'sə mari Batisma naa maam; ama i bo'səkǝn Batisma naa Rumsa Billəz".¹⁷Nok riik Bil na esipu esǝk ni esnaa aak ublaa a essən timr Yeeso kweebaazekrǝ, mii neezi sə n sinkən Bil ya? ¹⁸De i gee pakki, i doo una pa sei i noos Bil sə i doo géé, Gǝbǝn Bil essǝpu pu'ka na' a kinka zəngsǝk mariya i me̱u pairə".¹⁹Iya i esǝ timr sǝ ɓərka baara ma'te diga Istifanussə workrǝ sǝ i faks i daa Ursaliimai iya i esə temr eyi i faks rekarǝ buta Fimikiyattə naa Kubrus naa dǝlla Antaakiyallə. I doo paka Yeeso rek Yahudaawairǝ kotto, i dooso uza pa. ²⁰Ama ii uri iirǝ te' mari diga Kubrus, naa kuraane, i zaa Antaakiya sǝ i doosə Helinaawai sǝgǝ i doo paka tingkak Daa Yeeso rək. ²¹De na'a Billək pii iirə paa, mari gənŋa i kwee pakki, yerə sə i duu Bil.²²Doom iire paa ogs mariya i duu Bil Ursalimai sə i tò̱m Barnabas rekarə Antaakiya. ²³De zaa ogs essəka Billək pu rekrə mu' zok yagu, sə baksi eska gbam ina de'es timr Billə kotto.²⁴Nok ur maza oomizzi, yi'is naa Rumsa Billəs naa eska timr, mari gənŋa ba'gə zok Daa Billǝ.²⁵Sei Barnabas kee ree Tarsus nok gwenka Bulus. ²⁶ De re ogsu, sei gətnu Antaakiya. Bo̱'rum bǝlla willǝ-wi' i tookən ar mukǝ, sə kubrusən mari gwaaga Billəkrə. I se̱e̱ derka kubrubaiya Yeesorəi Kiristai Antaakiya.²⁷Zoora elirǝ anabaawai uri i zaa diga Ursaliima rekarə Antakiya. ²⁸Muzo iirə te' ura i deru Agabusaz, ruu paa se Rumsa Billǝs ge̱e̱su bonge, bussuma gbi'mam zak dellə yas, inni bo'rum bəlla Kuluudiyas pun gwantəllə.²⁹Nok riik, Kubrubai ni koo neya le'ennak, i dog bo po' uriyangiya ipu Yahuudiyai.³⁰ I bo'rə ri'eri; i to̱mən B arnabas naa Bulus wees do̱o̱niya ii rə.

Chapter 12

¹Zoora elirə Hiridus gwanz kam uri sə ɓesi baar. ²Iu Yaakubu zeeuwuza Yohaana rəz na fonkaaz.³De og inni yag Yahudaawai zok, sei ree mu' naa kamkpa Biiturus bəlla naasa buroodiya naa yisti pazzəllə. ⁴De kamu sei gbe'su pursinarə se te̱e̱gǝ soojai narkǝ ina geu; sundo géé sei naas na assapu sə bo keetuttu marirə mu'⁵Biturus pu pursinarə, ama mariya Billəi i gau naa we̱e̱rəka Bil ullə paa. ⁶Ublaa Hiridus keetutukunukrə, tuksəro, Biitrus pu kinarə soojai ittǝkǝrə te' dogdǝnzǝz naa sargai. Iya i zo' sugognǝtta i pu de'narə sə gwenu pursinaa ezi.⁷Sei malaika Billəz gbə'surə, sei ra' okəs arki. Malaikazi pog Biiturus pussəllə sə we̱e̱su se doo bonge, "Ruum paa ya' ". Sei sargaiya ullǝ na'rəi i po'rəs. ⁸Malaikazi doosu bonge, "Tə'əm yallən naa ta'ga mo̱o̱i".De' tə'əs, sei malaikazi doosu bonge, "Tǝ'təm yaluwa gbi'wawa mo̱o̱n se a duute".⁹Sei Biiturus duu To̱mbaazi , sə i kee goka. M̱e̱ géé ina tombaazi bo'rǝ eni zǝmazi pa, me̱e̱ géé bopu rudumrəzi.¹⁰ De i ar zo'baaza se̱e̱nzaz, naa a ittǝzzaz, i zaa sugognaa gbi'ka tor dǝllə rookrə, sugogna we̱e̱ssi, sei gbe'rəm naa gwan. sei i kee goo sə tii billarə sei to̱mbaazi daau.¹¹De Biiturus gəə gwandə sundumerə doo bonge, "Ri'ak n me̱e̱sapu, Daa Bil to̱mtəpu malaikaa ulləz sə keese Hiridussə na'rə, naa sundumeya Yahudaawairǝirǝ". ¹²De me̱e̱gəs rii, sei ree gwaaga Maryaamu maiya Yohaanarəz zəkrə, ura Daa ulləz i de̱ru Markussaz, Mariya i duu Billai gǝnŋa i dakən roo ipu we̱e̱rək Bille.¹³De ɗu' sugogna, waa kitakiiz uza i de̱ru Rooda, waa se̱nzi zaa ullə sə bo gee koone̱e̱ziya.¹⁴ De me̱e̱gəs gweraa Biiturussək, nog naa yaksa zok gbe'rǝ sugogna pa, goptǝra rii, sei gəə gwa' naa nom sə doosə mari géé Biiturus pu de'narə goka sugoknarə. ¹⁵I doosu géé, "Mo̱̱o̱ yaasi". Ama ur boo na'as géé Biiturus zi. Sei i doo géé "To̱mbaaza ulləzzi".¹⁶Biiturus ree mu' naa ɗu'ka sugogna, de i gbe'rə sugogna sei i ogu, mǝssǝm kami ii yas.¹⁷ Sei Biitrus yiisi naa na' sə ka'ri géé ina rəəs, sei doosi ni Bil keetunu pursinarək. Doosi bonge, "Doosən Yaakubu naa doomeiya i seetəi". Sei daa arki, ri'gə ar ukarə.¹⁸De ar oo paa Soojai i gee tingka pa koo topa ina bo'rum naa Biiturusandə paa.¹⁹ De Hiridus laau ogu pa, sei de̱s zo'baiyi, sə doo bonge, ina ipsi. Sei ri'gǝ daa Yahuudiya rekarǝ Kaisaariya sə gaptə roo.²⁰Hiridus punaa suksa baar haa naa mariya Taaya naa Sidommai. I dakən se i ree ullǝ. I oorə Blastas ura gbo gwanzaz na po' bo. I laa kinka gapta oomit, nok buta iit, kinə rek buta gwanzzi rəttə.²¹Ublaa i ɗe rekarǝ ullǝk, Hiridus tə' yaləna ullə gwanttən sə gau tengz gwantə sə doosi pak.²²Mari i woo su' géé, "Gweraa billəkki a mazzəkki pa". ²³ Ni umkpa norak, to̱mbaaza Billəz ɓa'u nok noosən Bil pak; gari i regu haa wər.²⁴Ama paka Billək bagə reka mu' sə yas ar. ²⁵ De Barnabas naa Bulus i ɓams to̱msa iis Ursalima, i pe' Yohaana ura i deru Markussaz.

Chapter 13

¹Iya i esə timr Billə Antaakiyaire, anabaawai naa lami uri i pii. Iiyi Barnabas, Samiinu (ura i deru gbama ya'laz), Luukiyas maza Kuraaniz, Maanayan (ura i noo naa Hiridus gwanzaz) naa Shaawulu. ²De ipu no̱o̱sək Billə naa riiwa rekrəu, Rumsa Billəs doo bonge, ''Kaasəsne Barnabas naa Shaawulu, sə ina bo̱'se to̱msa n de̱rnis'' ³Sa'kaa roozə de i ɓams riiwa rekrə ewi, i we̱e̱rə Bil, I saa na' mariiyirǝ paa, i sə'si i wa'i.⁴Barnaabas naa Shaawulu i duu ina Rumsa Billəs doosin, i ri'gə Saluukiya, diga eri i tor ɓark rekarə Kubrus. ⁵De ipu dǝlla salimissallə i doo paka Billək ro'teya Billə Yahudaawairəirə. I pe' Yohana Markus se po'i.⁶De i do̱'o̱s dǝlmeya gbonarə te'ei haa i ree Bafuusa, i oks bookaz uza lamza songrə Yahudawaazza i de̱ru Bayasuuwaz. ⁷Bookazi daks zur naa gwanza ya'amrəz Sarjiyas Bulus ura punaa me̱e̱kaz. Mazzi de̱r Barnaabas naa Shaawulu nok ii geeka paka Billək. ⁸Ama Aliimas, Bookaza ezi ( riizi riira ulləl yer zok) sinni; ii ro'okna gwanza ya'amrǝz eska timra uləllə.⁹Ama Shaawulu ura de̱ru Bulussaz yi'is naa Rumsa Billəs, pi'su no'rə ¹⁰sə doo géé, "Moo waza seitandəz, a yi'sapu naa engku naa sǝǝrǝka at. Moo umkereya go'numrəzzi. A me'ɗik sə a daa rugguska bilətta Daa Billət pa ya?¹¹Gwenum na'a Billək pu moorə paa, a yerk ruz. A ok ubla espa haa ru' urirə. Ni umkpa norak una ni loogag tossǝ Aliimas no'rǝ oko pa sə laa maza maakuz. ¹²De gwanza ya'amrəz og ina bo'rəmman, esə timr sə zok məsu naa kubruskənaa Billək.¹³Sei Bulus naa doowiya ullə ri'gəttəi i ruutə diga Bafuusa i tor ɓark i zaa Bariyaata buta Bafiiliyat. Ama Yohana daati sə gəə Urusaliima . ¹⁴Bulus naa doowiya ulləi i ri'gəttə diga Bariyaata sə i zaa Antaakiya buta Bisiidiyattə. Ubla ǝngəskənaa Yahudawairək sei i tor Gwaaga Billəkrə sə i gau dii. ¹⁵De i zangə dookai naa Rababaiya anabaawairǝi, do̱o̱niya gwaaga Billəkrəi i doosi bonge, "Uriyangi ina punaa paka wengrǝskarǝk rekarə mariya airə doon".¹⁶Sei Bulus ruupa sə tǝg na' sə doo géé, "Ke̱'en to' mariya Israilai iya no̱o̱s Billai.¹⁷Billa mariya Israilairəi te̱̱e̱gə daiya aai do̱o̱ sə no̱o̱s mariya ii dǝna i gabtən Masarattə, naa gbi'kəmma ulləm sə keetətti. ¹⁸Wi' zu' ittəi pu buuk tirmlə nok ii doolo roo naa íí.¹⁹De wo'sapu mariya mə'te gbansa buta Kan'aanattə sə essi ɓinti. ²⁰Neta bo̱'rəm eti yas ar an wi' zu'zur naa zu'ittei naa komnai. De netti as, Bil essi ze̱e̱ba bissei zakarə zoora Samaila anabiya Billəzzǝllə²¹Sa'kaa roozə mariyi i íí gwanz sei Bil esi Saawul waza Kishsəz, me̱e̱la Bilyaaminu rəllə, de wi' i ar zu' ittei. ²²Bil keesu gwantirə, ruus Dauda na gau gwanza iiz. Daudarəzi sə Bil doo bonge, 'N kinə pu Dauda waza Yaasa rəz, na gau maza N ííuwaz mində timlə, nok səna bo̱'rə ina N íí na bo̱'rən.'²³Diga zeewa maza azzəzi sə Bil to̱mtə Israilai Kweebaaz, Yeeso, ni dogǝn bo bo'kǝnak. ²⁴Ina eni ma' bo'rumka bəlla Yeeso zan dənpallə, Yohana se̱e̱ doosǝ mariya Israilai yas paka batismaa pu'ka na'rəz. ²⁵Yohaana pu bamsək tomsa ulləssə doo géé, 'I me̱e̱ inge mii ne̱e̱ziya? Mii ura roozi pa. Ama ke̱'en to,' uza pu zakrə miirə sa'ka, ura koo gweraa ullə tagrək n reks binsəka paz.'²⁶Uriyangi, yangiya Ibrahim rəi, naa iya ipu iirə te' i noos Billai, aarəzi i tomtaa paka kweekarə ak. ²⁷Iiya i gau Ursaliima na gwanniya ii, i meeu, koo i me̱e̱gəskən paka anabawairə i zangə ubla ǝngəskarək pa; Nok ri'ik i yi'is paka anabaawai i dook naa bilaa ikkpa Yeesorǝk.²⁸Koo de i oks ina to̱o̱ ika imnunpa i oorə Bilaatus na iu. ²⁹De i ɓams neta pu biisintǝt ullə paat i tiitutu rauwirə paa se i gbou gagəllə³⁰Ama Bil ruutu diga roobaamrə. ³¹Ru' gənŋa pu gbəsək iya i zaa yam diga Galiili zakarə Ursaliimairə. Mariyi iiyi seedaakuiya ulləi rikak.³²Nok riik epu kamtǝkǝn paka tingka Bil dogsə Daiya aai do̱kakre: ³³Bil de'es do̱ka ak aa yangiya iirə, no'ka riiki sə ruututə Yeeso roobaamrə. Ina gǝ pu biisǝnnən rabaaza ittəzə gessəzzə: 'Moo wazza miizi wonka n gapsapu Daa mooz.' ³⁴Naa ruuska ullə i ruusunu robaamrək nok zoka ullə kanaa bumpak, doo géé: 'N eska sə'səma oomi Dawuda rǝm.'³⁵Nok riizi səgǝ doo Rababaaza gessəz uzarə, 'A daak sə zoka ura mo̱o̱re wessazzək bumpa.' ³⁶Nok dǝna Dauda naa baasa ulləs i bo̱'on ina Bil iin, sə wərak, i iiu Daiya ulləirǝ pourə sə bums, ³⁷ama ura Bil ruusuz bum pa.³⁸Nok ri'ik na gau naa me̱e̱ka iik uriyangi, maza azzəzi i doosən paka ra'asǝska hakkeirək. ³⁹Ulləzzi koone̱e̱ya ura esə timraz kink gbiska, ne̱ta dookaiya Muusa rəirət i gbiskunǝn patrǝ.⁴⁰Nok ri'ik ge̱e̱n ge̱n ne̱ta anabawai i doot kanaa bo̱'rəm naa ii pa: ⁴¹ 'Gwenən ii mariya i saa mari, gamn naa məsəm sə i wo̱'; Nok Npu bo̱'o̱k to̱msǝ dǝna iində, To̱msa i eskən timr pas, koo uza na doosən.'"⁴²Ni Bulus naa Barnabas i ri'gəkǝnnak, mari i oori géé ina doosubo pangni geben ubla engəskaa yahudaawairǝ kootǝkakrǝ. ⁴³De i faktə, Yahudaawai gənŋa naa iya tor Yahudaawamrəi i duu Bulus naa Barnabas iya i doosi ina reemu' naa bo̱'ka go̱'numma Billəm .⁴⁴De ubla ǝngəkaa Yahudaawai rək ko̱o̱te, mariya dǝllirəi yas i tookənka nok geeka paka Billək. ⁴⁵De Yahudaawai i og bansa esi, i yi'is naa keerəs sə i pag ina Bulus doondə paa sə i də'u.⁴⁶Ama Bulus naa Barnabas i pag naa gbam sǝ i doo géé, ''Go̱'go̱n e se̱e̱k dooskǝn ii paka Billǝk. De i mu'sapu sǝ i yii i to̱o̱ kinka zǝngsa ɓampas pa, es e yerk iya i mee Bil pairǝ.⁴⁷Riizi Daa Bil doose̱e̱ géé, 'N de'sǝn puni oosak iya i me̱e̱ Bil pairǝ paa, nok sǝ i kam paka kweekarǝk koo araya dǝlle te' yas.'''⁴⁸De iya mariya i me̱e̱ Bil pai i gee rii zok yagi wessawe sǝ i no̱o̱s paka Daa Billǝk. Mari gǝngna iya i kink zǝngsa bampassai i esǝ timr. ⁴⁹Paka billək faks attirə yas.⁵⁰Ama Yahudaawai i sukrə iya i esǝ zur sǝ i no̱̱o̱s Bil wessai, naa do̱o̱niya dǝlləi. I sukus Bulus naa Barnabas sə i neni, i keesi bapsa buttirə. ⁵¹Ama Bulus naa Barnabas daggbus kəəga iirə dəntək səna gau seedaakom iirə paa. I ri'gə della Ikooniyallə. ⁵²Iya i esə timr Billəi i yi'is naa yaksa zok naa Rumsa Billəz

Chapter 14

¹De ipu Ikooniya,sei Bulus naa Barnabas i tor rora Billǝ Yahudaawairəllə sə i doosə mari pak haa bansa mariya Yahudaawai naa Heliniyaawairǝi i esə timr. ² Ama Yahudaawai iya i gee to' pai i ru'gus timteya mariya i me̱e̱ Bil pairəi, sə i og uriyangiiyi e̱nkabai wi'.³I lo'tǝ arkirə, sə i pak naa gbam naa gbi'kǝma Daa Billǝm, sə esə seedaakum paka ullǝ go'numrəkrə. Bo'rə naa bilaa eski alaamai naa ina məsəmrən Bulus naa Barnabassǝ na'rə. ⁴ Ama mari gǝngna dǝllire i markən: ii uri kanaa Yahudaawairǝkrǝ, ii uri boo kanaa to̱mbairǝkrǝ.⁵De mariya i me̱e̱ Bil pai naa Yahudaayawai yas i yaan do̱o̱niya ii ina yedə Bulus naa Barnabas sə ina to'gi , ⁶i me̱e̱gǝs sei i nog rekarə Likaaniya, naa Listira naa Daabra naa dǝrmeya ke̱e̱rairǝ, ⁷arkirə, i dook paka tingkakrə.⁸Dǝlla Listirallǝ maz uza pii i dinngu lendǝzzǝz ko̱o̱ gwandə dəntə paa, me̱'ɗe ri'gət pa diga i dinngnuk. ⁹Mazzi gee Bulus pakrə. Bulus pi'su no'rǝ sə og punaa eska timra i go̱'o̱skunuk.¹⁰ Sei təg gwera naa gbam sə doosu géé, "Ruumpa a de' naa dǝnta mo̱o̱t." Sei mazzi gir, ruu paa sə ko̱o̱s arki naa ri'gət.¹¹De bansa mariiyi i og ina Bulus bo̱'rən, i təg gwera naa me̱e̱la Likodooniyal sǝ i doo géé "bil tiittǝpu aarǝ ni marik." ¹² I de̱r Barnabas géé "Zabsa," ur Bulus boo "Hamiisa," nok uzi maza pagaz. ¹³Sei tozza Zapsarǝz, ura gwaaga billa ulləkrǝ pu kur dǝllək, kamtə ne̱ga yaari naa buruma tettəm sugognǝttǝ; ur naa bansa mariiyi bo za eski net ma'antət.¹⁴Ama de to̱mbai, Barnabas naa Bulus i gee pakki, sei i taagəs yalləna iin sə i nog na gbakǝs goka bansa mariiyirə sə i woo su' paari ¹⁵sə i doo géé, "Mariya ai, nok an sə i bo'rə neta ri'at ya? Ee bǝn mariyi naa sundume ni iik. E kamtən paka tingkakki, daan ina ipu bo'rəkrə an sə i noos Bil, ura go'rə ara paak, naa diik, naa Gbona naa neta pu root yasat. ¹⁶ Uzi dena arandə da̱a̱ mari ina ri'gə ni goosnik.¹⁷Naa riik daa zura ulləl rii sedaakum pii pa pa, na riik yiisǝn go̱'num, Kamtən maam naa wi' a i go̱'o̱i, gəbən esən rek naa tingkaa timterək. ¹⁸Naa pangna am, de̱ke̱r sǝ Bulus naa Barnabas i le'en bansa mariya eyi eska net ma'ant iirǝ.¹⁹Ama Yahudaawai uri diga Antaakiya naa Ikooniya i zaa sə i səərə bansa esi. I to'gə Bulus sǝ i gou sə i keesu dǝllirə, i me̱e̱ géé wərapu. ²⁰Ama de mariya i duu Billai i de' ullə paa, sei ruu sə tor dǝllə te'. De ar oo paa ur naa Barnabas i ri'gə Darba.²¹De i doo paka tingkak dəllirə sə i kinə kubrubai gənŋa, i gətə Listira rekarǝ Ikooniya rekarǝ Antaakiya.²² I bag we̱nrəska timra kubrubairəl sǝ ina ree mu' naa eska timr. I doosi bonge, naa ɓərka baara gənŋalli sə a tork gwanta Billəttə.²³De i təəgesipu do̱o̱ni kala ar tookǝnkaa iya i esǝ tirmlǝkrek, se i we̱e̱rə Bil naa mu'uska rek, i daai Daa Billa i ese timr ulləzzə.²⁴ Sei i ar naa a Bisiidiyak sǝ i zaa Bamfiiliya.²⁵ De i doo paka Billək Bariyaata sei i ri'gə Ataaliya. ²⁶Diga rook, i tor ɓark rekarə Antaakiya ara i esǝn zur nok go̱'numa Billəm nok to̱msa rikak i ɓamsas.²⁷De i reksapu Antikaaya, i daks mariya i duu Billai ar muko sə i doosi ina Bil bo'sin yas, naa ni gbe'rən sugognaa eska timrlək Mariya i mee Bil pairək. ²⁸I lo'tə aa eri naa kubrubaiyi.

Chapter 15

¹Mari uri i zaa diga dəlla Yahudiyal, rekarə Antikaaya se i kubrusən uriyangi, i doo bonge, ''Ina nawun ni dookaiya Musa i doonak pa i gɓiik pa.'' ²Ina anni kamtə sinəm iirə te', íí naa Bulus naa Barnabas. Sei i tom Bulus naa Barnabas naa uri iirə te' rekarə Ursaliima ina ogs manzaani naa dooni sə ina desi pakkirə.³De' mariya Billəi i tommi, si i kóós buta Finikiya naa Samariya, i doosək mari ni mariya i kwee Bill pai gè ni tubukunak sə yag uri zok oomi. ⁴De' reks Uruselima sei mariya i duu Billai, naa kubrubai, naa dooni i kwee oomi sei i dosi ina Bill bo'sin.⁵Ama uri, iya ii esə timrai, mari farisaawai , iruu sǝ ii doo gee, sei ina na̱u koneya, gǝbǝn na duu ro'oknaiya Muusa rǝi.⁶ Sei kubrubaiya Yeeso rei naa do̱o̱niya rorra Billǝllei, sǝ i dakkǝn sǝ i' wi'gǝs pakki.⁷De' i yaan pakki haa, sei Biiturus ruu paa sə doo gee, uri yangi, i meemen diga ma'karə, Bill teegu iirə te' ina sə ina gee paaka Billək, sə ina esə, ina geek paka Billə sə ina esə timr paa. ⁸Bill meemen timteya iiy, seedisini esni rumsa Billəs, ni gwan bo'sənaak. ⁹Bill masa aa naa ii pa, sə neks timteya iiy okapa naa eska gongga.¹⁰Noka ri'ik nok an sə a̱ yaan gweka Daa Billya sə i yaan gumsuka kubrubai gumsa mo'osya? ama è es timr, ¹¹nok se'səmma Daa Yesso rəm sə a̱ kine zengsa ɓampas, ni iima i kinnən eki".¹²sei bansa mariya eyi sei i rees diikadi' sə i ke'so Barnabas naa Bulus. Ni i ipu doosəkin mari pakrək, naa nata mesəm rət.¹³De i daapu pakki, Yakubu doo bonge, uriyangi ke'səne to', ¹⁴sei Biiturus ma' doosiki ni Billa paal ma'an gɓaaka mariya ulləiyak, nok Billa paal ko'os ar sə ara mariya ulləi ni i gɓaanak.¹⁵Paka ak pu wessawe' ni paka anabaawairək yak, ni pu biisənən nak, ¹⁶sa'kaa roozə n gətək, sə n zaa wom gwaaga Daudarə kasək; gə n ruusuk dooma room. ¹⁷Noka mariya i seetəi sə ina laa Daa Bil, waato mariya ipu miirəi. ¹⁸Ri'zi ina Daa Bil doon, gwanzi keetətə neta at diga do̱o̱.¹⁹Noka ri'ik sunduməya miirəi uyi, kai damə mariya i duu Billai pa iya i getən zura iil Biilə,²⁰ noka ri'ik è biisəki ina daa bo'ka neta go'pat, deu duuka do'oz, naa kimaki', naa tekɓɓa ina naa kwaalan.²¹ Diga doo iya i kubrusən paka Billək i pii, naa rababaiya Muusarə i zangəi ro'teya Billəirə kala ubla asawe.²²Sei kubrubai naa dooniya rora Billəl roi i og' go'gon bo'ka teegə uri diga bondo te'ka sə boka tomi Antakiya, sei i tom Yahuza,(ura i deru Barsaaba), dooniya gwaaga Billək rəi, sə i tomi Antakiya naa Bulus naa Barnaba. ²³I bii gee kubrubai, naa dooni naa uriyangi rekarə menkirə, Antakiya naa buta Suriyat naa Kilikiya, de'eskəngka!²⁴De' è gee pu, ii uri iirə te'ka i ruus hakkilo a iiz, naa pang na seerəmrən è doosi ri'pa, ²⁵sei è og go'gon, de' su'a eek pu muko è tongɓən mariya yè'niya èirə. Naa Bulus naa Barnabas iya i gwayiyai.²⁶ Iya i esə zəngsa iis nok Dangwanza aaz Yeeso Kweebaaz.²⁷Nok ri'ik è tomtun pu Yahuza naa Silas, i bən i doosəkəndon neta root naa su'a gwanirək. ²⁸ Nok rumsa Billəs og go'gon, nok too ri'zi. ²⁹Kai pogo neta i ɗe'sə maiyat pa, naa tekɓa gala naa ina i ɗe'espan naa latər, ina daapu neta eti i gak wessa. Gamn kaskas.³⁰I boo de i faksi , i ri'gə Antaakiya i ree toogǝs mari sə esi wasiika. ³¹De i zangə zok yagi wessawe'. ³²Yahuuza naa Silas, naa anabaawaiyi i bagsə mari gbam naa pagrəm genŋa sə i wengrəsi.³³De' i bo'ro yanga ru', arkirə sei uri yanggiya ii i faasi kaskas gəəkarə iya i tomtii rə. ³⁴Ama og go'gon bo gau eri, ³⁵Bulus naa Barnabas boop i gaptə Antakiya. naa uri gegga. I kubrusən sə gə i doo paka tingkak danggwanzək naa uri gegga.³⁶De' i lo' topa sei Bulus doosə Barnabas gee ri'ak gə a gəə a kootuto uri yangi dermiya a keetini sə a dootun paka Bilļəkrəirə sə a gwemti ni i piinsak.³⁷ Ama Barnabas ii pe'ka Yohana ura i deru Maekusaz, sə bo rəə yam.³⁸ Sei Bulus gee go' ara a pe'kən Markussak pa , nok gəəpu sa'ka; daataa diga Bamfiliya bəlla kamtoms naa aapa³⁹Sei sənəm ruuto gwanirə te'ka wessawe sə Barnabas pe' Markus, sə i tor ɓark rekə Kubrus. ⁴⁰Sei Buluis teegə Silas naa sə dayi. Uri yangi bo i esi Daarə rə na'rə. ⁴¹Sei koos Siriya naa Silisiya sə wengrəs mariya i esə timrai.

Chapter 16

¹Bulus bən, zaa Deeba na Listira ur uza pii tombaaza Yesso rəz gau Litira i deru Timoti, maiya ulloz Yahudaawazi naa daa uloz boo maza Helinawaazzi. ²uri yangiya ulloi i gau Listira naa Ikooniya i zanu wessawe'.³ Sei Bulus ii Timoti na keesbo bilarə sə bo nau nok Yahudaawaya bo pu yamm ai i meemen daa ulloz maza Helenaawazzi ,⁴De' ipu ri'gəttə delməi ro te'kazi mariya ro'teya duuka Billəirəi sə i doosə ina duu kanaa kubrubaiya Yesso rə naa dooniya uruselima rəi i biin. ⁵Mariya i duu Billai gè i bagə zok mu'ka mu.⁶Bulu naa mariya ulloi, i koos demiya Firiziya naa Galatiya nok, rumsa Billəs ro'ni pak, buta Asiyattə. ⁷De' i rəktitə wəkənaa buta Misayattə, sei iyaa ni i rəkən buta Bitiniyattə ama rumsa Yesso iisi pa.⁸ Sei i kee buta Misiyattə dii buta Tarwaasattə.⁹Rodum zasə Bulus, sə og yaramaz uza bəlla roolo gwandə mu' maza Makadooniyaz pu de'narə sə oru bonge ga'tum diga Makadooniya zakarə eerə səna po'bo. ¹⁰De'bo og rudummi sei pe' bila rekarə Makadoniya, zemazi eema gwan Billi derə ena zaa doosun paka ullok.¹¹Diga roo, sei a ruu a tor ɓarkrə roo Tarwasa, sei è bagə ri'gət rekaro Samutaraki, de' ar oo sei i kintə ara Niyabolis,¹² diga roo, sei è ree Filibi buta Makidoniyattə, della gɓi'lalli arkiro buta Yahudaawai rətti. ¹³È bo'ro yanga ru dellirə sei ubla enggəskarə, è kee goka ɓapsa womarə è mee enge è kingk ara è noosəkin Billak, sə è gau dii, sə è dooso kitakiya è zaa yammai.¹⁴Muzo iya i keesə toz, i deru Lidiya, ura yingə zahaza maza Tayatara, kita kiiza noos Bil pazzi sə Daa Bil gɓe'rə timra ulləl sə me̱e̱gəsən ina Bulus doosun. ¹⁵De i bo'su batisma naa mariya ulləi gwa'ai sə oorə, bonge, ''De i me̱e̱pu mii n esəpu timr Billə, zan i tii miirə gwa'.''¹⁶Ubla uka ipu rekrə ar weerəka Billək rə, sei i sar naa waa kitakiiz uza ura kamtə toms naa maiyaz, de' bo gwenu haa sə kiinin neta gapta dəllət nok gwenkaki. ¹⁷Sei ɗe'wee duuka tan mii naa Bulus sə təg gwera, sə doo bonge, mariya seeniya Billəi, sə doosə kweekaa ullok.¹⁸ Bo'ro ri'eri ru'naa ru' haa Bulus baar gomu, sə doosə mai gee n pu doosəkəndo, nok riira Yeeso rəl daan waa kitakiiza az!¹⁹De' uriya i gau yammai, i og kingkaa iik de'sapu, sei kam Bulus naa Silas sə gowi haa rekarə su' luumaro mariya i bis bisai ii ree mu. ²⁰De' i kamti bissə mu i doo bonge, mariya ai Yahudaawaiyi sə i ruus hakkilo dəllallə. ²¹I gee ina pu weesan sə è kankpən tomsanpa, ni éé mariya Romawaiyak pa.²²Sə bansa mariyai, i ruun Bulus naa Silas. Sə maza bis,bisai i ruusəserə sə i taagisi yalina iin, sə tusi i daai kotto sei i daai,²³ de' i ɗa'ai haa i kami i gɓe'si pusuna rə, sei i doosə mariya i zo' pusuna ina dogi oomi.²⁴ De' urzi gee pakki sei kosi pusunarə roo sə i dogdus denta iit naa sargai.²⁵De' te'teeg doos sei Bulus naa Silas ipu weerəkrə Billə naa zindəka ges, pursənaiya eyi i seetə i ke'si²⁶ to'pa sei but lamo sə diblaa rora pusunarəl eli lamto, ni unga norak sognətti gɓèrum, sə kooneeya sargaiya i dogdusəniyay i bins.²⁷Maza gyeu pusuna ezi weetə og songnut pusunarǝ eti wengga, sei kees wèèga ullok, bo ik zura bondol, ullo okarə mee bongə pursunayyi i nogpu. ²⁸Sei Bulus woo su' naa gɓam sə doogee koo a eu zura mondol pa, epu ari pat²⁹Ur zo'ar der ra' sətorun roo zok ning mu'kamu naa ser, səree kasə Bulus naa Silas sə mu³⁰ sə keetiti goo gwani pat, sə doosi gee Bill naa zo'a n bo'ra an sə n kwe zura mindel ya? ³¹esum timr Billə, a keek ɓerka baallə moo naa gwaga mook.³²I doosu paka Billək naa koo neeya gwade gwa'az, ³³sei maza zo' pusuna ezi pe' Bulus naa Silas gwade gwa' sə negri si nogrumma iim, sə i bo'su batidma naa gwaaga ullok pat bəlla elirə. ³⁴Kamti gwadə gwa' de'es reka gwanirə mu zok yagu haa, naa gwaaga ullok pat, nok i esə pu timr Billə.³⁵De' ar oo iya i bisbis eyi i tom mari ina dosə mariya eyi ina ri'gə, ³⁶sei ura zo' pusuna ezi dosə Bulus paka rook, dosu bonge iya i bisnis ay ingə ina ri'gə, ri'ak gə ruutun i ri'gə³⁷Ama Bulus doosə bonge i ɗu'ee marirə te'ka naa aibei uri pa, ee boo é Romaawaiyi, sə i ɗonsə pusunarə, ri'akgə bo nengkee ɓo'rare ne? zemazi, ri'zi pa; sei dei i zak naa zura gwanirəl, sə i keesə.³⁸ Iya naa ɗa'atai i gen pakki gwanirə marirə: i gee ser, noka i geen boo Romaawaiyi;³⁹ izaa oori ina ɓes baar, de' i keesi, i oori ina kee diga dellirə.⁴⁰Sei i keetə diga pusunaa zirə, sə i tor gwaaga Lidiyakrə: de' i og uri yangi, i doosə paka Billək, sə i ruu i ri'gə.

Chapter 17

¹De i atə dermeya Amfibolis naa Aboloniya, sə i zaa della Tasalonikallə. Ara rora duuka Billə Yahudawai rə. ²Bulus ree ire ni keesənak , sə i ma' ziigəs ka pang haa ublut enggəskəna Yahudawai rək den taane, deu rababaaza Billəzzə te'³Pu gɓè'rək rababaaza Billəzzə, sə po'gəsini gee gau dolezi kweebaaz na ɓərpu baar sə gəbən na ruuto gagəllə. Sə doo Yesso a n pu doosəkənnu ro az uzi kweebaaz. ⁴Sei ii uri, i kwee pakki sə iduu Bulus naa Silas, gebən bansa mariya Heleniyawai rəs, naa kitaki' ki'a gɓi'kiyay.⁵Ama Yahudaawai uriya i mee Billpai, i ri'gə naa warkiis i pètə yaramari uri su' luumorə sə i daks bansə yam, sə i yaan ruusuka ya'am sə i tor Yasondə gwa', sə i laa ina keetətubo Bulus naa Silas bansa marirə mu'.⁶ Də i oks mariya eyi pa sei i gopto Yason naa uri yaggəya ulloi, sə i kamti mariya i bəsbəssai deləreirə mu, sə i woogo sut gee mariya ii ruus ya'am dlləi i rəktətepu. ⁷De Yason tiisə gwandə gwa, sə i mu'us duukaa ro'oknaiya Kaisarrəi, sə i doo bonge, uza pii, boo gwanzi i deru Yeeso.''⁸De' bansa mariya eyi naa dooniya dəllirəi i gee ina bo'rumman sei baar gomi wessawe'. I⁹ fasi pa, sei də i kwee wess Yason də naa iya i seetəi.¹⁰Tukksa roosə uriyagi i tom Bulus naa Silas ina ri'gə Biiriya, de' i reks arkiro sə iiree tor rora weerəka Billa Yahudaawairəllə.¹¹ Too Yahudaawaiya ai i ar mariya Tasalonikaawai daamrə nok i kwee pakki nat ittərə sə i duugusə rababaiya Billəi kala ubla səi gwene inni pu ri'ya. ¹²Noka ri'ik uri gegga i esə timr Bikkə haa Heleniyaawai uri kitaki' naa yara mari uri gegga.¹³Ama de' i gee Yahudaawaiya Tasaloonikai i gee Bulus pu doosuk mari paka Billərə( Biriya) ii sə i sugo banasa mariya eyi sə i laksə timte,¹⁴ De' arkiro uri yangi se i toom Bulus rəkarə (Bahar) ama Silas naa Timoti i see sa'ka. ¹⁵I keetitə Bulus bilarə i kamu rəkarə Atina, sə tomi rəkarə Silas naa Timoti ina zaa ya'ya sə i ri'gə.¹⁶Dèna Bulus rəksən Atinan, baar gomu go'mago, nok oksə koo araya mariya i duu doiyayyi. ¹⁷Kala ubla pu wi'gəsək pakrə rora Billəllə, naa Yahudaawi naa ii uri iya i duu Billai naa iya oksə popsa luumo roi,¹⁸Haa wongka i uri, Abikuriyaawai naa Sidokiyaawai iya i meegəsən pakkai, i sar yam. i uri i doogə ura woogə su az doo anya"? uri gee uraz doosə mari paka noosuka do'ozzəkki, noka dosən mari paka Billək naa ruukaa Yesso rək diga gaggəllək.¹⁹I pe' Bulus sə i kamu Tudu Arasa sə i desu gee doosumee irin kubruskənaa pakki saa kubrusəneeya? ²⁰noka a kubrusənee neta pattat è ii meeka anni ma'naa rooz ya.?²¹ Noka ri'ik (Apinaawai naa mara gəni a i gau aarəi i laks bəlla iil zuk nok sə ina doosubo ina pənnan naa abo bo'kan.²²Bulus ruu sə de', gwaniya Tudu Arasarə te'ka sə dooge moi mariya Atinai n meemingge moi mariya i duu Billaiyi naa bilaa pakya pat. ²³De'ipu koolurə sə gwenə ina i go'ron sə i noosun Billan n oks bagadiya iirəz ma'karə net naa biit uya paa gee nok Billa ii mepal i duuri', ura n noosə sə i meu pa ezi uzi sə n pu doosukənnurə.²⁴Billa go'ro dell naa koo anyarəl, uli Billa paaril naa dellel, gau rora aduwa i wommu naa na'allə pa.²⁵ No'rik laa pu'ka naa na̱' a mazzən pa, naa i dookən mongə laan una pak de' uzi esə mari yirku naa essik, naa koo anya pat.²⁶Diga maza moozo sə ɓeetə del sə ina gau dəlləroo naa koosuka gapta iit, naa wongka naa but utarət. ²⁷Nok, ri'ik a laa Daa Bill iikaa ullok rə ina laau nok anya pu arii na koo uza arə te'pa.²⁸Nok uzi saa gau dellə sə a pii dellə ni uri i doon umtak aama a̱a̱ zewwa ulloiwi.²⁹ De' a̱a̱ zewwa Billəwi too ara sə aka riin Bill naa weesak pa naa mara wiiz go'ro naa na' gwandei akpa.³⁰Doogə Bill keesaa neta go'pattə te'ka, Bill doo bongə koo neeya na pu na' ³¹Nok Bill de'sapu ublaa i zeesəkən bissa wessawe'es, Bill yiisə pu mari maza teeguz de' ruuto pu diga gaggəllə gə.³²De' mariya i gee paka ruukarə gaggəllək sə i ruu naa gɓədimi, Bulussə paa naa uri gee, deu pakak rə paa è ii geeka ina a̱ dookan. ³³Sa'kaa roozo sei Bulus daai. ³⁴Ama mari uri, i gətə ullo, sə i duu timr mulo, naa mariya Diyonisiyas naa dooniya Tudun Arasai, naa kita kiiz uza i deru Damaris naa ii uri.

Chapter 18

³Sa'kaa roozo, Bulus detə Atina sə ree Koronti, ²Arkiro oks Yahudaawaz uza, i deru Akila maza Fantassazi. Lo'pa zakaa ullok buta Italiyat naa kiiza ulloz Bikisu. Des ro'oknai gee Yahudiyai ina daa buta Romawat.¹ Sə Bulus ree iiro, Bulus tom naa ii, nok tomsa roos muso i go'ro nu'tə yam, rə tii ire sə i kam toms yam.⁴Bulus dingge paka rora noosəka Billəle, Bulus gau timtiya Yahudaawai reinaa mariya i duu Bill pai.⁵ De' Silas naa Timtawus i zaa Makidooniya, Bulus ree mu naa dooka paka Billək. Haa rikak ree mu naa doosuka Yahudaawai, ina mee kweebaaz uzi Yeeso.⁶ De' Yahudaawai i mu'us sə i laksu timr. Bulus dagɓis yalina ullon, doosi bongə hakkei ipu ində zullo, mee gee i gɓe'ek mariya i mee Billpairo.⁷Sei daa arki sə ree gwaaga Titus rə Yustus, ra noos Billaz, gwaaga ullok, pu rora Billəllə mu. ⁸Sei Kiribus, donza ror Billəz, esə timr Billə naa gwaaga ullok pat ii duu Bill. Mariya Korintus i uri i gee paka Bulusək sə i esə timr Billə sə i neeyi batisma⁹Billa pall pag naa Bulus tukso doosu gee kaa serum pa, rem mu naa dooka paka miik ka rees pa. ¹⁰n pu naa moo, maza ɓe'eskaz piipa nok ipu naa mari gegga delle te'ka. ¹¹Bulus gau dellə roo wir naa seer bamro pu kubruskini paka Billəkre gwanire te'ka¹²Bəlla Galiyos pun gomna buta Akaya Yahudaawai i ruun Bulus naa timr mulo sə i kamtu bissə.¹³ I doo bonge, ''Maza az səərə mari sə i noos Bil ni dookai i dook pa.''¹⁴De' Bulus ma' pak denpa, Galiyos dosə Yahudaawai aibeiya payi bo'riya, naka paka go'pakki ko naa leeki, i Yahudawa sei n ka ɓəs baar. ¹⁵Ama de' pakki, des uri pakkirə paa, rekarə dookaiya iirə sə i wi'gəs te'ka mee ii, gamn naa maza bis bissaz pakkiro paa.¹⁶Galiyo doosi ina ruu ina daa ar bissi. ¹⁷ I kam Sastanitu doonza rora Billəlləz, sə ina ɗu'uw ror bissiro roo mu'. Ama Galiyo una kassu naa ina i bo'ron pa.¹⁸Bulus de' gau arkirə, ru' genŋa, sə wa'vuriyangi sə i ri'gə Siriya, ur naa Biskila naa Akila. ¹⁹De' i zaa Afisa, Bulus daa Biskila naa Akila roo. Ama gwan ree rora Billəllə sə wi'gisə Yahudaawai pakrə.²⁰De' des Bulus naa ree mu',naa gaot asoo mu'usl. ²¹Sei wa'ai gee,sei mina getə ubla ukaro Bill na ii. Sə ruu diga Afisa se tor ɓark.²²De' Bulus tii Kaisariya, ruu ri'gə rə de'etə mariya Billəi, sə ri'gə Antakiya. ²³De ree gau roo topa, Bulua daa arki sə koss dermiya Galitiyawa naa Fijiyawa, sə duu dermiya sə doosi paka Billək.²⁴Akirə, Yahudaawaz uza i deru Afolos zaa Afisa, ur maza Iskandaariyos sazzi, sə mee paka Billok oomi.²⁵ I kubrusən Afolo paka Bilok wessa, də' meegəsun paka Yesso rək, sə kubrusən mari wessawe, ama ur mee batisma Yaya rəzzi tan.²⁶ Afolos ma'pak naa gɓam rora Billəllo, de' Biskila naa Akila i geu, i pe'eu sə kubrusənu paka Billək oomi,o.²⁷De' ii gəəka buta Akayattə, uri yangi i puusu dosuka pa Billok oomi ni timra ullol kweekənak, i bii rekro mariya Billoyrə, gə' ina kwəəu. Urbo de' reks, rə masə mari esək wessawe rekaro mariya i esə timr Yesso rə naa go'num , ²⁸Də sən Yahudaawai mariya eyiro mu' sə yiisi paka Billokn doogee Yesso uzi kweebaaz .

Chapter 19

¹Bǝlla Apoolos pin Korintussak, Bulus ar buta ge'rǝttǝ sǝ ree dǝlla Afiisusallǝ. oks kubrubai uri roo sǝ ²doosi géé, " I kweesapu Rumsa Billǝs ya i esǝn timr ak?" I IIsu géé, "E ouwo, e me̱ɗa geeka una Rumsa billǝssǝ paa pa."³Bulus doosii géé, "I bo̱'sǝn batisma ne̱e̱rǝ riilǝ ya?" I iisu géé, "Batismaa Yohana rǝz." ⁴Sei Bulus doosi "Batismaa Yohana rǝz a pu'ka na'rezzi. Doosǝ mariyii ina esǝ timr ura zak ullǝ sa;azzǝ, waato Yeeso."⁵De mariiyi i gee rii, i bo̱'si batisma naa riira Yeesorǝl. ⁶De Bulus saa nata ullǝt iirǝ paa, rumsa Billǝs zaa iirǝ sǝ i ma' pak naa me̱'te uya sǝ i doo ina bo̱'rǝmka mu'un. ⁷Íi mari komna naa ittǝkǝzi.⁸Bulus ree Rora Billǝllǝ sǝ pag na gbam , bo̱'rǝ se'er taatǝ. Ne̱e̱ mari sǝ paari sǝ ddosi paka Gwanta Billǝk. ⁹Ama de Yahudaawai uri i weng zut sǝ i duu ina to̱o̱n pa sǝ i ma' pagrǝka neta go̱'pat bilaa Kweebaazǝkrǝ bansa marirǝ mu'. Bulus daai ama ne̱e̱ iya i esǝ timrai. Koo bǝnnaya kubrusǝni rora tookǝnkarǝ Tiranusallǝ. ¹⁰Bo̱'rǝ rii haa wi' ittǝkǝ, haa iya i gau Aasiyai i gee paka Daa Billǝk, diga Yahudaawai na Heleniyaawai yas.¹¹Bil bo̱'rǝ tomteya gbi'kiyai nata Bulusǝttǝ, ¹²haa kuni yam i rumgbi, sǝ i kees zama go̱'pam marirǝ ina pe'ina ra'sǝn ar ma'ran Bulussǝ.¹³Ama Yahudaawai uri i pii bookaiwi i koolǝ attirǝ iya i kam toms naa riira yeesorǝl no̱k zuta gwanirǝt. I dooso iya ipu naa zama go̱'pammai géé, "Naa riira Yeeso a Bulus doo paka uulǝkaz keem." ¹⁴Iya i bo̱'rǝ nettii yangi ya Do̱'ga toriya Biilǝiyi i gbansa.¹⁵Zammi iisi géé, "Yeeso, e me̱ume̱n, Bulus e me̱ume̱n; ama iigǝ ne̱e̱riyi ya" ¹⁶Zama mazzirǝ zokrǝm ruun bookaiyi sǝ le'si, sǝ vobdi. I kee gwaagirǝ kandiwi sǝ i no̱g. ¹⁷Inni yas ar koo araya, Yahudaawai naa Helinaawai iya i gau Afisussai. Ser kamni riira daa Yeesorǝl sǝ i noos riili.¹⁸Gǝbǝn mariya i esǝ timrai i zaa sǝ i doo sǝ i kwee ina go̱'pa i bo̱'rǝn. ¹⁹Gǝnnga iya i duu do̱'zai i kamtǝ neta iit sǝ i du'si marirǝ mu'. De i ge̱' we̱e̱sa nettirǝt reksren Azurfai mu' zu' ittei na gbanarǝ. ²⁰Paka daa Yeesorǝk yas ar ya'.²¹De Bulus ɓamsapu tomsa ullǝs Afisus sei sundǝ bo ark naa Makidooniya naa Akaayak bona gǝǝk Urshaliima gǝ; doo géé, "Mina reepu roo N rek Rooma.²² Bulus tom kubrubaiya ullǝi ittǝkǝ Makidooniya, Timotaawus naa Arastus iya i po'u. ama gwan see Aasiya ru' topa.²³Bǝllirǝ wiita baar ula ruutǝ wessawe Afiisus iya ipu i duu Yeesoirǝ paa. ²⁴Tibaaz uza i de̱ru Domitiriiyus ura tip maarǝza i de̱r Diyaanaz, yingusu tibai sǝ i kin we̱e̱s paa wessawe. ²⁵Sei toogǝsǝ tibaiyi sǝ doosi géé, "Bil na zo'on, i me̱e̱me̱ ni a kinǝn we̱e̱s gǝnnga tomsa assǝk.²⁶I og sǝ i gee ni Bulus parǝn mari Afisus kotto pa ama koo araya Aasiyak sǝ yer mari gǝnnga. Doo géé billa i go̱'rǝ naa na'al pii pa. ²⁷Eki laaska tomsa aasi kotto pa, ama Gwaaga billa aarǝ gbilal, Diyaana yerǝk una wi pa. ' Gbi'kǝma ullǝm wo̱'o̱k, ura mariya Aasiya naa dǝl yas noosuz."²⁸De i gee rii, i yi' naa suksa baar sǝ i wo̱o̱gǝ sut géé, "Gbi'kǝm a Diyaanaa Afisussǝmmi." ²⁹Dǝl yas yi'is naasaklǝka, mari i no̱g i tookǝn ar tookǝnkarǝ. I kams iya i ri'gǝ naa Bulussai, Gayus naa Artimas iya i keetǝ diga makidoniyai.³⁰Bulus ii torka bansa mariyirǝ, ama kubrubaiya ullǝi i ro̱'nu.³¹ Gǝbǝn do̱o̱niya arkirǝi iya ungwaniya Bulussǝiyi i tomsu naa tor arkirǝ pa. ³²Mariyi i doorǝ net somaso', apaiya i doo a iin som no̱k mariiyi i moospu. Gǝnŋa iirǝ te' uri i me̱e̱ ina togǝsin pa.³³Yahudaawai i kamtǝ Iskandaariya bansirǝ sǝ i de'su marirǝ te'. Iskandaariya yiisǝ nat no̱k mari ina rǝǝs sǝbo po'gǝsi ina bo̱'rǝmman. ³⁴De i me̱e̱tǝ ur Yahudaawaazi, i bag wo̱o̱ka sut paari awai ittǝkǝ géé, "Gbi'kǝm a Diyaanaa Afisusǝmmi."³⁵De biibaza dǝllirǝz tos bansa mariiyi sǝ i rǝǝs, doosi géé, "Ii mariya Afisussai, Ne̱e̱zi me̱e̱ géé rora dǝlla Afisus uli ar gapta Diyaanaa gbi'za katǝ diga biilǝ paaz pa ya? ³⁶Okaa netti pu sumsunǝn pak to̱o̱ ika rǝǝs ika bo̱'rǝ ina suksa baalǝn pa. ³⁷No̱k i kamtǝ pu mariya ai ar bissǝ i ruiya rora diyaanarǝl koo i doo sǝǝra pak ullǝ paa yipa.³⁸No̱k riik, Dimitiriyus naa do̱o̱mei ullǝ tomsǝi ina pu naa paka i dogǝn uzak, sugognaa ar bissǝk pu woowa, gǝ ze̱e̱ba bis ipu roo. Ina kami roo.³⁹ Ama ina laa unani, pag zok tookǝnkaa a ke̱e̱sǝnanrǝ. ⁴⁰No̱k eyi i kamkpee no̱k gwara ruu wo̱nkat. Ina le'ek po'gǝska zok pan bote pii pa. " ⁴¹De doosapu rii, faks mariyi.

Chapter 20

¹De bonsaaki as, Bulus de̱r kubrubaiya ullǝi sǝ wengrisi zok. Sei wa' i ruu ri'gǝ makidooniya. ²Ata rennattǝ wengrǝs zoka iya i esǝ timrairǝk oomi, ree Hilas. ³De bo̱'rǝ se'er taatǝ roo, Yahudaawai i dog bo ipkpu na ri'gǝk Suriya gǝ, sei gǝǝna Makidooniyak.⁴Iya i keesu bila rekarǝ Aasiyai iiyi Soboatarusa Babiiriz, waza Buurasossǝz, naa arastarkus naa Sankunddus ura keetǝ Tassaliniyaz, naa Gayus Badarbi naa Timotaawus naa Tikikus naa Turufimus. ⁵Ama mariya ai i asǝ pu eerǝ mu' sǝ i zo'ee Taruwas. ⁶E duutǝna Filibik de dǝna buroodiya yist pii paz assǝn puk, e rektǝ iirǝ Taruwas de ru' gbanaarǝ ar. E gau eri ru' gbansa.⁷Ubla Laadirǝ de e tookǝnka ar mukǝ reg buroodi rǝ, Bulus pag na iya i esǝ timrai. Iisapu ruuka ublaa buutǝkkakrǝ, no̱k rii ree mu' naa dooski pak haa teteegrǝ. ⁸Fitilai ipu gǝnnga rora e gamn elirǝ.⁹Waa gbamz uza i de̱ru Afitiikus gau windorǝ, rum pe'su. De Bulus pag paka ye'engkak, waa gbamzi piipin rumrǝ, sei katǝ diga dǝgsaa taazǝkro, i pe'u wǝrkǝk. ¹⁰Ama Bulus tii sǝ buu ullǝ paa sǝ kuwu. Doosi géé "Kai serǝm pa pu naa zǝngs."¹¹Gǝǝ dǝg paari gǝbǝn sǝ i we̱'gǝs buroodi sǝ i regu. De pag naa ii haa ar oonarǝ ri'gǝ sǝ daai. ¹²I ri'gǝn wazzi naa zǝngs, timr kissi.¹³Ee e asǝ mu' naa ɓark, e duuna asussak ara e íín pe'ka Bulus naa ɓarkak. Gwan bǝn ii bo̱'ka rii no̱k ii ri'gǝka na dǝnt.¹⁴ De e sar Asus, e pe'u ɓarkrǝ sǝ e ri'gǝ Miltillini.¹⁵Sei e ri'gǝ diga eri sǝ e reks dǝlla Kiyussallǝ ublaa buutǝkrǝ. Ar oo e ko̱o̱ saamus, ublaa gbo'tǝkrǝ e zaa Militus. ¹⁶Bulus de'es bo duukǝna Afisussak sǝbo gau aasiya no̱k pu naa gbakǝsa reksǝkarǝ Urshaliimak no̱k ubla pentikos, na bo̱'rǝmka gǝ.¹⁷Diga Militus tom mari Afisus sǝ de̱r do̱o̱niya iya i duu Yeesorǝi. ¹⁸De i za ullǝ, doosi géé, "Ii naa zura ììl i me̱e̱me̱n diga ublaa N se̱e̱n dika dǝ Aasiyak, naa ni N gau naa iik. ¹⁹N se̱n Daa Bil naa tiiska zur naa meem, naa ɓerka baara kinel no̱k dankaama yahudaawairǝk. ²⁰I me̱e̱me̱n ni N sumsǝnǝn unaa oomin pak, naa ni N kubrǝsǝnǝn marirǝ te'ek, do̱'ka gwaamak.²¹ I me̱e̱me̱n ni N dinsǝn to' paka pu'ka na'rǝ Biilǝ naa eska timr Daa a aaz Yeesorǝk diga ii Yahudaawai na Helinaawai.²²Ri'ak Rumsa Billǝs pi'epu rekarǝ Urshaliima, N me̱e̱ ina kintǝke roon pa, ²³sei gwan Rumsa Billǝssi doose géé ɓǝrka baar naa sargai ipu zo'kerǝ. ²⁴Ama N pe' zǝngsa miis unani ookapa miirǝ pa no̱k sǝ N ɓams nom naa tomsa N kwee da Yeesorǝs, sǝ N gap sedaakuza ullǝz paka tingka go̱'numa Billǝmdǝk.²⁵Ri'ak ogǝn, N me̱e̱me̱n iya N ri'gǝ iirǝ te'sǝ N doo paka gwanta Billǝttǝ ai i og muuga miik gǝbǝn pa. ²⁶No̱k riik, N doosǝn pu wo̱nka, na'a miik pu ookapa kwaala koo ne̱e̱rǝllǝ ya. ²⁷No̱k N sums unaa to̱o̱ N ka doosǝn Billǝ paak pa.²⁸No̱k riik ge̱e̱n zuta iit naa gbǝǝga Rumsa Billǝs gapsǝn ina ne̱e̱k, no̱k sǝ i ne̱e̱ mariya Billǝi ni Bil yiwi naa kwaala ullǝllak. ²⁹N me̱e̱me̱n mina ri'gǝpu, Arai i keetǝ iirǝ te' sǝ i faks gbo'eki. ³⁰N me̱e̱me̱n iirǝ te' mari uri i zak sǝ i doo neta go̱'pat sǝbo kees kubrubaiya bondoi.³¹No̱k rii, gamn naa gbaksa to', sundǝn wi' taare N daa kubruskǝna koo ne̱e̱ya iirẹ te' na meem pa tuks na ubla. ³²Rikak N dagsǝnpu naa Bil, naa paka go̱'numdǝ womkpenak sǝ i kin ɓinta iya i te̱e̱giirǝt.³³N kweerǝ uza we̱e̱s koo yalǝn pa. ³⁴Ii naa zuta iit i me̱e̱me̱n ni nata miirǝ at toksǝne ina N iina naa a uri i iindǝk. ³⁵N ge̱e̱sǝn pu bila koo andǝya ni i po'kǝn iya i yawoyak, naa ni i sundukǝn paka Daa Yeesorǝk, paka gwan na zura gwandǝl doo géé, "Eska ar an kweekak."³⁶De doosapu rii, gu' dii sǝ we̱e̱rǝ Bil naa íí. ³⁷I yas i go' haa sǝ i kas Bulussǝ dukrǝ sǝ i kuwu. ³⁸Gǝnnga I gau na gomta baar no̱k ina doon géé, i og muuga book bǝn pa. Sei i keesu bila torka ɓarkrǝ.

Chapter 21

¹De e faktǝ naa ii, e tor ɓark rekarǝ dǝlla i de̱r kosallǝ, ublaa buutǝkrǝ e ree Roduusa, diga eri sei Batarah. ²De e kin ɓarka ga'ak Finiikiya, e tor roo sǝ e ri'gǝ.³E reks pou Kubrus, e kéé naa ana' ukerǝk sǝ e ree Suriya sǝ e tii buta taayattǝ, no̱k roozi ɓarka eek tiisǝk gums. ⁴E kin kubrubai roo, e gap ru' gbansa. Kubrubaiyi i doosǝ Bulus Rumsa Billǝssǝ géé naka ree Urshaliima pa.⁵De e gau ru' taare, e ruu sǝ e ree mu'naa Ginum. Ii naa ki' a ii naa yangiya ii yas i keetee bila haa sei de e daa pu dǝlli. ⁶E gu' gii sǝ e we̱e̱rǝ Bil sǝ e wa'kǝnkǝni. Ere tor ɓark, ii boo i gǝǝ gwa.⁷De e ɓams ri'gǝtta eet diga Taaya, e reks Tunalamayas. Roo e dǝ'ǝs uriyangiya erii sǝ e kis roo tuks musǝ.⁸ Ublaa buutǝkrǝ e daa dǝlli sǝ e ree Kaisaariya. E ree gwaaga Filibus, ura doo paka Billǝkazzǝ, muzǝ iya gbansa airǝ sǝ e gau naa ur. ⁹Mazzi pu naa yanga nuiya i me̱e̱ yaari pai narkǝ iya i bo'rə anabchii.¹⁰E bo̱'rǝ ru' topa sei mai uza saaza Billǝz, i de̱ru Agabus zaa. ¹¹Zaa eerǝ sǝ pe' ina Bulus dogǝn seegan. Dog seega gwandǝk naa dǝnta gwandǝt naa nata gwanǝt sǝ doo géé, "Rumsa Billǝs doo géé ri'ari zi Yahudaawaiya urshalima i dok Maza naa ina doka seegrǝ an sǝ i esu iya i me̱e̱ Bil pai.'''¹²De e gee rii, e yas eya e gau arkirǝi e oorǝ Bulus naa ree Urshaliima pa.¹³ Bulus iisee géé, "I bo̱'rǝ an sǝ ipu kuusǝk meemdǝ sǝ i kamsǝke seran ya? No̱k mii n go̱'rǝsapu zok, ina daa doke sǝ ina iwe no̱k riira Yeesorǝl, sei mina reepu Urshaliima." ¹⁴De Bulus ii parǝka pa, e daa sǝ e doo géé, "Ina Bil winǝn na bo̱'rum."¹⁵Dǝnni ar, e pe' ɓunuta eet e ri'gǝ Urshaliima. ¹⁶Kubrubai uri diga Kaisariya i duutee. De e dǝ'sipu, muyo mu' i doosee ina Bil bo̱'rǝ iya i me̱e̱ Bil pairǝ te' tomsa Bulus kamassǝ.¹⁷De e reks Urshaliima, uriyangiya rooi i kweyee naa yaksa zok. ¹⁸Ublaa buutǝkrǝ Bulus ree naa ee Yaakuburǝ, ara do̱o̱niya eei yas i dakǝnnak.¹⁹ De dǝ'si, doosi muno mu' neta Bil bo̱'rǝ iya i me̱e̱ Bil pairǝ te' naa ullǝ tomsǝk.²⁰De i gee rii, I noos Bil sǝ i doo géé, Ur waz, ogum , mari mu' gǝnnga i Yahudaawairǝ te' i essǝpu timr, i iisapu bo duu ro̱'o̱knaiya Muusarǝi. ²¹I doosipu pak mo̱o̱rǝ paa géé a kubrusǝn Yahudaawaiya i gau iya i me̱e̱ Bil pairǝ te'ek ina daa duuka Ro̱'o̱knaiya Muusarǝi, naa gǝ ge a doosi ina nau yangiya íí pa, ina duu langsiya do̱o̱i pa.²²E bo̱'o̱k anya? I geekgen a zaapu ang. ²³Ri'ak doom ina e dooskan: Epu naa mari narkǝ iya i gba'tǝmka.²⁴ Pe'em mariiyi sǝ a neks zura mo̱o̱l naa ii, sǝ a tog we̱e̱sa iis, sǝ ina kǝǝsi zu'a ii. Naa riik koo ne̱ēya dook géé neta i doorǝ mo̱o̱rǝ paa at songbi. I me̱e̱k mo̱o̱ bǝn a duudun Ro̱'o̱knaiya Muusarǝi.²⁵Ama paka iya i me̱e̱ Bil pa sǝ i pu' na' ai, e bii sǝ e doosi ina le'en zuta íit neta at: ina i esǝ do̱'zǝ, naa reka kwaal, na tǝkkpa ina i ɗe'es pan and laaka ki' koo yaari." ²⁶Sei Bulus pe' mariiyi , i ne̱e̱s zuta iit ublaa buutǝkrǝ sǝ i ree Gwaaga Billǝlrǝ, sǝ i doosu dǝna neksǝka rǝn, haa sei de i esǝpu ina koo ne̱e̱ya esǝkan.²⁷De ublǝt gbansa as, Yahudaawai uri i keetǝ Aasiyai i og Bulus Gwaaga Billǝkrǝ sei i sugrǝ mari ina kamu.²⁸ I tǝg gwera sǝ i doo géé, "Mariya Israilai, po'nee, maza azzi kubrusǝn koo araya Aasiya géé langsiya aai, na ara ak yas go̱'pa. Ri'ak maa pe'tǝpu Heliniyaawai sǝ kamti Gwaaga Billǝk akrǝ no̱k laaska ara ookapa ak." ²⁹no̱k i okǝsapu Taarufinas maza Afisussaz naa ur dǝllǝ te', i me̱e̱ bonge Bulus kamtupu Gwaaga Billǝkrǝ.³⁰Dǝl yas saklǝs, mari i noksǝm sǝ i tookǝn ar mukǝ sǝ i kam Bulus. I vegru i keesu Gwaaga Billǝkrǝ te' sǝ i gbe'e̱s sugognǝt. ³¹Ipu yaakǝn ipkpurǝ, doom re oks do̱o̱za soojairǝz Urshaliimaz gé́é́ gwaar pi dǝllǝ te'.³²Sei pe'tǝ soojai i zaa arkirǝ bansa mariyirǝ. De mari i do̱o̱nzi naa soojai, i daa ɗu'ka Bulus, ³³Sei do̱o̱nza soojairǝz kamu sǝ tos i dogu naa sargai ittǝkǝ. I de̱s koo ur ne̱e̱ziya naa gǝ ina bo̱'rǝn.³⁴Uri bansa mariya eyirǝ te' i wo̱o̱gǝ sut sǝ i doo net somaso. De do̱o̱nza soojairǝz le'ek dooka una pa no̱k ze̱e̱ka to'a marirǝi , sei pe' Bulus kamu gwanirǝ ar gaptǝ. ³⁵De zaa ara i wom tiikarǝ sugognarǝkrǝ sei soojai i tǝgu no̱k e̱ngkua bansa mariiyirǝk.³⁶ No̱k i duu sa sǝ i doo géé, "Imnu kai daau pa!"³⁷De i kam Bulus ara soojai gamnakrǝ, doosǝ do̱o̱nza soojairǝz bonge, "Mina doosa una ya?" Do̱o̱nzi de̱su bonge, "A pagpan Helinaawam ya? ³⁸Mo̱o̱ maza Masar do̱o̱ ruus gwaar sǝ pe' mariya i íí ruusa gwaarai mu' narkǝ doolo roo pa ya?"³⁹Bulus doosu bonge, "Mii Yahudaawaazi diga Tarsus buta Kilikiyattǝ. Mii waa butea dǝlla wessallǝzzi, n oora daame N paktǝ naa mariya ai." ⁴⁰De do̱o̱nza soojairǝz esu bila, Bulus de' ara nookrǝ sǝ yiisǝ mari naa na' ina rǝǝs. de i rǝǝsapu, sei pag na Yahudaawam, doo bonge,

Chapter 22

¹"Dai naa uriyangiya mii, ke̱'en to' paka N dooskǝn keeska zuraa miilǝk." ²De bansa mariiyi i gee Bulus pakrǝ naa me̱e̱la Yahudaawairǝk, i rǝǝs. Doosi bonge,³Mii Yahudaawaazi, i dinge Tarsus a kiliikiyazzǝ, n kubrǝ zangǝka Gamaaliyellǝ dii. I ge̱e̱se ni Ro̱'o̱knaiya andǝ do̱'ga marirǝi i kubrusǝnaak. Mii maza N íí Billazzi,ni ii yas i íínu ak. ⁴N yiisǝ iya bilaakrǝi ɓǝrka baar, N ips uri; N dogdǝ yara mari naa kitaki yam sǝ n gbe'i Pursunarǝ.⁵ Domda Tozza Billǝz naa do̱o̱ni ika esǝ en sedaakum ara n kween wasiikai íírǝ, ̃̃no̱k kamkpa uriyangi a Dimaskussai, mina ree roo sǝ mina dogditi mina kamti Urshaliima.⁶Bo̱'rǝm de n pu ri'gǝttǝ n reksǝk Dimaskus de̱ra, naa ubla te'ka'te sei oosaa ar a ublarǝk diga billǝ paari za okǝ ko'se. ⁷N kas dii sǝ n gee gwera dooskerǝ géé, 'Shaawulu, Shaawulu, no̱k an sǝ a ɓǝse baar ya?' ⁸N de̱s géé, 'Mo̱o̱ ne̱e̱ziya, Daa Bil?' doose géé, 'Miizi Yeeso a Nazarattaz, ura a ɓǝsu baaraz.'⁹Iya epu yammai i og oosaaki, ama i gee gweraa ura pagnezzǝ pa. ¹⁰N de̱s minge, 'N bo̱'o̱k anya Daa Bil?' Daa Bil iise géé, 'Ruum a tor Dimaskus; arkirǝ i dooska ina a bo̱'kan. ¹¹N oko pa no̱k okǝkaa oosaakirǝk, sei iya epu yammai i kamse gbala rekarǝ Dimaskus.¹²Roo, maz uza pii i de̱ru Hanaaniya, maza serum Billaz ni ro̱'o̱knai i kubrusǝnnak, Yahudaawaiya i gau arkirǝi i me̱ume̱n. ¹³Zaa miirǝ sǝ de' miirǝ pourǝ sǝ doose géé, 'Urwaz Shaawulu, kweem okaa mo̱o̱k.' Bǝllirǝ N kin oka ar.¹⁴Sei doose bonge, 'Billa do̱'ga mariya aarǝz te̱e̱gǝsapu mona me̱e̱ ina bo iin, sǝ mona og maza wessaz, sǝ mona gee gweraa keetǝ boorǝ su' rǝk. ¹⁵A gakp sedaakuuza ullǝz marirǝ yas ina a og sǝ a geendǝ. ¹⁶Ri'ak a zo' anya? Ruum ina bo̱'sa batisma, ina neksa hakkeiya mo̱o̱i naa de̱rka riira ullǝl.'¹⁷De N gǝtǝ Urshaliima, N pu we̱e̱rǝk Billǝ Gwaaga Billǝkrǝ, sei i yiise ina bō'rǝmkan. ¹⁸N ogu dooskerǝ, 'Gbakǝm a kee a dáá Urshaliima ya' no̱k i kweek sedaakuma mo̱o̱m miirǝ paa pa.'¹⁹N doo minge, 'Daa Bil, gwani i me̱e̱me̱n ni N gbe'en mari pursunarǝ sǝ n ɗu'un iya i esǝ timr mo̱o̱rǝ rora Billǝirǝk. ²⁰Bǝlla i kuusǝn kwaala istifanussǝk N pu de;narǝ roo sǝ n zo' yalǝna iya i iwuirǝ.' ²¹Ama doose bonge, 'Keem no̱k N tomkpa menkirǝ.'''²²Mariiyi i daau sǝ pag ara akrǝ. Ama i teg gwera sǝ i doo bonge, "Ri'gǝnǝn maza az, to̱o̱ ara seekǝn naa zǝngsak pa." ²³I pu wo̱o̱gǝk suttǝ sǝ i taagǝs yalǝna iin, naa waaka kǝǝz biilǝ paa, ²⁴sei Do̱o̱nza soojairǝz tom ina kam Bulus ar gbe'narǝ. Tos ina ɗa'u sǝna me̱e̱ ina bo̱'rǝ sǝ mari i mu'sunun.²⁵De i dogdusupu sǝ i maau te' rǝ, Bulus de̱s soojaa de' ullǝ pourǝz, "Go̱'go̱n ara i ɗa'kǝn waa bute a Roommaz diga i kinu laks una pa ya?" ²⁶De soojaazi gee rii, ree do̱oonzǝ sǝ doosu géé, "A yaan bo̱'̱ka anya? Maza waa butea Roomannazzi."²⁷Do̱o̱nza soojairǝ ezi zaa Bulussǝ sǝ doosu, "Doosme, mo̱o̱ waa buta Roomanazziya?" Bulus iisu bonge, "O̱o" ²⁸Dooso Bulus bonge, "Mii n kin gakkpa naa we̱e̱s gbi'sǝs." Bulus doosu bonge, "Ama mii i dingne baalǝ." ²⁹Sei iya i ɗa'kui i kee bilaa ullǝkrǝ. Do̱o̱nza soojairǝ ezi ser kamu de me̱e̱ Bulus waa buta Roomanazzi, no̱k dogdusupu.³⁰Ublaa buutǝkrǝ, do̱o̱nza gbi'za soojairǝz ii me̱e̱ka zǝmaa Yahudaawai i dogdǝn Bulus pakaz. Sei bindusu gwetti sǝ tos firissii naa mariya iirǝi ina tookǝn. Sei kamtǝ Bulus sǝ za de'su iirǝ te'.

Chapter 23

¹Bulus pi'sə ɓa'te no'rə sə doo bonge, uriyangi gam gapta wessat Billə mu haa zakarə ri'ak ²Hananiya firissa gbi'zaz doosə iya ipu de'narə popsa naa Bulussai ina vowu su'rə. ³Sei Bullus dosu gee moo dangkaame moma Bil vokɓavon a gau a ii biske naa dookaiya? Apu doosuk marirə ina ɗu'è nok dookaiya?''⁴Sei iya ipu de' narə arkirəi i doo bonge, firissa gbi'zazzi à de'ku ri'eriya? ⁵"Bulus gee uriyangi i me̱e̱men ur firissa gbi'zazzi pa, uriyangi. Pu biisənin to̱o̱ ara aka pak ina go'pan doonza moorə marirəi pa"⁶Bulus de' og ɓaar ula mullo Sadikiyawaiyyi ula mullo Farisawai, sə tég gwera sə pag paari pa ɓaa'teya eyi ro gee uriyangi mii Farisawaazi waza Farisawazzəz. Nok n des timr ruukaa robam rək rə, gwanki ipu biskənerə. ⁷De' doo ri'eri sei sinəm ruuto Farisawai naa Sadukiyawai rə te' nok bansa esi markən ittesə. ⁸Nok Sadukkiyawai i doo bonge, ruuka roobamrək piipa, malaikai i piipa, koo rums piipa, ama Farisawai i doo bonge netti pii yas.⁹Sei sinəmma gɓi'mam ruutə biibai uri iya ipu wakkereya Farisawai rəzzə i ruu paa i singkən wessawe', i doo bonge, è og aibeya mazzazzəi pa. Naa rums usa si koo tombaazi naa doosu pakggə?" ¹⁰ De' sinəm baktə mu'mu' doon za soozairəz serum gee bo'ta i segɓusu yeezəz, sə doosə sozai ina ina pe'tu naa gɓam mariya airə te'sə ina kamtu ara soojai rəkrə.¹¹Tuksa buutos sə Daa Bill de Bulus popsarə, sə doo bonge, "Kaa serəm pa ni a seen seedikine Uruselima ak, ri'erizi a seedika Roma"¹²De' ar òò sei Yahudawai uri i dogo su' sə i gɓa'təm gwanirə te' bo rek pa bo bo'ok pa sei bona ipsa pu Bulus, ¹³mariya i dogo su' eyi i ar an zu' ittə.¹⁴I ree firissa gbi'zazzə naa doonirə sə i doo bonge, "E tosapu zu'teya erəi gɓatəma gɓi'mamrə,. erek koo una pa sei ena ipsapu Bulus¹⁵ nok ri'ik ɓa'te ina doosẹ doonza sozairez na kamtu morə, è ii wi'gəska bisa ullos wessawe'. Ée gə è go'rusapu zok, nagə rektə ang".¹⁶ Waza wa'kiwiya Bulus sez gee i dog sapu bo iikpu sei re tor ora sozai rekrə sə doosə Bulus¹⁷ "Bulus der gɓamz uza sə doosu pe'em waa gɓamza az à kamu doonza sozairəzze mu' puna ina doosukən".¹⁸Sei gɓamzi pe' waa gɓamza ezi sə kamu doonza sozairəzzə sə doo Bulus pursunaaza az zi dere, sə doose mina kamtə waa gɓamza az moorə. Puna ina doosukan". ¹⁹Doonza sozaire mau na'rə sə kamu ora maz pinpakrə, anni sə à ii doosike ya?²⁰Waa gɓamzi doosu bonge, "Yahudawai i iisapu doosuka mona kamtə Bulus bo'ta ɓa'tirə mu' i wi'gəska paka ullok wessa we'. ²¹Ama kaa iisəupa nok mari i àr an zu'ittə ipu gebdukurə, i gɓa'təmsapu gwanirə te' bo rek pa, bo bo'ok pa sei bona iu. Koo ri'ak i go'rusapu zok, i zo' iikaa mooki kotto".²²Sei doonza sozairəz daa waa gɓamzi ri'ge, doosu gee "kaa doosə maz koo paka n doosa ak pa".²³ Dettə gɓami ittəkə sə doosə, pe'en soojai zu' komna ina ri'gə Kaisariya, naa iya naa permei zu' taare naa komnai naa soojai uri pourə zu' komna naa ittəkəi i ruuk bəlla taalel." ²⁴I laasə Bulus do'net uta dekaret sə kangɓu wessa. Filikus gwanza gɓi'zaz zə.²⁵Se biisi rababaaz ri'ang:²⁶ " Diga Kalaudiya Lisiyas rekarə gwanza gbi'zaz Filikus, de'səka. ²⁷Maza az Yahudawayi i kamu gee bo iikpu, sei n ree naa sozai n kwetu de' n gee ur Romawazzi.²⁸N íí me̱e̱ka ina i kamnun, sə i kamtu erə ɓaalə.²⁹ Nok n oks i bo'su songbrəm ɓèseɓe' dookaiya iirəirə paa, n og aibeya ulləz reks ara ika imnuk pa koo ika ɓe'u pursinarə pa. ³⁰De 'i doosu dangkaam pii maza ezirə paa, sə n kamtu moro ya? N doosa iya i kamtu ina ree doo ina i kamtunun morə mu' ɓampu."³¹Soojaiyi i duu ina i doo eni, sə i pe' Bulus naa tuks i ri'gunu Antibaatiris. ³²Ublaa buutək rə sozaiyyi i dete iya naa pirməi ina ri'gunu, gwani boo i getə ar woona rə. ³³De' mariya naa pərmə eyi i rəktə Kaisariya i esə gwanza gɓi'zaz rababaazi sə i kam Bulus ullə mu'.³⁴De gwanzi zangə rababaazi, sə des gee ur maza buta arakrə zi ya?: de' gee ur maza Kilikiyazzi, ³⁵sə doo bonge, "N geek gen paka moorək iya i kamtai ina zaa zanga." Sə doo bonge ina tosu ror iimrə.

Chapter 24

¹De ru' gbanaare i ar, Hanaaniya doga tozza Billoz, dooni uri naa maza le' pak i deru Taatuulusaz i ree roo. Mariya eyi i kam pak Bulusso paa gomnare.² De Bulus de' gomnare mu' taatuulas ma' dogdukunu pak si dooso gomna gee, "Nok moo epu naa gapta wessai haa, sunduka bo'taa mooz ge asapu buta eet;³ nok riik naa useeko a bampas e kweesapu kala ina a bo'ren, Bil na zo'a Feliks.⁴Bo'ta n laksa wakkati, n oora a ke'se to' topa .⁵ E oks maza az ni kunuk ura tos Yahudaawaire si i ruus gwaar delle yasaz. Uzi aso mariya i duu maza Nazarattaz mu', ⁶haa yaa bo laksik gwaaga Billo gbi'kak si e kamu.⁷⁸Mona des Bulus paka akre paa, moo bon a mee ina e dognu pakan."⁹ Yahudaawaiya i tookennai i dogden Bulus pak gee netti yas zemazi.¹⁰Ama de gomna eso Bulus bila na pakto, Bulus bag gee, N me̱e̱gusapu wi' gənŋa a zeesə zen buta at bis, nok ri'ik naa yaksa zok n dooska ina pu miiren. ¹¹A me̱e̱gusapu rikak ru'a i ar an komna naa ittekəi n ren noosken Billə Ursaliimak; ¹²i okse gwaaga Billə gbi'kakrə. n sin naa koo uza pa, i tos mari sə i ruus gwaar buuma Billəmdə koo dəl ulare pa, ¹³i le'ek tabbuskina pangna i dogdune an zəmazi pa.¹⁴Bilaa i der iya i ɓe' akrək, rii n kamsaa Billa eerə dairel toms. N duusapu dookai naa ina anabaawai i biin.¹⁵ N de'sapu timr Billə ni iik; ni i zo' zakaa ruuka roobaamrək a mariya na go'num naa iya i pu naa go'num pairək. ¹⁶Ekirə n duu naa timr mulo ni Bil naa maz kinkəne naa aibe pa neta n bo'rəttək¹⁷De wi' gengna i as, n zaa po'ok buta miito na esika weesek. ¹⁸De n bo're an, Yahudaawai uri diga Aasiya i okse naasa bukuka zokresse gwaaga Billo gbikakre naa bansa mari.¹⁹ Mariya eyi i too ikapu moore mu' rikak si ika doo ina pisi miire paan, una na pisi go.²⁰Na rii pa ina dootə ina i kinne n laksan de n de'en majaliisaa Yahudaawairezzek. ²¹In pu munozi n doo paari iire mu. Paka ruuka robaamrek uki i zeesne bis wonka.'"²²I doosopu Feliks bilaa rookre ras, sei tos Yahudaawai ina zo'. Doosi, "Bolla Lisiiyas doonza soojairez zan Ursaliimak n zeesuk bisa iis." ²³Sei doonso soojaaz na geu Bulus, ama bo'tu haa pa, geben koo uza naa le'en vereya booz po'ku koo ura za gwenkurez pa.²⁴Ru' topa i ar, Feliks gətə naa Durusiila kiiza ulləz, Yahudaawaaz si tom ina kamtə Bulus si bo gee paka eska timr Yeeso Kweebaazək diga ullə. ²⁵Ama de Bulus doosu paka go'num naa kamska zok, naa bisa zakassək, ser kam Feliks si doosu bonge, "Ri'akgə gəəm mina kintə wakkati n derka gəbən."²⁷Gebon de'es timr ge Bulus eskubo wees, nok rii se' derku si pag naa ur.²⁶ Ama de wi' itteko i ar,Fosius Festus gau gomnaa gees Feliksaz, ama nok Feliks iin Yahudaawai na iibok, nok riikl daa Bulus gbe'enzes.

