Ndengereko: Bible, Unlocked Literal Bible for 1 Corinthians, 1 John, 1 Samuel, 1 Thessalonians, 2 Corinthians, 2 Kings, 2 Peter, 2 Samuel, Acts, Colossians, Ecclesiastes, Ephesians, Galatians, Haggai, Hebrews, Hosea, James, Jeremiah, Job, Joel, John, Joshua, Lamentations, Luke, Mark, Matthew, Revelation, Romans, Ruth

Formatted for Translators

©2022 Wycliffe Associates
Released under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Bible Text: The English Unlocked Literal Bible (ULB)
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English Unlocked Literal Bible is based on the unfoldingWord® Literal Text, CC BY-SA 4.0. The original work of the unfoldingWord® Literal Text is available at https://unfoldingword.bible/ult/.
The ULB is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Notes: English ULB Translation Notes
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English ULB Translation Notes is based on the unfoldingWord translationNotes, under CC BY-SA 4.0. The original unfoldingWord work is available at https://unfoldingword.bible/utn.
The ULB Notes is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

To view a copy of the CC BY-SA 4.0 license visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Below is a human-readable summary of (and not a substitute for) the license.
You are free to:

Share — copy and redistribute the material in any medium or format.

Adapt — remix, transform, and build upon the material for any purpose, even commercially.

The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms.
Under the following conditions:

Attribution — You must attribute the work as follows: "Original work available at https://BibleInEveryLanguage.org." Attribution statements in derivative works should not in any way suggest that we endorse you or your use of this work.

ShareAlike — If you remix, transform, or build upon the material, you must distribute your contributions under the same license as the original.

No additional restrictions — You may not apply legal terms or technological measures that legally restrict others from doing anything the license permits.

Notices:
You do not have to comply with the license for elements of the material in the public domain or where your use is permitted by an applicable exception or limitation.
No warranties are given. The license may not give you all of the permissions necessary for your intended use. For example, other rights such as publicity, privacy, or moral rights may limit how you use the material.

Joshua

Chapter 1

¹Ngaiba bahada yo wa kwake Musa, mtumilwa wa Ngwana, Ngwana ngammakia Yoshua, mwana wa Nuni, mtumilwa wa Musa ngabaya, ²''Musa mtumilwa wangu auire. Ayarelo uboke uloke libindili ya Yordani, wenga na bandu ba bote mkayende ata mnima wanapeya bana ba Israeli. ³Kila bandu pampala kufalebata njara ya magoro ginu nimpayangite twenga kati cha mnapire Musa.⁴Boka jangwa leno na kitombe cheno Lebanoni, bake rubendo relo likoro lipendela fati mnima wote waiti kaye mpaka bahali yere ngoro apandewa chulia walichoba hapo na pembe papaba mpaka winu. ⁵Babali mundu yoyote ywawecha yema mnonge yako machoba gote golama kwako. Kti chanabire pamope na Musa. Ngachanaba pamope na wenga na kupungukijari wala aulekali.⁶Ube wa mkangamau na moyo wa kungumara kwa mwanja ni wenga wa para kuwarithisha bandu ba mnima gono wanaharapire tate babe yopanga bakwuwapea. ⁷Ube wa mkungamaratu na ukangamau wa mbone yringe panga sawasawa na sheria yote yakubakiye Musa mtumirwa au lwa mkeya uwache fanikiwa muno kila kwo u yenda.⁸KItabu cheno cha torati kana kiboke ka mkano wako bai uwawache makowe gake mtwe kati na kila uweche kuganinga panga sawasawa na makowe gote gagarembirwe mo kwa mwanja na pembe paafunikiwa ndera yako boka na pembe ngo para kuria muno. ⁹Nengarili ninikubakiye ube wamkangamara na moyo mkangamau kana uyogope wala kana ubone oni kwo panga Ngwana Nongo wako abire pamope nawe kila kwo yenda.¹⁰Na yembe Yoshua ngabakia makida ba bandu ngabaya, ¹¹'''Mpitange pakatikati ya maturo mkabakuje abo bandu kamubaya mpangange tayari yanulya kwa mwanja bahada ga macheba matatu mparoloka libendele ya Yordani ili jingia na umiriki mnima wapea Ngwana Nongo umu muweche miliki.''''¹²Kaye yoshua ngabakiya Wareubeni, na Wagadi na aba nusu ya kabila ya Manase ngabaya, ¹³''Mulikombokyange likowe relo lyabakwangite Musa, mtumirwa wa ngwana, ngabaya Ngwana Nongo winu andakuwapeya mwenga mpuraike na ywembe amwa kuwapeya mnima wono.'¹⁴Kinanyumbo binu naba na binu na kipinga chinu bapara tama katika mnima wa peire Musa kuyegea Yordani. Bai mwenga mwaroka nonge ya rongo binu na kwa mwanja mutiwalikwa siraha yinu bandu bote bene makakara na ukangamara ili mweche kuwayangatiya. ¹⁵Ata Ngwana papeya arongo binu pulaika kati cha peire mwenga na abo na ywembe bapatike kuimiriki mnima wapeya Ngwana Nongo winu na mwanja nyo pma buyanganuja mnima wa miliki yinu no kuimiliki ambayo Musa mtumirwa wa Ngwana atikuwapeyanga kuyegea Yordani upande wo tipika yakochaba.''¹⁶Ngaba mnyangwa Yoshua, ngabaya, ''Ago gote gotubakuye tupakugapanga nakira pandi kwo para kututuma tupayenda. ¹⁷Kati chatumpekanire Musa. Ngwana katika makowe gote nayembe yatuperu kubakunya wenga Ngwana Nongo wako na ube pamoja na ywembe kati mwabire pamope na Musa. ¹⁸Kila mundu yuahasi amulu yaka kana agapokani makowe gako katika makowe gako gote gopala kumakiya apala bulagirwa ube na ukangamari na moyo wa kangamara alyo tu.

Chapter 2

¹Yoshua mwan awa Nuni ngatuma bandu babele boka shimu kwo yoba ili peleleza gabakiya muyende mukourole mnema mnema wo na ya uko ngabayenda ngabaika kunyumba yake kwa rupuyango yumo lina lyake akemirwe rabu ngabagonja kwo. ²Ukorongwa wa yoruko ngabakiya kabaya rola bandu abere wa bana ba Israeli bajingire mano lina kiro ili kuupeleleza mnima.'' ³Mkorongwa wa Yeriko ngatuma bandu kwa raba ngabaya wapie bandu baro babaichile kwako babajingile nyumba ya chumba chako kwa mwanja batihiha ili kupeleleza mnima.''⁴Ywaro mnwawa ngatora baro bandu wabele ngaiya ngabaya ehe balo bandu batucha kwango ne lakini natungiteri kwa babai. ⁵Ngaba kati wakati wo tabirwa liryango lya mnima palwabire lubendo bandu baro ngababoka wala ndango teri kwabayei mwakengame mnyepeteke kwa mwanja mpara kwapata.⁶Lakini ywembe abire aobuye kugara nganja kwamabelehi ga kitani gagabile agatandike kunani ya gara. ⁷Bai abo bandu ngabakengama kwa ndera yayenda Yordani. Mpaka pa kwako na kwanya baro bandu babakengime babayomwire boka ngabaliyigara rilyango.⁸Kaye atayana gonjari ngayendelya kunani kugala. ⁹Ngabakuja baro wanarome nenga mitangite napanga Ngwana atikumpeya mwenga mnima gono no panga yogopa itutombokile mnonge yitu no panga benyeji bote bamnima yandayoyoka nonge yinu.¹⁰Kwa mwanja tutiyoa kwa nya Ngwana mwagayomye mache gahahari ya Shamu mnonge yinu apo pamuboi Misri kaye mkaowe go gamuwapangite akolongwa abele wa mori bababile kwo kuige Yordani - Sihoni na Ogu - bamwangamize muno. ¹¹Na twenga atuyowine go mioyo yitu yatiyoyoka wala wangiriali ukangamali wowote katika munda yoyote kwa mwanga mwenga kwa mwanja Ngwana Nongo uunu ywembe nga Nongu katika mbingu kunani na katika mnima paye.¹²Bai lero nandakuwakongondeya munirapi kwa Ngwana kwa mwanja nitikuwapangiya isani yo panga mwenga na mwenga mwanipangia isani nyumba ya tate bangu kaye mumbei aramo ya uyeketeyo. ¹³No panga mpakwaponea akoti kati bangu na mabangu na rongo bangu analome na rwawa na ilebe yote ywaubire nayo nakutukochoparya roho yitu no wa.¹⁴Awo wanalome kababakiya lwamu uutu badala ya ulami uutu mwene ibire mugachimulyali makowe ga shughuli yitu yeno boka lya panga wakati Ngwana patupeya mnema ulono tulakupangia kula isani yoyeketya.''¹⁵Na ywembe ngauluya kwa kamba mudilisha kwa mwanja nyumba yake yabire muukuta wa mnima na ywembe atitama ugenge. ¹⁶Ngabakiya uyende bai mukitombe, ''Chelo babamkengamango kunabaiche kwa kolia mukayobe kwo machoba ga tatu atabembe babamkengama pababuya boka hapo mwayendange.'' ¹⁷Baro wanalome ngababakiya twenga tundapala kanatube na henuka kwa mwanja kwapochi chatulapie.¹⁸Lola patwawojinga katika mnima wono utabe kambaye ngele mudilisha le yawetuhulukiye na wenga wakwembari wako kunyumba yako tate bako na maboko na alongo bako na bandu bote banyumba ya tate bako. ¹⁹Yapanga mundu yoyote papita katika mnyango kunyumba yako yenda kumnima nyai yake yaba kuneni ya mtwe wake wene na twenga twaba mtope chenuko na mundu twaparaba kati ya nyumba yako miai yake yabakuhani ya mtwe wake luboko lya mundu mwene lumpotike.²⁰Lakini wenga mwene ucimurile makoe gitu gano na yembe twaba mtopo chenuko katika kirapochi chauturapiye. ²¹Na ywembe ngabaya na ibe nya kati mwe ibire makowe ginu ngapya na bembe ngababokanga na ywene ngaitanayero kambe ngele mudilisha.²²Bandu bo ngabayenda na ika mu kitombo ngabatama kwo machoba matatu ata balo babakengime bababire babuyangine ngabakemgama katika mu ndela yere yote lakini ba bweni li.²³bako hapo bara bandu ngababija baeleya mu kitombe ngabarako ngabamringendelea Yoshua mwana wa Nongu na bembe ngabaya makowe ga makowe gote gabapatike. ²⁴Ngabammakiya Yoshua na yembe Ngwana anyingie mu mnema mnima wote katika maboko gitu kaye na yembe ago benyeji ba mnima bayo ywike mnonge yitu.

Chapter 3

¹Yoshua ngoboka kindai no ika balibindi lya Yordani ywembe na bana ba Israeli, bote ngabatama hapo kabla yoloka.²Ngaiba bahada ya machoba matutu na akida kabopeta pakatikati ya milyango, ³''Ngapababakiya bandu boti kubabaya mwalibona isanduku ya mayekyetyano lya Ngwana Nongo winu na akolongwa ualawu kabalipotwa namwenga ngapamwaboka pano pamubile na kulikengama. ⁴Lakini na ibe mbanjo kati ya mwenga na relyi lichanduku kati mbema elfu ibeye landunu kwake kuna mwalubutikye mweche tanga ndela na yembe kwa mwanja, pumulya kwake kwa mwanja munapetau ndela ye atatumbwa.⁵Yoshua ngabakuja bandu bote mugolonge kwa mwanja malango Ngwana apala panga makowe ga ajabu pakatikati yitu.'' ⁶Boka hapo Yoshua ngabakuja akolongwa kabaya muli kukatuye lichanduku lya bwana mkaloke mnonge yabo bandu ngabalikatuya sanduku lya mayekyetyano ngaba longoletya mnonge ya bandu.⁷Ngwana ngamakiya Yoshua, ''Kwa nya leno mbala tumbwa kukukakatuya mnonge ya Israeli bote. Baweche kukutanga yo panga nenga mbala ba pamope na ulenga kati chana bire pamope ha Musa. ⁸Na wenga uwabakiye bo akolongwa balipotwa sanduku lya mayekyetrano kabaki kwa mwaika mu ukungo wa mache wa Yoldani muyimange katika Yordani.''''⁹Bai Yoshua ngabakia bana ba Israeli, ''Mweche kwono mukagapekani makowe ga Ngwana Nongu ulinu. ¹⁰Yoshua ngabaya kwalokowe reno mpala tanga yo panga mundu ywabire mnami abile pa kati yitu na yo panga ata akosali kulapia mmonge yinu mkanani na Muiti na Muivi na Mpemizi na Mligashi na Mwamori na Muyebusi. ¹¹Lola! Jinsiandupura mayekekayo n Ngwana wa mnema wote tundaroka mnonge yono na jingia Yordani.¹²Bai relo turange bandu kumi na abele katika kira kabira ra Israeli kila kabira mundu yumo. ¹³Ya panga wakati njayo ya wakolongwa, babalipotwire sanduku ra Ngwana Ngwana wa mnima wote kwelyena katika mache ya Yordani ago mache ga Yordani gatundika mache yale gagayerelya boka kunani na yembe ga yema kati kyogo.¹⁴Ata mwene ibire abo bandu pababoi katika hema yale ili loka Yordani, akolongwa babalipotwile sanduku lya mayeketyano ngabarongolya mnonge ya bandu. ¹⁵Bai abo babalipotwile lyo lisanduku pabaikite Yordani, na njayo ykolongwa babalipotwile lisanduku pabachuute katika mache ga ukingoni kwa mwanja Yordani twelya ata ukingo yake no fuliko wakati wote wamauno, ¹⁶nayembe ago mache gairile boka kunani kugayema kakakatuka ngabakioro kutali sana akuio Adam, mnima uiro wo ubire karibu na Zarethani, na maji yare ya gaerile mubahali ya raba kwa mwanja kubaoroka egere ya eruko.¹⁷Na bo akulungwa babalipotwire lisanduku lya mayeketiyano ya Ngwana kabayema kwokangamara papabire payomo mkatikati ya Yordani mpaka Israeli bote ngabaloka katika mnima mnyomo ata taifa leryo lyote lyalyomoka lyoka Yordani.

Chapter 4

¹Na pembe po alyo taifa lyote kalyabire yomwire laka Yordani, na ywembe Ngwana ngabaya na Yoshua ngammakiyo, ²''Ayo morange badu alome kumi na ibere katika abo bandu wa kila kabila mundu yumo. ³Boka apo uwamulishe baya mutorange maliwe kumi na mabele hapo pakatikati ya Yordani ndopo magoro gabo akorongwa babayemi kungamile ngundo wabe mali gego mukagabeke paye kambini apo pamwagonja bauku gono.⁴Bai Yoshua nga kema abo bandu kumi na abele bababile abekite tayari boka patumbu katika bana ba Isreali kila kabila mundu yumo. ⁵Na ywembe Yoshua ngabakiya aya mpitunge mwenga mulongori mnonge ya sanduku la Ngwana Mnongo ulinu muyende paro pakatikati ya Yordani mukatole kila mundu uunu lwe muno pamapamba yake kwa kadili yobalangirwa ya kabila ya bana ba Israeli.⁶Ili panga likowe leno libe alama kati yinu hapo bana binu pabamnokiyanga mwenga katika machoba gagaicha na baya namani mahana yake maliwega?' ⁷Na yembe ngamwabakiya kwa mwanja mache ga Yordani yatindika mnonge ya sanduku lya mayeketyano ya Ngwana hapo plyayokite Yordani ago mache ga Yordani yalitindika na malwenga gabana ukombokoi kwa Israeli machoba gote.'''⁸Bai bana ba Israeli bapangite nyonyonya kati Yoshua muaamulishe na bembe ngabatora maliwe kumi naibele paro pakatikati ya Yordani kati Ngwana mwa mmakije Yoshua sawasawa na balangirwa makabila ya bana ba Israeli kabagatora ngabaloka naga ata maili palo pabagonjike nago ngabaga beka paye kwokulo. ⁹Boka hapo Yoshua ngagapanga maliwe kumi na mabele pakatikati ya Yordani pandu para maoro gabe akolongwa babalipotwelyo lisanduku lya mayekyetano lyayemi na gembe yabire papalopalo ata mpaka na leno.¹⁰Kwa mwanya akolongwa babapowule lyo lisanduku batyema pakatikati ija Yordani ata makowe gote ga Ngwana ga mwamulisha Yoshua abakiye abo bandu gagayomoka sawasawa na ago gote Musa ga gabile amwamulishe Yoshua boka hapo abo bandu ngapapanga kiyongoya loka. ¹¹Na ywembe bandu bote bababile bayomwile loka muno alyo lisanduku lya Ngwana ngalwake na abo akolongwa mnonge ya minyo gabe ga bandu.¹²Bana ba Rubeni, na bana ba Gadi, nabo nusu ya kabila ya Manase ngabaloka na bembe bababire babaweti silaha mapamba ga bana ba Israeli kati Musa mwa bakije. ¹³Baikite kati bandu alubahini elfu balangirwa kwabe bene babaweti silaha tayari kwa ngondo babalokite mnonge ya Ngwana bayende kungondo ata kumnima wa tambarale pa Yeriko. ¹⁴Lichaba lero Ngwana atikumnumba ya Yoshua mnonge ya minyo ga Israeli bale na bembe ngabamwabudu kati mwabapangaye babamwabudu Musa machoba gote golama kwake.¹⁵Boka apo Ngwana ngalongera na Yoshua ngammakiya, ¹⁶'''Aya uwamulishe wakolongwa abo babalipotule sanduku lya lama panga baobake kunani boka marya pakatikati ya Yordani.''¹⁷Bai Yoshua ngaamulisha abo akalongwa ngabakuya aya muboke Yordani.'' ¹⁸Yabire po aboakongwa baleponule lisanduku lya mayekyetyano la Ngwana pabaobwike kunani boka muulolya mukati ya Yordani na njayo ya magolo gabe abo akolongwa palekakatule no jinguja katika bwi mnyomo na yembe mache ga Yordani bagabuyangine pandu paro natwelya no yongekeya mipaka yake kati chakabire boka tumbwa.¹⁹Na abo bandu ngauboka boka Yordani. Lichoba lyakumi ly muei wa tumbwa na bakombwa kigono Gilgali, katika mpaka wa mashaliki wa Yeriko. ²⁰Na golo maliwe kumi na mabele kabagapotwile pakatikati ya Yordani, Yoshua ngabayemeka Gilgali. ²¹Ngabakia bana ba Israeli ngabaya bana binu pabarokiya kina tate babe katika machoba gagaicha kababaya maliwe ga mahana yake manani?'²²Na bembe ngapamwabakiya bana binu ngamubaya Israeli batilaka libende le ya Yordani kwa ndela ya bwei mnyomo. ²³Kwa mwanja Ngwana Mnongo winu atigayamiya mache ga Yordani mnonge yinu ata panyomwite loka kati Ngwana Mnongo winu mwaipangite bali ya Shamu mwaiyomiye mnonge yinu atapitayo mwile loka, ²⁴bandu bote badunia baweke tanga luboke lwa ngwanga yo panga luboke lwene makakala ili wamwabudu bwa Nongo winu machoba yoe.''