Chapter 25

¹Festus ree buutirǝ, de ru' taare i ar, ruu diga Kaisaariya rekarǝ Urshaliima. ²Do̱'ga Toriya Billǝi na Yahudaawaiya me̱e̱niyai i dogdǝn Bulus Pak Fesutussǝ, sǝ pak naa gbam.³ I oorǝ Festus na po'bo na de̱r Bulus Urshaliima no̱k sǝbo iu bilarǝ.⁴Ama Festus iisi géé Bulus Pursunaazi Kaisaariya, gǝ boo na zura bool bo gǝǝk roo de̱ra. Doosi géé, ⁵"Iya i le'ekkai ina ree roo. Una na pii sǝna laks ina kamu bissǝ mu'.''⁶De gau arkirǝ ublǝt samsara rekarǝ komna, ri'gǝ kaisaariya,ublaa gbo'tǝgrǝ ree gau ar bissǝ sǝ tos ina kamtǝbo Bulus. ⁷De i zaa, Yahudaawaiya i keetǝ Urshaliimai i de' pourǝ sǝ i kamtǝ panngna i le' keeska zǝmaa roos pam. ⁸Bulus kees zura ullǝl sǝ doo géé, "N laks una Yahudaawairǝ, koo Gwaaga Billǝkrǝ, koo kaisarrǝ pa."⁹Ama Festus ii Yahudaawai na iibo, sei issǝ Bulus géé, "A íi reka Urshalima sǝ ina ze̱e̱sa bis neta attǝ paa roo ya?" ¹⁰Bulus doosu géé, N de'pu ar bisa Kaisarrǝssǝ mu' ara i ze̱e̱kǝne bisak. N Laas Yahudaawai una pa, ni mo̱o̱ naa zura mondǝl a me̱e̱nak.¹¹Mina ka bo̱'rǝsapu ina go̱'pan koo ina to̱o̱ wǝrkan, n mu'us wǝrka pa. Ama paka i dogdǝnek na wessanni pa, ura eske iirǝz pii pa. N ii Kaisar na de'se bis." ¹²De Festus pag naa mazaliisa, doo géé, "A ii reka Kaisarrǝ, i kamkpa ullǝ."¹³Ru' i ar topa, Gwanza Agiriipa naa Benis i zaa Kaisaariya no̱k dǝ'ǝska Festus. ¹⁴De pu eri ru' gǝnŋa, Festus yiisu paka bisa Bulussǝk, doosu bonge, "Maz uza pii Feliks daau pursunaazwi. ¹⁵De n pu Ursaliima firissii a gbi'kiayi naa do̱o̱niya Yahudaawairǝi i kamtǝ pangna go̱'pan ullǝ paa sǝ i laa ina ze̱e̱su bisa wǝrkrǝs. ¹⁶N doosi minge lansǝza Romanirǝzzi eska maz diga i gee ullǝ su'rǝ pa pa, ama i esǝk ura i dognu pak ezi bila na kees zura gwandǝl neta i dogdunutrǝ paa.¹⁷De i dakǝntǝ ang, n laks wakati pa, ublaa buutǝkrǝ n de̱ri n sǝ gau ar bissǝ sǝ n tos ina kamtǝ mazzi. ¹⁸De iya i doddunu pakai i ruu sǝ i doo neta timr go̱mnit, n og ina naa gbam i kamtǝnun pa. ¹⁹Goptǝra riik ipu naa waa sinum uma paka gwanirǝ langsǝzzǝki uza ura i de̱ru Yeeso wǝrapu, ama Bulus doo géé pii naa zǝngsaz. ²⁰N pu sundukrǝ ni wi'gǝzkǝn pakkik , sei n de̱su koo mina kamu Urshaliima sǝ ina ze̱e̱su bis roo nettirǝ paa gǝ.²¹Ama de Bulus laa ina kambo gwanza gbi'zaz, Kaisarrǝ, N tos ina gbe'su sei mina tomu pu Kaisarrǝ."" ²²Agariibas doosǝ festus , "N íí n ka gee paka mazzirǝk." Festus iisu bonge, "Bo̱'ta a geeku."²³Ar oonarǝ, agiriibas naa Benis i zaa ni naasik; i zaa naa do̱o̱niya soojairǝi naa mariya gbi'kiya dǝllirǝi. De Festus doosǝ do̱o̱nza soojairǝz, i totun Bulus ara i pinnakrǝ. ²⁴Festus doo géé, "Gwanz Agiriibas, na mariya ipu arii yas. Maza i oug az bansa Yahudaawairǝi i okse Urshaliima naa gǝbǝn ari sǝ i wo̱o̱gǝ sut ge maza az naa see na zǝngs pa.²⁵N og ina bo̱'rǝ sǝ to̱o̱ wǝrkan pa, ama no̱k laan ina kamnubo Gwanza gbi'zazzǝk, n ɗe'es n kamkpu roo.²⁶ Ama n punaa ina wessa sǝ n biisǝk Kaisairan pa. no̱k eki gwanki n kamtunu mo̱o̱rǝk, no̱k sǝ a kinse unaa n biik bisa ullǝssǝ paan. ²⁷No̱k go̱' ara n tomkpun pursunaaz sǝ n dook ina lakssan pak."

Chapter 26

¹Agiriibas doosǝ Bulus géé, "A le'eklen keeska zura mo̱o̱l." Bulus lees nata ullǝt sǝ ma' keeska zura ullǝl. ²"Zok yage, ara n dookǝn bisa miis mo̱o̱rǝ mu' wo̱nka neta Yahudaawai ni dogdǝnettǝ, Gwanz Agiriibas, ³no̱k mo̱o̱ maza me̱e̱ lansiya naa de̱sa Yahudaawairǝi wessazzi. N oora a ɓǝs baar sǝ a geye.⁴Zǝmazi, Yahudaawai yas i me̱e̱me̱n gapta miit diga yanruma miimdǝ mindǝ buttǝ naa urshaliima. ⁵I me̱e̱yeme̱n diya se̱e̱karǝ gǝ ika doodon geé mi farisaawaazi iya i duu langsi naa beerǝt pa eerǝ bilaa duuka Billǝkrǝ.⁶Rikak n pu de'narǝ no̱k i ze̱e̱skǝne bis no̱k n de'sǝn timr dokaa Bil Bo̱'sǝ do̱'ga mariya eeiyak. ⁷No̱ka eki me̱'teya eerǝ komna naa ittǝkǝ ai sǝ i noos Bil naa timr mulǝ tuks naa ubla, sǝgǝ e tammǝn kinka. No̱k tammandeya ezizi sǝ Yahudaawai i dogdǝne pangn, daa gwan! ⁸An bo̱'rǝ sǝ a sundǝ monge ina bo̱'rǝmka panni Bil na ruus wǝrki ya?⁹Do̱o̱ n pu naa sundume n bo̱'o̱k net gǝnnga sǝ ro̱'o̱n riira yeeso a nazarattǝz. ¹⁰N bo̱' rǝsapu eni Urshaliima; n gbe' mariya oomii pursinarǝ, n kin gbam naa bilaa rook Do̱'ga Toriya Billǝirǝ; Ina ipsi, n doo paka keerǝssǝk iirǝ paa. ¹¹N yiisi ɓǝrka baar koobǝnnaya Ro'a Billǝirǝ sǝ yaa toski sǝ doo sǝǝra pak. Baar suge iirǝ haa, sǝ n duugi haa dǝrmeya gooirǝ.¹²De n pu bo̱'o̱krǝ rii, n ree Dimaskus naa iikomma n kinǝ Do̱'ga Toriya Billǝirǝm. ¹³De n pu rekrǝ naa ubla te'kate' ,Gwanza miiz, N og oosaa ar ubla okǝkarǝk diga billǝ paa sǝ ko'se mii naa mariya epu yammai. ¹⁴De ee yas e kasǝ dii buttǝ, N gee gwera paknerǝ naa me̱e̱la Yahudaawairǝm. "Shaawulu, Shaawulu, no̱k an sǝ ɓǝse baar ya? Gōmgo̱n ara a dǝkkpǝn kǝwak.¹⁵Sei N ii géén 'Mo̱o̱ ne̱e̱ziya daa', IIse géé, 'Miizi Yeeso ura a ɓǝsu baaraz. ¹⁶ Ri'ak ruum a de' paa; ina N de̱nan uni no̱k N te̱e̱gǝkǝna sǝ a gau se̱nz naa sedaakuwaa miiz neta a me̱e̱ miirǝ paatǝ naa à a me̱e̱ pa N ge̱e̱sǝka mu'ka anngat; ¹⁷N kweeka marirǝ na'rǝ naa iya i me̱e̱ Bil pairǝ n to̱mkpunai ai, sǝ a gbe'rǝsi no' sǝ a yeti diga tǝgrarǝ rekarǝ oosarǝ, naa diga gbama seetandǝmrǝ rekarǝ Billǝ no̱k ¹⁸sǝ ina kin ra'sǝskaa hakkeirǝk naa pe'ka ɓinta Bil esit iya N te̱e̱gi naa zura mindǝl no̱k eska timr miirǝi.'¹⁹Gwanz Agiriibas, no̱k riik N mu'us ke̱'ka to' naa ina i yiise diga billǝ paa an pa; ²⁰ama N doo paka Billǝk, se̱e̱ka diga iya Dimaskussairǝ, rekarǝ Urshaliima, naa dǝrmeya Yahuudiyairǝ, naa gǝ mariya i me̱e̱ Bil pairǝ. N doosi géé ina pu' na' sǝ ina yetǝ Billǝ, ina bo̱'rǝ to̱mteya i yii pu'ka na'i. ²¹No̱k ina anni Yahudaawai i kamne Gwaaga Billǝkrǝ sǝ i yaan ikkpe.²²Billi po'e rikak sǝ N pii pin de'tǝ no̱k dooska mariya gbi'kiyai naa a i reks una pairǝ neta anabaawai naa Muusa i doo bo̱'rǝmkpan; ²³bonge Kweebaaz ɓǝrk baar, sǝ se̱e̱k gakkpa ura i ruusku diga roobaamrǝz sǝna yii oosa Yahudaawai naa menkirǝ.''²⁴De Bulus ɓams keeska zura gwandǝl, festus doo naa gweraa gbi'kak géé, "Bulus mo̱o̱ yaasi; me̱e̱kaa mo̱o̱rǝ gbi'kak yesapu yaas." ²⁵Ama Bulus doosu géé, "Mii yaasi pa, Bil na zo'a Festus; ama N pak paka zǝmak naa we̱nta zok naa sundume. ²⁶Gwanz me̱e̱me̱n neta at; gwanki sǝ n fasǝn zok sǝ N pagǝnnak, no̱k N essǝ pu timr ina pu sumsunǝn netattǝ ullǝ mu'un pii pa; no̱k bo̱'rǝ zok ɓo'rarǝ pa.²⁷A essǝpu timr anabaawairǝ ya, Gwanz Agiriibas? N me̱e̱me̱n a essǝpu timr." ²⁸Agiriibas doosǝ Bulus bonge, "A íi yerke Kirista ri'ak ya?" ²⁹Bulus doosu bonge, "N pu oorǝk Billǝ, koo lo'ok koo lo'ok pa, mo̱o̱ kotto pa, haa naa iya ipu geekerǝ wo̱nka ai, ina goo ni miik ama naa sargaiya pursinarǝ ai pa."³⁰Sei gwanz ruu paa, naa gomna, na Benis ma, na iya ipu gaptǝ naa ii; ³¹de i keepu i daapu ror bissi, i pak gwanirǝ te' géé, "Maza az bo̱'rǝ una to̱o̱ gbe'ka koo wǝrkan pa." ³²Agiriibas doosǝ Festus, "Maza az ka fas fan zok naka laa reka Kaisarrǝ pa gǝ'."

Chapter 27

¹De i dogsapu su' i ri'gǝkunu Itaali, i pa'as Bulus naa Pursunai uri do̱o̱nza soojairǝz uza ura i de̱ru Yuliyus diga kompaniya Agostusazzǝ na'rǝ. ²E tor ɓark diga Adramiitiyak, a ga'ak rekarǝ po'musa Aasiyassǝ. sei i ree gbonarǝ. E ree naa Aristaakusa keetǝ diga Tasaloonikaa Makidooniyaz.³Ublaa buutǝkrǝ e tii dǝlla Sidonallǝ ara Yuliyus gbaan Bulus wessa sǝ daau na ree ungwaniya ullǝirǝ no̱k sǝ na kin gbaaka iik. ⁴Diga eri, e ree gbonarǝ sǝ e ga' ata Kubrusakkǝ ara zaka pin pakrǝ, no̱k zaka ruuseerǝ. ⁵De e ga' pu ga'saa gbonaa pou Kiliikiya naa Bamfiiliyakrǝ, e zaa Miira dǝl ulaa gbi'la Liikiyak. ⁶Eri do̱o̱nza soojairǝz kintǝ ɓarka keetǝ Iskandaariya reks Itaaliyak. Tosee roo.⁷De e ga' lemma ru' gǝnŋa sǝ e reks naa ɓǝrka baar pou kiriidus, zaka dayee sǝ e koo naa bilaa eki pa, sei e ga' naa a Kariitak, pou salmooni. ⁸E ga' naa a ɓapsarǝk na ɓǝrka baar, sei de e zaa ar ukaa i de̱r ar woonak pou dǝlla Lasaaiyallǝ.⁹E lo'sapu arkirǝ es, gǝ bǝlla Yahudaawairǝ naasǝz assapu, ga' ka gbona go̱msapu baar es. Sei Bulus dinsi to' , ¹⁰doosi géé, Mariya ai, N og ri'gǝta aarǝ a ruukǝnat kamtǝk assara, a gums naa ɓarkrǝs kotto pa, ama naa a zǝngssǝk bǝn." ¹¹Ama do̱o̱nza soojairǝ ezi ar ke̱'ka to' dangwanza naa ɓarkazzǝ, billǝ naa ina Bulus doon pa.¹²No̱k tiinaa ɓarǝmdǝ eki gó̱ gaptǝ bǝlla tamdǝndǝ pa, ga'bai gǝnnga i esǝ shawaara bo daa arki, enaa kink reksǝka Finiksa eka tii roo. Finiksa ar tiinaa ɓarǝmdǝkki dǝlla Kariitallǝ, pu pa' di naa a' nimz. ¹³De zakaa keetǝ na a' sǝ ma' gwaaka topato, ga'bai i me̱e̱ ge bo kinsapu ina bo iin. Sei i tǝgs ina i de'sǝn ɓarkak sǝ i ga' naa Kariitak ɓapsa po'mussǝ.¹⁴Lo'pa zaka wiita uka i de̱r Urokilidon Keetǝ pa' di' ma' ɗu'kee diga ga'sa arkirǝ. De Lo'pa zaka wiita uka i de̱r Yurokilidonak gwatǝ arkirǝ. ¹⁵De ɓarki kamgbǝsaa zok sǝ le' duuka na zakarǝk pa, e daa zaka yeree duunee ara gwaanak. ¹⁶E duu naa a ɓapsa dǝlla i de̱r Kaudak, naa ɓǝrka baar a kin sǝ e kees waa ɓark.¹⁷De e keetǝ waa ɓarki, e kam to̱ms naa gwèt sǝ maanu ɓarka gbi'kakrǝ. Ser kamsipu géé e supsǝk wa'rǝta Sirtiisassǝ, sei i tiis ankoiya de'sǝka ɓarkrǝi sǝ i gou zok. ¹⁸Zaka ribdee wessawe, no̱k riik ublaa buutǝkrǝ i ma' ko̱dǝka gums maamdǝ te'.¹⁹Ubla taaza roozǝ, ga'bai i ko̱dǝs neta to̱msǝ ɓarkrǝs naa zuta gwanirǝt. ²⁰De ru' gǝnnga e og ubla naa zosi pa, gǝ zaka wiitaa gbi'kak pu gwaakeerǝ, e kees timra ɓiikarǝk.²¹De lo'sapu i reg una pa, sei Bulus ruu paa iirǝ te' sǝ doosi géé, "Mariyai, inaka kweesapu ina n doosǝnnan aka ruutǝ diga karittal sǝ aka tor ɓasurǝ naa wo̱'sǝka nettǝ pa. ²²Ri'ak koo ne̱e̱ya na we̱ngs zok no̱k zǝngs gǝ wo̱'o̱k pa, ama à ɓarkrǝk.²³No̱k pi tuksǝ malaikaa Billəz n duu sǝ n noosuzzǝ de' miirǝ pourǝ ²⁴sǝ doose géé, "Ser na kama pa, Bulus. A de'ek den kaisarrǝ mu', gǝ Bil go'numa ullǝmdǝ essapu iya ipu yammai. ²⁵No̱k riik, mariyai, we̱ngsǝn zok no̱k N essepu timr Billǝ, koo anya bo̱'rǝmka ni doosnek. ²⁶Ama ɓarki wa'ak buttǝ utarǝ paa.²⁷De ru' komna na narkǝ i bo̱'rum, epu ri'gǝttǝ naa gbonaa Adiriyakrǝ. Naa teteeg to̱mbaiya ɓarkrǝi i og ni ipu reksǝkrǝ pou buttǝk. ²⁸I ríi maami, i oks mitai zur, i sǝǝ mu' to̱pa gǝ i ríi, í oks mitai komna na gbanaarǝ.²⁹ Ser kami, i og ni e wa̱'ak bilek, sei i tiis ankoiya de'eska ɓarkrǝi narkǝ diga zura ɓarkrǝllǝ sǝ i we̱e̱trǝ Bil na kamtǝ ar oona ya'.³⁰To̱mbaiya ɓarkrǝ eyi ipu laak ni i daakǝn ɓarkikrǝ, i tiisapu waa ɓark gbonarǝ, sǝ i go̱'rǝ ni i ko̱sǝk ankoiyaɓarkrǝ mu' yak. ³¹Ama Bulus doosǝ do̱o̱nza soojairǝz naa soojai géé, "mariya ai ina gau ɓarkrǝ te' pa i keek pa." ³²Sei soojai i ɗe'rǝs gweta waa ɓarkrǝt sǝ i daau wuus.³³Ar oonarǝ Bulus doosi ina reg rek. Géé, "Wo̱nkazi ru' komna naa narkǝ i reg rek pa, i tos una su'rǝ pa. ³⁴N oorǝn regǝn rek no̱k ɓiikaa iik, no̱k koo suka iirǝ zullǝk kasǝk pa." ³⁵De doosapu rii, pe' buroodi sǝ iisǝ Bil useeko sǝ wǝ'u sǝ regu koo ne̱e̱ya pu okurǝ.³⁶Íi yas i kinǝ gbam sǝ i reg rek. ³⁷Ee mari 276 zi ɓarkirǝ te'. ³⁸De i resapu rek daksi, i ya'rǝsǝ ɓarki gums, i ko̱dǝs ɓunuta alkamarǝt gbonarǝ.³⁹De ar oo, i me̱e̱gǝs arki pa, sei i og wa'rǝt uta i dog géé bo kamkp ɓarki roo. ⁴⁰I ɗe'rǝs ankoiya ɓarkrǝi sǝ i daai gbnarǝ roo. Gǝbǝn i tiis gweta i maan benteya ɓarkrǝ mu'ii sǝ i yer naa wa'rǝtti rǝk. ⁴¹Ama i zaa ara gweta maa ittǝrǝ sarǝnakrǝ, sei ɓarki sops buttǝ. Ara mu'uk sopsarkirǝ sǝ de'es yeg pa, ama zoka rook ma' be'ka no̱k gweta maamdǝ eti pu naa gbam.⁴²Soojaiyi i íi ipsǝka pursunaiyi no̱k bo̱'ta i purum maam sǝ i ga' i no̱g. ⁴³Ama do̱o̱nza soojairǝ ezi i kweeka Bulus, sei ro'ni; doosi ge ura le'eklen purumkpa maam sǝ ga'az na gir maamrǝ na ga'gǝs. ⁴⁴Iya yasai i gbo' sa', uri i dǝg takpa rata ɓarkrǝt, uri boo una som neta ɓarkrǝ te'ettǝ, íí yas ga'gǝs wessa ga'sarǝ.

Chapter 28

¹De e ga'gǝs ɓài , e me̱e̱ ipu dǝlla i de̱r Miliitallǝ. ²Mariya arkirǝi i bo̱'see go̱'num, i kweesee ra' sǝ e ǝǝ, sǝ i dǝ'see no̱k maam ɗan koo bǝnnaya ar tawo.³De Bulus pu toogǝsǝk rata du'karǝttǝ, komz keetǝ no̱k ma'ra sǝ bo̱ggbusu na'rǝ. ⁴De mariya arkirǝi i og do̱' inni bomnarǝ ullǝ na'rǝ, i doo gwanirǝ te' géé, Zǝmazi maza az ura iu zurazzi ura gbisǝ diga gbənarǝzi, naa rii yas bis daau pa."⁵Ama dagbǝs bigsi ra'rǝ roo koo una bo̱'ru pa. ⁶I me̱e̱ géé na' rook uk sǝ gba'gǝmka wǝrkǝk no̱k imsa bigsirǝs. De i zo' i og una bo̱'ru pa, i as paka iik sǝ i doo géé ur waa bíl ulali.⁷Popsa dǝllirǝ ar uka pii a gwanza dǝllirǝz i de̱ru Buubiliyusǝk. Kweeyee sǝ tiisee sǝ esee rek ru' taaree. ⁸Bo̱'rum daa a Bubiliyussǝs zok iisu pa, wo̱su naa baar yerǝnd kamu. De Bulus ree ullǝ, we̱e̱rǝ Bil, gbag na' a ullǝk ullǝ paa sǝ rumgbu. ⁹De an bo̱'rum rii, mariya i seetǝ na kunt buttirǝi i zaa sǝ i rumgbi. ¹⁰Mariya rooi gǝbǝn i noosee. De epu go'ok zok ri'gǝttǝk, i esee ina e iin yas.¹¹Se'er taatǝ ar, e ruu e tor ɓarka Iskandaariya gau niik arkirǝk. Ina i bii ɓarkirǝn uni Yang Komai. ¹²De e zaa dǝlla gbi'la i de̱r Siraakunsallǝ, e gau roo ru' ittǝkǝ.¹³Diga arkirə e tor ɓarkrə rekarə dəlla Rigiyum allə. De e kisə, zaka wiika ruutə diga àà, naa nit sə e reks Butiyoli. ¹⁴Arkirə e oks uriyangi uri i ooree ena kisə ru' samsaara naa íí. Naa ri'ik pat e reks Rooma. ¹⁵De uriyangiya erii i gee rektəkaa eek sə i zaa nok yeeke haa luuma Abiyusakal, naa ara i der Maciya taarəkəi. De Bulus og uriyangiya ei, iisə Bil usuko, sə kinə gbama zokrəm.¹⁶De e reks Rooma, i dàà Bulus na ri'gə gwan muzo naa sooja ura pu gekkpurəs. ¹⁷De ru' taarei i ar Bulus der dooniya Yahudaawairəi, de i tookən ar muko, doosi bonge, ''Uriyangi koo noka e bo'rə ina go'pan pa marirə mu' koo langsiya do'ga mariya aairəi, i kamte Roomaawairə na'rə pursinaas diga Ursaliima. ¹⁸De i dedəse i íí boka keese, no̱k i okse naa aibeiya to̱o̱ wərkrəs pa.¹⁹Ama de Yahudaawai i mu'us kweeka, gabse doolezi bissa miis rek mu' Kaisarlə, ama noka n kamkp mariya aai bissə mu' pa. ²⁰Uki bo'rə sə n íí pakənka naa íí, noka ina Israila de'es timralli sə n pu dogsənzəz sargairə.''²¹I doosu bonge, ''Ee gə e kwee wasika uza digaYahudiya nok moo pa, urwaza aaz ura kamtee paka mook as piipa, ko doo ina go'pan moorə paa. ²²Ama e íí geeka diga moorə, na nok ɓaara alli e me̱e̱men i doo ina go'pamam ullə paa koo araya.''²³De de'es ubla mari gənŋa i zaa ara gamnakrə. Doosi paka eki, sə gə esə seedaakum gwanta Billəttə. Íí boka gou hakkilo a íís Yeesorə, rababaaza Musarəzzə naa anabaawairəz, diga naa nit haa nimzə. ²⁴Uri i kwee ina doosin, uri bo i esə timr pa.²⁵De' i geekǝn gwanirǝ te' pa, i faks i dáá arki de Bulus doosi paka ak, "Rumsa Billǝs doopu zəma su'a anabiya ullǝz Ishaya do'ga mariya iirǝ bonge, ²⁶rem mariya airǝ a doosi bonge, ''I geek geekarə ama i ge̱e̱gǝska pa; okarə i ok ama i me̱e̱k pa.²⁷No̱ka timra mariya airǝl mǝ'sapu, 'To'a íí zuksapu. I gbe'sapu no'a íí, Bo̱'ta i oogus naa no'a íí, sǝ i gee naa to', sǝ i me̱e̱ iirǝ temterǝ, sǝ i yetǝ gǝbǝn, sǝ N rungbi.''²⁸No̱k ri'ik me̱e̱n i to̱msǝpu menki kweeka Billǝk, i kweek kwen." ²⁹De doo ri' sei Yahudaawai i wi'gəs pakki gwanirə te'.³⁰Bulus gau wi' itte gwaaga pe' naa we̱e̱sakrǝ sǝ kwee mariya i zaa ullǝi yas. ³¹Doo sǝ kubrusǝn neta paka Gwanta Billǝttǝk naa Yeeso Kweebaazǝk naa gbam. Koo maz ro'nu pa.

Romans

Chapter 1

¹Bulus, senza Yeeso Kweebaazəz der zok no̱k gakkpa manzo, gə i teegu no̱k dooka paka tingka Billək. ²Ura Bil dogo do̱o̱ rababaiya anabawairəirə. ³Waza ulləz ura i dingnu naa goosa zokrəz zeeuwa Dauda rəurə.⁴Gau Waza Billəz gbi'kəma Rumsa ookapassə naa ruukaa roobaamrək, Yeeso Kweebaaz daa aaz. ⁵Ulləzi sə a kin go'numa naa gakkpa manzani no̱k ke'ka to'a eska timlək dermerə tele no̱k riira ulləl. ⁶Dermeya eirə te' ii bən i derən ina gau naa Yeeso Kweebaaz.⁷Iya ipu Roomanai tele, iya Bil gbaayii, sə deri ina gau mariya ookapai. Go'num naa gau naa ii, naa gabta wessat diga Daa Bil Daa aaz naa Dangwanz Yeeso Kweebaaz.⁸Seekarə n iisə Billa miil useeko Yeeso Kweebaazə no̱k ii yas, no̱k eska timra iil Yaspu dəl yas. ⁹Billi seedaakuwa miiz, ura n noosu rumsa miisə paka tingka Waza ulləzzək. ¹⁰Naa ni n gbasən derkəna riira iil pak. Koo bənaya weerəka miikrə n oorə Bil na bo'rə n kin rektəka iirə.¹¹No̱k n ii okən sə nka esən esəka rumsək, no̱k səna wengrəsən. ¹²waato, mii naa ii sə a wengkənkə eska timlə mii naa ii.¹³Uriyangi ri'ak n ii ara n daakǝnǝn tǝgrarǝk pa, n íí zaka iirǝ, (amma n kin bila dən pa sei wonka), no̱k sǝ n ka kin rente moo iirǝ ni n kinni menkirə te' ak. ¹⁴Mii maza Heliniyaawai naa mara gini i duye gimrazzi, iya i ɓe'ei na iya i mǝ'əi yas. ¹⁵Miigǝ n go̱'rusapu zok n dook paka tingka Billǝk iya ipu Romanirǝ.¹⁶No̱k n pu naa dǝgsa zura paka tingka Billǝkrǝk pa, no̱k gbama Billǝmmi no̱k keeska koone̱e̱ya ura esǝ timraz, se̱e̱ka naa Yahudaawai rekarǝ Heliniyaawairǝ. ¹⁷No̱k roozi go̱'numa Billǝm gbətǝ naa eska timr ni pu biisǝnǝnnak, "Ura punaa eska timraz gɓiik."¹⁸No̱k suksa baara Billəl yiik zok diga billə paa iya i duu pai naa mariya naa go'num pairə, iya enkuwa iiu le'ni bilaa zəmakai. ¹⁹No̱k ina me̱e̱ zok Billə paan pu kaakarə. No̱k Bil po'gəsənipu.²⁰No̱k neta og zok pa ullə paat, gbe'rəsapu kaaka allə diga ma'kaa dəllək, de me̱e̱gəsapu zok neta bo'rə etirə, uni gbi'kəma ɓampa Billəm, no̱k ri'ik a punaa una dookarən pa. ²¹No̱k koo de i me̱e̱men Bil, i noos riira ulləl pa, koo i iisu useeko. Gobtəra ri'il, i yer mə'i sundumeya iirə, timteya iirə mə'əmrəi i wiisapu.²²I pe' zu'a íí ni mariya i ɓe'sapuiyak, amma i yer mǝ'. ²³I giigǝs gbi'kǝma Billa wǝr pamrǝ naa goosa maza wǝrazzǝz, naa noirǝs, naa do̱'neta naa dǝnt nattǝt, naa neta pu'lummat.²⁴No̱ka ri'ik Bil faasi naa winkaa iirə timterəmrə naa gabta oopat, zongna íín na gau naa səəru gwanirə te'. ²⁵Iya i giisapu zəmaa Billəz naa songbai, i noos sə i sen neta wom zokat gobtəra ura go'rə koo anyaz, ura noosək zok ting ting az. Na gau ri'.²⁶No̱ka ri'ik, Bil paasi naa neta zukkat naa winka dəl, no̱k kita ki'a íí i giigəs tomsa go'ris naa a go'pas. ²⁷Ri' gəbən yara mari gə i dàà tomsa Bil go'ris sə ina bo'rə naa kita ki' sə i yer winkaa gwanirə te'ek. Yara mari i kisən yara mari, ina go'panni sə ipu kweek ina to̱o̱ naa iin keeka bilaa oomikrəndə.²⁸De i yii ipunaa me̱e̱ka Bil pa, paasi naa sundumeya i dagpai sə ina bo'rə neta go'pat.²⁹I yi'sapu naa ina duupan, na e̱nku, na ningsa, zogra. I yi'sapu naa mu'uskǝnka, ikkpa zur, dingkǝnka, sǝǝrǝme na leek. ³⁰Ii dankaamei, womba mari, iya i mu'us Billai, iya i we̱ng zulləi, iya i no̱o̱s zurai, iya i dogdo e̱nkui, naa iya i duu paka do̱'ga marirǝk pai. ³¹Ipunaa me̱e̱gǝska pa, iya i hoolo zok paiyi, ipunaa iikǝnka pa, i pu naa oka yirku pai.³²I me̱e̱men ina Bil iin, géé iya i bo'rə neta go'pa eti i to̱o̱ wərk, ama neta etiti kotto i bo'rə pa, haa sə i kwee iya i bo'rə nettii.

Chapter 2

¹No̱ka ri'ik a punaa ina dookarǝn pa mo̱o̱ maz, mo̱o̱wa a ze̱e̱s, no̱k ina a ze̱e̱sǝ uzan a ze̱e̱sǝ zura mondǝlli. mo̱o̱ bǝn a bo̱'rǝ bon netti. ²Amma a me̱e̱me̱n bisa Billǝs zǝmazi iya i bo̱'rǝ nettiirǝ paa.³Amma me̱e̱m an, mo̱o̱ maza a ze̱e̱sǝ iya i bo̱'rǝ neta etii koo de mo̱o̱ bǝn a bo̱'rǝbonaz. A gbisǝkgbin bisa Biilǝs ya? ⁴Koo a sundə monge a saaka go̱'numa ullǝm, naa ɓe̱ska baara ullǝl, naa me̱e̱ka go̱'numa ullǝmmi kamtǝk pu'ka na' ya?⁵Ama no̱k wengka timra moorə mu'us pu'ka na'al apu togəska suksa baara Billəllə mondə zuklə ublaa Bil tiikən go'numa ulləm zeeka bissək. ⁶Toksək koo neeya na kam tomsa ulləssə: iya i laa nooska pai, gbi'kumrə naa gabta wessat ⁷ɓamna piipak naa iya i kweerə neta marirəttai i eski zəngasa ɓampas.⁸Amma iya i ii zu'teya gwanirǝyai, i mu'us eska timrai, i ii go'nǝm pa sǝ i duu ke̱e̱ku, gǝǝskini naa sugsa baara go̱mal naa laaka dǝl. ⁹Koone̱e̱ya ura bo'rǝ e̱nkaz, ma'tǝk Yahudaawairǝ sǝ menki.¹⁰Nooska, eska gbi'kǝm, naa gapta wessat ura bo'rǝ ina wessandǝ, ma'karǝ yahudaawairǝ zakarǝ menkirǝ. ¹¹Bil punaa iika zur pa,¹²Ni mari gǝnɲa i bo'rǝ hakkei dookai pii pai i wo'ok naa dookai pa, naa uri gǝnɲa i bo'rǝ hakkei dookairə dii i biski bilaa dookairǝkrǝ.¹³No̱k iya i gee dookaiyi i yii ipu oomi Billǝ mu' pa, amma iya i duu dookaiyi i gbisǝk. ¹⁴No̱k menki iya ipu naa dooka pa, zoka gwanirǝk yii sǝ i duu dookai, iiyi dookaa gwanirək, amma ipunaa dookai pa.¹⁵Naa eki sǝ tomsa iis yii dookai ipu biisǝnən iirǝ temtirǝ, zǝngsa iis boo usi seedakuum, sundumeya ii i de' koo kweeyi pa. ¹⁶Ubla Bil ze̱e̱skǝn neta mari i sumsat ni dooka paka miirǝ tingkakrǝk, Yeeso kweebaazzǝ.¹⁷Mona de̱r zura mo̱o̱l yahudaawaz monge bo de' dookairǝ paa sǝ a dangrǝ naa Bil, ¹⁸a me̱e̱me̱n ina a iin sǝ a gwegǝ neta somaso'ottə roo de a me̱e̱sapu ni dookaiyi i dook. ¹⁹Mona iisapu mon naa zura mool mona maaman ruri oosaki iya ipu tǝgrarǝirǝ.²⁰Ura go'rǝs mǝ'sas lamza iya pǝriyairǝzzi nok dookairǝ a punaa me̱ẹka naa me̱e̱kaa zǝmak.²¹Mona geesə uza gə a geesək zura mondəl paya? Moowa a doo monge kaina ruurə paz, a ruurək runya? ²²Moowa monge kaina ruurə ki' paz, a ruurə runya? Moowa monge do̱'o̱z go'paz a ruurə do̱'zə gwa paya?²³Moowa a yii yaksa zok naa sǝggbəme dookairə, a essə Bil se̱nuwi paya? ²⁴Nok ''rira Billəl mu'us duuka zok menkirə nok moo,'' ni pu biisǝnǝnak.²⁵Nok napkɓa pu oomi mona duu dun dookai, amma mona mu'us duuka dookai napkɓa mook pu unanǝn pa. ²⁶Amma ura nau paz na duudun dookai, le'ka napkɓaa ullək gakp napsənzəz paya? ²⁷Asee ura nau paz langsəza ulləzzi bopu duuk doookairə oomi o'. Kaa le'salen moowa naa ro'oknai biisǝnni naa nabkɓaz, amma ga'sapu dookai ya?²⁸Yahudawaaza zǝmaz Yahudaawazi goosa zokrǝssǝ pa, napkɓaa zǝmak napkɓaa kaakarǝ zokrǝkki pa. ²⁹Ura Yahudawaazi timlǝz, yahudawaaza zǝmazzi. Napkɓaa zǝmak pu timlǝ rumsǝ kaka allǝssi pa. Irim maza ri'ezi Billi zanu, mazzi zanu pa.

Chapter 3

¹Na riizi gə an Yahudaawaz arən urin ya? Anni boteya napkɓaa rez ya? ²Pu gbi'nen bilət somaso. Seekare, Yahudaawai essəpu zur ina Bil yiisində.³Ga sə Yahudaawai uri ina punaa eska timr paya? Eska timra iire paal yeryen Go'numa Billəm zuk ya? ⁴Kana bo'rəm ri' pa. Goptəra riil, Bil na kin zok naa zema, koo mari yas songbaiyi. Ni pu biisənənak, "Nok i yiikəna ura naa go'numaz pangna moondə, sə a de'ek mona zaa ar bissə."⁵Amma go'kapaa aak na yii go'numa Billem, a dook anya? Bil go'pa de pu tosək suksa baara uləllə, ri' pa ya? N pak pu naa sumdumeya marirəi.⁶Naa bo'rum ri' pa. Na rii Bil zeesək del bis rigaya?⁷Amma zəmaa Billəs songɓa miimrə kamtə nooskaa ullək, nok an sə i zeesne bis gee mii maza naa hakkeiyaz ya? ⁸Nok an sə i doo bonge ni kamtən songb sə e doo, sə uri i tabbəsən e doo bonge, "A bo'rə enku sə go'num na zaa." Bis iirə paa wessazi.⁹Anniya? Epu yaakən keeska zura eeləya? ko topa. Nok e see e dogdəsapu Yahudaawai naa Helinaawai yas ipu hakkeire dii. ¹⁰An pii ni bisənnak: "Ura wessaz koo muzo pii pa.¹¹Ura meegəssən naz pii pa. Ura laa Billaz pii pa. ¹²Ii yas i yesapu kut. I yerpu ina kam toms pan. Ura bo'rə ina wessan naz pii pa, koo muzə pii pa.¹³Dungna iin gagəlli. Me'teya ii ipu na songb. Imsa bigrəs pu iirə su'rə. ¹⁴Suta iit yi'sapu na gomta baar naa kamkpna su'.¹⁵Dənta iit gbakə ar kuuska kwa'rə. ¹⁶Wo'oska naa bəska baar uni in gapta iit. ¹⁷Mariya ai i mee gapta wessat pa. ¹⁸Nok ri'ik sera Billəl pu iire no'rə pa."¹⁹Rikak a meegəsapu ina ro'onaaz doon, pag iya ipu dookaire diirə. Pu ri' no̱k sə suta iit na gbe'es zok sə dəl yas na as Bil mu'. ²⁰Pu ri no̱k maza le'ek bo'ka go'num naa bilaa kamkpa tomsək az pii ullə mu' pa. Nok dookairəzi sə hakkei i mee zok.²¹Amma ri'ak, go'numa Billəm meegəsapu zok koo naa dookai pa. dookai naa anabawai iiyi seedakui, ²²waato go'numa Billəm yeeso kweebaazə no̱k iya i esə timrai. No̱k wo'oska pii pa.²³No̱k mari yas i bo'rsəapu hakkei sə i gas gbi'kəma Billəmrə. ²⁴I keesi na go'numa pu kweeka Yeeso Kweebaazəkrəm.²⁵No̱k Bil esə Kweebaaz Yeeso no̱k toka gimr eska timr ullə kwaalə. Ese kweebaaz ni tabbəskinaa bisa wessassək, ²⁶no̱k zinsapu hakkeiya do̱o̱i ullə buuka timle. An bo'rum no̱k yiika go'numa ulləm dənandə. bo'rəm ri' səbo yii zeesəkzen kooneeya wessa no̱k eska timra Yeesorəllə.²⁷Təka zur pi araya? Keesapu zok. Nok toms ya? Ouwo, amma no̱k eska timr. ²⁸A ɓamsək ange i zeesə maz wessa no̱k tomsa dookaire kamas pa amma no̱k eska timli.²⁹Koo Bil gə Billa Yahudaawairəlli kotto ya? Gə ur Billa menkirəlli paya O̱o̱, naa menki yam. ³⁰Napu ri', Bil pu muzo, keesək iya i nau ai eska timlə naa iya i nau pai eska timlə.³¹A ipsək dookai no̱k eska timr ya? Na bo'rum ri'pa koo topa. Gobtəra ri'il, a noos dookai.

Chapter 4

¹A dook anni Ibraahim, daa a aarə dooz kin zokrən ya? ²No̱k Ibraahim kin keeska naa kamkpa toms, punaa daliilaa təknu zuraz, amma Billə mu' pa. ³Rababai i doo anya? "Ibraahim esə timr Billə, i ge'su ni go'numak."⁴Ura kam tomsaz gə, toksa roos ge' zok ni go'numak pa, am ni ina pissunnak. ⁵Amma ura kam toms pa amma esə timr ura kees iya i duu pai yaz, i ge' eska timra uləl.⁶Dauda bən doo sə'səm pu maza Bil ge'u iya na go'numairəz naa toms pa. ⁷Doo bonge, ''Iya naa sə'səmaiyi iya i ra'asi aibeiya iiyai, naa iya i gbe'si hakkeiya iiyai. ⁸Maza naa sə'səmmazzi ura Daa Bil ge' hakkeiya ulləi paz.''⁹Sə'səma am gə i doo iya i nauwairə kotto ya koo naa iya i naw pai yamya? No̱k a doo bonge, i ge'sə Ibraahim eska timr no̱k go'num." ¹⁰I ge' rigaziya? Zoora Ibraahim nawallə ya koo a nawun pallə ya? Nakkpa zipa, amma diga nau pa.¹¹Ibraahim kwee napkɓa. Anni ina gbe'es go'numa eska timlən diga dii pisu nawun dən pak. ina pu te'en uni gau daa a iya i esə timrailəi yas koo ina nau pa. An yii i ge'ki mariya naa go'numai rə.¹² Gəbən yii Ibraahim gau daa a iya i nawairei no̱k iya i zaa no̱k napkɓa kotto pa, amma naa iya i duu latəya daa aaz Ibraahim duyiyai. Uni eska timra pisu diga nawun pak.¹³No̱k dokskaa i esə Ibrahim naa zeeuwiya ulləiyak sə gakkpən pe'ba ɓinteya dəlləiyak zaa dookairə pa ama go'numa eska timləm mizi. ¹⁴No̱k iya dookairə naa pe'ba ɓinteiyi, eska timr yerpu zuk gə dokaa eki ipsapu zok. ¹⁵No̱k dookai kamtə suksa baar, ama ara dookai pinnak, roozi ka'aska dookai pi.¹⁶No̱k dalilaa az an bo'rum naa eska timr, no̱k səna gau naa go'num. Dookaa eki pii no̱k baas yas. Iya i mee dookaiyi kotto baasirə pa, amma naa iya ipu na eska timra Ibraahimdəl. No̱k ur daa aazi yas, ¹⁷ni pu biisənənnak, "N gapsapu daa a dərme gənŋai rəz." Ibraahim pu ura de'nuzzə, waato Bil, ura esə zəngs sə do' riika neta og zok naa a og zok pattəz.¹⁸Ibraahim de'es timr Billə no̱k bo'tak koo de net gengai ko'su. Sei yer daa a dermerəz ni ina i doonak, "Gakp zeewiya mooi." ¹⁹Ibraahim kwee gee zoka book worapu (no̱k punaa wi' zu' gbanaaro). Gə meemen Saraya ku'mulli.²⁰Amma no̱k dookaa Billək, Ibraahim mu'us eska timr pa. Goptəra ri'il, wengs zok eska timlə sə noos Bil. ²¹Meegəs ina Bil dogon yi'ik yin. ²²No̱k ri'ik eni bo'rən i ge'su ni go'numak.²³Bii zok rikak no̱k ur kinkən unak pa, ²⁴Bii zok no̱k àà a esə timr ura ruus Yeeso Daa aaz diga wərkrəz. ²⁵Uzi ura i esu no̱k aibeiya aai sə i ruusu no̱k keeska aak.

Chapter 5

¹De apunaa kweeka no̱k eska timr, apunaa gabta wessat Daa Yeeso Kweebaazə. ²Ulləzi i kinə torka no̱k de'eska zok rekarə go'numa i dernaamrə. Zok yagaa de'eska zoka Bil esaa no̱k zoora zakandən, apunaa de'eska zok no̱k a markman koo anya nooska Billə.³A enirǝ kotto pa, amma zok na yaga bǝrka baara allǝ te' naa me̱e̱ bǝrka baar kamtǝkan bǝska baar. ⁴Bǝska baar kamtǝ gweka, gweka kamtǝ zo'kaa mu'un. ⁵Zo'kaa mu'un esǝ dǝgsa zur pa no̱k ìì yas pu timteya aairə naa gbakaa Billǝk Rumsa i esaassǝ.⁶Diga a weng denpa zoora wessallǝ Yeeso wǝr nok iya i esǝ timr pai. ⁷Gomgon ara uza ka wǝrǝn nok ura esǝ timrazak. Lǝǝgǝ nok maza naa go'numaz maz ka es timr sǝka wǝr nok go'num.⁸Amma Bil yii gbaakaa ullǝk ààrǝ, noka ri'ik haa es a mariya naa hakkeiyaiyi, Kweebaaz Yeeso wǝr nok àà. ⁹Nok ri'iki i kweyaapu nok kwaala ullǝl nok ur sǝ a gbisǝk sugsa baara Billǝllǝ.¹⁰Diga apu umkeereiyi sǝ a geekǝn naa Bil nok wǝrka ullǝ wazzǝk de i geekǝnsapu i ar an reska ullǝ gapta wessattǝ. ¹¹A eni kotto pa, apu naa yaksa zok Billǝ nok Daa Yeeso Kweebaaz ura a kinnu geekǝnka rikakkaz.¹²Noka ri'ik, ni hakkei i totǝn dǝllǝ maz muzərǝk, bilaa ekirǝzi bǝn wǝrk to̱tǝ no̱k hakkei. Sǝ wǝrk faks marirǝ yas iya i bo'rǝ hakkeiyai. ¹³Diga dookai i zaa dən pa ara dookai pin pakrǝ.¹⁴Naa ri'ik yas, wǝrk kee diga Adamurǝ haa zakarǝ Muusarǝ, naa bǝn iya i bo'rǝ hakkei pai ni Adamu ka'sǝn dookaiyak. Uzi ni goosa ura zakaz. ¹⁵Naa ri'ik yas esǝka kottok puni ka'aska bisak pa, amma esǝka eki pu som naa aibeiya aai, amma aibeiya maza muzo azzəiyi i goptǝ mari gǝnŋa wǝrk. Asee no̱k go'numa Billǝm naa esǝka eki nok go'numa maz muzə emi Yeeso Kweebaaz sǝ daktǝ sǝ yas gǝnŋa.¹⁶Esǝka eki pu som naa hakkeiya maz muzǝ ai, no̱k bisa i bo'sǝ maza muzǝ ezis usi kamtǝ bisa wǝrkrǝs. Amma esǝka i esǝ eki no̱k aibei gǝnɲa. ¹⁷Na no̱k aibeiya maz muzǝi sǝ wǝrk yas ar no̱k uri, asee iya i kinǝ go'numai yas ar emi naa esǝka go'numa Billǝm na kweerǝ ar naa rii timlǝ naa gapta ura muzǝ eziz Yeeso Kweebaaz.¹⁸No̱k aibeiya maz muzə azzəi gobtə dəl tele bis, ri'zi tomsa go'numrə maza muzə azzə kamtə mari yas bilaa gbiskarək. ¹⁹Ni maz muzə mu'sən duuka ina i doon kamtə mari yas i gau mariya naa hakkeiyai, ri'zi bən naa duuka ina doo maz muzəzzən kamtək kweeka.²⁰I totǝn dookai no̱k aibei ina bagtǝ. Ara hakkei i dagǝnak go'num ark an dakarǝ wessawe. ²¹Eni bo'rǝn nok ni gapkpa naa aibeiyak wǝrki, riizi bo'ka go'num reksǝk go'numrǝ rekarǝ zǝngsa ɓampas Yeeso Kweebaazǝ.

Chapter 6

¹A dook an ri'ak ya? A rek mu' naa bo'rǝka hakkei sǝ go'numa Billǝm na bag zok ya? ²Ouwo, koo topa. Aa à wǝrapu hakkeirǝi a bo'ok riga sǝ a gǝǝ roo gǝbǝn haa ri'akya? ³I me̱e̱ paya aa i bo'saa batisma rekarǝ Kweebaaz Yeeso rǝ i bo'saa batismaa ullǝ wǝrkrǝzi.⁴No̱k ri'ik i ììsaapu batismarǝ wǝrka ullǝkrǝ, ina an bo'rəm ni i ruusən Kweebaaz diga roobairək naa gbi'kəma Daa rəm, aa bǝn a ri'gǝk naa oosaa zǝngsǝk. ⁵De a gapsapu muyo wǝrka ullǝkrǝ, a gakp muyo ublaa ruukaa ullǝkrǝ.⁶A me̱e̱me̱n i ɓaasapu maza aarǝ do̱o̱zaz naa ur no̱k sǝna ra'as zoka hakkeirǝk, no̱k ka ana gǝǝ noosǝk hakkeirǝ pa. ⁷No̱k ura wǝr irəm wǝrkiz sepsaapu hakkeirǝ.⁸Ama ana wər Kweebaazə, a essəpu timr aa bən a ruukrun naa ur. ⁹A me̱e̱men i ruus Kweebaaz diga wərkrə, punaa zəngs. Gə wərk punaa gbi'kəm ullə paa pa.¹⁰Wǝrka sǝ wǝrǝn hakkeirǝk wǝr dǝ mukǝ kotto sǝ gau naa Bil. ¹¹Ii bǝn pe'en zuta iit iya i wǝrapu hakkeirǝi, amma ipu naa zǝngs Billǝ Yeeso Kweebaazə.¹²No̱ka ri'ik kai ii sə hakkei na gau iirə zokrəmrə pa no̱k sə i duukən neta go'pat. ¹³Kai esə zongna iin neta tomsə hakkeirəz pa, ama neta tomsət no̱k go'num. Esən zu'teya ii Billə ni iya wərpui ama ipunaa zəngs. Sə i esə zongna iin neta tomsa Billəssə go'numrəu. ¹⁴Kai ii hakkei sə na gau gwant iirə paa pa, no̱k ipu dookairə dii pa ama go'numrə dii.¹⁵Anni bən ya? A bo'rək hakkei no̱k apu dookairə dii pa ama go'numrə dii ya? Kana bo'rum ri' pa. ¹⁶Ii bən i mee paya ura i esə zuta iit ni seniyai iiyi seniya ullə ipu duukurəi, ura doolezi i ke'suku to' paya? Ina an zəmazi koo moozi senza hakkei i kama wərkrəi, koo senza go'numrə sə kamaa oosarə.¹⁷Ama a iisə Bil useeko! No̱k do̱o̱ ii seniya hakkeirəiyi, ama naa timr mulə sə i gau naa gbaakənka naa kubruskəna ak ni i kamtənnak. ¹⁸I keesənpu hakkeirə, i gabsənpu seniya go'numrəi.¹⁹Npu pagrə ni maza na gbam zokrə pazak. Ni i esǝn zok neta go'pattǝ naa e̱nkurǝttǝ. Ri'ak esǝn zongna iin neta go'ottə naa ra'sǝskarǝ. ²⁰De ii se̱niya hakkeirǝiyi, i bo'ok riga sǝ i og tomsa oomis ya?²¹ I kin an nettirǝ ya sǝ zok burnun ak? Ina keetǝk nettirǝn sei wǝrk.²²Amma de i ra'sǝsǝnpu hakkeiya ii, ii se̱niya Billǝiyi i gapsapu dokta ra'sǝntat kink zǝngsa ɓampassat. ²³Toksaa hakkeirǝs wǝrki, amma esǝka Billǝk zǝngsa ɓampas Yeeso Kweebaazə Daa aaz.

Chapter 7

¹Koo i me̱e̱ paya uri yangi (Nok Npu pagrǝ naa mariya i me̱e̱ dookaiyai) nok dookai i gbaagban maz napu na zǝngs gǝ?²Kitakiiza pu kiimrǝz pu doksǝnzǝz dookairǝ gwandǝ ya'azǝ na punaa zǝngs, amma ya'azi na wǝrpu gwera ullǝ kiimrǝk binsapu. ³gǝbǝn ya'za ullǝz na punaa zǝngs sǝna ɓǝǝ kiim umarǝ i de̱rku maza bo'rǝ zinaz. Amma ya'za ullǝz na wǝr, i bindusupu, i de̱rku maza bo'rǝ zinaz pa na ree kiim umarǝ.⁴No̱k ri'ik uriyangi ii bǝn i wǝrpu dookairǝ rekarǝ zoka Kweebaazǝkrǝ no̱k sǝna de̱rǝn sǝna daksǝn ura ruu wǝrkrǝzzə no̱k sǝ eskǝn renta Billǝ mu'kat. ⁵Amma de apu zokrǝ te' sǝ hakkei i totǝ zogrumrǝ te', i kees neta oomit rekarǝ wǝrkrǝ.⁶Amma ri'ak i binsaapu dookairǝ sǝ a wǝrpu neta dogdaa etirǝ gǝ sǝ kam toms naa neta pǝttat naa Rumsa Billǝs, amma naa neta do̱o̱tat⁷A dook anya? dookai gǝ hakkeiyi ya? A'a, gau ri' pa. No̱ka ri'ik Nka me̱e̱ hakkei pa na no̱k dookai pa. Nka me̱e̱ wiika zok pa, dookai inaa doo "Kaa wii zok pa''. ⁸De hakkei naa kinka bila kamsapu zok rekarǝ dookairǝ; amma na no̱k bis pa hakkei ika wǝrapu.⁹Bǝl ularǝ n ɓii no̱k dookai pa, amma de dookai i zaa hakkei kin gbam sǝ n wǝr. ¹⁰Dookaiya ika kamtǝ zǝngsai i yer wǝrkǝk miirǝ.¹¹No̱k hakkei kin bila dookairǝ sǝ i sǝǝre sǝ gǝbǝn i iuwe. ¹²Ri'ak bis pu oomi, dookai gǝbǝn ipu oomi marirǝ yas.¹³No̱k ri'ik go'ka ina go'on kamtǝke wǝrk ya? Go'rǝm ri' pa. Amma hakkei no̱k sǝ ii yi sǝǝkǝne hakkeiyak rekarǝ ina go'ondǝ kamtǝ wǝrk miirǝ; ri'erizi rekarǝ dookairǝ sǝ hakkei i ga'ak hakkei riika pii pa. ¹⁴No̱k e me̱e̱ bis gǝ Rumsa oomissǝ. Amma mii zokki sǝ i yinge se̱nurǝ hakkeirǝ.¹⁵Ina n bo'rǝn n me̱e̱gǝs inni pa, gǝ ina n yi gokan uni n bo'rǝ pa. Ina n mu'san uni n bo'rǝ. ¹⁶Ama mina bo'rǝ ina n ii bo'kan pa , n yiisǝ bis minge bis pu oomi.¹⁷Amma miizi ri'ak n bo'rǝ neta eti pa, amma hakkeiya i gau mirrǝiyi. ¹⁸Gǝ n me̱e̱me̱n zoka miik zoka miik gaps ina oomin pa. Iika bo'ka ina oomin pu miirǝ, amma n kin bo'ka pa.¹⁹Neta oomi n ii bo'kat n bo'rǝ pa, amma enkuwa n ii pau uwi n bo'rǝ. ²⁰Mina bo'rǝ neta n ii bo'kat pa miizi n bo'rǝ netti pa, amma hakkeiya i gau miirǝiyi i bo'rǝ netti. ²¹No̱k n oksǝ miirǝ n ii bo'ka ina go'on no̱k enku pu gaptǝ miirǝ.²²N gee yaksa zok dookaiya Billǝirǝ naa timra miil. ²³Amma n og net ɓeseɓe miirǝ zokrǝ pu biskerǝ timlǝ sǝ kame se̱nurǝ, hakkeirǝ miirǝ zokrǝ te'.²⁴Mii maza yirkurǝzzi! Ne̱e̱ keesǝke zoka wǝrkrǝkrǝ ya? ²⁵N iisaa Bil Useeko rekarǝ Yeeso Kweebaazzǝ, sǝ gǝbǝn n duu bisa Billǝs. Amma kana ukarǝ n duu Bil naa zok.

Chapter 8

¹No̱ka ri'ik wo'gǝska pu iya ipu Yeeso Kweebaazǝirǝ pa. ²No̱ka ri'ik gegbuskaa Rumsa zǝngsa kweebaaz Yeesorǝk keese pu mii gegbuskaa hakkei naa wǝrkrǝk.³No̱k ina bis le' bo'ka pan no̱k tapsa zok. Bil tomtǝ waz naa goosa zoka hakkeirǝk no̱k ma'kaa hakkeirǝk sǝ laksǝkǝn hakkeiya zokrǝi. ⁴Bo'rǝm bis sǝna yi'is aarǝ aa a ri'gǝ irim ri'gǝta zokrǝt pai amma a Rumsǝt. ⁵Iya i gau naa tomsa zokrǝssai i gǝn timr neta zokrǝttǝ, gǝ iya i gau naa Rumsai i gǝn timr neta Rumssǝttǝ.⁶Gbaaka zǝngs naa neta zokrǝt wǝrki, amma gbaaka zǝngs naa Rums zǝngsə naa gapta wessat. ⁷Amma gbaaka zǝngs zokrǝ sǝnummi Billə no̱k pu dookaiya Billǝirǝ pa, gǝ gau ri' pa. ⁸Iya ipu zokrǝi ipu naa gbama i okǝn Billam pa.⁹Amma ii ipu zokrǝ roo pa, amma ipu Rumsǝ. Na zǝmazi Rumsa Billǝs gau pu iirǝ. Amma ura puna Rumsa kweebaazǝ pas a ullǝzzi pa. ¹⁰Kweebaaz napu iirǝ kana ukarǝ i wǝrapu nok hakkei, kana ukarǝ boo Rums pii na zǝngs no̱k go'num.¹¹Rumsa ullǝ ruus Yeesos napu iirǝ te' ura ruus Kweebaaz wǝrkrǝz esǝk zǝngs zoka morǝk rekarǝ Rumsa ullǝssǝ ura gau moorǝz.¹²No̱k rii uriyangi, aa à i duwaa gimaiyi amma no̱k zok na gau zokrǝ te' pa. ¹³No̱k ana gau zokrǝ te' a wǝrk dərazi, amma ana gau naa Rums a ipsapu tomteya zokrǝi, a ɓiik.¹⁴Iya gǝnɲa Rumsa Billǝs ne̱e̱yiyai, ii yangiya Billǝiyi. ¹⁵No̱k i kwee rumsa se̱nurǝssi sǝ ser kamkpǝn pa, goptǝra ri'il i kwee Rumsa i gakkpǝn yangik, à bo'rǝ sǝ a de̱ru "Abba Daaz!."¹⁶Rumsa Billǝs na zura gwandǝl seedaakuzi rumsa aasǝ géé aa yangiya Billǝiyi. ¹⁷Na aa yangiyi, aayi naa pe'ka ɓint, kana ukarǝ ɓinta Billǝt, kana ukarǝ boo pe'ba ɓinte naa kweebaaz, no̱k a og ɓǝrka baar naa ur no̱k sǝ kinkǝn gbi'kǝm naa urak.¹⁸Npe' ɓǝrka baara rikak al unanǝn pa mina riigǝz naa gbi'kǝma i yiisem.¹⁹ No̱k gbaksa toka yangiya bǝllallǝi ipu zo'ok zakaa mariya Billǝirǝk.²⁰No̱k mari ipu suksa baalǝ dii no̱k zu'teya iipa, amma no̱k ura tosis naa de'eska timr ²¹i keeski diga se̱nu naa bumkparǝ rekarǝ keeskaa gbi'kǝma yangiya Billǝirǝ. ²²No̱k a me̱e̱me̱n mari yas i do̱' go̱mbaa ɓǝrka baalǝk yam haa rikak.²³Eni kotto pa amma naa aa yas apu zo'ok kinka Rumsa oomissǝ ni apun dǝgskǝna ǝngsǝ andǝ zǝngssǝ, keesǝkaa zokrǝ. ²⁴No̱k naa de'eska timrri sǝ a kin keeska. Amma ina a de'es timr bo'rǝmkpan og zok den pa no̱k ne̱e̱zi de'es timr ina okǝsapundǝ ya? ²⁵Amma ana punaa de'eska timr ina a og denpandǝ a zo'okzon naa ɓǝska baar.²⁶Ri' gǝbǝn Rums po'aa tapsa zoka aakrǝ ni a me̱e̱ wǝrk pa ak, amma Rums naa zura gwandǝl pu oorǝkrǝ ǝngǝska pii pa no̱k aa. ²⁷Amma ura me̱e̱gǝs timra aalaz sǝ gǝ me̱e̱ anni Rums ii ya, no̱k pu oorǝkrǝ no̱k iya i neksii.²⁸Gǝ a me̱e̱me̱n iya i gbaa Billai i go̱'rǝ tomsa wessas, ii yam iya i de̱rii naa go'numai. ²⁹No̱k iya se̱e̱ i me̱e̱gǝsapui gǝ urbǝn artǝ googǝsipu naa goosa ullǝ Wazzǝs sǝna gau Waza se̱e̱nzaz uriyangirǝ te'. A dook an naa irəm neta ri'at ya? Bil napu aarǝgǝ ne̱e̱zi gwaak keerǝs naa aa ya? ³⁰Iya ur de̱rii sǝ ii bǝn me̱e̱gǝsni, iya me̱e̱gǝsnii sǝ nòòsi.³¹A dook an netattǝ paa ya? Bil napu aarǝgǝ ne̱e̱zi puna keerǝs naa aa ya? ³²Ura gǝps Waza ullǝz pa no̱k mari yas no̱k an sǝ le'ek eskǝnaa nettiz pa ya?³³Ne̱e̱zi wulluk mariya Bil te̱e̱gii ya? Bil naa zura gwandǝl uzi ze̱e̱sǝk. ³⁴Ne̱e̱zi koskaa ya? Dangwanz Yeeso uzi wǝr haa gǝbǝn ruu diga wǝrkrǝ, pu na' gò'naa Daarǝkrǝ pu oorǝkrǝ no̱k aa mari.³⁵Ne̱e̱zi markaa naa iikaa kweebaazǝk ya? Gbeeka baar ya, koo laaka zok, koo fonkaaz, koo busum, koo ɗantǝm, koo ɓǝrka baar ya? ³⁶Ni pu biisẹnẹnnak, "Nok moozi sǝ i iuwee ubla yas. I yere ni maiya i ɗe'sǝkiiyak."³⁷Neta attǝ yas a àr an iya i le'es arai ura iyaazǝ. ³⁸No̱k n kweesapu n og ina le'ek sǝ maraa naa iika Bil rekarǝ Kweebaaz Yeeso Daarǝn pii pa; koo wǝrk, koo zǝngs, koo malaika, koo gwant, koo neta bǝllallǝt, koo neta zak mu'kat, koo naa gbam, ³⁹koo ye'sǝr, koo surka, koo naa kala neta Bil wo̱mat le'ek pa.

Chapter 9

¹N pag songb kweebaazǝ pa, n doo zǝma, sundumeya mii i seede Rumsa Billǝssǝ, ²miigǝ n me̱e̱ gomta baar na gombaa timlǝk pii miirǝ timlǝ.³Nōk n win ika laale naa no̱k kweebaaz pa no̱k uriyangiya mii naa iya zeewiya miiyi zokrǝ te'ei. ⁴ Ii Israilaawaiyi. I kinsapu gakkpa yangiya Billǝi rət, naa gbi'kǝm, naa doka, esǝka dookairǝk, noosǝka Bil. ⁵Iiyi naa domdaiya do̱o̱ do̱o̱ kweebaaz keetǝ iirǝ zokrǝ te'ei Kweebaaz ura ar yasaz, Bil sǝ'supu haa tingtin. Na Gau ri'.⁶Amma pii ni dokaa Billǝk yi'is pak pa. No̱k koo ne̱e̱yazi isra'ilaawairǝ pa amma maza Isra'ilaz. ⁷Gǝbǝn rii yangiya Ibraahim rǝi yaszi a ullǝi pa. Amma "Ishaakurǝzi zeeuwa iiu keetǝ."⁸Riizi yangiya zokrǝi yangiya Billǝiyi pa, amma yangiya dokarǝi i ge̱'i ni zeewiik. ⁹paka akki a dokaakirǝk: "Bǝlla allǝ N zak, N esǝk Saraya waz."¹⁰Eni kotto pa, amma sa'kaa roozǝ Rebeeka pe'en baara wazəl naa maz uza daa aaz Ishaaku.¹¹bǝllirǝ yangiyi i ding zok dənpa gǝ i bo'rǝ una wessa koo go'pan pa, no̱k neta Bil iit te̱e̱gǝsapu zokat na de' no̱k gǝǝ tomsa i kamassǝ pa, amma no̱k de̱rkaa ullǝk. ¹²I doosu bonge ura Zǝǝzaz se̱nk a so'zaz. ¹³Pii ni i biinak gee, "N ii Yaakubu, Isuwa n mu'supu."¹⁴N dook an bǝn ya? Bil pu naa go'num pa ya? Kana gau ri' pa. ¹⁵Nok doosǝ Muusa , "N ok yirku ura n oksu yirkuzzǝ, N bo'ok go'num ura n bo'sǝku go'numazzǝ.'' ¹⁶Nok ri'ik, nok ura iiz pa koo ura nogaz pa, amma nok Bil ura og yirkuz.¹⁷Rababaaz doosǝ Firauna bonge, "Nok irəm daliilaiya aiyi sǝ N ruusa nok sǝ N yii gbama miim moorǝ paa, sǝ ri'ra miil na do' dǝllǝ yas." ¹⁸Nok ri'ik yii yirku ura goosuzzǝ, gǝ we̱ngs zura ura goosuzzǝ.¹⁹I dooske inge, "Nok an sǝ laa aibeya? Ne̱e̱zi meɗɗa mu'uska ina iin ya"? ²⁰Ina giisǝmrǝn, ne̱e̱ mazzi bag Bil ya? Ina wom zokan doosǝkdon ura womuz géé, "Nok an sǝ a wome ri'ari ya?" ²¹Womba wo' punaa bilaa womkpən ina tomsǝn una naa wo'a pirbǝk pa ya?²²Anni Bil na ii yiika suksa baara ullǝl sǝ gbi'kǝma ullǝm na me̱e̱ zok, amma do'os naa ɓǝska baar neta wo'sattǝ paya? ²³Na bo'rǝ rii nok sǝbo yii zaudiya boorǝ darajarǝz neta yirkurǝttǝ a artǝ kurgǝsaa daraajarǝt gǝ? ²⁴Sǝna bo'rǝ rii nok aagǝ, aa à gǝbǝn de̱raai Yahudaawairǝ te' kotto pa, haa naa menki gǝ?²⁵Ni doon Hoosaya rǝk: "N de̱rǝk mariya mii iya mariya miiyi pai, iya iiyai amma i iiu pa. ²⁶Bo'rǝmka i dooski 'ii mariya miiyi pa,' roozi sǝ i de̱rki 'yangiya Billǝ naa zǝngsai.'"²⁷Ishaya go' mariya Israilairǝ paa, "Koo yangiya Isra'ilai inaka dag ni wa'rǝta su' gbonarǝtək, iya ika kees zokai ika pii topa te'. ²⁸Nok Daa Bil ze̱e̱sǝk bisa ullǝs dǝllǝ lo'ok pa. ²⁹Ni Ishaya doo do̱o̱k, "Daa Bil naka daasaa zeeu da' pa, aka yerpu ni Sodomak, gǝ ina yesaa ni Gomaarak."³⁰A dook anni rikak ya"? Nok menki iya i laa go'num pai i kin go'num. I kin go'numa eska timlǝm. ³¹Amma Isra'ilai iya i laa dookaiya go'numrǝn i kin pa.³²Nok anya? Nok i laa naa eska timra pa. Amma noka tomte, sǝ i dǝu dǝk naa billa dǝpkpa dǝ'rǝl. ³³Ni pu biisənənnak, ''Gwenən, Npu ɓopsək ge'a kaskarǝk Sihiyoonandə ura pat esǝ timraz zok burku pa.''

Chapter 10

¹Uriyangi, iika miirǝ timlǝk naa oorǝka miirǝk Billǝ nok ii, nok sǝ ina kin zǝngs. ²Nok n geesapu iya i yaayan Billǝ mu' amma nok me̱e̱kaa iik pa. ³Nok i me̱e̱ go'numa Daa Billǝm pa sǝ i laa go'numa gwanirǝm, i duu go'numa Billǝm pa.⁴Nok Kweebaaz uzi yi'sǝkaa bisa go'numrǝs koo ne̱e̱ya esǝ timraz. ⁵Nok Muusa biin go'numrǝ paak keetǝ bissǝ, ''Maza bo'rǝ go'numa bissǝm seek naa go'num.''⁶Amma go'numa keetǝ diga eska timlǝm doo bonge, "Ka mona doo moorǝ timlǝ 'Ne̱e̱zi rek billǝ paa ya?' (nok, tiitəkǝn kweebaaz dii); ⁷kamona doo bonge, Ne̱e̱zi tiik gagǝllǝ ya?''' (nok, ruuska Kweebaaz roobairə).⁸Amma doo anya? ''Paka rook pu mondǝ popsarǝ, mondǝ su'rǝ, gǝ mondǝ timlǝ.'' Paka eska timlǝk ni pin dookǝn paka tinkakrǝk ak. ⁹Nok mona doo naa su'a mondǝk sǝ a esǝ timra mool Bil ruusu diga wǝrkrǝ a ɓiik. ¹⁰Naa timrri sə maz esǝ timr go'numdə, gǝ na su' sǝ seedǝ zakaa oosarǝk.¹¹Ni rababaaz doonak, "Koo neeya ura esə timr ulləz tork burka zok pa." ¹²Bila vagsa pii Helinaawairə naa Yahudaawairǝ te' pa, ipu muyo Daa Billǝ. Daa Billa yasaz ze̱e̱ maz pa, ii maza naa zaudiz naa a una pisu paz iya i de̱r ri'ra ullǝlai. ¹³Koo ne̱e̱ya ura de̱r ri'ra dangwanzǝl ɓiik ɓin.¹⁴Iigǝ i de̱rǝk riga ullǝ ya? Iya i esǝ timr ullǝ pai. I esək timr riga ura i geeu paz ya? I geek riga naa lamz paya? ¹⁵ I kubruskən riga, sei ina tomipu ya?. Ni pu biisǝnǝnnak, ''Gakp riga naa iya i kamtǝ paka tingkak ya!''¹⁶Amma ii yaszi i ke'to' paka tingkakrǝ pa. Ishaya doo bonge, "Daa ne̱e̱ esə timr paka a dookrǝ ya?" ¹⁷Eska timr zaa geekarǝ, geeka bǝn zaa nok paka dangwanzǝk.¹⁸Amma N doo, ''I gee paya?'' I geegen. ''Gweraa iik reepu koo araya buttǝ, gǝ paka iik reepu ara dǝl kǝsǝnakrǝ.''¹⁹Nok ri'ik n doo, Isra'ilaawai gǝ i me̱e̱ pa ya?'' Se̱e̱karǝ Muusa doo bonge, ''N toskǝn mariya naa gomta ba'terǝirǝ te'ka. N gǝ toskǝn maroya i me̱e̱ koo una pairǝ, gə N ɓəskən baar.''²⁰Gǝ Ishaya de' sǝ doo bonge, "N kinsapu zok mariya i laye pai. N gbe'səpu iya i laye mii pai. ²¹Riigǝs naa Isra'ilai sǝ doo bonge, Ubla yas n gwaak naa mii mariya Isra'ilairǝ, mariya naa we̱nta zutai.''

Chapter 11

¹Npu deskǝndǝ, Bil yesǝpu mariya ullǝi kur ya? Ouwo, koo topa! Ai mii naa zura mindǝl bǝn maza Isra'ilazzi zeewa Ibraahimrǝu me̱e̱la Bilyaaminurǝl. ²Bil mu'us mariya ullǝ te̱e̱gi diga do̱o̱i pa. koo i me̱e̱ ina rababaaz doo Iliyarǝ paan paya? Ni kam wǝraa ullǝk Billǝ nok yanga Isra'ilai doo bonge, ³"Daa Bil i ipsapu anabawaiya mooi, i wa'gǝsapu ar ma'na neta dǝǝnta mootət, miizi min muzǝ n see kotto ipu laak zǝngsa miisǝ."⁴Amma anni Bil bagnun ya? N kaasapu mariya mii mu' gbansa iya i noos maaz ba'al pai." ⁵Riizi bǝlla allǝ bǝn iya i seei ipu iya i te̱e̱giirǝ nok go'numa ullǝmmi.⁶Amma na go'numrǝzi, a tomsǝkki pa, na rii pa go'num bǝn gakp go'num pa. ⁷Anni bǝn Isra'ilai i laa sǝ i kinǝ paya? Amma iya i te̱e̱gii iya i seei i we̱ngs zu'terǝ. ⁸Ni pin biisǝnǝnnak, "Bil esi rumsa mə'əmrəz, esi no' amma a okarǝi pa, naa to' amma a geekarǝi pa, haa zakarǝ wonka."⁹Gǝ Dauda doo bonge, "Tomteya ii ina gau gangam sǝna kami, təra na gau ina dǝkkpa dǝ'rǝn, neta root na gǝǝ gwanirǝ zullǝ. ¹⁰No'a ii ina ku'us sǝ kaina og pa, konsǝn kuta iit koo ting-ting."¹¹N doo minge ''I dəu də' noka ii kaskǝnak ya?'' Kana bo'rǝm pa. Noka riik kaskaa iik gakp kweekaa menkirək nok sǝna tosi keerǝssǝ. ¹²Kaskaa iik na kamtǝk zaudi dǝllǝ haa asara iiz menkirǝ, bǝlle dakaa iik Billǝ yi'ikyin ya?"¹³Amma ri'ak Npu pagnǝndə menki, de mii tombaazi menkirǝ n noos zur tomsa miisǝs. ¹⁴Koo naa bilaa pakya n tos zeewa miirǝ zokrǝu keerǝssǝ sǝ n kwee ii uri.¹⁵Amma na mu'uska iik na gau geekǝnkaa dǝllǝk, kweekaa iik gǝ gakp riga, naa sei zǝngs robairǝ te' pa naa? ¹⁶A oosǝnnan bǝn pu ookapa.Yiise ina pu ookapa, dalǝt bǝn pu rii.¹⁷Amma dalǝt uta na kossapu, moo zaitun a wo'sǝz na daks zok ipu rek tingting maa gidarǝm naa dalǝta seetǝt. ¹⁸Kaa tǝg zur dalǝttǝ pa, amma mona tǝg zur moozi a kam gida pa, ama yiiseyi kamǝn.¹⁹I dook inge, "E dobs dalǝt noka i dakskǝnǝnak." ²⁰Zǝmazi nok eska timr pa iil sǝ i dobsin, moo bo nok eska timra mool apu de'narǝ. Kaa sundǝ haa a tǝg zura mool pa, amma serummum Bil. ²¹De Bil daa dalǝta seentat pa, moo bǝn daaka pa.²²Gwenǝn go'numa Billǝm naa meekaa ullǝm, na' ukarǝ meekaa rook a Yahudaawaiya i kasairǝ, amma na' ukarǝ go'numa Billǝm zaa moorǝ mona gau go'numa ullǝmrǝ. Na ri'pa moo bǝn i dobska²³Ii bǝn ina ree mu' na eska timra ill pa ii bǝn i toskǝn te'. Bil le'len gǝtkini roo. ²⁴Moo bǝn a ii doptaz zaituna wo'sǝz roozǝ sǝ i doga zaituna gwa'azǝ ni i kasǝnak bǝlla ta ma dalǝta do̱o̱tat diit. I gǝnkǝn dalǝta gwandǝ wo'ossǝttǝ ya? Sakko maa dalǝta do̱o̱ta diit mo̱o̱ ii Yahudaawai.²⁵Nok n ii daakǝn tǝgrarǝ pa uriyangi. Kai gau mariya i og zu'teya ii ni mariya i me̱e̱gǝsaiyak pa. We̱ngka timr bo'rǝm pu Isra'ila, amma yas pa haa iya bǝlla menkirən i zaa.²⁶Nok riizi Isra'ilaawai yas i gbisǝk ni pin biisǝnǝnnak, "Diga Sihiyoonazi Kweebaaz keetǝk sǝ keesǝk do'oz diga zeeuwa Yaakuburǝurǝ. ²⁷Dokaa miiki naa ii, dǝna N pe'eskǝn hakkeiya Israilaawairǝi."²⁸Paka tingkakrǝ ii ina mu'sǝnnan ni iirǝ, amma kana ukarǝ ni te̱e̱gǝkaa Billǝk, i gbaakǝn nok daiya ii. ²⁹Nok esǝk naa de̱rkaa Billǝk as zok pa.³⁰Ni do̱o̱ i mu'sǝn duuka Billak, amma ri'ak i oksǝnpu yirku nok ara i duun ina i doon pak. ³¹Yahudaawai i duu ina i doon ri'ak pan, ri'ak amma oksi yirku ni oksǝnǝn ii ak. ³²Nok Bil gbe'sapu koo ne̱e̱ya ura duu ina doon pan nok sǝna yii go'numa koo ne̱e̱ya rǝm.³³Surka me̱e̱gǝskǝnaa Billǝk pu naa gbam pa! Bisa ullǝs pu naa wi'gǝska pa nok sǝna yii go'numa koo ne̱e̱rǝyam! ³⁴''Ne̱e̱ me̱e̱ timra Billǝl ya? Koo ne̱e̱zi ura doosu pakaz ya?³⁵Koo ne̱e̱zi meɗə eska Bil esǝk noka i geeskunuk ya?''Diga ullǝzi naa gǝ ullǝzi net tele pii. ³⁶Uzi boo gǝka nettirǝk. Nooska gau ullǝzi tingting.

Chapter 12

¹Npu oorǝkǝndǝ, uriyangi, nok yirkuwa Billǝm. Yiin zongna iin ina kweenǝn Billǝ mu' uni tomsa iirǝ rumsǝs. ²Kai diisǝ dǝl pa, amma daan goosa iis noka i me̱e̱kǝn ina oominak nok sǝna gau ookapa kweenǝn Billǝ mu'.³N doo minge nok go'numa Bil go'sem ni npu dooskǝndǝ kala maza pu iirǝ te'kazzǝk, amma sundun sundumeya bakarǝi ni Billa pal esǝn koo ne̱e̱ya gboska timrak.⁴Ni apu naa dalǝt gǝnɲa zoka mukǝkrǝk, dalǝtti tele tomsa iis musǝsi pa. ⁵Noka riik aa à apu gǝnɲa ai apu muyo kweebaazǝ mu'. Koo ne̱e̱ya punaa tomsa ullǝs.⁶Apu naa esǝk somaso ni go'numa Billǝm esnaak. Esǝka uzarǝk na anabchizi, na bo'rǝ ina bo'rǝkan naa eska timrra ulləm.⁷ Uza boo na esəka ullək tomsi, na bo'rǝ toms. Uza naa kubrǝskǝnaki, na kubrǝsǝn. ⁸Uza naa gopkpa hakkilozi, i gamna doosǝka mari pak, uzarǝk na eskaki na ree mu' naa eskǝna kaa mari pak; esǝka mook na gwanti, bo'om naa eskaa rook, esǝka mook na yirku, esǝm naa yaksa zok.⁹Iikǝnka kana gau naa do̱o̱t pa. Mu'sən ina go'pan sǝ a kanggbǝs a wessan. ¹⁰Ni a iikǝn uriyangik, gbaakǝn indǝ te'. Gbaakǝnkǝn oomi indǝ te'.¹¹Ma'sǝn zok tomsa rumsǝssǝ, kamn tomsa Daa Billǝs sǝ i duwu. ¹²Eska timra iil na gau naa yaksa zok, ɓǝsǝn baar zok na yagǝn ina pu ɓǝrk baalǝ, de'en naa weerǝka Bil koo bonnaya. ¹³Masǝn uriyangi ina i ii markandǝn sǝ i gbaa mari yas.¹⁴Sǝ'sǝn mariya i ɓǝsǝn baarai, sǝ'sǝmi kai kamni su' pa. ¹⁵Zok na yagǝn naa mariya zok yagii, go'on naa mariya ipu wǝrarǝi. ¹⁶Gamn naa sundumeya mo̱o̱i, kai sundǝ ina tǝka zullǝn pa. Kween koo ne̱e̱ya sǝ i gau naa sundumeya wessai.¹⁷Kai gǝn e̱nku naa e̱nku pa, ama bo'rǝn ina wessan marirǝ nollǝ yas. ¹⁸Na go̱'go̱n gamn gapta oomit naa uriyangi yas.¹⁹Kai gǝn e̱nku pa, gbaabaiya mii, amma daasǝn gwan Billa, nok pu biisənnən, '''Gǝska a bondǝkki; N gəsək,' Daa Bil doo.'' ²⁰Keerəza mo̱o̱z wodu na go̱mu, esmu reka, ɓǝmgba na bo'ru, esnu maam. Mona bo'rǝ ri'eri a gbe̱e̱supu yenteya gwandǝ zullǝ.'' ²¹E̱nku kanaa kinǝ ar gapt mo̱o̱rǝ zullǝ pa, amma ne̱nǝm e̱nku naa go̱'num.

Chapter 13

¹Kala maza naa zǝngsaz na gau naa eska gbi'kǝm do̱o̱nirǝ, nok gbi'kǝm pii pa sei na keetǝ Billǝ. Iya i gau eyi Billi gapsi. ²Noka ri'ik, maza mu'us eska gbi'kǝmaz pat mu'sapu dookaa Billǝz. Iya i mu'usai i kweek bis gwanirǝ paa.³Mariya gwantǝi i bo'rǝ e̱nkui ina go̱'omdǝ paa pa sei ina go'pan. A ii in gakkpa maza serum do̱o̱ni paz ya? Bo'om ina wessan sǝ a kinǝ zantǝma room. ⁴Nok ur se̱nza Billǝzzi oomi mo̱o̱rǝ, amma mona bo'rǝ ina oomin pa serummu nok ur rou wǝǝg kotto pa nok ur se̱nza Billǝzzi. Uzi gǝskǝn ura bo'rǝ e̱nkuz. ⁵Noka ri'ik esǝn gbi'kǝm nok suksa baar kotto pa, amma naa iika indǝk.⁶Noka ri'ik, i sooson sook nok do̱o̱ni se̱niya Billǝiyi i bo'rǝbon koo bonnaya. ⁷Togǝm koo ne̱e̱ya gimra ullǝl; sook iya i kwee sookairǝ, toms nok iya i to̱o̱ tomsai; serǝmmǝm ura to̱o̱ serǝmkaz; gbi'kǝm nok ura to̱o̱ gbi'kǝmaz.⁸Kaa kam uza timlǝ pa, sei gbaakǝnka indǝ te'. Ura ii kuragwaageya ullǝz duusapu dooka. ⁹Dookai: ''Kaa bo'rə zina pa. Kaa iu zur pa. Kaa bo'rə keerǝs pa,'' dooka uza na pii bǝn i daksipu paka akrǝ: ''Gbaam kuragwaageya mo̱o̱z ni a ii zura mondǝllak. ¹⁰Gbaaka bo'rǝ tomsa e̱nkurǝs kuragwaageya ullǝzzǝz pa. Noka ri'ik gbaaka yi'iskaa dookazi.¹¹Noka ri'ik n me̱e̱me̱n bǝlla allǝ ar go'sapu we̱e̱n rumrǝ, ri'akzi kweeka pu andǝ popsarǝ naa a ma'an eska timlǝk. ¹²De teteeg do̱o̱sapu, ar ook de̱ra, a tus tomteya tǝgrarǝi, a tǝ' yalǝna oosarǝn.¹³A ri'gǝ ri'gǝta oomit ni naa ublak, naa manti na bo'sum pa, naa laaka ki' koo yaari pa, koo sinkǝnka naa keerǝs. ¹⁴Gamn naa Daa Yesu kweebaaz. Kai go'rǝsǝ zok dǝnta kamkpǝn neta go'pattǝ paa.

Chapter 14

¹Kween iya yapru eska timlə, kanaa sinkənsən naa pagrəma iim pa. ²Ama ura esə timr oomiz rekrən koo anya, ama ura naa yaprus reg dangta net kotto.³Ura reg koo anyaz kanaa mu'us ura regǝ koo anya paz pa, naa gǝbǝn ura regǝ paz kanaa ze̱e̱s bis ura regǝzzǝ paa pa. Bil kweeku kwen. ⁴Mo̱o̱ ne̱e̱zi sǝ a le'ek ze̱e̱ska se̱nza en uzaz ya? dangwanza ullǝzzǝ mu' na ii na ɓa'gǝm koo na de', amma i ruuskurun. Gwan Daa Billi ruusku sǝ de'.⁵Uza ubla uka asu an uka. Uza gwen ublutti kwerkǝnkwen. ⁶Maza noos ublaz, noos nok Daa Bil. Kala maza regǝz regǝ nok Daa Bil, de iisǝ in Bil Useeko. Ura regə paz mu'us reka nok Daa Bil, ur bən iisə in Daa Bil useeko.⁷Ura gau aarǝ te' naa gwanaz pii pa. Maza wǝr naa gwanaz pii pa. ⁸Nok ana gau, a gapsǝ Daa Bil, ana wǝr, a wǝr nok Daa Bil. Koo a pii, koo a wǝr aa Daa Billǝiyi. ⁹Nok Kweebaaz gapsapu Daa Billa iya i wǝrai naa iya i punaa zǝngsai rəz.¹⁰Amma moo, nok an sǝ a ze̱e̱sǝ do̱o̱wi bis ya? Amma moo nok an sǝ a mu'us do̱o̱wiya mooz ya? A de'ek Billǝ mu' ar bissǝ.¹¹Nok Pi biisǝnǝn, Daa Bil doo bonge, "N gba'tǝm naa zǝngsa miis, ''koo ruktuka pakya za gu'uk miirǝ dii, kala me̱e̱la palya noosǝk Bil.¹²Noka ri'ik koo neeya aarǝ te' dook ina bo'rǝn naa zura gwandǝl Billǝ mu'. ¹³De pu rii, kaa ze̱e̱skǝnkǝ andǝ te' pa. Goptǝra ri'il a de'es an uza kanaa gau bilaa do̱o̱wi dǝkkpǝn dǝ'ǝk pa.¹⁴N me̱e̱ pu timra miil yetǝ Daa Yeesorǝ, ina go'pan pii pa sei mon mona monge go'pa sǝ go'sa pa. ¹⁵Na nok rekaki sǝ do̱o̱wi na bǝrǝk timlǝ, i gbaakǝn es pa nok reka mook ka iu ura Yeeso wǝr nok uraz pa.¹⁶Noka ri'ik kai daa ina iirǝ oomin sǝna an gbam sǝ mari na womrǝn pa. ¹⁷Nok gwanta Billǝt reka naa bo'kaki kotto pa, amma nok go'num, gapta wessat, naa yaksa zok Rumsa Billǝssǝ.¹⁸Nok ura kamsə Kweebaaz toms ri'eriz, Bil kweesupu, mari boo i de'supurǝ. ¹⁹Napu ri', a laa ina kamtǝk gapta wessat naa ina kamkpa mu'un.²⁰Kai ips tomsa Billǝs nok rek pa. Nok koo anya pu ookapa, ama hakkeiyi ura regǝ sǝ kamtu dǝpkpa dǝ'ǝn. ²¹Go'gon kaa teu gala koo a bo' wak koo ina laksǝk do̱o̱wi timran pa.²²Eska timra pisənnal, apu de'sənzəz iirə te' naa Bil. Ura naa sǝ'sǝmazzi ura timr sinkǝnsu naa ina timr íísu gwanan paz. ²³Maza timr sinkǝnsu sǝ regǝz laksapu zura gwandǝl, nok esǝ timr paa pa. Kala ina a esǝ timr paa pan hakkeiyi.

Chapter 15

¹Àà apu naa gbama a po'ok iya ipu naa yabrui, kaa po' zu'teya ai kotto pa. ²Koo neeya aarə te' na ii kuragwaageya ullǝz rekarǝ ina bakundǝn.³Nok Yeeso bən íí zura gwandǝl pa, ama pu ni i biinak, "Dǝ'sa i dǝ'nas kasǝ ullǝ zullǝ." ⁴Ina i biisapu sa'kan yas i bii nok sǝ ana me̱e̱ ɓəska baar naa we̱ngrǝskaa rabaazǝk sǝ ana kinǝ gbam.⁵Billa ɓǝska baaral naa we̱ngrǝskaz na po'on sǝ i gau naa sundume muyo indǝ te' nok ri'ra kweebaaz Yeesorǝl. ⁶Na bo'sən ri' nok naa timr mulǝ naa su' mukǝ sǝ i noos Bil Daa a Daa aarǝz Yeeso Kweebaazǝz. ⁷Noka riik kweekǝn indǝ te' ni kweebaaz kwenǝnnak rekarǝ nooska daa Billǝ.⁸N doo minge Kweebaaz yer senza gangsəz no̱k səna yii zəmaa Billəz. No̱k yi'iska ina i doosə daiya ii, ⁹no̱k menki ina noos Bil no̱k yirkuwa ulləu.Ni pu biisənənnak,''Noka ri'ik N zanka menkirə te' sə N noos riira mool.''¹⁰Gǝbǝn doo bonge, "Zok na yagǝn ii me̱nki naa mariya ullǝi." ¹¹Gǝbǝn, "Noosǝn Daa Bil ii menki yas; Mari yas ina noosu."¹²Gəbən Ishaya doo bonge,''Yiise keetək Yaasarə,uzi ura ruutək sə gau gwant menkirə. Menki i de'sək timr ullə paa.''¹³Billa naa gbamal na yi'sən naa yaksa zok na gabta wessa eska timlək no̱k sə i gau naa gbam naa le'kaa Rumsa Billəs.¹⁴Mii naa zura miil i essǝpu timr naa íí uriyangi. Íí naa zura iil i yi'sapu naa bo'rǝka ina wessan, naa me̱e̱ka naa dookǝnka.¹⁵Npu biiska netattə naa gbam rekarə iirə no̱k sə i de'es timr gəbən, no̱k esəka Daa Bil esək. ¹⁶Esəka rook uki n gakp senza Kweebaaz Yeeso tomu menkirəz, n esək ni firist a paka tingka Billəkak. Mina bo'rə ri' no̱k esəka menkirək na gau ina kweekarən, ni ina ookapa Rumsa Billəssə¹⁷Yaksa zoka miik pu Kweebaazə naa neta Billəttə. ¹⁸No̱k n ka'gək dooka una pa sei ina Kweebaaz dootə diga miirə rekarə ke'ka to'a menkirəi dookarə naa yi'iskar, ¹⁹naa gbama ina yii zokan naa məsəm, naa gbama Rumsa Billəssəm. diga Ursaliima, naa ata ɓapsattət haa rekarə Ilikiikun, n kamkp paka tingka Kweebaazək²⁰Bilaa akrǝzi, iikaa miik n ka kam paka tingkak, amma ara i me̱e̱ ri'ra Yeesorǝl pakrǝ. Nok n womkp ara maz se̱e̱n pakrǝ. ²¹Ni pin biisǝnǝnak: "Iya paka ullǝk ree iirǝ pai i ok on, naa iya i géé pai, i me̱e̱gəska."²²Noka ri'ik n punaa net gǝnŋa a ro'ne rekarǝ iirǝt. ²³Ri'ak npunaa ara seese buta iirǝttǝ pa . Wi' gǝnŋa n punaa iika ara n rekǝn iirǝk.²⁴Zoora n rek Asbaaniyaz n íí in okǝn mina pu arkrǝ sǝ i tome ana gapsapu topagǝ. ²⁵Amma ri'ak n pu rekrǝ Ursaliima bo'sǝk mariya i esǝ timrai tomsǝ.²⁶Nok ina yaksa zokrǝnni mariya makidooniya naa Akaaya i too net nok po'ka iya naa zaam iya i esǝ timr Ursaliimairǝ. ²⁷Ina yaksa zokrǝnni zǝma, gǝ i kweesapu gimr. Nok menki i masǝ mari net nok tomsa rumsǝs, doole i kamsǝki toms.²⁸Noka ri'ik mina ɓamsapu sə n tomti a iirə ina gabsapu,. N kootək iirə rekarə Arbaaniya. ²⁹N me̱e̱men mina zan iirək n zak naa sə'səma Kweebaazəm.³⁰Npu oorəkəndə uriyangi no̱k Daa aaz Yeeso Kweebaaz naa iika Rumsək, tosne weerəkrə Billə mu'. ³¹We̱e̱rən no̱k ləəgə sə n gbisə iya i go'pa Yahuudiyairə na'rə no̱k tomsa miirə Ursaliima ləəgə mariya wessai i kwe̱e̱k kwen. ³²Weerən no̱k sə n zaa íírə naa yaksa zok naa iika Billək, sə n əngəska naa íí.³³Billa gapta wessattǝl naa gau na ii yas. Na gau ri'.

Chapter 16

¹N essǝnpu do̱o̱wiya aarǝ kiizaz Fiibi, ura kam toms ikiliisiyarə Kankiriiyassaz, ²kweenu nat ittǝrǝ nok Bil, ni to̱o̱ mariya wessaiyak. Po'nu naa ina iin yas nok ur bǝn po' mari gǝnŋa haa naa mii yam.³Də'sən Bilkiisu naa Akila, doowiya miirə tomsə Kweebaaz Yeeso rəi, ⁴iya no̱k zəngsa miiz i mu'us zəngsa iis. N iisi useeko, mii kotto pa haa naa ikiliisiya menkirəi. ⁵Də'sən ikiliisiya apu iirə gwa'ai. Də'sən ura n iinu pas Abainitus, ura see dooka Kweebaaz Aasiyaz.⁶Də'səm Maryamu ura ma'as zok tomsə no̱k íí. ⁷Də'sən Andraniikas naa Yuniiyas zeeuwuza miiz naa iya ipu pursinarə yammai. Iya i meei kubrubairə te' iya i kweesapu Kweebaaz ɓalai. ⁸Də'sən Ambiliyaatus, ura n iinupaz Daa Billə mu'⁹Də'səne Urbaanus doowiya aarə tomsə Kweebaazə, naa Istaakis ura n iinu paz. ¹⁰Də'sən Abaalis ura i meeu Kweebaazəz na iya ipu Aristobulussə gwa'ai. ¹¹Də'sən Aridiyoona zeeuwuza miiz iya ipu Yarkiisussə gwa'ai iya ipu Daa Billəi¹²Dǝ'sǝn Tarifaina na Tarifuusa iya ipu tomsǝ Billǝirǝ. Gǝbǝn dǝ'sǝn Barsiiso ura i iiu haaz, gǝbǝn kam toms wessa Billǝ mu'. ¹³Dǝ'sǝn Rufus ura te̱e̱gǝ zok tomsa Billǝssǝ naa maiya ullǝz naa à miiz. ¹⁴Dǝ'sǝn Asinkiriitus, Filiguuna, Harmiisa, Batnibas, Harmaasa naa uriyangiya ipu yammai.¹⁵Dǝ'sǝn Filuluguusa naa Juliya, Niriyus naa ur waza ullǝz Ulumbasa naa mariya i duu Bil naa ii yas. ¹⁶Dǝ'ǝskǝnkən naa iika naa kupkǝnkaa rumsək. Uriyangiya Billǝ te'i yas ipu dǝ'ǝskǝndə.¹⁷Ri'ak npu oorəkəndə, uriyangi, de'sən sundumeya ii naa iya i kamtə be'səm naa dəkpa də' iirə te'eirə. I daagənsənpu kubruskənaa i kubrək. ¹⁸Irəm mariya ri'eiyi i duu Kweebaaz Yeeso pa, ama ba'teya gwanirəi kotto. naa su'a tingkak naa paka tinkgkak səərəmrəm sə i yer timteya mariya wessairəi¹⁹Nok yiika gapta wessaa ìik reksapu koo ne̱e̱rǝya. N gee yaksa zok naa ii enirǝ paa, amma n ii ì gau naa ɓe'ru ar an e̱nku go'karǝ. ²⁰Billa gabta wessattǝl lo'ok pa ɓuksǝk seetan iirǝ dii. Go'numa Daa Yeeso Kweebaazǝm na gau naa ii.²¹Timoti ungwanza miirǝ tomsǝz pu dǝ'ǝskǝndǝ. Rii bǝn Lukiiyas naa Yaason, naa gǝbǝn Susibataras zeeuwuza miiz. ²²Mii Tartiyas ura biitǝ rababaaza az, n dǝ'sǝn riira Daa Billǝllǝ.²³Gayus, ura tiisez naa ikiliisiyai yas ipu də'əskəndə, Arastus, ura kam weesa dəlla gbi'lal pu də'əskəndə, naa Kuwartus urwaza aaz. ²⁴Go'numa Daa aaz Yeeso Kweebaazəm na gau naa íí ting ting. Na gau ri'.²⁵Ri'ak noosək na gau ura naa le'sumaz naa esən gbam paka tingkakrə naa kubruskəna Yeeso Kweebaazək naa rumsa yiiskən me̱e̱kaa sumsuma lo'samrə,²⁶ama ri'ak de i yiisənpu diga rababaiya anabawairəi i yiisəpu dermei yas, naa dookaa Billa ɓampallə, no̱k ke'ka to'a eska timrəu.²⁷Billa me̱e̱ koo anya rekarǝ Yeeso Kweebaazǝ, nooska ɓampak ullə. Na gau ri'.

1 Corinthians

Chapter 1

¹Bulus ura Kweebaaz Yeeso deru na gau manzo naa iikaa Billək, naa ur waza ulləz Sostanisu. ²Rekarə ikiliisiya Billəz buta Korintus allə, naa iya Yesso Kweebaaz ra'si okapai, naa iya deri ina gau mariya wessai. Gə epu biisək iya i der riira Daa aaz Yesso Kweebaazzəl koo araya tele, Daa Billa iil naa aal. ³Go'num naa gapta weesat na gau naa ii a Daa Billa aazət naa Dangwanz Yesso Kweebaaz.⁴Koo bənaya n iisə Billa miil useeko nok moo ii nok go'numa Billəm Kweebaaz Yeeso esənnallə. ⁵Yerənpu mariya naa zaudii koo andəya, pagrəmrə naa gə meegəskənarə tele. ⁶Ni do̱o̱ma Yeesorə paamak ri'zi rekarə iirə.⁷Nok ipunaa esəka Rumsək, noka ipu zo'kən gbətkaa Daa Yesso Kweebaaz zək. ⁸Leerəskən rekarə ɓapsarə, nok kai gau ina də'ənan pa ublaa Daa Yeeso Kweebaaz zakənakrə. ⁹Bil punaa doka, ulləzi sə de'rən ina to̱tə dakska zur Waza ulləzzə, Dangwanz Yeeso Kweebaazə.¹⁰Ri'ak n oorəkəndə uriyangi, riira Dangwanz Yeeso Kweebaaz zəllə, ii yas i iisapu, markənka kana totə iirə te'pa. Npu oorukəndə daksən zur ar muko naa timra iil naa sundumeya muyoi. ¹¹Mariya kuluwii i dose bonge geekənka pii iirə te'pa.¹²Ri'ak ina sundumərən uni: Iirə te' koo neeya doo bonge, "Mii a Bulus səzzi," koo "Miiya Afolos səzzi," koo "Miiya Kefas səzzi," koo "Miiya Kweebaaz zəzzi." ¹³Kweebaaz massəpu zok ya? I ɓaa Bulus nok ii ya? Koo i bo'sən batisma riira Bulus səllə ya?¹⁴N iisə Bil useeko nok n bo'sə koo maz batisma iirə te'pa, sei Kirinus naa Gayus. ¹⁵Nok uza kana doo bonge i bo'su bo batisma miirə riilə pa. ¹⁶(Gə n bo̱'sə mariya Istifanussə gwa'ai batisma. N me̱e̱ pa gə mina bo'sə bon maz uza batisma gə.)¹⁷Kweebaaz tomtə nok bo̱'ka batisma pa, ama mina doosə mari paka tingkak. Naa le'kaa meegəskənaa mazzək pa, nok ɓaakaa Kweebaazzək kana gau kotto gbi'kuma ulləmrə pa.¹⁸Paka vaga raurək mə'əmi iya ipu wərkrəi. Ama iya Bil pu kweeki rəi gbi'kəma Billəmi. ¹⁹Nok pu biisənən, "N laasə me̱e̱gəskənaa iya i meeirək. N gbagəska meekaa iya naa ɓe'kui.''²⁰Ura naa ɓakuz aa paz ya? Biibaaz a paz ya? Ura wəgəsək a paz ya? Bil yerpu Me̱e̱gəskəna dəllət mə'əm paya? ²¹De dəl naa me̱e̱gəskənaa ullək i me̱e̱ Bil pa, Bil zok yagu kweeka iya i esə timr naa kubruskəna paka tingkak mə'əmrək sə bo kwee iya isə timrai.²²Yahudaawai gə i ii oka ina məsəmrən Helinaawai bo i laa me̱e̱gəskəna. ²³Aa gə a bo'rə wa'aziya ɓaakaa Kweebaazək, ina dəkkpa də'rənni Yahudaawairə səgə mə'əmi Helinaawairə.²⁴Ama iya Bil derii rə, Yahudaawai naa Helinaawai yas, e doo gbi'kəma Kweebaazəm naa me̱e̱gəskənaa Billək. ²⁵Mə'əma Billəm ar an me̱e̱gəskənaa marirək, yapruwa Billəu bo ar an wengkaa marirək.²⁶Gwenən derkaa Bil denənnak, uriyangi. I der iya naa me̱e̱gəskənaa neta dəllət pa. I der iya naa gbi'kəmaiyi genɲa iirə te' pa. Naa iya ipunaa asalii gənɲa pa. ²⁷Bil teegə neta mə'ənta dəllət sə bo dəgs iya i me̱e̱gəsai zur.. Bil teegə ina naa gbampan dellə sə bo dəgs iya naa gbamai zur.²⁸Bil teegə ina waa fintinsə mu'us zok dəllə roon. Sə gə teegə neta zukkat, no̱k sə bo yes neta wessa we'et ina zukkan. ²⁹Bo̱'rə ri'eri sə maz kana təg zur Billə mu'pa.³⁰Nok neta Bil bo̱'rə eti, sə ipu Kweebaaz Yessorə ri'ak, ura gau me̱e̱gəskəna aarə diga Billəz. Ura gapsapu go̱'numa aam, riisəm, naa kweekaa aak. ³¹Noka ri'ikki ni rababaaz doog, "Ura təg zuraz, na təg Daa Billə."

Chapter 2

¹Mina zaa iirə uriyangi, n zaa naa le'gəska pak koo naa me̱e̱gəskəna pa n doosun neta sumsumt Billət. ²N ii me̱e̱gəskəna una iirə te'pa sei Yesso Kweebaaz, ura i ɓaau az.³Npuna ii yaprurə te', naa sellə, naa zok ningsənk wessa we'. ⁴Paka miik naa wa'aziya miik punaa paka paarəkarək koo ɓe'ku pa. Gobtəra ri'il, sei dei ri'gəskənaa gbama Rumsəm, ⁵nok eska timra iil kana de' le'kaa marirəkrə pa, ama naa gbi'kəma Billəmrə.⁶Naa ri'ik pat e doo paka ləkarək iya ipu i doorəsapuirə, ama me̱e̱kaa dəlla allək pa koo gwaniya dənandəi pa, iya ipu ipu wo'okrəi. ⁷Gobtəra ri'il, e doo paka zəma me̱e̱gəskəna Billə sumsumrə te'ek, me̱e̱gəskənaa pu sumsənkək do̱o̱i Bil sums bəlla ma'karəllə no̱k gbi'kəma aam.⁸Iya ipu gwanta bəllal ləi ko uza meepa bəlla elirə ina ka me̱e̱men ika ɓaa Daa Billa naa gbi'kəm rəl pa.⁹ Ni pu biisənənak, ''Neta nor meɗə okpat, tok meɗə geepat, timr meɗə sunduka pa, neta Bill bo̱'rə nok iya i iiu ai."¹⁰Neta atti Bil yiisa Rumsə te'. Nok Rums wi'gəs net yas, naa neta sums zok surunta Billət. ¹¹Neezi me̱e̱gəsən neta sundumerə mazzə timlət ya? sei rumsa pu gwandə timləz ri'erizi maza me̱e̱ neta pu sumsumrə Billət piipa sei gwan Rumsa Billəz.¹²Ama a kwee rumsa dəlləz pa, ama Rumsa keetə Billəssi, nok ana me̱e̱gəsən esəka Bil esaak. ¹³E pag neta at naa paka me̱e̱gəskaa mazzək le' gee pak, ama naa geeka Rumsək. Rums gən paka rumsək naa meegəskaa rumsək.¹⁴Maza puna rums paz kwee neta Rumsa Billəssət pa, nok mə'əmi ullə. Le' meegəskəna pa nok rumssə zi i meegəs netti. ¹⁵Maza puna rumsaz masman koo anya, gwan naa zura gwandəl boo maza zeesukuz piipa. ¹⁶"Neezi meɗə meeka sundumeya Daa Billəi ya, haa səka geesu ya?" Sundumiya ai a Kweebaazəiyi.

Chapter 3

¹Uriyangi mii, n le' paksəkən ni n paksən mariya naa rumsai ak pa, sei n doosun ni mariya naa go̱o̱sa zokrəi yak, ni yangiya Kweebaazəi. ²Waami n aaməsən, n esən koowa weng auwi pa, nok i reks dən rekarə pa, koo ri'ak bən i reks pa.³Haa es ipu go̱o̱sa zokrəssə. Nok keerəs naa sinəm napu iirə te', asee iyii naa go̱o̱sa zokrəz paya, sə i kam tomsa go̱o̱sa zokrəssi paya? ⁴Nok uza na doo bonge, "Mii a Bulus səzzi," uza gəbən naa doo bonge, "Mii a Afolos səzzi,'' i gau naa go̱o̱ zokrəssi paya? ⁵Neezi Afolos ya? Gə neezi Bulus ya? Se̱ni uri tan paya iya i esə timr iirəi, koo neeya ni Daa Bil esnuk.⁶Mii n ta' Afolos kuurə maam Bil noos. ⁷Noka ri'ik ura ta'az naa ura kuuro maamaz ipu unarə te'pa. Sei gwan Bil kotto ura noos az.⁸Ura ta'az naa ura kuuro maamaz ii yas ipu muyo, koo neeya kink faasum ni ur bo'on tomsak. ⁹Aa doowiya Billə tomsəiyi. Ii baaka Billəkki womra Billət.¹⁰Ni go'numa Bil esə mii wombaazam n kur uza woom. Koo neeya naa mee ni womnak. ¹¹Nok ura le'ek kurka bes ni ura kur seenzaz ak piipa, waato Yesso Kweebaaz.¹²Ri'ak uza na wom womr ara i kur ekirə naa kangeeri, koo we̱e̱sa suktunsas koo bileya i seekəmai ko de'si ko wo'os naa gbams, ¹³tomsa ulləs gbərk kaaka allə, nok ublaki sə gbərk zok. Nok gbərk rarə. Ra'a eki gwek irəm tomsa koo neeya kammas.¹⁴Ura womra ullət de'et kink faasum; ¹⁵ura tomsa ulləs doosas, ɓərk baar, ama gwan ɓiik, ni gbitə ra'rəkki.¹⁶I mee inge moo ii gwaaga Billəkki paya, Rumsa Billəs pu gamnarə iirə te' paya? ¹⁷Uza na laks gwaaga Billək. Bil laksu. Nok gwaaga Billək pu ookapa, moo ii ma ri.¹⁸Uza kana seerə zura gwandəl pa. Uza a iirə te'es na sundə boo maza bo ɓe'eszi bəlla allə, na yer zura gwandəl "mə'səs" nok səna gau ɓe'enzəz. ¹⁹Nok ɓe'kuwa dəlləu mə'əmi Billə mu. Nok pu biisənən, "Kam iya i ɓe'ei naa ɓe'kuwa iu.''²⁰Gəbən Daa Bill meemen sundumeya ɓe'bairəu zukzi."²¹Noka ri'ik maz kaza noos zur nok mari, ko anya a indənni yas, ²²Koo Bulus, koo Afolos, koo Kefas, koo dəl, koo zəngs, koo werk, koo neta ri'akat, koo a zak mu'kat. Yas a indətti, ²³iya Kweebaaz zəiyi, Kweebaaz bo a Billəz.

Chapter 4

¹Ri'eri zi too ika pe'aa, seniya Kweebaazəi naa iya zo' sumsənka zəma Billək. ²Haa ri'ak es i ii ura zo' araz naa kam amana.³Miirə gə ina topanni ina ka inge iyii i gweke ko uri iya bis bisai. Nok miima n gwek zura mindəl pa. ⁴N mee una n bo'rə go'pa mində zullən pa, naa eki pat n yii mii maza wəssas zi pa. Da Bil gwanzi gweke.⁵Noka ri'ik kai zees bis usa diga bəl za dən pa, nagə gətkaa Daa Billək. Ura ketətək neta pu sumsənta təgrarət sə keetətək sundumeya timterəi. Sə koo neeya kink faasum Daa Billə.⁶Ri'ak uriyangi, neta mində pa n doosun at n riigəs na zura mindəl naa Afolos no̱k ii no̱k sə i kubrə ina i doo enirə, ''Kai as ina pu biisənən anpa. ''Nok uza iirə te'ka kana təg zur naa kubruska uzaa ulləzək rək pa. ⁷Neezi ogən ii ipu gbese ɓe' naa uriya? Anni pisa sə i esaa enzi paya? Ina esaa enzi gə nok an sə a təg zur ni i esaa enzik paya? ̀⁸Diga diima i kinsapu ina i iin! I artə i kinsapu ina na'rə! I kinsapu gwant naa meeka eek pa! Miigə n ii minge i gau gwant, haa sə a gakp gwant na ee. ⁹Miirə sundumerə gə n mee minge Bil de'saa manzaniiyi ni mariya i zeesipu bissa wərkrəi yak. I yerəpu ni wərkak ina gwenkarə dəllən. Nok i yerəpu ina yiinan dəllə naa malaikairə, naa marirə mu yas.¹⁰Ee mə'i nok Kweebaazə, ama i bo mariya i ɓe'eiyi Kweebaazə. Epunaa yapru, ama i bo mariya naa gɓamaiyi. Ii i noosən, ee boo i noosee pa. ¹¹Haa es bən epunaa wodu naa gbəngba, epu kandiyi, ipu du'keerə, gə epunaa gwaam pa.¹²E kam, toms naa nata endət. Ina də'aa e sə'si. Ina ɓəse baar e wengs zok. ¹³Ina ribdee e pag naa tiiska zur. E yerpu, sə gə i ogee ni buura dəllək ina səənan koo neerəya.¹⁴N biisən ina an nok n dəgskənən zurak pa, ama noka n dooskənən pakak uriyangiya mində n iini pai. ¹⁵Ko ina punaa lami mu' komna Kweebaazə, naa ri'ik tele ipunaa dai gənɲa pa. Nok minzi daa iiz Kweebaazə paka tingkakrə. ¹⁶Noka ri'ik npu oorukəndə kubrun miirə.¹⁷Noka ri'ikki sə n tomtən Timoti, urwaza n iu az eska timr Daa Billəz. Uzi sunduskənən bilətta miirə Kweebaazət, ni n kubrusən ko araya ikiliisiyarək. ¹⁸Ri'ak uri yii təka zur ni n zak mooi iirək pa.¹⁹Ama n zak zan ri'ak iirə Bil na ii. N wəgəsək sə n og gɓama iya i teg zur eirəm. ²⁰Nok gwanta Billət duu paka su'rək kottə pa, sei naa gɓam. ²¹Moo ii, i ii anya? Mina zaa naa gbala ya ko gbaakənkarə te' naa rumsa geekənkarəs ya?

Chapter 5

¹E geerə gen pangn gbe'se gbe iire paa gee rura ki' pii iirə te'ka, irin goosa pii menkirə te' pas. E gee gen uza iirə te' kisən kiiza daa ulləzəz. ²I təg zur! Askən ika gau naa soou paya? Ura bo'rə irəm neta ri'eti keesək zok mooire te'ka.³Ko noka npu angpa zokrə rook, rumsə npu ang n artə n zeespu bis ura bo'rə ri'eriz, ni n pu erik. ⁴Ina dakən ar muko riira Dangwanz Yeeso rəllə, rumsa miis pu eri naa gbi'kuma Dangwanz Yeeso rəm n artə n zeesapu ura ezi bis. ⁵N bo'rə ri'eri sə n esə seetan mazzi nok wo'suka zokrəz, nok sə rumsa ulləs naa kwee zok ublaa Daa Yeeso zakənakrə.⁶Təka zura iil go'pa. A see i meepa yiistiya topaz uzi yas buurodiya gbi'zaz paya? ⁷Neksən yiistiya dooza ində zokrəz nok sə i gau ookapa, nok sə i gau ni buroodiya punaa yiisti pazak. De i artə i de'sapu maza aarə naasa ga'karəz Dangwanz yeesorə. ⁸Noka ri'ik a bo'rə naasa esi naa buurodiya yiistiya doozazzə pa, yiistiya gabta go'pat naa a enkurəz. Gobtəra ri'il a bo'rə naas naa buroodiya yiisti piipaz a bo'ka in timr muloz naa dookaa zəmak.⁹N biisən rababazza miizə minge kai daks zur naa laaba ki' eipa. ¹⁰Ko topa n sundə laaba ki'ei a dəlləi pa, koo iya naa keerəs ai koo iya i kweerə net marirəi, koo iya i noos mai ai, doolezi i kee iire tə'.¹¹Noka ri'ik npu biiskəndə uriyangi kai daks zur naa ura i deru ungwanz ura pu gabta kima ki'rət pa, koo ningbaaz, koo ura duu langsəs, koo ura də'rə mariz, koo bo'baaz, koo ura kweerə net zuk zukaz. Kai regə koo rek naa irəm maza ri'ezi pa. ¹²Ni rigazi sə n zeesək iya ipu ikiliisiyarə roo pai ya? Gobtəra ri'il, moo iyii i zeesək iya ipu ikiliisiyarə paya? ¹³Billi zeesək iya ipu aarə pai bis.''Nennən engkabaaz iirə te'ka.''

Chapter 6

¹Uza iirə te' na punaa bis naa doomei a ulləz, na kamkp pakki mariya i mee Bil pairə mu ya, to̱o̱ ka kam iya wessai rə mu paya? ²Moo ii gə i mee inge iya wessaiyi i zeesək dəl bis paya? Sə na iiyi i bissək dəlgə, ika le' zeeska pangn na yeenan paya? ³I mee inge aayi a zeesək malaikai bis paya? sakkooma neta zoora attə ya?⁴Ina le'eklen zeeska bis neta dəllə attə gə, nok an sə i kam iya i mee Bil pairə mu' ya? ⁵N do̱o̱ ri'eri sə zur na dəgən. Ura ɓe'ez pu iirə te' sə zeesək uriyangi paya? ⁶Do̱o̱me kam kan doome bissə maza mee Bil pazzə, bissa rooz yaksə yan ura esə timr paz zok!⁷Ina kam uriyangi ar bissə i kink an paa ya. Askə an ina dàà sə i zambun paya? To̱o̱ ika ɓəs baar sə ina zambun paya? ⁸I bən i zambə uri paya, iya ei boo uriyangiya indəiyi!⁹Koo i mee paya iya ipunaa go'num pai i tork gwanta Billəttə paya? Kai esə timr songbrə pa. Kima ki'ei, iya i no̱o̱s langsəs zai, naa zina, naa iya i kisən yara marii, naa kita ki'a i kisən kita ki'i, ¹⁰rui, dənka bai, bo'ba wakei, iya i də'rə attai, mariya i zambə marii ura kink gwanta Billət iirə te'ez piipa. ¹¹Riizi ma uri do̱o̱ iirə te'. Ama i neksənpu ookapa i bi'sənpu na' riira Dangwanz Yeeso Kweebaazzəl naa Rumsa Billa aaləz.¹²''Koo anya tele a mindən ni,'' ama neta etiti tele go'səke miipa. ''Koo anya tele a mindənni,'' ama n gakp sənza koo unarəz pa. ¹³''I o̱o̱s rək nok baar, baar bən nok rek, ''Bil boo wo'sək won ittənən tele. Ama zok nok kima ki'rəm pa. Gobtəra ri'il, zok nok Dangwanzi, Dangwanz bo esək zok.¹⁴Bil ruutə Dangwanz roobaamrə ri'zi bən ruuska roobamrə naa gbi'kəma ulləm. ¹⁵Asee i mee inge zongnna iin a Kweebaazənni paya? N pe'ekpen zoka na kweebaazən sə n kamsə tarabantas ya? kana gau ri' pa!¹⁶Asee i mee pa ura daks zok naa tarabantaz az i go̱o̱kənpu muyo paya? Ni pu biisənən rababaazə bonge, ''Ii ittəkə i gakp zok muko.'' ¹⁷Riizi bo ura daks zok naa Dangwanz az i gaupu muyo Rumsə.¹⁸Nogən non kima ki'! ''Kala hakkeiya maz bo'rii tele pa' zoka ullək pa, ama kima ki'e bo'rə hakkei gwandə zokrə.¹⁹Asee i mee pa zongnna iin gwaaga Rumsa Ookapassi ura gau iirə te'ez, a i kintə Billə paya? ²⁰No̱k i yipsənpu naa wees. Noka ri'ik no̱o̱sən Bil naa zoka iik.

Chapter 7

¹Ri'ak neta n biitattə: ''Go'gon ara maz gakkpən kiiz pinpak.'' ²Nok kima ki' uki bo'rə sə gee, koo neeya na kam kiiza ulləz, kita kiz boo naa ya'aza ulləz.³Yara maz na esə kiiza ulləz ina to̱o̱ kiiman, riizi boo kita kiiz naa esə ya'aza ulləz ina to̱o̱ ya'azan. ⁴Kita kiiz punaa gbi'kəma ro'kən naa zoka ulləkrəm pa, sei ya'aza ulləz. Ri'zi bən yara maz puna gbi'kəma ro'kən naa zoka ulləkrəm pa sei kiiza ulləz.⁵Uza iirə te' kana ro'on uza pa, sei naa iika gwanirə te' rekarə zoor ularə. Nok sə i gau naa weerək. Sə gəbən i dakən ində te', nok sə Seetan kana səərən sə i laks pa. ⁶Ama paka n doosənak nok geekənkaki ama n pi'ən pinzi pa. ⁷Koo neeya naka puni miik. Ama koo neeya punaa esəka Bill esəu. Koo neeya naa a ullək, ura az naa esəka ak, ura aaezi naa aaeki.⁸Ina n ogan iya ipunaa kiim dənpai naa tuuki to̱o̱ton ika gau naa kiim pa ni miik. ⁹Ama ina le'ek kamska zu'teya iirəi pa, ina ree kiimrə, dikka ina ree kiimrə nàà i gakkpən winkak.¹⁰Ri'ak iya ipunaa kiimmai dookaa ak a miiki pa, ama Dangwanzi kita kiiz kana markən naa ya,aza ulləz pa, ¹¹(ama na markənpu naa ya'aza, na gau ri' naa riipa ina geekən naa ya'aza ulləz) ura ya'zaz bo kana fas kiiza ulləz pa.¹²Iya seetəirə miizi npu dookrə, Dangwanzi pa uza na punaa kiiz ura esə timr paz səna ii bo gakp yam, kana fasu pa. ¹³Kita kiiz bən na punaa ya'za esə timr paz səna ii bo gakp yam kana markən naa urpa. ¹⁴Nok ya'za esə timr paz kiiza ulləz pu ookapa ullə mu', kita kiiza esə timr paz ya'za ulləz pu ookapa ullə mu'. Naa ri'eri pa yangiya a i ii gakkpa yangiya ipu okapai.¹⁵Ri'zi iirə te' ura esə timr pa ezi na iipu markənka, sei ina markən. Go̱o̱sa ri'esirə te' yara maz koo kita kiiz ura esə timraz pi'ku sə gau ullə paa pa. Bill deeraa ana gau gabta wessat. ¹⁶Mooa kiizaz moo a me̱e̱men koo moozi a kweek ya'za mooz paya? Ri'zi bən moo a ya'zaz koo moozi a kweek kiiza mooz paya?¹⁷Nok ri'ik koo neeya na gau gapta Dangwanzə esut, naa Bil dennuttə. Ri'zi bən n de'es dookaa ikiliisiyarə yas. ¹⁸Uza pii sə i deru ura nau zok paz piiya zoka i deru na esə timraz ya? Kana yii zura gwandəl naupa. Ura nau paz piiya zoka i dennən eska timlək ya? Kana gau naa nakɓpa pa. ¹⁹Nakɓpa unani pa, ura nau paz bən unani pa. Ina wessan uni koo neeya na duu dookaiya Billəi.²⁰Koo neeya na de' ara Bil de'sunukrə na esə timr. ²¹Apu senzəz zoora Bil denna ak ya? A eni kana moosa pa. Ama mona kink kin gbiska bo'rum. ²²Ura Dangwanz deru pu senzəz az Dangwanz keesupu senuwa ulləurə. Ri eri bən ura i deru pu keesənzəz az senza Kweebaazəzzi. ²³I yipsənpu naa wees, kai gau seniya marirəi pa. ²⁴Uriyangi ni i oksənaa sə i dətnaa eska timlə ak, a de' eri.²⁵Iya ipunaa kiim den pairə gee, npunaa ina dookarən diga Dangwanzə pa. Npu dooskən paka kweekənakrə naa go'numa Dangwanzəm naa eska timr. ²⁶N og to̱o̱ton, maz na gau ni pinnak nok ɓerka baara pu zakrəl.²⁷A punaa gweraa kiimrək dukrə ya? kaa laa ɗa'aska pa. Apunaa gweera kiimrək dukrə paya? Kaa laa kiiz pa. ²⁸Ama mona kamsapu kiiz gə, a bo̱'rə hakkeiyi pa. Ri'zi bən ura ree kiimrə dən paz naa ree kiimrə bo'rə hakkei pa. Ri'zi bən iya ipu naa kiimai ipunaa ɓərka baar somaso gamnaa iikrə, iika miikrə gə n ya'arisən.²⁹Uriyangi npu dooskəndə: bəl seepu topa. Diga ri'ak rekarə mu' iya ipuna ki'ii ina gau ni ki' pisipak.³⁰Iya ipu wərarəi ina gau ni i go̱'pak, iya ipunaa yaksa zokai ni zok yagi pak, iya i yiu unai ni ipunaa unapak. ³¹Iya ipuna go̱o̱sa dəllasai, kai naa esə gbam paa pa.No̱k go̱o̱sa dəllə as ɓankɓan.³² N ii minge ika gau naa gbagəska zok. Maza punaa kiiz paz na de'ez zok duuka Dangwanzə ni yaknu zokak. ³³Yara maza punaa kiizaz na de'es zok gbaaka neta dəlləttə, ni yaksəkən kiza ulləz zokak. ³⁴Timra ulləi markən. Kita kiizia punaa kiim pas ko waa nuz na de'ez timra ulləl Dangwanzə, ni gakkpən oonzəz zokrək naa zəngsək. Ama kita kiiza punaa kiimaz de'es zok neta dəlləttə, ni yaksəkən ya'aza ulləz zokak.³⁵N doosən ri'eri noka n po'kənənnak, noka n gbeskənən paka ak pa, ama noka doosəkən ina wessan ak, noka i duukən Dangwanz naa timr mulək.³⁶Uza na sundə sun bonge bo bo'sə kiiza pu laakurəz ina go'pan, ura kiizaz na assapu wi'a kiimrəi na bo'rə ina goosən, laas pa ina kamkɓən kiim.³⁷ uza naa doo bonge, bo de'sapu wessawe', səna le'len kamska zur na sundumeya ulləi, kiskən waza kiiza pu laakurəz sə rədiiz pa. bo'rəkbon wessa. ³⁸Noka ri'ik, ura kam kiiza lauwaz bo'rəpu ina wessan, ura kamuspa bo ar an bo'rəka wessakrə.³⁹Gweraa kiimrək pu kita kiizə dukrə ya'aza ulləz napunaa zəngs gə. Ama ya'za ulləz na wər gwera eki piipa le'eklen reka kiimrə ura iiu azzə, ama sei ura punaa Dangwanz as. ⁴⁰Ama miirə iikarə, na gau ri' ark an yaksa zokrə. Miirə sundumerə gə npunaa Rumsa Billəs pa.

Chapter 8

¹Ri'ak neta i des nok langsət a me̱e̱man "apunaa meegəskəna a yas.'' Meegəskəna tos ton maz sə təg zur, ama gbaakənk wom won maza. ²Uza na sundə bo meemen una, haa es maza ezi mee ina to̱o̱ ka meegəs an pa. ³Uza naa gbaa gban Bil, maza ezi gwan Bil me'u men.⁴Ri'ak rekaa ina i de'es langsi rən a me̱e̱men ''langsi pu dəllə roo neta zuk atti'' naa gə ''Bil ula piipa sei Bil mulo.'' ⁵Urirə dookarə bonge langsi i pii, koo billə paa koo dəllə roo, ''langsi'' i pii gənɲa naa ''dangwani''. ⁶Ama aarə gə, ''Bil pii mulə Daa, ullə zi net yas, gə a gau ulləzi, naa Dangwanz muzo Yeeso Kweebaaz neta kink zokkat yas, ullozi bo koo anya pat kink zok."⁷me̱e̱gəskənaa ak tele pu koo neerəya pa. Gobtəra ri'il, nok ii uri do̱o̱ i duudun langsi, sə i regə reka langsirək ni i de'esən langsik. Noka ri'ik rumsa iirə timterəs esi mo'pa.⁸Rek uki kweeka Billə mu' pa. Ama an regə pa bakskaa unapa, ana regə bo koo una yarəm aarə pa. ⁹Noka ri'ik geegen keeskaa iirək kana gau ina dəkɓa də'rən iya i esə timr pairə pa. ¹⁰Uza punaa rumsa de'eska zokrəspa na oga mona pu rek neta langsirəttə rora langsirəllə. Mooa apunaa meegəskəna ri'isgə, rumsa ulləs tosku sə reg neta eti paya?¹¹Nok meegəskəna mook langsirə paa gbans gban iya ipunaa yaprui, ungwanza Kweebaaz wər nok uraz.¹² Ri'erizi i bo'sə uriyangi ina go'pan sə i gbans rumsa iirə i le'en pas, sə i bo'rə hakkei Kweebaazə. ¹³Na nok rekki sə ɓəsək doomeya miiz baar gə, n rek neta langsirət espa, nok sə mina bo'rə doomeiya miiz na kasə pa.

Chapter 9

¹Mii npu keesənzəz paya? Mii manzo paya? N og Yeeso Dangwanza az paya? Mooi ii n doosən paka Dangwanzək paya? ²Na mii manzozi urirə pa, zəmazi iirə gə mii manzozi. Nok mooi ii i me̱e̱men tomsa miis manzozi Dangwanzə.³Ina an uni keeska zura miil iya i gwegeirə: ⁴Epuna gbi'kuma e kinkən rek naa ina bo'karənnak paya? ⁵Epunaa gbikəma e ri'gəkən naa kiiza ez ura esə timraz, ni manzaniya i setəi ak, naa uriyangiya Dangwanzəi, naa Kefas paya? ⁶Koo mii naa Barnabas zi kotto e bo'ok toms ya?⁷Ura pazzi kam tomsa soojairəs sə kamgbə gwan ya? Ura pazzi ruk nen tetta inabirət sə le' reka a reewət paya? Koo ura pazzi nee neu sə bo' bom paya? Pangna n doo an nok goosa mazzəz zi kotto ya? Rababaaz bən doo ri'zi paya?⁹Pu biisənən rababaaza Musarə bisəs zə, ''Kaa doksə negəza ba'rəz su' bəlla pu su'kun koourə allə pa.'' Bil gbaa negəzzi kotto ya? ¹⁰ Pag aarə paazi paya? I biisaa ayi, nok sə ura baa baakaz naa sundə ina kinkan naa ura su'us naa su' naa eska timr kinka una rəl.¹¹E ta'sunpu neta rumsət moo iirə timterə ak, e kink net moo iirə paya?¹²Ii uri ina kin esəka akki iirə to̱o̱ e uri paya? Koo naa ri'ik kweek gbi'kəma aam pa. Gobtəra ri'il, apu ɓəsək baalə nok ni koo rigakya kaa le'en paka tingka Kweebaazək reka mu' pa. ¹³Moo ii gə i meepa inge iya i kam toms gwaaga Billəkrəi i kink rek roo, iya i kam tomsa hadayarək erizi sə i kink faasəma hadayarəm paya? ¹⁴Ri'erizi bən Daa Bil doo bonge to̱o̱ iya i wa'azi paka tingkakrə ai ina kamgbi nok paka tingkak.¹⁵Mii gə n kinə ko munə ina tooye min te'pa. Gə n bii ina an nok sə ina bo'rə ri'pa. Miirə gə wərk ase an naa ara uza doorəskəne net ɓe'se ɓe'ek. ¹⁶Mina bo'rə wa'azi a paka tingkakrək, to̱o̱ ara n ka ɗunsun kur no̱ka ri'ik pa gapsepu ri' miirə. Ina go'panni miirə mina bo'ok wa'azi a paka tingkak pa!¹⁷Minaka bo'rə naa sundumeya miiyi, ika toge. Mina bo'rə naa sundumeya mindəi pa, i esepu zəma miirə. ¹⁸Anni bən faasuma miim ya? Mina bo'rə wa'azi, n dook paka tingkak no̱k wees pa ri'zi bən zoora npu dookən paka tingkak rəllə, miirə iikarə gə naa faasum pa.¹⁹No̱ka mii sənza uza rəzzi pa, n yes zura miil ni senza koo neerəzyak nok sə n gobtə mari gənŋa. ²⁰Yahudaawairə n yerə ni yahudawaazak, nok sə n gobtə yahudaawai, iya ipunaa gbi'kəma bissəmrəi, n yerə ni maza bissəzak noka npu bissək pa ama no̱k sə n keetətə iya ipu bissəi.²¹Iya ipu bissə pairə n gau ni maza pu bissə pak, na wei bissa Billəs punaa gbam miirə paa pa, ama bissa Kweebaazəz punaa gbi'kəm miirə, nok sə n gobtə iya ipunaa bis pai. ²²Iya naa yapruirə n gau naa yapru, nok sə n gobtə iya ipunaa yaprui. ²³N bo'rə koo anya yas nok paka tingkak, nok sə n kinə sə'səm.²⁴A see i mee pa ara i nogən nomakrə iya nomrəi koo neeya ii aska doome am maz muzozi kotto kink faasuma i esək am paya? No̱ka ri'ik nogən sə i kin faasum. ²⁵Iya i bo'rə beerətta gbə'səmrəttai i kubrə ɓəska baar naa zuteya gwanirət naa goosa paz səya yas. I gəə i bo'rə ri'eri nok sə boo kinə faasuma laakam, ee gə faasuma laakpam. ²⁶Noka riik mii n nog nom kotto pa ko dəgkpaa miik n dəu zaka pa. ²⁷Ama mii n ɓəs zoka miik baar sə n yerə senz nok sə kan gau n doosəsəpu uri pak, min naa tim zura mindəl i keese.

Chapter 10

¹Uriyangi n ii mingə ika mee, do̱'ga mariya ai, koli zi gbe'si gwani yas sə i ga' gbəna. ²Gwani yas i bo'si batisma Muusarə kolirə roo naa gəbən gbənarə. ³Gwani yas i regə rekaa rumsək. ⁴Gwani bo yas i bo' maama mumom rumsə. I bo̱' maama keetə ge'a rumsə dui sa'akrə, ge'a eki Kweebaazi.⁵Uri iirə te' genŋa Bil zok yagnui pa, nok wənna iin kodə zok do̱o̱lə roo. ⁶Neta eti gapsapu riigəskəna aarə, nok sə kaina ɗəngs neta go'pat təpa nii ii i dəngsənak.⁷Kai gau ni mariya i duu langsiiyak pa, ni uri iirə te' i duunak. Ni pun biisənən bonge, "Mari i gau dii sə i reg i bo̱', sə i ruu sə i nau waag.'' ⁸Kaa laa ki' ni uri iirə te', i bo'ok ak pa. No̱k a eni mari mu' zur naa taarəi i wər ublaa mukəkrə.⁹Kai gwegə Kweebaaz ni uri i bo'on ak pa, ha big i wo̱'si. ¹⁰Kai gau naa gootəmə pa, ni uri i bo'on ak sə malaika wo'os ar az wo̱'si.¹¹Neta eti bo'rum riigəskənarə aarə paa. I bii neta eti no̱k kubruskənaa aak apu zoora dəl ɓamnarəllə. ¹²Uza kana doo bo de'sapu pa bo'ta ɓagəm. ¹³Gwekaa askən gbamak pipa, a keesə gwegna mazak. Gobtəra ri'il, Bil punaa go'num. Daak sə i gwega naa neta arkəna gbamat pa. Ama naa gwekaa eki geeska bilaa a keekən ak, ni a le'kən ak.¹⁴Noka ri'ik, uriyagiya miirəi, kai səə langsirə pourə pa. ¹⁵N pag naa ii ni mariya i me̱e̱gəsaiyak sə i duugus paka n dook. ¹⁶To'naa sə'səma e sə'əs ak, a dakska zur naa kwaala Kweebaazəlli paya? Buroodiya e uwe'gusak a dakska zulli Kweebaazə zokrə paya? ¹⁷De' buroodi muzozi, aa apu genŋai zoka mukokrə. An yas a rəgə buroodiya muzozzi;¹⁸Gwenən mariya Israilai: iya i regə hadadaya bagadirəiyi paya? ¹⁹Anni npu dookrə ya? koo hadaya i esə langsi unani ya?²⁰N doo mingə, neta menkiya i mee Bil pai i esə hadayat, e esə maazi Billi pa. N ii ara i gakp naa mai ar mukək pa! ²¹I bo'ok to'naa Dangwanzekrə sə gə i bo̱' naa a maazək pa. Ipunaa gamna go'numa i rekən rek ar gabtta Dangwanzəttək naa mairək pa. ²²A see haa apu laakaɓerə Dangwanzə səna bo'rə keerəs ya? A annu an gbam ya?²³"Net yas a mindətti," ama net yas uti a wessat pa. Net yas a mindətti," ama net yas uti təg maz pa. ²⁴Maz kana go'sə zura gwandəl koto ina wessan pa. Gobtəra ri'il, na bo'sə kura gwaagəya ulləz ina wessan.²⁵Təmn galaa lumarək, kai des pa, nok zəngs. ²⁶No̱k ''Dəl a Billətti naa neta pu root yas.'' ²⁷Uza ura esə timr Billə paz na derən ina za bo regə rək ina iisi sə ina duu, kala ina i kamtən iirə mu'un regən ama kai des pa nok zəngs.²⁸Ama uza na doosən bonge, "Reka ak a ar langsəz zəkki," kai regə pa. Nok eska ura doosən gbi'kəm, naa gə nok zəngs. ²⁹Zəngsa moosi n doo pa ama zəngsa ulləs. No̱k an sə zəngsa usa rəs pa'ak gbiskaa miik ya? ³⁰Mina iisə Bil useeko nok rek nok an sə uza paksəke no̱k rekkiya?³¹Nok rek, kala ina a regən koo a bo̱', koo ina a bo'rən, bo'on yas nok noosəka Bil. ³²Kai gau ina dəgkpa də'rən Yahudaawairə koo menki, koo ikiliisiya Billəz. ³³Ni n yaan bo'oskəna mari koo anyak yas, nok ina n kinkən mindən pa, ama nok mari yas. Bo'rə ri' nok sə ina kinə kweeka.

Chapter 11

¹Kubrun miirə, ni mii n kubrun Kweebaazək. ²N zanən ak nok i sundəsun naa mii. N zanən ak no̱k i duudun dookaiya mii n doosənən ak. ³Ri'ak n ii minge ika mee Kweebaazi dangwanza marirəz yas, Yara maz uzi dangwanza kita kiizəz, Bil uzi dangwanza Kweebaazəz. ⁴Yara maz tele ura weerə koo na doo ina bo'rumkpan sə na gbe'es zur saapu Dangwanza ulləz.⁵Ri'zi bo̱ kita kiiza weerə koo na doo ina bo'rumkpan sə naa zur kottəz saapu Dangwanza ulləz. Kwerkən kwen naa ni i kəsusu zurak. ⁶Kita kiiz na doksək zura ulləl pa, na ɗe'rəs suka ullək. Na og ɗe'rəska suk ina dəgsa zullən ni ullə koo kəəsəka zur, na doks zura ulləl.⁷Yara maz kana gbə'əs zur pa, no̱k ur go̱o̱sa gbi'ma billəmmi. Ama kita kiiz gbi'kəma yara mazzəmmi. ⁸Nok yara maza i go'tu kita kiizə zokrə pa. Gobtəra ri'il kita kiiz keetə yara mazzə zokrə.⁹No̱k yara maz i go'tu nok kita kiiz pa. Gobtəra ri'il, kita kiiz nok yara maz. ¹⁰Noka ri'ikki bo'rə sə minge kita kiiz na doks zura ulləl no̱k səna yii gbi'kəma ya'za ulləzzəm gwandə zullə no̱k malaikui.¹¹Naa ri'ik tele, kita kiiz dogsapu zok yara mazzə, yara maz maa doksapu zok kita kiizə Billə mu'. ¹²Ni kita kiiz keetən yara mazzək, ri'zi bən yara maz keetə kita kiizə ama net yas keetə Billə.¹³In naa zuteya indəi gwenən i og: To̱o̱ ton ara kita kiiz ka weerən weerək Billə mu' zur kottok ya? ¹⁴Asee koo goosa iis bən yiisən ge yara maz na daa suk sugutsu', ina dəgsa zullənni paya? ¹⁵Ri gəbən kita kiiz na punaa suk ye'ənkək, ina yaksa zokrənni paya? nok i esu suka ye'enkak səna gbe'es zur. ¹⁶Uza napunaa sinəm ina andə paa, e gə e mee langsa uka pa, sei ikiliisiya Billək.¹⁷Ina n doosən andə, n zanən pa. No̱k dakənkaa iik a oomikki pa. ¹⁸Ama ma'karəgə i doose i dakən ikiliisiyarə markənka pii iirə te', sə n ma' kweeka pangni. ¹⁹Zəmazi ika kin markənka iirə te', nok sə ina kin masək iya naa go'numai rə te'.²⁰Nok ina dakən ində ar muko, i regə buroodiya zoka Billəkrəzzi pa.²¹Ina pi rekrə koo neeya regə a ullə tengrək uza wodu pu gomgburo, uza bo wak kamsupu. ²²Ipunaa gwaama ika regən sə ika bo'on an paya? koo i saa iya i esə timr Billəi sə ipu sinkən iya una pisipai paya? N dooskən anya? Mina zanən ya? N zankən pa!²³N kweetə ina an Daa Billə sə n kamtən ii, gə Dangwanz Yesso toksa i yingunus sə pe' buroodi. ²⁴Zoka iisən Bil iseeko, sə uwe'gusu sə doo bonge, ''Zoka miik aa ak, n esən mooi ii bo'rən riang noka i sundəkən naa miik."²⁵Ri'erizi bən pe' to'na sa'kaa roozo sə doo bonge, "To'naa ak a dokaa pəkkaki kwaala miilə. Bo'rən rieri zoka i bo'on ak no̱k sə i sundə naa mii." ²⁶Koo bənaya ina regə buroodiya az sə ina bo̱' to̱'na akrə, ipu sundəkrə naa wərka Dangwanzək nagə gətə.²⁷Noka ri'ik, maza regə buroodiya az sə gə bo̱' to'naa Dangwanzəkrə naa sundəmeya go'pai, bo'rəpu ana go'pan laksəka zok naa kwaala Dangwanzəl. ²⁸Sə koo neeya na rii zura gwandəl zanga, nagə regə buroodi sə na gəə bo̱' to̱'naa ekirə. ²⁹Ura regə sə bo̱' na mas naa sundumeya zok rəi pa, regə sə bo̱' bisa gwandə zulləssi. ³⁰Uki sə bo'rə uri genŋa iirə te' i weng pa uri bo ipu kunuyi, uri bo i wərpu.³¹Ama ana riigəs zu'teya ai, i biska pa. ³²Ama Dangwanzi na bisaapu dinska to' rozi, naa mariya delləi i wo'oska pa.³³Noka ri''ik uriyangi, ina dakən nok reka rək zo'on dommei. ³⁴Uza wodu na gomu, naretə rek gwa, kana gau dakən kaa iik səna kamntən bis pa. Ama neta i biitət te' pa, mina zaa n geeskən bila.

Chapter 12

¹Esəka rumsəkrə, uriyangi n ii minge kai gau naa təgra pa. ²Ii me̱e̱men zoora ipun duukən langsi rəllə, i səərən sə i duu langsiya i le' pak pai, ɓapsin soou ni baar kweesuk. ³Ri'ak i minge ika mee ura pag Rumsa Billəs səz səka doo bonge, "Yesso go'pa." Ri'eri bən maza ka doo bonge "Yesso Dangwanzi," sei naa gbi'kəma Rumsa Billəsəm.⁴Ri'ak esək pu soma so, ama Rums pu muso. ⁵Ɓatə ipu soma so ama Dangwanz muzo; ⁶tomte ipu soma so, Bil mulo uzi po' koo neeya sə bo'rə tomsa ulləz.⁷Koo neeya i esupu esəka Rumsək nok səna kamən toms tele. ⁸Uza i esupu esəka Rumsə ɓe'kurək, naa me̱e̱gəskənaa Rumsək.⁹Uza i esupu esəka eska timlə Rumsək, uza i esu esəka rungɓuka marirək.¹⁰ Uza boo tomteya mə'səm rəi, uza meeka ina bo'rumkpan. Uza esəka me̱e̱gəskəna rumsa wessas naa zaama go'pam, uza boo meeka pak naa me'te soma so' esəka gənkəna pakrək naa me'te soma so'. ¹¹Neta eti yas Rumsa musəs sə kam toms, ni baar kweesuk.¹²Zok pu muko ama punaa dalət, dalətta root bo a zoka mukok rətti, ri'zi boo naa Kweebaaz. ¹³Aa yas i bo'saa batisma Rumsa musəssə zoka mukəkre, ko Yahudaawai koo menki, seni ko yangi aa yas bo a Rumsa musəssi.¹⁴Zok dalaa mukək kipa, punaa dalət genŋa. ¹⁵Də' na doo bonge, ''Mii na' i pa, mii daala zokrək kipa,'' dooka ri'ik massuku naa gakkpa daala zokrək pa. ¹⁶Bən tok na doo bonge, ''De mii nolli pa, mii daala zokrəkki pa,'' dookaa ri'ik massuku na gakkpa daala zokrək pa. ¹⁷Zok yas na gau nolli, ika ge̱e̱n an pak ya? Zok yas naka tokki ika gbii in naa anya?¹⁸Ama Bil go'rə dalətta zokrət ni go'suk.¹⁹Zok yas naka daala mukokki, a seetək gə? ²⁰Ama ri'ak dalət pu gənŋa zok bo mukə.²¹Nor kwe' doosəka na' bonge, ''N wina pa.'' Ko zur kwe' dooska də' bonge, ''Una kasse naa moo pa.'' ²²Ri'erizi pa, dalətta i og ni pu zukat uti wessa. ²³Dalətta zokrə i og inge tomsa ullət pu topat uti a i esu gbi'kəmat. ²⁴Dalətta aarət pu ookapa una pii sə a bo'oski pa, ama Bil daks zok muko sə esə dalaa kin oompak gbi'kəm.²⁵Bo'rə ri'eri nok markənka kana pii zokrə pa, no̱k sə dalətti na gbaakən gbaakənka mukək. ²⁶Ri'erizi dalaa muko na kunə dalət yas gau ni kunsapuk. Ri'eri zi bən ina zan dala uka dalətti yas uti geek yaksa zok na ur. ²⁷Ii zoka Kweebaazəkki koo neeya bən dalaa ulləkki²⁸Mariya i esə timr Billəirə te' Bil tos uri ina gau manzani ma'karə, ettəz anabawai, taaz mariya i kubrusənai sei iya i bo'rə neta mə'səmrəttai, naa iya na esəka rungbuka marirəi, naa iya i po' marii, na iya duu iya i esə timr Billəi, naa iya i pag naa me'te soma so'oi ²⁹Iya yas manzaniyi ya? I yas anabawaiyi ya? I yas iya i kubrusənaiyi ya? Koo i yas i bo'rə bon neta mə'səmrət ya?A³⁰Ii yas zi i punaa esəka rumgbukarək ya? Koo ii yas i pag pan naa me'te soma so' ya? Koo ii yas i le'len gənkəna pangna me'te soma so'oi ya?́ ³¹Laan esəka oomik naa warkiis. N geeskəngen bilətta wessawet.

Chapter 13

¹Mii naka pag naa me'teya marirəi haa naa a malaikairəi. Ama mina gbaa arpa, n gau puni kəng gbir a do'ollak koo ni googe a doozak. ²Mina puna meeka ina bo'rumkpan koo mina ka mee neta wessa sumsənrət naa meegəska, naa bən minaka puna eska timr wessa we' haa sə minaka doosək billə ina es ina dàà ara i pinnak, sə minaka punaa gbaaka pa mii una ni pa. ³Ko mina ka esə ina pisen nok kamgbəka iya gbam piipai yas, ko mina ka esə zoka miik sə ina doos sə mina punaa gbaaka pa, n kinə ko una pa.⁴Gbaaka punaa ɓəska baar naa go'num.Gbaak punaa keerəz pa, punaa təka zur pa. Punaa ina go'pan pa, ⁵təg zur pa. Ii zur pa. Koo baar sugu ya' pa, kam in timlə pa. ⁶Gbaaka zok yagnu ina enkurən pa. Gobtəra ri'il, sei ina zəman. ⁷Gbaaka punaa net yas esə timr nettə yas, puna eska timr nettə yas, sə ɓəs bar nettə yas.⁸Gaaka ɓampa koo bənaya. Anabchi na pii i assək an. Me'te i wo'ok won, me̱e̱gəskəna ark an. ⁹A me̱e̱ kana ukarə neta bo'rumkpat kana ukarə. ¹⁰Bəlla a wessan zaknak, a wessa pan assək.¹¹Zoora n pin waz waizizal, n pag ni waz waiyak, n sundə ni waz waiyak, n do̱o̱ ni waz waiyak, de n rəks maza doozaz, n dàà yangrəm. ¹²Ni a gwenən daarəngal ak sə a og təgra pa, ama a og muug naa muug. Ri'ak i mee pa pa ubla pu zakrə ara n me̱e̱gəskən wessa we'ek ni i meegəsne wessak. ¹³Ama ri'ak seetəpu net taatə eska gonga, eska timr naa gbaaka, ama a gbi'na iirə te'en uni gbaaka.

Chapter 14

¹De'sən zok gbaakənkarə sə i wengs zok laaka esəka rumsəkrə, a me̱e̱ka neta bo̱'rumkpattə. ²Ura pag naa me'tez pag naa mariyi pa ama pagən Billi. Ura me̱e̱gəsənas piipa nok neta sumsəntatti Rumsə. ³Ura doo neta bo'rumkattas doosə mariyi nok sə ina me̱e̱ səna wengrisi, səna na gapsi wagəllə. ⁴Ura pag naa meel ullaz yas wom zura gwandəlli, ama ura doo ina bo'rumkanaz wom iya i esə timr Billəiyi.⁵Ri'ak íí yas n íí minge ika pag naa me'te soma so'. Haa na ar ri'ma n íí minge ika doo ina bo'rumkpan. Ura doo ina borumkpan az ar an ura pag naa me'te soma so'oz (sei uza na gənkən nok sə ikiliisiya na wom zok). ⁶Ri'ak uriyangi, mina ka pag naa me'te soma so' iirə ika meegis rigaya? Sei mina ka doosən rudumrə ko meegəskənarə koo dooka ina bo'rumkpandə koo kubruskəna paka Billəkrə paa.⁷Neta naa zəngs pat tele ni gul naa ɓangk inaka ii omiipa, neezi ka me̱e̱ gee ipu uuk, ko ipu du'uk ɓangkrə ya? ⁸Ina ka piptə pora wessa pa neezi ka go'rə zoka ya'amrək ya? ⁹Ri'eri bən naa ii. Inaka pag naa meel ulla, ura pazzi ka meegəsən ina i pag an ya? Ika pagrə maz ka me̱e̱gəs pa.¹⁰Zəma zə' me'te ipu soma so', dəllə roo me'teya ai yas a go'pal piipa. ¹¹Mina ka gee meel ulla pa, n gau pu mara gingziz geeka pakkirə, ura pag az boo ka gau mara ginz miirə.¹²Ri'erizi bən naa mooi ii. Zoka i iin oka tomteya Rumsə gbi'kiyai, yaan naa esəka noos ikiliisiyak. ¹³Noka ri'ik ura pag naa meel ullaz naa weerə sə ina esu esəka gəngkəna pakrək.¹⁴Minaka weerə naa meel ulla, rumsa miisi weerə, ama sundumeya mii i bagsə maz una pa.¹⁵anni n bo'ok ri'ak ya? N weerək naa rumsa miis gəbən n weerək naa sundumeya miiyi. N zingk gella noosəka Billəl naa rumsa miis. Gə i zing gel naa sundumeya miiyi. ¹⁶Naka ri'eri pa, monaka noos Bil na rums, iya ipu te'pai i dook ''Na gau ri''' mona ka pu iik useekorə na mee ina apu dookrən pa?¹⁷Koo noka a iisən Bil useeko, doowi a mooz bo una bagə ullə pa. ¹⁸N iisə Bil useeko nok n pag naa me'te uri sə n arən yas. ¹⁹Mariya i isə timr Billəirə n ii nka doo pangn gbanaarə nok kubruskəna uri naa ara n dookən pangn mul komna na meel ullarək.²⁰Uriyangi, kai gau na sundumeya yangirəi pa. Noka ri'ik ar ukurə a gau naa goosa yangiya leriyairəs, ama sundumeya iirə pe'en goosa doorumrə. ²¹Pubiisənən, ''N pakən pan mariya ai naa meela go'pal. Naa meela mara ginirəi n pakən mariya ai, naa ri'ik bən i geeke pa, ''Daa Bil doo ri'.²²Na ri'ik pat me'te i yii alamazi, mariya i esə timr airə pa, ama mariya i esə timr pairə. Dooka ina bo'rumkpan nok iya i esə timr airə nok iya i esə timr paipa. ²³Noka ri'ik mariya i duu Bil ai ina tookən sə ina pag naa me'te soma so' iya ipu gokairə mariya i esə timr pairə, ika doo gee i yerəpu ya'te paya?²⁴Koo neeya nakapu dook ina bo'rəmkpan sə uza iya i esə timr Billə pairə ko mə'əs na totə pakki na pa'u səna kwee i biisku bin naa neta i doo eti yas. ²⁵Neta sumsənta ullə timrlət gbərk, noka ri'ik kasək sə noos Bil. Sə doo bonge, zəma Bil pu moo iirə te'.²⁶Anni bən iirə ya uriyangi? Ina dakən ar muko uza punaa gella nooska Billəl, uza boo kubruskəna paka Billək, uza doo pak, uza boo paka na meel ulla, uza gənkəna pak. Bo'on koo anya sə i wom ikiliisiya. ²⁷Uza na pak pan naa meel ulla, kana ar mari ettəkə ko taarəkə pa, ii bən gbo'sirə gbo, uza boo na gən pakki. ²⁸Uza na pii səna gənkən pakki pa, koo neeya na gau diika di' ikiliisiyarə. Koo neeya naa doosə zura gwandəl na Bil.²⁹Uri ettəkə ko taarəkə ina doo bo'rumkpan iya i seetəi ina ke' to' ina i doosikində. ³⁰Ina do̱o̱sə uza ura pu gamnarəz, sei ura seenza ma' pakaz na gau diika di.³¹Koo neeya iirə te'ka doo don ina bo'rumkpan muzo mu' no̱k sə uza naa kubrə səna kin po'ka. ³²Nok rumsa anabirəz kam zok anabirə dii. ³³Nok Bil ,Billa səərəme rəlli pa, ama a gabta wessat təlli. Ni pin ikiliisiya iya i esə timr airə,³⁴Kita ki' ina gau diika di' ikiliisiyarə. No̱k i isi ara i pakənnak pa. Gobtəra ri'il, sei ina duu, ni dookai i dook. ³⁵Ina ii meeka una, ina des yaariya ii gwa. Nok ina dəgsa zullən ni ara kita kiiz pakən ikiliisiyarək. ³⁶Paka Billək ma' iirə ya? Ko iirəzi kotto sə rəktəya?³⁷Uza na sundə ni ur anabizi ko esəka rumsək uka, sei na meegəs, ina npu biiskəndə an keetə Billəzi. ³⁸Uza na sundə neta at pa, ur bən i sundu ku pa.³⁹Riizi bən uriyangi, zəma zə'zi de'sən zok nok kinka esəka dooka ina bo'rumkpandək, gə kai ro'on uri paka naa me'te pa. ⁴⁰Ina bo'rə net yas bilaa to̱o̱krə ina go'rəs wessa.

Chapter 15

¹Uriyangi n ii ika sundusən, paka tingka n doosənnak a i kwee sə ipu duukrək. ²Sə i kinən kweekak, ina kam wessa we' ni n geesənnak, ina kwee páá páá zi pagə.³N dooskən ina an wessa we' ni n kweetənak: ge Kweebaaz wər nok hakkeiya ai ni rababai i doonak. ⁴Gee i iisu, i ruusu ublutta taatəttə ni rababai i doonak.⁵Kweebaaz gbəsə Keefas sə gə gbəsə iya komna naa ittəkəi ai. ⁶Sə gə gbəsə mari zu' zur naa gbanarəi zoora mulləllə, haa ri'ak uri iirə te' i pii uri boo i ruspu. ⁷Sə gbə'sə Yakubu sə gə manzaani.⁸Ɓapsaa rookrə gbəse mii, miya n rəks unanən paz gə n topaz. ⁹No̱k miizi waizəz manzaanirə te'. N rəks ara ika dənne manzo pak no̱k n ɓəs ikiliisiya Billək baar.¹⁰Ama no̱k go'numa Billəm sə n gau ni n pinnak, go'numa bo'sem bən ree zuk pa. Gobtəra ri'il, miizi pa go'numa Billə pu miirə. N kam toms naa timr mulə sə n ari ii yas. ¹¹Ri'eri ko mii ko ii, e doo paka Billək sə i esə timr.¹²Riizi i doo paka Kweebaazə i ruusnu roobaamrək, bo'rə ga sə uri iirə te i doo bonge ruukaa roobamrək pii paya? ¹³Sə ruukaa roobaamrək na piipa gə, ekigə i ruus Kweebaaz pa; ¹⁴ina ruus Kweebaaz pagə, paka Billə aarə a doo ak zuk zi, eska timra al bən zuk zi.¹⁵Gauni a doo ina bo'rum Billə pan ak, nok a doosapu Billi ruus Kweebaaz ura boo ruusu paz. ¹⁶Nok ina ruus roobai pa, Kweebaaz bən i ruusu pa; ¹⁷ina ruus Kweebaaz pa, eska timra iil zukzi haa es ipunaa hakkeiya ii.¹⁸Napu ri'gə iya i rus Kweebaazəi i wo̱'pu. ¹⁹Naka zəngsə zi kotto sə a esə timr Kweebaazə, mari yas ika gaupu ina yirkurən.²⁰Zoka Kweebaaz i ruusupu roobaamrə, uzi dokta seentat iya i rus airə. ²¹Ri'erizi de wərk duutə mazzə ri'erizi bən ruukaa roobamrək pu mazzə.²²Ni wərk zan nok Adamuk, riizi bən i ruusək koo neeya nok Kweebaaz. ²³Koo anya gbo'sirə gbo: Kwebaazi, dokta seentat sə iya ipu Kwebaazəi i ruuski ublaa gətkənnakrə.²⁴Sə ɓapsa zak. Zoora Kweebaaz gəskən Daa Bil gwantal. Na kweerəpu gwant naa gbi'kəm naa gbam. ²⁵Nok gakp gwant sə digt umkeerəiya ulləi gwandə dəntə dii. ²⁶Umkeereza ɓapsarə i wo̱'o̱skuz uzi wərk²⁷Nok ''uzi digt koo anya gwandə dəntə dii.'' Ama naka doon bonge, ''i de'espu koo anya,'' pu kaakarə ur ura de'es koo anya gwandə gbi'kəmrə diiz espu. ²⁸Net yas nakapu gwandə gbi'kəmrə dii, sə ura Wazaz naa zura gwandəl kapu ura net yas pu gwandə gbi'kəmrə diiz. Ina eni bo'rumka no̱k Daa Bil gwanzi koo anya yas.²⁹Naka ri'eri pa iya i neesipu batismai nok roobaam aiya? Ina ka ruus ro̱o̱bai pa ves, nok an sə i bo'sə uri batisma nok ii ya?³⁰ Nok an sə a ɓər baar zoor yas ya?³¹Uriyangi n ɗuns kur nok mooi Kweebaaz Yeesorə Dangwanza aaz, n espu zur nok wərk kala ubla. ³²N kink anya go̱o̱sa mazzəz sə mina gwa ro̱'o̱r naa galətta wo̱'sət dəlla Afisallə, ina ruus ro̱o̱bai pa gə? ''A regə a bo̱' a zo' wərk bo'ta.''³³Kaina səərən pa: ''Gabta naa enkabai at uti laks go̱o̱sa wessas.'' ³⁴Pigən rumrə! sə i kam tomsa wessas! dààn bo'ka hakkei. Nok uri iirə te' ipunaa meeka Billək pa. N doo ri' sə zur na dəgən.³⁵Ləəgə uri i de'sək, ''I ruus roobai rigaya, naa irəm zoka pakki i zakən ya?'' ³⁶Moo ii mee pa! Ina i ta'an ɓu'tuk pa sei na wərpu zanga.³⁷Ina i ta'an uni gbətək pa, ama ɓu'tuk doktət. Ni alkamak ko unanən. ³⁸Ama gwan Billi yes kala doga ni goosu gwanak, ni kala doga naa goosa ulləzak. ³⁹Nams a zokrəs a musəs sipa. Gobtəra ri'il, mari naa namsa iis, do'net naa a iis, noi naa iis, dukt naa iit.⁴⁰Zogruma billə paam pu som a dəlləm pu som. Zogruma noo paarim pu som zogruma noo dəlləm pu som. ⁴¹Gbi'kəma ublarəm pu som naa oosaa se' rək, ni gbi'kəma zosirəmak. Zosəz uza ar an uza gbi'kəmrə.⁴²Ri'erizi bən ruukaa roobaamrək. I ruuk zok naa go̱o̱sa bumkpa rəs, ama i ruu naa go̱o̱sa bumpas. ⁴³I ta' naa enku i ruus naa gbi'kəm i ta' naa yapru i ruus naa gbam. ⁴⁴I ta' naa go̱o̱sa zokrəs; i ruus naa go̱o̱sa rumsəs. Də zoka marəmrək pii, ri'erizi bən zoka rumsək pii.⁴⁵Ri'erizi bən pu biisənən bonge, ''Adamu maza seenzaz gau maza naa zəngsaz.'' Adamu a ɓapsarəz boo gau naa zəngsa eska rumsəs. ⁴⁶Go̱o̱sa rumsəs gau ma'karə pa sei goosa zokrəz, sə a rumsəs.⁴⁷Maza seenzaz gau dəllə, i wo̱mu naa but. Maz ittəzəz ke̱e̱tə Billə paari. ⁴⁸Ni ura i go'ru naa butas, ri'erizi bən iya i keetə paarii. ⁴⁹Ni a pe'en go̱o̱sa zoka buttəs ak ri'erizi bən a pe'ek go̱o̱sa ura paaris səs.⁵⁰Ri'erizi bən uriyangi, npu dooskəndə zok naa kwaal kink gwanta Billət pa. Ri'eri zi ura bumb az pe'ek ɓinta ura bumpazzət pa. ⁵¹Gwenən! N dooskən paka sumsənka zəmak: A wərk aa yas pa, ama i yerk yen go̱o̱sa aarə zokrəs yas.⁵²I yerk go̱o̱sa as ri'ak, ni umkpa norak, poraa ɓapsarək na piptə zok. Poraa eki na piptə zok i ruusək iya i wərai sə i yerk go̱o̱sa aarə zokrəs. ⁵³Ri'erizi ura wər az na ruutə zəngsə ura punaa zəngsas boo yerk rekarə zəngsə.⁵⁴Ura wər az na ruutə zəngsə, sə ura naa zəngsaz naa yer zəngsə, sə ina bii an bo'rumkpa bonge, ''I wo̱'o̱s wərk gbi'kəmrə.'' ⁵⁵''Wərk, gbi'kəma moom aa pam ya? Wərk,salla mool a palya?''⁵⁶Hakkei uki salla wərk rəl, gbama hakkei rəm umi biis. ⁵⁷A iisə Bil useeko, ura esaa gbi'kəm Dangwanza az Yeeso Kwebaazə!⁵⁸Noka ri'ik uriyangi, de'en wessa we' kai yeg pa. Bo'on tomsa Dangwanzəs koo bənaya, nok tomsa iirə i bo'rə nok Dangwanz as pu kotto pa.