Chapter 5

¹Ngaiba mfalme wa Waamori gwatami kuiga ya Yordani, upende wa maghalibi na falme bote wakanani babile kalibu ba bahali bauyolune pa mwanja Ngwana mwabayimwiye mache ga Yordani mnonge ya bana ba Israeli ata patuyomwile loke bai mioyo yabe ngayoyoka wala ibileli kaye miyo yenye makakala mkati yabe kabe kwamwanja ya bana ba Israeli.²Wakati wo Ngwana nga mwambia Yoshua aya uitengeshe liwembe lya maliwe ya gumegume waine kaye bana ba Israeli mara ibelibere.'' ³Bai Yoshua ngapangiya ujembe ya maliwe ya gumegume nga ina bana ba Israeli akwo Gibea Haaraoti.⁴Na mwanja ya Yoshua kwa ina niyeno bandu baote baboi Misri, babire analome abo bandu analome bote babayenda ku ngondo batuwa katika bara mudela bahada ya bembe boka Misri. ⁵Kwa mwanja bandu bote bababoi babile tayari baimilwe lakini bandu bote bababelekilwe katika bala mundela babayomwile boka Misri abo ba nainwurali.⁶Kwa mwanja bana ba Israeli batityanga kipindi cha miaka alubahini balani ata lyo taifa lyote yahani bandu analome babayenda ku ngondo bababoi Misri pababire barwangite kwa mwanja baupekani lirobe la Ngwana na bembe Ngwana ngarapia yo panga alekali baubone mnima wo na ulembe Ngwana atikuwalapya kina tate babe panga apatupeya twenga mnima wa uucha mabele na busi. ⁷Na bana babe atikuwakakatiya badala yabe na bembe bo bainike Yoshua kwo panga bembe babile bana nirwa li kwa mwanja bayonirwe li mundera.⁸Yabile babayomwure inurwa taifa lyote ngabatama kila mundu pandu pake pa nyango atapapapolike. ⁹Ngwana ngammakia Yoshua, ''Lichoba leno lyareno nitikuimbirija ayo ani ya Misri iboke kunani yinu kwa nyo lina lya pandu paro ngapakemerwa Gilgali mpaka na leno.¹⁰Bai bana ba Israeli ngabapanga ema yabe kwo Gilgali na bembe ngabalya sikukuu ya pasaka lichoba lya kumi na nne lya moyo wa kitamuiyo katika mnima wa tambarale ya Yeriko. ¹¹Na pembe ngabalya katika mazao ga mnema lichoba lya naibele yakuandama sikukuu ya pasaka mabumunda yangayea amira na ndotoro lichoba lyolyolyo.¹²Na yembe iromana yaipanga mwisho lichoba lya naibele lyake bahada y abembe lyanganga go mazao ga mnima na bembe bana ba Israeli babire li na maana kabe lakini lendelya katika irebe ya mnema kunani mwakau.¹³Ngaibapo Yoshua pabile kalibu na mki wa Yeriko nya kakatuya minyo gake no linga na rola mundu mnalome ngayema papipi na mnonge yake na ywembe abile na lipanga kalibonekana mmoko yake Yoshua ngamnyendelya na kummakiyei kwe wenga ubire upande uutu uli upande wa adui yitu?''¹⁴Ngabaya lili lakini nitucha mbeyambeno nibe amri jeshi waji kila Ngwana Yoshua nga pulumuka wangukama ata mubui na ywembe nga msujudia nga mkokia wa Ngwana wangu nganibakia nenga na mtumishi wake?'' ¹⁵Ayo amri jeshi la Ngwana ngammakia Yoshua ula uatuu yako magoro gake kulo pnga pandupo pauyemi ni paperetau yoshua ngapanganya.

Chapter 6

¹Bai Yeriko wabire utabirwe muno kwa mwanja ya bana ba Israeli mtopo mundu ywaboi ata mtopo mundu ywajingile. ²Ngwana ngammakiya Yoshua kilani yerwa Yeriko mu ruboke lwako na ufalme wake na mashujaa bake.³Mwenga mpara kutindya mji huu bandu bote ba ngondo kamiwutidiya mji mala jimo upange nyamacoba sita. ⁴Na akolougwa saba balapotwa talumbeta saba ya mbembe ya ngondolo arume mbele ya lyo lisanduku na lichoba lya saba mwa uzunguka mji mara saba na bembe makuhani bagakombwa matarumbeta gabe.⁵Boka hapo yaponga pabakombwa aye mbembe ya ngondolo arome kwa makakala mwenga pamwayoa lirobe la matarumbeta bandu bote bakumbwa ndoti kwalirobe likoro na ukuta wa mji wa tomboka payepaparo para na habo bandu baaboka kila mundu kayenderye mnonge kukabiri.⁶Bai Yoshua mwana wa nuni ngakema akarongwa ngabakuya mulipotwange lisanduku lya mayekyetyano kaye akolongwa saba na bapotwe tarumbeta saba yambembe ya ngondolo alarome mnonge ya lisanduku lya Ngwana.'' ⁷Na ywembe ngabakiya bandu mpitange mnonge mkautindiye mji na abo bandu bene silaha na balongoli mnonge lya sanduku lya Ngwana.''⁸Bai ngaiba Yoshua payomwile longela na bandu balo akolongwa saba bene babapoitwa tarumbeta saba ya mbembe ya ngondolo alame mnonge ya Ngwana ngabalongelya ngabaikombwa yo tarumbeta na lyo lisanduku lya mayekyetyano lya Ngwana ngalya kengama. ⁹Baro bandu bene silaha batiyenda mnonge yabe akomngwa babaikombwile tarumbeta na baro bababire mchago ngabalikengama lisanduku akorongwa ngabakombwa tarumbeta wabire kabatyenga.¹⁰Yoshua ngamulisha bandu kabaya kana mkombwe ndoti. Wala marobe yinu kana liyowanike likowe lyolyote kanalipite mukono winu mpakalichoba lero kana hamlilsha kumbwa ndoti na yembe kamwa kombwa ndoti.'' ¹¹Bai ngalipeleka lisanduku la bwana lutindije mji wa ngalishandija mara jimo boka hapo ngabayenda kambini ngabatama kambini.¹²Yoshua ngaboka kindai aburabura na bembe akolongwa ngabalipatwo lisanduku la Ngwana. ¹³Na balo akolongwa saba ngabapotwa tarumbeta saba ya mbepe ga ngondolo mnome mnonge ya sanduku la Ngwana kabayendelya ngabakobwa tarumbeta na bembe bandu bene silaha ngabarongorya na abo bababire mchango ngabalikengama lisanduku la Ngwana akorongwa ngabakombwa tarumbeta pabbaire kabayenda. ¹⁴Lichoba lya naibere ngabautindia mji mara jimo ngababuya kambini ngayabire kpapanga machoba sita.¹⁵Ngaba lichoba lya saba ngababoka kindai na bulabula wala bwa bado ngabautindia mji nyanya mara saba lakini lichoba lya btikuuindia mji wo mara saba. ¹⁶Ata mara ya saba akolongwa kabaikombwule tarumbeta Yoshua ngabakiya bandu mkombwange ndoti kwa mwanja Ngwana apeile mji umo.¹⁷Na mji uno waba upeletau kwa Ngwana mji wene na lirebe yote yaibire ila rabu yoro yene luppyango apala lama yembe na bandu bote bababile pamope na ywembe pa nyumba yake kwa mwanja atikuwayega bo apelelezi twa tawatumile. ¹⁸Na mulenge kana mponeye kuikwepea na kilebe kakibekilwe uperetau kana mwapange kukitora kirebe kakibekirwe uperetau bahada ya kukibeka uperetau na mwenga nyo mwagapanga matoro ga Israeli panga yamera hanimwa na kuwafadhaika. ¹⁹Lakini mbanje yote ya zaabu na yambo ya shaba na kioma nivipeletau kwa Ngwana yaletwela katika azina ya Ngwana.''²⁰Bai bandu ngabakombwa ndoti makuwani ngaba kombwa matalumbeta atangaliba apo bandu pabayoumwe lirobe lola talumbeta abo bandu ngabanombwa ndoto kwa lilobe likoro muno na uoro ukuta wa mji wo utumbuka mpakamu mbwi muno ata bandu kubao boka kunani ngabayingia katika mji kila mundu kalenderya jegereya mnonge ngabautara ulo awo mji. ²¹Bai ngapaba angamiza muno ilebe yote yabile mkati ya mji alarome na rwawa na pendo na ngo'mbe na mbunda kwa matemo ga lipanga.²²Na ywembe Yoshua ngabakiya baro analome abele yabapeleliza mnima mungiyange katika nyumba ya yoro mwene lupoyango ukampiye yo nwawa mwene urebe yote yabire nayo na nyo kati cha mumnapuje.''²³Bai ba lwa mchembe mpelelezi ngabajingia ngaba mpia rabu na tate bake na mabake narongo bake na urebe yote na bembe ngababeka panja ya matorio ya Israeli. ²⁴Boka hapo ngabau walidia mji kwa moto na irebe yote yaya, bire mkati yake ila mbanje na zahabu na lyombo ya shaba na ya chuma ngabayia katika zina ya nyumba ya Ngwana.²⁵Lakini Yoshua ngammekea raba yolo mwene lupayango na bandu ba nyumba yake na tate boke na irebe yote ya abire nayo na yembe na yembe ngatama kati ya Israeli mpaka reno kwa mwanja atikuwayia balo hatumirwa batumite Yoshua enda ku uoeleleza mji Yeriko.²⁶Na ywembe Yoshua ngalapiya kirapo wakati wolo ngabaya na arahaniwe mnonge ya Ngwana mundu ywolo ywakakatuka no ghenga kabe mji wono wa Yeriko. Apala beka msingi wake kwo ulekwa na mmelekwo wa tambwa wake kaye na kugayemeka malyango gake kwo welekwana bana bake bana mnalome wabire mchene.'' ²⁷Bai Ngwana abire pamope na Yosua lumbirikwa kulake lualujo wanikwa nchi yero yote.

Chapter 7

¹Lakini bana ba Israeli bapangite dhambi katika kirebe chakibekilwe uperetau, kwa mwanja Akani mwana wa Krmi, mwana wa Zabdi, mwana wa Zera, wa kabila la Yuda, ati tora habadhi yairebe yaibekilwe uperetau ukale wa Ngwana nga ugako kunani ya bana ba Israeli.²Boka hapo Yoshua ngatuma bandu boka Yeriko mpaka ku mji wa Ai, waubile papipi na Bethi Aveni, upende wa mashariki wa Betheli. Ngabakiya, ''Kaba ya muoboke kunani mukaipeleleze mnema bai ngababoka kunani na kuipeleleze Ai. ³Ngababaya kwa Yoshua kapabammakiya kana lyende bandu bote ila bayonde bandu kati elfu ibele au itatu wakaikombwe Ai. Kana uwa sumbuye bandu bote kwa kuaendesha kwo kwa mwanja bandube machene bai.''⁴Bai bandu ngaayenda kwo kabaika elfu itatu tu, na bembe batibutuka mnonge yabandu ba Ai. ⁵Bandu ba Ai ngabakombwa bandu babaika thelathini na sita, ngabakengama boka mnonge ya malango mpaka shebadimu ngabakombwa ko kwaghabire marendemo mioyo ya bandu yayoyoka ngaiba kati mache.⁶Yoshua ngapangwa ngobo yake ngatubwa angukama mnonge ya lisanduku la Ngwana, mpaka kitamwujo ywembe na pendo ba Israeli ngabaija vumbi mumitwe yabe. ⁷Yoshua ngabaya, ''Ee, Ngwana Mnongo, kwa namani nitikwa loya banduba libendela lya Yordani? Ili kutuyea katika maboko ya Waamori na kutuangamiza na kwa mwanja tukupanga tuyeketile tama kuya ya Yordani!⁸Ehe Ngwana, nilongele namani kwa mwanja Israeli kwa peya kingo chi adui yabe? ⁹Kwa mwanja kunani na majei bote ba mnima wamo bapara yoa makowe gano na bembe bapara kutuchaluwa na kufifuta lina lyitu katika mnema na ulenga upapanga namani kwa mwanja ya lyina lako likolo?¹⁰Ngwana nga mmakiya Yoshua, ''Aya! kukatuka mbona utitomboke kwangukama nyo? ¹¹Israeli bapangite dhambi ende batilitekwana lye kyetyane lyangu lyene aragile ende batitola bahadhi ya irebe yanibekite uperetau kaye bati jiba kaye batihija na kuiyega pamope na irepe yabe bene. ¹²Na yembe wana Waisraeli bawechali yema mnonge ya adui babe ngabapea ingochi adui babe kwa mwanja wameranuua nenga nibali pamope na mwenga kabe bila kuku alibira kuebe chero chamubile nacho cha kibekilwe uperetau.¹³Aya! Kakatuka wague bandu ukabae mugolwangwe mube tayari malao kwa mwanja Ngwana Mnongo wa Israeli abaya nyanya, ''Kirebe cha kibakilwe liperetau kibire pakatikati yako ee Israeli. Ulwichali yema mnonge na adui bako mpaka pamakiboya chao cha mubire nacho cha kibekilwe uperetau.¹⁴Bai kundai mpalelelwa papipi na pe kabila kwa kabila boka hapo yabo yo panga kabila lero ywapala kutara Ngwana ayegerelya along kwa alongo na alongo yelo yaitara Ngwana yaengelerya nyumba kwa nyumba na nyumba yelye yaitara Ngwana yaegerelya mundu kwa mundu. ¹⁵Na yembe yaba yo panga nywembe ywatore lwa na ywembe abire nache kilebe chero chkibekile upeletau atatekelezwa kwa moto ywembe na urebe yote yaibire nayo kwa mwanja atilitekwana liyekyano lya Ngwana na kwa manja apangite upumbavu katika Israeli.'''¹⁶Bai, Yoshua ngabaka kindai bulabula ngayekakea Israeli kabila kwa kabila ya Yuda yaitorelwa. ¹⁷Ngayekekeya alongo ba Yuda ngatora alongo wa Zera ngayekekeya yama ya ula Zera mundu kwa mundu, zabudi nya mtorya. ¹⁸Ngaekekeya bandu banyumba yake yumoyumo na Akani mwana Karmi, mwana wa Zabdi, mwana wa Zera, wakabila la Yuda ngabatolilelwa.¹⁹Yoshua ngammakuja Akani, ''Mwana wango, ninda kukukongonderya ummnumbe Ngwana, Mnongo wa Israeli, na ukayekeri kwake umbakie mbeyambeno luo ulipangite. Kanauniyee.'' ²⁰Akani nga yangwa Yoshua, ''Ngabaya kweli mbangite dhambi kunani ya Ngwana, Nongo wa Israeli na nenga nipangite makowe gagaga. ²¹Kana abweni katika nyara joho ligolou lyababeli na shekeli mia ibele ya mbanje na kabali ya dhahabu udhani wake shekeli hamsini bai natiku iminikiya ngani itora lora nipangite mnyangabano kati ya manogau gangu na yero mbanje paye yake.''²²Bai Yoshua ngatuma atumirwa ngabamkobwa rubero mpaka mu ema narenga iro urebe yabire ilyirwe mu hema yake na yero mbanje pahi yake. ²³Ngabaipiya boka hapo katikati ya hema ngaba ireta kwa Yoshua na kwa bana ba Israeli. Bote na bembe ngabaibeka paye mnonge ya Ngwana.²⁴Boka hapo Yoshua na Israeli bote pamope na kwe ngabamtoro Akani mwa awa Zera, na yero mbanja na relya joho na yoo kubali ya zahabu na bana bake na binti boka na ng;ombe bake na mbunda bake na ngondolo bake na hema yake urebe yote yabire nayo nayembe ngabaireta kunani ata libende lyakoro Akoni.²⁵Yoshua ngabaya, ''Mbonautuyeyo ninyo Ngwana apala kukuyiga oni wenga leno na yembe Israeli botr ngabamkombwa kwa mariwe boka hapo ngabatekeleza kwa mwoto na kwa kombwakwa maliwe. ²⁶Boka hapo ngabakusanya kunani yake kiagoro kikoro cha malwe ata leno na yembe Ngwana ngauleke ukale wa nyongo yake kwa mwanja ya lina ;a pandu palo ngapakemelwa lebendelya Akori ata na leno.

Chapter 8

¹Boka hapo Ngwana nga mmakiya Yoshua, ''Usiche walya kana uchangale wapotwe bandu bote ba ndondo bayenda pamope na wenga mwenga mkakatuke myende yae lola Mnongo aninyere muluboke lwako aywo mkulungwa wayo na bandu bake na mji wake na mnima wake. ²Na wenga wahupanga mji wai na mkorongwa wake kati cha upangite mji wa Yeriko na mkolongwa wake, lkini nyara zake na inyama yake wa mji mwauzirei panga mateka yinu mwabene na wo mji lubeke alondoli upande wa mchongo.³Bai Yoshua ngakatuka na bandu bote ba ngondo pamope na ywembe irebeu Yoshua ngashawa banduserathini elfu bandu mabingwa yene makakala ngapeleka wakati wa kilo. ⁴Ngalagia ngabaya, ''Mlingage, na ndaotea kwa yobereya worya mji upande wa mchogo wa mji, kana mnyende mu utalu muno na mji lakini mtamange tayari mwabote.⁵Na nenga na bandu bote bababile pamope name twawebarua mji boka hao yapangapo pabapitya panja kombwa na nakwe kai cha ba pangite apotumbwa twenga twatiri mnonge yabe. ⁶Nabapita panja watukengame atutwaute bende kutalu na mji wabe kwa panga babaya babatokeya mnonge yitu kati chabapangite tumbwa na te twabutuka mnonge yabe. ⁷Bai mwenga mwakakatuka mubone po pamwayobeleya na kuboywa mji kwa mwanja Ngwana Mnongo winu aoweya maboko winu.⁸Boka hapo yapanga mwanouboywa mji na pembe mwauteketeza mji kwa mwoto pamope na lyo likowe la Ngwana mulinyange muyingiye.'' ⁹Yoshua ngayumuka kindai bulabula ngakwembania bandu boka hapo ngalongolya obena yenda hai mnonge yabo bandu na mwene na apendo ba Israeli.¹⁰Yoshua ngayumuka kindai bulabula ngakwembania bandu boka hapo ngalongolya abeka yenda Ai mnonge yabo bandu na mwene na apendo ba Isreali. ¹¹Bandu bote abo bangondo bababile pamope na ywembe ngabayenda ngabayelelya na wachilia mnonge ya mji ngabapomoya upande wa kazkasini wa Ai. Na hapo pabile na libende pakati ya ywembe na Ai. ¹²Boka hapo ngatora bandu kati elfu tano ngabeka yobeleya pakati ya Betheli na Ai upande wa maghalibi wa wo mji.¹³Bai ngababekabo bandu jeshi likoti lyabire upande wa kaskazini wa mji na baro bababire kubayeberya upande wa magharibi wa mji na ywembe Yoshua ngayenda kiro cho pakatikati ya lyo libende. ¹⁴Boka hapo ngaibapo aywo mkolongwa wa Ai, pa bweni likowe ryo na ywembe ngapatanga nayombe ya nangakuyumika ba mji ngabapita panja bayende bakakombwane na Israeli ywembe na bandu bake bote kwa wakati wamururwe kuyegeka raba lakini atangiteli yo panga babire wabonekana kimchago chake kwa upande wa mchongo wa mji.¹⁵Boka hapo Yoshua na bandu ba Israeli bote batipanga kati panga pashindilwe panga mnonge yabe ngabatila kwa ndela ya mulupongote. ¹⁶Bandu bote bababile mkati ya mji batikemelwa bakwe mbane pamope ili kuwakengama na bembe ngabamkengama Yoshua ngabaujobereya mnonge na kuleka mji aigieli. ¹⁷Mundu yoyote mkati ya Ai katika Betheli yangalipita panja kwa kengama Israeli wa uleka mnema wa bure kwakengama Israeli.¹⁸Boka hapo Ngwana ngamaakiya Yoshua, ''Aya aulangi wo mkwa waubwe nawo luboko lwako ulangi upande wae kwa panga babakuyega lubako lwake Ai, Yoshua ngaukingiya awo mkwa wabire muluboke lwake ka ulumulya kwawo mji. ¹⁹Baro bandu waibelile ngabakakatuka kwa yo mbote boka pandupu na bembe mpaka butuka rubero kwa yambayapo pabire ayomwile rangyo luboko lwake ngabajingia mu mkati wa mji kuboya na bembe ngabapanga kiyombeya kuteketeza kwa moto awo mji.²⁰Boka hapo bababo bandu bali kubalingite lichogo lyabe ngababona linga li hai wawo Mnongo wa bile kwo yenda kunani kumaunde na bembe babireli na makakara yabutuka kuno wala kuva na bayo bandu babile babutuke yenda nyikani, ngabagalamuka na kwa bayanganiya bo bababile kapakingama. ²¹Bai apo Yoshua na Israeli bate pababweni pangabo babayabelile bayomwile kuboywa awo mji no panga lyoi ya mji ugolwike kunani na pembe nyabagarambuka kaye na kwa bulaga bandu ba Ai²²Kuyebo benge bapapita bangu boka mu mji kumchongo chaba Ai nye babile bapakatikati ya Israeli, benge upande uno na benge upande uno na bembe ngabakombwa atubalekite li ata yumo bababile nabo ywangile wala alamiteri. ²³Boka hapo ngabammonywa mkorongwa wa Ai na bembe ngabamneta kwa Yoshua.²⁴Boka hapo ngabapo Israeli pababile bayomwile kuwabulaga benyeji bote ba Ai katika bakoapo katika nyika pababire kabakengama ha bembe babile bayomwile tomboka bote kwa matemo ya lipanga ata pababire bayomolirwe bote na bembe Israeli ngababinyai kukomwe awa mji kwa matemo ga lipanga. ²⁵Bote babatombwike liehobalya alarome na lwawa, babire kumi na abele elfu yaani bandu bote ba mji wa Ai. ²⁶Kwa mwanja aywo Yoshua akanikiali luboko lwake atirangija mkwa ataopo pabire ayomwire muno benyeji bote ba Ai.²⁷Lakini inyama ya mji na nyara ya mji Israelingabapotwa bene panga ni machimo gabe sawasawa na lyo lya Ngwana ya mwamulisha Yoshua. ²⁸Bai Yoshua ngaukapwa motomji wae no panga nikiagoro ya mpaka kachoba gote panga ni likeba ata lichoba lya reno.²⁹Nayo mkolongwa wa Ai ngaba mwomeka mu mkongo ata wakati wa kitmwiyo baka hapo kunani ngakupirile Yoshua ngaragiya na bembe ngababaya ubora wake katika mkongo na kutawiko kutakwa po pamajingirye paryengo lya mji boka hapo ngababeka paro kunani yake kiyogolo kikolo cha makwa mpaka leno.³⁰Na ywembe Yoshua ngachenga madhabau ya Ngwana, Mnongo wa Israeli katika kitombe Ebali, ³¹kati Musa mtumirwa wa Ngwana mwaamulishe bana ba Israeli kati mualembirwe boka mkitabu cha torti ya Musa madhabau na maliwe yangalichongelwa na gembe mundu andagatumiali kunani yake chombo cha chuma na bembe ngabapile kunani yake sadaka yoabubikilwa kwa Ngwana na chinga sadaka uo kotoka yomana. ³²Ngalemba kwo kunani ya maliwe ayona karaya torati yailembirwe mnonge ya bana ba Israeli.³³Na Israeli bote na pendo babe na makida babe na makazi yabe ngabayema upande wano wasanduku la upande uno mnonge ya korongwa Walawi babalipotwile lisanduku la mayeketyano ya Ngwana awo ywabire mgeni pamope na ywo mmelekwa nusu yabe mnonge ya kitombe ga Gerizimu mnonge yakitombe yabe ebari kati musa mtumirwa wa Ngwana mwa amulishe ili abaliki bandu ba Israeli tumbwa.³⁴Na babadaye atisama makowe gote gatorati balaka na rahana sawasawa na makowe goti gagalembirwe kati kitabu cha torati. ³⁵Pabile li atanalikowe limo katika ago gamulishe MUsa ambayo Yoshua alisamweli mnonge ya makwembano gote ga Israeli na mnonge ya alwawa na bandu na ageni babataminabo.

Chapter 9

¹Bokapo ngaibapo akulungwa bote babatamikwiye yeneibile yayolidini apo popabile nabwe wa kitumbi na katika shevela na katika upande wa kubwani yote ya Baali ngulupapipi na Lebanoni - Wahiti, Waamori, Wakanaani, Waperizi, Wahivi na Wayebusi babayuwine likowe lyamakowe ngo - ²Nayembe pabaikwembanie pamiope bene kwa bene ili pakumbwane na Yoshua na habo Israeli kwa liwacholimo.³Lakini benyeji ba Gibeoni pabayuwine abali ya ago gote Yoshua abile apangite bandu ba Yeriko na ba Ai, ⁴bembe ngabapanga kwauntundulu wabe ngabayenda mkwipanga kati bembe atumilwa ngabayenda yabe na ili baya wimbe yayobile vinyanga nyonga yai papuwanike po pwanike na yuya ilaka. ⁵Nailatu ya iyotwanike no chonelwa conelwa katika magulu gabe namawalo maoyaga nyanga chababile. Kabawala kali libumunda lyote lyacharya chabe wabile njumu na jipya koga.⁶Nabembe ngabanyendelya Yoshua pakapanyango akwo ligali na bembe ngabamakia ywembe na bandu ba Israeli twenga tubui kunema wakutali mno bai kwanyo mpange liyiketyano pamope na twanga, ⁷''Bai bandu ba Israelingababakiya abo Wahivi, ''Labuda kweli mnda tama pakati hitutwenga tupawesha buli panga liyeketyano na mwenga?'' ⁸Na bembe ngabamakiya Yoshua, ''twenga balo twatumilwa bako Yoshua ngandokia mwenga mwakinyai? Mwenga mukakwaku?⁹Nabembe ngabamakiya, ''Twenga twatumilwa boka tubuka kumnema wobirekutali munoo kwamwanja yalina la Ngwana Nongu wako kwapanga twanga titiyuwa lumbilikwa kwake abaliya gogote gapangite kwo Misri - ¹⁰na abali ga ngo gote gaapangite balu akulungwa abili ba Waamori bababile kwe kwiye yene bele ya Yordani - kwa mwanja anyo Sihoni wa Heshiboni, na Ogu kulungwa wa Bashani ywabile kwo Ashitarothi.¹¹Bukapo apa ndobitu na benyeji bote ba neema witu batilongela natwe na kutubakiya mputwange chakulya mmabokogini kwa mwanja ya safari ya mwanji njwendo kwakilitya bandubo na kwabakiya twenga pana twatumilwa binu bai lelo mpange mayutetyano na twenga.'' ¹²Leno likatilitu twatikutola nomo mto katika nyumba yinu licuba lyo patubwi icha kwini ubechakulya chitu lakini lelo lola ujumite na jingwa koga. ¹³Naliba yitu ye yatuiyuile litowa yabile yayambi lelo lola, ipapwanike papwamike aga mawalo gitu ilatu yitu ibile nyanganyanga kwanyo patuchile mwanja wa kutalu mno.''¹⁴Bai, abo bandu ngabatola katika yakulya yabe wala kana bapale shaulikwa mkana wa Ngwana. ¹⁵Naywemba Yoshua gapanga ngayuwangana pamope nabo naponga mayiketyano nabo ilipanga balekeleahi namkulungwa wa makemanganongaba lapya.¹⁶Buka apo ngaibamwisho kwalichuba lene itatu baada ya panga lyo liyiketyano na abo batiuwa ali yopanga bandu bo majerani babe na panga batitama pakati yabe. ¹⁷Bukapo bana ba Israeli bati yenda safari gabaiwacha milum yabandpo lichuba lene itatu bai milima ya bandu. Po yabile niyeno Gibeoni Kefira, Beerothi, na Kiriathi Yearimu.¹⁸Bandu ba Israeli baakumbwila kwa mwanja akulu wamakemangano babile bayomwile kwakumbwa kwa Ngwana, Mnongo wa Israeli nabeme make mangano gote ngababakulekiya abo akulungwa. ¹⁹Lakini akulungwa bate bati kwabokia makemangano bate twaga twabakiya kwa Ngwana, Nongu wa Israeli bai lelo, tuwechali kwakunywa bandu ba.²⁰Tupo kwa panga likowe li bukapo tupa kwaleka babe akoti nyongo kana iche kunani itu kwa mwanja ya cho kiropo chatwalapile.'' ²¹Nakuru batikwa bakiya mwaleke bobe akoti bai ngababa bene puwana achu na bene teka machi kwa mwanja ya makemangano bote nyanya kati bo akulingwa chababakiye.²²Bai Yoshua ngakema ngalongela nabo na kwabakiya, ''Mbonamwenga mtitukonga kunu kamlongela twenga tu bai lelo namwenga kumbe mwendatama pakati yino? ²³Bai lelo mlanike buka apo akochekanali bamndu wakwenu ywabile mtumilwa bene puwana anyu bene teka mache kwa mwanja ya nyumba ya Nongu wangu.''²⁴Nabembe ngabanyangwa Yoshua na longela kwa mwanja ya twenga abandu bako bakilwa na yembe mwabile ngwo Ngwana Mnongu wako mwamlishe mtimilwa wake Musa kapeyanga mwenga inemanguno wete nakwabulaga benyeji bete banuma nguno babuke nunge yinu kwa mwanja. Twaliyogopa muno kwa mwanja ya ukati witu kwa mwanja mwenga natwe tutipanga likawe leno. ²⁵Bailelo lola, twanga lelo tubilema bokogako bai kati chaubona panga rnowite nanoge lelya kwa wenga wamwene kutupanga tupangenye.''²⁶Nywembe ngaapangayo na kwakochopolya na luboko lwa bana Baisraeli ilik atiaboabulage. ²⁷Lichuba lyolyo Yoshua ngapanga mwene poana achuna mwene teka mache kwa ajili ya makemangano na kwa mwanja ya mazabau ya Ngwana atali chuba lyalino katika pandupo papala kupachawa.

Chapter 10

¹Bai ngaibapa Adonizedeki, mkulungwa wa Yerusalemu, payowine kwa mwanja Yoshua mwaukamwile mnima wa Ai nakuwalibia muno kwa mwanja mwaupangire mnima wa Yeriko na mkorongwa wakwe nga upanga nyo Ai na mkolongwa wake na kwa mwanja benyeji babatani Gibeoni mwa bapangite kwatebea na Israeli no panga babire pakati yabe. ²Boka hapo ngabareka muno kwa mwanja Gibeoni wabemmema mkoro kati cha ubire milima ya akorongwa yumo wabe kaye kwa mwanja wabire ni mnima mkolo peta hai kaye nabandu bake bote babire niakangamara.³Bai kwa nyo Adoni zedeki, mkulungwa wa Yerusalemu, ngatuma ujumbe kwa Hohamu, mkolongwa wa Hebroni, na kwa Piramu, mkolongwa wa Yarimuthi, na kwa Yafia, mkolongwa wa Lakishi, na kwa Debiri, mkolongwa wa Eguloni: ⁴''Aya mubokange muiche kwango muniyangatuje. Tukombwane Gibeoni kwa mwanja upangite nayekyetya no yo tebea pamope na Yoshua na bana ba Israeli.⁵nabembe bo akolongwa batano wa Waamori; mkolongwa wa Yerusalemu na mkolongwa wa Hebroni, na mkulungwa wa Yarimuthi, na mkulungwa wa Lakishi, na mkulungwa wa Eguloni ngaba kwembana pamope boka hapo ngaba oboka bembe na majeshi gabe gote na Gibeoni na kombwana ngando.⁶Boka hapo bandu ba Gibeoni ngabatuma ujumbe yenda kwa Yoshua akwo Gilgali. Pa milyango ngaba mmakiya kana ulegele luboko lwako ata kuuleka tenga batumilwa bako uwiche kwitu kwakiyombeya utukochopari na kutuyangatuja kwa mwanja akolongwa bote b Waamori babatuma katika mnima wa itumbi bakwembania pamope kunani yitu. ⁷''Yoshua nga oboka boka Gilgali ywembe na bandu ba ngondo bote pamope na ywembe na kangamara bene makakara muno bote.⁸Ngwana ngammakiya Yoshua, ''Kana uwareke bandu bo kwa mwanja nenga niyomwire kwa yega maboko yinu mtopo mundu ywabire ywayote miyongoni mwaabe ywa yema mnonge yako.''⁹Yoshua nga wacha gafula kwa mwanja atioboka boka Gilgali, yenda kiro mpaka kindai. ¹⁰Ngwana na ywembe ngabambia mnonge ya Israeli - na ywembe Israelingabulaga uburagi wo ubire mkoro apopepo Gibeoni ngabenga babutuki ayo ndera ya yenda yenda Bethi Horoni, na kuwakombwa ata machilia Azeka kaye atawachilia Makeda.¹¹Boka hapo ngaibapo pababire abutuka mnonge ya Israeli apo pababire katika elerya Bethi Horoni, na apo Ngwana pa takuirile maliwe makolo boka mbinguni kunani yabe ata ngaba wa chiliya Azeka na bembe ngabaluabo babawire kwo buragirwa na ago maliwe ya karafu babile bambone kuliko bo bababuragirwa na bana ba Israeli kwa lipanga.¹²Na pembe Yoshua ngarangera na Ngwana katika lichoba ryo na yemba Ngwana atikuwapiya Waamori. Mnonge ya bana ba Israeli ngabaya mnonge ya minyo ga Israeli wenga wa lichoba uime hcichi kunani ya Gibeoni na wenga wa mwei uyeme katika libindi lya Aijaloni.''¹³Na yembe richoba ngaliyema na mwei chichi ata ryo taifa paryabire liyomwire kengama kunani ya adui babe ago na yembe garembirweli mkati ya Kitabu cha Yashari? Bai lichoba yaliyema chichi pakatikati ya mbingu wala lipangiteri kiyombea cha kati muda wa ichoba lyote. ¹⁴Yabireli lichoba lyenge mnandano wa richoba rya katika machaba gote gagalongirile mnonge yake wala katika ago yagaegereyanije bahada yake atangaiba ywembe Ngwana yowa lirobe lyamwanahadamu kwa panga Ngwana yatikombwa ngondo kwa mwanja ya Israeli.¹⁵Bai Yoshua ngabuya na Isreali bote ngababuya pamope na wembe mpaka pa miryango apo Gilgali. ¹⁶Na aba afalme batano babatuka ngabayuba mkati ya likoro lya Makeda. ¹⁷Boka hapo Yoshua atibakilwa, ''Abali yo yo yopanga abo akorongwa batano babonekine na abo babire katika hali yo yoba mkati ya likoro lya Makeda!''¹⁸Bai Yoshua ngabaya, ''Muimbirie maliwemakoro pamkono mwarelo likoro boka hapo mubeke bandu po ili balimbire. ¹⁹Lakini kana mtame mwenga makengame adui binu mwakombwe bo bababire mchogo kana mwaleke ngabajingia mkati ya mnima wabe kwa ulanja Ngwana Mnongo winu ayeire mu maboko yinu.''²⁰Boka hapo ngabapo Yoshua na bana Baisraeli pababire bayomwile kuwabwaga bandu ba mbone muno na bembe ngaba angamizwa na abamaigara gabe babaigire pababire bayomwire bajingire katika miji yabe yene liboma. ²¹Na bembe bo bodubate ngabamuyanganikiya Yoshua pamilyango kwo Makeda pakoti mtopo mundu ywabire ywoyote ywapite rulimi kimchongo cha abo bana Israeli ata yumo wabe.²²Boka hapo Yoshua ngaaya, ''Aya umukwa mkano walikoro munireti abo akorongwa batano panopana nalikoro.'' ²³Nabembe ngabapanga ngabamnetyabo akorongwa batano popopo panja ya mnyango na ywembe mfalme wa Yerusalemu, na mkulungwa wa Hebroni, na mkulungwa wa Yarmuthi, na mkorongwa wa Lakishi na mkulungwa wa Egloni.²⁴Boka hapo ngaibapo pabamnetire Yoshua,abo akolongwa ba tano apo panja Yoshua nga kema ngabalumia bote ba Israeli majemedali ba bandu bangondo babayei na ywembe haya agereryange papipi mubeke njayo ya maoro ginu katika ingo ya akorongwa ba nabembe ngbaegereya papipi na bayega njayo yabe katika ingo yabe. ²⁵Yoshua ngabakiya, 'Musiche wala kana mfadhaike mubwakngamara wa mioyo yo kangamara kwa mwanja chaubire Ngwana mwapara kuwapangia akubinu bote na bembe bamkumbwa nabo.'²⁶Boka hapo Yoshua ngakombwana kuwaburaga ngaomeka mu mkongo mitano na bembe ngababa kabatongerwa katika yo mikongo mpaka kitamuliyo. ²⁷Boka hapo wakati wo pilya lichoba Yoshua ngapia makakara na bembe ngabauruya katika yo mikongo na kwataikwa katika gera likoro lyabire babile kabayoba boka hapo ngabanja mariwe makolo mukano mwalikolo ata nya pakareno.²⁸Lichoba lya Yoshua ngautara mnima wa Makeda nga ukombwa kwa matema galipanga na ufalme likorongwa wake ngayomorya muno na bote bababire mo kati yabo ammekiteri yumo yuaire kabe ngampangia ywo mkolongwa wa Makeda kati ya mpangire yo mkolongwa wa Yeriko.²⁹Boka hapo Yoshua ngapita boka hapo Makeda mpaka Libna. Ya Israli bote pamope na kwenao ngabakombwa Libna. ³⁰Ngwana ngauya muyo kaye pamope na mfalme wake mu luboko mwa Israeli na ywembe ngaukombwa kwa matemo yalipanga na bote babbaire moro mkati yake amekite li ata yumo ywa yegire mkati yake na ywembe nga mpanga mfalme wake kati mwampangite aywo mkolongw wa Yeriko.³¹Boka hapo Yoshua ngakombwa boka hapo Libna na Israeli bote pamope na ywembe ngabaika Lakishi. Ngabapanga milyango mnonge yake no kombwa nab. ³²Ngwana ngauyea awo mnema wa Lakishi murubko wa Israeli na ywembe ngautora lichoba na ubere ngaukombwa kwa mateme ya lipanga na bote na bembe babbaire mo mkati yake sawasawa na ayo gote mwaupangite Libna.³³Waati wo Horamu, mkolongwa wa Gezeri ngao boka ili icha yangatijana Lakishi. Lakini Yoshua ngamkombwa ywembe na bandu bake wala amnyangatiyeri ata mundu yumo.³⁴Boka hapo Yoshua ngapita boka Lakishi na Israeli bote pamope na ywembe ata kabawachilia Egloni. Nga bapanga mulyanga mnonge yake na kumkambwa na ywembe, ³⁵na lichoba lyolyolyo ngabautra na wembe ngabaukombwa kwa matemo ga lipanga na bote na bembe babawire mo mkati yake ngayomoya muno lichoba lyo sawasawa na aga gote gaupangile mnema wa Lakishi.³⁶Boka hapo ngaoboka boka Egloni na Israeli bote pamope ngabakumbwana nabo. ³⁷Kuba utora na kukombwa kwa matemo ga upanga na mkolongwa wake wamnima wake wote na bote bababire mkati yake amnekiteli ywalagile ata mundu yumo sawasawa na apo bote gaupangiro awomji wa Egloni. Ngabauyomarya muno na bote na bembe bababire mkati yabe.³⁸Boka hapo Yoshua ngabuya na Israeli bote pamope na ywembe ata Debili na ywembe ngabakumbwana nakwe. ³⁹Boka hapo ngautora na mkolongwa wake na miema yake yote na bembe ngabakombwa kwa makale ga lipanga ngabayomorya muno bote na bembe bababire mkati yabe amnei li ata yumo ywa igire kati cha upangire Hebroni mwa upanire na Debili kwa nyo nakolongwa wake kati mwa mpangire Libna na mkolongwa wake.⁴⁰Bi Yoshua ngaukombwa mnima ayoyote mnima na itombe na nimia na Negebu, na mnima ya shafera na mmnima wa maegeryo na wamkolongwa wake bote amnekiteri ywagile ata yumo lakini ngauaribiya muno bote bababire kaba uta hewa upeo kati Ngwana, Mnongo wa Israeli mwamulishe. ⁴¹Yoshua ngakombwa boka Kadeshi Bernea mpaka Gaza, na milima yote ya Gosheni ata Gebeoni.⁴²Na akolongwa babe bote na milima yabe Yoshua ngatora wakati wo kwa mwanja ywembe Ngwana, Mnongo wa Israeli atikombwana kwa mwanja ya Israeli. ⁴³Boka hapo Yoshua ngabuya na Israeli bote pamope na ywembe ata malyango gabe akwo Gilgali