Chapter 16

¹Ri'ak ri'erizi paka kweeka neta esəkrət te' ak, ni n doosən mariya i esə timr Gaalatiyai, i bən bo'on rii. ²Ublaa seenka ma'ka lumma rəkrə, koo neeya na sums wa una topa ni kinənnak. Nok mina zaa dakska una piipa.³Mina rektə, ura i kaau az n tomkpu naa rababaaz sə na kam esəka iik Ursaalima. ⁴Na bo'rum haa sə mii mina rekren sei e ri'gək yam.⁵N zak zan iirə mina kootə buta Makedoniya attə. No̱k n duutək dəlla Makedoniyallə. ⁶Ləəgə n lo'oklon koo n ɓamsək niig naa ii nok sə i de'ete ara n rekənakrə.⁷N ii gwenkən sə n arpa, n ii in gapt naa ii wáá ru'rə te', Dangwanz na ii gə. ⁸Ama n gakp dəlla Afisallə haa ubla pentikos nagə zaa, ⁹i gbe'rəsapu bilaa aakapak bo'ka tomsa wessassək, ama umkeerei ipu gənŋa.¹⁰Timoti na záá iirə te' ser kana kamu pa, nok pu bo'ok tomsa Dangwanzəz sə, ni n bo'on ak. ¹¹Ko maz kana ɓə'su pa, keetunu wessa sə na gətə mirə. No̱k npu gwenk bilaa ulləkrə na uriyangi. ¹²Paka doowiya aazək Afolos n ooru wessa we' na záá iirə naa uriyangiya i seetəi. Ama dən sundə zaka pa. Ama zak zan bəlla og to̱o̱lə.¹³Gamn naa gbaksa tok, de'sən zok eska timra iilə, esən gbam sə i weng ni marik. ¹⁴Ina i bo'kan yas bo'on naa gbaaka.¹⁵Uriyangi ri'ak i me̱e̱men mariya Istifaanussə gwa'ai yangiya seeniyaiyi dəlla Akaayallə, i esə zu'teya gwanirəi nok tomsa iya esə timrai. Npu oorukəndə uriyangi. ¹⁶I gau mariya i duu ina i doon ai, naa iya i do'sáá tomsəi sə i tom naa aa.¹⁷N gee yaksa zok naa zaka Istifanuus sək naa Fartunatus, naa Akaikas, nok iya ipu roopai. ¹⁸Nok i wees rumsa miis naa iis. Nok sə i gba mariya ri'ai,¹⁹Ikiliisiya Asiyairəi ipu də'əskəndə, Akila naa Bilkiisu i də'sən riira Dangwanz zəllə. Naa iya i esə timr iirə gwa'ai. ²⁰ Uriyangi yas ipu də'əskəndə. Də'sən koo neeya naa kukgbənkaa oomik.²¹Mii Buulus, n biitə də'əskaa ak naa na'a mindəi. ²²Ura gbaa Dangwanz paz, ur maza zuk azzi. Dangwanza aaz pu zakrə. ²³Go'numa Dangwanza aaz Yeeso rəm na gau naa ii. ²⁴Gbaaka na gau naa ii Dangwanz Yessorə.

2 Corinthians

Chapter 1

¹Bulus tómbaaza Yeeso kweebaz naa iikaa Billək naa doowiya aaz Timoti zakarə ɓaara Billəllə, apu Koronti naa mariya wessai á ipu Akayai. ²Gonum naa gapta Oomit, Daa Billa aalət, naa Kweebaaz Yeeso rə.³Usəəko gapsapu ullo paa,ura Billəz,naaDaa aaz Yesso Kweebaz, Daa naa yurkuz ,Billa de'saarəl.⁴Ura de'saarəz kala gbərka baara allə, noka aama a de'sikən iya i gbərk baarai, naa irəm de'ta Bill de'si naa rət.⁵Ni aa ma a ɓərin baar Oomi ak, ni kweebaz ɓər ak ri'zi bo ama a da'sək saari, rekarə kweebaazə.⁶Ama koo a tor gbərka baallə nok wermaa iiki, koo ina wermə ma noka werma iiki, ora gwaa a bəskən baar ak, gbərka baara ē torunnal.⁷Eska timra eel moi erəi naa gbam, nok ē meemən nii daksən zur naa ee gbərka baar lək nok ri'ik i gbaakənka yirkuro te'.⁸Uri yangi ē ii ora i məkinak pa' nok bo̱ta i tor ba'suwa ee ē tootən buta Asiyattə. Nok ri'ik ē gettə zok go̱'ma go̱, zəma zə. Haa ina roon ar gbama eem. Haa ē kees timra eel enge ē seek pa.⁹Haa ē gee ni i zeesəskee bisa ikpa rəs ak, a ennini nok ri'ik kaa esə timra aal andə zullo pa, sei dei Billə ura ruus roobaiyaz.¹⁰Uzi keesa wərka gō'pakrə kaakarə, gəbən keesəka kən, uzi gəbən a ii na keesaa haa wonka.¹¹Ii ma po'nəə naa wəərək nok mari gənɠa, si ina ii'sə Daa Bill usuko. Nok ee, nok bəlla i səsinee eel,ii weerək gənɠa.¹²Do̱o̱ta aat uti timra aal esə en seedaaku, ge gapsaa gapta Oomit dellə naa timr mulo naa Bil, diga iirə pa ɓeekaa aak ni a mara wiizək pa, sei dei no̱k go'numa Billəm.¹³E biisəkən biita ina zangət si i megəskən pa, sei ina ii zanggən nok n mee i meegəsapu.¹⁴Ni gwan ma'karə i meegəsinee puk, kaa i lee'ek go̱'ka do̱o̱t naa ee ni eema e le'ek len go̱'ka naa ii ublaa Daa aaz Yeeso, zaa de'rəmkpi naak.¹⁵No̱k n meesapu riik, aa sə n ma'an zakaa irə ak, leegə i kin səsəm dən itti nə.¹⁶Iika miikrə n ka kooto irə Maakadoniya, gəbən si i keesə mina rigək Yaahudiya.¹⁷Mina sundə bəlla n ii boka ri'ik to̱o̱ n ka go̱'ro neta mara wiizət bo̱'rotya , si n ka ii owwo koo ooya bella mullollo ya? ¹⁸Ni gwan Daa Billa seerəme piipak,maza megisinaazzi owwo naa o̱o̱ piipa.¹⁹Nok waza Billəz Yesso Kweebaaz ura i doosun paka Billək inni rə paa deu andə zullo mii naa Sillaaz naa Timoti o̱o̱ koo owwo zipa ama ullo timlə o̱o̱ zi.²⁰Nok alkaawaliya Billəi ullo timlə o̱o̱zi nok, ullozi na gaurizi pii. Noka noosəkən Billak.²¹Ni ura doosaa paka tingka Billək rekarə iirə Kweebaazzə, si ra'sisaa, Bil uli.²²Ni gwan be'en gumb ak, bonge aah booyii essa meeka na Rumsa ullos, timtəya aiyrə nok meegiskəna ina bo'ok mu'ka ang an.²³Ama n der Bill nok sina gau seedakuwa miirə timləz n mu'us reka Korontiyawa nok n ii ingka dinsən tò.²⁴Gbikəmmi e goro nok eska timra iil pa, e rigə naa ii nok yaksa zoka iik, ni gwan eska timra iillak.

Chapter 2

¹Ama ri'ak n duugus mində kanarə, n zak irə gebən naa gbaksa timr pa. ²Nok mii, mina laks timr naa ii, neezi zak sə yapsən timr ya?³N biisən ni n bo̱'rukənnak mina zaa irə, kamina kin suksa baar iya I too zok yagəi n pu Iikirə yas, yaksa zoka miik yaksa zoka iik.⁴ Nok n biisən naa go̱o̱time naa gə gbakska timr naa gə me'ma miirə go'sumam kana kantəm gomba pa.⁵Ama maza kamtək gomta baar, kamtək miirə kotto pa, ama na rii gə, na gə sə gapsəkən irə yas pat. ⁶Ni ɓenka tò a i ɓengsi maza, mari genɠa i go'sapu. ⁷No̱k ri'ik zeesəka na gau ra'aska naa gə gbaksa timr, noka sə pe'səm naa suksa baar go'suma.⁸Nok ri'ik, n pu orukəndə marirə te, yiisunu iika. ⁹Nok ri'ik, sə n biisən nok sə n gwegən, sə n mee koo i yii iikəngka koo ande ya.¹⁰Mona ra'səsee kooneya hakei, mii bən ra'səskən maza ezi, ina n re'sapunni ni mii n ra'səsən pu koo anya, è re'sapu moo kweebaazə mù. ¹¹Nok ri'zi, setan kana kinə pa, kana gau ni iya ii mee neta ulləi yattak pa.¹²Daa Bill gberəsaa pu sogna ublaa n zakən tarsus n bo'kən wa'azi a kweebaazəz. ¹³Timra miil kis pa, nok n oks ur waza moi iz Titus ari pa. Nok ri'ik, n daati n getə Makadoniya.¹⁴Ama n isə Bill usuko, ura kweebaazə koo beneya yeraa pu, nok paka tingkak meen kik koo ara ya.¹⁵ Nok ri'ik, a gau pu kweraa tingka Billə mù kweebaazə, gəə naa iya Bill desi pui.¹⁶Mariya i artə i wo' pui, daatəm a werk rə zaka werk rə, sə iya ipu naa zengsai i dakənni zengs rekarə zengse.¹⁷ Nok ri'ik a gau ni mariya iya i yingə paka Billək nok kinka. Na ri'ik naa oka timr oməi, ni i tomtun Billə mu'uk, è pag kweebaazə te.

Chapter 3

¹A ma'sa pu noosəka zura mool bənya? e Ii wassikaa ma'karəz iirə pa, ni mari i meen ak.² Ii naa zu'təya Ii bən ii waasikaiyai eyi, biisənin erə timtərə, sə e meegisin sə e zangə moi irə te'yas.³ A gapsapu wassikaiya kweebaaz biisini aarə timtə rə, e bii naa ink pa (Sebər) ama naa Rumsa Billəs naa zengsas. I bii Billə paa ama i bii mazzə timlə.⁴An uni de'ta Oomit naa ser pat Billə mu' keetika rə kweebaazə.⁵ A puna le'ka una andə zullo pa,Naa no̱ka doosənaa arə te' sə pe' koo anya keetə aarə te. Ama de' gapsapu ri' le'kaa aak keetə diga Billə. ⁶Billi genaa seniya i meegisin nai, alkawala pezzazə, alkawala az gəbə a biinzazzi pa, ama Rumsa Billəs, nok biit eu inzi, ama rums esə zengs.⁷Tomkpa tomsa kamtik werkas, ni i biin bilərə paak, zaa naa nooska haa sə Isra'ilai i le'ek sə i og muuga Muusa rək Oomi o' pa, uni no̱k nooskaa pu ullə muug ro ki, nooskaa assak. ⁸Anni re'sa paka gbi'kəm naa noooska tomsa Rumsə bo'ros ya?⁹Nok na tomsa ɓa'aska rəs na puna noosik, arazi re'sa paka gbi'kim naa tomsa ooms go'ok ya? ¹⁰Sənim piipa, ina i gen noosinin nan doo an, punaa una nooska kik es pa nok ni nooskaa eki assə pu.¹¹Sə a assapu an na punaa nooska, anni re'sa paka gbi'kima ina gapsa pun ting ting kin ya!¹² De' apunaa meegiska, apuna de'kaa Oomik. ¹³Puni Muusak pa, ura doks muuga ullə sə, mariya Isra'ilai i le' ɓapsa oka muuga ullək oomi pa. Reka nosəka ullək pu askəndə.¹⁴Sundumiya iirəi i gbe'esapu. Zakarə wongka yaluwa ewi, de'ipu zangik rabaabaza doozzazzə. I gbe'ru pa, nok kweebaazə zi tan i gbe'ru pa. ¹⁵Koo wongka ma, Muusa na pu zangik re yaluwa ewi pu iire timtire Ama.¹⁶ Ama maz na yerə dangwanzzə muuga ullok taarum pu.¹⁷Daa Bil uzi Rums. Ara Rumsa Daa Billes pin ak keeka pu roo. ¹⁸Ri'ak pat aa muum doks zok pam, a ok gbi'kima Daa Billem. Aa pat ri'ak naa muuma gbe'es zok pam, a og on nooska Daa Billək. A pu kink aska rə karə nooskaa akrə, diga bilaa akrə rekare bila ukarə ɓes, ni gwan diga Daa Billəz, ura gwanzi Rumsaz.

Chapter 4

¹Noka ri'ik de' epunaa tomsa go'numma Billəm rəs, ni gwan a kween yirku ak, zengs keesəsaa pa.² Una kassə naa neta sumsumrət naa deksa zullot pa, dang kaam rə paa, koo suku me, koo mu'uska kam gbaala paka Billək omi pa, koo yii ina omin kaaka'allə, a yii zutəya aai Billə mu' koo neereya.³Koo paka tingka na pu gbe'sin kik, gbe'es zok aarə pa, ama nok iya i wo' pui. ⁴ Noka ri'ik maza i duu az gbe'sapu timtəya aii nok nok ri'ik i le'ek oka osa paka tingkak kweebaaz zək pa, apu go'sa rumsa Billəs sək. Nok è doo paka endə zulləkki pa, ama kweebaaz Yeeso danggwanz zək, é naa zutəya ai senniyi nok Yeeso.⁵Nok è doo paka endə zuləkki pa, ama a kweebaaz Yeeso dangwanz zək, ee naa zùtəya aai seeniyi nok Yeeso. ⁶Nok Bill gwanzi doo gee, "oosa na oko tegrarə te" sə oko ora timtə rəkrə nok səna esə oosa, meegəska gbi'kəma Billəm Yeeso kweebaaz zəz.⁷Go'num apu wom zongnən an səna yii a Billəmmi a aami pa. ⁸Ipu gbeskə baalə billit soma'so, ama naa ri'ik pat i kinə den pa. Ipu seerəkere ama naa ri'ik pat zengs keegəse pa; ⁹Koo ni gbenə baar ak pat a gau mariya mu'us nai pa; ni mesnəə diik pat ama wo'os pa.¹⁰ Koo benaya apu wer erəma Yeeso rək zongdo, nok sə oosa Yeeso rək na okum arə zongdə.¹¹Nok aa apu naa zengs ko benaya apuna kweeka irəm werka Yesso rək, nok sə zengsa Yesso rəs na okum ora zongdə.¹² Noka ekiki werpu ri'gəttə are paa, ama zengs pu tomsə aare paa.¹³Ama apunaa rumsa musəs eska timlə ni pin biisəninnak: "n esə timr, sə n doo" n sə timr sə gəə n doo pak. ¹⁴ A meemen ura ruus dangwanz Yesso az gə, ruuska gbai naa ur, sə kama gwandə mu'un. ¹⁵Koo anaya yas moozi, nok ni go'num yasən marik, iika useeko paggə pu gbi'kəma Billəmrə.¹⁶Kaa gau, sə zok na tapsa pa, koo benaya koo noka zonngna aan gosa marəm rə laasi pat naa ri'ik rumsa aas koo benaya ipu gənkində oka pa. ¹⁷Nok waa gberka baara ara loo assəska pa al ulli go'rus nooska gengga gbaam pa assən riigət kənak. Neta nor ogatti i gwenəpa, ama sei neta nor okpat. ¹⁸Neta nor ogat pu kaakarə, ama a nor okpat pu timlə.

Chapter 5

¹A meemen goosa zongna a gamn dəlləm am a wo'os zok, apu naa zongna Bill woman saa paari. Gwaaga mazzi wom pak, gwaaga zengsa gbam pas paari.² Nok Zongna andə anni apu peesarə, apu lo'ok rə. I eska ar gapta aat Billə paari nok sə ina teegaa naa zongna arrə paarin. ³Nok ina tè'saapu a gakp kandiyi pa.⁴De' pu ri' a Ii in ina te'sa, ama noka i toskəna, nok ura punaa zengsaz naa gee ura weeraz.⁵ Ura go'rusa yerka a ri'ik az Billi gwanzi esaa rums nok oruka ina bo'rungban naa borumgba mu'kan.̃⁶Noka ri'ik koo benya a gau na zoka, nok ana markən punaa zoka aak, markən puna Bill.⁷ (Noka ri'ik rigətta ittə na gau a eska timlə, kana gau a mari i okənnak pa). ⁸Nok ri'ik a punaa eska timr naa gbam, e iisa pu markənka naa zoka aak sə è gau naa dangwanz.⁹Ni a yer nuk ina a' iin, koo apu zokro te' koo ar ye'na sə a go'su. ¹⁰Nok an pat i pi'ka , sə a dakən tengwansa Billəsə, zeesika bissək rə Kweebaazzə mu', nok sə koo neya na kweek faasəma ulləm neta bo'rotto, bo'rə zokrot, koo a go'ot koo a go'pat.¹¹Noka ri'ik, a meemen sera Billəl, a seerə sen mari. Bil oga on ni a pinnak, ni n ogak pu ri'zi sundimiya iirə. ¹²E yaaanin seerika ki, nok sə i bge'see ni ee mariya wessa we'ei pa. No̱k ri'ik epu eskin, ina i bo'kən segbime naa ee, noka sə i kin ina i iya naa dootai, naa gakpa iik, no̱k ri'ik.¹³Zengsa aas na kepu nok Billi, ama ena pu Omi endə zengsə nok ii, .¹⁴ Nok werka kweebaazzək, sə yii si saa koo anya, noka eki sə maz muzo wer nok iya yasai. ¹⁵Nok Kweebaaz wer nok mari yas, nok iya ipunaa zengsa, kai na gau gapta gwanirə, zullot pa, noka ri'ik inaa gau gapta ura wer, sə i ruusuz.¹⁶Diga ri'ak rekarə mu' è bisək maz bisa zokros pa, nok ri'ik è ri'gəskən kweebaaz bilaa ekirə. ¹⁷Noka ri'ik ura pu kweebaazəz, maza pezzazi. Neta dootat asapu; gwenən getəpu pettit.¹⁸Neti eti yas keetə Billə. Gwan ura ge̱e̱kən saa naa Kweebaazaz sə asa gbi'kəma geekənka remmi; ¹⁹Bill kweebazzi sə geekəns mari naa zura gwandəl, gəə aibəya zu'teya gwanirə pa, sə de'es sa'a paka geekən karə ak.²⁰Noka ri'ik aayi i kaa nok Kweebaaz, ni gwan Bill derin mari aarək. E pu oorəkəndə nok kweebaaz, "Gəəkənnin naa Bil" ²¹Yer kweebaaz ma'ka net (Hadaya) ra'aska hakei rət nok aa ura bo̱'rə hakəi paz, nok Kweebaazzəzi a king gwanta Omi billət.

Chapter 6

¹De' apu tomsə yam, n oro kai mu'us go̱'numma Billəm rəm səna laapa. ²Nok doo bongee, de' bella ellirə n ke' to moorə, naa ublaa n kweekənnak, ogum, ublaa Omik, ogum ri'iak , ublaa ak ublaa kweekarəkki.³ E de'es ina waarən ɓarə koo uza rə mu, uza rə mu' pa, Nok a ii tomsa aas kana gau ina zukkan nak pa.⁴De' pu ri'zi meegəsin pu endə zullo nok tomtiya eei, aa seniya Ulloyi kam, ni e kamsən zur ak naa gberka baar naa geeka zok naa ma'aska zok. ⁵Naa ɗu'ut, naa dogduka, naa gbaagəska na' gberka baalə, naa gəbən ruska piipa, naa wodu. ⁶Tsarki rə te',meegiskəna naa gbeska baar, naa go'num, rumsa Omissə te' naa gapta Omiit iika rət. ⁷Aa seeniyaiyi ullə paka zəmakrə, rekarə gbi'kəma Billəttəm. Epunaa fonkaaza go'numrəz na' go'narə naa na' ukirə.⁸A kam toms naa wessa we' naa wessawe' pa, gbaaka naa zantəm, i de'aa, naa ri'ik pat aa mariya naa eska timr aiyi. ⁹E kam tomsa ni i meek ak pa, e kam toms ni e werk wennak ama! haa ri'ak epunaa zengns. A kam toms ni mariya i bisiy yak, ama bisa ikpa rəssi pa. ¹⁰E kam toms na suksa baar, ama epunaa yaksa zok, ni iya naa zammai ii marinak ni ipu naa unnak pa, sə kinin unnak.¹¹E doosən pu ina an pat zəmazi irə Koronti , naa timtəya a ai i gbe'rum pu. ¹²Eyi e mu'sun pa, ama iyi i mu'sə. ¹³Ri'ak naa ser, yerən, ni n pagnən yangik, gberən timtəya ii Omi'o̱.¹⁴Una kana daksən naa iya i Ii timpai pa, gamntan ari, iya omipa, iyag naa iya omi paiya? daksəka zura palli pi'sə osa naa tegra ya? ¹⁵Geekinka pakki pisə Kweebaaz naa setan ya? anni daks ura esə timras naa gə ura esə timr az paya.¹⁶ An daks rora Billəl naa buuga do'ozzək ya? ama aa gwaaga Billəkki ni Bill dook, ni n gakpin irə te'ka te'ek, n pu ri'gittə iirə te', n gakp Billa iil, i gakp mariya mii.¹⁷Noka ri'ik "keetin iirə te' a gau naaziz", dookaa Billək, kaa pa' ina seen pa, sə n kween.¹⁸. N gakp Daa moi iirə, yanga kita ki' naa yanga yaara mari, dookaa Billək daa paariz.

Chapter 7

¹A gbaakən, diga apuna alkawali a neksə zogrima ammrə, ina pi' zoka aak sə se̱e̱n naa rumsa aas. Daan a laa Omin (Tsarki), naa seeraa Billək.²Esmee bila , a go'sə uza ina go'pan pa, e ro'on uza koo ina e pe' ina omin uzarən pa. ³N doo minge, n be'sin bənzi sə n doo ina an pa, nok n doosən pu ɓala, ində timtərə, a biik yam.⁴N punaa de'rəngkpa moorə sə n dangrə naa moi ii, sə n yi'is naa gbam, n yi'is naa gbam naa yaksa zok, naa ina pat a doon.⁵De' e zaa Mekadoniya, nok ri'ik, zogromma eem engəspa, e pi' gbeska baar pat e gbii diga te'ka naa ser gwanirə timtərə. ⁶Ama Bil ura go'rə wəngriske iya i nisə pai, sə wəngrisaa aa, zakaa Titus sək. ⁷Ama nok zakaa Titus səkki tan pa, sə Bil wəngrisa pu pagrəma nok kwee Iirəm, de' doosəkaa, gbaakaa iikki baar gaomda iil, naa suka gəkpaa iik miirə paa, eska timra iil, naa yaakaa iik,eska timrs iil, nok mii zok yagə haa.⁸Koo rababaaza miirə n biituz na gomun baar, n yer mees pa, ama na og rababaaza n biituzzi, gomun baar n yer mees pa, baar gomda iil topa zi. ⁹Ri'ak zok yagə, nok ipin baar gomdok pa, ama nok suksa baara iil kamtəpu pu'kana'. Baar gomda iil yerə pu ar noosək rə, noka ri'ik, una kana yaasin kotto pa. ¹⁰Nok suksa baara diga Billəl kamtəl, kamtə ra'səska naa gəbən kinka kweeka, naa erka mees pa. Ama gomta baara pu neta dələttə, uti kamtə werk.¹¹Gwenən eska gbamma Bil esə wessa we'em, naa suksa baar keetə andə te'kal. Anni zi re'saa iirə gbi'kak, i esən gbam paa ak, sə i yii ipunaa ina sarinan paya?, anni re'sa suksa baara iirə gbi'lal, sera iil, naa timra iil, naa eska gbama iim, na gba'kuwa irə i ogau, i go'sapu go'num!, koo andeya tele, i yii zu'teya ii mariya naa hakkei pai, ri'gǝttirǝ te'. ¹²De' n biitən pu, n biitən bo nok iya sarii pa, koo n biitǝ nok ura saruz pa. N biitǝ nok yaara iit, na reks Billǝ mu'ka.¹³Noka ri'ik, sə timtəya ei i kween sə bo zak yagə, nok Titus yag zok nok zengsa iis zaa eerə ee pat. ¹⁴Nok ina yaksa zokrənni, nok ur iirə n kink daksəka zur pa, naa ina go'pan, naa ina e doon, iirən zema yaksa zoka eek Titus sək, gapsapu zǝma.¹⁵Zengsa ulles bo pu irə ara a dookak pat bəlla pu sundukən go'numma iimrə ii pat gəbən ni kweenuk naa ser naa ningka zok. ¹⁶N pu yaksa zok go'ma, na eskaa i esnə timra iil ak naa geeka sa'pa, Iirǝ te.

Chapter 8

¹E ii ika mee, uriyangi, naa, go'numa gwaagama Billəm Makadoniya. ²Naa gweekaa gbi'kak ɓerka baalək, ipu zaama go'pammrə, dingtǝ net geng geng, esǝk naa faska na'.³Nok n meemen i esǝpu ina a le'ekan, naa iikaa iik. ⁴Naa ooruka gbi'kak, naa na'aska, ni, naa mariya i duu Billai. ⁵Ri'zi bo'rum, ni a Iin ak pa, noka ri'ik, i ma' eska zutəya Ii Daa rə na ika Billək.⁶Noka ri'ik, n po'gusǝn Titus ura ma' kweeka tomsaz, na gbams tomsa go'num rǝ esi indǝ te'ka. ⁷I be'ettǝ pu koo andǝya pat, naa eska timlǝ, naa pakrǝ te, naa meeka, naa to̱msa go'massǝ te, naa gbaakaa iik nok ee. Nok ri'ik meen i be'es pu tomsa assǝ te. Naa esǝk.⁸N doon ri'ak, kana goo ni n pi'in pinnaki pa, nok ri'ik, sǝ n gwegǝ eska timra iil, naa yaara mariya i seetǝi rǝ. ⁹Nok n mee go'numa Daa Yeeso kweebaazǝm, koo og ri'ik ur maza naa ina na'rəzazi, sə gau sə yere maza naa zaamaz, nok zama ulləmrə sə ina kin ina na'rən.¹⁰Ri'ak Neta eti rǝ te,n dooskǝn don ina po'kǝnnan, wira arallə i ma'ka go'ka una pa, ama i sundǝ naa go'ka, rekimrə'. ¹¹Ri'ak, sei ɓamsən tomsa i ma'a go'kas, ni gwan i yaan go'ka bəlla aa eli rə, yaan i kamtə gbamska rook, deu le'kaa iikrə.¹²Ina punaa eska gbam to̱msa assə, ina Ominni, pu kweennin ni, zəmaze gapsa pu Omi, naa ina pisə mazan, naa ina pisa pan pa.¹³Nok tomsa as , noka n mo'səskə uri, sə uri ina kinə semma pa. Noka ri'ik too aka kinə geekinka. ¹⁴Kinkaa iik, bəlla allə, tokski ton ina i Iin, ri'zi bən, nok, kinkaa iik, le'e len bo'oski ina I iin, nok ina kinə geekinka. ¹⁵Ni pu ni i biisənnak, maza toogəs neta tuuroz soowa ulləu gbamkpa, ura toogus topaz una pii sə le'eu pa.¹⁶Iika usuko Billə ura tor Titus sə, timlə rekimrə, gbaakaa iikrə, ni n punaa ur rekarə Iirə ¹⁷Nok kweeka orukaa eki kottopa, zaa iiirə nok iikaa ullək.¹⁸E tomu naa doowiya ulləz, ura i zanu gwaaga Billəkrəz, tomsa ulləs dooka paka rababaazək.¹⁹ Nok neta at tan pa, haama mariya Billəi i teegutu səna ri'gə naa aa, sə ena kam tomsa go'numrəs noosəka Daa Billəs, sə yii go'numma bo'kam, naa eska zura po'karəl.²⁰Ee nog koo uza kana esəə sal pa, nok go'numa e pe'em. ²¹Iikaa eeki, e go'ok neta okapat, nok Billə mu' tanpa, ama marirə mu.²²É tom doowiya eez naa əə, e gweksupu, e oksu Omi, e oksu bo'ok tomtirə genɠa, ri'ak ma bagə yaar, nok iika gbikak puna ur rekarə iirək. ²³De' Titus doowiya miirə ri'gəttəzzi, gə doowiya tomsa miis nok iik, nok doowiya aai i tomti diga gwaama Billm rə, ii bo ina gbi'nanni kweebaazzə. ²⁴Noka ri'ik yiisini gbaakaa iik, iibo, i yiisə mariya Billəi, do̱o̱ta eet nok Ii.

Chapter 9

¹Noka tomsa iya naa go'num, Omis too n ka biisin ii. ²N meemen ni gapsinnin rekimrə'ek, ni n go'run yaksa zok mariya Makadooniyai rə mu'. N dooti pu Akaya i gaɓɓisapu diga wira arrallə. Yaara iit tospu uri , i tor tomsə.³N tomtə uriyagi a miiya, bo'ta yaksa zoka eek gau iirə paa zuk, nok iima i gau naa gebsəm, ni i bo'kak. ⁴Nok na ri'pa, maz uza, na duutə diga Makadooniyaawai rə te', na duutə, gə na oks ana gaɓɓis pa, zur dekkaa, n dook una pa, nok n punaa de'etta Omit Iirə paa. ⁵Sei n too ton, n ka tomtə uriyangi, ina zaa iirə, bəl na gə bo'rum, ina gaɓɓis, ina i doks ingə bo esəkan. Uni gau ri, nok sə ina gaɓɓis, nok na gau ina se'simrən, ina kwe̱e̱rək zok pa.⁶Paka rookki, ura ta' topaz, kink topa, ura ta' naa sundumeya sə'səmrəz, kink sə'səm. ⁷ Koo neya na esə ni i eskən gwandə timlək, ama kana es na gootimə pa, nok Bil Ii in mariya i esə esək naa timr mulloi.⁸Bil punaa gbi'kəma eskənin ina ar a irə i iin an, nok i gakp naa kinka koo bila pakrəya, i king kin gen genɲa. ⁹ni pu bisinin ak, "Gə ina pisin an ina masəsə mariya pisi pai" king kaa iik ɓank pa koobənaya.¹⁰Ura esə ura ta' dok'taz, gwanzi gəə esə reka nok rek, gwanzi gəə eskən sə bagsən dokta zengsət, esək gəbən sə be'titkən dokt nok ta'ka. Tosək kinkaa go'numrək sə bag.¹¹I eska en koo bilaa pakrəya, nok sə i kin eska gbi'nən, esəka i esə eski, gakp iika usuko zi Billə na'rə.¹²Nok tomsa go'numrəs as, nok tooka ina iya ookapai rumsəi, I in kotto pa, haa sə bak iika usuko Billə oomi O. ¹³Nok i gwegən pu, i meegəsənin pu, Tomsa assə, gə i noosək Bil, i noosək Bil nok i yii I Iisapu, naa paka tingkak kweebaazək, gəə i noosək Bil, rekarə eskaa geɠɠak Iirə. na neeya pat. ¹⁴Okaa iik gapsi pu, rekimre', gə ipu weerikəskəndə, i go'rə ri' nok go'numma Billa naa gbi'kəm, iirə paal. ¹⁵Iika usuko naa gau Billə, naa esəka ullə yiika piipak.

Chapter 10

¹Mii Bulus naa zura miil, n pu Orukəndə, rekarə tiisəka zur, naa takpa timra a kweebaazəz, mii maza n weng zur paz, bəlla n pin irə te'el, ama n punaa gbam mina pu irə pourə pa. ²N pu oorukəndə, mina pu iirə pourə, ama n pu okrə, n iik in gamnaa naa de'et, bəlla n pu dingkənkə naa ii, iya i pe' bone apu gapt gapta zokrottə te.³Koo nok apu ri'gətta zokrottə, a pe' ya'am zokro pa. ⁴ Nok,neta a gwaam ya'am at, a zokrotti pa, noka ri'ik, neta ya'am rə at a Billətti, puna gbi'kəma waagəskən neta Setan dəmmat. I ɓéés ɓén ina kamtə ding kəng kaa kamtə kepsi kak.⁵Gəbən e waagəska wan, ina kamtə gbesəm naa meekaa Billək, e gə e kam kan sundəmiya paipat,rekarə gbaakənkaa kweebaazə rə. ⁶E go'rusapu zok iya i ke' to' pai, ke'ka to'a ii, ina gapsapu .⁷Gwenən ina i de'es dənɠɠa iirə mu'un, uza na gapsa pu boo' a Kweebaazzəzzi, ni boo, gə naa sundusun zura gwandəl, bonge, ni bo a, Kweebaazzəzzi. Aa yam apu ri'. ⁸Koo mina ii daam, naa gbi'kəm pisaam, a Daa Bil esaam, noka e go'ruskənninak, noka waagəska pa, n geek deksa zur pa.⁹Kana gau ni n pu piksikəndə na rababaiya miiyak pa. ¹⁰Nok mari uri i doo gee, rababai ulləi zemazi naa gbam, ama okarə nollə punaa gbam pa, naa gə paka ullək kwee geekarə paa.¹¹Daan mariya ai ina meegəs, ina a doosən rababai rə roon, bəlla apu ang pal, kwerkənka kwen, ni ana kapu ang, sə aka bo'on ak. ¹²Ee, bo e daks zur naa maz pa, koo kwe'gəska zura eel, naa iya i noos zura illai, ama ina gwegə zura gwanirəl naa gwani, ipu naa meegəska pa.¹³A bo'ok daam sə assəkin gbam pa, nika go'onnak, a go'ok daam sə assəkən gbam pa, nok ri'ik, a go'ok ri'zi, ni gwan ina Bil tosaa ana bo'rən, ɓapsaa reks iirək. ¹⁴Ama e yii zu'teya eei haa assən gbam pa ni ee reks iirə denpak, ama eyi e ma' reksəka iirə naa paka tingkak kweebaazək.¹⁵E yii daam sə assən gbam nok tomsa uri rəssi, nok ri', epu de'eskində nok eska timra iil, na bagə, nok ar tomsa aas na bagə haa, wessa we' keskaa ullək rə.¹⁶ E ii ri'' noka e kamkpin paka tinkak, rekarə ata iirə mu'uttə, e yiik daaam nok tomsa uza rə buttos pa.¹⁷"Maza go'rə daamaz, na go'rə' Daa Billə"¹⁸ Nok maza teg zura gwandəllaz, uzi i zanu pa, noka ri'ik sei ura Daa Bill zanuz.

Chapter 11

¹Ina ka iisəke ingə ika gbes baar naa, me'emrə te' topa, nok zəmaze i ɓes ɓen baar naa mii.² N punaa keerəsa iis, n pu naa keerəsa Billəs rekarə iirə. Nok n pe'sən pu doka kiimrəz ya'az muzo, sə yii ni waa nuuza oomizak kweebaazəz.³Ama ser nok n punaa ser iirə paa, leege ni biks seerin Hauwa'u naa gbakuwa ulləu ak, sə sundəmeya irəi Oomi, i kee i daa tomtəya iirə Oomi kweebaazəi.⁴ I ra'səsin pak uka, zaa gəəsən Yeeso uza som, na a i kwees pu, koo paka tingkak uka som, sə ina kweepa, gbeska baara iil go'gon.⁵Nok n mee mingə n pu sa'ka pa, rekarə iya i deri Tombaiya gbi'kiyai rə. ⁶Koo de' i kubrusəne mii, dooska mari pak pa, le'nə kubruskəna miik pa, naa bilaa pakreya pat, gəbən naa neta ettirə te' edoosun pu ina an.⁷N bo'rə aibezi de' n noo zura miil pa, nok sə ina noosən akya? de' n doosun paka Billək kotto gə. ⁸N kweerə neta mariya Billə uri rət, sə n kwee eska iik, nok n bo'səkəni tomsak. ⁹Bəlaa n pin naa iil, n gəə n oks zura mindəl, nok n moos uza pa, uriyangiya i keetə Makadoniyai, i bo'sə ina n iin, n kees zura mindəl noka, mo'səskənak iika, ana reks te' n densə uza gums pa,n rek mu' naa bo'kaa ri'ik.¹⁰Zemze' ni kweebaaz pin miirə timlek, n rəəsək diika di' naa yaksa zoka miik pa, buta Akaayattə pat. ¹¹Sə nok anya? noka n iinin pak ya? Bil mee n bo'rə bon.¹²Ama ina n pu bo'okrən, n bo'ok ri'zi nok n le'kən iya i Ii laarika, Billa ni aal i iirə, i bo'on yaksa zok n rek mu' naa bo'ka, sə n le'en iya i sundə kwesəka zur naa, aa ina i noosən zuran dəi. ¹³mariya ri'eyi tombaiya songb rəiyi tombaiya seer baamrəi, i yes zu'təya Ii tombaiya kweebaazəi.¹⁴ Nok ina mesəmrənni pa ,nok setan yes zura gwandəl ni tombaaza Oosarəzak. ¹⁵Nok ri'ik məspa, seniya ulləi ina yes zu'təya Ii ni tombaiya go'numrəiyaki; ɓapsa iikrə, i kinkin faasəma tomsən.¹⁶N doo gəbən, uza kana sundə bongə mii me'essi pa. Mona Ii pe'mə ni me'essak, n teg zur pa. ¹⁷Ina n pu dookrə teka zullə naa gbam an, keetə daa Billə paa, ama n pag ni me'essak. ¹⁸De' mari genɠa i teg zur zokrə roo, mii bən n teg zur.¹⁹Ama gəbən baar na yaksa zok, mariya i me'ei rə iinaa zu'a ii i ɓe'ɓen.²⁰ Gəbən i ɓes baar, naa ura tosən senəu rez, ora uza tegən zur naa be'səm, kam toms naa ii, noka kinkaa gwandək zullək, na teg zur bo arrin an, səna be'en muug rə.²¹ N pu dookrə, zur degaa pu, noka e le'nee bo'a rə r'ik. Noka riik, uza zok na yagu, n pag ni me'sak, mii bən zok yake yan.²²Ii Ibraniyaawai, mii gbai ri'zi Isra'ilaawaiyi ya? mii gbai ri' Ii zeewiya Ibrahimrəiyi ya? mii gbai ri' ²³Ii tombaiya kweebazzəiyi ya? (n pag ni n kee mində hakilo rə) n ari an yam, n anni ang bo'ka tomsa iis telə, n ari an torka pusunarə, aa eri pat re'sa piipa, N tor gbasuwa werk reuwrə genɠa.²⁴N kwee foptət zur naa komna naa piti muzo pat den gbenaarə Yahudaawairə na'rə. ²⁵I vobde naa gbalət den taanə. I to'gə naa bile de' muko, n tor ɓasu rə den taanə gbark rə roo, ubla wiisə sə ar Oosə ɓenarə te. ²⁶N tor ɓasurə womuttə roo, ɓasuwa rui rəwrə, ɓasuwa keetə mariya miirəu rə, ɓasuwa menki reu rə, ɓasuwa dəlləu rə, ɓasuwa wo'seu rə, ɓasuwa gbenaareu, ɓasuwa zeewiya song rəi rə.²⁷N oks zura miil n pu tomsa gombaarassə te' ru' genɠa n rus pa, wodu naa ɓengba rə te' wodu a riika maa̱m reu rə te' tam a kandəm reu rə te. ²⁸Og ina eni pat, gums pu miirəkoo benaya, nok gbeesa baara ro'təya Billəi rə pat. ²⁹Nezzi wengpa, sə mii n gau maza weng pa ullə paapa paya? nezi n bo'su, sə deu de' sə una kassə naa ur paya?³⁰̈Mina geek yaksa zok, bo geek nok ina dang ka'nən bendə paa. ³¹Bil bən daa Kweebaaz Yeeso rəl ura kwee noosəka haa ting tənnaz, meemen n bo'rə songbi pa.³²Gwanza kisə gwanta Dimaskat Arisat, pi sə ina zo' dəlla Dimaskal nok sə ina kame. ³³Ama n zutə popsənarə gbenzə roo kongza dəlləzzə, sa' n gbis irə na'rə.

Chapter 12

¹Gapsapu n go'ok yaksa zok, ama n kin una roo pa, n rek mu' naa rudum, naa Rumtiya Billǝi diga Daa Billǝ. ²N meemen maz uza ura pu Kweebaazəz, ura wi' komna naa narkəi a i assai, koo zokrǝ, koo zok ro roo pa, n meepa, Bill mee i pèsu, paari ora taakak rə.³N mee maz uza koo zokrə roo , koo zoka gook rə, n mee pa, Billi mee. ⁴Ura i pesu rekarə paari gwanta Billətə, ura gee neta sumsum tat, maz ka le' dooka pat. ⁵Nok ni ura ezi zi sə n gee yaksa zok, naka nok zura mindəl gə n ka gee yaksa zok pa, sei dei nok yabru a mindəu.⁶Minaka ii segɓǝme ar, ka gau me'em, nok n dook ina Omin. Ama n nok yaksa zok, noka ri'ik uza sunduk una, a ar ri'eni mirə sə ar og miirən koo gee miirə paan. ⁷Gǝbǝn n nok yaksa zok, napu ri', ni ruduma genɠam, bota n gau naa teka zur, i esǝ net mindǝ zokrǝ, tombaaza Setan dǝz ɓǝsǝ baar, nok sǝ kan teg zur go'suma pa.⁸N Orə Daa Bil den taanə nok, səna marə naa ina eni. ⁹Ama doosə gee, go̱'muma miim daks dan nok ora gbam piipakki, sə i og yiika gbi'kəma miirək, nok ri'ik bən n bak yaksa zok, nok yabruwa miiu sǝ gbam yi'. Nok ri'ik, dikki sinǝsegɓime naa dangka'nima miim, nok gbi'kəma Kweebaazǝm na gau naa mii.¹⁰Nok ri'ik, n go'gon nok Kweebaaz, naa yabruwa miiu rǝ te, koo be'səm, koo ɓeeka baar, koo winsa rǝ te' koo mo'oska. Nok koo benaya, mina berǝ n kinkin gbam gǝbǝn.¹¹N bo̱'rə pu me'em kam! ama ini i pi'e sə n bo̱'rə, too ika zanə, nok n yaps iya i deri tombaiya gbi'kiyai, koo noka mii una ni pa. ¹²I bo̱'rum ang tombaiya Omit ipu irə te, naa yirku, naa neta mesəm rət naa neta gbi'ta gbi'it e bo̱rət. ¹³Naa bilaa pakki i keks iya i esə timr pairəya? koo mii n reks sə n kaa seen paya? ra'səsee hakəiya ai.¹⁴Gwenən n go̱rusapu zok zakarə irə dəna taanandə, n gapskən gumsus pa, nok n Ii unaa iin pa, n pu iikəndə. Nok yangiyi i bo̱sək daai pa, daayi i bo̱'sək yangiya irəi Omi. ¹⁵Mii gəə n wo̱sək won ina pisə na'rən yas, Naa bəlla miil naa yaksa zokka Omik nok zengsa iis. Mina bagə iikən gə i ya'rək yan iika miik ya?¹⁶Mina kaa mu'sun pagə, asee ika doo inge n go̱səbo gbe̱'kuwi, n kin pu zu'təya irəi naa bila a səri miirək. ¹⁷Iya n tomtəi erə ai, n bo̱'sən ina go'pan, naa uza irə te'ya? ¹⁸N orə Titus na ree irə, naa doowi uza, Titus bo̱'tən ina go̱'panya? è bo̱'rə ina munən ni paya? è duu bilaa mukokki paya?¹⁹I mee inge diga doo gbaakənka eek ekam te irəya? ri'zi pa e pag pu Billə mu, e doopu anya pat noka i kinkin gbam ak.²⁰N seerəmsən bo̱ta n zaa irə, sə n oksən ni n innak pa, bən i oksə gəə ni in I iinakpa, koo i oksək senəm, keeris, suksa baar, iika zur, naa geeka pak pa. ²¹N serəmsen bo̱ta n getə, sə Billa miil gennə dii irə mu. N serǝmsen bo̱ta suks baar nok mari genɠa iya i go'rǝ hakeiyai, zakare ri'ak, iya pu'na pai diga gamnaa Omikrǝ pa, laaka ki'naa laaka yaari, naa tomteya brekimrǝ'ei, a i bo'ri pa.

Chapter 13

¹Dən taazaa az n pu zakrə irə, mari ina de' ittəkə koo taarəkə, pakki de'sapu. ²N doosapu diga sa'ka naa iya i bo'rə hakeiyai, aa iya i seetə bəlla n pu naa ill zakaa ittikək, gəbən n pu dookrə, mina puuto zaka, n ya'riski pa.³N doosun ina an nok ipu laak deeska ina Kweebaaz doo diga miirə su'rə. Ur kookuzzi pa iirə mu' noka ri'ik, ura naa gbi'kəmazzi iirə te'. ⁴I kpaau yabrurə te' ama puna zengs nok gbi'kəma Billəm, nok a punaa gbam ullə paa, ama a gakp naa ur nok gbi'kəma Billəm arə te.⁵Gwegən zura Ill gə leegə ina pu naa gwan gə, gwegən zu'təya Ii, I meegəs ingə Yeeso kweebaaz pu irə paa ya? pii sei dei ina ii naa Ii pa. ⁶N pu de'ka mingə, oksuk i Iisapu.⁷N pu weerək Billə, minge i oksukun naa hakei pa. Na n orə noka a yiikən a regə gwe'kaaki pa, noka ri'ik, n pu werəkrə go'on ina Omin, koo noka ni a yii a kasə pu gwek'kaakik. ⁸Nok a le' bo'ka una, a dingkənka zema ze'endə pa, sei dei a bo'ok nok zema.⁹E gee yaksa zok, nok dang na ka'ee, Ii bo go'on gbam, e pu weerəkrə, gəbən nok gbamsəkaa iik. ¹⁰N biisən neta at n pu irə pourə pa, nok bəlla n piik, n gakp ro' baaz pa, n ii kanpa tomsa naa gbikəma Daa Bil esəm noka n taagəskənnak pa, sei dei n wonkpun.¹¹ɓapsarə, uriyangi, zok na yagən, bo'on toms nok wengska zok, geekən ində te' gamn gapta Omit, sə Billa gbakarəl naa gabta Omiital gapk naa ii. ¹²De'eskən naa rumsa Omis kuk'kpinkarəs.¹³Mariya i duu Billai i pu.¹⁴ Go'numma Daa Yeeso Kweebaaz, gbaaka Billək, naa daksəka zura rumsa Omiisəllə na gau naa Ii.

Galatians

Chapter 1

¹Bulus manzo, manzo a keetə marirə koo maz uzare paz, ama diga Yeeso Kweebaazə naa Daa Billə, ura ruusu diga roobaamrəz, ²naa uriyangiya epu yamai tele, rekarə ikiliisiyaiya Galantiyai:³Go'nəm zakarə iirə naa gapta wessat diga Daa Bil Daa aaz naa Dangwanz Yeeso Kweebaaz, ⁴Ura esə zura ulləl nok hakkeiya ai sə boo ke̱e̱saa zoora e̱nkurəllə, ni Daa Billa aal sundunnak, ⁵nooska na gau ullə diga ri'ak ting ting. Na gau ri'.⁶Inni məsse wessa we', de i yese maza derənnaz kur naa gbaku sə i duu paka tingkak uza rəz som. Inni gə məssə nok i yerəpu sə i daa ura derən nok go'numa Kweebaazəm. ⁷Paka tingkak uka pii som pa. Ama mari uri i pii sə i səərən sə i ii yerka paka tingkaa Kweebaazək.⁸Koo ee koo malaikai diga billə paa ina doosən paka tingkak uka som naa a e doosənnak, su' kamkpu. ⁹Ni e doon pììk, npu dookrə bən ''Uza na doosən paka tingkak som naa a i kweeuwaz, su' kamkpu.'' ¹⁰Ri'ak gə n laa seedakum mazzə koo Billə ya? N laa yaksəka mari zok ya? Mina bo'rə ina yaksək màri zokan, mii se̱nza Yeeso Kweebaazəzzi pa.¹¹N ii minge i me̱e̱, uriyangi, paka tingka n doo ak a mazzəkki pa. ¹²N kweetu uzarə pa, maz boo ge̱e̱seu pa. Gobtəra ri'ik, ina Yeeso Kweebaaz yiisenni.¹³I gee gen gapta miit Yahudawaam rəm, ni n ɓəsən ikiliisiyaa Billəz baar go̱'səma go̱'o̱g, n yaa no̱k sə n wo̱'gəsu. ¹⁴Npu rekrə mu' naa Yahudawaam haa n ar doowi gbamiya mii yam, diga mariya miirə. Uki n gau naa warkiis haa langsiya miirə do'ga marirəirə.¹⁵Ama de tinsə Bil sə te̱e̱ge diga maiya miizə baalə, sə de̱re go'nəma ulləmrə ¹⁶sə yiise waza ulləz nok sə mina doosə meŋnki paka ullək, n gbar de̱ska maz uza pa. ¹⁷Gəbən n ree Urusalima iya i gau manzaaniiya se̱e̱niyairə pa. Gobtəra ri'ik n ri'gə Araabiya sə n gətə Dimaskus.¹⁸De wi' taarəi i ar, n ree Urusalima nok meeka Kefas si n gabtə naa ur ru' komna naa gbanaarəi. ¹⁹Ama n ogtə manzaaniz koo muzə pa sei Yaakubu doowiya Yeesu Dangwanzəz. ²⁰Zəmazə Billə mu', ina n biisənnan n bo'rə songbi pa.²¹Sə n ri'gə buta Suuriya naa Kiliikiyattə. ²²Haa ri'ak ikiliisiyaiya Kweebaazə Yahuudiyai i me̱e̱ye pa. ²³I geegen kotto bonge, ''Maza dó̱o̱ ɓəsaa baar az, ri'ak pu bo̱'o̱k wa'aziya eska timlə do̱ka yaan wo̱'o̱skuzzə.'' ²⁴I noos Bil nok mii.

Chapter 2

¹Wi' komna naa narkəi i ar n gəə n ree Ursalima naa Barnabas, gə n pe' Titus yam sə e ri'gə. ²N gəə roo nok Billi doose mina ree doosi paka tingka n doosə menki ak. N doo pakki lo̱'ti iya i to̱o̱ nka doosirə, n bo'rə ri'zi nok sə n me̱e̱ n nog nonzi pa koo n nogtə noma kottommi pa.³Koo Titus, ura epu yamaz Helinaawaazi, maza pi'u sə nau az piipa. ⁴Uriyangiya songbrəi i zaa lo̱'ti nok sə bo gwen kweeka eerə pu Kweebaaz Yeeso rək. I ii boka yeree seni, ⁵ama e daasi bila koo topa pa, nok zəmaa paka tingkakrək karə gau ina askarənni iirə pa.⁶Iya i og ni ipu oomi, (koo ina ii ina goo anya una kasse pa Bil yii iika zur pa) iya n doo ipu wessa ei i bakse una pa. ⁷Gobtəra ri'ik, i og i dəngsepu dooka paka tingkak iya i naw pairə, ni i dəngsən Biturus dooka paka tingkak iya i napsapuirək. ⁸Billa kam toms Biturus sə nok dooka paka Billək rekrə iya i naw airə, ri'eri zi bən pu tomsə miirə rekrə menkirə.⁹De Yakubu, Kefas naa Yohana iya i ogi iiyi i wom ikiliisiyai, i me̱e̱gəs go'numa i esəm, sə kweeye dakska zullə mii naa Barnabas. I bo'rə ri'eri zi nok sə ena ri'gə mengkirə sə ii boo ina ree iya i naw airə. ¹⁰I doose ena sundə naa iya naa zaamai. Ina mii bən n íí bo'ka ri'eri.¹¹De Kefas zaa Antikaya, n yengru nok bo'rə ina go'pan. ¹²Mari uri inagə zaa diga Yakuburə Kefas regə ren rek naa mengki, ama de mariya ei i rektə sei dàà sə kees zura gwandəl menkiya eirə te'. Serumsen mariya í bonge sei maz na naupu sənnai.¹³Ri'eri zi bən Yahudawai uri i duu dankaama emi, Barnabas bən duu dankaama iim. ¹⁴Zoka n ogən i duu ina zəma paka tingkakrən pa, n doosə Kefas gwanirə mu', ''Na moo Yahudawaazi sə mona gau gabta menkirət gobtəra gabta Yahudaawai rət, a bo'ok riga sə a pi' mengki riga sə i gau ni Yahudawaiyak ya?''¹⁵Ee bən Yahudawaiyi diga dingkarə menkiya naa hakkei aiyi pa; ¹⁶Naa ri'ik e me̱e̱men ura kink gbiska tomteya bissəirəz pipa ama na esəpu timr Yeeso Kweebaazə sən. Ee bən e esəpu timr Kweebaaz Yeesorə nok sə e kinə gbiska eska timlə Yeeso Kweebaazə ama no̱k tomteya bissəirə pa. nok tomteya bissəirə ura kink gbiskaz pipa.¹⁷Ama ana laa kinka gbiska Kweebaazə, sə ina oksaa aa mariya naa hakkei aiyi, ekigə Kweebaaz se̱nza hakkeirəzzi ya? Ouwo! ¹⁸Gəbən minaka puu womka netta n laks do̱o̱t, n gabsapu maza ka'az dookaz. ¹⁹Nok bis sə n wər bissə nok sə n gau maza Billəz.²⁰I ɓaye naa Kweebaaz. Miizi npunaa zəngs espa, ama Kweebaazi pu miirə zokrə. Gamnaa n gamn zokrək ri'ak n gau no̱k eska timr Waza Billəzzə, ura iya sə esə zura gwandəl nok miiz. ²¹N è̱s go'nəma Billəm kanarə pa, nok go'num naka kink zok bissəzi, ekigə Kweebaaz wər kotto zi!

Chapter 3

¹Mooi íí Galantiyaawaiya i ɓe'payai! Neezi səərən ya? Oo! Yeeso Kweebaazi ɓaanzəz sə yiiu ində nonlə paya? ²Ina anni kotto n ii minge nka me̱e̱ diga iirə: I kinə Rumsa nok tomsa bissəs ya koo eska timr paka i geekrə ya? ³Mə'əma iim dakpu ri'ang ya? I ma' Rumsə, sə ri'ak i ɓamsək zokrə ya?⁴I ɓər baar nettə gən gən zuk- zəmazi pu zuk ya?. ⁵Ura esen Rums sə kam tomsa məsəmrəz iirə te'ez bo'rə rii naa tomteya bissəi koo naa geekaa eska timlək ya?⁶Ni gwan Ibrahim ''Esən timr Billək i ge'u maza naa go'numazəz,'' ⁷ri'erizi, me̱e̱n gəbən ura esə timr az tele waza Ibrahim rəs zi. ⁸Rababaaz doosapu bonge Bil keesək menki no̱k eska timr, doosən mari paka tinka go'numa Ibrahim rəmrək bonge, ''Moorə zi sə dəl yas i kink sə'səm.'' ⁹Nok ri'ik iya i esə timr ai i kinsapu sə'səm naa Ibrahim maza eska timraz.¹⁰Mariya i wengnən to̱mteya bissəiyai su' kamksipu; nok pu biisənən. ''Su' kamsapu koo neeya ura bo'rə ina bii zok rababaaza bissəndə pa tele.'' ¹¹Ri'ak pu kaaka allə neeya gbisək Bil mu' naa tomsa bissəz piipa, nok ura naa go'numaz ɓiik nok eska timr. ¹²Nok dooka pu eska timlə pa, gobtəra ri'ik, ''Maza kam tomsa dookairəz ɓiik naa íí.''¹³Kweebaaz dəpsaapu kamkpa su'a bissəkrə gau naa kamkpa su' no̱k àà, ni pu biisənənnak, ''Su' kamsapu ura i ɓaau raurə paaz.'' ¹⁴Nok sə sə'səma Ibrhimrəm na gau naa menki Kweebaaz Yeesorə, noka kweekən alkawal Rumsək rekarə eska timlə.¹⁵Uriyangi, npu pak naa go̱o̱sa marəmrəz. Mari ina doksapu, ura waagəsək ko bakaz pipa na gapsapu dookazəz. ¹⁶Ri'ak i doosə Ibrahim alkawal naa zeeuwa ulləu. Doo bonge, ''Zeeuwa ulləu pa,'' i doo mari gənŋrə paa, ama gobtəra ri'ik maz muzo, ''ama zeeuwa moou,'' Uzi Kweebaaz.¹⁷Ri'ak ina npu dookrən uni: Dookaiya i zaa wi' zu' zur naa mulol naa komnai ei 430 i è̱s alkawalla Bil bo'ru do̱o̱ ezi pa. ¹⁸Ama ɓint naka zaa no̱k bissi, ekigə ka zaa nok alkawal pa. Ama Bil esə Ibrahim kotto rekarə alkawallə.¹⁹Anni sə i esən bis ya? I bagə bis nok aibei, haa sei zeeuwiya Ibrahim rə i bo'sunui alkawallai ina zaa. I ma' kamkpa toms naa gbama bissəm malaikarə naa ura tor aarə te'es. ²⁰Ri'ak ura tor aarə te'ez ar an maz muzə, ama Bil gə mulozi.²¹Na ri'zi gə bis dingkəndin na alkawalla Billəz ya? Ouwo koo topa! Nok ina esə bisa le' eska zəngsas, sinəm ka pii pa go'num ka zaa nok bissi. ²²Noka ri'ik rababaaz gbe'sapu koo anya hakkeirə dii. Bil bo'rə ri' nok alkawala ullə keeskarəz rekarə eska timlə Yeeso Kwebaazə kintə sə esə iya i esə timrai.²³Eska timr kweebaaze nagə zaa apu senurə, gbe'e̱sniyi haa gbətkaa eska timləkre. ²⁴Diga ri'ik dookai gapsaapu bila haa sei de Kweebaaz za sə a kin ke̱e̱ska nok eska timr. ²⁵Ri'ak de eska timr zaapu, apu ura geesaa bilazzə dii pa. ²⁶Nok ìi tele yangiya Billəiyi rəkarə eska timr Kweebaaz Yeesorə.²⁷Í yas í bo'sən pu batisma Kwebaazəz, i kweepu Kwebaaz. ²⁸Yahudaawaaz ko Helinaawaaz se̱nz naa ura i keesúz, ko yara maz ko kita kiiz piipa, ii yas ipu muyo Yeeso Kwebaazzə. ²⁹Ina pu Kwebaazə gə, ii zeeuwiya Ibrahim rəiyi pe'ba ɓinteiya alkawalla ezirəz

Chapter 4

¹Npu dookrə, maza pe'ek ɓintaz na wazzi, pu ɓes naa se̱nz pa, koo nok netta ɓinttə eti yas a ullətti. ²Ama urbən gaupu ura geesu bilaz naa íya naa go'nummairə dii, sei zoora daa úlləz ɗe'el na go'sapu.³Ri'erizi aa bən zoora á pii ni yangil, í kamaa wessawe' sə i ge̱e̱saa ni a gakpən dəllak. ⁴Ama de zoor go'tə, Bil tomte Waza ullə kita kiiz dinŋu bissə diiz. ⁵Bo'rə ri'erizi nok sə bo dops íya ípu bissə dii, nok sə ana gau yangiya ulləiyii.⁶Nok ii yangiyi, Bil tomte Rumsa gwandə Wazzəs aarə temtirə, ura der, ''Abba, Daaz.'' ⁷Noka ri'ik moo se̱nzi es pa, moo wazzi, na moo wazzi, moo pe'ba ɓinteya Billəzzi.⁸Naa ri'ik do̱o̱ i me̱e̱ Bil pa, ii se̱niya i noos maiya unani paiyii. ⁹Ama ri'ak de i me̱e̱sapu Bil, Bil bən me̱e̱n men, nok an sə ipu gəəkrə sa' neta zuk tomo pattə ya? I ii gəəka se̱niyi ni do̱o̱k ya?¹⁰ I pii pin duuk naasa ubluttəs naa se'ra pəttattəs naa níím naa wi'rəi. ¹¹Ser kamne kan ii gooni tomtiya n bo'ri iirə te'ei ípu zukak.¹²Npu oorukəndə, uriyangi, gamn ni n gamn nak, nok mii bən n gau ni iik. i bo'se aibei unarə pa. ¹³Ama i me̱e̱men nok zoka iise pak, sə n doosən paka tingkak ma'karə. ¹⁴Ko de i me̱e̱me̱n ni goosa miirə zokrəs piinak, i bə'se koo i mu'se pa. Goptəra ri'ik i kweeye ni malaikaiya Billəzak, ni mii Yeeso Kweebaazzik.¹⁵Na ri'zi gə yaksa zoka iik aa pakya? Nok n meemen naka ina bo'rungkpanni ika wektətə no'a ii sə ika esei. ¹⁶Ri'ak gə n gaupu umkeereya iiz noka n doosnən ina zəmannak ya?¹⁷Ipu laakəndə naa timr mulə nok go'nəm pa. Í íí markən naa mii nok sə ina duubo. ¹⁸Go'gon kobənaya yaksən zok, nok bo'ruka neta wessat tak. Koo noka ipu naa mii pak.¹⁹Yangiya miirə ye'kiyai, nok iiyi sə npu geek baar gomdə, sei paka Kwebaazək na gapsapu iirə timlə. ²⁰N win minge nka pu naa ii, sə aka pag oomi, nok i məse pu.²¹Doosinə iya ipu naa rəkəma duuka bissəm, i gee ina bis doon paya? ²²Pu bisənən bonge, "Ibrahim punaa yanga yaara mari ittəkə, a muzəz waza se̱nza kiizaz dinŋúzzi, a muzə a kiiza gwa'az dinŋúz. ²³Ana ka gwene, waza senzə ezi i dinŋ́u marəmrə, a kiiza gwa'azəz í dinŋú alkawallə te'kazi.²⁴Aká le'len dooka neta at re'sa pakrəkrə, kita ki'a ai í goopu ni alkwalli ittikək. A muzəz diga yiiga Sinaaiyakrə, sə ding yanga se̱ni. Uzi Hazaratu. ²⁵Ri'ak Hazaratu uzi goo yiiga Sinaiyal dəlla Araabiyallə; Goopu Urusalimaa ri'ak az, nok úr naa yangiya ulləi ípu se̱nurə.²⁶Ama Urusalimaa paaz pu se̱nurə pa, uzi maiya aaz. ²⁷Pu biisənən, '' Moo Ku'mur zok rə yaga. Dangrəm naa yaksa zok, mo̱o̱ à dinŋe paz nok yangiya kitakiiza í fasuz zəi í ar an à kita kiza naa ya'zaz zəi.''²⁸Ama ii, uriyangi, ni Ishakuk, yangiya alkawalləiyi. ²⁹Zoora elirə ura í dinŋ́u marəmrəz uzi zaa ɓəs ura i dingu rumsə te'ez baar, pu ri'eri haa ri'ak.³⁰Anni rababaaz doo ya? "Nenəm se̱nza kiizaz naa waza ulləz ina ri'gə. No̱k waza senza kiizazəz mark ɓint naa waza kiiza gwa'azzəz pa. i keesuz pa." ³¹No̱ka ri'ik uriyangi aa yangiya senza kiizaz zəiyi pa, ama aa yangiya kiiza gwa'azzəiyi.

Chapter 5

¹Ke̱e̱ska gə Kweebaaz ke̱e̱sapu. De'sən zok, kaina gənnən se̱nurə dii gəbən pa.²Gwenən, mii Bulus, npu dooskəndə minge ina ii sə ína nawən, una bakskən Kweebaazzə pa, koo bilaa pakrə ya.³Npu dooskəndə gəbən ura ii sə í nawwaz gapsapu doole ullə paa duuk dookai.⁴Iya í gbisən pu dookairə ai, í massən pu naa Kweebaaz; i kink go'numa Billəm pa.⁵Nok Rumsə zi, naa eska timr, sə a zo' kinkaa go'numrək. ⁶Ina nawa koo í nawa pa Kweebaaz Yeesorə unani pa, ama eska timli naa gbaaka uni ina aran. ⁷Ipu rekrə mu' wessa, neezi le'nən duuka gonga ya? ⁸Paarəkaa ri'eki keetə ura derənazzəzi pa!⁹Yiisti a waa finti puus pun zuma burodi rəm. ¹⁰N tabbəsəm pu Billə mu' n sunduk duuka bila uka ɓes pa, ura ru'gusunaz, koo uzi neeya í zeesku bis.¹¹Uriyangi, gəbən minaka pu dook paka nakkparək rəzi gə, nok anni ri'ak sə ípu ɓəskine baalə ya? Naka ri'zi gə billa kamtə dəkkpa də' naa vaga rawal ka pedəsapu. ¹²Íya í gbaagəsənnai boo, n wín íka bər zuta gwanirət.¹³Uriyangi Bil dennən sə keesənən pu se̱nurə dii akgə, kai pe' keekska eki sərə yesən bilaa laatər lək pa. Goptəra ri'ik, po'kə́nkə̀n ində te'. ¹⁴No̱k dookai yas i yi'ispu zok dookaa azzə; ''Gbaam bogreya mooz , ni a gbaan zura mondəllak.'' ¹⁵Kai gwaarə sə i yerkən deetamenki pa, geen gen kai wo'os zuta indət pa.¹⁶Ama ri'gən ri'gəta Rumsət, i se̱'ek bo'ka tomsa zokrəs pa. ¹⁷No̱k tomteya zokrəi i mu'us mun tomteya Rumsəi, tomteya Rumsəi bən i mu'us tomteya zokrəi. Íí yas i ge̱e̱kən gwanirə te' pa, noka ri'ik i bo'ok neta ində i iit pa. ¹⁸Ama Rums naa duun ipu bissə dii pa.¹⁹Tomteya zokrəi ipu kaakarə: Kima ki'ei, gabta rums pipat, winka go'pak, ²⁰nooska doi, tomteya təgra rəi, ro'or zug zuk, sutun baar, keerəz, timr ma'sənk, be'səm, markənka, ²¹War kiis, yaasa bo'rəka nettəs, naa ruuska ro'or, naa irəm neta goo ri'eti. Npu dingskən to'rə, ni do̱o̱ n dingsənən to'ok, iya i bo'rə neta ri'etii i pe'ek ɓinta gwanta Billəttə pa.²²Ama yangiya Rumsəi gbaakaki, yaksa zok, gabta wessat, ɓəska baar, yirku, go'num, naa eska timr, ²³tiska zur, naa kamska zok; neta eti yas bis pu ullə paa pa. ²⁴Iya ipu Kweebaaz Yeesorəi i ɓaasapu go̱o̱sa zokrəs naa iika winkaa go'pakrək.²⁵Ana pu gamnaa Rumsəkrə, a ri'gə ri'gəta Rumsət. ²⁶Ka gau naa təka zur pa, ko laakabə andə te'ka, ko mu'uska do̱o̱mei

Chapter 6

¹Uriyangi, ina kam uza napu bo'ok hakkeirə, mooi iya ipunaa rumsai doosnu rumsə naa tiska zur. Ge̱e̱m ge̱n zura mondəl, no̱k sə kai naa səəra pa. ²Po'kənkən ində te' naa ri'ikki sə i yi'sək dookaiya Kwebaazəi.³Ura og zura gwandəl unazəzaz, ur boo unani pa, səərə zura gwandəlli. ⁴Koo neeya na gwenə tomteya gwandə zulləi zanga, səna kinə ina bo'kən do̱o̱tan, sei na riigəs zura gwandəl naa uza pa ⁵ No̱k koo ne̱e̱ya gumkp gumsa gwandəs.⁶Ura i kubrusənu pakakaz to̱o̱ ton ika mar ina wessan naa ura kubrusənus. ⁷Kaina səərən pa. Bil ina ɓandəskarənni pa, no̱k ina maz ta'an, uni gə pe'tək gwa'. ⁸Ura ta' dokta ullət go̱o̱sa zokrə hakkeirəs, wo̱'o̱k. Ura ta' dokta Rumsətaz, kink zəngsa ɓampas Rumsə.⁹Kaa yaps naa bo'ka tomsa oomis pa, no̱k ana yaps pa a kink zəngs zoora rool na zaa gə. ¹⁰De apu naa bila, a bo'sə uriyangi neta wessat, musamman iya i esə timrai.¹¹Gwenən wasikai gənŋa a n biitənnii naa na'a mindəi. ¹²Iya i íí yiika go̱o̱sa wessa zokrəs iiyi i pi'in ina nau. I bo'rə ri'eri zi nok géé bo'ta i ɓəsbo baar nok vaga rauwa Kweebaazəu. ¹³Nok ko iya i napsa pui i duu dookai pa. Ama noka ri'ik i íí ína nau, səbo ɗuns kur nok zoka iik.¹⁴Ama karə gau n ii təka zur pa sei vaga rawa Daa ààz Yeeso Kweebaazəurə, okaa miikrəgə no̱k ɓaaka Yeesorək sə n ɗons neta dəllət, mii bən sə neta dəllət kee miirə. ¹⁵Mona nau koo a nau pa unani pa, ama ina ar go'karən gə uni dingkaa pəkkak. ¹⁶Gabta wessat naa go'num na gau iya i duu dooka azzai, Israilaawaiya Billə zəmai.¹⁷Diga ri'ak rekarə mu' uza kana moose pa, nok npu naa se̱'era Yeesorəl miirə zokrə. ¹⁸Go'numa Daa Yeeso Kweebaazəm naa gau naa rumsa iiz, uriyangi. Na gau ri'.

Ephesians

Chapter 1

¹Bulus, manzoo Kweebaaz Yeeso rəz naa iikaa Billək, rekarə mariya naa riisəm Billə Afisussairə, iya i esə timr Kweebaaz Yeesorəire. ²Go'num na gau naa ii naa gabta wessat diga Daa aaz Bil naa Dangwanz Yeeso Kweebaazət.³ Bil naa Daa aarǝ Dangwanzəz Yeeso Kweebaaz na noos zok, ura sə'saa naa sə'səma rumsa billəssə a keetə billə paa. ⁴Bil teegaapu ullə diga ma'ka dəl, teegaa sə ana gau ookapa iya ipunaa aibe pa ullə mu'ui.⁵Bil teegaa nok iikaa ullək sə ana gau yangiya ullei Yeesso Kweebaazǝ, Bo'rə ri'zi naa Iikaa gwandək. ⁶Tingtuma room umi Bil noos zok go'numa ulləmrǝ ina esaa kotto nok Waza gwandə iinupaz.⁷Yeeso Kweebaazə a kin keeska nok kwaala ulləl naa ra'sǝskaa hakkeirǝk, a kin nok esǝkaa ullə go'numrək. ⁸Esee go'numa ulləm gənɲa rekarə aarə nok geegəska naa me̱e̱gəska.⁹Bil yiisaa sumsuma ullə ɓo'rarəm naa iika ullək Kweebaazzə. ¹⁰Nok bəl na go'sapu yiiska sundume a ulləirə daksək neta billə paat naa buttə diit yas Kweebaaze dii.¹¹I teegaa Kweebaazə ana gau pe'ba ɓintei. Sə ana gau naa zo'kaa gwandəkrə, go'rə koo anya naa iika gwandək. ¹²Bil teegaa ana gau pe'ba ɓintei no̱k sə ana gau iya seeniya i kinə gbaksa tók Kweebaazə, sə a gau no̱k nooska go'numa ulləmrə.¹³Nok Kweebaazəzi, sə ii boo, i kinə paka zəma, paka tingka kweekaa iikrək, i esəpu timr ullə sə i bi'sən na' naa alkawalla Rumsa Oomissəs, ¹⁴Uzi tabbuskaa ɓinta andət anagə kinə, rekerə nooska go'numa ulləmrə.¹⁵Nok ri'ik, diga zoora n geen eska timra iil Daa Yeesorək naa gbaaka iik rekarə mariya naa riisəm Billəi, ¹⁶N gbas iiska Bil useeko no̱k moo ii pa, naa derka riira iil weerəka miikrə.¹⁷N weerə Billa Daa aaz Yeeso Kweebaazəl, Daa naa gbi'kəmaz, na esǝn rumsa me̱e̱gəskarəz naa ruduma me̱e̱kaa ulləkrəm. ¹⁸N weerǝ Bil nok no'a iirǝ timləi i geesən ni i me̱e̱kən koo anyak, sə ina mee naa gbakska tók ina i dǝnnənnandə naa esəka go'numa ullə ɓintemrək iya naa riisəm Billəi tele.¹⁹Npu weerəkrə sə i mee gbi'kəma ullə kəspam naa gə gbamma ulləm rekarə aarə aa a esə timr ulləi, nok tomsa ullə naa gbamaz. ²⁰Uni gbi'kəma bo'rə Kweebaazəm zoora ruusunu diga roobaairə te' sə gabsunu gwandə na' go'narə paarikrə. ²¹De'su koo andə paya yas diga gbi'kəm naa gwant, kala riira der zokan Kweebaaz gakp gwant ullə paa, wi'a airə kotto pa, ama naa wi'a zakrə mu'kairə.²²Bil de'sapu koo anya Kweebaazə dəntə dii gapsu uzi zur ikiliisiyarə naa koo anya tele. ²³Ikiliisiya zoka ullokki, yi'səkaa ulləkki yi'is koo anya yas.

Chapter 2

¹Ama moo, a wərpu moorə hakkeirə. ²Hakkeiya airəyi sə ipu ri'gəttə naa goosa do̱o̱ dəlləs naa gwaniya naa gɓi'kəmma zakarəmai, rumsa assi kam to̱ms yangiya i le'su iirə te'ei. ³An yas a gapsapu iya i esə timr pairə te'ka, sə a kam to̱ms naa gbama zokrəm naa ina timr iin, sə a sundə enku sə i goo yangiya i go'pai ni urik.⁴Ama Bil puna yirku gənɲa naa iikaa ullək wessawe' ni iinaak. ⁵Dena a wər hakkeirəmrə, sə ruutaa zəngsə yam Kweebaazə nok go'nəm sə i kweeyaa. ⁶Bil ruusa yam naa Kweebaaz, sə gə gapsa yam ar gapta billə paarittə Kweebaaz Yeeso rə. ⁷Bo'rə ri'zi nok wi'a i zakkairə sə boo yiisaa gbi'kəma ullə kəspam naa yirkuwa yiisaa Kweebaaz Yeeso rə.⁸Nok go'numa ulləmmi sə i kweeya eska timlə. Keetə aarə zipa, ama esəka Billəkki. ⁹Nok go'num keetə tomsə pa noka ri'ik uza təg zur pa. ¹⁰Nok an to̱msa gwandə na'rəssi, go'raa Kweebaaz Yeesorə sə a kam tomsa wessas nok to̱mtiya aiyi sə Bil keetaa ana bo'rə diga wi'a do̱o̱irə sə ana kam toms.¹¹Noka ri'ik sundun do̱o̱ ii menkii tomtiya zokrəirə. I derən ''iya i nau pai'' ina i der ''gangsan'' zokro roo na'a marirəi go'ron, ¹²Nok zoora elirə i markənsapu naa Kweebaaz. Ii mara ginii mariya Israilairə te'ka. Ii giniyi do'kaa alkawalləz. Ipunaa zo'ka una mu'ka ang pa, ipunaa Bil pa dəllə.¹³Am ri'ak Kweebaaz Yeesorə ninka ipu ar ye'na naa Bil i səətənpu mis naa kwaala Kweebaaz Yeeso rəi. ¹⁴ Uzi kamtaa gabta wessat. Gwanzi gən ittənə muno. Gwandə zokrozi sə wa'as ko̱ngza maraaz aarə te'ez. ¹⁵Ri'zi, ka'az dookaiya bissəi sə bo'rə maz muzo pəzzəz gwandə, sə kamtə gabta wessat. ¹⁶Kweebaaz bo'rə ri'zi sə geekənsə mari sə gau zoka mukokrə Billə rekarə vagaraurə, sə ips be'səm iirə te'.¹⁷Yeeso zaa sə doo paka gabta wessattət iya ar ye'nairə naa gabta wessat iya derairə. ¹⁸Nok Yeeso uzi essaa billa muko Ruumsə rekarə Daarə.¹⁹Nok ri'ik, ii menki i gakp ni genik pa. Gobtəra ri'il, an yas aa mariya riisəm Billəiyi naa mariya Billə gwa' aiyi. ²⁰Ii iya i woomi - woomkpaa Manzaani naa Anabawaiyakki, Kweebaaz Yesso uzi billa gbi'la womratirəl. ²¹Naa gbi'kəma ulləmmi sə i kur womr ulləzi womrti dakən sə noo sə gau ni gwaaga Billə kak. ²²Gwandəzi sə i womun yam ar gapta Billət rekarə Rumsə.

Chapter 3

¹Nok ri'ik mii Bulus pursinazza Kweebaaz Yeeso rəzzi nok ii menki. ²Ina ka gee gen gekkpaa go'numa Billəm a i esənnak.³Npu biiskən ina rudum yiisə miin. paka zəma sə sums zokkakki n biisən topa diga ma'karə. ⁴Ina zangəpu, i le'ek len meegəska paka zəma sə sums zok Kweebaazə paak. ⁵Ru'a i do̱o̱ eyirə i po'gəsən mari pa. Ama ri'ak i po'gəsən pu naa Rumsa manzaani naa Anabaawairək iya i teegi no̱k tomsa ulləsai.⁶Paka sums zokkak uki menki bən pe'ba ɓinteiyi, sə gə apu yam zoka ulləkrə, sə a marək koo anya naa ii alkawalla Kweebaaz Yeeso rəz paka tingkakrə. ⁷Nok n yerəpu senza paka tingkakrə no̱k essəka go'numa Bil esemrə naa gə gbama ullə to̱msəmrə.⁸Miizi i ese esəka ak, koo nok miizi wa topa mariya naa riisəm Billəi. Esəka eki mina doosə menki paka tingka ge'ka pipaa Kweebaazək. ⁹Esəka Billək miirə uki mina po'gəsə koo neya ina Bil iin. Ina Roon pu sumskawi Billə wi'a i arairən, ura go'rə koo anyas tele.¹⁰Ina roon po'gəsapu zok ikiliisiyairə no̱k gwani naa iya naa gbi'kəmai billə paa i zaa me̱e̱k me̱e̱gəskəna Billək ɓesə ɓe'. ¹¹Ina eni bo'rum zok no̱k yi'iska ina iin a ɓamna piipan Kweebaaz Yeesorə Dangwanza aaz.¹²Kweebaazə apunaa wengska timr naa bila nok eska timra aal ullə. ¹³Nok ri'ik kai taps zok no̱k npu ɓərk baalə nok ii pa, uki noosəka iik.¹⁴Nok neta etiti sə n gu' rukteya miirə Daa rə mu'ka, ¹⁵ura go'rə zeeuwiya billə paai naa a dəllə rooi sə də'si riir. ¹⁶N weerə minge eskən koo anya go'numa ulləmrə, sə wengrəsən naa gbam Rumsa ulləssə, ura pu iirə te'essə.¹⁷N weerə nok sə kweebaaz na gau iirə timlə nok eska timra iil, nok gbaaka na gau naa yiise iirə timlə. ¹⁸Nok ri'ik i le'ek len meeka, ii naa iya naa riisəm Billəi yas, ani sə ye'enak naa gə ni dagən sə surənak, ¹⁹nok sə ina me̱e̱ gɓi'kəma iikaa Kweebaazəmrək, nok sə ina yi'sən naa yi'səkaa Billək.²⁰Ri'ak ullə ura le'len bo'rəka koo anyaz, sə bo'rə ar koo anya ina a sunde koo a oorun yas, nok gɓi'kəma ullə kamə toms aarə te'em, ²¹ulləzi nooska ikiliisiyairə naa Kweebaaz Yeesorə iya dənandəi naa a zakaz ɓamna pipa ting ting. Nagauri.

Chapter 4

¹Noka ri'ik ni pursinaaza Dangwanzəzak, n oorən gamn gapta iit na yii derkaa Bil dennənnak. ²N oorən po'kənkən naa kamska zur naa ɓəska baar, sə i kweekən ində te' naa iika. ³yaan sə i kam dakska zura Rumsəl naa gapta oomit.⁴Zok pii mukə, Rums pi musə, ni i dennaak zo'ka mu'kakrək. ⁵Daa pu muzo, eska timr mulo, batisma muzo. ⁶Bil mulo Daa koo anyarəz yas, ura pu paarizzə yas, ullə yas nettə yas.⁷Aarə te' yas i esaapu koo neeya esəka go'numrə ni Kweebaaz riinak. ⁸Ni naasi dook: ''Na deg paari, sə geesək bansa senirəz ar senurə, sə esə esək marirə.''⁹''Anni i doo bonge, ''Dəg paa ya,'' tii haa buttə dii ninka paya? ¹⁰Ura tiitəz gə gwanzi dəg paari haa assə paari, səna yi'is koo anya yas.¹¹Kweebaaz esə esək uri gakkpa manzaani, uri boo Anabaawai, uri iya i borə wa'azii, uri boo pastoi naa lami. ¹²Nok sə ina go'rəz iya ipu ookapai nok tomsa ulləssə, nok woomkpa zoka Kweebaazzək. ¹³Rek mu'ka naa momkpa zoka ullək sei an yas ana reksapu dakska zura eska timləllə, nok me̱e̱kaa Waza Billəzzək, naa gə iya daksapu me̱e̱kaa Kweebaazzək.¹⁴Nok sə ka'ana goo ni yangik gəbən pa, kaina yedaa ni yangək pa, iya koo bənaya i zaa kubruskənarəi, i pe'es timra iil ɓe'kuwa marirəurə naa dankaama iim naa umkeerei.¹⁵Gobtəra ri'il, sei a doo ina zəma zə'ən gbaakənkarə, sə a dag te'ka koo andeya nok uzi zur, uzi Kweebaaz. ¹⁶Kweebaaz dags zogrəm rə iya i esə timrai yas, zok sə da'kən naa po'ka dalləta zokrət yas naa tomsa dalləttirəs, a bo'rə sə zok dag no̱k womkpa zura gwandəl gbaakənkarə te'.¹⁷Noka ri'ik, npu dooskəndə' kai gəə sə i ri'gə ni menkiyak pa nok timra iil puna təgrarə. ¹⁸Sundumiya ii pun təgra rək, ginii zəngsa Bil esəssə nok mə'əma pu iirəm, wenka zura iirə timterəm. ¹⁹I gee deksa zurpa i yii zu'teya gwanirət neta səəttə, nok səbo tommə neta səəru rət naa ningsa.²⁰Ri'zi sə i kubrutə Kweebaazə pa. ²¹N mee minge i geepu paka ullək ni i kubrusə ullə paak, ni zəmaa Yesso rəl pinnak. ²²I kubrusən ina daa goosa iirə do̱o̱s, ina tus maza do̱o̱zaz. No̱k maza do̱oza̱ rooz pu oomi pa laapu nok sutum baaraz.²³Kosən zoka do̱o̱kak, sə i go'rəs goosa timteya iirəz. ²⁴Go'rən ri' pe'en goosa pəssas a i go'tən roos goosa Billəssəs, naa go'numa zəmassəm naa riisəm.²⁵Noka ri'ik daan songb, pagən paka wessak naa maza moorə pourəz, nok aa zeeuwa muwowwi. ²⁶Baar na sugən ama kai bo'rə hakkei pa. Ubla kana wiisən sugsa baalə pa. ²⁷Kai essə Seetan bila pa.²⁸Ura ru̱u̱rəz kana gəə ruulə pa. Ama doolezi kamkp toms, a wessat nata ullət səna kinə baka ina pissundə nok sə ina mar naa iya una pisi pai. ²⁹Noka ri'ik kai dàà səəra pak na keetə iirə su'rə pa. Sei paka wessak nok po'ka uri sə ina kinə gbam, ni i iinak, no̱k paka iik na gau ina po'karən iya i geendəi. ³⁰Kai bə'əs Rumsa Billəz pa, nok ulləzi sə i bi'saa na' rekarə ublaa kweeska rəkrə.³¹Daan Suksa baar naa zeem naa wiik, bi'irkənka, naa də'əs, naa gə kala neta engkurət yas. ³²Gbaakənkən ində te'ka, naa yirku, naa yaafuka ində te'ka, ni Bil ra'səsən ii Kweebaazək.

Chapter 5

¹Nka ri'ik gamn kuburubaiya Billəi, ni yangiya ullə gbaaniyai. ²Sə i gau naa iikənka ni Kweebaaz iinaa sə esə zoka ullək no̱k aa, dəətəma hadayaa wessam Billə.³Ama kiima ki' koo ina səərurən, koo iika netta dellət kai sundə iirə te'pa, nok to̱o̱ iya ipu ookapai Billə pa. ⁴Koo winsa, paka mə'əmrək, koo dakrənka zukkak, nok go'pa. Gobtəra ri'il iisən Bil useeko.⁵Nok ri'ik i meegəsapu, kima ki', koo ura bo'rə tomsa səərurəu as, koo ura naa ningsas, (naa ura noos maazaz ipu muyo) ii yas ipunaa ɓint gwaanta Kweebaazəttə naa a Billəttə pa. ⁶Uza kana səərən naa paka zukkak pa, nok neta etitti sə suksa baara Billəl zak yangiya i weng zulləirə paa. ⁷Kai daks zur naa ii pa.⁸Nok do̱o̱ ii mariya təgrarəiyi, ama ri'ak ii oosaki Daa Billə. Ri'gən ni yangiya oosarəi yak, ⁹(nok yangiya nen teta oosarət uti ina wessan, go'num, naa zəma) ¹⁰bo'rən ina wessa Dangwanz iin ak. ¹¹Kai daks zur naa neta təgrarəttə roopa, ama doorəmi don. ¹²Nok neta i bo'rə təgrarən ina dəksa zullənni go' dookarə pa.¹³Ama Koo anya keetə zok oosarən, gbərk gbən kaaka allə. ¹⁴Nok kala neta gbər kaaka allət oosaki. Noka ri'ik doo bonge, ''Weem mooa rumrəz, ruutəm diga iya i wərairə, sə Kweebaaz okək' moorə.''¹⁵Noka ri'ik gèèn gèn gapta iit, kai gau ni mə'əi pa ama gamn ni iya naa ɓe'kui. ¹⁶Kamən toms naa bəl nok ru' engkuyi. ¹⁷Kai gau me'əi pa, ama meen men ina Bil iinak.¹⁸Wak kana bo'rənpa, nok kamtə kan neta go'pat. Gobtəra ri'il, yi'sən zok naa Rumsa Oomiz. ¹⁹Koo bənaya dookənkən ində te' zaburarə, naa ges naa gessa naa rumsassə, zinən sə i noos Daa Bil ində timlə. ²⁰Koo bənaya iisən Bil useeko neta bo'rət yas, naa Riira Dangwanza aaz Yeeso Kweebaazəllə Daa Billə. ²¹Esən zu'tiya ii ində te'ka, gɓi'kəmma Kweebaazəmrə.²²Kita ki', esən yaara mariya ii gbi'kəm, nok i esə Billi. ²³Nok ya'az uzi zur kiiza ulləzzə ni Kweebaaz boo uzi zur ikiliisiyarə, no̱k Kweebaazi kweeku. ²⁴Ama ni ikiliisiya esən gɓi'kəm Kweebaazzək, ri'izi sə kita ki' i esək yariya ii koo andeya.²⁵Yara mari iin ki'a ii ni Kweebaaz iin ikiliisiyak sə esə zokka ullək nok urak. ²⁶Kweebaaz esə zura gwandəl no̱k ikiliisiya sə na gau naa riisəm, nok neksupu naa maam paka ulləkrə, ²⁷nok səbo yii ikiliisiya zura gwandəllə no̱k noosək, naa diks koo wiira pakpa, koo in una pa, ama ookapa naa aibe pa.²⁸Ri'erizi gəbən, gəə yara mari ina gbaa ki'a ii ni zoka indəkak. Koo neeya ura gbaa kiiza ulləzak gbaa zoka gwandəkki.²⁹ Mazza mu'us zoka ulləkaz pipa, ama kangɓə kan zokki gə gbaagban, ni gwan Kweebaaz gbaan ikiliisiyak. ³⁰No̱k aayi dalətta ullə zokrət.³¹''Noka ri'ik maz daak Daa naa maiya ulləz sə i dakən naa kiiza ulləz, sə i gau zok muko.'' ³²Paka gɓi'ka sə sums zokakki zəma ama npu pakrə Kweebaaz naa ikiliisiyarə. ³³Koo neeya, na ii kiiza ulləz ni zoka gwandəkak, kita ki' boo ina esə yariya ii gɓi'kəm.

Chapter 6

¹Ii yangi, esən do'ga mariya ii gbi'kəm, no̱k pu oomi Daa Billə. ²"Esəm Daa mooz naa maiya mooz gɓi'kəm'' (uni dokaa seenzaz doksənin), ³''nok ri' sə i gau naa sə'səm sə ru'a ii ina ye' dellə.''⁴Ii Dai kai fiiwəs yangiya ii sə baar na sugi pa. Gobtəra ri'il, dingsini to' sə i bi'si naa paka Dangwanzək.⁵Seni, duun ina dangwaniya ii a dəlləi naa gɓi'kəm naa ser, naa timra wessal. Esni gbi'kəm ni i esən Kweebaazak. ⁶Esni gbi'kəm nok oka pa, sə zok na yagi naa ii pa. Gobtəra ri'il, esən gbi'kəm ni seniya Kweebaazəiyak, ura bo'rə ina Bil iin ində timlə. ⁷Kam toms naa timr mulə, ni ipu seenək Dangwanzək ni marik pa, ⁸no̱k i me̱e̱men ina maz bo'rə wessan, kweek kwen faasəm Daa Billə, koo senz koo ura i keesuz.⁹I dangwani, bosən seeniya ii ri' kai ribdi zuk pa. Nok i me̱e̱men Dangwanza iiz naa a iil pu billə paari, iika zur pu ullə pa.¹⁰Gbakskarə, gamn naa gbam Daa Billə naa gɓi'kəma ulləmrə. ¹¹tə'ən neta ya'amrə Billət, sə i kinə gɓi'kəma ɓiskarəm yiirəya Seetan dəirə.¹²No̱k yaama aam a zok naa kwaaləmmi pa. Gobtəra ri'il, a gwant naa gɓi'kəm naa zeeska bissa bəlla təkrarəlləz naa rumsa go'pas billə paari. ¹³Noka ri'ik pe'en neta ya'amrə Billət, nok sə i le' de'ka ublaa enkubairək, sa'kaa i bo'rəpu koo anyas, sə i le' de'ka naa gbam.¹⁴Nok ri'ik de'en naa gbam, zəma naa gau doka seega iik, tarnaa iirə gumbrək na gau go'numa iim. ¹⁵Ni i tə'ən taga dentək go'rəs zok nok dooka paka tingkaa gabta wessattək. ¹⁶Koo bənaya pe'en goosa eska timləs sə i le' rimsəka ra'a səraa enkabaazək.¹⁷Pe'en buleya kweeska zulləz naa fonkaaza Rumsəz, uzi paka Billək. ¹⁸Koo bənaya weerən sə i oorə gɓi'kəma Rumsa Billəssəm. Kai gbaspa, zo'on iika ullək gbaska roopa, naa weerək nok iya ipu wessa Billəi.¹⁹Weerən nok mii, sə n kinə esəka do̱o̱ka pagrək sə n pag naa sərpa, sə doo sumsuka zəmak paka tingkakrə. ²⁰Nok mii tombaazi dooka paka tingkakrək ura dokdənzəz, nok sə mina pak naa sərpa iirə te', ni to̱o̱n bo'rəka rək.²¹Nok ii bən sə i mee ni gapta miit pinnak, ni ipu bo'kəndək, Tikiikus doowiya aaz gbaanzaz senza Billəz, doosəkən don koo anya. ²²Noka ri'ikki sə n to̱mtu iirə, nok sə i mee gapta eet, sə na wengrəsən timra iil.²³Gabta wessat na gau naa uriyangi, naa gbaaka, naa eska timr diga Daa Billə naa Daa Yeeso Kweebaazə. ²⁴Go'num naa gau naa iya i ii Daa Yeeso Kweebaaz naa iikaa ɓampakai.

Philippians

Chapter 1

¹Bulus naa Timotawus seeniya Kwebaaz Yeeso rəi rekarə iya i koosi Kwebaaz Yeeso rəi Filibii naa iya i bgaa iya i esə timrai, naa dikoni. ²Go'num naa gau naa ii, naa gabta oomi keetə Bil Daa azzə, naa Daa Billa al Yeeso Kwebaaz .³Npu iisək Billa miil useiko rə no̱k ii, weerəka miik rə koo bənaya, ⁴Koo bənaya mina pu weerəkrə no̱k i tele, n weerə naa yaksa zok. ⁵Npu iik useiko rə no̱k daksəka zura iil pakka Billək rə te', diga ma'karə haa ri ak, ⁶N meegəsapu no̱k anni, sə ura ma' toms oomi iirə te'kaz re̱k muuka haa ɓamsəkarə ublaa Yeeso Kwebaazzək.⁷Go̱gon ara n geekən ri'eri iirə pak, no̱k ipu mirə timte i tele ii dowi a miiyi go'numma Billəmrə, naa me̱e̱gəska paka Billək. ⁸No̱k Billi seida miiz, npu naa ningsa a iik i yas, iikaa Kwebaaz Yeeso rəz.⁹Npu weerək rə akrə, iikənka a iik naa ree muu, me̱e̱ka naa me̱e̱gəska rət tele. ¹⁰Npu weerəkrəzi no̱k sə ii gwegə tegəka neta arat. ¹¹Npu weerək rə no̱k sə ii gau mariya wessai, iya naa aibei pai ublaa Kwebaazzək. No̱kka ri'eri zi sə i gau naa neta wessat a i kinə Yeeso Kwebaazzət naa gbikəm.¹²Ri'ak n ii minge i me̱e̱, uri yangi, neta bo'rum naa miit gabsapu reka muu paka Billək zəma zə, ¹³No̱kka riik sə doka mirə Kwebaazzək me̱e̱gəsapu zok haa naa soozaiya Firatariyum yas, naa gə mari uri. ¹⁴Haa mari uri gənga i kinə gbam wessa no̱k dokaa miik, ii keetə kakarə, sə ii doo paka Billək.¹⁵Zəma zə, ii uri, ipu dook paka Kwebaazək rə naa keerəs naa səərəme, uri boo naa sundume a wessai. ¹⁶Ii ya i doo paka Kwebaazzə naa iika ai ii me̱e̱men bonge ii gabsə ak zi sə mina təks paka Billək. ¹⁷Ama uri boo ii doo paka Kwebaazzək naa iika zur, naa markənka, ii me̱e̱ bonge boopu ɓərke baalə dokaa miikə te'¹⁸Sei anya?, koo billa pak ya, i waas-wan ya? ko zəma ya? ipu dook paka Kwebaaz rə, zok yagne yan inna enni, o, zok yakke yan. ¹⁹n me̱e̱ ina an gbiske gbin, inna an bo'rumkpa no̱k weerəka iik, naa gə paka rumsa Yeeso Kwebaazəz.²⁰No̱k inna n esən gongan, minge, n geek dəksa zur pa, goptira riil, sə n wegs timr koo bənaya, naa gə ri'ak, n i nooska Kwebaaz naa zoka miik. Npu naa ika Kwebaaz na kinə nooska mirə zokrə koo n se̱e̱k koo n wərk. ²¹No̱k miirə gə, Kwebaaz zi zəngs, wərk boo bagsi zi.²²Ama sə na gakp gan gabta zokrət, sə naa tomsa omis gə, to̱o̱, n me̱e̱ a n kaakən pa. ²³Ama ittənən go'gon hakkilo i miis ni ii in nka daa ara ak, nka gau naa Kwebaaz, a eki ki assə mii. ²⁴No̱kka riik gabta mirə zokrə root doolezi no̱k ii.²⁵De n me̱e̱gəsa pu inna eni rə paa gə, n seek sen sə n gau naa ii pat, no̱k reekaa irə muuk, naa yaksa zokka irə eska timlək tək. ²⁶Faasəmma room umi, səgbəme a irrə Kwebaaz Yeeso rəi ii baktək zok no̱k gətkaa miirə iirək. ²⁷Rigən riətta to̱o̱ paka Kwebaazzək at, bo'on ri'eri no̱k ko mina zaa gwekəndə, ko ipu ang pa sə n gee n ii minge n gee enge, ipu yaale naa sudune a muyoi i tele, no̱k eska timra paka Billə rə al.²⁸Kai serum na inna umkeereiya ii i bo'oskən an pa, ina yiisiki wōkaa iik, ama i boo i yi'sikən kweeka iik, inan boo keetə Billə zi. ²⁹Ama ii bo'sən pu go'num, nok Kwebaaz, no̱k eska timr Kwebaazzə tan pa ama haa naa ɓərka baar no̱k ur. ³⁰Ii puna ɓərka baar ni mirə ii og sə i gee npu ɓərək rə haa ri'ak al.

Chapter 2

¹N i minge i pokənkə Kwebaazzə, una pii sə na wo̱səkəna diga ikaa ulləkrə iikən kən zəngsə naa yika yirku. ²Yi'sən yaksa zoka miik naa sundumeya omii naa kinka go'numa yam am, ma'an daksəka zur naa zəngs naa sundumeya muyoi.³Kai bo'rə una na ika zur pa ko nooska zur, ama tiisən zur ogən uri i ara pu. ⁴Kai daamə naa ina ii iin pa ama naa iika uri rək.⁵Gamn billaa akrə ura pi Kwebaaz Yeeso rəz. ⁶Ura gau gooka Billək rəs ama yes zura gwandəl i kweekən naa Bil pa ni ina yaware ren. ⁷Ama pee zura ulləl una pa. Yerə ni senz ak sə gau naa goosa mari rəz. I ogsu deng deng ni mazzak. ⁸Tiiz zura ullol, tis zura gwandəl sə esə gbikəm haa wərk rə, wərka vaga raurək.⁹No̱k ri'ik sə Bil esu gbikəm gbimam. sə esu ri'ra ar kala ri'ral. ¹⁰No̱k ri'ra yeeso rəl koo rugbe ya pai ya ii guuk dii, rugbeya ipu paai naa a dəlləi naa a dəllə dii. ¹¹Ko me'la palya keesək pak sə doo gee, Yeeso Kwebaaz Dangwanzzi, zakarə nooska Billə rə.¹²No̱k ri'ik gbaabaiya mii, ni koo bənaya ii esə en gbikəm ko mina pu ang pa, ni ri'ak n pun ang pa ak, bo'on tomsa irə kweekarəz naa ser pa. ¹³No̱k Billi pu tomsə irə te'ka bo'on sundume naa bo'ka tomsa go'sukun an.¹⁴Bo'on koo anya naa gootume pa naa gə ro'or pa. ¹⁵No̱k sə i gau mariya i tuumi pai naa gə zəmak, yangiya Billəi naa aibei pai. Bo'on ri' sə i oo ni oosak dəllə roo iya kəəz sə i duu pai zamanu azzəi rə te'¹⁶Kamn paka zəngsək naa gbam no̱k sə n kinə ni n nooskən Kwebaaz ublaa ullok rə. angzi sə n meek n nog zuk pa, n ɓər baar zuk pa.¹⁷Ko ni i dəksine ni ina marka rə hadaya rə naa gə tomteya irə eska timləi, zok yage, gə zok yage naa ii yas. ¹⁸Naa ri'ik bo'on yaksa zok, bo'on yaksa zok naa mi.¹⁹Ama minge n tomtək Timoti irə naa loka pa, no̱k sə n kinə gbam mina mesapu goosa iis. ²⁰Npu naa maza zəngsa ès rəkənkə naa ur az pa, sə oksukən yirku naa zəmak as pa. ²¹No̱k gwani yas i laa kinkaa gwanirə zu'terək, a Yeeso Kwebaazək pa.²²Ama i me̱e̱men daraza ullos, ni bo'on tomteya gwandə daa rəi yak, sene paka tingkak rə te'. ²³Uzi n de'es zəngsa miiz minge n tomtuku naa lo'ka pa, mina og rigəta i rigət. ²⁴Ama npu naa gbam Billə minge miin naa zura mindəl n zak naa lo'ka pa.²⁵Ama n sundə minge too ton nka puu tomtəkən Abafaroditus, ur ungwanzi, dowiya tomsəs zi dowiya ya'am rəzzi, tombaz, senz no̱k tomteya mii. ²⁶De pi merka ikrə pat moos haa de i gee pu kunziz. ²⁷Zəma kunə haa to'pa ka wər. Ama Bil oksu yirku, gwan muzə pa, ama naa mi, no̱k baar kana sugə baar sugəndə pa'pa.²⁸No̱k ri'ik minge n tomtuku, no̱k ina puu oka zok yakən no̱k gbitəpu yirku rə. ²⁹Kween Abafaroditus naa yaksa zokka gbikak Billə, gwenən daraza mariya ni ur airəi. ³⁰No̱k tomteya Kwebaazəiyi sə ɓadə wərka. es zəngsa ullos no̱k sə boo sene no̱k boka yi'is tomteya i too ika bo'sei ai.

Chapter 3

¹Ɓamnarə, uriyangi zok na yagən no̱k Daa, bako mina biitin ina an irə una ni pa mirə. Neta at neekənən. ²Ge̱e̱n gen naa zai. ge̱e̱n gen naa tombaiya i go'pai, ge̱e̱n gen naa mariya i derə arai. ³No̱kka riik eyi gangs, no̱k ayi a noos Bil naa rums. No̱k ayi apu naa səgbəme Yeeso Kwebaazzə, gə aa a gəə sa' zoka akrə pa.⁴Ko naa riik, mii naa zura mil n də na gbam zokrə uza na le̱e̱k len sunduka naa gbam a ar an. ⁵I na'we ru' samsarai rə,mariya Israilai rə meela Bilyaminu rəllə, Yahudawaza Yahudawairəz; dooka a bissək mii Farisawazzi.⁶Keetə mində timlə sə n ribdə mariya i doo Billai. N esə gbikəm bissə npu naa aibe pa boo. ⁷Ama anni baksike miya n gwenə inni neta zuk atti no̱k Kwebaaz.⁸Zəma, n gwenə neta at yas ina zukkanni no̱k ara n me̱e̱n Kwebaaz Yeeso Daa miiz. No̱k uzi sə n daa net yas. N gwenə neta zukatti no̱k n iikənkaa Kwebaazək. ⁹De n gwenə ullə n oks npu naa go'numma mindəm ro'oknairə te'pa. No̱kka riik npu naa eska go'numma omim Kwebaazzə mukə go'numma keetə Billəm puna eska timr. ¹⁰Ri'ak n i'u meeka naa gbikəmma ullə ruu tun gagəlləm, naa ɓərka baara ulləl n me̱e̱ mige nka yer ni maza i wəka ullək az. ¹¹Ubla uka miima n gwek gwen ruuka də mukə.¹²Naa wai n kinsapu neta pa, ko n gabsapu maza omiiz, ama duu naa gbam ko n kink ni Yeeso Kwebaaz kinek. ¹³Uri yangi n sundə naa timr zura mindəl, n kam dən una pa, Ama una pu munə: N zinsapu ina sa'kan sə n leerəs ina pu mu'kan. ¹⁴N kopsəsə ina n sundə rekarə muun no̱k kinka fasuma paari Billəm no̱k Kwebaaz Yeeso.¹⁵A yas aa a daksa pui, a sunde bila ak rə: Ama mona sunde net uta bila uka rə som, Bil yiikən i bən. ¹⁶Sei ena reksapu sə a rigə bən rigəta attə.¹⁷Uri yangi kubrən naa mii, gwenən iya ipu rigəttə wessa naa tomteya mirəi ai. ¹⁸I uri gənga ipu rigəttə ni n doosənən ak sə gəbən npu dooskəndə naa meem no'rə ni umkeerəiya vaga rawrə Kwebaazzəi. ¹⁹Ɓabsa iik wərki. No̱k bil la iili baar, dunska kura iiki dəksa zur, i sunjde neta dəllət.²⁰A boo ar gabta at pu Billə paa, aa apu zookən kesbaaz Dangwanz Yeeso Kwebaaz. ²¹Yessək zoggn naa arə gbam pi pan, rekrə zongn naa wessa gwandə gbikəm rə, sə yetən koo anya arə.

Chapter 4

¹No̱k ni riik uriyangiya mində n iini pa sə n ningni, yaksa zokka miik naa gwanta miit bilaa ak rə de̱e̱n Daa Billə ungwaniya n iini pai. ²Npu oorək Afodiya rə, npu oorək Sintik rə Daa Billə. ³Sinəm pipa n gə npu orukəndə, dowiya miirə soow rə zəmai po'on kita kii a ai, no̱k e ɓəətə baar yam naa Kilimas naa dowi uri a e bo'tə toms yam ai, iya riitə a ii ipu biisənən rababaza zəngsəs zə.⁴ Bo'on yaksa zok Daa Billə koo bənaya, gə n npu dookrə bo'on yaksa zok. ⁵ Mari yas ina og ɓəska baar a iil Daa Bill rektək dera. ⁶Koo una kana gbeen baar pa naa riik koo anya sei naa weerək, naa ooruk, naa iika useiko, no̱k oorəka iik sə gau naa me̱e̱ka Billək. ⁷ Go'numma Billəm assapu me̱e̱ka pat ak ama təksək temtiya ii naa sundume a ii Kwebaaz Yeeso rə.⁸ɓapsa rə, uriyangi, ina pu naa gongan yas naa ina kwee eska gbikəm rən, naa wessan, naa ina ookapan, naa gə ina wessan naa ina kamtə iika pat, naa ina i doo ookawai pan, ara zantəm piin ak bo'on sudume teta ri'attə paa. ⁹Neta i kubrə sə i kwee, sə i gee, sə i og, gabta miitət, bo'rən neta goo ri'eti. Billa naa go'num al gakp naa ii.¹⁰Zok yagə pu wessa we Daa Billə, ɓamskarə i neksapu gbaaka iik mirə. I gwene oomi o wi'a i arai rə, ama i kinə bəlla pooka rəl pa. ¹¹No̱k iika miiki sə i n doo ina an pa, no̱k kwesapu ɓəska baar koo irim go̱o̱sa passə ya. ¹²I me̱e̱n ni n gakpən iika mindək rə rook, gə n me̱e̱mn ni n kinkən gəngən. Ko bila koo andək ya, n kubrusapu susəma n rekən rek gənga naa a n gakpən naa wo̱dum, naa n gakpən naa ina na'rek naa n gakpən naa zaam ak. ¹³N le̱e̱n bo'ka koo anya no̱k gwan ura baksə gbamaz.¹⁴No̱kka riik pat i dakəs zur naa mii soowa miiu rə te'. ¹⁵I me̱e̱ boo, i Filibiyawai, ma'ka paka Billək rə bəlla n daatən Makidoyal, mariya ii uri i pii sə i po'e esəkrə ko kweeka rə sei ii in moirə. ¹⁶Ko bəlla n piin Tasaloonika i tomse ton ina bo'ka haazerən ar an də muko. ¹⁷N laa esəkki pa. Goptəra riil , n laa ina kamtək baka-baka siga a iizə.¹⁸N kweesapu neta eti pat, pise. I kangbe. N kwee neta keetə iirət Abafuroditussə na'rə neta iit. net dəənt a tingə gbiika rət hadaya i kwee sə i go'sə Billat. ¹⁹Billa miil eskən en ina i iin pat, naa kinkaa gwandə gbikəmrək Kwebaaz Yeeso rə. ²⁰Ri'ak gbikəm naa gau Bil Daa aazə haa ting ting, naa gau ri.²¹Də̱ə̱sən mariya i esə timr Kwebaaz Yeeso rə. ungwaniya miirə epu yam ai i pi də̱ə̱skəndə. ²²Mariya i esə timr ai pat i pi də̱ə̱skəndə, haa naa mariya Kaisallə gwai. ²³Go'numma Dangwanz Yeeso Kwebaazzəm naa gau naa rumsa iis.

Colossians

Chapter 1

¹Bulus manzo'a Yeeso Kweebaazəz Bil deru naa Timotaawus ungwanza aaz, ²Rəkarə mariya i es timr Yeeso Kwebaaz zə Kolosiyaawi. Gapta wessat naa go'numa Daaa aaz Billəm rə na gau naa ii. ³É iisə Bil Daaa Daaa aarə Yeeso Kweebaazəz usuko, gə koo bənnaya epu we̱̱e̱rək Billə no̱k moo ii.⁴E gee gen eska timra iilə Yeeso Kweebaazzə, naa gbaaka iirə mariya Bil te̱e̱gii rək. ⁵I puna gbaaka eki nok riika baara ina í gbaksən billə paan də. I geesapu riika baara zema'ze'el paka tingkakrəl ⁶Paka tingka zasən ak, pu dakrə pu yasək dəllə. Pu bo'runkgkpa rə ri'eri iirə te' diga ublaa i ma'an geeka gə sə i kubrun go'numa Billə zəmmammak.⁷Paka tingka ak uki ni i kubrutən doowiya aarə á iinu pa ar to̱msəz Abafaras sək, ura kamsə Kweebaaz to̱ms wessa no̱k ááz. ⁸Abafaras doose pu gbaakáá iirə Rumsək.⁹No̱k gbaaka eki diga ublaa e geenak é gbas we̱e̱rəka Bil no̱k ii pa. Epu oorukrə nok sə i gau naa me̱e̱ka ullək naa me̱e̱gəskaa Rumsək. ¹⁰Epu we̱e̱rək Billə nok sə i ri'gə ri'gətta to̱o̱ Daat ko bila a pakrə ya. Epu we̱e̱rəkrə nok sə i ree mu' naa me̱e̱ka Bil.¹¹Epu we̱e̱rək Billə no̱k sə i wengs zok le'ka koo andəya rekarə gbi'kəma ullə nooskarə ɓampam naa ɓəska baaləm. ¹²Epu we̱e̱rək Billə i ììk usukoa yaksa zokrəs Daarə ura bo'rə sə i kin torka ɓinta iya i esə timr oosa rəirə.¹³Gbittaa diga gwanta təgra rəssə sə kamtaa gwanta Waza gwandə iinu pazzə.¹⁴ Waza ulləzzəzzi sə a kinə dopska naa ra'askaa hakkeirək.¹⁵Wazzi uzi go̱o̱sa Billa og zok palləz. Uzi i se̱e̱u womkpa. ¹⁶ Nok ulləzi sə wom koo anya, neta billə paat naa a dəllə te'et, a og zok naa a og zok pat. Koo teng gwani koo gwant, koo gwani, koo le'sum, gwanzi wom koo anya no̱k zura gwandəl. ¹⁷Uzi zanŋa sə koo anya tele, gə ulləzi net yas daksək zok.¹⁸Uzi zura ikiliisiyairəl. Uzi ura se̱e̱nza ma' ruuka roobaamrəz, no̱ka ri'ik uzi naa ara se̱e̱nkak koo andəya tele. ¹⁹Zok yak Bil, no̱k koo anya pu yiisəntət ullə, ²⁰səna geekəns koo anya Waza ulləzzə. Bil na kamtə gabta wessat kuuska kwaala ulləl vaga raurəllə. Bil geekəns koo anya rekarə ullə, ko neta dəllət ko neta pu billə paat.²¹No̱k do̱o̱ íí mara giniyi Billə, gəbən keereiyi timterə roo naa tomteya enkurəi. ²²Bo'rə ri'eri no̱k sə bo yiin mariya wessai iya i doo ina go'pan iirə paa pai gwandə mu'. ²³Ina pu rekrə mu' naa eska timr, naa de'eska zok naa kepska naa riika baara iirə zəmal paka tinka tingka i geekrə. Paka tingka eki uki i i doosə koo neeya ura pu dəlləz. Paka tingka akki uki mii Bulus n yen to̱mbaaz.²⁴Ri'ak npunaa yaksa zok bərka baar miilə no̱k íí, gə n npu yi'sək ɓərka baara seetə Kweebaazəllə miirə zokrə, no̱k zoka ulləkki ikiliisiya. ²⁵No̱k ikiliisiya sə n gau to̱mbaaz tomsa Bil essəssə no̱k íí, sə n reksən paka Billək. ²⁶Uni sumsuma zəmam i sums wi'a i arairəm ama ri'ak i keetəpu kaaka allə iya i esə timr ulləirə. ²⁷Íírəzi Bil íí keeska gbi'kəma sumsumrəm rekarə menkirə. Kwebaaza pu iirə ezi uzi de'eska zoka gbi'kəma zakamdəz.²⁸Uzi e bo'rə wa'aaziya ulləz, kubrusən koo neeya sə gə i dingsə koo neeya to' naa me̱e̱gəskəna, no̱k e yiik koo neeya wessa Kweebaazə. ²⁹Uki sə n toməm naa yapru pa no̱ka gbaama ulləm pu tomsə miirə.

Chapter 2

¹Ni ika mee ni n bərin baar wessa nok iik, nok iya ipu Lawudikiyai, naa i uri gənga a zokrə i medə oka mug pai. ²N bo'rə toms nok sə tiomtə a ii ina me̱e̱ de'eska zoka iiki daksi goonəm rə rekrə zaudi a de̱e̱nu zəngs naa məgəska sum səm a zəma Billəm, wato Kwebaaz. ³Gwandə zi bəəku naa məgəska pu sumə nən yas.⁴N doosən ri'eri nok uza kana sərim naa pak uka a pe̱e̱sək sundume a ii ak pa. ⁵ko noka n pu naa ii zokrə ro' pak yas naa riik n pu naa ii rumsə. Ina pu yaksa zokrə nok n okən on ina wessan də na gbaama eska timra ill Kwebaaz zə.⁶Ni i kween Dangwanz Kwebaaz ak, riigən riigətta iit ni gwan ak. ⁷De'en naa gbaama gwandən, sə ina woomən gwandə pa', sə i es timr goonəm rə ni i kubrusənən ak, sə i yas ar nok ika useiko.⁸De'sən zok uza kana sərən pa naa kubruskəna ullək, nok pu zuk lasiya irə marirəi rə, rigəskəna naa net a dəllət pa, ama naa rigəskəna Kwebaaz zək. ⁹Nok ullə zi sə goonəma Billə zokn rəu gau.¹⁰I yiis gwandə, gwanzi zura gbaam rəl yas naa gbikəm. ¹¹Gwandə zi i na'won naa goosa maz'zək rə i dəsən zok ak pa, ama nakpaa Kwebaazək rə. ¹²I iin naa ur batisma rə, sə gə ulləzi i ruusən rəkarə eska timrlə naa gbikəma Billəm, ura ruusu iya i wər airə.¹³Noka i wərən hakkeirə te' naa nakpa zokrək, ruusə naa zəngsa gwandə sə gə ra'səsaa hakkeiya ai. ¹⁴Sə ra'səsa hakkeiya ai yas. Sə ra'səsa hakkeiya arə bisənən ai, naa ro'oknaiya ipu arə mu'ui. pe̱e̱si yas, sə renni vaga rau rə. ¹⁵Sə le'es gbaam naa gbikəma, sə yiisə dəl ka'ka allə, sə kinə le'eska gwanirə pa vaga rau rə.¹⁶Nok, sə uza kana zəəsən bis rek rə ko bo'karə pa, ko ubla naasək rə, ko se' a pəkka gbətək ak, ko ubla əngəska rə.¹⁷Zəngsa neta zak attək, ama zəma rəki Kwebaaz .¹⁸Uza muzo ura i tiska zur zs nooska tombairək kana zəəsən bis, sə na le'nən kinka fasəm pa. Irəm maza ri'ezi tor pu neta og at sə gopsək hakkilo a ulləs sundume azok rəi rə. ¹⁹Kamz zullə pa. Nok zullə zi sə zok naa dalət yas dakən naa se'em sə dakən yas; Sə dag naa dagsəra Bil esun.²⁰Ina wər naa Kwebaaz yam nok neta dəllət, nok an sə i gau gapta ni i pu dəllət ya; ²¹''Kai kam pa, kai gek pa, kai pa' pa.²² Neta eti yas neta laksə atti, do̱kaa naa kubruskəna a mari rək rə. ²³Ro'oknai a ei ipu naa megəska zok rək naa diina rək, a i kamtə nok tiska zur, naa ɓasu, naa zok. Ama i go' zokrə pa.

Chapter 3

¹Sə Bil naa ruusapu naa Kwebaaz laan neta paat, ar Kweebaaz gamn na' go'na a Billəi rə. ²Sundum naa neta pu paarit, ka sundə naa neta dəllət pa. ³Nok a wərpu, zəngsa moos pu sumskakək naa Kwebaaz Billə. ⁴Nok Kwebaaz na gbərə, ura pu moorə timlə, i bən i gbərək naa ur gbikəma ulləm.⁵ipsən neta dəl iit, neta pu dəllət, kima kii, neta go'pat, naa gabta təgra rət, sutum baar uki kima kii. ⁶Neta ri'eti kamtə kan suksa baar a Billət iya i wən zur ai. ⁷Irim neta eti rə a gau te'ka ningka. ⁸Ama dolezi i daak irim neta at, timr ma'ant, suksa baar, sundume a gopai, də'əs naa paka go'pak irə su' rə.⁹Kai paksə zuta iit songb pa, nok i tus maza do̱zaz naa tomsa ulləz. ¹⁰Sə i tə maza pəzzaz, ura i yeru pəzzəz nok meka rə rekarə goosa ura go'rəs. ¹¹Ara ak rə zi Heleniyawai naa Yahudawai, nakpa naa ura nau zok pas, mara gəni, baubawaz naa Sikithuyu senz naa ura i fasus, ama goptəra riik Kwebaaz uzi ko anya, gə pu ko anya rə.¹³Ii uriyagiya i iinǝnpa Bil te̱e̱gii, Gawun naa oka yirku, go'num' tiiska zur, naa gbe'ka timr. ¹²Gbaakǝnkǝn inde te'. Uza na punaa ina moosu naa uzan, na ra'sǝsu ni daa à aaz ra'sǝsǝnaak. ¹⁴A ar neta attǝ yasan, iikǝnkǝni, uni ina dog mari sǝ i gau muyoi.¹⁵Daan gapta wessa a Kweebaazǝk na gau iirǝ timterǝ. Nok gapta wessa atti sǝ i de̱rnǝn zokka mukǝkrǝ. Gawun naaa iika useeko. ¹⁶Daan paka Kweebaazǝk na gau iirǝ. Kubrusǝn sǝ i we̱e̱sǝnkini naa zinka ges. Zin gel naa iika useeko iirǝ timterǝ rekarǝ Billǝ. ¹⁷Ina bo'rǝndǝ yas, koo pak koo toms, bo'on nok ri'ra dangwanz Yeesorǝk. iisǝn Daa Bil useeko ullǝ.¹⁸Kitaki' noosǝn yaariya ii, ni go'on Daa Billǝ mu'uk. ¹⁹Yaara mari iin kitaki' a ii, kai zogsirǝ pa. ²⁰Yangi, noosǝn sǝ i duu do̱'ga mariya ii koo andǝya, nok ina tingnanni Daa Billǝ. ²¹Dai, kai yengrǝ yangiya ii pa, nok bo'ta zok wǝssi.²²Se̱ni, duun dangwaniya iirǝ i se̱ni zokrǝi koo andǝya, kai bo'rǝ tomsa oka no'rǝs nok marii okǝnǝnnak pa, ama bo'on gonga indǝ timterǝ. Serǝmmum Bil. ²³Kala ina i bo'rǝn, kamǝn ni i kamsǝ Billak, ni mazak pa. ²⁴I me̱e̱me̱n i kweek toksa iirǝ ɓintǝs. Kweebaaz Yeesozi i se̱nu. ²⁵Nok ura bo'rǝ e̱nkuz kin toksa ullǝ e̱nkure bo'rǝs, gǝ be'sum pu roo pa.

Chapter 4

¹I dangwani esə seniya ii ina wessan gə i yaksi zok, i maa i me̱e̱ ipu naa dangwanz paa.²Ren muu naa eska gbam we̱e̱rəkrə. Gamn naa zoka we̱e̱rək rək naa ika useiko. ³We̱e̱rə yam nok e, nok sə Bil na gbəərə bila nok paka ki, n doo sum suma zəma Dangwanzəm. Nok a anni sə npu gwettə. ⁴We̱e̱rən nok sə n le' dooka wessa ni n bo'rək.⁵Riigən riigətta wessat naa iya ipu gooi, tomən naa bəl. ⁶Paka ik kobənaya naa gau paka gonəm rək. naa gau paka tingka gekarək, nok sə i mee ni i iisəkən koneyak.⁷Nok neta at miirə, Tikikus dooskən don ur ungwanza miizi senurə e pu yam Daa Billə. ⁸N tomtu irə nok a neta etti nok sə i mee ina pu arə paan nok səna gbəsən temtiya ii. ⁹N tomtu naa Onisimus a n yerdus sə gə n gbaa'uz, boo pu ində te' sə i dooskən ina bo'rum ang.¹⁰Aristakus dowiya mirə i ɓaye yam az pu dəəskəndə naa Markus unwaza Barnabas rəz ( uza ullə paazi sə i doosən naa zaa i kwee'u) ¹¹Na gə Yeeso ura i deru Yistusaz iyai yi gani muyo iya napsepu tomsə nok gwanta Billət. i gau pu ra'ask maam rə miirə.¹²Abafaras pu dooskəndə ur maa pu muzo erə te' gə senza Kwebaaz Yeeso rəzzi . ko bənaya weerən wessa wə, nok sə i gau yiisniyi zəma zə sundumeya Billəi rə. ¹³N seidusən a boon toms irə pa naa timr mulə. Nok mariya ipu Lawudikiyawai naa Hirafolisai. ¹⁴Luka gbaaba rumbaaz naa Dimas ipu dəəskən də.¹⁵Dəəsən ungwaniya Lawudikiyai, naa Nimfada, naa mariya i me̱e̱ Bil ullə gwaai.¹⁶Bəlla i zangə wasika irə te'el, sei ina zangu mariya i es timr Lawudikiyai rə, megəsən i zangəsapu wasika Lawudikiya.¹⁷Doosən Akibas, ''Na gən hakkilo naa tomsa Billə, kweetə boo bo'ok as.¹⁸Dəəska a mində na'rəkki Bulus sundum naa sargaiya mii, go'nəm gau na ii

1 Thessalonians

Chapter 1

¹Bulus, Silas naa Timotawus rekarə iya i duu Billai Tassolinakawai Bill uzi Daa Kweebaaz Yeeso iika naa go'num na gau naa ii.²Koo bənəya è sundə sun naa weerəka eekrə. ³È daa gɓaska sunduka naa tomsa eska timra iil, naa iika gɓam pak naa gɓasəka timr Daa Yeeso Kweebaaz; rekarə Billə mu'ka.⁴Uri yangi Bill inn sə təəgən,⁵ ni paka Billək zan iirək naa dooka tanpa, naa gəbən gɓam rəkaro rumsa oomissə, iima i memen irəm gapta è gapta è gaptət nok iit, noka i gakɓin gan wessa we'ek.⁶I gau iya i gwegrəi naa dang gwanz ni i kween paka miik naa gɓerka baar naa yaksa zoka rumsa Billəs. ⁷I gak riisa mariya Makadoniya naa Asiya iya i esə timrai.⁸Nok ri'zi sə paka dang gwanzək sə keegus rekaro Makadoniya naa Asiyak tan pa, nok eska timra mool rəgənak, nok ri'ik è le'èk dooka una pa.⁹ gwani naa zura iil i doodon ina bo'rumman, ərim tot kaa e tottunnak iirək; naa yetkaa i yettin i daatə duuka do'ozz sə i duu Bill. noka i noosukən Billa naa zengsal naa timr mulo.¹⁰ Sə i zo' waza Billəz ura paariz ura i roosu werkrəz, Yesso ura Keesəka gɓərka baallok rez.

Chapter 2

¹Ii naa zuta iit i mee uriyangi zaka è zan iirə ak gau kottopa. ²Ma'ka zakaa eek è gɓii zok wessawè sə i ɓəsəə baar Filibi, ni i meennnak, naa ri'ik pat è de' naa gɓam sə è doosun paka tingkak Billok ora è dingkənin ak.³Ina epu doosukəndə an, song gɓipa gəə neta oopatti pa a̱ seerəmrətti pa.⁴ Ni gəbən Bill iinak ni esna paka tingkak, saa pag nok mari səna iinak pa. Nok Bill gwanzi gween gween timra aal.⁵Nok i me'ɗɗin meekapak, è mə'ɗe paka tingra su'pa , iibən i mee ri' koo yiika yalinna zokron ya, gwan Bill ma məəmən,⁶ koo nok laaka gɓi'kəm marirə, koo diga iirə koo rəakrə urirə, nok ri'ik ina kinə bəl a̱ pe' gɓi'kəmn, eya bo tombaya Kweebaazəi.⁷Ama è gɓaan naa erəm zəəu è zəwn yangəu naa zura gwandəllak, ⁸naa ri'ik è gɓaan naa eekəngka, è gee yaksa zok sə è esən paka tingkak tanpa, ama haa naa zengsa iis i gau mariya è iiyyay. ⁹I bən uri yangi è sundunsun naa gapgta è gau mutto naa iit tuks naa ubla nok sə kay yaa pa, nok koo neeya gumsa pu gums, nok ri'zi sə è doosun paka tingka Billək.¹⁰Ii seedaakuiya miiyi, naa gee Bill ni rumsa oomis, a̱ be'es zok pas a̱ yəsininnas iya i esə timrai,¹¹ ni' sarkaa è sarən naa koo neeeya ni daa naa yangiya gwandeyak è doosun pak, sə e wengrəs timtəya iiy ee seedaakoiyi.¹² Sə ina ri'ge erəm ri'gəta go'kən naa Billək, ura derən gwadə gwantəz naa gɓi'kəm.¹³Nok ri'ik epu noosuk Billə gɓaska piipa bəllka ipu kweekən paka Billək eerə su'ro. Waato paka Billək i kweesapu ama ni paka marirə ak pa. Ama ni paka ullokak paka ullok kam toms anrə te', iya i esə timrai.¹⁴Ii uri yangi i gau mariya i kubro Kweebaiya Billkəi iya i gau Yahudiya rekarə Kweebaazzə Yesso ii bən i ɓer baar ində zewwirə naa i ɓer baar Yahudaawairə na'rə.¹⁵ Iya i eu Daa Yesso naa sariya Billəi, sə i nənee, i go'sə Bill pa ipu naa keerəz. ¹⁶I le'ne pak naa mariya i mee Bill pai noka i yi'səkin naa hakkeiyak koo benəya, ama suksa baar tiisurə go'suma.¹⁷Aa uri yangi a markən waa topa, ama a̱ okun on rumso èya go'suma ni è okun mumma iimak,¹⁸ è ii in zaka iyrə, mii Bulus ama Setan ro'ne pu. ¹⁹Ama gɓaka timra aalya, naa tingtəm, naa meetuwal zengsez ti pa, Daa Yesso ree mu'ka rekarə zakarə ullok, ²⁰əəyi è tegnən zur naa sə zok yagəə.

Chapter 3

¹Nok ri'ik de' i le'ek do̱o̱ska zok pa, è ogto ika daatə Atina eni muyo.² È tom Timtawus doowiya aaz senza Bilkəz gəə bo'ro bon tomsa paka tingkak kweebaazək, səna gapsa səna leerəsən eska timra illə. ³Nok sə koo neeya berpa nok ɓerka baara eli, è meemen noka enini sə i teegee.⁴Zemazi bəla epu naa iil, è doosapu epuna naa ɓerka baar mu'ka bo'rum ri'eri ni è meek.⁵ Nok ri'ik n la dooska zok pa, n tomtpo not sə n mee eska timra iil, kana gau seer baara seerəsən pa, ɓerka baara aal kana gau zuk pa.⁶De' Timtawus zaa diga iiro sə kamto paka tingkak, eska timra illə naa ɓaakənka, ni i sundəne wesssak lo'sapu i oge pa, naa mii bən lo'sa pu n ogən pa,⁷ nok anni uriyangi, ɓerka baara ell naa senuwa è bo'rou è tabsəsən pu timr nok eska timra moirol.⁸Ri'akgə apu naa zengs ina de' Daa Billə. ⁹È iisək Bill useekowa pazzi nok ii ya, naa yaksa zoka è bo'ro Billa allə mu' nok ii paya? ¹⁰tuks naa ubla ipu werəkrə wessawe sə a kənin oka no'naa no' sə a yiis ina pu iirə timlə pan.¹¹Billa al daa az naa zura gwandəl, naa Daa aaz Yesson na kamtə iirə,¹² ii bən kweebaaz naa bagən, sə i bagə ɓaakəngka ində te' naa mari yas, ni è bo'sunən ak. ¹³Haa səna des timtəya iil mariya i doo kəi pa wessa Billa allə mu', bəlla zaka Daa aaz Yesso Kweebaaz zakən naa mariya ulloi i gətkənak.

Chapter 4

¹Diga ɓapsarə epu oorukəndə epu doosukəndə nok Daa Yesso, ni i kubrun diga érek ərim ri'gəta ika ri'gət səna yag Bill zok, ni i ri'gən ak ri'ak bən ipu bo'kən dək bagən bo'ka ri'eri zemazə. ²Nok i meemen dookaa è dosun Daa Yesso rə:³Go̱'noma Billəmmi, oonuma iim a̱ iim ro'nən zu'təya iiy kimma ki'rə,⁴ nok koo neeya na mee ni i kangɓən kizza ulloz ookapa naa kamska zur. ⁵Ɗenkarə paa pa (ni mariya i mee bill pai)⁶ paka ekirə roo maz kana ɓo' səna zambə doowiya ulloz pa, nok Bill gəəsik ettirə yas, ni è see è doosənin puk.⁷Bill dèeraa nok gapta seet pa, ama gapta ookapat. ⁸Noka ri'ik ura mu'saz mu'us mazzi pa, mu'us Billi ura esən rumsa ulləz az.⁹Naa gwaaka uriyangi zəmazi sei uza na bə'tən pupa, koo inn naa zura indəl bən Bill gəssəsin pu gwaakənka. ¹⁰ Zemazi ɓaakən naa uriyangi iya ipu Makidooniyai yas, ama epu dook pakrə uri yangi, bo̱o̱n naa ar ri'eri.¹¹ Epu dookən pakrə gamn wessawe sə igɓa tomsa ində mu'us, kamn toms naa neta indət ni è doosunin ak. ¹²Bo'rum ri'eri sə i ri'gə ri'gəta toot.¹³Ama uri yangi kai yerə me' nok iya i rusapui pa nok sə kai gau naa suksa baar pa ni éya timte i piipayak.¹⁴ Ana esə timr Yesso wer sə ruu roobaamrə, ri'zi bən iya i ruus Yesso Kweebaazzəi Bill kamiki naa ur.¹⁵ Noka eni epu doosukənde paka Billəkrə, aa apuna zengsai a artək iya i russa pui ruukarə paa.¹⁶Daa Bill naa zura gwandəl tiitək diga paa, naa gwera gɓi'kak naa gwera gwanza tombairəz, naa poraa Billək , iya i werrai kweebaazi əyi i seek ruuka. ¹⁷Sə aa apuna zengsai esəm ɓa'rə a see ai naa sə i pe'səka paari kwaliro, sə a oks Daa Bill.¹⁸ Noka ri'ik meen koo neeya timr naa paka ak.

Chapter 5

¹Ri'ak uriyagi paka Billə naa ubluttəkrə pa to̱o̱ ara aka bisin unak pa,² inn ma i meemen wessawe, ubla Daarək pu zakrə ni ruuzak naa tuks. ³Mari i dook gee bo̱pu timtərə naa yaksa zok, naa meekapa wo'səka zaskiro ni ubla dingtək ar ɓiska roopa.⁴Ama uriyangi, ipu tègrarə roopa, nok ri'ik ublaa rook zaskən ni ruuzak pa, inn yas yangiya oosarəi naa yangiya ubla rəi, ii yangiya tègrarəi gebən pa. ⁵Nok ii yangiya oosa rəiyi naa yanggiya ubla rəi aa yangiya tuksəi yi pa ko yangiya tegrarəi pa. ⁶Nok ri'ik kaa ri'gə ni uri i russən nakpa, ama a gau naa gɓaksa tok nok kamska zur. ⁷Nok iya i ri'gə i ruu geə naa tuks ai iya i bo'wakai bo ipunaa tuks⁸De' aa yangiya ulloi sei a kams zur a esə timr, a gɓaakən, a gau naa, meegəskəna kingka kweeka roo pa.⁹Daa Bill gapsaa nok baar sugun na ullol pa, ama noj kijnka kweeka Daa Yesso Kweebaazzə. ¹⁰Ura wer nok aaz nok koo apunaazengs koo apu rumroa gak naa ur. ¹¹Nok ri'ik wengrəsən zok ində te'ka sə i womp koo neeya ni n bo'rənnak.¹²È oorə, uriyangi meen mariya i kam toms ində te'kai naa iya i assən mu'ui Daarəi naa iya i geesənnai.¹³ Gə̱ə̱n è oorə issini diim sə i gɓaai wessawe nok tomsa iis, gamn naa iikənka ində te'ka.¹⁴ È zamən ii uriyangi, paarən iya i le' su'ui wengrəsin iya naa sənəm timləi, po'ən iya naa gɓamai, sə i bu'un timr ində te'ka yas.¹⁵Mazz kana gəs engka naa engku ində te'ka pa, ama koo benəya gəən naa go'num ində te'ka yas,¹⁶ zok na yagən koo benəya.¹⁷ Kai daa weerək pa koo benəya.¹⁸ iin usuko koo andeya, nok ri'ik iika Daa Billək, Kweebaaz Yesso rə.¹⁹Kai issə rumsa Billəs ²⁰Kai bə'es səərum, ²¹gɓàgən koo anya sə i de' ina wessan də paa. ²²mu'sun neta engkuroy yas.²³Daa Bill ura naa go'nummaz na neksən wessawe, sə rumsa iis, zengsa iis, naa zoka iik, kana gau naa wiirəka pa. Ubla Daa Yesso kweebaaz zakinakrə. ²⁴Ura naa se'summazzi ura derənnaz naa gə̱ə̱ ura bo'səkənaz.²⁵Uri yangi weerəsəne Bill.²⁶ De'eskənka uriyagi naa kangɓəmkaa rumsək. ²⁷N oorə Bill iirə paa, nok paka tombairək naa reks uriyangirə yas. ²⁸Go'num Daa Yesso kweebaaz na gau naa ii.

2 Thessalonians

Chapter 1

¹Bulus, Silas naa Timotaawus rekarə mariya i esə timr Billəi a Tasalonikai daa aazzə naa Yesso Kweebaazzə. ²Go'num na gau naa ii Bill daa aazzə naa Daa Yesso kweebaaz.³̀ E iisək Bill usseko koo benaya nok moi, uriyangi ina tooni eska timr iil pu bakrə nna gɓaaka koo neerəkya irə te' yas. ⁴Nok ee naa zuta aai è pag naa gɓam iirə paa nok iya i esə timr Billəirə te' nok ɓeska baar naa eska timr, ɓerka baara iilə yas. ⁵Ina anni uni sedaakumma bisa go'num ma Billəm, naa iika yeskən i dooton gwanta Billət, ura i ɓer baar nok ur az.⁶Nok Bill og go'num sə eska se'səm naa ee eya i ɓèsən baar ai. ⁷Nok iya i ɓer baar ai i kink enggəska naa ee iya i ɓesnin baar ai ubla Yesso getkən naa kubrubaiya ulloi gɓi'kəya gɓi'ey, naa ɓama ullom.⁸ Ra̱'a egəkrə te', gəsik rə iya i mee Bill pairə, naa iya i duu paka tingkak Daa aarəz Yesso rə pai.⁹I bǝrk baara ɓampal naa gə wo'gəski diga muuga Billərə naa gɓi'kəma ullom.¹⁰ Na zaa ublaa rookro iya ookapai i noosuku iya i esə timr Billə i bo'ik neta mesəm rət, ublaa ekiro nok i see i megəs ina è doosi an.¹¹Nok eki koo neeya pu weereək rə nok ii sə Billa érel na bo'ro i too derkaa eki, səna tok sən ina rəə i ii wessan na tomsa eska timləs naa gɓi'kəm. ¹²Nok sə ri'ra Daa aazəl sə nooszok iirə, iib bən naa ur, nok go'nimma Daa Billa aalləm naa Daa Yesso kweebaaz.

Chapter 2

¹Epu oorukəndə uri yangi paka zaka Daa aarəz Yesso kweebaazzə, naa tookənkaa aarə ullo mu' ²naa sundumi timtəya ii kaina lamya pa, zengsa iis kana ruu pa, koo nok rums koo pak ko rababaaza gə̱ə̱ keetə érəz, naa sundumə a ubla Daa Bill zakən ak pu ang.³Uza kana serəm ko Bilaa pak rəya pa. Na zaa, gwanza ruguska ulləz gɓə̀tik ezi.⁴ Ur umkeerəzi noos zura gwandəl az mu'us ina puna ri'ra Billəl ang, haa gau gwaaga Billək rə sə doogə boozi Bill.⁵I sundə bəllka i pin yam alpa allə i doosa neta at paya?⁶ ri'ak i meemen ina punaur ang nok sə kana gɓere diga bəlli go' dən pa.⁷ Nok ina sumsənan pu gɓə̀tikrə kaaka allə: sei dei ura ro'onnaz pii rək mu' naa ro'okna sei ublaa i esnuk.⁸Sə ura kaas bis ezi gɓə̀tik , Daa Yesso wo'suku naa pipsaa gwandə zokro, naa gɓerka ullok zakarə sə woosuku. ⁹Ura zak ulooz pu tomsa Setan es ppa, naa gɓi'kəm yas naa alamai naa neta mesərət song rət. ¹⁰Naa seerəme a go'num pini pai nok iya i wook ai, de' i ii gɓaaka kwekaa gɓaaka zemak pa i gɓisikən pak.¹¹Noka ri'ik sə Bill tomtikini meegəskəna pa iirə nok sə ina meegəs song. ¹²Sə i zeesəki bis, iya i esə timr pai i mu'us meegəskəna ina zeman sə zok yagi engkuro.¹³Ama koo benaya iisəm Bill useeko nok ii, uriyangiya Bill gɓaay ai nok Bill teegən diga ma'karə, nok neesəka rumsok rə naa iika irə zemak ,¹⁴ detən nok paka tingkak aarə nok sə i kine Daa aarəz Yesso Kweebaaz. ¹⁵Nok ri'ik uriyangi, sei i de' naa gɓam sə i keerə ina kubruskəna ang koona pakrə naa su' koo rababaazə.¹⁶Ri'ak Daa aaz Yesso Kweebaaz, naa Daa Billa aal ura gɓaaz sə ina esaa gɓopsəka timr wessal naa eska timra wessal go'numma ullom rə. ¹⁷Naa gɓopsəsən timr səna wemgrəsən zok, koo tomsa passiya naa pak.

Chapter 3

¹Ri'ak uri yangi, weerə nok paka daa rək na ree mu' səna noos zok ni pu iik, ²naa gɓak timr iya i go'pai naa mariya iya naa zammai ii yas zi ipu naa rums pa.³Nok Daa go'gon ur wengrəskən sə zo'on rumsa go'passi.⁴È puna kweeka Daa erə timlə nok ii, iibən səna go'ro ina ree mu'ka naa go'ka neta doosən ina go'rət. ⁵Daa ona go'rus timtəya iiy, sə i kaa bill naa tabsəka timra Kweebaazəl.⁶Nopk ri'ak uri yangi è pui doosukəndə naa rira Daa aaz Yesso Kweebaazəl uri yangi keesən zuta iit, sə i ri'gə ri'gəta i kwee érət pa. ⁷Ii bən i meemen ni ika gwegrənak è yiig zu'teya ey ni worbai i ri'gətək pa. ⁸Gə̱ è regə kowa mazzeu kotto pa, è kam toms tuks naa ubla noka è mu'sukənnak pa. ⁹Nok gəə epuna gɓam pa, ama noka è ri'gəskən zu'teya ei sə i gwegrə érə.¹⁰Nok bo'ta èpuna naa ii è doosən engə, pat ura kam toms paz ka'ina esu rek pa. ¹¹È gee uri i ri'gə kotto i kam koo una pa iya i todo zuk zuk. ¹²Nok ri'ik ərim mariya eyi epu doosəkirə, sə epu dinsəki to'ro naa ri'ra Daa Yesso Kwewebaazzəl ina kam toms naa gɓaksəka zur, səna rəg koowa ewi.¹³Nok ri'ik uri yangi ka'i ke̱e̱s timra iil, timra go'ruka neta oomittə pa,¹⁴ koo neya duu paka rababaazə aspa ina gɓaksu tokrə, ka'i tookən naa ur pa sə zok na buru. ¹⁵Ama ka'i pe'eu um keerə pa dinsunu to̱ ni zeezak.¹⁶Nok ri' Daa gonum rəz na esən go'num koo bənaya naa koo araya, Daa na gau naa ii.¹⁷ De'sikaa miik kaa ak, Bulus, naa na'a miiy uni gau alamaa miiz kalan rababaazza i biiwaz. ¹⁸Go'numma Daa Yesso Kweebaaz na gau nasa ii ini pat, (na gau ri')

1 Timothy

Chapter 1

¹Bulus, manzoo Kweebaaz Yeeso rəz no̱k do̱o̱kaa Billək ura kwe̱e̱yaz Dangwanz Yeeso rə ura a de'esnu timr az. ²Rekarə Timoti rə waza miirə zəma eska timləz: Go'nəm, yirku naa gabta wessat diga Daa Billə naa Kweebaaz Yeeso Dangwanza aaz.³Ni n doosnak a bo'rənak, n ri'gəkən Makadoniya ak minge, gamn Afisa no̱k sə a doosə ii uri kaina kubrusən una ɓəs pa. ⁴Kaina laas wakatiya iiz geeka səirə naa ge'sa ɓampas, neta eti kamtə kan sinəm, to̱o̱ aka kamtə po'ka to̱msa Billəssə rekarə mu'uk, no̱k eska timr.⁵Go'ka bissək uki gbaaka diga timra oomillə, naa sundumiya wessai naa gəbən eska timra wessal. ⁶Mari uri i yerpu diga bilaa oomikrə sə i duu pangna zukan. ⁷I ii gakpa lamiya bissəi, ama i me̱e̱ ina pu dookrən pa koo ina i de'en paan. ⁸Ama a me̱e̱men bis bo go'gon ina kamən toms ni dookai i dook.⁹A me̱e̱men ina an, bis no̱k maza pu wessaz pa, ama no̱k iya i duu dookai pai, naa iya í ru'gus marí, naa iya í duu Bil pai, naa hakkei ai, naa iya ipu na Bil pai, naa iya i doorə səəra pangnai. I kamtə bis no̱k iya i iu dai naa maiyai, naa iya i iu zurai. ¹⁰No̱k kima ki'ei, naa iya i kisən yara marii, naa iya i ruurə mari sə i kami senurəi, naa songbai, naa iya i de'sə songbai, naa kala neta pu ke̱e̱rəssə na dookaa oomik. ¹¹Dookaa ak no̱k gbi'kəma paka tingka Billəkrə eki a naa sə'səmak, a í ese amaanak.¹²Npu iisək Kweebaaz Yeeso Daa aaz useeko rə, ura wengrəsəz, no̱k kweeye pu mii waza wessaz sə tosə tomteya ullləirə. ¹³Ninka mii maza n pag səəra pakazzi, ura ɓəs mari baaraz, sə ruusə mari, ama naa ri'ik tele i okse yirku no̱k n bo'rə me̱e̱ka miikrə pa naa eska timlə pa. ¹⁴Ama go'nəma Daa Billəm tiitə miirə naa eska timr, naa gbaakaa pu Kweebaaz Yeesorək.¹⁵Paka tingka ak a duuka rəkki, reksapu koo neeya na kwe̱e̱, səna doo bonge Yeeso Kweebaaz zaa dəllə no̱k kweeka mariya naa hakkei ai, iirə te' boo miizi n laa ves. ¹⁶No̱k ri'ikki sə n kinə kweeka, no̱k miirəzi mii a seenzaz, ina yii ɓeska baara Yeeso Kweebaazzəl. Bo'rə ri'erizi sə mina gau ina yiikarən iya i esək timr rekarə zəngsa ɓampassə. ¹⁷Ri'ak, Gwanza zooraləz ura wər paz, ura sumsənzaz, Billa gwan mulol naa gbi'kəmal, naa nooska, na gau ullə ting-ting. Na gau ri'.¹⁸Npu esək dooka akrə moorə, waza miiz, Timoti, n bo'rə ri'eri no̱k min n doo ina bo'rəmkpa na moon, no̱k a torpu ya'ama oomimrə. ¹⁹Bo'om ri'eri no̱k sə a gau naa eska timr naa sundumeya wessai. Mari uri i mu'us ke'ka to' ina enirə sə i dàà eska timra iil. ²⁰Ni Himunayus naa Iskandari, iya n esi səərbaazai no̱k sə ina dinsi to' ina kubrə mu'uska səəra pak.

Chapter 2

¹No̱ka ri'ik Ma'karə, npu oorəkrə ina oorə na we̱e̱rək, naa oorək no̱k mari yas, naa iika usuko ina bo'rə ri'eri no̱k mari yas. ²No̱k gwani na iya naa gwant ai yas, no̱k sə a gau gabta wessat, naa gabta kamska zur na gabta Billəttə te' naa gbi'kəm. ³Ri'eri go'gon ina kweekarənni Billə naa kweebaaza aazə. ⁴N ii mari yas ina gbisə, sə ina reks naa me̱e̱kaa zəmak.⁵No̱k Bil pu mulo, ura de' aarə te'ez gə pu muzo, Bil naa maz Maza ezi uzi Kweebaaz Yeeso. ⁶Esə zura gwandəl no̱k dopska mari tele, no̱k seedaakum zoora allə. ⁷Noka ri'eki, sə min naa zura mindəl i tosə mina gau manzo sə mina doo paka tingkak. N doo zəma. N bo'rə songbi pa, miya n kubrusən menkizzi zəma naa sera Billəl.⁸No̱kka ri'ikki, n ii yara mari koo araya ina weerə sə ina təg nata ookapat paa naa suksa baar koo sinəm pa. ⁹Ri'erizi bən, n ii kita ki' ina tə' yaləna to̱o̱n, naa kima to̱o̱m naa kankpa zur. Kaina gau naa sikkpa suka naa kangeeri, naa bileya suktiniyai naa yaləna goman pa. ¹⁰N ii ina pə'rə zongn naa yaləna to̱o̱ kita ki'a i gau gabta Billəttəi tomteya wessai rəi.¹¹Kita kiiz na kubrə kamska zok naa təka zur pa koo andəya. ¹²N iisə ara kita kiiz kubruskən koo naa yii gbi'kəm yara mazzə paa pa, ama na gau naa kamska zok.¹³Adamuzi i ma' go'tuku, sə Hauwa'u. ¹⁴I səərə Adamuzi pa ama kita kiizi i səəru hakkeirə. ¹⁵Koo naa ri'ik, i kweeku no̱k dingka yangi, ina ree mu' naa eska timr naa gbaaka, naa gabta ookapat, naa kamska timr.

Chapter 3

¹Paka i doo ak a zəmaki: Uza na ii gakkpa gbi'zəz iya i esə timr airə, iisapu tomsa oomis. ²Noka ri'ik ura gbi'zaz iya i esə timr airə na nee zura gwandəl. Nau gau maza kiiz muzəz. Na gau maza kams zuraz naa maza ɓəs baaraz, maza ke' to'oz, maza kwee mara giniz. Doolezi na gau maza le' kubruskənaz. ³Kana gau maza bo' wakaz pa, koo maza mu'us pakaz pa, no̱ka ri'ik, na gau maza naa ɓəska baaraz naa gabta wessat. Gakp maza ii weesaz pa.⁴Doolezi na le' kamkpa gwaaga gwandək wessa, yangiya ulləi ina noosu na eska gbi'kəm tele. ⁵Maz na le' kamkpa gwaaga ullək pa, bo'ok riga sə ka le' kamkpa mariya i esə timr Billəi ya?⁶To̱o̱ ka gau maza pu' na' pəzzaz pa, no̱k sə kana ɗungs kur naa təka zur pa, no̱k sə kana kasə irəm bissa i zeesə səərəbaazaz sə pa. ⁷To̱o̱ na gau naa dooka wessak mariya i esə timr pairə, no̱k sə kana kasə dəgsa zullə te' na təra səərəbaazəkrə pa.⁸Ri'erizi bən Dikonii ina gau na goosa go'os, iya naa dangkaam pai. Kaina gau iya i bo' wak ai pa, koo mariya na sutun baarai pa. ⁹Ina gau mariya i yii eska timr zemai, naa mariya naa sundumeya wessai yai. ¹⁰Go'gon ina riyi zanga, ina gə ma' toms no̱k ipuna ne̱e̱ka zur.¹¹Ri'erizi bən kita ki' ina gau naa goosa go'os. To̱o̱ kaina gau ni mariya naa sukumei ak pa. Ama ina gau iya i kweesi pakai naa iya i kams zurai koo andəya. ¹²Doolezi dikonii ina gau mariya naa kiiz muzo mu'ui, sə ina gbaa yangiya ii naa gwaama iim. ¹³Iya i bo'rə hidima wessai i kink de'ka naa gbam naa eska timra pu Yeeso Kweebaazəllə.¹⁴Npu biiska neta attə, naa sundumeya zakarə moorəi naa lo'kapa. ¹⁵Ama mina lo'tə npu biiskarə no̱k sə a me̱e̱ ni a ri'gəskən tomteya moorəi gwaaga Billək rə, uki ikiliisiya Billa naa zəngsal, de'səz naa po'kaa zemak.¹⁶Ina sinəm renni pa i yii bonge nooska Billa aal zəmazi naa gbi'kəm,"Gbəttə zura ulləl zokrə roo, Rums neksupu, malaikai í ogu, í ri'gən paka ullək menkirə te' tele, dəl esə timr ullə, sə í pe'su paari ara gbi'kakrə."

Chapter 4

¹No̱k ri'ik Rums doosapu kaaka allə bonge, zoora ɓapsarəl mari uri i daak eska timra iil sə i gən sundumeya ii rumsa səərəmerəssə na kubruskəna mairək, ²songb rə roo, naa dankaamrə, sundumeya ii i wengsək.³Ii i ro'kən kiim naa kwe̱e̱ka rekaa Billə go'tək no̱k sə ina mar na iika usuko iya i esə timr airə te' na iya i me̱e̱ zəmai. ⁴No̱k ina Bil bo'rən yas pu wessa. No̱k ina kwee naa iika usuko tele, to̱o̱ aka mu'us pa. ⁵No̱k i bukutəpu naa paka Billək naa weerək.⁶Mona sundəsun uriyangi neta at, a gakp senza wessaz Yeeso Kweebaazə, no̱k i woma wonzi paka eska timlə zəmak naa kubruskənaa a duu wessak. ⁷Ama mu'sum pangna zukan a kita ki' a dooriyai i iin. Gobtəra ri'il, doksəm zura mol duuka Billə. ⁸No̱ka ri'ik dokska zok go'gon topa ama dokska zur duuka Billə go'gon koo andəya, no̱k ina Bil doo bo eskaan zoora rikakal naa a zakallə.⁹Paka ak go'gon kweekarə reksapu ika kwee yas. ¹⁰Ina bo'rə sə epu kamkpən tomse ketan, no̱k apu naa de'eska timr Billa naa zəngsallə, ura kees mari yasaz, musamman iya i esə timrai.¹¹Doom paka ak sə gə a kubrusən neta at. ¹²Ka ii sə koo neeya na sáá gbams moos pa. Gobtəra ri'il, gamn ina kubrukarən mariya i duu Bil airə tele: pakrə, goosə, iikənka, ura i kwe̱e̱su pak as naa riisəm. ¹³Mina gə zaa, yaksən zok zangəkarə, naa dooka paka Billək, na kubruskəna.¹⁴Ka yer esəka i esa anabchirək pa, ara dooniya ikiliisiyarəi i saasəna nat moorə paak. ¹⁵Gbaam gban neta at, de'səm zok roo no̱k sə a gau me̱e̱nzəz marirə mu'ka. ¹⁶Gbaam zura mondəl na ina a kubrusənan rəm mu' nettirə roo. No̱k sə a kees zura mondəl naa iya ipu ge̱e̱ka rəi.

Chapter 5

¹Ka yengsə do̱o̱ns pa. No̱ka ri'ik, doosnu pak ni daak. Do̱o̱sən yanga gbami ni uriyangik. ²Doosən kita ki'a dooriyai pak ni maiya moozak, yanga kita ki' ni watkiwii naa riisəmrə roo telek.³Noosən tuukì, tuukiya zəmai. ⁴Ama tuukuza puna yangiz koo yanga domdawai, ina ma' yiika ni i nooskən zeeuwa gwanirəu wak. Ina geesən do̱'ga mariya ii, no̱k uni ina Bil geen tingtəmam.⁵No̱k tuukuzza zəmaz apu gwan muzəz, na de'es timra ulləl Billə. Koo bənaya pu oorəkrə naa weerək tuks naa ubla. ⁶Ama, kitakiiza ii gabta tingnəmrət wərpu, koo no̱ka punaa zəngsak.⁷Do̱o̱m paka Billək neta attə, no̱k sə kaina gau iya doo paka go'pak iirə páá pai.⁸Ama maza le' bo'oska zeeuwa ulləu unapaz, musamman mariya gwandə gwa'ai, sinpu eska timr, dikka ura me̱e̱ Bil paz na ur.⁹Ina ge' kita kiiza tuukuza reksapu wi' zu' taarəz, kita kiiza ya'az muzəz. ¹⁰Ina meeu naa tomteya ullə wessai, koo le'ka kamkpa yangiya ulləirə, koo naa kweekwen mara gini, koo neksə mariya i esə timrai dəntai, koo ura po' mariya i ɓəsi baarai, koo ura wo̱rpaz bo'ka tomteya oomii rəi tele.¹¹Ama tuukiya i do̱'gə pai, kaina ge' zok pa, no̱k ina kasə winkaa zokrək a gau keerəssəs Kweebaazə, i iik in kiim. ¹²Bilaa ekirəzi sə i toogəsə zuta gwanirət bilətta yaakarət, no̱k i laksapu dokskaa iirə seenzaz. ¹³I keesapu naa go̱o̱sa wo̱rurəs, i duu gwaam gwaam. I gau gabta wo̱rurətti kotto pa. Ama i gau dangkaamei yi, naa iya doorə pangna to̱o̱yi pandəi, iya i bo'rə ina to̱o̱ ika bo'rə pan i doo ina go'pan.¹⁴N ii tuukiya i do'gə pai ina ree kiimrə, sə ina dingə yangi, sə ina kam gwaak, no̱k ka esə səərəbaaz bila dookə paka go'pak enkurək aarə kamkpa tomtiya i go'pairə paa. ¹⁵No̱ka ri'ik uri yerapu duuka səərəbaazə. ¹⁶Kita kiiz uza ura naa eska timraz na punaa tuuki sei na po'i, no̱k sə toms kana daksə mariya i esə timr Billəirə pa, no̱k iya i esə timr Billəirə ina po' tuukiya zəmai.¹⁷Kala doonza ikiliisiya rəz ura pu tomsə wessa, esnu gbi'kəm wessa we', musamman iya i bo'rə wa'azi naa kubruskənaz. ¹⁸No̱k rababaaz doo bonge,''Kaa doksə negəza baakrəz su' zoora pu su'kun koourə allə pa,'' gə ''Ura bo'rə tomsaz kink kin toksaa ullək.''¹⁹Kaa kwee zagəm do̱o̱nirə paa pa. Sei ina kinə seedaakui ittikə koo taarəkə. ²⁰Bi'səm iya naa hakkei ai marirə mu' no̱k sə ser na kam iya i seetəi.²¹Npu dooskarə Billə mu' na Kweebaaz Yeeso rə, naa malaikaiya i i teegəi, duum dookaiya ai ka gau naa suksa baar na bo'ka una na yiika be'səm pa. ²²Kaa gbakə saasəska uza nat pa. Kaa tor hakkeiya uza rəirə pa. Zo'om zura mool ookapa.²³Kaa ree mu' naa bo'ka maam pa. Ama gobtəra ri'il, bo'om maama inabirəm topa no̱k baara mol naa kunta moorət. ²⁴Hakkeiya urirəl ipu kaaka allə, i assəni pu mu'ka ar bissə. Ama uri hakkeiya ii pu duukirə sa'ka. ²⁵Ri'eri bən, ii uri tomteya iirə wessai ipu kaaka allə, ama uri gə i sumsək zok pa.