Chapter 11

¹Bukapo ngaibapo anyo, Yabini, mkulungwa wa Hazori, payuwine abari ya makowe ngo ngapahagya abali ayembe kwayo babu mkulungwa wa Madoni, na kwa mkulungwa wa Shimroni, na mkulungwa wa Akishafu. ²Nahabo akulungwa bababile upande wa kaskazini wa kindezi na katika shafara na katika mnema ya ikakatwike Yordani upande wa magalibi. ³Pa, kwamakanani upande wa mashariki na upande wamagaribi na kwa Mwamori, Wahiti, Waperizi, Wayebusi katika mnema waitumbi na ku Mhivi parupai ya Hermoni katika mnema wa Mizipa.⁴nabembe ngabapita panja bembe na majeshi yabe gote pamope nabembe bandu ba mbone kati lwangi lwalubile ufuoni. Mwa baali kwa yoloka pamope na farasi na magari ga mbone muno. ⁵Akulungwa bao bote ngaba kemanga na pamope ngabayenda na kugapanga maemagabe pamope apo pene mache ya Meromu ili bakumbwane na Israeli.⁶Ngwana gamakiya Yoshua, ''Kana uleke wenga kwamwa nchi ya abo kweni malau wakati kate winu mbara kwapiya babile bawile bete nubge ya Baisraeli wauna falas babe na magali gabe wagachoncha moto.'' ⁷Bai Yoshua ngayenda na bandu bate bangondo pamope na nyembe ili bakumbwane nabo papo bile na machi ga Meromu, kiimhimu ngabatumbukwa.⁸Ngwana ngayuya mmaboko ga Israeli na bembe ngabakumbwa na kwabinga ata ngabaika Sidoni, Misrefothi - Maimu, kai ata wachilya libende lya Mizipa upande wamashaliki ngabakumbwa ata baneili ata mndiyu mo ywaigile. ⁹Yoshua ngapangya nyanyalunyaru kati Ngwana kati mwa mwamulisha ngapanga farasi babe na magati gabe ngagakumbwa moto.¹⁰Yoshua ngabuya wakati wo na kutola Hazori. Ngamkumbwa Ngwana wa (Hazori kwalipanga kwa mwacha apo patumbu abile mkano wa mkulungwa). ¹¹Nabembe ngabakumbwa bote bababile mkati ya Hazori kwa matemo ngalipanga ngabanyamolya mpano ahigileli ata yumo ywatuke mbumo bbukapo ngayamolya Hazori kwa moto.¹²Kae milima yote yaakilungwa babe na akurungwa bake boote Yoshua ngatola ngakumbwa kwamakali galipanga na kwayomolya mpamo nyonyonyo Musa mtumilwa wa Ngwana mwa mwamulishe. ¹³Lakini katika ebari ya milima yo yaiyumi katika itumbe yabe izindeli baikumbwili moto milima yabe lakini ninema wa Hazori, ne ma awo Yoshua atikukumbwa moto.¹⁴Kai njala yote yamile mayo na hinyama ya milima bana ba Israeli batitola panga nyala yabe. Lakini kila mndu bati kukakumbwa kwa matemo galipanga ata pababile baayomwile bote wala aigibeli yumo mwe utambumo. ¹⁵Nyonyo kati Ngwana mwa mwamulishe Musa mtumilwa wake na ywebe Musa mwamwamlishe Yoshua. Naywembe Yoshua ngapanganyo apanangine lipanga likewe lyolyote katika ago gote Ngwana ga mwamwamulishe Musa.¹⁶Nanyo Musa ngatola wo wote ayo milema ya mwitumbi na milema yote ya Negebu n milema ya Gosheni, na yo Shefelina ayo alaba na milima mwitumbe itumbe ya Israeli, na awonema wa utalaja. ¹⁷Bukakitumbi cha alaki chakiyende lyalebaneni payakitumbi alimoni naywembe ngaatola akulungwa babe boote ngakumbwa na kwabulaga.¹⁸Yoshua ngakumbwa ngondo machuba ga mbone na akulingwa babe bote. ¹⁹Wabile ata ne maumo wapangite makilikityo na bana ba Israeli lakini ni bahu Bahivi bababile kabatama Gibeoni. Ngaba utola yote mngondo. ²⁰Kwa mwanja lyabile lya Ngwana kuipanga myoyo yabe ba mino nopau atangababuka kumbwana na Israeli, ili bapate kwa yomolya kabisa muno kana babekelwe kiya lakini bapote kwayomolya kati nyalu Ngwana mwamwamulishe Musa.²¹Wakati wa Yoshua ngayenda na kwakanya katalu wa, Anakimu. Babake mnema wa itumbi buka Hebroni, na buka Debiri, na buka Anabu, na buka katika mlema yote ya mwitumbi itumbe ya Yuda, na buka katika milema yote yaitumbe itumbe ya Israeli. Yoshua ngayomolya mpamo na milima yabe. ²²Baigileli Anakimu ata yumo katika nema wawana wa Israeli, lakini katika Gaza, na katika Gathi na katika Ashidodi baigile.²³Bai Yoshua ngaitola ayo milima yoote sawasawa nago gote Mngwana ga gabile amakiye Musa. Yoshua na ywembe nga hapeya Israeli ba ulisi wabe sawasawa na mwababaganyike na kwamakabila gabe buka apo ngoba chichi yabile li ngondo kai.

Chapter 12

¹Bai aba ngababire akorongwa ba mnema na bembe bana. Baisraeli batikuwakombwa na kwitawala mnema wabekuje yanabere ya Yordani uande wa mawio yalichoba boka mulibende lya Amoni mpaka mu kitombe chalimuni na mnima wote wa Araba upande wa mashaliki. ²Sihoni, mkulungwa wa Waamori, ywatami kwo a Heshiboni. Naywembe ngabile ywatawalaye boka Aroeri, iuaubire kando ya ribende lya Amoni na boka kwo mnima wawabire pakatikati ya ribende na nusu ya Geleadi ata kulwachiliya libende lya Yaboki mpaka wabo bana Baamori.³Na mnima wa Araba mpaka bahari ya Kinerethi, kayendrya mashaliki kaye mpaka bahari ya Araba mpaka bahari ya mwinyo no yenderya mashariki ndera yo yenderya Bethi Yeshimothi kaye upande wa kusini mnima wo elereya wa Pisiga. ⁴Kaye mpaka wa Ogu, mkulungwa wa Bashani, ywabire wa abo maigara yabbo wa Rephaimu, ywatami a Shatarothi na Edrei. ⁵Na ywembe atitawala katika kitombe Wahermoni, na katika Saleka, na katika Bahani yote mpaka wa Geshuri na Wamakathi, na nusu ya wa Gleadi, mpaka waywo Sihoni, mkulungwa wa Heshboni.⁶Musa mtumilwa wa Ngwana, na wabana ba Israeli ngabakombwa na ywembe Musa mtumirwa wa Ngwana ngapeya Wareubeni, na Wagadi nanusu ya kabira ya Manase ube ulisi wabe.⁷Aba niakolongwa wamilima ambayo Yoshua ba bana ba Israeli bati kuwakombwa kuige lyana ibere ya Yordani, upande wa magharibi boka bali Gadi katika libende lya Lebanoni mpaka mkitombe cha Halaki cha kilumulya Edomu. Yoshua na ywembe ngapeya kabira ya Israeli ibe miliki yabe sawasawa na mabagano bane. ⁸Katika mnima kitombe na katika shefera na katika mnima kwa Araba, na katika maeleryo na katika bara na katika Negebu mnima wa Wahiti, na Mwamori na Mkani na Mperesi na Muhivi na Muyebusi.⁹Mkulungwa wa Yeriko, yumo mkolongwa wa Ai waubire papipi na Betheri yumo, ¹⁰Mkulungwa wa Yerusalemu, yumo mkulungwa Enaimu yumo, ¹¹korongwa wa Yarmuthi, yumo mkulungwa Lakishi yumo, ¹²Mkorongwa wa Egloni, yumo mkulungwa wa Gezeri yumo,¹³Mkulungwa wa Debari, yumo na ¹⁴mkorongwa wa Gederi yumo, mkulungwa wa Horimu, yumo na ¹⁵mkulungwa wa Aradi yumo, ¹⁶mkulungwa wa Makeda, yumo na mkurungwa wa Betheli yumo,¹⁷Mkulungwa wa Tapua, yumo na mkulungwa wa Heferi yumo ¹⁸mkulungwa wa Afeki, yumo na mkulungwa wa Lasharoni yumo, ¹⁹mkulungwa wa Madoni, yumo na ²⁰mkulungwa wa Hazori yumo, mkulungwa wa Shimroni - Meroni, yumo na mkulungwa wa Akshafu yumo,²¹mkulungwa yumo wa Taanaki, na mkulungwa wa Megido yumo, ²²mkulungwa wa Kedeshi, yumo na mkulungwa yo na mkulungwa yo Karmeli yumo, ²³mkulungwa wa Doli katika kinala cha Dori yumo na mkulungwa wa makabila katika Gilgali yumo, ²⁴mkulungwa wa Tiriza. yumo mkulungwa wabe bote papire mitherathini na jimo.

Chapter 13

¹Bai Yoshua pabile mngoi na kayendelya muno miaka yake Ngwana nga mmakiya wenga ubire wa ngoi no yenderya muno miaka yako wanda yegara mnima milima ya mbone muno bada kuimiliki.²Mnima wo uigire guno milima yote ya Wafilisti, na Wageshuri, ³(Boka Shihori, ako kabende yatiyeleya Misri, atampaka waisoni upande wa kaskazini milima ya barangirwa panga nimnima wa Kanaani; mashe matoni wabo Wafilisti, wa Gaza wa Ashidodi, na Washikeloni, na Wagathi, na Waekroni - kaye Waavi.⁴Upande wa kusini mrima yote kwaWakanaani, na Meara yaibire ya Wasidoni, mpaka Afeki, ata mpaka Waamori; ⁵Nanema Wagebali, na Lebanoni yete upande wayendelya majingiyo galichuba buka Baali - Gadi wobile pai wakitumbi wa Hermoni mpaka wacilya majingilyo ga Hamathi.⁶Na bandu bote bababile kabatama milema ya mwitumbi buka Lebanoni mpaka Misrefothi - Maimu, kwamwanana wa Sidoni. Bote baboo bote mbarokwabinga babuke nenge ya bana ba Israeli. Lakini wenga wapei Israeli panga ulisi wabe kati chakaamlishe. ⁷Bai lelo hubagane nema nguvu ubeulisi wabona kabisa kenda na nusu ya kabira ya Manase.⁸Pamope na ywembe Wareubeni na Wagadi bapatike ulisi wabe wabapeilye na Musa akwo kwiye ya Yordani upande wa mashariki nyanyalunyalu kati ywo Musa mtumilwa wa Ngwana ⁹mwapeile, buka kwo Aroeri, ye ibilepaliu mkingo mwalibindi ya Amoni (awanima dwebile polu pakatikati yalibindi nanema tombalale mwote ya Medeba paka Diboni ;¹⁰Namilima yote ya Sihoni, mkulungwa Waamori, ywa tawalae katika Ashiboni, na mpaka wabana Waamori, ¹¹Gileadi na mpaka Wagesuri na Maakathi, na wamaka na kitumbi cha Hermoni, Bashani yote na yote mpaka Saleka; ¹²mkulungwa wote wa Ogu wawabile katika Bashani, awa wawabile kautawala katika Ashatarothi na Edrei - aywo atiigalo katika maigaro ya balu wa Refaimu - kwa mwacha Musa atikwakumbwa aboo na kwabinga.¹³Pampe na ago bana ba Israeli babingiteli Wageshuri ata Wamakathi. Lakini Wageshuri na wamaka batitama pakati ya Baisraeli atari chuba linu lyalinu.¹⁴Lakini apeili bandu bakabila ya Lawi ulisi wabe wote kwamwacha sadaka ya Ngwana, Mnongu Waisraeli, yaiyekelwa kwandila ya mwote ngayembe ulisi wake aywo kati cha bakrilwe Musa.¹⁵Musa ngapea kabila ya bana ya Rebeni, kwa mwencha ya alongo babe. ¹⁶Mpaka wabe wabile buka apo Aroeri, ye ibile palu ukongoni mlibinde lya Arnoni, na awanema wobile pakatikati yalibinde na nema tambale pabile papipi na Medeba.¹⁷Na Ashiboni na milema yake yete ye ibile katika libinde na Diboni, na Bamathi na Baali na Bethi Baalimeoni, ¹⁸na Yahazi, na Kedemothi, na Mefaathi, ¹⁹na Kiriathaimu, na Sibuma, na Zerethishabari katika kitumbi cha lyo libinde.²⁰Na Wareubeni na nema wamaelelyo wa Bethi Peori, Pisiga, Bethi Yeshimothi, ²¹na milima yote ya milima tambalale na mkulungwa wote na Sihoni, mkulungwa wa Waamori, ywabile katawala katika Heshiboni, ywa tambalale na Musa pampe abo akulungwaba Midiani, na bembe Evi, Rekemu, Zuri, Huri na Reba, mshe wa Sihoni, bababile katika nema awo.²²Balam na ywembe aywo mwana wa Beori, aywo mwabi bana ba Israelibatikumulaga kwalipanga kati ya abo bingabababulaga. ²³Nampaka wabana wa Rubeni yabile libinde lya Yordani; nampaka wake awo nga ulisi wa bona wa Rubeni, sawasawa na alongo babe milima yake na ijiji yake.²⁴Musa ga apeya kabila ya Gadi, aboo bamabagadi kwa mwancha alongo babe: ²⁵Mpaka wabe wabile ni Yazeri, na milima yabe ya Gileadi na nusu ya milima ya bana ba Amonimpaka Aroeri Waegelile Raba, ²⁶kai buka Heshiboni mpaka Ramathi - Mizipe na Betonimu, ata mpaka wa Debiri.²⁷Kai katika libindi, Musa Bethi - Haramu, Bethi - Nimra, Sukothi, na Zafoni, mkulungwa wa Sihoni mkulungwa wa Heshiboni, kwamwancha libindi la Yordani na mpaka wake mpaka mwisho wa Baali ya Kinerethi, kwiyi yeneibili ya Yordani upande wa mashariki. ²⁸Awo ga ulisi wabana ba Gadi, sawasawa na alongo babe milima yake na ijiji yake.²⁹Bukapo Musa gaape bo wa nusu yakabila ya Manase. Ulisi wabe wabile ni ya boo nusu yei kabila bana ba Manase sawasawa na alongo babe. ³⁰Na mpaka wabe wabile buka kwo Mahanaimu, Bashani mwote, na ukulunngwa wote wa Ogu wa mkulungwa wa Bashani, na milima yote yayaili ye ibile katika Bashani, milima sitini; ³¹nanusu ya Gileadi, na Ashitarothi na Edrei (ayo milima youkulungwa wa Ogu katika Bashani.) Yabile yabana wa Makiri mwana wa sawasawa na alongo babe.³²Ayi ngayembe ,ilasi ambayo Musa atikwibagana katika milima tambalale ya Moabu, kwiye yenebile yo Yordani egelye Yeriko upande wa mashariki. ³³Lakini Musa apeili kabila ya Lawi. Ulisi wowote ywembe Ngwana Mnongu wa Israeli ngaywembe nga ulisi waba kati chamakie.

Chapter 14

¹Boka hapo ayena yembe milima ambayo mbana ba Israeli batikuitora katika mnima wa Kanaani. Ambayo Urith Mkulungwa wa Yoshua mwana wa Nuni, na mikano ya nyumba ya kina tate babe ya kabira ya Israeli batibaganika.²Na kwa randana na ayokula ya Urithi wabe nyanyaronyaro kati Ngwana mwamulishe kwa luboko la Musa kwa mwanja nyayo kabira kenda nayo nusu ya kabira. ³kwa mwanja Musa abire ayomwire kwapeya urithi abo kabira ibere na nusu kuiye yanaibere ya Yordani, lakini apeiri warauu urithi wowote pakati yabo. ⁴Kwa panga bana ba Yusufu babire kabira ibere Manase na Ifraimu. Na abo bopeiri alawi sehemu katika wo mnima, lakini batikuwapeya milima baweche tamo pamope na igunga yaba kwaajili yabanyama babe bouga na kwamwanja ya kipato ghabe. ⁵Nyanyanya kati Ngwana mwamwamulishe Musa, abo baa ba Israeli bati panga nyo na bembe ngabaibagana ayo milima.⁶Wakati wo bana ba Yuda batikumwegelya Yoshua pababire Giligali. Kalebu mwana wa Yefune Mkenizi, nga mmakiya wema ulitangite lyo likowe rya Ngwana yamma kiye Musa aywo mundu wa nongu katika abali yangu na katika habari yako wenga patwabire katika Kadeshi Barnra. ⁷Nenga nabire mundu wa miaka arubaini umri wangu apo Musa mtumirwa wa Ngwana panitumite ni yende boka Kadeshi Barnea ili kuupeleleza, awo mnima. Na nenga natikumnetya abali kaye kati cha yabire mkati ya moyo wangu.⁸Lakini baro alongo bango babaubwike yenda pamope nane babauriye mioyo ya bandu ira nenga hati kumkemangama Ngwana nongo wangu kwo yeketya. ⁹Boka hapo Musa nga nirapiya lichaba lya kabaya muno awo mnima na wembe maoro gabe ilebite ya panga ni urithi wako ulenga na kwa bana bake machoba gote kwa mwanja wenga utikumkengama Ngwana mnongo wako kwo yektya.¹⁰Wambeyambeno bai linga! Ywembe Ngwana atinibeka nirama kati mwabaite miaka yenda alubaini na tano boka wakati wa Ngwana pammakiye Musa likowe lya wakati Israeli pababire kabayenda barani na mbeya mbeno na zano upendo wabe. ¹¹Ata mbeyambeno nenga na nguvu ninamakakara gangu ivi ko leno kati cha nabire richobalyo Musa chanitumite. Kati makakara gangu na nyanya chanibire ambeyambeno kwa ngondo na kwapita panja no jingia nyumba.¹²Bai na mbeyambeno umbeyi kitombe cha ambao ngulana atirongera ikowe yake luchoba liyo ani wenga watiyoa lichoba ryo na yembe wanaki chababire kwo na milima cha ya bire mikoro yayabire na libona na yembe ywembe Ngwana aba pamope na nenga na nenga mbara kuwabenga bapite panja kati Ngwana mwarongei.''¹³Yoshua ngabekerya ngampeya Karebu ayulo mwana wa Yefune Hebroni ba urithi wake. ¹⁴Kwanja Hebroni wabire urithi wa Kalebu wa Kalebu mwana wa Yefune mwana wa Mkenizi atareno kwa mwanja atikummakiya Ngwana nongo wa Israeli kwa yeketya. ¹⁵Bai lina na Hebroni apotumbwa watikemerwa kinathariba ajwo ariba abire mundu mkorongwa kuwapita benge bote katika apo wa nakunaku awo mnima na yembe ngabire chichi ngondo ya kotoka.

Chapter 15

¹Rya ya kabila ya bana ba Yuda yayarandano ya rongo babe yabire wache ata mpaka wa hidoni ata mulibala ya Sini upande wa kusini akwo mwisho upande wa kusini. ²Mpaka wabe wakusini wa kusini wabire bona ku mwisho wa bahari ya mwinyo boka korokuori gaiyenderya kusini.³Na pembe ngauyenderya upande wa kusini wo woboka yenda akiramimu boka hapo ngouyenderya ati Sini boka hapo go yenda upande wa kusini Wakadeshi Barinea bona hapo ngauyendeleya papipi na isironi boka apo kwakuwa chiliya adali no tindiya yenda Karika. ⁴Boka hapo ngayenderya ata Azimoni, no bokya hapo pene ribende lya Misri, na mabonekano yawo mpaka yabire bahali gono nga wembe mpaka witu wa upande wa kusini.⁵Nampaka wa pande wa mashariki wabile bahari ya mwinyo mpaka mwisho wa rebende lya Yordani. Mpaka wa upande wa kaskazini wabire boka paro pene horu mubahali mwisho wa ribende ya Yordani. ⁶Na wo mpaka ngauyenderya Bethi ongla. Boka ngauyenderya upande wa kaskazini Bethi Araba. Boka hapo mpaka ngauyenderya mpaka ngauyenderya mpaka luwe lyabowani ulaka wareobana.⁷Boka hapo mpaka ngauyenderya mpaka debili boka libende lya Akori, na nya ngauyenderya upande wa kaskazini no rumurya Giligali ya ibire boka patumbu kwoyegerya yenda odumimu woubire upande wa kusini wa ribende boka hapo awo mpaka ngouyenderya ata wachiliya mache galishemeshi na mapitioni gake gabire po enero geli. ⁸Boka hap mpaka ngauyenderya papipi na libende lya mwana wa ainomo na wachiliya mumba mwayo muyebusi upande wa kusini na yembe Yerusalemu boka hapo mpaka nga uyenderya ata kunembwa cha kitombe cha kibire palo mkabala walibembe lya inomo upande wa maghalibi galibile paro pamushi kwalibende lya walefai upande wa kaskazini.⁹Boka hapo mpaka watikomborelwa boka kunani wakitombi cha ata wachilya kinywangu cha mache ga nefroa boka hapo ngaupitia ata mnima wa kitombe cha efroni boka hapo mpaka watikomborelwa ata ulachiliya bara na yembe kiiyathayelimu. ¹⁰Boka hapo mpakanga utindiya boka bala kauyenderya upande wa magharibi ata kitumbi Seiri, boka hapo ngauyenderya ata upande wa kitombe cha yearimu uande wa kaskazini awo na yembe desaroni boka hapo ngaulerya Bethi Shemesi no yenderya papipi na Timna.¹¹Boka hapo mpaka ngaupitia ata wachiluja upande wa Ekroni, upande wa kaskazini kaye mpaka ngaukomborelwa ata Shikroni na yenderya ata mkitombe cha Baala, boka hapo ngaupitiapo yabineri na mapitio ga mpaka yabire bahari. ¹²Na mpaka wa upande wa magharibi wakati ata habali ngolo na mpaka wake awo wabire mpaka wabana ba Yuda kwo tindiya mwotemwote sawa sawa na arongo babe.¹³Boka hapo ngampeaywo karibo mwana wa Yefune sehemu kati ya bana ba Yuda kati Ngwana mwa mwamulishe Yoshua kwa mwanja kilithariba ni ywo aliba ywabire tate bake anaki anyulo na ywembe abroni. ¹⁴Aywo karebo atikuwabenga baboke bo abo banaa tatu baanaki na ywembe Sheshai, na Ahimani na Talmai, wa bana ba Anaki. ¹⁵Boka hapo ngao boka akwo ili kwa yenderya benyeji badebili linaryadebiri linaryadebiri patumbu tumbwa lyabire kilisaveri.¹⁶Kalebu nga baya, ''Ywembe ywapala kumkombwa Kiriathi Seferi na bulaga nenga mbala kumpeya akasa muunga wangu abe nyumbo ule. ¹⁷Na ywembe asinieri mwana wa kenathi nongo ule karibu atikutora bai ngampeta akasa mwanja wake abe nyumbo we.¹⁸Boka hapo ngaibapa aywo nwawa payei kwa mchengo we ngampala arobe ngunda kwa tate bake nga alerya katika mbunda ulake karebo nga mnokiya upara namani?''¹⁹Aywo mnwawa ngabaya umbei kipato kwa mwanja utinibeka katika mnima wa kusini umbei na inywangu ya mache na yembe na ywembe nga mpea ingwangu ya mache ya kunani na inywangu ya mache ga paye.²⁰Awo na wembe uliishi wa kabira ya bana ba Yuda sawasawa na arongo babe.²¹Milimaya mwisho ya kabira ya bana ba Yuda upande wa yenderya mpaka wa Edomu katika mnima Negebu wabire Kabzeeli, na Eda na Yaguri, na ²²Kina, na Dimona, na Adada, ²³Kadeshi, Hazor, Ithinani, ²⁴Ziifu, Telemu, Bealothi.²⁵Hazori Hadata, Keriothi Hezroni ²⁶(Amamu, Shema, Molada, ²⁷Hazari Gada, Heshimoni, Bethi Peleti, ²⁸Hazari Shuali, Beerisheba, Biiziothi.²⁹Baali, Limu, Ezemu, ³⁰Eltoladi, Kesili, Horma, ³¹Ziklagi, Madimana, Sansana, ³²Lebaothi, Shilihimu, Aini, na Rimoni. Milima ayo yote ni milima ishilini na kenda na tisa pamope na ijiji yake.³³Katika nchi iliyo chini ya milima upande wa magharibi, kulikuwa na miji ya Eshtaoli, Zora, Ashina, na ³⁴Zanaoa, Eni Ganimu, Tapua Enamu, ³⁵Yarmuthi, Adulamu, Soko, Azeka, ³⁶Shaaraimu, Adithaimu, na Gedera (na Gederothaimu). Milima kumi na mcheche pamope na ujiji wake.³⁷Zena, Hadasha, Migidagadi, ³⁸Dileani, Mizipa, Yokitheeli, ³⁹Lakishi, Bozikathi, Egloni.⁴⁰Kaboni, Lahmamu, Kitilishi, ⁴¹Gederothi, Bethi Dagoni, Naama, Makeda. Milima kumi na sita pamope na ijiji yake.⁴²Libna, Etheri, Ashani, ⁴³Ifuta, Ashina, Nezibu, ⁴⁴Keila, Akizibu, na Maresha. Milima tisa pamope na ijiji yake.⁴⁵Ekroni, pamope na milima yake na ijiji ⁴⁶yake; Boka akwo Ekroni mpaka mubahali yote yaibire upande wa Ashidodi, pamope na ajiji yake. ⁴⁷Ashidodi, na milima yake ijiji yake na Gaza na milima yake na ijiji yake mpaka ribende lya Misri, na bahari ngoro na mpaka wake.⁴⁸Katika mnima wa muitombe Shamiri, Yatiri, Soka, ⁴⁹Dana, Kiriathi Sana (ambayo ndio Debiri), ⁵⁰Anabu, Eshitemo, Animu, ⁵¹Gosheni, Holoni, na Gilo. Milima kumi na jimo pamope na ijiji yake.⁵²Arabu, Dumu, Ehani, ⁵³Yanimu, Bethi Tapua, Afeka, ⁵⁴Humta, Kiriathi Arba (na bembe Hebroni), na Ziori. Milima tisa pamope na ijiji yake.⁵⁵Maoni, Karmeli, Zifu, Yuta, ⁵⁶Yezreeli, Yokdeamu, Zanoa, ⁵⁷Kaini, Gibea, na Timna. Milima kumi na jimo na ijiji yake.⁵⁸Halhuli, Bethi Zuri, Gedori, ⁵⁹Maarathi, Bethi Anothi, na Elitekoni. Milima sita pamope na ijiji yake.⁶⁰Kiriathi Baali (na bembe Kiriathi Yearimu), na Raba. Milima ibere pamope na ijiji yake. ⁶¹Akwo kulirambo Bethi Araba, Midini, Sekaka, ⁶²Nibushani, na awo mnima wa mwinyo na Eni Gedi. Milima sita pamope na ijiji yake.⁶³Kaye katika makowe ga Wayebusi, abo bene babatama Yerusalemu, bana ba Yuda nawe chikeri kwaboya lakini bo, Wayebusi batitama pamope na bana ba Yuda akwo Yerusalemu mpaka na rene.

Chapter 16

¹Rya ya bana ba Yusufu yatitubwa boka kuribende ya Yoldani na pembe Yeriko, na pembe pene mache ga Yeriko upande wa mashaliki kwa mwanja nyarulambo oboka boka yerunapa kati ya yo milima ya mutombe impaka Betheli. ²Boka hapo ngaipita kwa Betheli yenderya Luzi na yembe ngaryenderya ata ikirya mpaka wabariki mpaka Waarkiti.³Boka apo ngaiyelega upande wa magharibi ata ikirya mpaka Wayafuleti, ata mpaka Loweri Bethi Horoni, ya paye ata ikirya Gezeri; na mapitio gake yabire po mu bahari. ⁴Nabana ba Yusufu, Manase na Efraimu batierwa urithi wabe.⁵Na mpaka wa bana ba Efraimu kwa upande wa arongo babe wabire ngo impaka wa urithi wabe upande wa mashariki wabire Atarothi Ada na yembe Bethi Horoni wakunani, ⁶boka apo mpaka ngaupitya kauyenderya upande wa magharibi akwo Mikimethathi upande wakaskazini boka apo mpaka batindiya kauyenderya upande ula mashaliki ata Taanathi Shilo boka hapo ngauyenderya upande wa mashariki wa Yanoa. ⁷Boka hapo watiyendea boka Yanoa anasisi Atarothi na Naara, boka hapo ngo ikiya Yeriko, na pityapo peneribende lya Yordani.⁸Boka hapo Tapua, mpaka pauyenderya upande wa magharibi ata pakabende kakana na mapitio gake kabire mu bahari awo wabire urithi wa abo bana ba Efraimu, kaba ambatana na alongo babe, ⁹Pamope na yero milima yabaibekite pambwega kwa mwanja ya bana ba Manase - milima yote pamope na ijiji yake.Na bembe baboiteri Wakanaani babbile kabatama Gezeri, lakini abo Wakanaani batikama pakati ya Efraimu mpaka leno ngababa atumirwa wo panga lyengo la ghokoa.