Chapter 6

¹Seniya ipu senurə dii ina gwenə dangwaniya ii i to̱o̱ton eska gbi'kəm tele. Ina bo'rə ri'eri no̱k bo'ta sə i laas riira Billəl, naa kubruskənaa ullək. ²Seeniya dangwaniya ii mariya i esə timraiyi kaina səyi pa no̱k ii uriyangiya ii yi. Gobtəra riil, ina bo'si to̱ms naa wəru pa. No̱k dangwaniya i regən tomsa iisai, mariya i esə timr naa iya i iikən aiyi. Kubrusən gə a yii neta at.³Na gau uza na kubrusən una som sə gə na mu'us kweeka kubruskəna zəmak, waato paka Dangwanz Yeeso Kweebaazzək. Kwe'kən kwen ni i kween kubruskəna Billə pak. ⁴Maza ezi ura təg zur azzi gə mee una pa. Goptəra ri'il, punaa dingkənka naa sinəm pagrəmrə paa. Pagrəma emi kamtək kan keerəs, naa ruuska ro'or, naa də'kənka, naa sundumeya engkurəi. ⁵Naa geekənka pa marirə te' iya ipunaa sundumeya oomi pai. I daapu bilaa zəmak. I sundə bonge nooska Bil bilaa kinka zaudirəkki.⁶Ri'ak duuka Bil naa de'eska timr baksizi gbi'zəz. ⁷No̱k a zan koo una dəllə pa, a le'ek keeka na koo una pa. ⁸Goptəra ri'il reka naa yalən na daksa.⁹Ri'ak iya i laa ina na'rənai i torton ɓasurə, tərarə. I tor ton neta mə'əm rəttə naa winsa go'pak, naa kala ina tos mari sə i kasə hakkeirə naa wo'ka. ¹⁰No̱k iika wees, uki gidaa enkuwa koo andəyak. Mari uri no̱k laaka wees sə i kebs eska timra iilə, sə i goptə zura gwanirəl baar gomt gənŋa.¹¹Ama moo, maza Billəz, keem neta attə te' duum ina wessan, duuka Bil, kweeka pak, gbaaka, ɓeska baar, na tiska zur. ¹²Yaam yaara wessat eska timlə, kam zəngsa ɓampas i dennas a enirəzi sə a esə seedaakum, seedaakuirə gənŋa ina pu wessandə pa.¹³Npu dooska ina andə Billə mu, ura ɓiis net telez, naa Kweebaaz Yeesorə mu', ura doosə Bilatus Baabunti ina zəmanaz. ¹⁴Duum dookai wessa we', kaa bo'rə ina go'panpa, haa getkaa Dangwanza aaz Yeeso Kweebaaz gətkənakrə.¹⁵Bil Yiik gbətkaa ullək zoora wessallə, Bil, ura naa sə'səmaz ura gwan muzo na gbi'kəmaz, Gwanza pu gwantəz, Daa Bil ura pu gwantəz. ¹⁶Gwan muzo zi ura wərk paz, ura gau oosa maz le' səəka roo pakrə, ura ogəz pipa, ko ura gwenkus pipa. Gbi'kəm na gbama ɓampam na gau ullə. Na gau ri.¹⁷Doosəm mariya naa na'ai dəllə te'ei kaina təg zur pa, kaina de'es timteya ii zaudiya ɓamazzə pa. Noka ri'ik, ina de'es timteya ii Billə. Ura esaa zaudiya zəmaz no̱k geeka tingnəma aam. ¹⁸Doosəmi ina bo'rə ina wessan ina gau na gbam bo'ka tomteya oomii, ina gau iya i fas na' esəkrəi. ¹⁹Ri'zi sə i de'sək zuta gwanirət kurkaa wessat ina zakandə. No̱k sə ina kwee zəngsa wessat.²⁰Timoti, təgsəm ina i esan, kaa səəsə paka mə'əmrək naa sinəma geekənka pipamrə ina der me̱e̱ka songbrəm. ²¹Mari uri i doo neta eti no̱k i kepsapu eska timlirə. Go'num na gau naa ii.

2 Timothy

Chapter 1

¹Bulus, manzo Yeeso Kweebaazəz naa iika Billək, nok alkawalla zəngsəz apu Yeeso Kweebaazəz, ²rekarə Timoti, waza gbaanzaz: go'num, naa yirku, naa gabta wessat diga Daa Billə naa Kweebaaz Yeeso Daa aaz.³N iisə Bill usuko, ura n noosúz diga do̱'ga mariya miirə, naa sundumiya wessai, ni n sundəna weerəka Billa miiləkrə koo bənaya tuks naa ublak. ⁴Zoka n sundən naa me̱e̱ma moomak, n ii okà, sə n gau naa yaksa zok wessa. ⁵Í ɗe'essə timr naa eska timra moorə zəmazə', keetə diga babaa mooz Loyis naa maiya mooz Afiniki, gəbən, n me̱e̱ pu moorə.⁶Nok a anni uki bo'rə sə n sundusəna naa esəka Billək moorə nok yiika na'a mii moorə. ⁷Nok Bil esaa rumsa selləs pa, ama a gbi'kəmrəz naa kamska zur.⁸Noka ri'ik zur kana dəga eska seedaakum Dangwanza aazə pa, koo mii Bulus, pursunaaza ulləz. Gobtəra ri'il, gamn zo'kaa ɓərka baalək paka tingkakrə no̱k gbi'kəma Billəm. ⁹Billi keesaa sə deraa naa derkaa oomik. Bo'rə ri', nok tomsa aas pa, ama nok iika ullək na gə go'numa ulləm. Esaa neta at no̱k Kweebaaz Yeeso diga dəl má'pa. ¹⁰Ama ri'ak kweeka Billək yiipu zok no̱k gbətkaa Keesbaaz Kweebaaz Yeeso rəz. Kweebaazzi kamtə ɓamna wərkrək gə kamtə zəngsa ɓampas oosa gɓə'tə diga paka tingkakrək. ¹¹No̱ka anni, i teege no̱k ura bo'ok wa'azi, manzo, naa lamz rekarə menkirə.¹²No̱k a anni sə n ɓer baar no̱k neta at. Ama zur dəge pa, no̱k n meesapu ura n esə timr ulləz. Gə n me̱e̱men punaa gbi'kəma de'sək ina n esun haa rekarə ublaa ekirə. ¹³Gbaksəm riika wessak pagna a geeti miirəi, no̱k eska timlə naa gbaaka apu Kweebaaz Yeeso rək. ¹⁴Ina wessa Bil esan, gbaam Rumsa Billə gau aarəssə.¹⁵A me̱e̱men, iya ipu gamnarə Asiyai yas i yesepu kə́l. Ɓaara roolo Fizalas naa Harmazaanas ipu roo. ¹⁶Daa Bil na oksə zeeuwa Onisifaaras yirku, no̱k pu po'kerə koo benaya gə zur dəgu naa do̱kaa miik pursinarə pa. ¹⁷Gobtəra ri'il, zoora pin Romanak, laaye wessawe', gə kinə. ¹⁸Daa Bil na yiisu yirkuwa ulləu ublaa ekirə. Bilətta po'net tele buta Afisusattə, i me̱e̱men bo wessa.

Chapter 2

¹Noka ri'ik moo, waza miiz, de'səm zok go'numa pu Kweebaaz Yeeso rəmrə. ²Neta a gee miirə seedakui gənɲarə mu' dəngsəm mariya wessa í le'ek sə í kubrursən urik gəbən ai.³De'səm zok naa ɓərka baar naa miil, ni sooja oomiz Yeeso Kweebaazəz. ⁴ Soozeza pu to̱mso sə íg zur neta dəlləttə sə yags do̱nza ulləz zokaz piipa. ⁵ Ri'zi bən, gə ura pu gbəsəma nomrəmrə sə í bopsuku meetuwallaz piipa, sei na ɓamsapu duuka dookaiya i gapsii gbəssəmmirəi.⁶To̱o̱to̱n baabaaza kam toms go'sumaz ma'ak pe'ka renteya ullə baakrəi. ⁷Gennəm sundumi ina n doosa andə paa, no̱k Daa Bil eska en meegəskəna koo andəya tele.⁸Sundum naa Yeeso Kweebaaz, zeeuwa Dauda rəlləz, ura i ruusu diga roobaamrəz, a anni wa'aziya miirə paka tingkak rəz. ⁹Ura n ɓer baar haa kam sə i dogə ni keekəzak. Ama paka Billək dogo zok pa. ¹⁰No̱k ri'ik n ɓəs baar naa neta at no̱k íya í teegíí, No̱k ííma ína kinə kweekaa Yeeso Kweebaazək, naa nooska ting ting.¹¹Paka ak a zəmakki: "Ana wər yam naa úr, a ruuk yam. ¹²Ana ɓəs baar, a gakp gwant naa ur. Ana sinnu ur bən sinkənaa.¹³ Ana gau naa eska timr pa, ur gakp naa eska timr koo benaya, no̱k ur sinkən zura gwandəl pa."¹⁴Ɗe'esimi ɗen timr neta attə koo bənaya. Dingsəmi to' Billə mu'ka no̱k sə kaina sinkən pangdə paa pa. No̱k a eni pu zuk pu unarə pa. No̱k wo'sək won iya i geei. ¹⁵Yaam sə a yii zura mool Billə mu' maza wessaz, no̱k ura kam tomsaz punaa ina dəgsa zullən pa, ura kubrusən paka zəmak.¹⁶Daam pagna zukan sə le'kən duuka paka Billəkan. ¹⁷Paka íík gbərk koo araya ni kunuwa wo'səu wak. Íírə te'ka Himinayus naa Filitus. ¹⁸Mariya eyi i kéés paka zəmakrə. Í doosapu bonge ruukaa roobaairək bo'rumsapu. Sə í gbaagəs eska timra uri rəl.¹⁹Naa ri'ik, kurka womra Billəl naa gbamak de'sapu, punaa bi'ka na'a ai: "Daa Bil me̱e̱men iya ipu ulləi'' gəbən ''Gə maza na der riira Billəl az tele doolezi gakp sə markən naa neta go'pat." ²⁰Gwaaga maza naa na'azzək, neta azurfa naa kangeerizi kotto pa. Bən neta yi'intat naa wómtat pii. Uri no̱k tomsa wessas, uri boo no̱k to̱msa go'pas. ²¹Uza na nekasapu zura gwandəl no̱k neta go'pat, ur bən ura go'ozzi. Í de'su ɓes, no̱k net tomsa daa naa gwaagazzə, gagbəs zok no̱k to̱msa wessas.²²Geemgen naa wingkaa yangrəm rək, laam go'num, eska timr, gbaaka, naa gapta wessat naa íya í der riira Daa Billəl diga timra wessallə. ²³Ama mu'sum dessa mə'əmrəs, no̱k a me̱e̱men kamtəkan sinəm.²⁴Senza Daa Billəz to̱o̱ ara ka gwakənak pa. Gobtəra ri'ik gakp wessa naa koo neya tele, na le' kubruskəna, naa ɓəska baar. ²⁵Doolezi naa tiiska zur sə kubruskən íya í sinnui. Ləəgə Bil ra'səski nok me̱e̱kaa zəmakrə. ²⁶I keesək zura íí diga təraa seetan dəkrə, de səərəsipu sə í kam tomsa ullə íís.

Chapter 3

¹Ama me̱e̱m neta at: ru'a dəl ɓamnarəi ɓərka baar piik go'ma go. ²No̱k mari í iik zu'teya gwnirəi, íya í íí weesai, nooska zur, səəra pagn, íya naa timra oopalai, íya í ke'sə úri to' pai, íya í íí usuko pai, iya naa riisəm pai. ³Í gakp íya naa gbaaka oomiik pai, íya naa timra wiilalai, íya í doo paka go'pak, íya í kam zur pai, íya í íí ro'or ai, íya í íí ina wessan pai. ⁴Í gakp íya í yingə marii, íya naa wengka zurai, íya í noos zurai, íya í íí neta dəllət sə ar iika Billai.⁵Í goo mariya í no̱o̱s Billai, ama i sin sin gbi'kəma ulləm. Kai duu go̱o̱sa mariya ri'eirəs pa. ⁶Nok uri íírə te' mariya í todə gwaam sə í səərə kita ki'a í ɓə'pai. Kita ki'a ri'eyi í toogus ton do̱o̱rapa hakkei. Í kéé bila nok neta dəllə soma'so. ⁷Kita ki'a ai Koo bənaya ipu kubrukrə, ama kink me̱e̱ka meegəskəna zəmak rə pa.⁸Ni Yanisu naa Yambirisu i rúúsən Muusarək. Riizi bən lamiya songbrəi i mu'sən zəmak. Ii mariya í yáápu sundumeya iirəirə. Iya naa eska timra songbrəi. ⁹Ama í rek mu' pa. No̱k mə'ma iim gbətək gbən kaka allə marirə mu' ni gwan mariya eyi yak.¹⁰Ama moo, a duupu kubruskəna miik, naa bo'kaa miik, naa iika miik, na eska timra mil, naa ɓəska baara mil, naa gbaaka miik, ¹¹Ɓərka baara miil, naa ɓasu a miu, naa irəm neta okse miit Antaakiya, naa Ikoniya, naa Listira. N ɓəs baar. Neta etirə tele, sə Daa Bil keese. ¹²Iya i ii gakkpa mariya wessai tele Yeeso Kweebaazə i ɓəski ɓən baar. ¹³Ama enkabai naa iya i bo'rə neta go'patai i rek mu' naa engku. I yaasək uri bilaa wessakrə. Ii naa zura gwanirəl i yaapu bila.¹⁴Ama moo de'em neta a me̱e̱gəsaputtə sə a esə timr paa naa gbam. No̱k a me̱e̱men ura a kubrə ulləz. ¹⁵A me̱e̱men diga zoora a piin waizəzak a me̱e̱sapu paka biisənka neegummak. A anni me̱e̱gəskəna ɓesak no̱k kweeka rekarə eska timra moolə Yeeso Kweebaazə.¹⁶Kala paka rababaaza Billəzzək keetə diga Billəzi. Go'gon kubruskəna rə, gə biskarə, gə zeesəska pakrə, naa go'ruskarə, naa kubruskənaa wessakrə. ¹⁷Pu ri'eri no̱k senza Billəz gapsapu wessa we', naa gekkpa kala tomsa pu oomissə.

Chapter 4

¹Npu eska dooka az Billə mu' naa Kweebaaz Yeeso, ura zeesək bis iya i wərai rə na iya naa zəngsai, no̱k gbətkaa ullək naa gwanta ullət. ²Gamn naa gepsəm sə a doo paka Billək, koo naa tingra koo naa tingra pa, bi'im, le'num, leerəsəm, naa ɓəska baar naa kubruskəna yas.³Ru' ípu zakrə ara mari í ɓəskən baar kubruskənaa oomoikrə pa. Gobtəra ri'ik, í toogəska lamiya í dooski ína í íí geekanan. ⁴Í ke'ək to' gongarə pa, í ke'ek to' səiya zukkairə. ⁵Ama moo, gbopsum timr koo andəya yas. Ɓəsəm baar; kam tomsa paka tingkakrə yi'səm tomsa moos.⁶Miigə ri'ak n keepu bila. Dənna ɓəəkaa miikrən rektəpu. ⁷N yaasapu yaara oomit n ɓamsapu noma miim, n kampu eska timr. ⁸Í de'essə pu meetuwalla go'num rəz, a Daa Bill zeezba bissə eskeu ublaa rookroz, mii kotto pa ama na iya i ii oka gbətkaa ulləkai.⁹Yaam a zaa mirə naa gbaku. ¹⁰No̱k Dimas daaye pu. No̱k iika dəllək daaye pu, ri'gə Tassalonika. Karaska boo ri'gə Galatiya, Titus bo ri'gə dəlla Dalmatiyallə.¹¹Luka zi kotto epu yam. Pe'təm Markus sə i zaa yam, nok go'se gon to̱msə. ¹²Tikiikus boo n tòmu pu Afisus. ¹³Mona pu zakrə, kweetə yaluwa gbə'karə n daatə Karbuusarə na'rə Tarwaasa au, naa rababai, na gə wongna naa biit am¹⁴Iskandari tibaaza ne̱t suktənsəz bo̱'se e̱nku tekta pa. Ama Daa Bil faasku fan tomsa ullə go'rəssə. ¹⁵Moo bən tərmu tən, no̱k íi paŋna een pa dii. ¹⁶N see n keesən zura miilak, ura de'serəz pii pa. Gobtəra ri'ik, koo ne̱e̱ya i daye. Kaina ge' inan iirə paa pa.¹⁷Ama Daa Bil de'serə, sə gə po'e no̱k diga miirə zi dooka paka tingkak na yi'is zok, sə menki yas ina gee. Gbise kəəzə su'rə. ¹⁸Daa Bil gbiske diga tomteya e̱nkurəirə, sə gə ne̱e̱ke, sə kamkpe gwanta ullə paarittə. Nooska naa gau ullə ting ting. Na gau ri'.¹⁹Də'səme Biriskila, naa Akila, naa mariya Onisifarassə gwa'ai.²⁰ Arastas piti Koranti. Taforimas boo n datu pu kunzuz Militas, ²¹Yaam a zaa niig nagə zaa. Aubulus pu də'əskarə naa Budis, naa Linas, naa Kalaudiya, naa uriyangi yas. ²² Daa Bil na gau naa rumsa mo̱o̱s. Go'num na gau naa mo̱o̱ ii.

Titus

Chapter 1

¹Bulus se̱nza Billəz naa manzo a Yeeso kweebaazəz nok iya esə timr mariya Bil te̱e̱gii naa me̱e̱ka zəmak na iika gapta Billəttə te',²naa iya i de'es timr zəngsa ɓampa Billəssəi, iya pag songb pai, bo'si alkawal diga zo̱o̱ra do̱o̱ləi. ³Gbəttə paka ullə esə mina dook. N bo'rək naa dookaa Bil kweebaaza aazzək.⁴Rekarə Titus waza zəma eska timra aalləz, go'nəm naa gapta wessat diga Daa Billa aallə naa kweebaaza aaz Yeeso ura kweekaaz.⁵ No̱ka riiki sə n daata Kariita no̱k sə a ɓams tomsa yiis zok pas, sə a te̱e̱gə do̱o̱ni dermeya gbi'ki airə ni n doosnak.⁶Doolezi Doonz na gau ura i doo ina go'pan ullə paa paz, Ya'za kiiz muzəz, naa yangiya wessai iya i də'ni ke̱e̱ku koo i kams zur pai pa.⁷ To̱o̱ ton doonza iya i duu Bil airəz na gbi'kəma ulləm gbaaka gwaga Billəkrəm, na gau ura bo'rə ina go'pan paz. kana gau maza pag pagn zuk zukaz pa koo maza ɓəs baar paz. Kana gbakə suksa baaraz pas, ko bo'̱baaz, ko ro̱'baaz ko sutun baare.⁸Gobtəra ri'ik na gau maza kwe̱e̱ mara ginis, ura ii ina wessannaz. Na gau maza naa go̱'nummaz, maza naa sundumez, maza kams zuraz.⁹ Maza kam paka i kubrusunuk ɗenɗennaz nok səna we̱ngrəs uri naa kubruskənaa wessak səna go'rəs iya mu'sui.¹⁰Nok iya i kwee pak pai ipu gənga, gon mariya i nabsapuirə te'ka pakrəma iim a zukammi. I səərə sə i yaas mari. ¹¹Zəmazi i to̱o̱ton ro'kənarə nok i kubrusən ina to̱o̱ kubrəskənarə pan, not baksiya dəksa zulləz sə i gbans zeeu yas.¹²Uza muzə iirə te'ka, ur maza naa ɓe'ruwazzi, doo bonge, "Kiraawai mariya i rumgbo songbeiyi, iya i lapu laatərai, do'neta go'pat, wo̱ri naa sutum baarei. ¹³Paka eki pu wessa, nok riik go̱'rəsni sə i kinə eska timra wessal. ¹⁴Kaa gən timra mo̱o̱l səiya Yahudaawairəirə koo dookaiya mariya i yesə gongaakum kurairə pa.¹⁴Kaa gən timra mo̱o̱l səiya Yahudaawairəirə koo dookaiya mariya i yesə gongaakum kurairə pa.¹⁵Iya ipu oomii, ko anya pu oomi. Ama iya ipu naa se̱'e̱m sə i esə timr pai ina oomin pii pa. Nok timteya ii naa sunduniya ii i laapu. ¹⁶I pe' géé bo me̱e̱me̱n Bil, ama i sinnupu tomteya iirə. I duu ina doon pa. Ura tammən ina oomin iirən pii pa.

Chapter 2

¹Ama moo, doom ina wessan paka go'num rəkrə paa.² Doolezi yara mariya do̱o̱riyai ina gau mariya naa kamska zurai, iya zu'tiya ii ipu oomii, iya naa go'numai, naa gapta wessat, naa eska timr, gbaakaa oomik, naa buuka timr.³Ri'eri gəbən, doosən kitaki a do̱oriyai ina gau gapta wessat ni to̱o̱ kitaki ika gamnak naa kamska zur, ikana sukrə uripa. Ka' ina gau seni bo'ka maama inaabirəmrə pa, ina kubrusen ina wessan⁴ nok sə ina geesə yanga kitaki sə ina gbaa yaari na yangiya ii.⁵ Ina gèèsi sə ina gau ki'a naa sundumeya oomii, naa me̱̱e̱kai, iya gbaa gwaama iim sə i geesə yaariya íiyai. ina bo̱'rə rii nok paka Billək kanaa laask zok pa.⁶Ri'erizi gəbən weenrəsim yanga gbami ina gau naa kamska zur. ⁷Ko andəya yiim zura mo̱o̱l ina kubrukarənnən, səgə a bo'rə ina zəman kubruskaa mookrə.⁸ Doom paka wessak sə i bə'əskəna pak, nok sə ura kwee paz na gee dəksa zur, nok pu naa ina dook aarə paan pa.⁹Se̱ni ina kweesə dangwaniya ii pak ko andəya. Ina yagi zok, ikana sinkən naa ii pa.¹⁰ Ikana ruuri una pa. Nok riik ina no̱o̱si sə ina esi gbi'kəm koo andəya tele, sə ina kamtə baksi kubruskənaa Bil kweebaaza aazəkrə.¹¹Nok go'numa Billəm gbotəpu marirə yas, geesaa ana mu'us gapta mairət naa neta dellət. ¹²Kubrusnaa ana mu'us neta go'pa dellet. Ana gau gapta wessa Billə mu'ut, zamanu a a pinnu azzə, ¹³sə ana de'es timr kweeka sə'səmrə paa. Ublaa go'numa Daa aarə gbi'zazzəm naa kweebaaza aaz Yeeso rəm gbotkənakrə.¹⁴Yeeso esə zura ulləl nok aa səbo kweyaa bissə mu'ka tele, səbo yesaa mariy wessa we'ei bondəi, iya i təəgii, sə i le'eklen kamkpa tomsa wessassai.¹⁵Paggəm naa gbam sə a wengris neta at. Go'rəsum naa gbi'kəm tele. Kaa ii sə uza na bə'sa pa.

Chapter 3

¹Sundəsini ina noos gwani sə ina esi gbi'kəm, ina kweesi pak sə ina gau naa gbakska tok tomtiya wessairə paa yas.² Sundəsimi ikana doorə koo mazpa, kaina sinkənpa, ina daa ko neya naduu ina goosun. ka ina noos zur marirə pa.³Nok aa bən do̱o̱, mariya naa sundume pai yi naa mariya i gee pak pai. A yaàpu bila, sə a gau se̱niya geeka tingnum naa ne̱ta dəlləttəi. A gau enkurə te'ka naa ze̱e̱sa. A me̱e̱kənpa sə a mu'uskən andə te'ka.⁴Ama go'numa Daa Billəm naa a kweebaaza aazzəm gbaaka ullək marirə paak na gbotə.⁵ Nok tomtiya go̱'numrə a kamiiyi pa, ama nok yirkuwa ulləmmi sə kweyaa. Kweyaa neksəkaa dinkaa pəkkakrə, naa pə'kəma Rumsa Billəssəmrə.⁶Daa Bil kuutaa Rumsa ulləz gənga keesbaaza aaz Yeeso kweebaazə.⁷ Bo'rə ri'erizi nok sə ikana zeesaa bispa go'numa ulləmrə, a gakp naa bagsa timr mariya i pe'ek ɓinta zəngsa ɓampassəi.⁸Paka ak kwesapu zok. N ii minge i doo paka ak naa gbam ne̱ta attə paa, nok iya i esə timr Billəi ina pe' kamkpa tomsa wessa ni gon Bil esni ina kamənnak. Neta at a wessatti, gəbən puna baksi marirə mu'ka yas.⁹Daan sənumma mə'əmrəm naa neta do̱ka do̱'o̱t naa suksa baar naa dinkənka dookairə paa. Ne̱ta eti pu zuk gəbən bagə una pa. ¹⁰Mu'sən koo ne̱e̱ya ura kamtə markənka iirə te'kaz ina dinsupu to', də' mukə koo dən ittənə. ¹¹Me̱e̱m mazzi keepu bilaa wessak, pu bo̱'o̱k hakkeirə sə wo̱'o̱s zura gwandəl.¹²Mina tomtə Artimas ko Tikiikus mo̱o̱rə, gbatəm a okse Nikopoolis, ara n iin gakkpəna googakrə. ¹³Tomtən Zinas ura le' zeeska bisaz naa gbaku, naa apoolos ni soou kamkpini unarə pak.¹⁴Doole mariya aai ina kubrə ni i kamkpən tomsa wessas sak, sə ina tok neta gbeei baarat ya' ina gau kotto pa.¹⁵Mariya epu yammai tele, ipu də'əskarə. Də'səm iya i gbaaa eska timləi. Go'nəm na gau naa ii yas.

Philemon

Chapter 1

¹Bulus, pursunaaza kweebaaz Yeesorǝz naa ungwanz Timtaawus rekarǝ Filimon ungwanza e iinu pa tomsǝz, ²naa doowiya kiizaz Afiya, naa ungwanza arrǝ ar ya'amrǝz Afiikus naa mariya i esǝ timr i dakǝn mo̱o̱rǝ gwa'ai. ³Go'num naa gapta wessa Bil daa à aaz naa Kweebaaz Yeesorǝk na gau naa ii.⁴Koo bonnaya n pu iisǝk Bil useekorə n pu toskəndə we̱e̱rəka Billa miilə. ⁵N gee paka gbaaka naa eska timra illə daa Yeesorək naa iya i esə timrairə yasak. ⁶N We̱e̱rə Bil dakska zura iilə eska timləl na ree mu' nok me̱e̱ka kala ina wessa pu iirə te'endə kweebaazə. ⁷N pu naa yaksa zok haa sə timr tabse nok gbaakaa mo̱o̱k. Nok timteya iya esə timrairəi i kissəpu.⁸Noka riik, koo de n punaa le'səma n eskəna dokaa kweebaazə sə a bo̱'rə ina n doon. ⁹Naa riik, nok gbaaka, n ii ooruka - mii Bulus, do̱o̱nz, gə ri'ak pursunaaz nok Kweebaaz Yeeso.¹⁰N pu oorukarə no̱k Onisiimus, waza miiz, ura n gau daazəz ullə sargaiya miirəirə. ¹¹Nok do̱o̱ gə pu naa bote uza moorə pa, ama ri'ak pu naa bote áarə. ¹²N getnupu moorə, ura pu miirə timlə koo bonnayaz. ¹³N ii n ka kamsu mində ang səka bo̱'se toms nok moo de n pu sargaire nok dooka paka tingka Billək.¹⁴No̱k n ii bo̱'ka una naa iikaa mo̱o̱k pa. N ii ara to̱mteya mo̱o̱rə wessai i gakkpən naa gbamak pa, ama na gau naa iikaa mo̱o̱k. ¹⁵Ləəgə noka enini sə i markən naa ur ru' to̰pak, no̰k səna gətə mo̱o̱rə naa gapt haa tinŋtinŋ. ¹⁶Diga ri'ak gakp se̱nzəz pa, ama ark se̱nz, gakp urgwanza a iikunupazəz. Ura gbaanzəz miirəzzi, mo̱o̱rə gə maa ark an zokrə roo naa Daa Billə.¹⁷No̱k riik, na mii ungwanza mo̱o̱rə to̱msəzzi, kweemu ni a kweene miik. ¹⁸Na bo̱'sapu unaa go̱'pan, koo a duwudun una, doosme mii. ¹⁹Mii Bulus n biisa ina an naa na'a mii: n toka. sei mina doosapu mo̱o̱ a miizi pa. ²⁰Ò̱o̱, ungwanz, bo̱'səme go̱'num no̱k Daa Bil; esəm zəngsa miis əngəska kweebaazə.²¹N biisəna ak no̱k n me̱e̱me̱n a duudun paka n doosak. N me̱e̱me̱n a bo̱'o̱kbon ark ina n oorən. ²²Gəbən laasne ar tiina, no̱k n pu okrə we̱e̱rəka Billa iilə, lo'ok pa gətkəne iirə.²³Efaaras, ungwanza miirə gaptə pursunarə no̱k miiz Yeeso Kweebaazə pu də'əskarə. ²⁴Ri'eri gə Markus, Aristaakus naa Dimas naa Lukka ungwaniya miire tomsəi. ²⁵Go'numa daa aaz Yeeso kweebaazəm na gau naa rumsa moos. Na gau rii.

Hebrews

Chapter 1

¹Do̱ka do̱' Bil pag naa do̱'ga mariya aai anabawaya ulləirə, dən gənŋa billət soma so̱. ²Ama ru'a airə, Bil pag naa aa Waza ulləzzə, ura de'su pe'ba ɓintezəz koo andə paya tele, ura gə ulləzi sə wom dəllaz. ³Waza ullə ezi uzi dənta oosaa ullə gbi'kəmrək, goosa ullə zəmas, noos koo anya naa gbama ullə pakrəm. De' le' ra'aska hakkei, sə gau na' go'naa ura naa Gbi'kəm paarikrə.⁴Uza gau naa gbi'kəm malaikairə, ni riira pe'tel punaa gbi'kəm haa ar ri'teya iirəi wessawe'. ⁵Malaikaa pazzi Bil meɗe doosu bonge, ''Moozi waza miiz,wonka N gapsapu daa mooz'' naa gəbən,''N gakp daa ulləz,ur bən gakp waza miiz paya?''⁶Gəbən de Bil kamtə Waza ullə seenzaz dəllə roo, doo bonge, "Malaikai yas ina noosu." ⁷Malaikairə paa doo bonge, "Yes malaikaiya ulləi rumsəs, seniya ulləi ra'a egǝkǝk."⁸Ama Wazzirə paa doo bonge,''Teng gwanta moot, Bil gakp tingting.Gbala gwanta moot uki gbala wessak.⁹No̱k a gbaa gban go'num sə a mu'us ina go'pan.No̱ka ri'ik Billa mool, woosapu naa waaga yaksa zokrək haa a ar iya i noo yammai.''¹⁰"Ma'karə Daa Bil a kur dəl.Ara billə paak tomsa mondə nattəssi. ¹¹I laak lan ama moo a rək mu'ka, i busək ni yaluk. ¹²A kooki ni gbette sə i yetək ni yaluk. Ama moo apu ni a pinnak, wi' a mooi i ɓamkp pa."¹³Ama malaikairə te' neezi Bill meɗə dooka bonge, "Gam na' go'naa miikrə, Sei mina yesapu umkeereiya mooi ar de'səna dənta moot ya"?¹⁴Malaikai yas rumsa i tom no̱k ina noose sǝ ina gbaa iya i pe'ek ɓinta iya kweekii paya?

Chapter 2

¹De pu zəma dooləzi a genkən hakilo a aaz ina a gee Waza Billǝzzǝ paandə bo'ta sə a daa eska timr lo'ti lo'.²Paka i doo malaikairə su'rək na zəmazi paak naa gapsapu zəmazi. Bil zees bisa ulləs naa go'num iya i mu'us duuka dookaiya ullǝi yai dikka bis yas naa mu'uska geeka pak sə ina kwee toksa ika kweeyak.³Ri'zi sə a gbisək ya? ana dàà oosa gbi'kak ak ya? oosa Daa Bil doosənaa ak, naa seedaakuma iya i gee ai. ⁴Bil maa seedək naa yiika neta məsəmrət naa gbi'kəm soma so' naa bən eska Rumsa oomis sə mar naa iikaa gwandək.⁵Bil de'es malaikai ina gbaa dəlla pǝlla womkpal pa, goptǝra ri'il, tos kweebaazi na gbaa. ⁶Uza doo rababairǝ pakkirǝ paa bonge, "Maza neezi ya, sə aka sundusuz ya? Koo Waa maz, ura a gbaau az ya?⁷A wom mari i gas malaikairə topa; ama a noosi naa gbi'kəm. ⁸A es koo anya iirə dii. Bil de'es uzi gakp gwant koo andə paa ya. Eki yii ina seek sa'an pii pa. Ama ri'kak gə a og maz gwant unarǝ paa pa.⁹Ama e me̱e̱ Yeeso a gbǝtǝ paa ni ura gas malaikairə pa. No̱k ɓǝr baar sǝ wǝr, Bil essupu ara ar yasak. Yerpu Yeeso koo andǝya paa, no̱k Yeeso wǝr nok mari. No̱k Bil oksnaa yirkuki sǝ eni bo'rəm. Go'gon ara Bil yerkǝn Yeeso ri'ik no̱k ɓǝr baar sǝ wǝr no̱k aa. ¹⁰Bil uzi wom net yassaz, go̱' no̱k uzi ii neta bo'rǝt yas gau. Yeeso uzi bo'rǝ sǝ Bil Kees mari.¹¹Yeeso,ura kaas mari naazi no̱k Billai, gwan mariya Bil doo ipu oomi ullǝ mu'ui yasai i keetǝ ar mukǝ, Gwan Billǝ. No̱k ri'ik Yeeso gee dǝksa zur derkirǝ uriyangi pa. ¹²Zinba ges bii gee kweebaaz doosǝ Bil, "N dook riira mool uriyagiya miirǝ te', N zink gella nooska moorǝl ar tookənaa iya i esǝ timrairǝ te'!".¹³Anabi gǝ bii rababaaz uzarǝ ina kweebaaz doo Billǝ paan: "N hooluku." Gǝbən ar uka rababaazə, Kweebaaz doo iya ipu ni yangiya ullǝiyairǝ bonge, "Mii naa yangiya Bil esəi epu ari." ¹⁴No̱ka ri'ik, de iya Bil de̱ri yangiya ullǝiyai mariyi, Yeeso bǝn yerpu maz ni iik. Seetan punaa le'kaa bo'oskǝn mari sǝ i serǝmmum wǝrkak, ama Kweebaaz yer maz no̱k naa wǝrkaa ullǝk naa le'eska wərk yerək seetan maza gbam pii paz. ¹⁵Yeeso bo'rǝ ri' no̱k sǝbo fasaa aa yas, sǝ a le'ek daaka sera wǝrkrǝl.¹⁶No̱k Yeeso yerǝn mazak, zaa po'ok malaikairəzi pa. Ouwo, no̱ka àà a a kwee Bil ni Ibraahim bo'rǝkki iya ii po'kaai.¹⁷ No̱ka ri'ik sei Bil yer Yeeso see ni aak, ni "uriyangik." Gau firist a gbi'zaz og mari na yirkuz sǝ kamsǝ Bil toms naa timr mulǝz no̱k wǝrkən no̱k hakkeiya marirǝi sǝ bo'rǝ bilaa Bil ra'sǝkǝnik. ¹⁸Yeeso le' sə po' iya ɓasu i toski hakkeirǝi no̱k ur naa zura gwandǝl ɓǝr baar sǝ tor ɓasuwa hakkeirǝurǝ.

Chapter 3

¹No̱ka ri'ik uriyangiya naa riisəm ai, ni derənnak. Sundən naa Yeeso, manzo naa firist a gbi'zaz a dooka hakkeiya aairək. ²Sen Bil naa timr mulə, ura teegus, ni Musa sen naa timr mulə gwaaga Billəkrə. ³No̱k i pe' Yeeso ura wessa naa gbi'kəma nooskarək sə ar Musa, no̱k ura wom gwaagaz punaa noosək sə ar gwaagi. ⁴Kala gwaag uzazi wom, ama ura wom koo anyas tele uzi Bil.⁵Musa senza wesazzi Billə gwa, doo don neta bo̱'rumkpat a zaakaz. ⁶Ama kweebaaz uzi Waza gau koo andəya gwaaga Billekrə. Aayi gwaaga ullək, ana kam gbama am wessa we' naa gapsa to'a kənkarəi.⁷No̱ka ri'ik puni Rumsa Oomiz doo bonge: "wonka ina gee gwera ullək. ⁸Kai wengs timtəya íí pa, ni Isaraila i bo'rən sinkənkənak ni gwegnik doolə roo.⁹Ara daiya íí i gwegnek haa, wi' zu' ittə ipu ok timteya miirəkrək. ¹⁰A eni rəzi timra miil laa naa dəna roon. N doo minge, tomteya íí koo bənaya ipu kanarə i mee billəta miit pa'. ¹¹Ni N gba'təm suksa baara mindəirə: 'I tork miirə zəngsarə pa.'''¹²Geen gen, uriyangi sə timra rumsa go'pas kana kinə zok irə te'pa. Timra yesək Bil kurraz. ¹³Ama wengrəsən zu'teya indəi wongka naa bo'ta haa ubla uka na pii ina der wonka no̱k sə uza iirə te'ka kana wengs naa səərəmeya hakeirəi pa.¹⁴A gapsapu iya popsa naa Kweebaazzəi, ana de' naa gbam ullə diga ma'karə rekarə poorot. ¹⁵A enirəzi i doo bonge, ''Wonka ina gee gwera ullək, kai wengs timteya ii pai ni Israila i bo'on toi yandək.''¹⁶Sei neriya i gee Bil sə i toriya? iya Musa meetən ya'az diga Masaraawairə paya? ¹⁷Naa neezi Bil baar sugu haa ublut zu' ittə ya? Naa iya i bo'rə hakkeiyai, iya wəngna iin kittə doolə roo zi paya? ¹⁸Neeyi Bil gba'təm bonge i tork boorə ar əngəskarə pa, naa iya i duu wuw pazzi gə? ¹⁹A og noka ri'ik ii kinə torka ar əngəska ulləkrə pa no̱k eska timr piipa.

Chapter 4

¹De' i daasapu dokaa torka ar əngəskənaa Billəkrə, a gee sera no̱k uza arə te' kana kasə tor pa. ²A geesapu paka tingkak əngəskaa Billəkrə, ni íí bo'sən Israilaiyak, ama paka rook naa gə iya i geen sə i daa eska timra iil pa.³Aà a esə timrai, a to̱o̱ton əngəskaa Billət, ni doo bonge, "Ni en ɓadəsən pak naa suksa baara miirə ak, i tork əngəska miirəkrə pa.'' Koo naa ri'ik, tomtya ulləi i bampu diga ma'ka dəllə. ⁴Ar ukarə dosapu paka ublaa əngəskənaa gbansa akrə, "Bil inge ubla gbansa ra'akrə tomtəra." ⁵Bən doo bonge, "Ii tor engəskənaa boorəkrə pa."⁶No̱ka ar əngəsən i gbomsusəpu aarə ina tor roori, iya i doosi paka tingkak ai tun do̱ka do̱' i duu pu haa sə kinə torka pa no̱k wengta zur. ⁷Bil de og ubla uka der "Wongka" ni pagən Dauda rək, de lo'os ni i doosən bonge, "Wongka i naa gee gwera ullək, kai wengs timteya ii pa.''⁸Joshua naka kami ar əngəskənaa Billəkrə, Bil ka pak no̱k ubla uka dəna mu'ka andə pa. ⁹ No̱ka ri'ik əngəskəna uka pii Ubla asawe no̱k mariya Billəi.n¹⁰Ura kinə torka zengsa Billəssək ur naa zura gwandəl əngəsapu naa tomteya ulləi, ni Bil əngəsənak. ¹¹No̱k ri'ik a bo'rə ina wessan sə a kinə torka zasirə uza kana baz zaka pa sə torka nok wengka zura ulləl go'rən.¹²Paka Billək paka naa zəngsakki naa gbama ar fongkaz rongkparə ittəkən i mas man rums diga zəngsə, naa le'en mu'səka sundəməya timləi na meegəskaa ullək. ¹³Billə mu'ka puna sums zokkai piipa. No̱k ri'ik kala anya pu kaaka allə ura ar ge'kən neta bo'tə atrə.¹⁴De' a punaa firist a gbi'zaz ura keetə Paariz, Yesso Waza Billəz kams eska timra allə rekarə ullə. ¹⁵A punaa firist a gbi'zaz naa ura gə̱ə̱səkaa yirkuwaz azau pa, amma ura ii gweeguz ko bilaya pakreya ni ak, amma hakkeirə paa pa. ¹⁶No̱k ri'ik n ruu naa gbam sə a ree ara go'numa Billəkrə, sə naa bo'saa yirkurə sə a laa go'numa po'kaam ana pu laakrə.

Chapter 5

¹Kala firissa gbi'zaz i teegu diga marirə te' i teegu səna gau no̱k ii tomteya Billəirə, sə ina esə esək naa hadaya busuka hakkeirək. ²Na gau ura ɓəs baar naa ri'gəta iya i me̱e̱ unapai naa iya i doo səəru de gau naa iya ipu okapai pa. ³Nok a an, gabsapu doole esək en hadaya no̱k hakkeiya ulləi, ni ur bən bo'rən marirək.⁴Maz kinə gbi'kəm no̱k zura gwandə pal. Gobtəra ri'il, Billi deru, ni Haruna ak. ⁵Ri'zi bən Kweebaaz pe' gbi'kəm naa zura gwandəl pa sə gau firist a gbi'zaz. Gobtəra ri'il, ama ura pagnus doo bonge,''Moozi Waza miiz;wonka n gaupu Daa mooz.''⁶Ni doon ar ukarək, ''Moo firist zi haa ɓamnarə gweka ni Malkisadek."⁷Zoora pin zokrə rook, Kweebaaz de yoo weerəka ullək naa ooruka orək naa wora wessa we'ek naa meem rekarə Billək, ura kweekuz diga wərkrəz. I ge'u, yii zura gwandəl haa ullə. ⁸ Koo de ur Wazzi kam, kubrə eska gbi'kəm diga i nau ɓe'rurə te'.⁹De' gapsapu oomi o' bən, sə gau Kweebaaz ɓamkpa piipazak, iya esu gbi'kəm rəi yas. ¹⁰Bil desu ni firist a gbi'zaz ri'gəskəna Malkisadek ak. ¹¹A punaa net gənɲa eka doot Yesso rə paat, ama gomgon rekarə, de' i gau naa mo'kaa ròrək.¹²Bəlla ri'ak kal too ika gapsapu lami, naa lo'kaa irək, gamn mariya kubrəsənai, I ii in uza naa, kubrəsən ina ma'ka meeka Billək, i gapsapu iya ii bommai, rekaa puna gbam pak. ¹³Ura boo bommaz yaz meegəskən paka go'numrə eki pa, no̱k ur waa wazzi. ¹⁴Naa ukarə bo, reka gbam piik, reka mariya re'kiiyi, iya i puna ina go'on naa go'panak, nok i keen kubrəzka sə mee wessa naa keku.

Chapter 6

¹Noka ri'ik, kai daa kubrukəna ma'karə paka kweebaazək ekirək, a rekni mu'kak haa ɓapsarəkai gəə sə i kur pokna a timteya roobamrəi pa, naa eska timlə Billə bən. ²Koo naa kubruskəna batismarək, naa pa'ka na,' ruukaa roobaamrək naa zeesəka bissa ɓampas. ³A bo̱'ogbon neta Bil iit.⁴Naka dookaa iya oosa osən də mukəi, iya lellei esəka paarik, iya i kinə Rumsa Billəz. ⁵Naa ura ulləz paka Billə tingkak naa gbi'kəma wi'a iirə zakrəi. ⁶Naa ura, gəə sa'kaz, go'rumkpa ara i mukən gomtitik po'ka na'rək, no̱k gəə sə i ɓaa Waza Billəzzi bən sə i dəksu zur te'kate'⁷Buta ma' bo'os maama i laasaz koo bonəya, keetətək dokta omit iya i kam tomsi buttərəi sə kwee sə'səma Billəm. ⁸Ama na bu'tə keptə naa bangsa eli boota pisupa, gbəəgbə baar haa sei i kamkpənu sù, ɓamsənarə doosək don zok.⁹Ri'zi e doosapu i naa an uriyangiya gbaanai e meesapu i desapu netta wessak te paka kweeka zəngsək. ¹⁰ Bil ura timr i zinsuku naa tomteya ii yas pu naa iika i yiisuku no̱k riira ulləi laz, ara i go'sən iya ipu okapaiyak, naa haa ri'ak ipu gò̱'kəndək.¹¹E ii in kala neya naa bage zok naa go'karə naa gbaksa tok wessa we, haa zakarə bapsəkarə.¹² No̱k è ii ara i gakpən wərbaiya pa, uma kubrən naa iya i kwee yiisəka dooka re'kak, eska timra iil naa ɓəska baar.¹³De' Bil go rə doka naa Ibrahim, sə gba'təm naa gwandəl, de uza aru sə gba'təmsku pa. ¹⁴Doo bonge, ''N sə'səka naa bən N baksəka zeeuwi.'' ¹⁵Bilaa ekirə, Ibrahim de ɓəs baar, kwee yi'səka dokaa ekirək.¹⁶Zəma zi mari i gba'təm naa ina arin, gba'təmkpa iirek uki yii gakpa pagrəmrə haa ɓamsənarə. ¹⁷A enirə te' Bil i yiisəkən iya i pe'ek ɓinta dokaa kirrətəi, gəə ika bo'ok kana azzok pa sam, haa sə daksən gba'təmkpa. ¹⁸No̱k go'num neta ittəmə am a azzok pa an, a ii, Bil meedək sə go'rə songb pa, aa a noktəi sə a kəna ar bo'̀na , a dénaa wessəkənka wessawè sə a kamz ina a batisma to̱o̱ an arə mu'̀ka.¹⁹E gbaksapu to', ni anko waa zəngsəz, a de'sapu wessawe, go'mago, uzi bən tor haa yaluwa sugognarəurə. ²⁰No̱k a yii Yeeso artə torkarə, də gapsapu firist a gbi'zaz haa ɓamsənarə ni Malkisadekak.

Chapter 7

¹Malkaisad aa az, gwanza Salimaz, firist a Billa naa Gbi'kəmaz, ura oks Ibrahim zoora pu gətkəndə diga ikkpa gwanirək sə sə'su. ²Ulləzi Ibrahim esə muzə komnarə te' neta ulləttə. Riira ulləl ''Malkisadek'' uki ''gwanza go'numrəz. Riira ulləl ula bən uki ''gwanza Salimaz,'' uki, ''gwanza gabta wessattək.'' ³Punaa daa, koo mai pa, punaa domdai pa, i me̱e̱ ublaa i dingnuk pa, koo ubla wərkənak pa. Googon Waza Billəz, sə gau firist ting ting.⁴Gwenəm gbi'kəma mazazzəm rəm, domda aaz Ibrahim ma esu muzo diga komnarə te' neta kinə ya'am rə. ⁵No̱kka ri'ik diga zeewiya Lawi rəi iya i kinə gbi'kəma firist rəm i dosu dookairə te' ina kwee eska muzo Komnairə te'ka marirə nattə, uriyangiya iirəi rə, ii bən zeewiya Ibrahim rəiyi. ⁶Amma Malkisadak ura i mee zeewa ulləu iirə te' pa, kwee muzo komnairə te' Ibrahim rə, sə'su, ura puna alkawal az.⁷Ina mu'uskarənni pa, bonge a gbi'zaz sə'sək ura topaz. ⁸Ang mariya i kwee muzo diga komnarə te' mariya i wərk aiyi ubla ukarə. ⁹Ama dookarə i esəpu seedaakum punaa zəngs. Lawi naa zura gwandəl ura kwee muzo diga komnairə te', ur bən esə a ullən Ibrahimrə. ¹⁰No̱k Laawi bən pu diga geeteya domda ulləzzəz dəna Malkisadak sarən naa Ibrahim ak.¹¹Ri'ik naka gbaaka firissək gakkpən zeeuwa Laawi rəurə (no̱k ulləzi mari i kwee dookai) ika toz uza ɓes naa ruutə ni riigəskənaa Malkisadik, sə i geeu ur doka Haruna rək paya? ¹²Firist naa as pu zok, dookai bən assək zok.¹³Ura doo neta at ullə paa ezi, keetə meel ularə ɓese, ura maz meɗə kamsu toms bagadirə pa. ¹⁴Ri'ik pu kaaka allə, i ding Dangwanza aaz diga zeeuwa Yahudarəzzi, ura Musa meɗə pagna paka firissək pa.¹⁵Ina a doon pu yi'təkrə kaaka allə, firist uza ruutuk naa goosa Malkisadek ak. ¹⁶Firist a pəzzaz a az gakp naa goosa zokrəz pa, sei naa gbi'kəma zəngsa ɓampassəm. ¹⁷No̱k raababaz essapu seedakuum ullə: "Moo firist zi haa dəl ɓamnarə ni goosa Malkisadek rək."¹⁸Dookaiya ulləi duuyii i gənni sa'ka no̱k gbama ulləm ya'rumpu naa kinka piipa. ¹⁹Dookaiya Musa rəi go'rə koo una pa. No̱k ri'ik i toktutə gbaksa to'a ookapairə, mu' ang no̱k ur saa kink reksəka Billə.²⁰Gbaksa to'a ii i go'runkpa pa sei dei naa gbatəmkpa, no̱k firist a aarəi i gba'təmpa. ²¹Amma Bil gba'təm de doo Yeeso rə, "Daa Bil gba'təm asək ina ullə timlən pa: 'Moo firist zi haa dəl ɓamna.'''²²No̱k gba'təmkpa ak Yeeso gau ura yi'is ina Bil doon. ²³Werk ro'on firistii a eyi gakkpa haa dəl ɓamna. a enini bo'rə sə firist ipi gənɲa waato muzo naa muzo uzarə sa'ka. ²⁴ Amma no̱k Yeeso gapsapu haa dəl ɓamnarə, firistii a ulləz bən i bəəsə uza pa ves.²⁵No̱ka ri'ik puna gbi'kəma kweekən iya i səətə Billə mu'kai haa ɓamna dəl, gau naa zəngs haa oorə nok ii. ²⁶Firist a az uzi go' no̱k aa, Punaa hakkei pa pu ookapa ura səəru pisupaz, ko'su diga mariya naa hakkəiyai rə, sə gau ura gbi'zaz haa paari²⁷Ii una pa, ni firistiya i assaiyak, i esə hadaya koobənaya, ma'karə no̱k hakkeiya ii, naa gə a marirəi. Ur bo'rə də muko yas, dənna esən zura gwandəl laakrək. ²⁸Dookai tosapu mariya ina gau firist a gbi'zaz koo de' i gbe'repu, amma paka gba'təmkarək sa'ka, tə'əs Waz ura ii go'ru ookapa haa dəl ɓamna.

Chapter 8

¹Ina e ii dookan aa an: Apunaa firist a gbi'zaz ura gau na' go'na gwanta Billəttə paari. ²Ura kamə toms ara ookapakrəz, naa gwaaga Daa rək zəma gabsak, maz pa.³Kala firist a gbi'zaz i tosu toms no̱k yiika esək naa hadaya. Ri'zi gapsapu ullə kamtək kan ina yiikarən. ⁴To̱o̱ haa ri'ak Kweebaaz nakapu dəllə roo ka gau firist pa ves, de uri i pii iya i yii esəka marirəi ni dookai ii dook. ⁵I noos neta rigəskənaa paarittət naa zəngsa nettirət, ni Muusa Bil do̱o̱sunuk de pi go'kən gwaaga Billək rək: Bil doo bonge, ''Gwenəm go'rum koo anya wessawe' ni i yiisənak yiigrə.''⁶Amma ri'ak kweebaaz kwee tomsa ar az no̱k uzi gəəgəska dookaiya oomiir, de' è doosapu paari dookaiya rəi. ⁷Naka naa doka ma'karə aa eyi i kasə koo unarə pa, ika gee səka laa ittə pa dokairəi.⁸De Bil og aibeiya marirəi, doo bonge "Gwenən ublut pu zakrə Daa Bil bonge N go'ok do̱kaa pənnan naa mariya Israilai, naa zeeuwiya Yahuza rəi. ⁹ Gakp ni dokaa N bo'rə naa do'ga mariya iiyak pa; ublaa N kamni nattək sə N keesəni buta Masarrət. Gwanki N daanik, no̱ka a de dokaa miirən rəpa, Bil doo ri', Daa Bil doo ri'.¹⁰A anni doka N bo'ok naa mariya Israilai ya, sa'kaa ubluta attə, Bil doo ri'.N tosuk dookaiya mii iirə sundumerə,gə n biiki iirə timterə.N gakp Billa iil,ii bən i gakp mariya mii.¹¹I kubruskən doowi iirə te' naa kura gwaageya ii naa bən kala doowi, i dook bonge, 'Meem Daa Bil.' Gwani yas i meeke, diga waizəz haa rekarə a gbi'zaz iirə tə. ¹²No̱k N oksiki yirku engka baara iilə, hakkeiya ii n metək sunduka pa.''¹³Ni doon bonge, "dookaa pəriyai" gən pu a seenkak doonən. Amma ina do̱'gəssan lo'sapu gapsapu ina yaakyan an.

Chapter 9

¹Amma koo dokaa seenkak punaa ar nooska dəllə roo no̱k duuka noosəkaa rook. ² No̱k ror pii okapa no̱k gakkpən rora gokallək i der arki ar go̱'nəm, arkirə ina de'eska fitila rən pii, na tebur, naa burodiya yiikarəz.³Popsa naa yaluwa soknarə ewi ror ula pii, i der ar ookakək. punaa bagadi a zinariya rəz no̱k ina dəətəm rən, naa gəbən sanduki a dokarəz, ⁴pu gwe'kanən naa zinariya rəllə punaa koora zinariya rəz naa manna, naa gbalaa Harunarə suktə tagsak naa bille a dokarəi. ⁵Sanduki a dokarəzzə paa, punaa cheriboma naa gbi'kəmaz, gbe'eskanən naa zəngsa yirkurəz, ina an yas e le'ek sə e doosən munə mu' pa.⁶De' i go'rus neta eti, firistii i tor rora gokallə koo bənaya no̱k langsi. ⁷Amma firist a gbi'zaz tor rora ittəllə də muko willə, naa kwaal no̱k eskarə, gwandə naa mariya i bo'rə hakkeiyai rə i mee pai.⁸Rumsa Billəs pu yiikrə gee bila pii amma rekarə ara ar ookarəkrə pa no̱k rora ookapa goka al pii asə. ⁹Ina an riigəskaki zamanuwa azzə. no̱k pat esək naa hadaya, a wongka e esə at ii ipunaa gbi'kəma i ɓamsək ura wər as gwandə timlə pa. ¹⁰Amma ina an rekarənni naa ina bo'karən naa nekska ina zok iin anni, bako a pənnan na za.¹¹Kweebaaz zaa ni firist a gbi'zaz neta wessattə. Sei tor tent a gbi'ta gbi'it a maz go'ri naa na'a ulləi pai, a dəllə roon pan. ¹²Naa kwaala buirəi naa a yanga negirəi pa, amma naa kwaala gwandəl sə tor ara ar ookakrə də muko no̱k an yas sə a kinə kweeka ɓampakrə.¹³No̱k naa kwaala buirei naa a yanga negirəi naa kuka maama i zaasapu diga tam dəm iya i markənpu naa Bil no̱k nekska zok, ¹⁴Dən riga sə kwaala kweebaazzəl, rekarə Rumsa ɓampassəl esə zura gwandəl naa aibe pa Billə, ra'səs temtiya ai no̱k tomsa wərkrəz sə a noos Billa naa zəngsal ya? ¹⁵No̱k a anni, tor te'ka dokaa pəzzazzə. Ri'zi boo, wərk gapsapu no̱k kweeka iya dokaa senkakrəi hakkeiya irəirə, iya i derii boo i kweek alkawalla binta ɓampassəm.¹⁶Doka pii ni ina a iinak. Paka ina iindəkrə, no̱k ma'kəna kamkpa toms, doole uza yiik ura go'rəz wərpu. ¹⁷Sei ura doo ina iin na wərpu sə ina roon ma' toms. Ma' toms pa ura rooz na punaa zəngs gə.¹⁸No̱k ri'ik Bil tos dokaa seenzaz tomsə naa bilaa do'nettə kwaala i wuu firist naa esə hadaya ge. ¹⁹Sa'kaa Muusa doosən Israilaawai koo anya ni Bil doon ulle dookairək, pe' kwaala yanga negi rəi naa a buirəi sə daksi naa maam. Ig yaluwa ulləu kwaala eirə sə waa kwaala rool rababaaza bille dookairəi. Sə waki marirə paa. ²⁰Doosi bonge, "Kwaala alli dokaa pəkkak a Bil esən i duukii."²¹Riizi gəbən, faa kwa'a rooi tentə naa kala anya a i kamən toms arkirən. ²²Naa wakəka kwa'a aiyi sə i neksən koo anya. uni ina doo zok Billə dookairə. Kwaal na wuu ina de'es do̱'in, Bil ra'sə hakkeiya mariya ei pa.²³Naa bilaa hadaya rək to̱o̱ton ara firist neksəkən neta yii ina kweebaaz bo'rə paarin. Amma Bil neksək neta pu Billə paat naa bilaa ar hadaya iit. ²⁴Kweebaaz tor ara ar ookare marii go'rək pa, goptəra ri'il, tor Billə paa no̱k gakkpa Billə mu' no̱k aa.²⁵Tor arkirə no̱k eska zura gwandəl dən gənɲa pa, ni firist a gbi'zaz bo'rənak, ura tor ara ar ookakrə wir naa wir naa kwaala urirəi. ²⁶Naka a anni gə ka torpu dən gənɲa diga ma'ka dəl. Amma ri'ak də muko zi tan yiik zok dəl ɓamnarə sə pe'sək hakkei no̱k eska zura gwandəl hadaya.²⁷Mari yas i wər də' muko, sa'kaa roozə Bil zeeski bis no̱k hakkeiya ii. ²⁸Riizi gəbən, Kweebaaz za wər də muko, Bil yesu hadaya səna bər baar no̱k mari gənɲa iya i bo'rə hakkeiyai. Gətək dəllə te' ittəza roozə, naa no̱k eska zura ulləl hadaya pa no̱k iya i bo'rə hakkeiyai pa, amma no̱k sə keesəkən iya i zo'uwai.

Chapter 10

¹No̱k dookai i yii ina wessa Bil eskaa mu'un pa. Dookai i pii ni zəngsa una sommandən. Mari ina zaa noosək Billə naa hadaya irəm a kala willəz, i meddək gakkpa fem pa. ²Bil na ra'sapu aibeiya iya i kamtə hadayai, i og zura iil iya naa aibeiyaiyi es pa. Ika daapu eska hadaya! ³Zəmaa rooz uzi i esən hadaya kala wir sundusinən ipu naa aibei no̱k hakkeiya ii. ⁴No̱k ri'ik i me̱e̱gəsapu koo ina esə hadayaa do'nettəz ni nega yaarii koo bui Billə, koo na og kwaala ii wuukrə, eni le'kənaa gakkpa mariya na aibeiyai pa.⁵Gwanki de Kweebaaz pu zakrə dəllə te', doo bonge, "Esəkki koo hadaya a ii pa. Amma zoka a go'rə no̱k mii. ⁶Esəka du'ka hadayarək koo hadaya no̱k hakkei uki goosa pa. ⁷Sə doo bonge, 'Gwenəm, Npu ang, ni pu biisinən miirə paa rababairə mina bo'rə ina a iin.'''⁸Seekarə doo bonge, "Hadayazi, koo esək, koo esəka du'saput koo hadaya no̱k hakkeiyi a ii pa. I goosa pa ves.'' No̱k irəm hadaya azzi i esə dookairə. ⁹Sə doo bonge, ''Gwenəm, Mii aa az no̱k bo'ka ina a iin.'' Pe'es kubruskəna seenzaz no̱k go'rəka kubruskəna gbo'təz. ¹⁰No̱k a anni sə i neksaa eska zoka Yeeso Kweebaazzək an yas.¹¹Ni firist de'en kala ubla no̱k nooska Bil. Koo bənaya pu esək hadaya munən dən amma a eni le' ra'aska hakkei. ¹²Amma Kweebaaz esə hadaya də muko no̱k hakkei, pu gamnarə na' go'naa Billəkrə haa ting ting. ¹³Pu zo'okrə sei ina yerpu umkeereiya ulləi gwandə dəntə di'. ¹⁴Naa esək munə gaupu ina wessan haa tingting iya i neksi pui.¹⁵Rumsa Billəs gə yiisaa ri', Seekarə doo bonge, ¹⁶"A anni dokaa N bo'ok naa ii, ublutta at na ar, Daa Bil doo bonge. N tosək dookaiya mii gwanirə temtirə, gə N biiki gwanirə sundumerə.¹⁷N gəək sə N sundə naa hakkeiya ii pa.'' ¹⁸Ri'ak ara ra'səska hakkei piinnak, eska hadaya no̱k ra'səska hakkei pipa.¹⁹Nok ri'ik ungwaniya miirə eska timləi, no̱k a essapu timr ina Yeeso ɓams andə kwa' a ulləi i kuu nok aa, a le'eklen reka Billə mu' na geeka sera unarəl pa ullə buugrə.²⁰ Essapu bila rekarə Bille mu' ni a gakpen tingting naa urak. Bilaa pəkka eki uki Yeeso, ura wər no̱k aaz. ²¹Kweebaaz uzi firist a gbi'zaz gau gwant mariya Billeire paa.²² No̱k ri'ik a ree Billə mu' naa timra wessal a esə timr Yeesorə. Uzi yer timteya aai ookapa sə keesaa hakkeirə. Pii ni waa kwaala ulləi aare timterək, ni neksə zongna aan naa maama ookapam.²³De Bil bo'rə neta doosaa boo bo'kat yas naa timr mulə, kaa daa duuguska naa dooka ina a esən timran də pa. ²⁴A de'es bo'səkaa bon netti gəbən. Gə a sundə ni koo neeya le'ek sə wengs doowi zok sə a iikənkə sə a bo'rə neta wessat. ²⁵Kaa daa tookənkaa aarək no̱k nooska Daa Bil pa ni uri i bo'onak. Goptəra ri'il, koo neeya aarə te' na bagsə doowi gbam. A bo'rə ri' de a meegəs bəlla Daa Yeeso gətkənal rektəpu dera.²⁶Ana waas naa leek sə ana bo'rə hakkei de a me̱e̱sapu zəma paka Kweebaazek, hadaya po'kaat pii es pa.²⁷ Goptera ri'il, a gau naa sera Bil zeeskənaa bissal, sə gə ɓəsək umkeeraiya ulləi baar, koski ra'a ma' haakrə.²⁸Kala neeya mu'us dookaiya Bil esi Muusai wərk naa oksku yirku pa mari ittəkə koo taarukə ina doo bonge pu ri' ullə paa.²⁹ Ɓəska baara gomalli, amma Kweebaaz waza Billəzzi, gə Billi. Uza na mu'us dokaa dogog mu'usapu kwaala ullə kuusii no̱k uraii mazzi na mu'us Rumsa Billəs, ura gau ulləz, ekigə Bil ɓəsku baar wessawe'.³⁰De a me̱e̱men Bil doo bonge, "Go'ka naa gbama eska mari ina i to̱o̱n no̱k bo'ka hakkeiyan a miini. N ɓəski baar ni i to̱o̱k." A kam a eki. De Muusa bii, "Daa Bil zeesək mariya ulləi." ³¹Gakp ina yirkurənni maz na tor Billə na'rə!³²Sundun naa dəna i seen meekəna oosaa kweebaazək. I wengs timr ɓərka baalə de i ɓər baar, i ree mu' naa eska timr Billə. ³³Bəl ularə mari də'ən bansə te', i tosən sə i ɓər baar. Bəl ularə i ɓər baar naa uriya i esə timrai iirə ɓərka baalə. ³⁴Iiyi kottə iya ipu pursunarə no̱k i esən timr kweebaaze'ək paak, amma i bən i kwee naa yaksa zok de iya esə timr pai uri i pe'es ina pisənnan. I kwee rii no̱k ii naa zura iil i me̱e̱men wessa inge ipu naa net Bille paa tingting, neta ar an a i pe'es diga iirət!³⁵No̱k ri'ik zok kanaa wəsən pa ina tosən ɓərka baalə, no̱k ina ree mu' naa eska timr Billə, faaskən wessawe. ³⁶Ren mu' naa buuka timr ullə no̱k bo'ka ina Bil ii ina bo'rən, esken ina doon. ³⁷Annabi bii rababazə bonge Bil doo kweebaazə paa gee, "Ura n doo minge zakaz zak lo'ok pa.³⁸Amma iya miiyi i gau wessai i rek mu' naa eska timr miirə. Na ii sereiyi sə ina daa eska timr miirə, N geek yaksa zok naa ii pa.'' Amma aa mariya i serəmmaiyi pa.³⁹ Amma aa a esə timr ulləiyi no̱k səna keesaa tingting.

Chapter 11

¹Eska timr uni tabbəskənaa pisə maz na pu zo'ok unarək. Uni kweeka kinka ina maz og dən pan. ²No̱k a anni sə do'ga mariya aai i kin kweeka no̱k eska timra iil. ³Naa eska timr a mee gee Billi wom dəl naa dooka pak, no̱k ina a ogan bo'tə zok ina piin də pa.⁴No̱k eska timli sə Habila esən Bil hadaya ar a Kainurəttak. No̱k eska timra elili sə i zanu gee punaa go'num. Bil zanu no̱k esəka kamtək, noka eki, Habila pii pin pakrə koo de wərapu.⁵Naa eska timli sə i pe'es Enoch paari og wərk pa. "Kin zok pa no̱k Bil pe'supu." No̱k i doo bonge zok yag Bil gee tingnuma ullə inagə pe'su paari. ⁶Eska timr na pii pa ka bo'rum Bil səka gee tingnuma aam pa, no̱k ura zaa Billəz doole esək timr Bil pii, gə faasfan iya i lauwai.⁷No̱k eska timli sə Nuhu kwee ina i dinsunu to' bo'rəmkandə diga og pa. Naa eska gbi'kəm naa ser sə wom ɓark no̱k kweeka mariya ullə gwa'ai. Bo'on ri'eki, le'es dəl sə gau pe'ba ɓinteya go'numrəz a zaa eska timləz.⁸Noka eska timli Ibraahim de Bil deru duu sə ri'gə ara kweekən ɓintakrə. Ri'gə, mee ara rekənnak pa. ⁹No̱k eska timli sə gau buta dokarə ginirə dəlləttə. Gau nu'terə naa Ishaaku naa Yaakubu,iya ɓinta iit mutə naa urai. ¹⁰Bo'rem rii no̱k gwen ina bo'rəmkpa mu'un, kink dəlla gbi'la riibaaz naa wombaaza rooz uzi Bil.¹¹No̱k eska timli sə Ibraahim naa Saraatu i kin gbam pe'ka baalə do'gəma iimrə de i pe' Bil punaa go'num, ura doo boo eski wazaz. ¹²Rii gəbən diga mazza muzo wərk dəraz sə zeeu gənɲa keetə. I dag ni zosiya Billə paa naa gə ni wa'rəta su' gbənarəttak.¹³Ii yas i wo'əs i kwee ina Bil dooon pa. Goptəra ri'il, de i og sə i raai diga ar ye'na, i ii maraginiyi dəllə te'. ¹⁴No̱k iya i doo netti i gbəs kaakarə bopu laak dəlla bondo zulləllə.¹⁵Zəmagə, inaka sundə dəlla i daal gə, ika kinkin bilaa gətkarək. ¹⁶Amma ni pinnak, i ii dəlla wessal, waato a Billə paaril. no̱k ri'ik dəgsa zur kam Bil derkirə yangiya Biiləi pa de go'risipu ar gapt paari gə.¹⁷No̱k eska timli sə Ibraahim de i gwegu esə Ishaaku. Ura naa yaksa zok kweesapu dokaz es waza ullə muzo təngaz, ura i doo ullə paa gee, ¹⁸"Diga Ishaakurəzi i der zeeuwa moou." ¹⁹Ibraahim pe'es Bil le'eklen ruuska Ishaaku diga wərkrə. Riika pak wi, kinsupu gəbən.²⁰No̱k eska timli Ishaaku sə'əs Yaakubu naa Isuwa neta zakattə paa. ²¹No̱k eska timli sə Yaakubu de wərk sə'əs yangiya Yusufurəi. Yaakubu noosi bən gwandə gbalarə.²² No̱k eska timli sə Yusufu de wərk dera dooso yanga Israilai ina pe' nena booi ina pu ruukrə.²³Nok eska timli sə Muusa de i dingnu do'ga mariya ulləi i sumsu se'er taatə no̱k i og waza oozzi, i serəm dookaiya gwanzəi pa. ²⁴No̱k eska timli de Muusa nootə mu'us derka waza wai kiiza Fir'aunarəz. ²⁵Goptəra ri'il, teegə ɓərka baar naa mariya Billəi, naa ara geekən tingnuma hakkeirəm ru' topak. ²⁶Teegə degsa zura duuka kweebaazəl naa zaudiya Masarattəz, no̱k pi'sapu no'a ulləi faaskaa mu'ukrə.²⁷No̱k eska timli sə Muusa daa Masar. Serum suksa baara gwanzəl pa, amma wəngs zok naa gwenka ura og zok paz. ²⁸No̱k eska timli sə kwee paska naa waarəka kwa' no̱k ura wo'gəska yangiya i see dingkii naa pok yangiya i see dingki Israilaawairəi pa.²⁹No̱k eska timli sə i ar gbənarə te' wa'rəta kotəntattə paa. De Masaraawai i yaan bo'ka rii, i tums zok yas. ³⁰No̱k eska timli sə konza Jerikoz kas buttə de i kowu ublut gbansa. ³¹No̱k eska timli sə Rahap tarabantaaz na mariya ipu yammai i wo' pa no̱k kween mariya i zaa gwenk buta Jerikottək sə i gbisənak.³²N doo an bən gənɲa ya? Bəl dakske pa mina minge n dook paka Gidiyon, naa Barak, naa Samson, naa Jepta, naa Dauda, naa Saamuyel, anabaawai. ³³Iya no̱k eska timr i le'es gwant somaso, i kam tomsa zəmas sə i kwee dokaa Billək. ³⁴I de'es suta kəirət, i ips gbama ra'rem, i seps su' fonkairə, i rumgbə kunt ɓeseɓe', i yer daa yaari ar ya'amrə, sə i tos sojaiya ginirəi i nog.³⁵Kitaki' i kin wərkiya i ruusi robaamrəi. ³⁶Uri i yiisi ɓərka baar, i mu'us ara i faskinik no̱k səbo kin ruuka robaama wessamrə. ³⁷Uri i fo'i sə i mandi, haa uri i dogi naa sargai i kami ara i gbe'en marikrə. I to'gi naa bile. I margəs uri ittkə naa weeg. I de'rəs uri naa fonkai. ³⁸I ɓəsi baara ar gbamal, i og dəl goosi pa, i da'rə wo'sə roo, uri i woo yamuttə naa yiimdə naa du'terə.³⁹Koo de mariiyi yas Bil kweesipu no̱k eska timra iil dən i kin ina dogon pa. ⁴⁰Bil bo'rə in una wessa no̱k àà, ina koo ana pii pa a gakp oomin.

Chapter 12

¹No̱k ri'ik de a ko'sapu zok naa irəm bansa mariya sedaakumrəi, a mangs ina mo'aa sə gənnaa sa' sə hakkei kamaa ya'an. A buu timr lemma sə a nog noma pu aarə mu' am. ²A de'es hakkiloo aaz Yeesorə, ura uzi esaa sə bagsaa eska timraz, ura no̱k yaksa zoka pu aarə mu'uk dooszok na wərka vaga raurə paak, ³moos naa dəgsa zur pa sə gau na' go'naa gwanta Billəttəkrə. Og on ɓərka baara aal.⁴De i wengsapu zok naa yaara basuwa hakkeirəu, amma i ɓər baar sə i wər pa no̱k mu'uska enku ni Yeeso bo'rək. ⁵Kai zins paka Solomon pag waza ulləzzə paak pa, a gookən naa a Bil wengrəsən yangiya ulləiyak gee: "Waza miiz ke'em to' Daa moozə na da'a gə, zok naa wəsa daa na da'a pa.'' ⁶ No̱k koo neeya ura Daa iuwaz da'ku dan, sə go'rəs ura deru a ulləzzaz.⁷Bil da'ka dan naa laaka mona wengs zok neta go'mat na kina gə. Bil na da'a, kama pu ni daa kamən yangiya ulləiyak. Dai yas i da' dan yangiya ii. ⁸No̱k ri'ik dən mona meedə kinka da'kaa Billək ni dààn yangiya ulləi yassak pa, moo waza Billə zəmazzi pa. A pii ni yangiya ruuləiyak iya daa ka'iz pii pa.⁹Daiya aai i daaa apin waanik, a noosi no̱k i bo'on ri'ik. No̱k ri'ik doole a go'ok zok no̱k kweeka Bil Daa aarə rumsəz na dààa no̱k sə a gau wessa. ¹⁰Daiya aarə i dingai i dààa bəl topa ni i og go'ok, ama Bil koo bənaya da'aa sə po'aa goosa ullə ookapassə. ¹¹Bəlla Bil da' naan, goo ni unaa geekən yaksa zok paan pa. Goptəra ri'il, goma. Ama sa'kaa roozə a oks a kubrusapu una roo.¹²No̱k ri'ik, goptəra bo'ka ni a yapsənpu rumsək, esəm timr daakaa Billəkrə aska. ¹³Rem mu' naa duuka Yeeso no̱k iya i esə timr i weng pai i kink gbam sə i daa duuka bilaa Billək pa. I go'sək rumsə.¹⁴Yaan si gau gapta wessat. Bo'om ina a le'kan sə a gau oomi naa koo neya gamn naa riisəm ri'erizi sə a og Bil. ¹⁵Geem uza kana daa duuka Bil pa, ura ogsaa yirkurəz goosa go'pas kana bu'tə mooirə te' no̱k uri kaina gəəsa pa. ¹⁶Geengen uza iirə te' kana tor laatərlə ni Isuwa yingəsə gbi'kəma ulləm no̱k rekak pa. ¹⁷De ii pe'ka ɓinta sə'səmrət mu'ka sei i mu'su no̱k kinə sə pu' na' pa.¹⁸Ina zak Billə, i okusapu net gənɲa ni mariya Israilai i ogun ge'a siinaiyakrə. I de ge'a Bil doosi kaina pogo pakrə no̱k gwan naa zura gwandəl tiitə pu roo. I og ra' dookrə naa gbam. ¹⁹I gee do'kaa porarək, sə i gee Bil paktə. Ser Kami gwanki i ooru naa paktə naa gwan gəbən pa. ²⁰No̱k Bil doosipu, "Maz koo do'net na pog ge'a eki, doole i ipsku." Ser kam mariyi. ²¹Zəma, no̱k ser kam Muusa de og ina bo'rum ge'ekirən. Doo bonge, "N ning no̱k ser kamsepu wessawe"²²I zaapu Billə mu' ura gau Billə paaz, rekarə "Ursalimaa pəzzazzə." Pii ni domdaiya ii i bo'rən de i zaa noosək Billə Ge'a Sihiyoonakrə Israila, ara i womun Ursalima dəlləzak. I zaapu ara malaikai ge'em pii pai i pun yaksa zokrə ni i tookənnən yammak. ²³I kinsapu bansa iya i esə timteya ii, iya i daasi bila ni iya i see dingki sə i bii ri'teya ii Billə paak. I zaapu ara rumsa mariya Billəi i gamn naa go'num nakrə. ²⁴I zaapu Yeesorə, ura de' aarə naa Billə te' naa kwaala ullə wuu de wər vaga raurə paak. Yeeso bo'rə sə Bil ra'səsaa no̱k kwaala ulləl ar an a Habilarəl.²⁵Geengen kai mu'us ke'ka to' Billa pag naa iilə pa. mariya Israilai i gbis bisa Billəs pa de Muusa dinsi to' dəllə te' ang. No̱ka ri'ik aa bən zəma a gbisək pa ana mu'us dinka to'a ipu dinskaarəi diga Billə paai. ²⁶Dəl lamrəm de pag Ge'a Sinaiyakrə. Amma rikak doosaa bonge, "N lamsək dəl gəbən də' muko, sə N lams billa paal gəbən."²⁷paka gee, "Gəbən də' mukok" yii Bil keesək netti dəllə te' sə lams koo anya ina womandə. Bo'ok rii no̱k neta billə paat lamkp pat na see tingting. ²⁸No̱k ri'ik a iisə Bil Useeko no̱k apu gakprə mariya gwanta una lamsəki pairə. A noos Bil sə a iisu useeko no̱k məsəma ullə gbi'ma ullə gbam naa iikarəm. ²⁹Sundun Billa a noosal puni ra'a doos koo anya a oopanak.

Chapter 13

¹Ren mu' naa iika uriyangiya moorə eska timləi. ²Kaa zins naa kweeka maragini naa iya ipu ginəmrə paai pa. Mona gbaa maragini, gbaaka maragini mari uri i tiis malaikai naa meekaa iik pa.³Sundun sə i po' iya ipu pursunarəi no̱k i esən timrak, ni ipu yam ɓərək baalə zokrə naa iik. ⁴Yara mari naa kitaki' a kamkpən kiimai ina gbaakən. Bil wo'sək won iya i gau wessa pa koo i ruurə ya'az koo kiiza uzarəz.⁵Kai gau naa ninsaa iika weesək koo bənaya pa, gə neta pisənnat na dagsən. Sundun ina Muusa bii bonge Bil doon: "N daaka pa ves; N daak eska pa." ⁶No̱k ri'ik a dook naa timr mulo ni zinba gel dook, gee, "De Daa Yeeso uzi ura po'ez, Ser kamkpe pa! Marii le'ek bo'oske ina le'kən Bil po'ken pa."⁷Dooniya iire rumsei i doosipu pak kweebaazə paa. Sundun naa ni i gamn gapta iit sə i gwegrə ni i esən timr kweebaazək. ⁸Yeeso kweebaaz as zok pa, ni pin rikakkak, koo bənaya pu ri', gə seek ri' tingting.⁹No̱k ri'ik kai dàà mari uri sə ina gou hakkilowa iiz sə i ese timr net utarə som Billə paa pa, neta məsumdə i kubrə eere pat. Misaali, kai daa una sena bo'rən sə i duu dookai somaso ina i rekandə pa. ¹⁰Dookaiyi i po'kən pa. Iya i kam toms ar bagadirəi kaina reg rent roo pa no̱k ara a noosən kweebaazakki. ¹¹Sa'kaa firist a gbi'kiyai i kamtənpu kwaala do'neta i ma' no̱k ra'aska hakkeiyak, mari uri i du' zongna roon ara i gawunakrə sa.¹²Rii gə Yeeso ɓər baar sə wər sugognaa Ursaliimakrə sa' no̱k yerkənaa mariya ullə Billəiyak. Bo'rə eni naa eska kwaala ulləl ni hadayak no̱k hakkeiya aai. ¹³No̱k ri'ik doole a rek Yeesorə sə a bii; Doole i daak uri sə i də'aa ni doo i də'nu urak. ¹⁴Dəllə te' ang, aa a a esə timrȧi apu naa dəlla gbi'lal ula sə ar Ursaliima pa. Goptera ri'il, apu zo'ok dəlla Billə paa a gakpən tingting allə.¹⁵No̱k Yeeso wərən no̱k aak, doole a rek mu' naa nooska Bil koo an bo'rəmya. Uni gakp ina a eskən zuta aat goptəra do'netal. A de'es zok no̱k dooska uri a essəpu timr Kweebaazə. ¹⁶Koo bənaya bo'on tomteya wessai no̱k uri sə gə i do' ina pisinnan, no̱k bo'kaa riiki gook ni i esəpu hadaya tinsək Billat. ¹⁷Duun dooniya ii sə i bo'rə ina i doosunnan de iiyi iya ipu zo'okəndəi gə. Ubla uka i de'ek Billə mu' no̱k sə dook na kweesapu ina i bo'rən gə. Duuni no̱k sə ina bo're'ə tomsa zo'kən dəz naa yaksa zok, kai bo'rə naa dokska muug pa, no̱k ina tosi sə ina bo're'ə naa dokska muug, eni po'kən pa koo topa.¹⁸Weerən Bil no̱k mii naa iya epu yammai. N me̱e̱men dən n bo'rə ina tinsə Bil panpa. Npu yaakrə no̱k ii koo bilaa pakrəya. ¹⁹N oorun weerən Bil naa ningska zok səna pe'es neta le'kəne zaka iirət.²⁰Yeeso esaa koo anya, ko'saa, sə neeya ni neebaaza gbi'za bo'sən maiya ulləiyak. Billa gabta wessa timterəz ura ruus Yeeso wərkrə. Naa bo'kaa ri'ik, Bil tabbusnaa dokaa ullə ɓampak naa aa kwaala kuu diga Kweebaazə de wər vaga raurə paak. ²¹No̱k ri'ik n weerə Bil na esən ina i iin yas sə i bo'rə ina iin, Yeeso Kweebaazə ulləzi nooska ting ting. Na gau ri'.²²Uriyangiya miire eska timləi, de wasiikaa az a waanizzi n biisunnuu, n oorən i buu timr naa duuka ina n biisinan no̱k wengsəkən zokan. ²³N ii i me̱e̱ Timtaawus, ungwanza aarə eska timləz kee diga pursunarə. Na zaa ari gbaske mina re gwenkəndə.²⁴De'sən dooniya iirə rumsəi naa iya i esə timr ai. Iya ipu Itaaliyai ipu də'əskəndə.²⁵Go'num na gau naa ii yas.

James

Chapter 1

¹Yaakubu se̱nza Bil naa Daa a aaz Yeeso Kweebaazəz, rekarə me̱'teya komna na ittəko i fakssairo, N də'sen.² Uri yangi, pe'en ina yaksa zokrənni ina tor ɓərka baar somaso'rə,³Me̱e̱n gweka eska timra iil kamtək we̱ngska timr.⁴Daan we̱ngka timra ill na ɓams toms nok sə i gau mariya i tə'sapu, una le'i pai .⁵Ama uza iirə te' na ii me̱e̱ka, na oorə Bil ura ɓoo paz, esək ura ooruz, ro'̱kən pa.⁶Ama na oorə naa eska timra sinəm pii pal, nok ura punaa sinəm timləz goopu zaka witaa gbonarə ruurək.⁷ Maza rooz naa sundo bo kink ina bo laa daa Billən pa; ⁸ irəm mazzi punaa timte ittee, de' ar muko pa.⁹Or waza naa zaamaz na də'rum na gbi'kima ulləm, ¹⁰ama ura naa na'az boo na tiisək zok nok wo̱'o̱k ni buruma wo̱'som wo̱'o̱nak.¹¹ Nok ubla dəgtə ma'ankək sə wo̱'o̱s kos. Buruma ulləm reks sə ootuma ulləm wó̱' ves. Riizi gəbən mariya naa na'ai i assək.¹²Maza naa sə̀'səmazzi ura we̱ngs zok gwekaa kirez, kink me̱e̱tuwolla zəngsə a i bo̱'rə alkawal i esku iya i ii Billaiyaz. ¹³Ina gwek uza naa doo bonge, "Gwekaa ak keetə Billə pa", nok Bil gweg maz naa e̱ngku pa, Bil naa zura gwandəl gweg uza pa.¹⁴Ama koo ne̱e̱ya gweg zok naa ne̱ta kimdə səəru sə pe'su timrat.¹⁵ Neta kimdə e̱ngkurət na noosapu dingtə hakkei, hakkei na noosapu i kamtə wərk. ¹⁶Ka ina səərən pa uriyangiya n íini pai.¹⁷Kala esəka oomik keetə paari, tiitə diga Daa a oosarəzzə. Ullo aska zok pii ni zəngnə i adək pa.¹⁸ Bil te̱e̱gə eskaa zəngs naa paka zəmak nok sə ana gau ni yangiya se̱e̱niya ullə ne̱ta womattə.¹⁹Me̱e̱n an uriyangiya n iinipai. Koo ne̱e̱ya na gbakə geeka pak, na ɓəs baar baka pakkirə, na ɓəs baar suksa baalə, ²⁰nok suksa baara mazzəl bo̱'rə go̱'numa Billəm pa. ²¹Nok riik tusən ne̱ta hakkeirət yas naa e̱ngkuwa pu koo arayau, tiiska zullə te' i kwee paka i də'ək, ura kees zəngsa iisas.̱²²Kai gau mariya i gee pakai kotto pa, duun nok kai səərə zuta iit pa.²³ Nok uza na gee paka rook səna bo'rə pa goopu maza gwen muuga ullək daarogallək. ²⁴Gwen muuga ullək, na ri'ge sei zins ni gook. ²⁵Ama maza gwen naa hakkilo dookairəz, dookaiya keeskarəi, sə ree mu naa duuka, gau geebaaza zinssaz pa, mazzi kink sə̀'səm ina bo'rəndə.²⁶Uza na sundo bopu duuk Billə ama ne̱e̱ me̱e̱la ulləl pa, səərə zura gwandəlli, duuka Billa ulləl pu zuk. ²⁷Duuka Billa oomi naa laaatər pal uki, po'ka yanga daani naa tuuki ɓərka baara iilə, naa gə kaŋgbuska zur laatera dəlləllə.

Chapter 2

¹Uriyangiya mii, kai duu go̱ngaakumma Daa Yeeso Kweebaaz, Daa a darajarǝz naa be'sum pa. ²Maz uza na ree ara i tookǝnnakrǝ naa yalǝna wessan naa ma'za kangeerirǝz na'rǝ; sə gə ura naa zaamaz na tor naa yaləna wiisapun,³ kai gən hakkilo ura naa yalən ookapa ezirə sə i doosu bonge, "Useni gawum ara wessa akrə," sə gə i dooso ura naa zaamaz, "Moo de'em aa eri," koo "Gawum miirə dəntə dii pa." ⁴Ina bo̱'rə rii i ze̱e̱s bissi ində te' sə i yer ze̱e̱sba biseiya naa sundumeya i go'pai pa ya?⁵Ke̱'en to' uriyangiya n iini pai, Bil te̱e̱gə maza naa zaam dəlləz sə yer maza naa na' eska timlə sə pe' ɓinta gwanta Billə i bo̱'sə iya i iuwai alkawalaz pa ya? ⁶Ama i saasapu iya naa zaamai! Iya naa na'ai iiyi i ɓəsen baar sə i gobdən ar bissə pa ya? ⁷Iya naa na'aiyi i doo səəra pak ri'ra wessa i de̱rnənnallə pa ya?⁸Naa riik yas, ina duusapu dookaa Billəz ni i biin rababairə bonge, "Iim doowiya mo̱o̱z ni zura mondəlak," i bo'rəpu wessa.⁹ Ama ina ii irəm mari uri som, ipu bo̱'o̱k hakkeirə, bis kamsən pu ni iya i ka'as dookaiyak.¹⁰Ne̱e̱yaa duu dookai yas ama sə deu də' naaz uzarez pu naa aibeiya ka'aska dookairez! ¹¹Nok Bil ura doo bonge, "Kai ruure ya'az koo kiiza mazzəz pa," gəbən doo bonge, "Kaa iu zur pa." Mona ruure ya'az koo kiiza mazzəz pa ama mona iu zur, a ka'sapu dookaiya Billəi.¹²No̱k riik pagən sə i bo̱'rə ni iya i ze̱e̱ski bis naa dookaiya faskarəiyai. ¹³Nok bis zaa naa oka yirku pa iya i og yirku pairə. Yirku le'eslen bis!¹⁴Uriyangiya mii, anni go̱' uza na doo bonge bopu naa eska timr, ama toms pu roo pas ya? Eska timr keeskuken ya? ¹⁵Misaalu ur waz uzaa ya'zaz koo kiizaz na ii yalən na reka rek nittə ni'ik, ¹⁶sə uza iirə te' na doosu bonge, "Rem oomi, ma'sum zok sə a reg rek oomi." Mona esu una ne̱ta iitə pa, anni go̱' roo ya? ¹⁷Rii gəbən eska timr naa zura ulləl napu naa toms pa, pu wərkək.¹⁸Uza gəbən dook bonge, "Apu naa eska timr, mii pu naa toms." Ge̱e̱se eska timra mo̱o̱re toms roo pal, mii n ge̱e̱sika eska timra miirə naa tomsal. ¹⁹A essəpu timr Bil pu muzə, pu wessa, ama mai bən i esə en timr sə i ning enirə paa.²⁰ Mo̱o̱ mə'sas, a ii me̱e̱ka ni eska timr toms napu roo pa pu kottok ya?²¹Domdaa aaz Ibraahim gə i zanu nok toms pa ya? De esə waza ulləz Ishaaku bagadirək? ²²A og pu eska timr naa tomsa ulləs, gə naa toms eska timra ullol kin ina iin. ²³Rababaaz yi'is de doo bonge, "Ibraahim esə timr Billə, i ge'u ni maza naa go̱'nummaz." Nok riik i de̱r Ibraahim vereya Billəz.²⁴ A ogpu nok naa tomsi sə maz kin gbiska, naa eska timr kotto pa.²⁵Rii gəbən Rahap taranbantaaz toms gbisu, de kwee tombai sə keesni bila uka pa ya? ²⁶Ni zok rums na pii pa wərkik, rii gəbən eska timra toms pu roo pal pu wərkək.

Chapter 3

¹Mari gənŋazi sə i gakkp lami pa, uriyangiya mii. A me̱e̱me̱n a kink bisa gbi'sas gə.² Nok aa yas a dəu dənt bilət somaso'. Uza na dəu də' paka ulləkrə pa, ur maza wessazzi, ura le' kamska zoka ulləkaz.³Ana tossə pirme labangal iirə suttə i bo'rə ina a iin, sə a yedə zoŋna iin.⁴ Gwenən gəbən jrigiya maamrəi, koo de pu gbi'ziz sei zaka wiita sə pe'i ama i ru'i naa waa siteeri sə yer ara ru'baaz iin yerkənikrə.⁵Rii gəbən me̱e̱l pu waani zokrə, ama bo'rə ne̱ta gbi'tat. Gwenən ni yama gbi'kak du'un zok naa waa ye̱ntərak. ⁶Me̱e̱l pu ni ra'ak, ar gapta hakkeirə gau zokrə te'ek laas zok yas sə gaps ra' bilaa zəngsəkrək. Ur naa zura gwandəl i gaptə ra' diga gwaaga ra'rəkrə.⁷Kala do̱'ne̱ta wo̱'sət, noi, naa ne̱ta gou baar buttət, naa ne̱ta gau gbonarə te'et maz le' len kangbuka, ⁸ama ura le' kamgbuska me̱e̱laz pii pa; yi' pu naa e̱nku naa imsa iuwas.⁹Naa me̱e̱li a no̱o̱sən Daa Bil, gə naa gwanki a kamun mariya i womi goosa Billəssəi su'. ¹⁰Sə̀'sum naa kamkpna su' keetə su' a mukəkrə. Uriyangiya mii, kana bo̱'rum rii pa.¹¹Dur maama muməm keesken maama tinŋəm naa a zogəm ya? ¹²Uriyangiya mii, te' rumb le'len keeska ne̱na inaabi, koo inaabi reptə te' rumbrə ya? Rii gəbən dur maama na mandam le' səkska maama tinnŋəm pa.¹³Ne̱e̱zi ɓe'enzəz iirə te' naa me̱e̱gəska ya? Mazzi naa yii gapta wessat naa bo'ka tomteya ulləi naa tiiska zura keetə diga hikimarəl. ¹⁴Ama ina pu naa keerəsa go̱'pas naa iika zur iirə timterə, kai ka' do̱o̱t sə i pak songb gongarə paa pa.¹⁵Hikimaa az a tiitə diga billə paazi pa, ama a dəlləzzi, a rums pi roo paz, a zamrəz.¹⁶ No̱k ara keerəs naa iika zur pinnak, roozi sakləka naa to̱mteya i go̱'pai i pii.¹⁷ Ama Hikimaa keetə billə paaz pu ookapa, naa gapta wessa iikənkənarət, teg zur pa, yi' naa yirku, naa yangiya wessai, yiisə mari uri be̱'sum pa, doo gonga.¹⁸ Ne̱na go̱'numrəi i rug gapta wessat nok iya i bo̱'rə gapta wessatai.

Chapter 4

¹Sinkənka naa dinkənkaa iirə te'ek keetə diga araya? Keeto diga e̱nkuwa ində iika zullə pu gwaalə ində te'etə pa ya? ² I ii, i kinə pa. I iu zur sə i kweerə, ama i le' kinka pa. I gwaarə sə i sinkənka, naa riik i kin pa nok i oorə pa. ³I ooro, i kin pa nok i ooro naa sundumeya i go̱'pai, nok i kamkpən toms bilaa ində e̱nkurəkrə.⁴ I ruiya yaari naa ki'rəi" I me̱e̱ inge gwans naa dəl mu'uska Billi pa ya? No̱ka riik, kala ura ii gwans naa dəllaz, yesapu zura ulləl keereya Billəz. ⁵Koo i sundo inge ina rababaaz doon pu rii pa de doo bonge, "Rumsa de'es aarə zokrəs pu keerəssə nok aa".⁶Ama Bil esə en go̱'num genŋa gwanki sə rababaaz doo bonge, "Bil mu'us iya i təg zurai ama esə go̱'num iya i tiis zurairə."⁷ Nok riik, esən zuta iit Billə. Mu'sun seetan, no̱kno̱n diga iirə.⁸Səətən Billə, ur gə səətək iirə. Ne̱ksən nata iit, iya naa hakkeiyai sə ne̱ks timteya ii, iya naa timte ittəkəi. ⁹Baar na gomun, sə i go! Bitta iit na yer gomta baar wi, yaksa zoka iik na yer yirku wi. ¹⁰Tiisin zuta iit Daa Billə mu', təkən paari.¹¹Kai pagrə ne̱t ində paa pa uriyangi. Ura doo una ur waz uzarə koo ze̱e̱sə ur waz bisaz paksapu dookairə sə ze̱e̱s dookaiya Billəi. Mona ze̱e̱s dookai, mooa a duu dookazzi pa.¹² Maz muzəzi ura esə dookai sə ze̱e̱s bisaz. Uzi le'ek sə wo̱'o̱s koo kees. Mo̱o̱ ne̱e̱zi sə a ze̱e̱səkə do̱o̱wiya mo̱o̱z bis ya?¹³Ke̱'e̱n to', iya doo inge, "Wonka koo bo'ta e rek dəlla allə sə e gaptə wir mulə roo, sə e bo̱'tə yingu, sə e kin baksi."¹⁴ Ne̱e̱ me̱e̱ ina bo̱'rəmka bo̱'tanya, gə zəngsa mo̱o̱s anniya? Nok a goopu ko̱liya i gbor to̱pa sə i ra'səmmai.¹⁵Goptəra riik, doon inge, "Daa Bil na kamee gə, e bo̱'o̱k an naa an. ¹⁶Ama rikak ipu təg zulle naa ina i ii bo̱'kan. Təka zura eli e̱nkuwi. ¹⁷Nok riik, ura me̱e̱me̱n bo̱'ka ina wessan sə bo̱'rə pan, hakkeiyi ullo paa.

Chapter 5

¹Zan rikak iya ipu naa zaudii, go'on paari nok ɓərka baara i torkal. ²Zaudiya iiz womsapu, yaləna iin rəərə́əz resapu.³ Kangeeri naa Azurfaa iiz yerpu ina zukan, kuuska ullok esək seedaakum iirə paa sə reg zoka iik ni ra'ak. I laksapu zaudiya iiz zuk ru'a ɓamnarəirə.⁴Geen, wo̱raa toksa tombai iya i togi pai rektəpu miirə - toksa iya i pe'sən ne̱ta o'ot gwa i kangbusas reksapu Daa Billə. ⁵Ipu gapnarə tingnumrə dəllə te' sə i tos zuta iit ne̱ta go̱'pattə. I su'sapu zongna iin nok ɗe'eska.⁶ I wo̱'o̱s sə i iu maza naa go̱'numaz. Mu'sən pak pa.⁷Nok riik, gbo'on timr uriyangi haa zakaa Daa Billəkrə, ni baabaaz zo'on ina ta' o' on naa gbo'ka timrak haa sei maama se̱e̱mam naa a bamsənarəm na langtək. ⁸I bən gbo'sən timra iil, nok zakaa Daa Billək rektəpu.⁹Uriyangi, kai go̱o̱mo ində te' pa nok i ze̱e̱skən bis. Gwenən, ze̱e̱sba bis pu de'narə sugognarə. ¹⁰Misaalu, gwenən ɓərka baar naa we̱ngska zoka anabaawaiya Billə i doosə mari pak ri'ra Billəlləi. ¹¹A de̱r iya i wengs zokai, "Iya naa sə̀'səmai." I gee gen we̱ngska zoka Ayuubarək, gə i me̱e̱me̱n daliilaa Daa Billəz Ayuubarə paa, ni Daa Bil yi' na yirkuk.¹²Ina ara go̱'karən uriyangi, kai gba'tum naa ara billə paak koo buttə diik, koo naa irəm gba'tumka uka pa. "O̱o̱" a iiz na gau "O̱o̱" "Ouwowa" iiz na gau "Ouwo," nok bo̱'ta bis sarən.¹³Uza pu ɓərk baalə iirə te' ya? Na we̱e̱rə Bil. Uza pu naa yaksa zok ya? Na zin gella nooska Billəl.¹⁴ Uza pu kunzəz iirə te' ya? Na de̱r do̱o̱niya ikiliisiyarəi, do̱o̱niyi ina we̱e̱rəsu Bil sə ina wo̱o̱su waag ri'ra Daa Billəllə. ¹⁵We̱e̱rəka maza naa eska timlək go̱'sək kunzi sə Daa Bil ruusu. Na bo'rə hakkei, Bil ra'səskui.¹⁶Nok riik doon hakkeiya ii ində te' sə i we̱e̱re Bil nok koo ne̱e̱ya nok sə i go̱'o̱s. We̱e̱rəka Billa ura esə timləz kam kam toms wessa. ¹⁷Iliya mazzi ni aak. We̱e̱rə Bil bonge maam naa lang pa wi' taaree naa se'er bamburə. ¹⁸Gə iliya we̱̱e̱re Bil, ara paak gbe'rum sə maam langtə buttə sə mari i kin neta o'ot.¹⁹Uriyangiya mii, uza iirə te' na kee bilaa zəmakrə sə uza na gətnu, ²⁰maza ezi na me̱e̱ ura gətun maza naa hakkeiyaz neta bo'rə go'pattəz gbisapu zəngsa ulləs diga wərk naa hakkeiya geŋnairə.

1 Peter

Chapter 1

¹Biturus Manzo, Yeeso Kwebaazzəz rekarə iya í təgi mara giniyi, iya i teegəi dermeya Butus naa Galatiya, Kappadokiya, Asiya, naa Bitiniya. ²Naa me̱e̱gəska Daa Billək, rekarə rumsa ookapassə, rekarə go'numa ma'ka kwala Yeeso Kwebaazzəm, go'num naa gabta wessat naa dag irə te'ka .³Sə Bil naa Daa Kwebaaz Yeeso naa sə'sa, naa yirkuwa ulləi gbi'waw, naa dingkaa pəkkak, naa ina pau zo̱o̱krən, naa zəngs ruukaa Yeeso Kwebaazzək diga ro̱bamrə. ⁴Rekarə ɓinta laapat, gakp naa diks pa, gə dò̱gəsək pa, i de'sək Billə paa no̱k Íi. ⁵Mooi Ii Bil kosənpu, naa gbam rekarə eska timra kweekarəl ura ke̱e̱tək ullə ɓapsarəz.⁶Ipu naa yaksa zok genŋa, gapsa puirə ri'eri baar sukən, nok kim soma so. ⁷No̱k sə boo me̱e̱ eska timra ill, eska timra ar an net suktun okarəl ura laa lan ko ina gweegu ra'rə no̱k eska timr, inan bo'rum no̱k eska timra iil kamtək zamtəm naa gbikəm naa nooska gətkaa Yeeso Kwebaazzək.⁸I ogu pa, ama i ÍÍu. I ogu pa ama i esə timr ullə, Ii boo ipu yaksa zokrə naa ura i aru nooskarəz. ⁹Ipu kwèèk go'numa eska timra illə, no̱k kweeka zəngsa iiz. ¹⁰Anabaawai i doo ina bo'rumkpan kweekarə, no̱k go'numa am gakp a moon.¹¹I laa sə boo me̱e̱ kweeka pu zakrək, naa gə bəlla Rumsa Kwebaazzə ura pu irə te'es zakən az, bo'rum dena pu dooskini rək, bo'rumpu bəlla pu dooskini rəllə, naa ɓərka baara Kweebaazəl, naa noskaa ullə zak sa'kal.¹² I doosə Anabawai bonge, ipu noosək neta attə, nok zuteya ii pa, ama no̱k i, dooka neta attə rekarə kamtəka paka tingkak iirə naa Rumsa Omis ura i tomtus diga paariz, neta atti ko malaikai i ii ina yiisi.¹³No̱kka ri'ik bgobsən hakkilo naa doka sèèga irə timte rəi, de'sən timr go'numrə a i kamtəkən dənna Yeeso Kwebaaz gbərkən ak. ¹⁴Ni yangiya omii kai duu tomtoiya irə gatə wi'airə mə̱'ə̱mrət.¹⁵Ama ura de̱rənnaz pu okapa, mooi i ma gamn okapa tomtiya irəi tele. ¹⁶Pu bisənən gamn naa osa no̱k mii N pu okapa.¹⁷I ina deru Daa, ura zə̱ə̱s bis naa bə'səm paz, ama naa tomsa kooneya bo'rossə, sei gamn gabta ginəmrət naa ser naa eska gbikəm.¹⁸Me̱e̱n inge, naa azurfa naa net suktun neta laantit sə i keesin pa, naa goosa me'emrə i pe' diga do'ga mariya Iirəs. ¹⁹Nok ri'ik i keesənpu naa kwaala Kwebaazzəl omil ni Waa ma'aza puna aibe pazzak.²⁰I teegə Kwebaaz diga ma'ka dəllə, ama ɓapsa dəllə ɓə́tə Iirə, ²¹Iya i esə timr Billəi no̱k ur, Ura Bil ruusu diga ro̱bamrəz esi nooska nok eska timra iil, gbaksa tóka iik na gau Billə.²²De' ri'zi, I neksapu zəngsa Iis Iikənkaa Iikrə te' rekarə gbaakəkaa wessakrə uriyagiya Iírə, nok ri'ik I gbaakən ində te' naa timra wessal. ²³De' ri'zi I dinŋən pu pəkkək, naa dokta laa pat, ama naa dokta wessat, rekarə paka Billəkrə.²⁴Ama zok yas pu ni wo'sak, naa gbi'kəma ulləm puni burama wo'osəmmak. wo'os kos kon, burum bən woks sə kadə. ²⁵Paka Daa Billək gakp haa ting ting, paka akki i doosən paka tingkak iirək.

Chapter 2

¹No̱kka ri'ik tusun èngku yas, zagum, naa səərume, naa ke̱e̱rəs, naa neta go̱o̱pat yas. ²Ni yangiya leriyai, nignsa naa kamən waama rums səmrə nok ri'izi, sə i kink daka Kwebaazzə, ³Ina gwèg Daa Bil, ura naa go'nəmmazzi.⁴Zan ullə billa naa zəngs sə mari i mu'sal, ama pu təəgəndəl gbikəmma Billəm rə. ⁵Ii boo i puni billeya naa zəngsayak, i wo̱o̱mun gwaaga rumsək rə, no̱k sə i gau Firisiya okapai, no̱k sə i esə net ma'anta kweentat Billət rekarə Yesso Kweebaazə.⁶Nassi néé; ''Gweenən, N de'sapu biila womdəl wessa we'el, a N teegəsa pu ulli te̱e̱gən dəl naa gbikəma Siyonarə te'em, Ura estimr ulləz pat ge̱e̱k dəgsa zur pa.''⁷Gbi'kəm pu irə iya i estimrai. ''Ama iya i mu'us eska timrai, billa wombai i mu'usal ulli i gənkən billa wessa we'el womlə.'' ⁸"Naa ''Billa dəkpa də̀'rəl" Naa kà̱'a waarəngɓarək ''I dəu də̱̀' de' i gamn wəngta zur i mu'us duuka pak, sə i deesəsi ina eni rə.⁹I mariya te̱e̱gəniyai i gée suiyi, naa dakska zura gwanta gbi'ta Firisitosi rət, naa gwant mariya naa rumsai naa mariya billəi, no̱k ree doo neta wessat i dennən daga təgra rə zakarə oosa à es inna məsəmrənak. ¹⁰Do̱o̱ i mariyi pa, ama ri'ak i mariya Billəi yi. Do̱o̱ i kinə yirku a Billəu pa, ama ri'ak i kinsapu yirku.¹¹Gbaabaiya mii, i derən ni mara ginik, naa mariya i rigəttəi, nogən winda-windai a zokrəi iya i gwaa ya'am na zəngsai. ¹²Gamn naa timtiya a wessai me̱nki rə te' no̱k sə ina pag neta go'pat iirə paa, i og on tomtiya iirə wessai sə i noos Bil ublaa zakənnakrə.¹³Essən gbi'kəm naa ko irəm bissa pasya no̱k Bil, Ko gwanz no̱k uzi gbi'za iiz. ¹⁴Naa gəbən gomnai, iya i tomti sə ina bis iya na aibei ai, sə ina zan mariya wessai. ¹⁵No̱k ri'zi sundumeya Billəi, rekarə tomtiya arə okapairə, ina bo'rə ri'eri sə zeesək tomteya i oopai, mariya zuk i pagii. ¹⁶Ìya kweeniyai, kai yii gabta i kweenən at sə i kamn tomtiya təgra rəi pa, ama gamn ni seniya Billəi yak. ¹⁷Noosən mari yas, gə iin yanga doowii. Sərəmn Bil noosən gwanz.¹⁸Moi séeni, noosən dangwaniya Íi naa gbikəm yas. No̱k ina i bo'sən wessan də paa, ko naa inna go'pan də paa. ¹⁹Ina nooska rənni, nà nok naa sundumiya wessai rekarə Billəi, uza na ɓəs baar me'əmrə te'' ²⁰Baksku anya?, naa na bo'rə ina go'pan sə i ɓəsnu baar ak? Ama ina bo'rə tomsa wessas sə ina ɓəs baar, ina kweeka rənni Billə.²¹No̱kka ri'eki sə i derən, Kwebaaz ɓər baar no̱k ii. Daasən pu toms duun nateya a ulləi. ²²E' geesu go'ka neta go'pattə pa, gəə é geesu səəru ullə su' rə pa. ²³Ko mona də'əu, gən də̱'ə̱s pa. De ɓər baar ama gəs pa, ama yii zura ulləl maza bis bis wessazzə.²⁴Gwan naa zura gwandəl, pe̱'e̱s hakkeiya ai gwandə zokrə sə kami vaga raurə, no̱k sə kaina oksaa aibei rə pa ama ana gau zəngsa wessas sə no̱k diga bəruwa ulləurə sə i à go̱'os. ²⁵In yas i yaa ni maiyak, ama ri'ak i gətəpu nebaazə, ura nee zəngsa Íísai.

Chapter 3

¹Ri'zi gəbən moi kitaki'a kiimrəi esən gbi'kəm naa yaariya Ii, no̱k uri i esə gbi'kəm naa paka Billək pa, nok sə ina og goosa Ììs, nok goosa Íís səna le̱e̱s naa doka pak pa, ²No̱k sə ina og goosa iirə wessas, naa nooska zu'tiya gwani rəi.³Ri'zi boo nuusa iis kana gau nuusa pe'rəka rəs pa, naa sik-kpa suka iik naa net suktundət naa tə'ka yalina iirə wessan; ⁴Ama nuusa wessas kana gau nuusa go'kas pa, ama na gau nussa timləs, ̧naa gau naa go'ka Billə mu'⁵Ri'eri zi kita kii a naa aibei pa do̱o̱i, iya i de̱'e̱s timr Billə, i bo'sə zu'teya gwanirəi nuus, i gau gabta eska gbi'kəm rət naa yariya Íí: ⁶Ni Saratu doon paka Ibraahim rək, sə deeru Dangwanz: I boo yangiya ulləi yi ri'ak, ina pu tomteya wessai rə, ina gee séra gbərka baaləl pa.⁷Ni gwan N doosun kita ki'ya kiimrəiyak, Ri'zi bən yaramari, meen, gamn naa kita ki nok ipu naa gbam pa, naa esəka gaptək, bo'on ri' sə ina gee weerəka iik.⁸Ɓamkarə, i yas gamn goosa iis muzo, naa yirku, naa gbaakənka, naa takpa timr, naa tiska zur. ⁹Kai gəs enku naa enku pa, naa də̱'ə̱s də̱'̱sə pa; Ama gəskaa iik na gau naa sə'səm, i deerən erizi no̱k sə ina zaa kinə sə'səm.¹⁰''Ama maza i gbaaka zəngsaz, sə i ooka ru' a wessai yai, sei na kams me̱la ulləl kana doo ina enku rən pa, do̱wiya ulləi ka ina pak ina zogən pa. ¹¹Naa yetə na daa ina go'pan, na bo'rə ina go'on, naa laa gabta wessat sə gabta wessat na duu. ¹²No̱k no'a Billəi ipu mariya i bo'rə neta wessat airə paa, to̱ka ullək boo pu gbə'rənkək no̱k oorukaa iik. Ama mu'ga Billək gwagwan naa iya i tomə enkui.''¹³Neezi ura ruusukənaz ya?, ina pu¹⁴ yaara bo'ka ina wssa we'endə ya? Ama ina ɓer baar no̱k go'num, ii mariya naa sə'səmai yi: Kai gee seera Íírə dinka to'rəl pa, gə zəngsa Ììs kana ruu pa.¹⁵Ama ində timtirə esən timr Kwebaazzə, ni Daa Bil: Koo bənaya gamn naa zo'ka iya i deskən sə i doosi ina gbagən tok ang, ama naa eska gbi'kəm naa sér. ¹⁶Gamn naa rumsa wessas tingsas, nok mariya i de' gapta iit Yeeso Kweebaazə, ina gee deksa zur, nok ipu pak paka gbəmsəm rək rə naa Ii, ni Ii engka baiyak. ¹⁷Ama ar an go'karə ri' go'gon a ɓau soow tomssa go'ossə, na sundumeya Billəi yi ri'ang, naa á ɓərkən baar tomtiya i go'pairəi yak.¹⁸No̱k Kwebaaz ɓər baar də muko, no̱k mariya naa aibei ai, no̱k sə boo kamti Billə. Ama i ipsu zokrə, sə i ruusu rumsə. ¹⁹Rumso sə zi sə ree bo'tə wa'azi, ro'tiya i gbe'ni mari rə. ²⁰Iya i weng zullə do̱o̱i, dənna Bil ɓəsən baar lo'on wi'a à do̱o̱ a Nuhu rəirə, tun pu bo'ok ɓark rə, ara mari ge'nii, a naa zəngsai samsara sə i gbisən maam rək.²¹Go'gon rə'sa akrə batisma uzi kween ri'ak, paka ra'rəska səru a zok rəu pa, ama wessa we' naa rums zakarə Billək, ruuka Yeeso Kwebaazzək. ²²Yeeso pu na' go'neya Billəi a, dəksapu paari i de' malaikai naa gwant naa gbi'kəm gwandə dii.

Chapter 4

¹No̱ka ri'ik de Kwebaaz ɓər baar zokrə, aa ma a doks zok, no̱ka ri'ik koo ne̱e̱ya naa ɓəsapu baar zokrə, gbisə pu neta go'pattə ²No̱ka ri'ik maza az gəək sə goosa zokrəz pa, mazi gakp naa duuka mari pa, ama gakp naa iikaa Billək naa gamna ullə dəllək rook.³Yanga mari bəl assapu ar a bo̱'kən ina menkirən yak, ni íik bo'kak, neta go'pat, naa iika neta go'pat naa bo'ra bo'rai naa duuka neta dəllət ni do'ò̱zak naa laka kita ki' ⁴I sundə, ina pənnanni ipu bo'rəkro, sə i daks zur naa Íí bo'ruka neta etirə pa, sə í gbaagəsi. ⁵I esək ge'em naa ura pu de'narəz, pu bisək iya naa zəngsai naa roobai. ⁶No̱ka ri'iki sə i doosə roobai paka Billək, no̱k sə ina ɓii naa Rumsa Billəs.⁷Ɓapsa koo andəya, rəktəpu, no̱kka ri'ik gamn naa umska zəngs, gamn naa sundumeya weerək rəi. ⁸Gamna naa iikənka ində te'ka, no̱k iikənka, zə̀' neta go'pat pa ⁹Kween mara gini wessa, naa wiirika pak pa.¹⁰Ni koo ne̱e̱ya iirə te'kaz kinsapu essək, bo'nən toms sə i po'kən, ində te'ka sə i kam amaana a essəkka Billək rəz, ura esaa naa timr muloz. ¹¹Maz napu paka Billəkrə na pag ni mazza bo'rə wa'azi a Billək rə zi, uza napu tomsə na bo'rə naa gbama Bil essum, no̱k ri'zi boo noosək Bil, naa billaa Kwebaaz Yeeso rək nooska rə, na gbi'kəm a gwandəmmi koo bənaya. Na gauri'¹²Moi iya N pu winkəndəi, kai og ni ɓərka baar na zaa gwekəndək kai og ni ina pənnan ni pa, kai og ni una ni som pu bo'rumkpa rə naa iik pa. ¹³Ama ina pu ɓərka baalə naa Kwebaaz Yeeso, i gamn naa yaksa zok naa tingtum, naa gəbən gamn naa yaksa zok naa tingtum ublaa i okən nooskaa ulləkak. ¹⁴Ina gbaagəsən no̱k ri'ra Kweebaazəl i kinəkkin sə'səm, no̱k Rums naa go'num, naa gə Rumsa Billəs na gau Íirə paa.¹⁵Ama uza iirə te' kana bər baar no̱k ikpa zur, ko ruur, ko əngka baar ko laaka naa toska no' pa. ¹⁶Ama uza napu ɓərk baalə ura Kweebaaziz nok, zur kana dəgu pa, no̱ka ri'ik na noos Bil naa ri'ra eli.¹⁷Bəl go'sapu, ora biis ma'təkən zok yangiya gwaga Billək rəi, naa ora ma'kən naa áak gə, iya i mu'us duuka paka Billək pai ya? ¹⁸''Maza wessaz naa gbisə deker ɓasurə, anni bo'rumkpa naa ura mee Bil paz naa maza naa hakkeiyaz ya?'' ¹⁹Noka ri'ik iya ipu ɓərka baaləi no̱k tomsa Billəsai, sei ina yii zəngsa Íis Daa Billə ura kamn tomsa oomissas.

Chapter 5

¹N pu doosək dooniya irə te'kai pakrə, no̱k miima do̱o̱wi do̱o̱nzi, mii maa seedaako zi ɓərka baara Kweebaazəllə paa, naa mii ma N kinkg kin una noskaa i esək akrə paa. nooska i keetək. ²Noka ri'ik N pu dooskəndə do̱o̱ni, ne̱e̱n gbəəga Billək, a pu irə te'kak, gbaani, gbaa ni gbamrə paa pa, ama noka I Iín bo'kak, naa bo'kaa Billəkrə, gbaani naa kinka zukkak pa, ama naa Iikaa zəngsək.³Kai yii gbi'kəm mariya iirə na'rəi rək pa, nok ri'ik gamn ina kubruskənrən gbə̀ə̀gəkərə. ⁴Ubla i yiitikən do̱o̱nza nebairəz, maa i kweek ba̱lla wessal laakpal .⁵No̱ka ri'ik, moi yanga gbammi essən dooga mariya ii gbi'kəm. Kai gau naa wəngtaa zur pa, gbaakən kən ində te' no̱k Bil Ii maza wəng zulləz pa ama go'sə mariya i weng zullə pai ina wessan. ⁶No̱ka ri'ik tiisən zu'teya ii Billə mu' nossən non bəlla go'su gwanallə. ⁷Kamtun ina i Iin tele gwandə mu' no̱k uzi gbaan.⁸De̱'sən zok sə i gau naa zo'ka, no̱k ke̱e̱risa iis setan pu kooləkrə, ni Kə̀ə̀za koolə laa maza təbkuzak. ⁹De'en i mu'su, de'en naa gbam eska timra illə. me̱e̱n mariya i esə timr dəllə roo ai, me̱e̱n do̱o̱miya iirə i gau gapt yam dəllə ai, Ii bəs ɓən baara i ɓər al.¹⁰Ina ɓəssapu baar topa a roozo. Billa og yirku haa al,uzi ne̱e̱n, ne̱e̱ka ɓampak rekarə nooska Kwebaazzə uzi ɓəskən timr, sə de̱e̱sən wessa sə bagsən gbam haa. ¹¹Gwanta ɓampat naa gau ullə paa, haa ting tin. Na gau ri.¹²N kwesapu Silas, dowiya naa wessas zi, gəbən biisən topa rəkarə ullə, N pu dooskəndə, gəbən n esəpu timr ina n biitən an no̱k go'nəma Billəmmi a zemmam, de̱'e̱n paa ullə wessa. ¹³Ur kita kiiza i tegu naa ii Babilon az, pu dəsəkəndə, naa Markus waza miiz, pu də'əskəndə. ¹⁴Də'əskən ində te'ka naa kukkpaa iika rək, Gabta wessat naa gau naa ii iya ipu Kwebaazzəi tele.

2 Peter

Chapter 1

¹Simon Biturus, naa tombaaza Yeeso kweebazəz, rekarə iya i kwee eska timr naa diimairə ni aa a kweennak, eska timr go'nəma Daa Billa aalləmrə naa keesbaza az Yeeso kweebaazəm rə.² Go'num nagau naa ii, gapta wessat nabagə zok Billə naa Yeeso kweebaaz dangwanza aazzə.³Neta gau naa gbama Billəmat, naa iikaa Billəkak tele i essaa pu naa meekaa Billək, ura gondə gbi'kəmrə naa go'numazzə.⁴ Enirəzi sə esaa alkawalla gapta gbi'ta diimrəttəz. Bo'rə ri'erizi nok sə ina gau iya i kinək go'ossa Billəssai yak, bəlla i gbittən pu laatəra dellə rolləkrə, neta enkuurət naa keekuurəttə.⁵Nok a eni yaan, i weens zoka iik, sə i baggə eska timr go'numa iimrə, naa gəbən go;numa meekarəmrə.⁶ Meekaa iirə bagən kamska zur, kamska zura iilə bagən ɓəska baar, ɓəska baara iilə bagən gapta duuka Billət.⁷ Duuka Billa iilə bagən po'ka uri yangi, po'kaa iik uri yangirə bagən gbaakənka.⁸neta at napu iirə, səna noosapu iirə, i kinək ku'me̱ koo iya ipuna yangipai meekaa Yeeso kweebaazəkrə ində te'ka pa. ⁹Ama ura kinəpas sə gwenə ina gondə pourən tottoz, russapu, timr zinsupu ara i neksunu hakkeiya ullə dooiyakrə.¹⁰Nokrik uri yangi yaan sə i go'rəs derkaa iik naa təəgəkaa iik, səna gau zəma ində. Ina bo'rə neta eti i dəwək də'pa. ¹¹Ri'erizi sə i gbe'rəska sugokna torkarə gwanta gbampattə, dangwanza aaz naa keesbaaz Yeeso kweebaazzə.¹²Nokarik koo bənaya n gak naa gbaksa tok, sə n de'sən timr neta attə paa, koo de i meegəsapu netti , nok i neksənpu aska timlə essak.¹³ N pu sundəkrə mində timlə minge, go'gon ara n pi'iknən mis nok neta attakrə, de n pu zokrə roogə. ¹⁴Nok n me̱e̱men mu'ka ang topa n daakən zoka akrə, ni Yeeso kweebaaz yiisənek.¹⁵ Nyaak ni ni nbo'kənak sə i sundə naa neta at miirə sa'ka, mina daan pu.¹⁶É duu paka gbə'rurək songrə paapa, é doosən gbam naa gbotkaa dangwanza aaz Yeeso kweebaazək. Ama ee seedaakoiyi ullə gbi'kəmrə. ¹⁷Nok kweesa gbi'kəm naa diim Daa Billə, bəlla gwera kamtunu gbi'kəm naa go'num rəllə gee, ura azzi waza mindəs, n iinupas, n ge̱e̱ yaksa zok naa ur wessawe¹⁸. É ge̱e̱ gwera eki diga paari, de epu yamma yiiga naa sə'səmakrə.¹⁹A puna paka zəmak inna bo'rəmka mu'kandə, i bo'rəpu wessa ina gən timr paagə. Puni Raase okkə təkrarə rook haa ar ootərarək, sə zesəza ar oonarə okkə iirə timtirə. ²⁰Meegəsən naa a'an zanga, nok ina bo'rumka mu'kan ina mazzə timlənni pa. ²¹Nok inna bo'rumka mu'kan sə zaa naa sundumeya mazzəyai piiapa. Ama mari i kinə diga Rumsa Billə pak naa iissə.

Chapter 2

¹Saariya song rəi i zaapu israilairə, lamiya songrəi i zaak iirə, i zaskən naa kubruskənaa gɓorarək, sə i kamtəkən wo'oska naa mu'uskənka, sə gəbən i mu'sək dangwanza keesiz. ²Uri gənga i duuk Bilaa iik, sə i laksək go'numa iim. ³I kweerəkən naa sutumbaara iil, pakrəma iirə zuk zukam rə. wo'kaa iik lo'okpa, bisa iiz pu zakrə.⁴Bil ko'os tombaiya ulləi iya bo'rə laatərai pa, gboktra riik sə kossi dura təgra rəllə diiri dodəsəkakək haa rekarə ubla bissə. ⁵Ri'erizi gəbən ko'os dəlla mariya do̱o̱irəl pa. gboktra riik sə ko'os Nuhu gon muzə, ura duu paka Billək wessaz zə, naa mari gbansa iya i ipuna urai. Bəlla kamten maam sə wo'sən iya i duu Bil pa dəlləi yakrə. ⁶Sə Bil do̱o̱s della Sadomal naa Gomaral naa Ra' sə yesi tam, neta eti gau riigəskənawi iya i duu Bil pairə paa.⁷Ama Lutu ura naa go'nummaz, keez timra ulləl enkubairə te'ka, sə Bil keesu. ⁸Nok maza naa go'numaz na gau enkubairə te'ka, koo bənaya suksa moosku nok oggək sə geek neta go'pat. ⁹Noka riik Bil meemen ni keeskən iya naa go'num ai ɓerka baalə te'ek, naa gəbən ni kamkən iya ipuna go'numpai ubla bissək¹⁰Ina eni zəma zi na iya i ree mu naa tomsa zokrəs sə gə i saa iya naa gwantai ipu naa wengta zur naa bo'ka ina goosin, i serəm saaka iya i noosii. ¹¹Koo noka tombai ipu naaa gbama ar a iim am, ama i kamtə paka lakska rək irə pa Billə mu' pa.¹²Ama doo neta at a puna sundume pat, i go'ri sə ina kami sə in desi. Ii me̱e̱ ina bo̱o̱krən pa, i wo'ok. ¹³I kink kin fasəma ina i bo'rə go'pan rə, i sundə gee ge̱e̱k tingnum naa ubla, bo gapsə bonyi iya zute' a ii ya'te yi, zok yagi naa tomte irə sərəme̱e̱ rəi wakati aipu naasə naa mo iiz. ¹⁴Ipu naa no' a ika kita kii rəi, baar dag ni bo'ka hakkei pa, sə gau iya i de̱e̱s zok pai bo'ka netta go'pattə, i de̱e̱s timte a ii sutum ballə, ii yangiya naa su' kamkp ai yi.¹⁵I daa pu bila a wessak, i laa, sə i duu bila Bal'amu waza Basura rəz urfa i bagsi a go'paz. ¹⁶Ama kwe̱e̱ biir no̱k hakkeiya gwandəi. Gumbaaza pagpaz bən biisə saariz yasa esi na gweera mazzək.¹⁷Mariya ei ipu ni po'me a maam pipai ak ipu kooli a zaka gwayi ai, bəgrfa a gbikak pu zo'ki rə. ¹⁸I pag ni i ii paka pak naa wengka zur i səərə mari go̱o̱sa zokrəs sə i səərə mariya i ii gbiska irəm iya i bo'rə netta go'pat təi rə. ¹⁹I bo'si alkawal zutə a ii se̱niya hakkei rəi yi, no̱k maz senzzi ina pe̱e̱su timr an də.²⁰Kala ura gbisə bo'rəka netta dəllə ro̱o̱t naa me̱e̱ka ²¹Daa naa Kwebaaz Yeeso Dangwanz. Dikka pii ma ka esi an, ka ina me̱e̱ bila go'num rək pa, naa a i me̱e̱kən sə i daa ro'oknaiya wessai esi. ²²Re'sa paka ak zəma zi irə gee, ''zaaz gətə pu te̱e̱ləska wimra ullət tə, yaauzza i ne̱e̱u maam az gətə pu səkla rə roo.''

Chapter 3

¹Ri'ak n pu bisəkən ittəza wasikarəz zə no̱k sə n de̱'e̱n timr, sə n pi sundume a iirə wessai mis. ²No̱k sə i sunde naa ina saari a oomii i doo do̱kan, na gə dokaa Dangwanz az naa Kwebaaz azzə i esə tómbaiya i rən.³Me̱e̱n ma'karə iya i ɓandəs arai i zak ru' a ɓapsa rəirə. I ɓandəska i rek mu' naa ika neta dəllət. ⁴I do̱o̱k bonge, ''Alkawal a ullə gətkarəz aa pazya? Diga dənna domda a eii i wənnaz, net pu ni pinnak diga ma'ka go'rikarə.''⁵I waaswan sə i mu'us naa leek, timr zinsipu ara díík naa a páák ke̱e̱tə maamrə, gəbən maamrə zi do̱o̱ do̱o̱ naa dooka a Billək, ⁶Gəbən no̱k neta goo ri'atti, sə i wo'sən dəl naa maam. ⁷Ama ara paa na dii ri'ak ak i de̱e̱s no̱k ra' no̱k gwan do̱kaa eki i de̱e̱si no̱k ubla bissək naa iya i duu Bil pai.⁸Timr kana zinsənən ina an pa , iya n iini pai, no̱k ubla mukə Daa Billə goo ni wi' mul mulək, wi' mul mulo goo ni ubla mukə. ⁹Daa Bil pu naa mo'ra alkawal a ulləzzə pa ni uri i ogun mo'rak. Goptəra re̱e̱l ɓəs baar naa ii. I ara uza muzo iirə te' wo'kənaz pa, ama koo ne̱e̱ya na pu' na'.¹⁰Noka riik, ublaa Dangwanzək zak ni ruuzak. Atta paat assək naa gwera gbikak. Ra' doosək koo anya, gəbən dəl naa tomte a ulləi i ke̱e̱tək.¹¹De netti tele wo'ok won ri'eri, to̱o̱ ika gau irim mariya paiya? to̱o̱ to̱n iika gapta rumsət naa duka Bil. ¹²Gamn na zo'ka na gbaku haa ublaa Bil zakən ak rə. Ublaa ekirə, i wo'sək atta paarit naa ra' koo anya bəlsək na ma'ka go'ma go'. ¹³Ama no̱k alkawal a ulləz apu zook ara pəkka paakrə naa dəlla pəllal, ara go'nəm gakpən arə.¹⁴No̱ka ri'ik, iya i iini pai, dəl me̱e̱men netta at, yaan yaara iit sə kaina oksən na ser naa aibei ullə mu' pa, naa gapta wessat.¹⁵Gəbən pe̱e̱n ɓəska baara Dangwanzəl no̱k kweekaki ni doowiya aarə i iinu paz Bulus biisənən ak naa me̱e̱ka i esnuk. ¹⁶Bulus doo pak neta eti rə paa wasikaiya ulləirə paa, nettirə te'ka uta pii gomgən me̱e̱karə, mariya i kams zur pai i yer pagn a iin ni i bo'sə naasi urik, na wo'səka zutta gwanirət.¹⁷No̱ka ri'ik, iiya iini pai, de i me̱e̱men neta at gə zo'on zutta iit kaina yaasən naa sərəmə a mariya i me̱e̱ Bil pai rə pa sə i kinə ina oomin pa. ¹⁸Ama daga go'num naa me̱e̱ka Daa Billa al naa Dangwanz Yeeso Kwebaaz go'num naa gau naa ur diga ri'ak haa ting-ting sə na gau ri'!

1 John

Chapter 1

¹Ni pin ma'karək, ni a geenak, sə a ogunak, ni a sundunak, naa gə ni a go'run naa neta aatak, paka zəngsəkrə paa. ²Noka ri'ik zəngs yiitəpu zok, aa bən a oksapu, a gapsapu seedakum ullə. Epu dooskən paka zəngsa ɓampassə paa. Ni pin Daa rək sə yiitin zok aarək.³Ni e ogən sə e geenak epu doosəkən iirə, nok sə i daks zur naa aa. Nok dakska zura aal puna Daa naa Waza ulləz, Yeeso Kweebaaz. ⁴Naa gə, neta e biisənən at, nok sə zok na yagən wesawe.⁵Neta etiti e geetə diga ullə sə e doosən ii: Daa Bil oosaki, təgra pii ullə koo topa pa. ⁶Ana doo ange bo daksapu zur naa ur sə apu ri'gəttə təgrarə, a bo'rəpu songb a doo paka zəmak pa. ⁷Ama ana pu ri'gəttə oosarə ni ni gwan pin oosarək, apunaa daksəka zur andə te'ka, kwaala Waza ulləz Yeeso rəi i neksaapu hakkeiya aai yas.⁸Ana doo bonge bopu naa hakkei pa, a səərə zura andəl, zəma bo pisaa pa. ⁹Ama ana doosu hakkeiya aai, ur pu oomi ura wessazzi ra'səskaa ran hakkeiya aai sə neksəsaa ina a bo'rə go'pan yas. ¹⁰Ana doo angə bo bo'rə hakkei pa yerupu songbai, paka ullək bo pi aarə te'pa.

Chapter 2

¹Yangiya Mindəi n pu biisəkən neta attə nok sə kai bo'rə laatər pa. Ama koo neeya bo'rə laatəraz aa gee a keesapu zura aal Daa aazə Yeeso ura naa go'numazzə. ²Gwanzi ura paksəkaa naa laatərəz a aal kotto pa haa naa dəlyas. ³Ri'erizi sə a meek ange bo meegəsapu, ana bo'rə pu ina doosan.⁴koo neeya ura doo bonge, ''Bo me̱e̱men Billaz,'' sə de'es dookaiya ulləi pa songbaazi, dooma zəmam pisupa. ⁵Ama maza bo'rə ina Bil doon, zəmazə', iika Billək gapsapu ullə paa. Pi ri'erizi sə a mee ange apu gwandə na'rə. ⁶Ura doo bonge bo essə pu zok Billəz be'sapu gumb nok kamkpa toms ni Yeeso Kweebaaz kamnak.⁷Uriyangiya n iini pai, n biisən dookaa pəzzazzi pa, ama dookaiya do'kiyaiyi a i geesipui diga ma'kari. Dookaiya do'kiyai iiyi paka i geek. ⁸Gə npu biiskən dookaa pəzzazzəz, uki zəma Kweebaazə naa gə iirə, nok təgra pu assəkrə Oosaa zəmak bo pu ookəkrə.⁹Koo neeya ura doo bonge, bopu Oosarəz sə mu'us ungwanza ulləz pu tegrarə te' ri'ak bən. ¹⁰Koo neeya ura gbaa ungwanza ulləzak gakp oosarə te, gə paka dəkkpa də'rək pu ullə pa. ¹¹Ama ura mu'us ungwanza ulləz pu ri'gəttə təgrarə te'ka; nok mee arapu rekəndək pa. Nok təgra gbe'sapu no'a ulləi.¹²Npu biiskəndə, yangiya mii, nok i ra'səsapu hakkeiya aai nok riira ulləl. ¹³Npu biiskəndə ii dai, nok i me̱e̱men ura pii diga ma'karəz. Npu biiskəndə, yanga gbami, nok i le'sapu enkubaaz. Npu biiskəndə ii yangiwai, nok i me̱e̱men Daa. ¹⁴N biisənpu dai, nok i meu men ura diga pii ma'karəz. Npu biiskəndə ii yanga gbami nok ipunaa gbam, paka Billək gakp iirə te', naa gəbən nok i le'sapu səərbaaz¹⁵Kai ii dəl koo neta pu dəllə root pa. koo neeya ura ii dəllaz telə, iikaa Daarək pu ullə te'pa. ¹⁶Nok neta pu dəllə te'et yas ni wo'səka zok, wo'səka no' naa gapta go'pat, a Daa rətti pa, ama a dəllətti. ¹⁷Dəl naa neta ullət i wo'ok. Ama ura bo'rə ina Daa iin gakp ting ting.¹⁸Yangiya mii, zoora ɓapsarə rektəpu dera. Ni i geen bonge umkeereiya Kweebaazəi ipu zakandək, ko ri'ak bən umkeereiya Kweebaazəi genɲa i zaapu. Noka ri'ik a meesapu zoora ɓapsarəl rektəpu. ¹⁹I kee andə te'ka, ama ii a aiyi pa. Nok inakapu a aaiyi ika gaupu aarə. Ama de i keepu, a eni yiipu ipu aarə te'pa.²⁰Ama ii ura Oonzaz woosunpu, ii tele i meegəsapu zəma. ²¹N biitən neta at nok i meemen zəmaki sə n biisən, i me̱e̱men zəma nok songb pu zəmarə te'pa koo topa²²Neezi songbaaz ya ama ura sin gee Yeeso Kweebaazi pas ya? Maza ezi umkeereza Kweebaazəzzi, de' sinpu Daa naa Waza gə. ²³Kala ura sin Wazaz punaa Daa pa. Ama koo neeya ura kwee Wazaz punaa Daa yam.²⁴Ama iige, ina geesapu diga ma'karən na gau iirə te'. Ina i geesapu diga ma'karən na gapsapu iirə te'ka, ii bən i gakp Wazzə naa gwan Daa re. ²⁵Nok ri'erizi sə doks naa aa doksəkaa zəngsa ɓampassəs. ²⁶Neta at n bii nok mariya i tos uri sə i yaa bilaiyi.²⁷Ama iigə, wookaa i kweetə ullək gapsapu iirə, ii ri'ak i laa maza geeskən unaz pa. Ama ni woosəka iirə paa geeskən koo anya gə zəmazi, songbi pa, ri'erizi bo ni geesən ina gau ullək. ²⁸Ri'ak yangiya mii gamn ullə, nok səna gbə'tə, sə a kinə gbama zokrəm sə zur kana dəgaa naa zakaa ullək pa. ²⁹Ana meemen ange punaa go'num, a meekmen ura bo'rə go'nummaz keete gwandə zi.

Chapter 3

¹Gwenən ni iika Daarək arə paak haa i derkaa yangiya Billəi, a gapsapu ri'eri zema. Noka ri'ik, dəl meeya pa, nok meenu pak. ²Yangiya n iinipai, ri'ak aa yangiya Billəiyi, ama haa ri'ak yiitə zok wessawe' ni a gakkpənak pa. a meemen Kweebaaz na gbə'te, a gook ni urak nok a oku gwan ni pinnak. ³Koo neeya ura punaa eska timr ullə paaz oogəsapu zura gwandəl ni ur pin ookapak.⁴Koo neeya ura bo'rə hakkeiyak bo'rəpu ina go'pan, nok hakkei bo ina go'panni. ⁵I meemen boo Kweebaaz keetə nok sə bo pe'es hakkeiyi, nok ullə bo hakkei piipa. ⁶Koo neeya ura gapsapu a ulləzaz bo'rək hakkei pa. Ama ura bo'rə hakkei az me'ɗə oku koo meeku pa.⁷Yangiya mii, maz kana yaasənpa. Koo neeya ura bo'rə go'numaz maza go'ozzi, ni gwan Kweebaaz go'onak.⁸ Koo neeya ura borə hakkeiyaz maza səərbaazəzzi, nok səərbaaz bo'rəpu hakkei diga ma'karə. Noka ekiki sə Waza Billəz gbətən zok, nok səbo wo'os tomsa səərbaazəz.⁹Koo neeya ura i dingu dingka Billəkaz bo'rək hakkei pa nok dogaa Billək gaupu ullə. Gəək sə bo'rə hakkei pa nok dingu pu dingta Billət. ¹⁰Ri'erizi bən sə yangiya Billəi naa yangiya səərbaazəi i po'gəs zok. Koo neeya ura bo'rə go'num paz keetə Billə pa, ri'erizi bən ura ii ungwanza ulləs paz.¹¹Paka akki i gee diga ma'karə: gee ana gbaakən andə te'ka, ¹²Ka'ana goo ni Kainu pa, ura səərbaazəz ura iu ungwanza ulləzaz. Nok an sə a iu ya? Nok tomtəya ulləi i go'pa, ungwanza ulləz bo punaa go'num.¹³Kana məsən pa, uriyangi, dəl na mu'sun. ¹⁴ A meemen a keetəpu diga wərkrə zakarə zəngsə, nok a ii in ungwani. Maza punaa iika paz seek wərkrə. ¹⁵Koo neeya mu'us ungwanza ulləzaz o'baazi. Nok i meemen bo o'baaz punaa zəngs ɓampassəs ullə pa.¹⁶Ri'erizi sə a meek gbaaka, nok Kweebaaz esə zəngsa ulləs nok àà. Aa bən to̱o̱ton akə esə zəngsa aas nok ungwaniya aai. ¹⁷Ama ura punaa neta dəllətaz ok ungwanza ulləz ɓerk baalə sə gbe'es timra ulləl yirkurəl ullə mu'ka bo'ok riga sə iika Billək gakp ullə ya? ¹⁸Yangiya mii, kai yii iika pakrə koo meele kotto pa, ama a ii zəmarə naa tomsə.¹⁹Ri'erizi sə a meek aa mariya zəmaiyi naa gbakska timteya aai ullə. ²⁰Nok timteya aai ina wo'saa, Bil ar an timteya aai, me̱e̱men koo anya yas. ²¹Uriyangiya mii, a gau naa iikənka timteya aai ina wo'saa pa, apunaa gbakska tok Billə. ²²Gəbən ina a oorən yas a kink kin diga gwandə, nok a duusapu dookaiya ulləi naa neta go'sut tele.²³Dookaiya ulləi aa ai, ana esə timr riira Waza ulləzzəz Yeeso Kweebaazəllə, sə ana iikən andə te'ka, gwan ni esnaa dookaiyak. ²⁴ Koo neeya ura duu dookaiya Billəi yak tele seek gwadə, gəbən Bil bo ullə. Ri'erizi sə a meek pu aarə te' diga Rumsa esaa aasə.

Chapter 4

¹Yangiya mində n iini pai, kai esə timr rumterə yas pa. Gobtəra ri'il, gwegən rumtə sə i mee rumsa keetə Billəs nok anabawaya songbrəi genɲa i keetəpu dəllə. ²Ri'eri sə a meek Rumsa Billəs rumsa po'gəsas gee Yeeso Kweebaaz zaapu zokrə uzi keetə diga Billə. ³Ama rumsa po'gəsən Yeeso keetə diga Billə paa pa. Rumsa Billəssi pa, umkeereiya Kweebaazəiyi, Ura a gee bonge pu zakrəz, ri'ak bən rektəpu dəllə roo.⁴Ii a Billəiyi, yangiya mii, gəbən i le'təpu rumtəya ei, nok ura pii iirə te'es ar an ura pu dəllə te'ez. ⁵Rumtəya dəlləiyi, nok ri'ik ina i doon a dəllənni, dəl bo ke'si ken to'rə. ⁶Aa mariya Billəiyi. Koo neeya ura meemen Billaz ke'eske ken to'. Ri'eri zi bən ura pu Billəz pa ke'eske to' pa. Ri'zi sə i meek rumsa zəmas naa rumsa songbrəz.⁷Uriyangi, a gbaakən andə te'ka, nok gbaakənka keetə diga Billəzi, koo neeya ura puanaa gbaakaz keetə diga Billəzi, meemen Bil bo. ⁸Koo neeya ura puna gbaaka paz mee Bil pa, nok Bil gbaakaki.⁹Ri'erizi sə gbaaka Billək po'gus zok andə te, Nok ri'ik Bil tomtə Waza gwandə iinupaz dəllə roo, sə ana gau gapta ullət. ¹⁰Gbaaka eki bo, nok a gbaan Bil ak pa, ama nok ur gbaanaak, sə tomtə Waza ulləz səna gau toksaa aarə hakkeirəz.¹¹Uriyagiya mii, Bil na iiya in, aa bən a gbaakənkə andə te'ka. ¹²Maza me'ɗə oka Billaz piipa, ana gbaakən andə te'ka Bil punaa aa, gbaakaa ullək bo gapsapu aarə. ¹³Ri'eri sə a mee ange apu ullə, ur boo pu aarə te' nok essaapu Rumsa gwandəz. ¹⁴Aa bən a okəsapu gə gapsapu seedaakui Daa tomtən Waza ulləz səna gau Keesbaaza dəlləzakrə.¹⁵Koo neeya ura po'gəsapu bonge Yeeso Waza Billəzzi, Bil gakp ullə ur bo Billə. ¹⁶A meegəsapu a essəpu timr bo gbaakaa Billə gbaanakrə. Bil gbaakaki noka ri'ik koo neeya ura gau naa gbaakaz gapsapu Billəzzi, Bil bo pu ullə.¹⁷Ri'erizi, sə gbaaka gau wessawe' aarə te'ka, nok a kink kin gbama zokrəm ublaa bissək, nok ni gwan pianak aa bən apu ri'eri dələ. Ser pii gbaakarə pa. ¹⁸Ama gbaakaa wessak keeskən ser, nok ser kam toms naa dingka to'k, ama sere kamsupuz bo punaa gbaakaa wessak pa.¹⁹A gbaa nok Bil ma'saa naa gbaaka. ²⁰Uza na doo bonge, ''N gbaa gban Bill'' səna mu'us ungwanza ulləz, ur songbaazi nok kooneya gbaa ungwanza ulləz pu okurəz pa, Kaa le' gbaaka Billa ogu pal pa. ²¹A kinə dookaiya ai diga gwandə, koo neya gbaa Billaz, gbaak gban ungwanza gwadəs bən.

Chapter 5

¹Koo neeya ura esə timr bonge Yeeso Kweebaazi gə i dingu Billə, gəbən koo neeya ura gbaa ura daa az gbaak gban ura keetə ulləz. ²Ri'erizi sə a meek angə bo gbaa gban yangiya Billəi: ana gbaa Bil sə ana duu dookaiya ulləi gə. ³Ri'zi gbaaka Billək: ana duu dookaiya ulləi. Dookaiya ei bo i gom baar pa.⁴Nok koo neeya ura keetə Billəz le'es len dəl. Nok ri'erizi le'eskaa le'sən dəllak. ⁵Neezi le'es dəl ya? Ura esə timr gee Yeeso waza Billəzzi.⁶Gwanzi ura zaa diga maam naa kwaaləz: Yeeso Kweebaaz. Zaa maamrə kotto pa, ama maam naa kwaalə. ⁷Nok iya i esə seedai ipu taarəkə: ⁸Rums naa maam, naa kwaal. Iya taarəkə ai i gookənsapu muyo.⁹Ana kwee seedakuma marirəm, seedakuma Billəm ar an. No̱k gapsapu seedaakum Waza gwandəzzə paa. ¹⁰Maza esə timr waza Billəzzəz punaa seedaakum ullə. Ura esə timr Billə paz yerupu songbaaz, nok esə timr seedaakuma Bil esə Waza ulləz zamrə pa.¹¹Seedaakuma room aa am: Bil esaapu zəngsa ɓampas, zəngsa rooz bo pu Waza ulləzzə. ¹²Maza punaa Waza ulləzaz punaa zəngs. Maza punaa Waza Billə paz punaa zəngs pa.¹³N biisən neta at nok sə mee bonge bo punaa zəngsa ɓampas, iirəzi iya i esə timr riira Waza Billəzrəi. ¹⁴Gwan gbama pisaa diga ma'karən a emi gwan nagə zaa, nok ina a oorun yas naa iika ullək geyaa gen. ¹⁵De' a me̱e̱men geya gen ina a oorun tele, a meemen a kinəkin ina a oorun yas.¹⁶Koo neeya ura og ungwanza ulləz bo'rək hakkeirəz sə wer dən paz, na weerə, no̱k Bil səna esu zəngs. N doo mariya i bo'rə hakkei sə i wər dən pai. Nok hakkeiya kam wərkrəz pii; n doo minge na oorə nok a eni pa. ¹⁷Ina go'pan yas hakkeiyi, ama hakkei pi a kam wərkrəz pa.¹⁸A me̱e̱men ura i dingu Billəz bo'rə hakkei pa. Ama ura i dingu Billəs keesku ken engkabairə gə i bo'ku koo una pa. ¹⁹A meemen aa mariya Billəiyi, a me̱e̱men bo dəl yas gaupu gwanta enkabairəttə dii.²⁰Ama a me̱e̱men Waza Billəz zaapu essəsaapu me̱e̱ka no̱k sə ana mee ura zəmaz. Gəbən, apu ullə ura uzi zəmaz, naa gə Waza ulləz Yeeso Kweebaaz. Uzi Billa zəmal naa zəngsa ɓampas. ²¹Yangiya mii, keesən zura iil mairə.

2 John

Chapter 1

¹Diga do̱o̱nzə rekarə kitakiiza í te̱e̱guz naa yangiya ulləi, íya n íí zəmai, mii kotto pa, ama naa gə íya í me̱e̱me̱n bilaa zəmakai. ²No̱k gongaakumma pu aarəm gəbən gakp naa aa ting ting. ³Go'num, yirku naa gapta oomit naa iikənkaa zəmak diga Daa Bil, naa Yeeso Kweebaaz, Waza Daa rəz, na gau naa aa.⁴Zok yage oomi o' nok n oks yangiya mo̱o̱i uri ipu ri'gəta oomittə, ni e kweetən dookaa az Daarək. ⁵Ri'ak orukki rekarə mo̱o̱rə kitakiiz, n biisa dookaa pəzzazi pa, ama gwan ina i esaa diga ma'karən, nok sə ana gbaakən andə te'ka. ⁶ Gbaakaa rook uki, ana gau gapta dookaa ullokrət. Dookaa rooz pii ni i geen se̱e̱nkak bonge ana gau ullək.⁷Nok səərbai gənŋa i keetəpu dəllə, iya i kwee bonge, Yeeso Kweebaaz zaa pu zokrə pai. Iya eiyi iiyi səərbai naa keereiya Kweebaazəi. ⁸Gwenən ində te'ka, kai wo'os net pa nok an yas a kamsapu toms, ama í eskaa faasəm gənŋa.⁹Kala ura ree mu' naa gapta pu kubruskənaa Kweebaazəkrə paz, me̱e̱ Bil pa. Ura pu kubrəskənaa ekirǝz boo pu naa Daa naa Waz. ¹⁰Kala maza zaa iirə gwa naa kubrəskənaa eki paz, kai kweu pa, kai də'su pa ves. ¹¹Nok maza də'súz yas daksapu zur naa úr ke̱e̱ka tomtiya ulləirə.¹²N punaa net genŋa à n ka biisat, ama n ii biikakək pa. Ama n pu naa sundumeya n zakni mo̱o̱rə sə a pakən nok sə yaksa zoka aak naa go'. ¹³Yangiya moorə wa'irəi ipu də'əskarə.

3 John

Chapter 1

¹Diga doonzə rekarə Gayus ura n gbaau zəmazə'əz. ² Moowa n gbaaz, n pu we̱e̱rək Billə minge a kine sə'sum koo andəya naa gbama zokrəm ni rumsa moos punaa gbamak. ³Zok yage wessawe' de ungwani uri i zaa i esə sedaakum paka moorə eska timləkrə. ni a duun bilaa zəmakak. ⁴Una pii sə yage zok sə ar ni mina gee yangiya mii ipu gapta zəmattəkrə pa.⁵Moowa n gbaaz, a kam toms uriyangiyarə naa maraginirə naa timr mulə. ⁶Iya i esə seedaakum gbaaka mookrə ikiliisiyairə mu'i. Go'gon a po'i naa gapta oomit bilaa to̱o̱ duuka Billəkrə. ⁷Nok ri'ra alli sə i kee goka i kwee koo una menkirə pa. ⁸Aa bən a kwee goosa mariya ri'eyi rəs ,nok sə a gau mariya i daks zur tomsa zəmassəi.⁹N biisə ikiliisiya wasiika ama Diyotariifas ura ar koone̱e̱ya iika gbi'kəmrəz iirə te'ka kweyee pa. ¹⁰Noka ri'ik mina zaa, n ɗe'esku timr tomtiya ullə bo'rii rə ni laksən ri'teya eei marirə mu', naa pagrəma go'pamak. Eni maa daksu pa, haa maa mu'us kweeka uriyangi, haa sə ne̱ni ikiliisiyairə.¹¹Moowa n gbaaz, kaa kubrə ina go̱'pan pa, sei ina wessan. Ne̱e̱ya bo̱'rə ina wessanaz, maza Billəzzi, ura bo̱'rə ke̱e̱kuz me̱e̱ Bil pa. ¹²Koone̱e̱ya essəpu seedaakum Dimaatiriyussə paa zəma. Ee bən e esapu seedaakum, i me̱e̱me̱n boo sedaakumma eem zəmazi.¹³Npu naa neta n ii biisəkat gəngən, ama n ii biikakək pa. ¹⁴N pu sundukrə a sarksan ya' sə a pakən.¹⁵ Go'num naa gau naa moo. Ungwaniya aai ipu də'əskarə, gəbən reksənəm də'əskaa eek ungwanirǝ naa ri'teya íi.

Jude

Chapter 1

¹Yahuuda se̱nza Yeeso Kweebaazəz, naa do̱o̱wiya Yaakuburəz rekarə iya i de̱rii, iya i gbaai Daa Billəi, iya i re̱'si nok Yeeso Kweebaazai. ²Yirku naa gabta oomit, naa gbaaka na bag zok ìirə.³Mo̱o̱ iya n gbaanai n pu yaakrə nok biiskənən paka aarə keeskarəkrə, doolezi n biiskən si n weerən wessa we' nok eska go̱ngaa i esu mariya i duu Billai də mukə kotto baka pii pa. ⁴Nok mariya uri i ɓo'mutə sə i totə iirə te' iya lo'sapu i biisapu ze̱e̱ska bisa iisai mariya i me̱e̱ Bil pai, iya i yes go'numa Billəm laatərrəl, gəbən i sin doonz naa Daa a aaz, Yeeso Kweebaaz.⁵N ii sunduskənən koo noka i me̱e̱me̱n ina roonak Daa Bil kees mari buta Masarattə, ama sa'kaa roozə wo̱'gəs iya i esə timr pai. ⁶Gəbən malaikai iya i kam ar le'suma iim pai, i daatə ar gapta iire matat, Bil dogdisipu sargaire tingting, təgraa ze̱rkenze'ekrə nok ze̱e̱ski bis ublaa bo'takrek.⁷Pii nik Sodom naa Gomraatak naa delmeya gbi'kiya ke̱e̱r naa íí, iya i tos zuta iit laatəra kima laaka ki' koo laaka yaara marirəmrə, naa iika neta to̱o̱pat. I yesi misaaluwa ni mariya i gee ra'a ɓamna pii payak. ⁸Ri' gəbən, iya naa irəm rudummii i laas zongna iin, sə i bə'əs iya gwantəi sə i pagrə ne̱ta go'pat iya naa gbi'kəmmairə paa.⁹Ama koo Mika'iilu, malaikaa Billə gbi'zaz, de pu sinəmrə naa seetan zoka Muusarəkrə paa me̱e̱l sasu sə doo paka ze̱e̱ska bissək ullə paa pa. Goptəra ri'ik, doo bonge, "Daa Bil na yengsa!" ¹⁰Ama mariya ai i kamtə laksəka kala ina i me̱e̱gəsən pandə bonge mariya eyi ipu naa goosa do'nettəs, i goptə zura gwanirəl wo̱'ka. ¹¹Ina yirkurənni naa íí! Nok i duu bilaa Kainurək, gəbən i tossapu ɓasuwa Balam rəurə nok kinka bagsi. I wo̱' suksa baalə te' ni Koorak.¹²Irim iya ri'eyi bəruwi muuzəz naasa iirə gbaakənkarəssə te'. Í bo̱'rə naas naa dəgsa zur pa, i reg sə i yi'is ba'teya íí kotto. Ipu ni koliya maam pi iirə pa zaka yedii. Ipu ni te̱ta go̱o̱grə reupattak, i wərpu, yiiseeya íí i bumsapu. ¹³Ii zaka wiitaa gbonarə ruurəkki, i kees degsa zuta iiti. Ii zosiya i kooləiyi, i bo̱'ri nok wiirəkaa təgrarək tingtinŋak.¹⁴Anuhu maza gbansa diga Adamurəz, doo ina bo̱'rəmkpan mu'un iirə paa bonge, "Gwenən, Daa Bil pu zakrə naa iya naa timte ookapai mù' mù', ¹⁵nok ze̱e̱ska bis koo ne̱e̱rəya, sə le'es iya i gee to pai nok tomteya iirə i bo̱'rii i oopai naa gə we̱nra panŋa mariya naa hakkeiyai i doo ullə paak. ¹⁶Iya ri'eyi iya naa sinum naa wiira pangnai, iya i íí bo̱'ka ke̱e̱kui. iya i də'rəm naa təka zura íílai, iya i oorə-ooruək nok kinkaa gwanirəkai.¹⁷Ama iya n iinən pai, sundun paka manzaniya Daa aaz Yeeso Kweebaazəi i doosun doka. ¹⁸I doosən bonge, "Zoora ɓamnaa dəlləkrəl, uri iya naa ɓandəskai i keetək, iya í íí neta i duun Bil pattai. ¹⁹Mariya i daks sinummaiyi, ii yangiya dəlləiyi, ipu naa Rums pa.²⁰Ama ii iya n iinən pai, wo̱mun zongna iin eska timra ììlə sə i we̱e̱rə Bil Rumsa Billəssə. ²¹De' en iikaa Billəkrə sə i zo' go̱'numa daa à aaz Yeeso kweebaaz kamtəkən zəŋsa ɓampassaz.²²Oksən iya ipu naa sinummai yirku. Gbisən uri i keesi diga ra'rə. ²³Oksən uri yirkurə na ninka zok, yaləna iirə zokrən na gau iirə mu'sunun.²⁴Ura le' sə təgsən diga dəpkpa də'rəz na bo̱'rə sə i de' ullə mu' naa aibe uza pa, naa yaksa zoka gbi'kak ²⁵Billa mulol keesbaaz Yeeso Kweebaaz naa daa à áazə. Gbi'kəm, le'ka, naa nooska na gau ullə diga rikak naa tingting. Na gau rii.