Chapter 17

¹Boka hapo aye ngayembe yolrya yaimtombekire kabira ya Manase (kwo mwanja nywembe abire mmerekwo wo tumbwa wa Yusufu), katika habari ya makini mmerekwo wo tumbwa wa Manase, tate bake Gilieadi. Kwa mwanja abire mundu wa ngondo bai abire mnangiriadi na Bashani, ²Norya yabire ya abo bana ba Manase, babaigire kwa kengama kinarongo babe kwa bana ba Abi Ezeri, Heleki, Asrieli, Shekemu, Heferi, na Shemida. Abo ngababire anarome wa Manase mwana wa Yusufu, kwa kuwa kengama kinarongo gake.³Lakini Zelofehadi mwana wa Heferi mwana wa Gileadi mwana wa Makiri mwana wa Manase abire li nabana nalome ila arwawa na malna ga abo akwawa bake babile kabakemerwa Mahila, Noa, Hogla, Milka na Tirsa. ⁴Nabembe ngabayegerya mnonge ya Eliazeri mkorongwa na mnonge ya Yoshua mwana wa Nuni, namnonge wa mashoe ngababaya Ngwana atikumwamulisha Musa kutupeya twenga urithi kati ya arongo bitu. Bai kwa kukengama ayo amuli ya Ngwana ngapeya urithi kati ya rongo ba tate bake.⁵Boka hapo lya lyatikumtombokeya Manase yabire ni sehemu kumi kutari na mnima wa Gileadi na Bashani, yaibire kuye ya Yordani, ⁶kwa mwanja ba alwawa ya Manase babire na urithi katika bana bake alarome na mlima ya Gileadi yabire mali ya abo bana aralome ba Manase babaigire.⁷Mpaka wa Manase wabire boka Asheli mpaka Mikimethathi, yayenderya Shekemu. Kaye mpaka ngaiyenderya upande wa unarome ata kwa wachiliya benyeji ba Tapua. ⁸(Awo mnima wa Tapua wabire mali ya Manase, lakini mnima woro wa Tapua wabire katika mpaka wa Manase, wabire mahari ya bana ba Efraimu).⁹Kaye mpaka mwatiyerelya mpaka mukubende kakana upande wa kusini wagho kabende mirima ya yabire ya ya Efraimu. Pakati ya milima ya Manase na mpaka wa Manase. ¹⁰Upande wa kusini wabire mali ya Efraimu, na upande wa kaskazini wabire mali ya Manase na bahali yabire mpaka wake na bembe ngaba wacha ata Asheri, upande wa kaskazini wachila ita Isakari upande wa mashaliki.¹¹Kaye Manase abire na milima katik Isakari na katika Asheri, na ymbe nga yeno Bethi Shani na ijiji yake na Ibleamu na milima yake na benyeji Dori na milima yake na benyeji ba Endori na milima yake na benyeji ba Megido na milia yake ata sehemu panaitatu pakakakatwike. ¹²Lakini bana ba Manase bawechikeri kwabenga benyeji ba milima yo lakini bembe Wakanaani ba kukacha ili batame katika mnima wo.¹³Boka hapo ngabapo aba bana ba Israeli pa babire bapatike makakara muno na bembe ngabatecha makakara gabe Wakanaani, bapange ryengo lyauchoka wa ata babengiteri muno.¹⁴Nayembe bana ba Yusufu ngabarangera na Yoshua, kababaya, ''Kwa namani umbei nenga lya kumo tu na lifungu limo ba urithi wangu kwo panga nenga ni taif nkolo lya bndu kwa mwanja Ngwana ambei ngongo ata nya mbeyambeno? ¹⁵Yoshua nya mmakiya panga ulenga ni taifa likoro lyabandu aya aboka uyende muutombe ukakati pangupo kwa mwanja ya nafsi yako mnima wa Waperizi na ya abo wa Refaimu. Mwene ibire wo mnima wa mwitombe ya Efraimu ni njenenjene ikurenganari.''¹⁶Bana ba Yusufu ngababaya awo mnima wa muitombe uturingana li huenga lakini Wakanaani bote babatama katika mnima wa mmende bana magali ga chuma abo bababire katika Bethi Shani na milima yake na abo bababire katika libende lya Yezreeli.'' ¹⁷Boka hapo Yoshua atirongera na nyumba ya Yusufu, kwa mwanja ya Efraimu na Manase, ''Ngabakiya wenga wa taifa likora lya bandu nawe kuna makakara makoro uparapata rya kumo. ¹⁸Lakini awo mnima wa mutombe wa aba wako kwa mwanja inabali ni mwitu wenga wakata na mapitiyo gake gaba gako kwa mwanja wenga upara kuwa bengabo Wakanaani, ata mwene ibile bana magari ya chuma ata mwene babire bene makakara.''

Chapter 18

¹Boka hapo makwembano makoti bana ba Israeli bati kwembana pamope apo Shilo. Ngabayemeka ema yo kwembana akwo na yembe milima yabire ya tishindwa mnonge yabe. ²Yatiuyala katika bana ba Israeli kubira saba na yembe ina peyerwali urithi wabe.³Yoshua nga rokuja bana ba Israeli ngabaya mpaka kwa pibowi mpara ba mwakata katika jingia kuunu na kuimiliki milima na yembe ywembe Ngwana, Nongo wa tatu benu ati kuwapeya? ⁴Itya muchaue bandu watatu kwa mwanja kira kabira nenga mpara kuwauma na bembe bakakatuka bayende pakati yawo mnima na kuiremba kati urithi wabe wo ubire boka hapo banuchiliya nenga.⁵Bandu bo baubagana mnima ube mafunga saba Yuda atama mumpaka wake akwo upande wa kusini na nyumba ya batama mpaka wabe upande wa kaskazini. ⁶Mwenga mwalemba milima ibe mafungu saba boka apo abo marembero gake mwanilitea nenga pano nane na komborya lya pano mnange ya Ngwana Mnongo ulitu.⁷Kwa mwanja Walawi mtopo lifungu yinu kwa mwanja abo makuwani ba Ngwana awo urithi wabe kaye Gadi, Rubeni na ayo nusu ya kabila ya Manase bayomwile pata urithi wabe kuiye lyana ibere lya Yordani. Upande wa mashaliki na wemba patipeyerwa na Musa mtumirwa wa Ngwana.⁸Bai bandu ba ngabakakatuka ngaba yenda boka hapo. Yoshua atikuwaragia bara babaiyei kuiremba milima ngabakiya mnyendange mukapite pakatikati ya mnima na kuiremba abali yake boka hapo munichili kaye pano nane mbala kuwakomborya lya kwa mwanja mwe apo mnonge ya Ngwana akuo Shilo. ⁹Bai bandu bo ngabayenda ngabapita akatikati ya mnima ngabaremba makowe gake katika chuo nakukibagana kwa milima yake ata ibe mafungu saba boka hapo ngabammuyanikija Yoshua pa miliyango akwo Shilo.¹⁰Boka hapo Yoshua ngakombwa rya kwa mwanja ya apo mnonge ya Ngwana katika Shilo akwo Yoshua ngabaganuja bana ba Israeli ayo mlima na mafungu gabe.¹¹Boka hapo kwatiyoka lya yakabira ya bana ba Benyamini, kwajiga kinarongo babe na mpaka yayo lyakwabe ngaipitiya pakati ya bana ba Yuda na bana ba Yusufu. ¹²Mpaka wabe upane wa kaskazini wabire boka mulibende lya Yordani boka hapo mpaka ngauyenderya kwa waciliya mumbau ya mnima wa Yeriko, upande wa kaskazini boka hapo ngayenderya kati ya mnima wa muitombe kauyenderya upande wa magaribi na mabonekano, gake yabire apo pene lurambo lya Bethi Aveni.¹³Boka hapo mpaka ngauyenderya boka hapo no wachilia mnima wa Luzu (mumbai mwa luzi na yembe Betheli). Kwa upande wa kusini na yembe mpaka nguelerya atarozadali papipi na kitombe cha kibire upande wa kusini wa Bethi Horoni wa mnima. ¹⁴Nayembe mpaka ngauyenderya na tindiya upande wa maghalibi wa yenderya kusini boka abo mukitombe waobire mkabara wa Bethi Horoni. Upande wa kusini na mapitiyo gake gabire po kiliathabali na yembe Kiriathi Yearimu), ni mnima wa bana ba Yuda awo na wembe upande wa maghalibi.¹⁵Na upande wa kusini wabire kauboka upande wa ikiya wakiliya Yearimu. Na mpaka ngaupitiya upande wa maghalibi wa uyenderya na mkinywanyu chamache paro Neftoa. ¹⁶Na yembe mpaka watiyerelya ata mwisho wakitombe wa ubire paro mkabara wari bende ya mwana wa inomu lyaribire katika ribende lya wa Refaimu. Upande wa kasikazini na wembe ngaurelya lipanderwa kaskazini na wembe ngairelerya mpaka mulibende lya inomu ata mu mbali mwa Wayebusi, upande wa kusini boka hapo ngaurelerya Eni Rogeli.¹⁷Na yembe watikomborelwa upande wa kaskazini, na wembe ngaupitia apo Eni Shemeshi, ngaupitija ata wachiliya Gelilothi, ambao ni mkabara wa maobakyo ya adumumu boka hapo ngauerelya ata luwe lya bwawani mwana wa Reubeni. ¹⁸Na yembe ngayenderya mnonge mumbau egereya Alaba upande wo yenderya kaskazini na bembe ngabaelenga atayo Araba.¹⁹Nayembe mpaka ngauyendelelya mnonge mu bai mwa Bethi Hogla. Upande wa kaskazini na mapitiro ya mpaka ga bire katika yero oli ya kaskazini ya Bahali ya mwinyo mwisho wa kusini wa libende wa Yordani. ²⁰Awo na wembe mpaka wa upande wa kusini. Nalibende lya libende lya Yordani wabire ngaweno mpaka wake upande wa mashaliki awo nga wembe urithi wa bana ba Benjamini, kwa kungare lya mipaka yake kukotikota sawasawa na arongo bake.²¹Bai milima ya kabila ya bana Benjamini kwa egelerya arongo babe yabire ya bire na bethelogira na ekemesisi, na ²²Bethi Hogla, Emeki Kezizi, Bethi Araba, Zemaraimu, Betheli, ²³Avimu, Para, Ofra, ²⁴Kefari Amoni, Ofini, na Geba. Milima kumi na ibere pamope no ijiji yake.²⁵Na Gibeoni, na Rama, Beerothi, na ²⁶Mizpe, Kefira, Moza, ²⁷Rekemu, Iripeeli, Tarala, ²⁸Zela,Haelefu, Yebusi (na yembe Yerusalemu), Gibea, na Kiriathi. Milima kumi na mchechepamope na ijiji yake abo na bembe urithi wa bana Benyamini kwa kwaegerya kwa kuwaegerea.

Chapter 19

¹Nayembe lyayana ibere yatipitya kwa mwanja ya Simoni na yembe kwa mwanja yayo kabila ya bana ba Simoni na kwarandanana rongo babe na urithi wabe wabire pakatikati ya urithi kwa bana ba Yuda.²Milima yababire nayo katika urithi wabe Beerisheba, Sheba, Molada, ³Hazari Shuali, Bala, ezemu, ⁴Elitoladi, Bethueli na Horma.⁵Na Simoni Ziklagi, Bethi Markabothi, Hazari Susa, ⁶Bethi Lebaothi, na Sharuheni. Milima kuma kumi na itatu pamope na ijiji yake. ⁷Na Simoni na Aini, Rimon, Etheri, na Ashani. Milima yenge pamope na ijiji yake.⁸Na ijiji yote yaitindite milimayo mwotemwote mpaka Baalathi Beeri (Rama wa kusini awo na wemba urithi wa kabira ya bana ba Simioni, kwo randana arongo babe. ⁹Awo urithi kwa abo bana ba Simioni watiboka katika mulipungu lya bana ba Yuda. Kwa mwanja alyo lifungu lya bana ba Yuda lyabire likoro muno kwabe kwanja bana ba Simioni babire na urithi pakatikati ya urithi wabe.¹⁰Boka hapo lyayana itatu yatipitija kwa mwanja ya bana ba Zabuloni, kwakuwa bonera arongo babe na mpaka wa urithi wabe batiwachiluja ata Saridi. ¹¹Boka hapo mpaka wabe ngauoboka yenderya upande wa magharibi ata wachilija malala na bembe kabawa chiliya ata Debeshethi, na wembe kwa wachiliya mukabende kwa mache mkabile mkabara wa Yokineamu.¹²Boka hapo ngautindiya boka feliji kwo yendelya upande wa mashaliki kaulumulya mawio yalichoba ata wachiliya mpaka wa Kislothi. Boka hapo ngaupitiya Deberathi boka ngauoboka ka uyenderya gha Yafia. ¹³Boka hapo kauyenderya yumurya mashariki mpaka Gathi Heferi, ata wachilia Ethikazini, boka hapo nga upitia akwo Rimoni na kauwachilia ata Nea.¹⁴Boka hapo mpaka watikuutindila mnoa wo kwa upande wa kaskazini ata Hanathoni boka hapo mapitioni gake gabile katika libende lya Ifta Eli. ¹⁵Na Katathi, Nahalali, Shimroni, Idala, na Bethlehemu. Milima kumi na ibele pampe naijiji yake. ¹⁶Awo na wembe urithi wa bana ba Zabuloni, na kwa bonera alongo labe milima ye pamope na ijiji yake.¹⁷Nayembe lya yanancheche yatipya kwa mwanja ya Isakari, na yembe na kwa mwanja ya bana ba Isakari na kwa beneer arongo babe. ¹⁸Nampaka wabe watiwachilia Jezreelli, Kesulothi, Shunemu, ¹⁹Hafaraimu, Shioni,na Anaharathi.²⁰Na Rabithi, Kishioni, Ebezi, ²¹Remethi, Enganimu, na Bethipazezi. ²²Nampaka kauwachilija ata Tabor, Shahazuma, na Bethi Shemeshi, na mapitio ya mpaka wabe gabile katika libende ya Yordani. Milima kumi na sita pamope na ijiji yabe.²³Au na wembe urithi wa kabila ya bana ba Isakari, kwa kwabonera wrongo bake - milima yo pamope na ijiji yake.²⁴Nayembe lya kwa tano gatipitya kwa mwanja ya kabila lya bana ba Asheri, na kwa bonera arongo babe. ²⁵Nampaka wabe wabile Helikathi, Hali, Beteni, Akashafu, ²⁶Alameleki, Amadi, na Mshali. Naboka uwachilia ata Karmeli na Shihori Libnathi.²⁷Boka hapo ngautindiya kaurumurya matipikiyo ga richiba mpaka Bethi Dagoni na wembe kauwachiliya ata Zabuloni, na kaye mpaka libende lyaIfutaheli, upande wa kaskazini ata Bethemeki na Neieli. Boka hapo nga upitia ata likabuli upande wa mkiya. ²⁸Na Ebroni, Rehobu, Hammoni, na Kana, ata wachiliya Sidoni.²⁹Nayembe mpaka watitindia kaulumurya Rama, n amnima wa Tiro wo obile na liboma. Boka hapo mpaka watindiya kaurumurya Hosea kwa matio gisa gabile juu ya bahari katika mnima wa Akizibu, ³⁰Umma, Afeki, na Rehobu. na yembe mlima ishilini na ibele pamope na ijiji yake.³¹Au na ywembe urithi wa kabila wa bana ba Asheli, na kwa bonera milima ye pamope na ijiji yake.³²Boka hapo lya kwa sita ngapitiya kwa mwanja ya bana ba Naftali, na yembe ni kwa mwanja ya bana ba Naftali kwa bonera kinarongo babe. ³³Na mpaka wabe wabile boka elfu bokya goro mwarongo wahubire katika Zaananimu, na Adaminekebu na Yabneeli, ata wachiliya lakumu na mapitya gake gabile katika ribende lya Yordani. ³⁴Kaye mpaka watindia kuuyenderya upande wa matipiko Aznothi Tabori na kaye boka hapo kauyenderya mpaka Hukoki; boka hapo kauwachiliya ata Zabuloni upande wa kusini kaye watuuachiliya ata Asheli upande wa matipiko kaye watuuachiliya ata Yuda papabire katika ribende lya Yordani kwa upande wo yenderya ganchoba.³⁵Namilima yene maboma yabire ni yeno Zidimu, Zeri, Hammathi, Rakathi, Kinnerethi, ³⁶Adama, Rama, Hazori, ³⁷Kedesi, Edrei, na Eni Hazori.³⁸Na Yironi, na Migdaleli, na Horemu, na Bethi na Anathi, na Bethi Shemeshi. Milima kumi na tisa pamope na ijiji yabe. ³⁹Wana ngaubire urithi wa kabira ya bana ba Naftali, kwa kwabonera arongo babe milimayo pamope na ijiji yake.⁴⁰Boka hapo yega saba yatipitiya kwa mwanja ya kabira ya bana ba Dani, kwabonera arongo babe. ⁴¹Nampaka wa urithi wabe wawabire Zora, Eshitaoli, Iri Shemeshi, ⁴²Shaalabini, Aijaloni, na Ithila.⁴³Na Eloni na Timna, Ekroni, ⁴⁴Eliteke, Gibethoni, Baalahi, ⁴⁵Yehudi, Bene - Beraki, Gathi Rimoni, ⁴⁶Me - Yarkoni, na Rakoni pamope na abo mpaka waubire mkabara wa Yopa.⁴⁷Boka hapo impaka wawa Dani wa ubokire kwa pita bembe kwa bembe bo bana Dani ngabaora na kukombwa kwa matemo galipanga. Na milii na bembe ngabatama mo ngaba ukema Dani kwa kwibonera lina la ywo Dani mpendo wabe. ⁴⁸Guno na wembe urithi wakabira ya bana a Dani, kwa kwabonera arongo babe milimayo pamope n ijiji yake.⁴⁹Bai ngabayomwalyo lyengo lyabe yakubagana mnima ube urithi kwa kuwabonera mipaka yake boka hapo bana ba Israeli ngabampea Yoshua mwana wa Nuni urithi pakatikati yabe. ⁵⁰Sawasawa na yao amri ya Ngwana ngabampeya mnima wauparike kwa mwanja ni Timnathi Sera katika mnima wa mutombe ya Efraimu. Na ywembe ngauchenga mnima na tamamo.⁵¹Aye na yembe milima ambayo ya Eliazari mkolo, ngwa na Yoshua aywo mwana wa Nini, pamope na abo kana ya nyumba ya tinatate yakabira ya bana ba Israeli, batikuibagana kwa ndera yokombwa lya ibe urithi akwo Shilo, mnonge ya Ngwana apo pa mnyango mwa emayo kwembarikiya. Bai na nyo ngaba yomwa lyengo lyobagana aye milima.

Chapter 20

¹Naywembe Ngwana nagrongera na Yoshua na kumakiya, ²''Urongere na bana ba Israeli, wabakiye aga muyiboye ayo milima yamabukiyo na ywembe na tikuwabakiya makowe gake kwaluboko lwa Musa. ³Ili nayembe ywabile abulige mundu ywammolige mundu abeyoyotebila kuchuliya na bila tanga awechebitukya na pembe palaba bandupo batakiya kwinu kummutuka ywo ywalipya kisasi cha miyahi.⁴Nayembe apara butukya milimayo yumo wabe na ywembe aparayemaapo pene mabutukyo ya nyango wa mnima boka hapo apala rongera likowe lyake mumachikilo ga pendo ba mnima na bembe papakumneya kwabe mkati ya mnima na kumpeya pandu ili awechetamo pamobe na bembe.⁵Na mwene itei ywo mweneywelepya kisasi chamiyai kammonera na bembe ba mpiyali aywo ywabulige kumyega maboko gake aywo kwamwanja atikumkombwa ninye na ywembe atangiteri wala awakaliyeri boka patumbu. ⁶Naywembe aama mumimawo mpaka hapo pa yema mnonge ya makwembano kumchenua mpaka wa kwake mkolongwa mkolo mwene ywabile machona go na ywembe yoro ywabulige abuya nakayenderya mnima wake mwene na nyumba yake mwene ata mniwawo wa ubo hapo pabotwike.⁷Nabembe ngababeka Kadeshi katika Galilaya katika mnima wa muutombe ya Naftali, Shekemu katika mnima wa muutombe ya Efraimu, na Kiriathi Arba (na bembe Herboni) katika mnima wa muutombe ya Yuda. ⁸Kaye kuye yana ibire ya Yordani upande wa Yeriko, upande wa yenderya mashariki ngaba beka Bezeri uliko mulurambo katika mnima wa tandarale wa kabila ya Rubeni; na Ramothi Gileadi katika kabila ya Gadi; na Golani katika Bashani, katika kabila Manase.⁹Milima yo nayembe milima ya lyamulire kwa mwanja ya bana ba Israeli bote kwa mwanja ya mgeni ywatama pamope na bembe kuheni upanga mundu yoyote ywaburaga mundu bila kuchulya aweche butukya kwo kana awe kwa luboko lwa mwene kulipiya kisasi cha mijai boka hapo pagangabile aywo muure yema mnonge ya makwembano.