Revelation

Chapter 1

¹Anni rudəma Bil yiisu Yeeso Kweebaaz no̱k səna geesə seniya ulləi ina bo'rumkpa de'randə. Tom senza ulləz naa doosə Yonna. ²Yohanna gwesapu paka Billək naa paka ipu dookrə Yeeso Kweebaazə paak neta og attə. ³Iya naa sə'səmaiyi i zangə naa gera paari, naa iya i ke'to paka ina bo'rumkpandə, naa ura gə duu paka pu biisənkəkaz, no̱k zoora rool pu mis.⁴Mii Yohanna rekarə ikiliisiyaiya gbansa Asiyai, go'num naa gapta wessat diga ura puu, naa ura do̱o̱z, gwanzi gə zak bən, naa gəbən rumsa gbansas gwandə ar gwantə mu'us. ⁵Gəbən Yeeso Kweebaaz , ura esə timr sə i seiduz ura i see dingku iya i wərairəz naa gwanza gwaniya dəlləi. Iya i ii airə sə keesaa hakkeirə gwandə kwaalə. ⁶Yerapu mariya naa gwantai, firissiiya gwandə Daa Billəi gwandəzi gbi'kəm naa le'sum ting ting. Na gau ri'⁷Gwenən, pa zakrə kolirə te'; no' i oku tele, haa naa iya i bagui.Gəbən me'teya dəlləi yas i gakp wagər no̱k ur. O̱o, Na gau ri'. ⁸''Miizi seeka naa ɓamna,'' Daa Bil doo ri', ''Ura uzi wonka, naa do̱o̱z, na gə ura zakaz, ura ar Gbi'kəmrəz.''⁹Mii Yohanna doowiya iirə a ɓər baar yamaz gwantə naa ɓəska baara pau Yeeso rəl, gbagsəra i der Batmusal no̱k paka Billək naa gəbən seedaakuma Yeesorə paam. ¹⁰Npu Rumsə roo ubla Billəkrə. sei n gee gwera naa gbam mində sa' ni porak. ¹¹Doose bonge, ''Biim ina a og rababaazə sə a tomsə ikiliisiya gbansa airə Afisus, rekarə Simina, rekarə Birgamas, rekarə gə Tiyatira, rekarə Sardisu, rekarə Filadalfiya, naa gəbən rekarə Laudikiya.''¹²N yerə n iii nka gwen neezi naa gwera pak naa miikya, de n yer n og fitilai gbansa naa kangeeri ara i dognikrə. ¹³Uza pii fitilairə te' ni Waa ma'zak, punaa yaləna ye'kapa haa diiri, naa kangeeri ko'supu te' gwandə gumbrə.¹⁴Zura ulləl naa suka ullək pu seeya ni buusak, ni sakta talwuzzətak gə no'a ulləi ipu na meela ra'rəl ak. ¹⁵Dənta ullət sekəm puni weesa i noos ra'rəl ak sə i geekəs i keetitə ra'a tibairək, gwera ullək ni wuguma wuu du'rəmak. ¹⁶Punaa zosi gbansa na' go'naa ulləkrə, fonkaaz na sut ittərə keetə ullə su'rə. Muuga ullək okə ni ublak yaarak.¹⁷De n ogun n fo'sum ni roobaazak gwandə dəntə, sei gbag na' go'naa ullək miirə paa sə doo bonge, ''Kaa serəm pa. Miizi ma'karə naa ɓamnarə, ¹⁸naa gə maza naa zəngsazzə. N wər ama gwenən npunaa zəngs haa ting ting! Npunaa mabudiya wərkrəz naa ar gamnaa roobairək rəz.¹⁹No̱ka ri'ik biim ina a ogan, ina ri'ak n naa ina bo'rumkpa mu'kan. ²⁰Ni paka sumsənka zosiya gbansa a ogi miirə na' go'narə ai, naa fitilaiya gbansa naa kangeeri ai: Zosi a gbansa ai malaikaiyi ikiliisiya gbansa airəi, gəbən fitilaiya gbansa ai ikiliisiya gbansa aiyi.''

Chapter 2

¹''Rekarə malaikaa ikiliisiya afisus allə biim:'Paka ura kam zosi gbansa n doosai mində na' go'narə naa fitilai a naa kangeeri gbansa ai rəi, ''N me̱e̱men ina a bo'rən, tomsa gbi'sas naa ɓəska baara mool naa de'eska timra mool. N me̱e̱men a kwee mariya naa enkui pa. ²N me̱e̱men a gweksapu iya i doo bonge, boo malaikaiyi ama ipu ri' pa, a oksi ipunaa songb.³N me̱e̱men apunaa kamska timr gə a ɓər baar no̱k riira miil, ama a yaps pa. ⁴Ama Npunaa an moorə paa a daa gbaaka moorə seenkak. ⁵Sundum naa ara ɓa gummunak. Pu'un na' sə a bo'rə neta a bo'rə seentat. Mona pu' na' pa, N zak moorə sə N pe'es fitilaa mooz ar de'naa ulləkrə.⁶Ama apunaa an a mu'us mun ina Nikolaawai bo'rən a mii bən N mu'usan. ⁷Ura punaa to'os naa gee ina Rums doosə ikiliisiyaiyan. Ura le'es araz, N esku bila na regə diga te'a zəngsəkrə apu firdausiya Billəzzə.'''''⁸''Rekarə malaikaa Simirnazzə biim:'Paka ura seenzaz naa ɓamnarəz ura wər sə ruutə gəbənaz: ⁹''N me̱e̱men ɓərka baar naa zaama moon ama apunaa zaudi. Naa gə pagna zuk iya bonge boo Yahudawaiyi, ama iiyi pa. Ama buuga nooska seetandəkki.¹⁰Ser kana kamna ɓarka baara kinkal pa. Gwenum! seeta ɗonsək uri iirə te' pursinarə dera no̱k i gweknənnak, i ɓərk baar ru' komna. Gamn naa eska timr haa wərkrə, sə N eskən meetuwolla zəngsəs. ¹¹Ura punaa to'oz naa gee ina Rums doosə ikiliisiyaiyan. Ura le'es araz ɓərk baar naa wərka buutəkak pa.'''''¹²''Rekarə malaikaa ikiliisiya Birgamassassəbiim:'Ura punaa fonkaaza romat ittərə: ¹³''N me̱e̱men ara a gamnak ara teng gwanta seetandəz piinakki. Naa ri'ik a kub riira miil naa gbam, a sin eska timra mool miirə pa, koo ru'a Antipas seekuuwa miiz ura naa eska timraz, ura iu zok iirə te'es eri ara seetan gamnakrə.¹⁴Ama npunaa net waani moorə paa: Apu naa uri iya i kuw kubruskənaa Balaamrək aki, iya i kubrusən Balak no̱k səna ɗonsə yangiya Israilai bilaa ɗəkkpa də'rəl, No̱k sə ina reg reka i esə do̱'zak sə ina laa naa laatəra kima ki'rəm. ¹⁵Ri' gəbən apunaa iya i kwee kubruskəna Nikolaawairəi yak.¹⁶Noka ri'ik, pu'un nà'! Ina pu' nà' pa, N zak iirə ya' sə N gwaa ya'am naa ii naa fonkaaza keetək miirə su'rəz. ¹⁷Ura punaa to'os na géé ina Rums pu doosək ikiliisiya airən. Ura le'es araz N esku manna i sumsus, sə gə N esku billa bullal naa riira miirə pəllal biisənən billirə paa, riira ura meez piipaz ama sei ura kweez.'''''¹⁸''Rekarə malaikaa ikiliisiya Tiyaatirəz biim:'Paka Waza Billəzzə, ura no'a ulləi i goo meela ra'rəl naa dənt ni weesa bipsas doon aa an: ¹⁹''Me̱e̱men ina a bo'rən: Gbaaka mook naa eska timra mool naa tomteya mooi naa kamska zura mool, ina a bo'rə ri'akan ar an a à bo'rə seenan.²⁰Ama Npunaa an moorə paa: a dàà Jezebel, kita kiiza der zura gwandəl anabiyaz. Səərə seniya mii naa kubruskəna ullək sə i bo'rə zina faasikanci naa reka i esə do̱'zak. ²¹N esupu zoor na pu' na', ama ii pu'ka na' tomteya ullə i go'pairə pa.²²Gwenən! N ɗonsku naa kunu, iya i bo'rə zina naa urai boo i ɓərk baara gbi'lal, sei ina pu' na' ina i bo'rəndə. ²³N ipsək yangiya ulləi ikiliisiyai yas i me̱e̱k bonge Miizi ura gwen sundumerə naa timraz. N esək koo neeya iirə te' ina to̱o̱ ina bo'rən.²⁴Ama iya i seetə Tiyaatirairə, naa gə iya i kwee kubruskənaa ki pai, sə gə i me̱e̱ ina uri i der neta surunta seetandə Npu dooskəndə, 'N de'sən gums usa pa.' ²⁵Naa ri'ik, kuwun paka miik ɗenɗen sei Mina zaa.²⁶Ura le'es araz naa ura bo'rə ina N bo'rə haa rekarə ɓamnarə, N esku gbam dermerə paa. ²⁷'Gakp gwant iirə paa naa gbala wees, uwa'gəski ni denda wopsak.' ²⁸Ni N kweetən Daa miizək, N esku zosiza ar oonarəz. ²⁹Ura punaa to'oz naa gee ina Rums doosə ikiliisiya airən.

Chapter 3

¹''Rekerə malaikaa ikiliisiya Sardiisussəi biim:'Paka ura kam Rumsa Billəz gbansa naa zosi gbansa. ''N me̱e̱men ina a bo'rən. Apu naa riira yii apunaa zəngsal, ama moo wərki. ²weetum sə a wengs zok ina seendən, ama a wərk dera no̱k N oks tomteya mooi ɓomsinii Billa miilə mu' pa.³Sundum, ina a gee sə a kween. Duum sə a pu' na'. Ama moona wee pa, N zak ni ruuzak, a meek zoora N zakə moorə pa. ⁴Ama ri'teya urirəi topa i pii Sardiisu iya i wiis yaləna iin pai. I ri'gək naa mii i tə'ək yaləna bunnan no̱k i to̱o̱ton ri'⁵Ura le'es araz i tə'əsku yaləna bunnan, gə N ra'sə riira ulləl rababaaza zəngsəzzə pa. N dook riira ulləl Daa miizə mu', naa malaikairə mu'. ⁶Ura punaa to'os naa gee ina Rums doosə ikiliisiyaiyan.'''''⁷''Rekarə malaikaa ikiliisiya Filadelfiyazzə biim:Paka ura pu ookapas naa gongaz ura kam mabudiya Daudarəz, naa gbe'rə ura gbe'səkaz pipa, naa gbe'es ura gbe'rəkas pipa. ⁸''N me̱e̱men ina a bo'rən. Gwenum N de'sapu sugognaa weng az moorə mu' ura gbe'sukaz piipa. N me̱e̱men apunaa waa gbam, naa ri'ik a duuusapu paka miik a sin riira miil pa.⁹Gwenum! Iya buuga seetandəkrəi i doo bonge boo Yahudaawaiyi ama iyii pa, gobtəra ri'il ii songbaiyi. N bo'ok sə i gu' moorə dii, sə ina mee N iya in. ¹⁰De a kamsapu dookaa miiz sə a wengs zok lo'ti, N təkska diga zoora gwekarə pu zakrə dəllə te'el no̱k gweka iya i gau dəllə rooi. ¹¹Npu zakrə ri'ak kamn ina pisan no̱k uza kana kweerəsa meetuwolla mooz pa.¹²N esək ura le'ez araz de'səz gwaaga Billa miilə, gə keek diga roo pa. N biik riira Billa miilə ullə paa, riira dəlla gbi'lal Billa miilə (Ursaliima pəzzaz tiitə diga billə paa), naa riira miilə pəllal. ¹³Ura punaa to'oz naa gee ina Rums doosə ro'tiya aiyan.'''''¹⁴''Rekarə malaikaa ikiliisiya Lawodiisiyaz biim:'Paka Na gau ri', seedakuwa zəma gbenkarəz, ura gau gwant neta Bil womattəz. ¹⁵''N me̱e̱men ina a bo'rən. Gə moo apu tamzəz koo ma'anzəz pa. N win akapu tamzəz koo ma'anzəz! ¹⁶Nok apuni yoowak a ma'pa a tau pa, N tu'uska miirə su'rə dera.¹⁷Nok a doo monge, 'Npunaa zaudi, npunaa net gənɲa, n ii una es pa.'' Ama a mee monge boozi bo ar zaam, yirku ruurum naa kandumrə pa. ¹⁸Ke'em to' ina n dooskandə: Yiwum kangeeriya oomi i suktu naa ra' miirə sə a gau naa zaudi, yaləna sekə sə buron sə a təsə zura mool no̱k bo'ta a yii burka zoka kanduma moom dəm, naa waaga wookarə no'rək no̱k sə a okə oomi.²⁰¹⁹geesə ura N gbaau az, N geesi ni gakpənak. No̱ka ri'ik, pu'um na'. ²⁰Gwenum, Npu de'narə sugognarə sə N daggbo. Ura gee gwera miik sə gbe'rə sugognaz N tork ullə gwa' sə N reg naa ur, ur gə naa mii.²¹Ura le'es arz N esku bilaa gakpən naa mii teng gwansa miitə, ni mii bən N le'sun sə N gau naa Daa miiz ullə teng gwantək. ²²Ura punaa to'oz naa gee ina Rums doosə ro'tiya aiyan.'''''

Chapter 4

¹De neta at as, n gwen, n og sugogna gbe'rumpu billə paa. Gweraa n see geekak pagne ni porak, doose bonge, ''Zam paa ari, N yiiska ina bo'rumkpa neta at naa as gə.'' ²Ni umkpa norak npu Rumsə sə n og teng gwans billə paa naa uza gaptə paa. ³Ura gau paa ezi goo ni yaspa naa yakutuk. Duragəpz duza ko'oz teng gwanti. Duragəbəza rooz go̱o̱ zumurudu.⁴Keer naa teng gwanti teng gwant zur naa narkə i ko'os, gə iya i gau paai iiyi do̱o̱ni zur naa narkəi iya i tə yaləna bunnannai, naa meetuwolla kangeerirəz zuttə. ⁵Ra'a veklək naa gweera ni pipsəzak keetə teng gwantirə. Fitilai gbansa ipu kweekrə teng gwantirə mu', fitilaiya gbansa ei rumsa Billəs gbansazi⁶Gəbən teng gwantirə mu' gbəna pii ookapa seka ni kiristallak. Keer naa teng gwanti do̱'net uta nattə yi' naa no' sa' na mu'.⁷Do̱' ina seenan go̱o̱ puni kəəzak, do̱'ina ittəzan go̱o̱ puni negəzak, a taanan punaa muug ni mazak, gə do̱' ina nazan puni vaaluwa usəzak. ⁸Do̱' ina narkə eyi ii yas ipunaa bente bamrə ba', naa no paa naa dii. tuks naa ubla i dààdooka bonge,''Oomo, oomi, oomiuzi Daa Billa naa Gbi'kəmas uzi do̱o̱, uzi ri'ak, uzi gətək gəbən.''⁹Koo bənaya do̱' netti i esə gbi'kəm naa noosək, səna iisə ura pu gamnarə teng gwantirə useeko, ura gau ting ting az, ¹⁰dooniya zur naa narkə eyi i buu dii ura tengsə ezirə mu'. I gu' ura gau teng gwantirəzzə sə i ɗongs meetuwolla ii ullə teng gwantə mu' sə i doo bonge, ¹¹''Moowa a reksazzi, Daa eez naa Billa eel, kweem gbi'kəm naa noosək naa le'sum.No̱k a wom koo anya, naa iika mook sə i gau sə i wom zok.''

Chapter 5

¹Sei n og na' go'naa ura gau teng gwantə ezirə rababaaz bii zok sa' naa mu' gbangnarə. Bodus zok naa koosna gbansa. ²N og malaikaa naa le'sumaz dookrə naa gbam bonge, ''Neezi reksapu sə gbe'rək rababaaza az sə ka'as ina budəs zokanya?''³Koo uza billə paa koo dəllə te' le' sə gbe'rə rababaazi koo zangu pa. ⁴N og haa no̱k ura kin zok reksapu gbe'rukarə koo zangukurəz pii pa. ⁵Ama muzo dooniya eirə te' doose bonge, ''Kaa go' pa. Gwenum! Kəəza meela Yahuudas, yiisuka Daudarək le'suz. Uzi le' sə gbe'rə rababaazi naa ina budəs gbansan.''⁶Teng gwanti naa do̱' netta nattə etirə naa dooniya eirə te', n og Ma ya'al de'narə go̱o̱ ni ipsapu zokak. Punaa gur gbansa, naa no' gbansa iiyi rumsa Billə gbansa tom zok dəllə te' yas. ⁷Ree kwee rababaazi na' go'naa ura pu gamnarə teng gwantə paa ezirə.⁸Zoka kween rababaazik, do̱' neta nattə eti naa dooniya zur naa narkə eyi i buu buttə dii Waa ma'zirə mu'. Koo neeya iirə te' punaa gbank naa urdiya yi' taasauwaz, uzi weerəka Billa iya i esə timrairəi.⁹I zin gella pəllal: ''A reksapu pe'ka rababaazirə sə a gbe'rə ina i budənan.No̱k i de'sa naa kwaala mondəl a yipsəpu Bil mari diga kala meel, pak, mari naadərme. ¹⁰A bo'risipu dəl gwant naa firissiya i duu Billa aalai, gə i gakp gwant dəllə roo.''¹¹Sei n gwen sə n gee dookaa malaikai gənɲairək keer naa teng gwanti dakaa iik mu' zu' komna naa gə do̱' netti naa do̱o̱ni dakaa iik mu' zu' komna naa zu' komna. ¹²I doo naa gweraa gbi'kak bonge, ''Ura reksazzi Waa ma'az ɗe'es zokal sə kwee gbi'kəm, zaudi, me̱e̱ka, naa le'sum, go'num naa nooska.''¹³N gee kala ina wom zok pu billə paa naa dəllə te' naa gbənarə te'en dookrə bonge, ''Nooska le'sum, naa go'num naa gbi'kəma gwantəm na gau ura pu gaptə teng gwantəz naa Waa ma'az ting ting. ¹⁴Do̱ netta nattə eti i doo bonge, ''Na gau ri'!'' Sə dooniya ei i buu dii sə i noosu.

Chapter 6

¹N gwen zoora Waa Ma'az gbe'rən ina budus rababaaza munən, n gee muzo do̱'neta nattə etirə dookrə naa gwera do' ni pipsəzak paari bonge, ''Zam!'' ²N gwen, pirmus usa pi buzzəz. Ura dəguz kam taau sə i esu meetuwol. Keetə ni daa ya'alak no̱k səna le'es ar.³De Waa Ma'az gbe'rətə ina budus zok a ittənən, n gee do̱' ina ittəzən doo bonge, ''Zam!'' ⁴Sei pirmus usa keetə bibzəz ura dəgus i esu bila na pe'es gabta wessat dəllə te' no̱k sə mari ina ipkpən. I esə ura dəgus fonkaaz gbi'zəz⁵De Waa Ma'azi gbe'rətə ina budus zok taanən, n gee do̱' ina taazan doo bonge, ''Zam!'' N og pirmusa wiisas gə ura dəgus kam ina riikarən riikarən ullə na'rə. ⁶N gee ina goo ni gwera do̱' ikna nazzən dookrə bonge, ''Kooniksa alkamarəz sule muzo, naa gə kooniksiya buroodirəi taarəkə i gakp sule muzo. Ama kaa pog waak naa maama inabi pa.''⁷De Waa Ma'azi gbe'rə ina budus zok nazzək n gee gwera do̱' ina naazzən doo bonge, ''Zam!'' ⁸Sei n og pirmusa waas. Ura dəgus i deru wərk gə hades uzi gbo'u. I essipu bila naa le'sum dəllə yas ina iu mari naa fonkaaza kunurəz naa wo̱du, naa do̱' neta pu dəllə root.⁹De Waa Ma'az gbe'rə ina budus zok gbanaazan n og zəngsa iya i iwi no̱k paka Billəkai naa seedakuma i dognim bagadirə dii. ¹⁰I go' naa gwera gbi'kak paari bonge, ''Haa bənnaziya Gwanza ees moowa naa zəma oomiz, sei mona zeesapu iya i gau dəlləi sei mona gəəse kwaala eel ya?'' ¹¹Kai koo neeya iirə te' i esu yaluwa buwwau, gə i doosi bonge ina zo' topa sei dakaa doomei seniya ii naa uriyangiya iirə yariyai naa kita ki'kiyai na kintə iya i ipkpi ni i ipni iik.¹²De Waa Ma'az gbe'rətə ina i budus zok bambuzan, n og yakaa buttək gbi'kak pii. Ubla yer wiikək ni yaluwa riiurəwak, gə se' raasa yer ni kwaalak. ¹³Zosiya billə paai i kadətə dəllə te' ni rum reksən yangiya ullləi gittək zaka naa gwaatə gə. ¹⁴Ara billə paak lips ni rababaaza i koosuzak. Kala yiig naa buta maamdə te'et es ara piinnakrə.¹⁵Sei gwaniya dəlləi naa mariya wessai, naa dooniya soojairəi naa iya naa zaudii, naa iya naa le'eskai naa koo neeya senz naa ura senzi paz i wo̱o̱ gbonɓirə naa gbakseya yiimrək. ¹⁶I doosə yiim naa gbakse, ''Gbə'mee! Sumsumee ur gau teng gwantəzzə mu' naa suksa baara Waa ma'zəz amrə. ¹⁷No̱k ublaa gbi'ka iirə suksa baalə rektəpu neezi le'ek de'ka ya?''

Chapter 7

¹Sa'kaa ezirə n og malaikai narkə de'narə ka'seya dəlləirə, i kamsapu zakaa dəllək naa gbam no̱k bo'ta zaka gwaa dəllə, koo gbənarə, koo té' ukarə paa. ²N og malaikaa uza zakrə diga dii punaa ina Billa gawal budusan. Wootə su' naa gwera paari rekarə malaikai narkə i esi bila ina bis dəl naa gbəna: ³''Kai bis dəl, gbəna, koo tet pa sei mina gapsəpu seniya Billəi na' ti'teya iirə zanga.''⁴Naa gə dakaa iya gapsi na'ai: Mu' zu' gbansa naa narkəi 144,000, iya i bi'si diga meela mariya Israilairəi:⁵mu' komna naa ittəkəi diga meela Yahudarəllə i gapsi na', mu' komna naa ittəkəi diga meela Rabinurəllə,mu' komna naa ittəkəi diga meela Gaddəllə,⁶mu' komna naa ittəkəi diga meela Asharəllə,mu' komna naa ittəkəi diga meela Naptaalirəllə,mu' komna naa ittəkəi diga meela Manaasarəllə.⁷mu' komna naa ittəkəi diga meela Simandəllə, mu' komna naa ittəkəi diga meela Leevirəllə,mu' komna naa ittəkəi diga meela Isaakarəllə, ⁸mu' komna naa ittəkəi diga meela Zabuluunarəllə,mu' komna naa ittəkəi diga meela Yusufurəllə, naa mu' komna naa ittəkəi diga meela Benjamindəllə i gapi na'.⁹Sa'kaa nettirəz n og doora bansa mariya maz ka le' ge'ki pai diga dərme, me'te, naa mari somaso' ipu de'narə teng gwantirə naa Waa ma'aza mu'. I təsapu yaluna bunnan sə i kam daləta té' dibinorək iirə nattə, ¹⁰ipu derk su'rə naa gwera paari bonge, ''Keeska a Billa aali ura gau teng gwantəz naa gə Waa Ma'az!''¹¹Malaikai tele naa dooniya ipu de'narə keer naa teng gwanti yas naa do̱' neta nattə eti i buu buttə dii ura gau teng gwantəzzə mu' sə i noos Bil, ¹²bonge, ''Na gau ri'! Nooska, le'sum, me̱e̱ka, useeko, gbi'kəm, le'ka naa gbam naa gau Billa aalə ting ting! Na gau ri'!''¹³Sei uzo dooniya eirə te' dese bonge, ''Iya paiyi i tə' yaluna bunnan aiya, gə i keetə araya?'' ¹⁴N doosu minge, ''Bil na zo'a, a me̱e̱men,'' sei doose bonge, ''Iiyi iya i keetə ɓərka baara gbi'lalləi. I dəpsapu yaluna iin sə i yeri buriyi naa kwaala Waa ma'azəz.¹⁵Noka ekiki ipu de'narə pou teng gwanta Billəttə, sə i noosu tuks naa ubla gwandə gwa'. Ura pu gamnarə teng gwantə paaz bo'siki nuur. ¹⁶I geek wo̱du koo ɓəngba es pa. Ubla ma'ki pa koo ma'ra uka pa. ¹⁷No̱k Waa ma'aza teng gwantə te' al gakp neebaaza iiz, sə neei ara dura maamrəkrə, sə Bil ra'sək meema iirə no'rəm.''

Chapter 8

¹De Waa Ma'az gbe'rətə ina budus zok gbansan ara billə paak rəəs kəs kəs reeta awa. ²Sei n og malaikai gbansa iya ipu de'narə Billə mu'i naa pot gbana sə i esi.³Malaika uza zaa, kam taasauwa kangeeriya urdirəz na'rə sə de'nu bagadirə. I esu urdi gənɲa no̱k səna weerə Bil naa weerə iya i esə timr airə yas kangeerirəz teng gwantə mu'uszə. ⁴Yeema urdirəm naa weerəka Billa iya i esə timr airə ruu sə lees Billə u' diga malaikaa zirə na'rə. ⁵Malaikaa rooz pe' taasauwa urdirə rooz sə yi'su naa ra' diga bagadirə. Sei mangu diiri dəllə te', sei sekəkaa ra'rək, naa do'kaa pipsəzzək naa lamrəkaa dəllək bo'rum.⁶Malaikai gbansa naa pot gbansa eiyi i go'rə zok no̱k pipkpa potti.⁷Malaikaa seenzaz piu poraa ullək, sei maama ra'rəm fəəkən naa kwaal gbətə. Mangs zok diiri dəllə te' sə doos rat naa wo̱'os yas⁸Malaikaa ittəzəz piu poraa ullək sei una ni gbindan yiigag naa ra'a dook mangs zok gbənarə. Ina ar reeta gbənarəz yer kwaal, ⁹ina ar reeta neta naa zəngs gbənarət wəs, naa gə ina ar reeta ɓurumrən wo̱'gəs.¹⁰Malaikaa taazaz piu poraa ullək, sei doora zosus katə diga billə paa okə ni toocik ina ar reeta womut naa badəlləssə. Riira zosuszirəl womwud. ¹¹Ina ar reeta maamrə yer womwud, gə mari gənɲa i wəs diga maama yet zokramrə.¹²Malaikaa nazzəz piu poraa ullək, ina ar reeta ublarəkan wiis, rii gə ina ar reeta se' raasarən naa zosirən. Ina ar reeta iizan yer wiinən; ina ar reeta ubla naa tuksan punaa oosa pa.¹³N gwen, sə n gee gweraa vaalurək usukrə billə paari, der su' naa gwera paari bonge, ''Ɓərka baar, ɓərka baar, ɓərka baar, iya i gau dəllə rooi no̱k pota seetə pipkarə malaikaiya taarəkə airə.''

Chapter 9

¹Sei malaikaa gbanaarəz piu poraa ullək. N og zosus katə diga billə paa rekarə dəllə te'. I esə zosuzzi mabudiya dura surundalləz. ²Gbe'rə dulli, sei yeem keetə diga dullirə naa gbindan ma'raa ra'rək. Ubla naa zaka i yerə wiikək no̱k yeema suptə dullirəm.³Yeemirə te' zaasi uri i keetə dəllə te', i essipu le'sum ni ta'sək dəllə te' yas. ⁴I doosi bonge kaina ɓəs wo̱'os koo tè' uka dəllə te' pa sei mariya ipuna na'a Billəi tiilə pai kotto.⁵I esi bilaa ikkpa mariya eirək pa, ama ina ɓəsi baar haa se'er gbanaarə. Gombaa iirək gook ni a leez ta'an mazak. ⁶Rua eirə mari i laak wərk ama i kink pa. I wink boka wər ama wərk noki⁷Zaasiiyi i goo ni pirmiya i go'rəsi no̱k ya'amai. Zu'a iirəi ipunaa una ni meetuwolla kangeerizak, gə muuma iim goopuni muuma marirəm. ⁸Ipunaa suk ni suka kita ki'rəkak naa nu' ni nu'a kəirəiyak. ⁹Ipunaa book gumrə ni booka weesək, gə do'kaa iirə beterək puni do'kaa pirmeya ya'amdə gənɲayak.¹⁰Ipunaa sallut naa dora ni ta'sik; iirə salluttə ipunaa le'suma ɓəska marirə baar haa se'er gbanaarə. ¹¹Ipunaa malaikaa dura surundəllə ni gwanza iizak. Riira ulləl naa Yahudaawam uli Abaddon, naa Helinaawam boo uli Apoliyon. ¹²Ya'ama seenam assapu. Gwenəm! Sa'kaa ezirə neta ɓərka baalət ittərə piti zakrə.¹³Malaikaa bamburə piu poraa ullək, sei n gee gwera keetəkrə diga gulla bagadiya kangeerirəz Billə. ¹⁴Gweraa rook doosə malaikaa bambus ezi ura naa poraz bonge, ''Fasum malaikaiya narkə iya i mayi wooma gbi'ka Efrettakrə.'' ¹⁵Malaikaiya narkə ei i go'rəsapu zok zoolirə, ublaa ekirə, se' ekirə, i fasi no̱k ikkpa ina ar reeta marirəzan.¹⁶Dakaa soojaiya i dəg pirmei mu' mul zu' komna 200,000,000 zi. N gee dakaa iik. ¹⁷Riizi n ogən pirmiya rooi miirə rudumrə naa iya dəgii. Booma iirə gumrən pu bimnun, wiinun wi', naa gə maa ruməm. Zu'a pirmiya rooirəm goo puni zu'a kəirəm gə iirə suttə ra' yeem naa yingbək keetə roo.¹⁸Ina ar reeta marirəzan iu zok naa neta taatə eti: ra', yeem, naa billa maama rumrəu a pu dookrət a keetə iirə su'rən. ¹⁹No̱k le'suma pirmiyayirən pu gwanirə suttə, naa salluttə no̱k salluta iit puni bigag, gə ipu naa zu'a i ɓəsni mari na nogrəm.²⁰Mariya i seetəi iya netti iwi pai, gə i pu' na' tomteya i bo'rirə i pa, gə i daa nooska mai naa do̱'za kangeerirəz naa bile nattət pai neta ok ar pa, gee pak pat, koo rigə pat. ²¹Koo i pu' na' diga ipkpa zullə pa, naa bo'ka langsi, naa tomteya kima ki'rəm naa bilutta ruurət pa.

Chapter 10

¹Sei n og malaika uza gbi'zəz tiitəkrə diga billə paa. Ɓundusaa zok kolirə te', gə dura geps pu ullə paa. Muuga ullək puni ublak, gə dənta ullət de'səza ra'rəzak. ²Kam waa rababaaza gbe'rapu zokaz ullə na'rə sə de'es də go'naa ullək gbənarə paa, də ukii ullək boo buttə paa.³Sei woo su' paari ni kəəz go'nak. De woo su'ki pipsiya gbansa ai i guutə naa gwera iik. ⁴Zoka pipsiya gbansa ei i woon su' n biik dera, ama n gee gwera uka diga billə paa bonge, ''sumsum ina pipsiya gbansa ai i doon. Kaa bii pa.''⁵Malaika n ogu de'narə gbənarə naa buttə diiz təg na' go'naa ullək billə paa. ⁶Sə gba'tum naa ura gau ting ting az, ura wom billa paal naa dəl naa ina pu iirə te'enaz, naa gbəna naa ina pu te'en, sei malaikaazi doo bonge, ''Lo'ka piik pa. ⁷Ama ublaa malaikaa gbansas pipkpən poraz, ina məsumdə Billə yi'ik ni doosən seniya ulləi anabaawaiyak.''⁸Gwera n gee diga billə paa eki doose gəbən bonge, ''Rem, pe'em rababaaza gbe'rənza malaikaa de' gbənarə naa buttə paa ezirə na'rəz.'' ⁹Sei n ree malaikaa roozə sə n doosu na ese waa rababaazi. Doose bonge, ''Kweem rababaazi sə a təwu. Yerk baara mool zokra, ama tink ni wosik moorə su'rə.''¹⁰N pe' waa rababaazi diga malaikaazirə na'rə sə n təpsu. ting ni wosik miirə su'rə ama de n təpsu baara miil yer zokra. ¹¹Sei gwera ula doose bonge, ''Doolezi a dook ina bo'rumkpan marirə, dərme, me'te, naa gwanirə paa.''

Chapter 11

¹I esəpu gbala mina kamən toms naa ur, ni gbalaa riika nettək. I doose bonge, ''Ruum a riitə gwaaga Billək naa bagadi, naa mariya i noos rooi. ²Ama kaa rii ara gokak gwaaga Billəkrə pa no̱k i essəpu menki, i digdəsək dəlla oomil haa se'er komna naa ittərət.³N esək seedaakuiya mii ittəkə, gbi'kum ina doo ina bo'rumkpan ru' 1,260 i tə'ək basa yalun.'' ⁴Seedaakuiya ai uyi teta zaitun dət ittərə naa gəbən de'enza fitilai ittəkəi a ipu de'narə Daa dəllə roozo mu'. ⁵Uza yaani ɓəska baar, ra' keetək iirə su'rə sə wo'os keeriya ii. Kala maza yaani ɓəska baaraz i ipkpə bilaa akrə.⁶Seedaakuiya ei ipunaa gbi'kuma i gbe'eskən ara paak no̱k maam kana zaapa zoora ipu dookən ina bo'rumkpan dən. Ipunaa gbi'kuma i yerkən maam sə gəə kwaalal sə gəbən ika kamtə ɓasu zoora go'sizzə. ⁷Ina ɓamsapu seedaakuma iirəm, do̱'neta keetə dullə roo zaa gwaak ya'am naa ii. Le'eski sə ipsiki tele.⁸Zongna iik kisək bilarə dəlla gbi'lallə (uki ara i der Sodom naa Masar ak) ara i ɓaan Dangwanza iizak. ⁹Ru taare naa reeta ii uri diga marirə te' ɓa'te, naa me'te somaso', naa dərmeya i og wəngna iik. I iik sə i tosi gaggəllə pa.¹⁰Iya i gau dəlləi zok yaki iirə paa haa i bo'rək naas. Haa i tomrə esək gwanirə te'ka no̱k anabaawaiya ittəkəi i ɓəs mariya i gau dəlləi baar ai. ¹¹Ama sa'kaa ru' taarəkə naa topai ənsəma Billəm toskirə, i ruuk sə i de' naa dənta iit. Sera gbi'lal kamkp iya i ogii. ¹²Sə i geek gwera gbi'lal billə paa dooski bonge, ''Zan paa aari!'' Sə i usuk paari kolirə te'ka, sə gə keeriya iirəi okirə.¹³Zoora elirə but lamrək wessa we', sə ar uka dəllirə wo̱'sək. Mari mul gbansa i wərk lamrəka dəllə elirə, mariya i seei boo no̱k ser kamnd i noosək Billa paal.¹⁴Ɓərka baara ittənən assapu. Gwenən! Ɓərka baara taaləl; pu zakrə ya'.¹⁵Sei malaikaa gbansas piu pora ullək, sei gee gwera gbi'kak pagrə billə paa dookrə bonge,''Gwanta dəllət yerpu gwanta Daa aaz naa Kweebaaza ulləzzə. Ura kisək gwant diga ri'akat ting ting.''¹⁶Sei dooniya zur naa narkəi iya i gau teng gwansa Billəssə mu' buu muuma iim dii sə i noos Bil. ¹⁷I doo bonge, ''E iisa useeko, Daa Billa naa Gbi'kumaz, ura pii wonkaz naa gə ura pii ninkas,nok a pe'sapu gbi'kuma moom sə a ma' kiska gwant. Ura kissə gwans koo andəya tele, ura pii wonkaz naa ura pii ninkaz gə ura zakaz.¹⁸Dərmei baar goomi, ama suksa baara mool zaapu.Zoor zaapu ara zeeskən roobai bissək naa gə faasuka seniya anabawai, naa iya i esə timrai, naa iya serum riira mool ai,iya zuk ai naa iya naa gbamai.Zoor zaapu ara a wo̱'sək iya wo̱'os dəllai.''¹⁹Sei gwaaga Billə paak gbe'rə zok akwatiya alkawalləz og zok gwaaga Billəkrə. Sei oosa sekəm ak gbe'tə, sə pipsəs i do'rə, sə but lamrə, naa talwiya gbi'kiyai i kadətə.

Chapter 12

¹I og alama uza gbi'zi billə paa: kita kiiz uza ɓundus zoka ullək naa ubla, naa se' raasa gwandə dəntə dii, naa meetuwolla zosi komna naa ittəkəi gwandə zullə. ²Punaa baar pu go'okrə nok gomta baar, gəbən ar dingtə,³Gə alama uza yii zok billə paa: Gwenəm! Sei gbama biksa bimnan naa zut gbansa na gə guri komna, gə punaa meetuwol gbansa ullə zullə. ⁴Sallaa ullək boo poupu dii naa salusiya zosiya paarii haa ɗongti dəllə roo. Gbama biksa rooz pu de'narə popsa naa kita kiiza yaan dingt ezi, nok səna dingtənak sə bo təps waza ullə dingus.⁵Sei ding waz, waza ya'zaz, ura gakp gwant dərmerə tele naa gbalaa te' weesak. I kweerə waza ulləz rekarə teng gwansa Billəssə, ⁶sei kita kiizi nog doolə roo, ara Bil kwe' gusəkrə, nok i gbaaku aa eri ru' 1,260.⁷Ri'ak ya'am ruutə diga billə paari, malaika Mikailu i gwaa naa doora gbama biksa esi; sei gbama biksa esi naa malaikaiya ullə i gwaa. ⁸Ama gbama biksa rooz punaa gbam wessa sə le'sukənak pa. Noka ri'ik ur naa malaikaiya ullə i kinə ar billə paa pa. ⁹Doora gbama biksa esi, biksa do̱o̱z ura der seetan az, ura səərə dəl yas az i ɗongsu dəllə roo gwan naa malaikaiya ulləi tele.¹⁰Sei n gee gweera gbi'kak billə paa: ''Ri'ak kweeka zaapu naa gbi'kum,naa gwanta aarə Billəm,naa gbi'kuma Kweebaazəm.nok ura ribdə uriyangiya aai ɗongspu zok dii,ura ribdi tuks naa ublaa Daa Billa aalə mu'.¹¹I le'su naa kwaala Waa ma'zək nok paka iirə naa seeidaamak,nok i gbaa zəngsa iis haa wərkrə pa. ¹²Noka ri'ik zok naa yagən moo iya billə paai, iya i gau rooi.Ama ina yirkurənni iya ipu dəlləi naa gbəna, nok seetan tiitəpu iirə.Punaa suksa baara gbi'lal,nok me̱e̱men zoora ullə seetuz pu topa¹³De gbama iksa esi me̱e̱sapu i ɗongsupu dəllə roo, sei nengə kita kiiza ding waa yara maz ezi. ¹⁴Ama i esə kita kiizi bente ittəkə a gbi'kiya naa gbakui nok səna usə rekarə ara i go'su doolə roo. Ara eki ki gbaanuk wakate muzorə, zoor gənɲa naa zoor topa woonzuz diga biksirə muugrə.¹⁵Biksa roos wim maam gwandə su'rə ni womak, nok sə maami naa wo̱'su. Ama dəl po' kita kiizi. ¹⁶Dəl gbe'rə su'a ullək sə bo'os womaa gbama biksa roos wim gwandə su'rəm. ¹⁷Sei gbama biksi baar go'mu wessawe' naa kita kiizi sə rigə go'ok ya'am naa zeeuwa ullət, iya ipu duuk dookaiya Billəi rəi sə gə i kam kan seeidaama Yeeso rəm. ¹⁸Sei gbama biksi de' buttə pou gbənarə.

Chapter 13

¹Se i og do̱'net uta pu keetəkrə diga gbənarə roo. Punaa gur komna naa zut gbansa. ullə gurirə punaa meetuwol komna, gə kala zura ulləl punaa riira səəra pakrəl. ²Do̱' ina n ogan goo puna goluzzak. Dənta ullət puni beyarak, su'a ullək puna kəəzak gbama biks esupu gbama ulləm, naa teng gwanta ullət, naa gbi'kuma ulləm sə naa kisə gwans.³Zur mulo diga zu'teya do̱' inni rəi ipspu zok, ama nogruma ulləm go'ospu. Dəl tele inni məsi zoora ipu duukən do̱' nettirəz. ⁴I noos gbama biks, no̱k essapu do̱'neta eti gbama ulləm. Sə i noos do̱'netti gəbən, ipu dookrə bonge, ''Neezi puni do̱' neta at ya? gə ''Neezi ka gwaa na ur ya?''⁵I esə do̱'netti su' səna pag paka təka zullək səəra pagrəm. I iisu naa yii gbi'kum se'er zur ittəkə naa ittei. ⁶Sei do̱'netti gbe'rə su'a ullə sə pagrə səəra pagn Billə paa. Pu dookrə riira ulləllə paa, naa ar gapta ullət, naa gə iya ipu gaptə billə paa.⁷I iisə do̱'netti naa yaa ya'am naa iya i esə timrai sə gə naa le'si. Gə i essup gbi'kum kala meelə paa, naa mari, naa me'te, naa dəlme tele. ⁸Iya i gau dəlləi yas i noosku, iya diga gamna dəlləi i bii riira iil rababaaza zəngsəzzə pa, a Waa ma'azək, ura i ɗe'suz⁹Uza naa punaa to'a geekarəi, naa gee.¹⁰Kala maza i pe'ku senurəz, ri'gək senurəzi. Ura gə i ipkpə naa fonkaaz,naa fonkaaz sə i ipkpə. Ina an uni derkaa yirkurək naa ɓəska baar, naa eska timr iya ipunaa riisəmai.¹¹Sei n og do̱'net uta pu keetəkrə diga buttə diiri. Punaa gur itte ni waa ma'azak, sə pag ni gbama biksak. ¹²Kamkp toms naa gbi'kuma do̱'neta seenzaz ullə mu', tosək dəl naa iya i gau te'ei sə i noos do̱'neta seenzaz, ura i rumgbuz gida nogrəma ulləm rəi.11Sei n og do̱'net uta pu keetəkrə diga buttə diiri. Punaa gur itte ni waa ma'azak, sə pag ni gbama biksak. ¹²Kamkp toms naa gbi'kuma do̱'neta seenzaz ullə mu', tosək dəl naa iya i gau te'ei sə i noos do̱'neta seenzaz, ura i rumgbuz gida nogrəma ulləm rəi.¹³Go'rə neta gbi'na məsəmrən, sə bo'rə ra' tiitə dəllə te' diga billə paari marirə mu'ka. ¹⁴No̱k alaamaiya i iisu naa bo'rii, səərə iya i gau dəllə rooi. Sə doosi ina go'rə maarəza do̱'netirə no̱k nooskaa do̱'nettirəz ura punaa nogrəma fonkaazəz ama naa ri'ik ɓiik.¹⁶I iisu naa esə maarəzə do'nettirəz zəngs no̱k sə maarəzzi na pag səna tos iya i mu'us nooska maarəza rooz tele ina iu zok. ¹⁶Pi' koo neeya, iya zukai naa iya naa gbamai, iya naa zaudi, naa iya naa zaam ai, seni naa seni pa, ina kwee alaama na'rə koo tiilə. ¹⁷Bo'rumpa uza na yik koo na yingə sei na punaa alaama do'innirəz, nok ge'ema room pu de'ek de'ta riira ulləllə.¹⁸Ina anni meeka. Uza naa punaa meeka, na ge' ge'ema do'innirəz. No̱k ge'ema mazzəmmi. Ge'ema room uki zu' zur naa komnai naaa zu' taare naa bamrəi 666.

Chapter 14

¹De n og n gwen Waa Ma'az de'nərə billa Sihiyonarə allə. Naa mari mu' zu' gbaanarə naa zu' ittəkə naa narkəi 144,000 iya ipunaa riira ulləl naa riira Daa ulləz gwanirə tiilə. ²N gee gwera diga billə paa wuugə ni maam gənɲa tak naa gwera gbi'kak pipsəs zək. Gwera n geek puni ɓankak ipu du'uk banka iirək.³I zin gella pəllal teng gwantirə mu' naa do'neta narkə ei naa doonirə mu'. Maza ka le' zinka genlis pipa sei mariya mu' zu' gbaanarə naa zu' ittəkə naa narkəirə 144,000 iya i yipti diga dəlləi. ⁴Iya eiyi i laas zu'teya gwanirəi naa kita ki' pa, no̱k i kam zu'teya gwanirəi naa go'num goosa kimrəssə pa. Iya eiyi i duugə Waa Ma'az ara rennak tele. Iya eiyi i yipti naa goosa marəmrəz pa ama yang teta seenta Billət naa gə Waa Ma'az. ⁵I oks songb iirə su'rə pa; ipunaa aibe pa teng gwanta Billəttə mu'.⁶N og malaika uza usukrə billə paa, punaa pangna wessa ɓampan sə doosək iya ipu dəlləi, naa dərme tele, pagn, me'te naa mari yas. ⁷Sə der naa gwera gbi'kak bonge, ''Serumən Bil sə i noosu. Nok zoora biskən az rektəpu. Noosnu, ura go'rə ara billə paak, naa dəl, naa gbəna, naa ara maam wuutunak.''⁸Malaika uza, malaikaa ittəzəz sə gə doo naa gwera gbi'kak bonge, ''Katəpu, Baabilaa gbi'zaz katəpu, ura səərə dərme yas ina bo' waka maama inabirəm inaa kima ullə am.''⁹Malaika uza a taazaz duuti sə doo naa gwera gbi'kak bonge, ''Ura noos do'neta eti naa goosa ulləz yas, na gəə kweesapu alaama ulləz tiilə koo na'rə, ¹⁰ur bən bo'ok bon maama ianbiya suksa baara Billəm, ura bo' maamiz i ɓəsku baar na ra', naa bileya ra'rəi Billə mu'ka naa malaikuiya ullə ookapai naa gə Waa Ma'azə mu'ka.¹¹Yeema iirə ɓasurəm ruuk paa ting ting, ipunaa əngəspa pa tuks naa ubla iya i noos do'netti naa goosa ulləz, naa gə ura kwee alaama ullə riilə ezi. ¹²A an yii ɓəska baara iya naa riisəm ai, iya i duu dookaiya Billəi sə gə i esə timr Yeesorə.''¹³N gee gwera diga billə paa dookrə bonge, ''Biim ina an: Moo iya naa sə'səmaiya iya i wər Daa Billə.'' ''O̱o̱,'' Rumsi doo, ''no̱k sə ina əngəs tomsa iisə, no̱k neta i bo'rə duutki dun.''¹⁴N gwen sə n og kolii buzzaz. Naa uza ni Waa Mazak gabtə kolirə te'. Punaa meetuwolla kangeerirəz gwandə zullə naa kwaanza ro'maz gwandə na'rə. ¹⁵Sə gə malaika uza keetə gwaaga Billəkrə sə der naa gwera gbi'kak ura pu gabtə kolirə te': '' Pe'em kwaanza mooz sə a ma' kwaaka. No̱k zoora kwaakarət zaapu, no̱k neta o'ka dəllət oosapu.'' ¹⁶Sei ura pu gabtə kolirə te' ezi mangtə kwaanza ulləz dəllə roo, sə neta o'ka dəllət kwaaz zok.¹⁷Malaika uza keetə gwaaga Billəkrə paa; urbən punaa kwaanzz ro'maz. ¹⁸Gəbən malaiaka uza keetə diga bagadiya ma'ka net dəəntət, ura punaa gbi'kum ra'rə paa. Sə der naa gweraa gbi'kak ura naa kwaanza ro'mazzə, '' Pe'em kwaanza mooz sə a kwaaz nen teta inabirət a i oosapui dəllə, no̱k i oosapu.''¹⁹Malaikaa ezi ɗontə kwaanza ullə ezi dəllə sə toogus neta inabiya dəlləz. Sə kuus denza gbi'za i zaan maama inabimrə a suksa baara Billəm. ²⁰I digdəz denza zaaka maama inabirəm emi dəllə sa', kwaal bən kuutə diga denza i zaan maama inabirəm sə wuu haa reks ni salandu a pirməzsəs, meel mu' muzo naa zu' taare 1,600.

Chapter 15

¹Sə gə n og alaama uza gbi'zəz a məsəmrəz billo paa: Malaikai gbansa naa ne̱ta ɓəsək mari baarat gbansa, no̱̱k na ne̱ta etiti sə Bil yiik suksa baara ulləl ɓamsənarək.²N og una gbotə ni gbonaa polkum ni daroogallaa se̱kəzzak. de'narə pou gbonaa ekirə iiyi iya i reg nasara do' innirəi naa goosa ulləssə, naa gənŋa iya ipu naa ri'ra ulləlai. Ipu kamnarə naa ɓaŋna Bil esin.³I zinək gella Muusa se̱nza Billəzzəl, gella Waa Ma'azzəl: "Ne̱ta gbi'ta naa məsəmmatti tomteya mo̱o̱i, Daa Billa gbi'lal. Ze̱e̱skaa zəmak naa gongaakum uti bilita mo̱o̱t, Gwanza dəllə yasaz. ⁴Ne̱e̱zi serəmkpa sə noos ri'ra mo̱o̱l pa ya Daa Bil? Mo̱o̱zi kotto apu wessa. Dərmə yas i zak sə i no̱o̱sa mon muzə, no̱k go̱'num naa tomteya mo̱o̱rə wessa a yiiyai".⁵De' ne̱ta eti as, n og Gwaaga Billək naa nu'təya seedaakumrəi, i gbe'rumtə billə paa. ⁶Diga ara ar ookarəkrə malaikaiya i kam ne̱ta ɓəsək mari baarat gbansa i keetə. I tə'tə yaləna bunna sekən sə i yag ne̱ta kimde ni maama zinariyarət gumbrə ke̱e̱rat.⁷Una muno neta naa zengs eti rə te', esə Malaikaiya gbansa ai i kam seti gbansa naa suksa baar Billəl, iya i gau ting-ting haa ting-ting. ⁸Gwaaga Billək yi'is naa yeema nooska Billəm naa gəbən gbi'kəma ulləm. Maza le' torka rooz piipa sei dei laaka dəlla gbansa a Malaikai gbansa i kami ai ina yi'sapu.

Chapter 16

¹Sei n gee gwera ukaa keetə Gwaaga Billəkrək do' paari naa gbam doosə malaikaiya gbansa eyi bonge, "Rən i kuus ne̱ta gbansa tasauwiya baar sugənda Billəttə eti dəllə."²Malaikaa se̱e̱nzaz ree sə kuus a ullən dəllə; sei do'wiiya i go'pai kam mariya ipu naa lambaa do' indəi iya i noos goosa ulləssai.³Malaikaa ittəzəz bən ree kuus a ullən gbonarə. Gbona yer kwa'; ni kwa'a maza wərazzəyak, sə kala ina punaa zəngs gbonaa ekirən wər.⁴Malaikaa taazaz re kuus a ullən womut na baderə sə maamətta iit yer kwa'. ⁵N gee Malaikaa mamrəz doo bonge, " Moo maza zəma naa go̱'nummazzi, moowa do̱o̱ naa rikakkazzi, moowa ookapaz, nok a ze̱e̱sapu ne̱ta at. ⁶No̱k i kuusapu kwa' a mariya i esə timrai naa anabaawairəi, a essipu kwa' ina bo'i no̱k uni ina i to̱o̱n." ⁷N gee bagadi bagtə bonge, "Riizi Daa Billa gbi'lal, ze̱e̱skaa mo̱o̱k pu wessa zəma.⁸Malaikaa nazzaz kuus a ullən ublarə, sə i esu bila na do̱o̱s mari naa ra'.⁹ I do̱o̱s naa ke̱e̱ka ma'raa rook wessawe, sə i pagrə səəra pak ri'ra Billələ ura punaa iiko ne̱ta ɓəs mari baar etirə paaz. I pu' na' sə i noosu pa.¹⁰Malaikaa gbanaazaz kuus a ullən ting gwanta do̱' innirəndə, sei təgra gbə'əs ar gwanta ullət. I təbdə me̱e̱l no̱k gomba.¹¹I doorə səəra pak Billə nok gomba naa nogrum, sə mu'us pu'ka na' ne̱ta i bo'rəttə.¹²Malaikaa bamburəz kuus a ullən womaa gbi'kakrə, womaa Yufurətussak. Maama womaa rookrəm o̱ks no̱k sə ina go̱'rus billaa gwanza ara ubla gbətənakkrə zakənakrə.¹³ N og rumsa go̱'pas taasə a goo busiya ipu keetəkrə diraagonrə su'rəi, naa a do' indək naa a anabaawaiya songbrəirə.¹⁴ Ii rumsa maiya i bo'rə ina məssəmrəssi. Ipu keekrə sə i ree gwaniya dəlləirə sə i daksi ar mukə no̱k ya'ma gbi'ma ublaa Daa Billəkrəm.¹⁵("Gwenəm! n pu zakrə ni ruuzak! ura naa sə'səmmazi ura gau naa zo'kaz, ura punaa yaləna ullən zokrəz no̱k bo̱'ta kee kandəzəz sə i og ina burka zokren ullə. ") ¹⁶I kamti ar mukə ara i de̱r Amagedon naa me̱e̱la Ibraaniyaawairəyak.¹⁷Malaikaa gbansaz kuus a ullən zakarə. Sei gweraa gbi'kak do'tə Gwaaga Billəkrə naa ting gwanssə sə doo bonge, "I bo'rusa pu!" ¹⁸Oosa veklitə, sə do' ni pepsəzzak, sə but lamrəm-lamrəmkaa buttə eki ar an a me̱'ɗəsapu bo̱'rəmkat diga bəlla maz ma'an gapna dəllak, lamrəmka buta gbi'tatti. ¹⁹Berniya gbi'zaz markən no' taarə, sə dəlməya iya i me̱e̱ Bil pairəi i kadə sə i ua'gə. Sei Bil sundə naa Baabila, dəlla gbi'lal, sə esə dəlla eli koppa naa maama inaabirə i bo̱'rə diga ke̱e̱ka suksa baarəl.²⁰Kala butta yaagəs, naa gəbən get i me'ɗə kinka pa. ²¹Biliya gbi'kiyai i wəng haa ai i kadətə diga paa marirə paa. Sei i de' Bill no̱k laaka dəlla talwi rəl, no̱k laaka dəlla rool mo'tuto pu.

Chapter 17

¹Muzə diga Malaikaiya gbansa eyirə ura i kam taasauwi gbansai zaa sə doose bonge, "Zam, n yiisəka bisa i biskən tarabantaaza gbi'za gau maamterə paazə. ² Uzi gwaniya dəlləi i kidəmmunu sə i bo̱'re laatər. Maama inaabiya ullə tarabantaam rəmmi bo̱'rə mariya i gau dəlləi.''³Sei Malakaazi pe' Rumso ri'ginə wo'səroo, sə n og kitakiiz gamna rə do'ina gbi'nan də paa naa ridəya seera pakrəi, do'inni puna zu' gbansa naa gur komna.⁴ Kita kiizi te' yalina ullən puni wə'likək, naa galuuraa bibzazau sə gəə, pə̱'rə zok naa zinaariya naa bilə i go̱'ma naa lu'u'lu'ai. Punaa kop a zinariya rəz gwandə na'rə, yi'sənzəz naa neta séét, gəbən naa sə̱ə̱ru rət, a kidəmnin go'pat eti. ⁵Ullə tiilə i bii ri'ra i sum ma'naa rooz az, "BAbilaa gbi'zaz, uzi maiya tarabantai rəz naa neta go'pat dəllət.''⁶Sei n og kitakiizi kwa'a iya i esə timrai, naa iya i iwi no̱k Yeesoi, i bo̱'rusupu. De' n ogu, məsəm kame Omi o'. ⁷Ama Malaika rooz doosə bonge, ''No̱k an sə məsəm kama ya? N dooskadon ma'anaa kitakiiza azzəz naa a do' ina gba'andəz, do' ina naa zu' gbansa naa gur komnai.⁸Do̱' ina à og eni , ri'ak pii pa, ama keetək de̱ra diga dura surkaa ulləl keespallə, sə wo̱'sək iya ipu gaptə dəllə ri'teya Ii i bii zok Rababaaza Zəngsəzzə pai diga ma'ka dəlləi._Məsəm bo̱'o̱ski ina og do̱'inni gəbən gə, pu ang ri'ak pa, ama zak de̱ra.⁹Ne̱ta at ii hikima nok me̱e̱gəska. Zu' à gbansa eyi, gbakseyi gbansa iya kitakiizi gamni paai. ¹⁰Gəbən gwaniyi gbansa. Gawani gbanarə i waarumsapu, muzəzi see, a muzəz boo zaa dən pa, naa zaa gakp waa to'pa.¹¹Do̱'ina pi do̱o̱n, ri'ak pii pan, ur bən gwanza samsarazzi; amma pu gwaniya gbansa eyirə te' boo gə wo̱'o̱k wo̱n.¹²Gura a ogi komna eyi gwaniya komna i tə'si dən paiyi amma i kweek kwen gbi'kəm ni gwanik a awa muzəm naa do̱' inni. ¹³Sundumeya ii ipu muyo, gə i esək do'inni gwant naa gbi'kima iim. ¹⁴I gwaag ya'am naa Wa Ma'az, ama Waa Ma'az le'eski no̱k ur Dangwanza gwanirəzzi-gəbən iya i de̱ri, sə i te̱e̱gi, iya wessai ipu naa ur.''¹⁵Malaikaazi doose bonge, ''Maamətta a og ara tarabantaazi gamnak uki mari naa bansa mari naa iya i me̱e̱ Bil pai naa me'te'¹⁶Gura komna a ogi ai, ii naa do̱' inni i mu'sək tarabantaazzi. I tusku sə i daau kandəziz, sə i taagəsku kasaka, sə i do̱o̱su naa ra' yas. ¹⁷No̱k Bil gbopsapu iirə timterə ina bo̱'rə ne̱ta boo iit naa eska do̱'inni gbama iim səna gau gwant haa sei pangna Bil doon na yi'sapu.¹⁸Kita kiiza i ogu ezi berniya gbi'za gau gwant gwaniya dəlleirə paazzi.''

Chapter 18

¹Sa'kaa n ogən ne̱tattaz, gə n og malaika uza pu tiitəkrə diga billə paa. Punaa iiko tektapa haa dəl gə ookum naa darajaa ulləz. ²De̱r su' naa gweraa gbi'kak sə doo bonge, ''Dəlla gbi'la Baabilonnal kasəpu! Yerəpu ar gapta mairət, ar woonaa kala rumsa go'passə naa səəra noi. ³No̱k mariya dərmerəi yas i bo'rəsapu maama inaabiya ullə latəlləm. Gwaniya dəlləi i bo̱'rəpu laatər naa ur. Mariya naa we̱e̱sai naa iya naa gbi'kəmai i geesapu tingtuma ulləm.''⁴Sei n gee gwera uka diga billə paa doo bonge, ''Keetən diga ullə roo mariya mii, nok kai do̱' hakkeiya ulləi pa, bo'ta ne̱ta ɓəsə mari baaraa ullət tiitəndə. ⁵ Hakkeiya ulləi i tookənsapu paari. Bil sunde naa tomteya ullə ənkure i go̱'pai. ⁶Faasupu ni ur faasən urik, toksuku dən ittənə ina bo̱'rəndə paa.⁷Ni tə'gən zura gwandəl sə geen tingnum eki, esnu ɓərka baar naa gomba. Nok doo gwandə timlə, 'N pu gamnarə ni gwanzak, Mii tuukuzzi pa, n bo'rək riiu pa.' ⁸Noka ri'ik ubla uka ne̱ta ɓəsku baarat tiitəku: wərk, wagər naa busum.Ra' do̱o̱sku yas, nok Daa Bil ura naa gbi'kəmazzi gəbən uzi ze̱e̱sku bis''⁹Gwaniya dəllə i bo̱'rə laatər sə i kée billaa nok urai i go'ok naa wo̱o̱ga su' bəlla i ogən ye̱e̱ma ulləmmakrə. ¹⁰I də'ək aari nok sərəmkpa ɓərka baara ulləl, sə i dook bonge, "Ina yirkurənni, ina yirkurənni naa berniya gbi'zaz, Baabila, berniya naa gbi'kimmaz! Ɓərka baara mo̱o̱l tiitarə awai toparə te'.''¹¹Mariya gbi'kiya i yiu sə i yingə dəlləi i go'ok sə i kis wagər nok ur, de koo uza yikp ne̱ta ullət es pa. Ne̱ta zinaariya rət, azurfarət naa biliya¹² gəlkirəi naa lu'u lu'ui naa leilonna yamzaz, naa huzza, naa garura naa Siliki naa jar alharini naa te̱' a dəəkapak somaso', naa ne̱ta i to̱dəs naa te' a go̱mak, naa a tagularək naa te̱' we̱e̱sa wessas, naa billa naa zaka bəskarəl. ¹³Naa Kirfa, naa ne̱ta sittarət, naa urdiya ra'rəz naa mur naa lubban naa maama inaabirəm, naa waag, naa zuma alkamarəm , naa ne̱gi, naa mai, naa pirme, naa keekeiya pirmirəi, naa se̱ni, naa zəngteya yanga marirəi .¹⁴Ne̱ta a iinpat yas za'apu. Geeka tintuma mo̱o̱m naa ootuma mo̱o̱m yas wo̱'pu, gə a puuk kinka pa.¹⁵Mariya gbi'kiya i yiu sə i yingəi sə i kin zaudi nok urai i də'ək aari nok səra ɓərka baara ulləttək, sə i go'ok naa wo̱o̱ga su' a suksa baallək. ¹⁶I dook bonge, ''Ina yirkurənni, dəlla gbi'la puna Liilina yawəz naa galuraa bibzazzai naa Alhariniya bibzaz ka go'rəkə nuus naa netta zinariyarə, binniya naa diimai naa Lu'u lu'ui!'' ¹⁷ Awa muzo kotto ne̱ta eti yas wo̱'pu. Kala do̱o̱nza jirgiya maamrəzzə naa iya i torui yas, naa mariya kinə reka iik diga tomsa gbonarəzzək yas, i de' aari ar ye'na.¹⁸I go' de i og ye̱e̱ma pu do̱o̱kəndəm. I doo bonge, "Dəlla palli goo dəlla gbi'la alya?'' ¹⁹I faa kəəg gwanirə zu'tirə, sə i go' naa gbam naa wo̱o̱ka su' naa we̱e̱ra su' bonge, ''Kai, ina yirkurənni naa dəlla gbi'lal, ara mariya naa jirgiya maamrəi yas i kinən zaudik. I wo̱'supu ni umkpa norak.'' ²⁰''Zok na yagən ullə pa, ii mariya i esə timrai, naa manzaanii naa anabaawai, nok Bil kamtəpu bisa iis ullə pa!''²¹Malaikaa naa gbammaz pe' billa gbi'la gooni naaral sə kosə gbonarə sə doo bonge, ''Bilaa akrəzi sə i kosək Baabila dəlla gbi'lal yirkurə naa gbam, i puuk oku pa. ²²Do'kaa ɓanŋ naa ges naa uuka guri naa pipkpa algeetai i geek zok dellirə pa. Maza naa tomsa na'rəs koo irəm a pas ya kink zok dəllirə pa. Í geek do'kaa naalək moorə pa.²³Oosaa pitilarək okəek moorə es pa. I puuk geeka gweta mariya i bo̱'rə kiimai moorə pa, nok mariya moorə naa zaudii iiyi yangiya gwaniya dərmerə a səəri naa neta moorə təgrarətai. ²⁴Ulləzi sə oks kwa'a anabaawaii naa iya i esə timrai, naa kwa,a iya i ibdi dəlləirəi.

Chapter 19

¹Sa'kaa ne̱ta etirəttə n gee gweraa unaa do'tə diga billə paari ni gweraa mariya gənŋairəyak dookəe bonge, ''Haliluuya. Kweeka, daraaja naa gbi'kəm gapsapu Billa aalə. ²Ze̱e̱ska ullək zəmazi, nok ze̱e̱səpu tarambantaaza gbi'za laks dəl naa latəraz bis. Gəsapu gimra kwa'a se̱niya ulləirəi, iya tarabantaazi kuusii.³I gəə i puu pak ittəzazzə bonge, ''Haliluuya! Yeem keetək ullə haa ting ting.'' ⁴Do̱o̱niya zur naa narkə ai naa ne̱ta natte Bil wom naa zəngsat i kasə dii sə i noos Bil ura pu gamnarə ting gwanta ulləttəz. Ipu dookrə bonge, ''Na gau rii, Haliluuya''.⁵Sei gə gwera keetə ting gwantirə bonge, ''Noosən Billa aal, ii se̱niya ulləi yas iya i serəmmusennai, iya naa gbammai naa iya i punaa gbam pai''.⁶Sei n gee unaa do'tə ni gweraa mariya gənŋairəkak, ni maaməta pu wuutəkrə wo̱mutəmak, gə ni perkaa pepsəzzəkak dookrə bonge, ''Haliluuya! Daa Bil pu gwantə, uzi Billa gau gwant yasaz.⁷A ge̱e̱ tingtum sə zok na yaga wessawe', sə gə a noosu no̱k naasa wa ma'azzə kiimrək rektepu, gəbən kiiz pəzza ullə go'rəsapu zoka ullə.'' ⁸I iisupu na tə' nata kimrə oontat, naa lilinna yamzaz ookapaz'' (Nok lilinna ookapazzi tomtiya oomi iya ookakapai rəi).⁹Malaikaazi doosə bonge, '' Biim ina an: Iya naa sə'səmaiyi iya i dooti naasa wa ma'azzə kiimrəsai''. Sə gə doosə bonge, "Paka Billə zəmazə'ək aa eki''.¹⁰ N kisə dənta ulləttə dii sə n noosu, ama doosə bonge, "Kaa bo'rə ripa! Mi bən umgwanza tomsəzzi naa moo naa uriyangiya mooi iya i punaa seedaakumma Yeeso rəm iirə na'rəi noosən Bil, nok seedaakomma Yeesorə umi rumsa anabsimrəm''.¹¹Sei n og ara billə paak gbe'rəmtə sə n gwenə, n og pirməsa bussas. Ura dəg pirməssis i de̱ru gee ura wessa naa gongaz. Gwaa ya'am naa ze̱e̱skaa zəmak. ¹²No'a ulləi ipu ni me̱e̱la ra'rəllak, me̱e̱tuwalli ipu gəngən ullə zullə. Puna riira maz me̱e̱pal biisəndəl gwandə zokrə sei gwan kotto sə me̱e̱. ¹³Tə'tə yaluwa i iktə kwa'rə rool sə i de̱r riira ulləl inge Paka Billək.¹⁴Soojaiya billə paai ipu duukurə pirmiya buriyairə paa, i tə'tə liilinna yakkpapa buzza ookapaz. ¹⁵Fonkaaza rommaz keetə ullə su'rə sə dobdunu dərme, sə gə gakp gwant iirə paa naa gbala we̱e̱s. Digdə ara i ɓo'on maama inabirəmak naa suksa baara go'mago' Billa naa ikoommalləm. ¹⁶Puna riir biisəndəl gwandə yalurə naa gwandə longlə: "Gwanza gwanirəz naa Dangwanza dangwanirəz."¹⁷N og malaika de'narə ublarə. De̱r noiya i usə paai naa gweraa gbi'kak bonge, "Zan tookəntən yas nok naasa gbi'sa Billəz. ¹⁸Zan i təu galaa gwanirək naa galaa dooniya ya'amrəirək naa galaa pirmerək naa iya dəgii, naa galaa mariya yassairək, iya i gapsə gwanii naa se̱ni naa iya naa gbammai naa iya una zaamai''.¹⁹N og do̱'inni naa gwaniya dəlləi naa soozaiya ii. Ipu tookənkarə ar mukə nok gwaaka ya'am naa ura dəktə pirməs ezi naa soojaiya ulləi. ²⁰I kam do̱'inni naa anabaawaiya songbrə i bo'rə ne̱ta məsəmdə ullə mu'ut. Naa ne̱ta etiti sə səərən mari sə i noos goosa ulləs. Ii ittəkkək i kosi ra'a gəəga pu kweekrə ekirə roo.²¹I ips iya i seetəi naa fonkaaza keetə ura dəg pirməssazzə su'rəz ezi. Noi yas i təu galaa iik.

Chapter 20

¹Sei n og malaika tiitəkrə diga billə paari. Punaa mabuuɗiya dura surka ullək kespallə naa sargai gwande na'rə. ²Sə kam diraagon do̱ga biksa esi, a uzi seetan koo ibilisaz sə dogu wi' mul. ³Ko̱su dura surkaa ullək kəsəpa elirə roo, sə gbe'e̱s sə ɓóms. Nok sə kana gəə səərək marirə pa, sei wi'a mullai ina assapu. Sa'kaa roozə doolezi i fasku wa bəlla topallə.⁴Gə n og ting gwani. Iya i gau paai iiyi iya i essipu iikomma ze̱e̱ska bissəmai. Sə gə n og zəngsa iya i gəpdəs zu'teya ii nok seedaakuma Yeesorəm naa paka Billəkai. Iya i mu'us noosəka do̱' inni, naa goosa ulləs naa kweeka alama iirə tiilə naa iirə na'rəi. I gəə i ruutə naa zengs sə i gau gwant naa kweebaaz wi' mul.⁵Wərkiya i seei i we̱e̱tə pa haa sei wi'a mul eyi ina as. Anni ruukaa robaamre se̱e̱nkak. ⁶Ura naa sə'səmazzi naa oomizzi ura kinə torka ruukaa roobaamrə se̱e̱nəmamaz. Wərka gbo'tikək punaa gbam iya ri'eyirə paa pa. I yerək firisssiya Billəi naa a kweebaazəi sə i gau gwant naa kweebaaz wi' mul.⁷Wi'a mul eyi ina ɓampu, i fattək seetan diga pursina ulləzzə. ⁸Keek goka sə səərə mari ko'kiya narkə delləirə; toogesik Gog naa Magog nok ya'am. I dag ni wa'rəta womarətak.⁹I ree kaaka ara dəlləkre sə i ko̱'o̱s ara iya i esə timr Billəi i pinnak, dəlla i iinpal. Ama ra' keetə diga billə paa sə za ra'si. ¹⁰Seetan ura səəriz i kosu ra' gəəga pu kweekrə ekirə, ara i kosən do̱'in naa anabaawaiya songbrəiyak. I gbiik se̱no tuks naa ubla haa ting ting.¹¹Sei n og ting gwansa gbi'sas bussus naa gə ura pu gaptə paaz. Ara paak naa a diik nog ullə mu' ama me̱e̱ ara i ko̱o̱kənnak pa. ¹²N og wərki- a gbi'kiyai naa a ye'kiyai de'narə ting gwantirə mu', sə i gberə rababai. Sei i gbe'rə rababaaz uza-Rababaaza zəngsəs. I ze̱e̱sə robai bis ina i bii rababaiya eyirə te'endə.¹³Gbona keetəttə wərkiya ipu ulləi. Wərk naa Haades i esə wərkiya ipu iirəi sə i ze̱e̱si bis ne̱ta i bo̱'rəttə paa.¹⁴ I kosə wərk naa haades badəra ra'rəllə. An uni wərka gbo'ok - badəra ra'rəl. ¹⁵Ura i oks riira ulləl rababaaza zəngsəszə paz i kosu badəra ra'rəllə.

Chapter 21

¹Sei n og ara paari pəkkak naa dəlla pəllal, nok ara paari se̱e̱nkak naa dəlla se̱e̱ndal i assapu, gbona bən pii pa. ²N og berniya ookapaz, Ursaliimaa pəzza tiitə diga Billəz bille paaz, go̱'rəs zok ni kiiza pəzza i bo̱'su kim nok ya'za ulləzzak.³N gee gweraa gbi'kak diga ting gwansirə dookrə bonge, ''Ogum! Ar gapta Billət pu yanga marirə, gakp naa ii. I gakp mariya ulləi, sə Bil naa zura gwandəl gakp naa ii sə gau Billa iil. ⁴Ra'səski me̱e̱ma iim yas, gəbən wərk, koo baar gomd, koo wəra, koo ɓərka baar piik pa. Ne̱ta do̱o̱t assapu.⁵Ura gau teng gwansirə paaz doo bonge, ''Ogum! N gənpu koo anya pənnən.'' Doose bonge, ''Biim ina an nok ne̱ta at ina kweekarə zəmanni.'' ⁶Doose bonge, "I ɓamsapu ne̱ta at! Mizi Alfa naa Omega, ma'ka naa ɓamka. Ura ɓəngba bo̱'ruz n esku maama zəngsəm kotto naa tog pa.⁷Ura regə nasaraz, pe'ek ɓinta ne̱ta attəz; sə n gau Billa ulləl, ur boo gakp waza miiz. ⁸Ama iya i serəmmai naa iya i esə timr pai, naa iya naa səəruwai, naa iya i iu marii, laabaki'ei, naa iya naa yiilai, naa iya i duu do̱'zai, naa songbai ar gapta iit gakp gəəga ra'rə te' koo bənaya. Wərka ittəkəkki.''⁹Muzə diga malaikaiya gbansa airə te', ura punaa taasauwi gbansa yi'niyi naa ne̱ta ɓəsək mari baarat zaa miirə sə doose bonge, ''Zam ang n yiisəka kiiza pəzza Waa Ma'azzəz.'' ¹⁰Sei pe'e Rumsə roo rekarə yiiga gbi'ka ye'enkakrə sə yiisə berniya ookapaz, Ursaliima, pu tiitəkrə diga Billə billo paa.¹¹Ursaliima punaa darajaa Billəsz, se̱kəmkaa ullək goo pu ni billa gomal gəbən ni billa yasfaa ookapaizak. ¹²Punaa kongza gbi'za ye'enzaz, naa sugognət komna naa ittəkə, naa malaikai komna naa ittəkə sugognəta etirə. Sugognəta rootə ii bii ri'teya me'tiya Israilarə komna naa ittəkəi. ¹³Naa à di'ik sugognət taatə, Pa' sugognət taatə, aa sugognət taatə Nimz sugognət taatə.¹⁴Konŋza berniizirəz punaa de'si komna naa ittəkə, iirə paa uni ri'teya manzaaniya Waa Ma'zə komna naa ittəkəi. ¹⁵Ura pagne ezi punaa gbala riinaa zinaariya rək nok riika dəlli, naa sugognəta ullət naa konŋyi a ulləi.¹⁶Berniizi wom zok ni soorok; ye'kaa ullək, naa aakaa ullək irəmma mukəkki . Ríí berniizi naa gbalaa riikarək, melli mu' komana naa ittəkəi,( aaka, naa ye'ka, naa nookaa ullək yas kwerkənkwen). ¹⁷Sə ge rii konŋza ulləz, kamu 144, riikaa marirəkrə ( uki gə riikaa malaikarək).¹⁸I wom kongza ezi naa yasfa naa gəbən zinaariyaa ookapa goo darogallaz. ¹⁹I go'rəz kongza ezi kim naa bileya ookapa i gommai. A seendal yasfa, ittəz Saffir, taaz Agat, naz Emeral, ²⁰gbanaaz Oniks, bambuz Sardiyus, gbansaz kirisolat, samsaaraz Beril, pitti muzəz toofas, komnaz Lirisofaras, a komna naa muzəz zasinta, a komna naa ittəkəz Ametis.²¹Sugognəta komna naa ittəkət, Lu,u lu,uiyi komna naa ittəkəi, kala sugogna mukə i go'rə naa Lu,u lu,u muzə. Bilətta berniizirət zinariyazi yas ni daarangallak. ²²N og Gwaaga Billək berniizirə pa, nok Daa Bil naa gbi'kəmmaz naa Waa Ma'az iiyi Gwaaga Billək.²³Berniizi ii ubla koo se' raasa səna okusu pa nok oosaa Billək okusu, Waa Ma'azi pitilaa ulləz. ²⁴Derme i gakkpən oosaa berniziirək. Gwaniya dəlləi i kamtək gbi'kəmma iim roo.²⁵ Sugognəta ullet gbe'sək zok naa ubla pa, tuks bən piik roo pa.²⁶I kamtək gbi'kəm naa diima de̱rmerəm roo. ²⁷Ge unaa oopan tork dəllirə pa. Koo uzaa bo̱'rə ina dəksa zullən koo zambukaz torrək dəllirə pa, ama sei iya i biisapu ri'teya ii Waa Ma'azə rababaaza zəngsəzzəi.

Chapter 22

¹Sei malaikaazi yiise womaa maama zəngsəmrək, ookapa ni kiristaalak. Wuutə diga ting gwansa Billə naa Waa Ma'azzəkrə, ²duu bilətta dəllirə te'et. Naa bapsəta womaa ekirək, te'a zəngsə reu yangi somaso se'rə se' komna naa ittəkeik pii. Danŋa te'a rookrəi a rungbuka marirəiyi.³Rekarə mu' kankpəna su' piik pa. Ting gwansa Billəs naa a Waa Ma'azzək gakp bernirə roo, sə se̱niya ulləi i se̱nu. ⁴I og muuga ullək, gə riira ulləl gakp iirə tiilə. ⁵Tuks piik gəbən pa, i winnək oosaa pitilarə koo ubla rək pa, nok Daa Bil okəski. I gakp gwanta ɓampat.⁶Malaikaazi doose bonge, "Pangna an a kweekarənni pu zəma. Daa Billa Rumsa anabaawairəssəl, tòmtə malaikaa ulləz səna ge̱e̱sə se̱niya ulləi ne̱ta bo'rəmka ri'ak at'' ⁷''Gwenəm! N pu gətekrə ya'! Ura naa sə'səmazzi ura duu pangna rababaaza azzəmmaz."⁸Mii Yohana, miizi n og sə n geetə ne̱ta at. Bəlla n ogən sə n geenazzə, sei n kisə malaikaa doose nettizzə dentə sə n no̱o̱su. ⁹Ama doose bonge, ''Kaa bo'rə rii pa! Mii bən se̱nzi ni mo̱o̱k, naa uri yangiya mo̱o̱i anabaawai naa iya i duu pangna rababaaza azzəmai. No̱o̱səm Bil!''¹⁰Doose bonge "Kaa gbe'es paka ne̱ta bo'rəmka i doo rababaaza azzək pa nok bəl rektəpu. ¹¹Ura punaa go̱'num paz na ree mu'ka kana bo̱'rə go̱'num pa, ura punaa səəruwaz na ree mu'ka naa səəruwa ulləu. Ura puna go̱'numaz na ree mu naa go̱'numa ulləm, ura pu ookapaz na ree mu ookapai.¹²''Gwenəm! Npu gətəkrə naa gbaku. Faasəma miim pu minde na'rə sə n faasəkən kone̱e̱ya ni ur bo'rən tomsak. ¹³Miizi Alfa naa Omega, ma'ka naa ɓamska, ina i ma'an puna ɓamna.¹⁴Iya naa sə'səmai yi iya i dəps yaləna iin nok səbo kinə billaa reka ne̱n te'a zəngsəkrəi sə gə bo tor bernizirə naa a sugognəttək. ¹⁵Zai naa iya naa yiilai, iya i no̱o̱s do̱'zai, naa iya i laa ki' koo yaarii, naa iya iu marii, naa iya i ii bo̱'ka tòmsa go̱'passai ipu goka.¹⁶Mii Yeeso, N tomtə malaikaa miiz naa doosa ne̱ta at no̱k iya i duu Billai. Miizi yiisək naa gidaa zeewa Dauda rəurək, zo̱sa ar oonaa okəz.''¹⁷Rums naa kiiza pəzzaz i doo bonge, ''Zam!'' Ura geez na doo bonge, ''Zam!'' Kala ura gee ɓəngba sə iiz na zaa na kin maama zəngsə zukam.¹⁸N doosə koo ne̱e̱ya ura gee pangna ne̱ta bo'rəmkpa bii zok rabaabaza azzət: Uza na bag una paa, Bil bagsuku ne̱ta ɓəsək mari baar bii zok rababaaza azzək. ¹⁹Uza naa ya'rə una pangna bii zok ne̱ta bo'rəmka bii zok rababaaza azzət, Bil ya'rək ina ullə kink diga te'a zəngsəkre naa dəlla ookapa a i bii rababaaza azzə te'en.²⁰Ura ese seedaakum ne̱ta attəz doo bonge, ''Oo! Npu gətəkrə ya'.'' Na gau ri'! Zam, Daa Yeeso! ²¹Go'nəma Daa Yeesorəm naa gau naa koo ne̱e̱ya. Na gau ri.