Chapter 21

¹Wakati wo abo mikano ya nyumba ya kina tate Balawi ngabamyenderya Eliazari mkorongwa na Yoshua mwana wa Nuni, nabo bababire mikano ya nyumba ya kina tate bakabila lyabana ba Israeli. ²Ngabarongera nabo apo Shiro katika mnima wa Kanaani kababaya ywembe Ngwana atamulu kwa lubokelwa Musa panga twenga tapenue mnima tupate tamamo pamope na malilio gake kwa mwanja ya nyamo yitu Batuga.³Bai bana ba Israeli kapija Walawi milima yeno pamope na malilijo gake katika urithi wabe sawasawa na yo amuli ya Ngwana.⁴Lyangakupitiya kwa mwanja ya rongo ba Bakohathi na bana ba Haruni mokolongwa babire Balawi bapatike milima kumi na itatu kwo rya katika kabira ya Yuda na katika kabila ya Simoni, na katika kabila la Benjamini. ⁵Boka hapo Bakohathi benge babaigire bapatike kworya katika alongo bakabila la Efraimu, Dani, na katika ayo nusu ya kabila ya Manase milima kumi.⁶Na bana ba Gershoni batipata kworya katika arongo bakabila ya Isakari, na katika kabila la Asheri, na katika kabila ya Nafutali, na katika yo nusu ya kabila ya Manase akwo Bashani milima kumi na itatu. ⁷Na bana ba milari kwa kwabonera alongo babe hapotike katika kabira la Rubeni, na katika kabila ya Gadi na katika kabila ya Zabuloni milima kumi na ibere.⁸Boka hapo bana ba Israeli batikuwapeya Balawi kwanya milimayo pamope na malilio gake kati Ngwana mwabire amuru kwa luboke rwa Musa. ⁹Boka hapo ngabapeya kabila ya bana ba Yuda na kabila ya bana ba Simoni, milimaye yaitambulikwe apo kuwamaina. ¹⁰Nayembe yabire kwa mwanja ya bana ba Haruni, kwa alongo Babokohathi, babire bana ba Lawi. kwanja lya kwatumbwa yabire.¹¹Nabembe ngabapeya Kiriathi aywo Arba (Arba tate bake ngabire tebroni katika mnima wa mutombe ya Yuda, pamope na malirie) gake ya utindike upande wote. ¹²Lakini na yero ijiji yake ngabampya ngolebo mwana.¹³Boka apo ngabapeya bana ba Haruni mkolongwa, Hebroni pamope na malilio gake awo mnima wa mabatula kwa mwanja ya buragi pamope na milirio gake. ¹⁴Na Yatili pamope namaliriyo gakena Eshitemoa pamope na malilio gake. ¹⁵Na Holoni pamope na malirio gake na Debiri pamope na malirio gake. ¹⁶Na Aini pamope na maliriyo gake na Yuda pamope maliriyo gake Bethi Shemeshi pamope na maliriyo gake milima tisa katika kabila yo ibele.¹⁷Kaye katika kabira la Benjamini Gibea pamope na maliriyo gake na Geba pamope na maliriyo gake, ¹⁸na Anathothi pamope na maliliyo gake na na alimoni pamope na maliriyo gake milima mceche. ¹⁹Mnima yote ya bana ba Haruni, akolongwa yabire miji kumi na itatu pamope na maliriyo gake.²⁰Na arongo ba bana Kohathi Walawi bo bana benge ba Kohathi, babaigire bembe babile na milima yo lya kwabe katika kabila la Efraimu. ²¹Na bembe ngayeya Shekemu pamope na maliriyo gake katika milima ya muitombe ya Efraimu awo mnima wa mabutukiyo kwa mwanja ya mabwurago na Gezeri pamope na maliriyo gake, ²²na Kibzaimu pamope na maliriyo gake na Bethi Horoni pamope na maliriyo gake milima ncheche.²³Kaye katika kabira ya Dani Elteke pamope na maliriyo gake na Gibethoni pamope na maliliyo gake, ²⁴na Aijaloni pamope na maliriyo gake na Gathrimoni pamope na malilio gake milima ncheche.²⁵Kaye katika ayo nusu yakabila na Kohathi Manase, Taanaki pamope na maliriyo gake na Gathirimoni pamope na miliriyo gake milima ibele. ²⁶Milima yote ya arongo ya bana Bakohathi, pamope babaigire yabire milima kumu pamope na miliriyo gake.²⁷Kaye bana ba Gershoni, katika arongo ba Walawi, batikuwapeya katika ayo nusu ya kabira la Manase, gwalani katika Bashani pamope na maliriyo gake awo mnema wa mabutukyo kwa mwanja ya maburagio na Beeshitera pamope na malilio gote milima ibere.²⁸Kaye katika kabila la Isakari - Kishoni pamope na malirio gake na Deberathi pamope na maliriyo gake. ²⁹NaYarmuthi pamope na maliriyo gake na Engnimu pamope na maliriyo gake milima ncheche, ³⁰Kaye katika kabila ya Asheri, mishali pamope na maliriyo gake na Abdoni pamope na miliriyo gake, ³¹Na Helikathi pamope na maliliyo gake na Rehobu pamope na maliriyo gake milima mcheche.³²Kaye kabila ya Naftali, Kadeshi katika Galilaya pamope na maliriyo gake awo mnima wa mabutukyo kwa mwanja ya maburagio na Hamothidori pamope na maliriyo gake na Kartani pamope na maliriyo gake milima itatu. ³³Milima yote ya Wagershoni kwa kwabonera arongo babe yabire milima kumi na itatu pamope na maliriyo gake.³⁴Kaye arongo bana ba Merari abo Walawi babaigile katika kabila la Zabuloni: Yokneamu pamope na maliriyo gake na katika pampe na aliriyo gake, ³⁵Dimna pamope na maliriyo wake na malali pamope na maliriyo gake milima mcheche.³⁶Kaye katika kabila la Rubeni: Bezeri pamope na maliriyo gake na Yahazi pampe na maliriyo gake, ³⁷na Kademothi pamope na maliriyo gake na Mefaathi pamope na maliriyo gake milima mcheche. ³⁸Kaye katika kabila ya Gadi Ramothi katika Gileadi pamope na maliriyo gake awo mnima wa mabutukyo kwa mwanja ya mabulagio na Mahanaimu pamope na maliriyo gake.³⁹Na Heshiboni pamope na maliriyo gake na Yazeri pamope na maliriyo gake yumuisha kwake milima mcheche. ⁴⁰Milima ayo yote ni milima ya bana kwa bonera bana bake na aborongo ba Lawi, yaigire lya gabe yabire milima kumi na ibere.⁴¹Milima yote ya Walawi yabire kati ya milki ya bana ba Israeli yabile ni milima arobaini na nane pamope na maliriyo gake. ⁴²Milimayo kila gumo wabire pamope na maliriyo gake ga gautimbite pange yote na nyo ngayabire katika milima yo yote.⁴³Bai Ngwana atuka milimayo nga wembe atirapo panga apala kuwapeya kinatale bitu na bembe ngaba milki na tamamo. ⁴⁴Boka hapo Ngwana nga peya laha upande wote sawasawa na age gagabire gapaile wala katika adu yake ayomieli ata mwongoni mwabe mnonge ya boma yembe Ngwana nga yea adui babe bote mwabile. ⁴⁵Litumbwukeli likowe katika likowe lyolyole lyabile linogau na ryembe Ngwa abire atiriongera katika habari ya mnem ya Israeli gatitimiya makowe gote.

Chapter 22

¹Wakati wo Yoshua ngakema Wareubeni, Wagadi, na abo nusu ya kabila ya Manase. ²Naywembe ngabakiya mwenga mutigabonera bo gote yamuebakirwe na Musa mmanda wa Ngwana na mwenga muyowine lirobe ryangu kwa mwanja gote ganimmakute nenga. ³Mulekiteri abo alongo binu machoba gano maina ata nyo mpaka reno. Lakini mugakamwile makongondolyo ya amuli ya Ngwana Nongo ulinu.⁴Na mbeyambeno ywembe Ngwana mnongo ulinu atikuwapeya alongo binu mapomoryo kati mwa bakiye bai relo mabuyange mwenga muyende mumaema ginu ata milima ya muiki yinu na ywembe yo Musa mtumwa wa Ngwana atikuwopeya kuye yanaibele ya Yordani. ⁵Lakini muibidishe muno kupanga amri na sharia ambayo Musa mtumw wa Ngwana atikwamulisha kumpenda Ngwana Mnongo winu na yenda katika ndera yake yote na kwukwama amuri yake no ka mwana na ywembe na kumtumikiya kwa moyo winu wote na nafsi yinu yote. ⁶Bai Yoshua ngaromberelya na kwapeya ruhusa ba boke bai na bembe ngabayenda mumayemba yabe.⁷Bai Musa abire apeyire ayo nusupamope na kabila ya Manase urithi katika Bashani, lakini yo nusu ya naibele Yoshua atikuwapeya urithi pakati ya rongo babe kurye ya Yordani. Upande wa lumurya magaribi pamope na ago Yoshua apo papelike bayende kichabe mumayema gabe ngagombo relya. ⁸Boka hapo ngarongera nabo na kwabakiya mubuye na mali ya mbone mumaema ginu na nngombe ba mbone muno na mbanje na dhaabu na shaba na kiuma na mabao gambone muno mukabagane na arongo bunu ayo nyara ya adui binu.⁹Bai, bana ba Reubeni, na bana ba Gadi na yo nusu ya kabila ya Manase ngababuya ngaba boka kwa bana ba Israeli katika Shilo, waubire ku mnima wa Kanaani. Ili bayende kumnima wa Gileadi, ayo milima ya milki yabe yababire kabahimiliki sawasawa na amri ya Ngwana luboko lwa Musa.¹⁰Na bembe kabaikite upande wa Yordani yaibire katika milima ya Kanaani, abo bana ba Warubeni na Bagadi na nusu ya kabila ba Manase ngabachenga mazabau akwo karibu na Yordani, yatibonekana panga ni mazabau ngoro. ¹¹Bana ba Israeli batiyowa karongerelwa rola bana ba Reubeni, na bana ba Gadi na yo nusu ya kabira ya Manase batichenga mazabau akwo upande wa mnonge wa mnima wa Kanaani katika milima yo kalibu na Yordani, kwo upande wowowo miliki ya bana ba Israeli.''¹²Bai bana ba Israeli pa bayauine makowe go mkwambano wote wa bana ba Israeli ngaba kwembana pamope akwo Shilo ili bayende wakakobwane nabo.¹³Boka hapo bana ba Israeli ngabatuma jumbe bayende kwa bana Bareubeni, Na bana Bagadi na yo nusu ya kabira na Manase ata mnima wa Finehasi ata mnima wa Eliazari, na wembe niaba peniasi bana ba Eliezari, mkulungwa, ¹⁴na pamope na ywembe akolongwa kumi namkolo yumo wa nyumba ya matate kwa mwanja ya kira kabira ya Israeli na bembe kila yumo abile ni mtwe ya nyumba ya matate katika maelfu ya Israeli.¹⁵Nabembe ngabawachiluja abo bana ba Reubeni, na bana ba Gadi, na yo nusu ya kabila ya Manase, katika mnima wa Gileadi, ngabarongera nabo kabalongela: ¹⁶"Mkwembano wote wa Ngwana ngabarongera nilikosa gani, 'Ale la mukosike kunani ya mnongo wa Israeli mpaka magalambiwike nyo na reno no reka kumwoberya Ngwana katika kuichengya mazabau noasi mpaka leno kunani ya Ngwana?¹⁷Nayembe golo ubaya wa Peori uturenganali na wembe munaitukasali nafsi yinu katika wo mpaka reno pamope na nya yaichile tauni kunani ya mkwembano wa Ngwana. ¹⁸Ata ngaibei mtopo chaipanga mpaka leno galombuka no leka kumwoberya Ngwana na yembe ya ba kwa mwanja mwenga mumwasi Ngwana mpaka leno kwa mwanja malao ywembe akacilika na mkwembano wote wa bana ba Israeli.¹⁹Bai panga awo mnima wa milki yinu awo nyagoli, na mwenga muloke no jingia mumnima wa milki yake Ngwana na yembe masani ya Ngwana yandatuma mkati yake na mwenga mtorange milki pakati yinu. Lakini kana mumwisi Ngwana wala kana mutwasi twenga kwa kuichengya mazabau pamope na ago mazabau ya Ngwana Mnongo winu. ²⁰Na yembe aywo Akani mwana wa Zera akochikeri katika yero ilebe yaubekilwe wakafu na nyongo ngaitombokya mkwembano wote Waisraeli na yembe mundu yo angamiyeli kichake katika chunuka kwake.²¹Boka hapo abo bana ba Reubeni, na bna ba Gadi na yo nusu ya kabila ya Manase ngabayangwa na kuwabakiya bo bababile mitwe ya maelfu ya Israeli nga babaya: ²²''Mnongo, Mnongo Ngwana eee Nongo Ngwana ywembe uhatanga na Israeli na ywembe atanga katika chenuko kunani ya Ngwana kana utukochopoli atareno. ²³Twenga kuchengeya madhabau ili kuchongo noreka kunumba Ngwana au kati yegea kunani yake sadaka yo aribia au sadaka ya bwembe au kati ekekeya sadaka yopalaika kunani yake ywembe Ngwana mwene naalipeleteye likowere.²⁴Au kati twenga tupangite likoweri kwo ponangana muno kaye kuchuliya kono katubaya katika machoba ga gaicha bana binu na bembe ngabarongera na bana binu na baya mwenga muna namani na Ngwana ywembe Nongo wa Israeli?²⁵Kwopanga ywembe Ngwana atupanga ale libende lya Yordani ube mpaka pakatikati twenga na mwenga mwenga mwa bana ba Reubeni na bana ba Gadi, mtopo lifungu katika Ngwana bai nyo bana binu bapeku wakomesha bana binu kana ba mnumbe Ngwana.²⁶Kwa mwanja yago twatibaya natupange tayari ili tuchenge madhabau sika mwanja ya sadaka yoaribilwa wala kwa sadaka yoyote, ²⁷bai yabo ni ushaidi kati ya twenga na mwenga kaye kati ya ruberekwo winu bahada yitu ili panga tupange go atumirwa ba Ngwana mnonge yake kwa ndela ya sadaka yinu yo aribirwa na kwadhabiu itu na kwa sadaka yitu yopatupulaika ili panga bana binu kana babakije bana bitu katika miaka yaicha mwenga mtopo ifungu katika Ngwana.'''²⁸Kwanyo twatibaya yapanga apo pabatubakiya likowe katiryo au kwabakisi bandu kwa lubere kwo lwitu katika miaka ya yaicha likowe kati lyopanga twenga tupakuwabakiya murolange mfuno wa madhabau ya Ngwana wabaipangite kinatate bitu sikwa mwa mwanja ya sadaka yo aribilwa wala kwa ajili ya dhabiu lakini ni usjaidi kati ya twenga na mwenga.'' ²⁹Nongo natukanikuje kana mumneke Ngwana no garambuka ata reno no reka kunumba Ngwana ata chenga madhabau kwa mwanja ya sadaka alibirwe au sadaka ya bwembe au dhabihu kutalu na yao madhabau ya Ngwana mnonge wunu yobile mnonge na maskani gake.'''³⁰Bai Finehasi mkolongwa mkolo wa makwembana kwa mwanja ya abo bababire mitwe ya maelfu ya Israeli bababire pamope na ywembe apo pabagayowine ago makowe gabagarongei abo bana ba Reubeni, na bana ba Gadi na bana ba Manase makowe go ati gayeketya muno. ³¹Naywembe Finehasi mwana wa Eliazari mwana mkorongwa ngabakuja bana ba Reubeni na bana ba Gadi na bana ba Manase ngabaya lichoba reno lyareno tutangite yapanga Ngwana abire pakatikati yitu, kwa mwanja mukosile katika likoweri nonge ya Ngwana tumbwe mwenga mtikwa kochoporya bana ba Israeli na lubokorwa Ngwana.''³²Boka hapo Finehasi mwana wa Eliazeri mkorongo, na abo akolongwa ngababuya nakwareka bana Bareubeni na bana ba Bagadi, ngababoka mumnima mnima wa Gileadi, no jingia mlima wa Kanaani, ngababuyanganiya. ³³Bana ba Israeli na bembe ngabayeketya likawe lyo na bembe bana ba Israeli ngabamnumba Mnongo ata baiteri kaye abali makowe ya kwa yendelya kunani yabe wake wabatami bana Bareubeni na bana Bagadi.³⁴Bai bo bai abo bana Bareubeni na bana Bagadi ngabakema madhabau yo edi kababaya kwa mwanja ni ushaidi kati ya twenga yo panga ywembe Ngwana nga ywembe Mnongo.''

Chapter 23

¹Ata ngaiba bahada ga machoba ga mbene Ngwana paabire kayomwire kuwapeya Israeli la nunge ya adui babe upande wote na ywembe ²Yoshua pabile mngoi mwene miaka ya mbone muno, Yoshua ngakema Israeli bote agoi babe na akolongwa babe na matamo gabe na mahakida babe ngabakiya nenga nangoi na nenga nitiyenderya muno katika miaka yangu. ³Namwenga mubweni makowe gote na gembe Ngwana Mnongo ulinu atikuwapanga mataifa aga gote kwa mwanja mwenga kwa mwonye Ngwana Mnongo ulinu na ywembe nga mnyemire mwenga.⁴Lola! Nitikuwabakiyanga kwalya mataifa ga gagaigire yabe urithi kwa kabila yinu, boka muribembe mwa Yordani pamope na mmataifa bote bana bonerike kutaru mpaka bahari ngoro upande wa matipiko gauchoba. ⁵Ywembe Ngwana Mnongo ulinu apalakuwapiya kwongupu mnonge yinu palakuwabenga kana babe mnonge ya minyo ginu kaye na mwenga mupala kumiliki milima yabe kati Ngwana Mnongo ulinu cha abakiye.⁶Bai mube na makakara, muno kugakamwa gote ga galembirwe katika mkitabu cha torati ya Musa, na kugapanga kana mugeleke kwo garambukya upande wa malyo wala upande wa mkeya, ⁷kana mujingi pakati ya mataifa na yembe aya gagaigire pakati yinu ata kana mutambwe maina gmurongo gabe ata kwarapiya bandu maina gabe ata kuitumikia ata kuritia nonge yabe. ⁸Bora mukamwanane na Ngwana Mnongo ulinu kati champangite ata na reno.⁹Kwa mwanja Ngwana atibenga mnonge yinu mataifa bababire munomuno na yembe bene makakara. Lakini kuunu mwenga mtope mundu ywayemi mnonge yinu atareno. ¹⁰Mundu yumo miongoni mwinu apara benga bandu elfu kwa mwanja Ngwana Mnongo winu na ywembe ngakombwanikuya kati cha mmokuje. ¹¹Muhiazali nafsi yinu bai ili mumpende Ngwana Mnongo ulinu.¹²Lakini mwene mubuyangine mchogo kwa ndela yoyote na kamwana na maigaro ga mmataifa yaani mataifa ga gagaigire pakati yinu na kobekana nabo na jingia kwabe na ywembe jingira kuunu, ¹³mtangange muno yopanga Ngwana Mnongo ulinu apala kuwabenga kaye mataifa ga mnonge ya mataifa yinu na bembe balabakite kutepe na kinyangonyango na mjeredi nyumba yinu na mimimwa minyo yinu atapampara angamia no oboka pa kati pa mnima wo uia namnongerelya na ulembe Ngwana Mnongo ulinu atikumpeya mwenga.¹⁴Mlorange nenga reno nandayenda ndera yero yabayenda bandu bote baulimwengu na mwenga mwabote mtangite mu mioyo yinu na paraha yinu yapanga mpungakilweri mwenga ata likowe rimo katika makowe ago manogau goti gagarongei Ngwana Mnongo ulinu katika makowe yinu gote kati milwe ginu mtopo likowe ryolyote yampongokilu. ¹⁵Boka hapo yapanga kati chagamuukilire garo makowe magarou gote Ngwana Mnongo ulinu gamakilwe mwenga na mwanja Ngwana awachilia manyatu gote ata paba aangamisie katika mnima ago mnogau Ngwana Mnongo ulinu wa mpeile.¹⁶Apo pampala kulitekwana ilagano lya Ngwana Mnongo ulinu lya mwamulishe no yena kutumikiya mirongo yenge no kulitia Mnongo yabe na pembe po nyongo ya Ngwana payayaka kunani yinu na mwenga mwaangamia yombeteka katika mnima wo mnongau wampeyire.''

Chapter 24

¹Yoshua nga kwembania kabira yote ya Israeli akwo Shekemu ngakema apendo ba Israeli na korongwa babe na hamuli babe na mahakida babe ngabaudhuria mnonge ya Mnongo. ²Yoshua ngabakiya bandu bote Ngwana Mnongo wa Israeli abaya nyanya kina tatebinu apopatumbu batituma ku hiye ya ribende kwa mwana tera tate bake Ibrahimu na ywembe ni tatebake naori ngabaitumikisha mirungu yenge.³Nanenga ngani mtoro Ibrahimu tate bake boka kuiye ya libende ngani Mnongo ya katika mirima yote Kanaani, nganiyongeya rubelekwa rwake nganimpeya Isaka. ⁴Boka ngano mpeya ywo Isaka Yakobo na Esau na nenga nganimpeya Esau kitumbi sairi aumilimi Yakobo na bana bake ngabaelya Misri.⁵Boka hapo nganatuma Musa na Haruni nganiukombwa mnima wa Misri kwa ago gote gani gapangite pakati yake boka hapo nganimoyanga mwenga. ⁶Nganaboya kina tate binu baboke Misri na mwenga nga mwiwacho bahali. Bamisri ngabakengama kina tate binu kwa mimituka na aboka farasi mpaka bahali ya Shamu.⁷Nabembe pa bamnerile Ngwana, nga beka rubrndo kati ya mwenga na Amisri ngairela bahali kunani. Yabe ngawekerya na ago minyo ginu ga bweni makowe ga gapangikwe akwo Misri boka hapo ngamtama jangwani machoba ga mbone.⁸Boka hapo nganareta na kwaragia katika mnima wa Amori babatami kwihiye ya na ibele ya Yordani. Na bembe ngabakombwana na mwenga nganayea maboko yinu ngamubimiriki mlima yabe na nenga nganangamiza mnonge yinu.⁹Naywembe Balaki mwa awa Zipori, mkolongo wa Moabu, ngakakatuka ngakombwana na Israeli kaye ngatuma bandu ngamkema Baalamu mwana wa Beori, aiche aloche. ¹⁰Lakini niyekyetiri kumpekanya Baalamu kwa nya kayendelya kuwabarikiya mwenga bahi ngana no ya katika maboko gabe.¹¹Namwenga mwatiroka Yoriko. Ngamuika Yeriko na habo bandu ba Yeriko ngabakombwana na mwenga Mwamori, na Waperizi, Wakanaani, Wahiti, Wagirgashi, Wahivi, na Wayebusi. Nenga ngana yea maboke ginu. ¹²Nganimtuma mafu mnonge yinu bbabengite mnonge yinu abo akolongwa abele Baamori lakini kwatipanga lya kari ata kwa mpinde wakori.¹³Nanenga nitikumpeya mwenga mnima kupangia kadi na milima yangali kuichenga na mwenga mutitama mwo mwandalya alebe na migunda ya mizabibu na mizeituni yangali kupanda.¹⁴Bai relo mumnumbe Ngwana mukampange kwa hejhima ya moyo na kwakweli na kubeka kuutalu mirongo na yembe kati binu kupangija kachi kuije ya libende na akwo Frati makampangia ywembe Ngwana. ¹⁵Namwenga mwene mubweni mnongereari kumpangia Ngwana na muchawe leno ywampara kumpangia panga ni mirongo tero na yembe kina tate binu batikupangiya kuuye ya ribende au panga, mirongo ya boro Waamori, na bembe wangatama katika mnima wabe. Lakini nenga na nyumba yangu tapara kumpangia Ngwana.''¹⁶Abo bandu ngabayangwa kubabaya leka tumnekari Ngwana ili kupangia mirongo yenge, ¹⁷kwa mwanja Ngwana Mnongo witu ywembe nga nywembe ywatuwobuye twenga na tate bitu boka kumnima wa Misri, boka kumumba yaubanda na ywembe ywaipangite mangerungeru garo makoro mnonge ga minyo gitu na kuturendela mundera yera yote yatuyenderile na pakati ya bandu ba milima yote patupite pakatikati yabe, ¹⁸Ngwana na ywembe ywabagite bandu ba milima yote baboka mnonge yutu ende Waamori babatami katika mnima gano bai kwa mwanja nyo twenga na tauni tupara kumpanga Ngwana kwa mwanja ywembe nga ywembe Mnongo witu''¹⁹Lakini Yoshua ngabakiya bandu huwechali kumpangia Ngwana kwa mwanja ywembe ni Mnongo mpereta ywembe ni Mnongo mwanye bungu anekangangyari makocherwa gimili wala dhambi yinu. ²⁰Mwene mumei Ngwana na kuipangia mirongo migeni na ywembe agarambuka na kuwapanga manyatau na kwayomwa na boka hapo mwene apangite manogau.''²¹Lakini abo bandu ngabammakuja Yoshua, ''Lakini, tapakumpangia Ngwana.'' ²²Yoshua ngabakia bandu mwenga mupangite mwamashaidi kunani ya fasi yinu yopanga mumchawile Ngwana ili kumpangiyei ywenye ngabaibaya kwenga kwamashaidi.'' ²³''Ngabaya bai relo muiboywe mirongo migeni ya ibiro pakati yinu mukarongoye mloyo yinu kwa Ngwana Mnongo wa Israeli.''²⁴Na apo abo bandu ngabammakiya Yoshua, ''Ngwana Mnongo witu. Na ywembe ngatupakumpangia na lilobe lyake ngatupakulijoa. ²⁵Bai Yoshua nga panga liragano na bara bandu lichoba relerarelonga peya amuri na liragio akwo Shekemu. ²⁶Yoshua ngagaremba ago makowe katika kitabu cha torati ya Mnongo boka hapo nga torati lihiwe likoro ngaliye meka akwo paye yagaro Mwamori wawabire papii na paperotau pa Ngwana.²⁷Yoshua ngabakuja bandu bote lorange lweri yapanga shaidi kunani yinu kwa mwanja litiyowa makowe yote gange. Wala gatubake ba yapanga shaidi kunani yinu kuna mwamkae Mnongo winu.'' ²⁸Bai Yoshua ngaharuchu bandu ngababoka na bembe kila mundu kwo ubire urithi wake.²⁹Ngaiba bahadaye hago Yoshua mwana wa Nuni, mtumwa wa Ngwana ngawa, mwene umuri wa miaka mia na kumi. ³⁰Ngabamchika katika mpaka wa urithi wake akwo Timathi Sera wawabire katika mnima wa kitombe Efraimu, upande wa kaskazini wa kitombe wa Gaashi.³¹Nabembe Israeli ngabampangia Ngwana macho bagote ga Yoshua na machoba gote ngaabo ngapendo babaramite bahada ya kwake Yoshua abo babatangite lyengo lyote lya Ngwana gapangire Israeli.³²Na ayo yupo ya Yusufu na bembe bana ba Israeli babire batikuleta boka Misri ngaba lakini akwo Shekemu katika yero ya mnima wa Yakobo wa upemite kwa baha ba Hamori, tate bake Shekemu kwaipande miaka ya era na ywembe ngaiba urithi wa bana ba Yusufu. ³³Anywo Eliazeri mwana wa Haruni na ywembe Ngwana ngabamchika katika kitombe cha Finehasi mwana wake na ywembe atipeyerwa katika mnima wa itombe ya Efraimu.

Ruth

Chapter 1

¹Gapitike masoba ga utawala wa mahakamu kwa bile nanjala munema mundu yumo wa bebethelemu ya yuda ayei munema wa moabu pamope na nyumba we nabana bake albleleanalome. ²Lina lya mundu whuo lyabilee limeleki nalina lyanyumba welyabile Naomi maina gabana bake ambile analyu meatune kemo hilo nina kileo nibembe babile wa efraimu betherahemu ya yuda batiichamune mawamoabu no tama hamo.³Npapoelimeleki nchengo wenao miiatiwana Naomi alekilwe nabana able analume. ⁴Bana bata wetia lwawa ba mobulina lyayumo lyabile oripa, nalina lya whenga lilyabile ruth, batami kwo hotali banimiaka ‘’ kumi ‘’⁵Bokapo ombotima hilo nina kileoniba wale , nakuneka Naomi bila nalome wa bilabana bake abhile balo.⁶Hapo Naomi gaamuile boka moabu pamope na kabanabe no buya yuda kwanyo atiyo wa mkowawa moabu panga Yahweh asaidie bandu bake kwa maitaji naapei chakulya. ⁷Nyo ayeipandu pababile balwoba nakina yumbowe banabake balwo la bhileba, batielya no buya panama wayuda.⁸Naomi abakie kuna nyumbowe banabake ‘’ muyende mubuye’’ kila yumo wenu abe munyumba yama babake. ⁹Nnungu alayewe majuuinu, kati mwamulaitekwa bio babawile na kwangu nnungu abajalie mwenga patakipomo lyo kila yumo wimu abe munyumba mbeguinge hebokapo atikwabosu. ¹⁰Naba whobwielilobe lyake no Leila batikumwkia ‘’lili’’tupalabuya! Pamope na wenga kwa bandu bako.¹¹Ila Naomi atabaya , ruth’’ mwanawango ! kwa mwanja hamani muyendema nenga ? kwani bado nibile na bana mundumbo yango ili lelo baike pangakinachengobinu. ¹²Ruth mwanawango muyenda mimi pangoinu mwabene kwa mwanja nenga nanzee baa na nalwome kati mwananibaite , nilobelwa nipate nnalwome kilo seno, tumpweleko papa bana analome , kwa nyo mwawesa kwalyenda mpaka bakhole? ‘ ¹³Mupalalenda na mukhondali na mbhyambho ? nyongoli mwanawango inda kuniudhunisha muno, kuliko mwamu uzunika mwe kwa nyo luboko kwa Yahweh utawalike kunyume na nenga;;.¹⁴Apo kunayubowe banabake batibenda nolela kae, oripa anagite kw a kumbusu, ila rutake..¹⁵Naomi atibaya, ‘’upliikani nyino abuyangine kwa bandu bake na kwa inyagoyake.¹⁶Ila ruth atibaya ‘’ akanaunileke mboke kutalu nawe kwamwanja kwayenda , nilwayenda, potama , mbalatama , mbala tama, bandu bako balwa panga bandu bango na nnungu wako aba nnungu wango.¹⁷Pandu powalya mwawalya hapo, nosilikwa , Yahweh anisaidia na has muno , mwanakibile kibile kilebe kitutenganishali isipokuwa kwho.¹⁸Naomi pamweni panaga ruth amuite yendonakwe hagai taukana nakwe.¹⁹Kwa nyoboti ambwle atisapili paka bakimjini bethelehemu kwango pabaikite betherehemu , nema wotii watikwa pulaikya, alwawa batibaya , hayu Naomi?²⁰Ila atikwabaki kanamunikeme Naomi munikeme machngu, kwa mwanja mwene nnungu ambangi makowe gana mabamuno.²¹Nayei watinitwelile llayoweh atikunikeleboya kayawakati ntupo bote kwa mwanja kele mungema Naomi, wakati kamubona yehwah atiniukumu panga mwene nnungu ambeitabu.²²Kwa nyo Naomi na ruth mmoabu, nyumbowe mwanawake babute nnema wa moabu . babuyangine betherehemu mwanzo wa yakulya ya shairi.

Chapter 2

¹Bai elimaleki nchengowe Naomi , abilenanongowe akamelwa boazi, wabile tajili, na mundu whatangani wkwe.²Ruth mmoabu, amakie Naomi unilenda nikakusanye mabaki ga chakula mun’guda . nilwa kumkenga wowoti amabaya whambea luusa paminyu yake nyo Naomi amakie, yenda , mwanawangu’’³Ruth aye unamungunda kono kabapala nchugho babauna . nokumkumbe yelo eneo la ngunda yabile mali ya boazi , whabile na wabelekwani na elimeleki.⁴Baki boazi atiicha boka behelehemu na kwabakia baba una, Yahweh abe na mwengo,’’ batikunyangwa, Yahweh akubaliki.⁵Bai boazi atikumakia ntumwa wake whayemelekea babauna. Buli ngwanA hayu mwenja wangu?⁶Ntumwa whayemeleka una atyangwa nobaya, hayho loiti mmoabu whabuyangine Naomi bokannema wa moabu.⁷Atekumakialliwe unibakie niune na kongwa mabaki gababauna kwango ateicha no yendelya unaboka kindai mpaka nambianbeno, ila atipumolya pachini munyumba.⁸Bakapo boazi amakie ruth, undanipekanyha, wango ? kanauyendeana mun’gunda wenge kana uboke murinda wango wangale wigale pano. Mabitigango gakasi.⁹Galolekeyetu minyogako mungunda ambamo analwame achembe ufate nchungu ya alwawa bhinge bule naezekieli analome ahabakukukushwa mwanwimbweni nyota, uweza yenda nywa macheimuu kibiga chabatwelie analome.¹⁰Ngapa pigamagoti nunge ya boazi na ntwehe wake kuywa pae nokumakia ‘’’ mwanja nama ni nipatikeli lusa pamnya yako, hata unijalili nenga nageni.¹¹Boazi nganyangwa na kumakia , niyomwile bakulwa goti gagapagite mboka nchegogo waha, walekite tatebako, mabako, nannema woho belekwele kunkengama hanyanibo no icha kwa bandu bangali kwa tanga.¹²Yahweh akulepe kwa yendo yako,yehweh akulepe kwa ganambone , nnungu wa Israeli ambae pae yamapapayo gake apatike pobutukyo.¹³Ruth gabaya, ‘’ nipate lusa paminyo gako, ngwana wa ngwiu,kwa mwanja utikunitetebeheya na ulengei wema kwangu nanga sio nantumwa wako nnaihomeli?¹⁴Wakati wa chakulya boazi amakie ruth, usepano, ulye baadhi ya mikati na usuye kipand a mudivai ‘’ atami pamwega ya babauna na baoazi atikumpea kiasi chayakulya yaikalangialwe ruth atilya mpakalanika na kweleka.¹⁵Pakakatwike yenda una, boazi alazimishe achembe bake atibaya, muneke, aune atamuyeyo, nakana mumakie lyolyote libaya.¹⁶Nanyo muneki boazi ya ngakama mucnchigo wake na muleke ui aune ngakamaa.¹⁷Kwango atiuna mpaka kitamwinyo bokapo atenganishe chakulya ahakapi ambage gaunike nayo yakulya yabile kati efa jimo ya shairi.;¹⁸At ipotwa no yenda munema, ngapo anyanibe akiona chelo chakunike ruth kae abaleti anayanibe yakulya yaikalangile yaigie mu mkungu wake.¹⁹Anyanibe batikumikia ‘’ kwaku kwounike leno? Wa yei pange kwako kasi abalikwe munduu wha kusaidie hapo ruth amakie nkiwe kuhusu mundu whamilikile ngu’nda alyaliban’gae kasi ni boazi!.²⁰Naomi amakie ruth , ‘’ abarikwe na Yahweh, amabae aboiteli uamifu wake kwababale koto na babile Naomi atikumakia hayo mundu ni nongo wha hegelile na twanga, na nongowetu whatukombwa!!.²¹Ruth mmoabu amakie, ni kweli,anibakie, pamope na achembe bango analliome mpaka pabalwayo mwa una !! . ²²Naomi amakie ruth nyumbo we mwana ke nnalime, ninoga mwanawango ukihole uyende pamope na mabiti gake ba kasi ililelo wakana pata madhala gogoti mun’unda wowoti.²³kwanyo atami pamope na apangakasi alwawa uiaune mpaka misho wa yakulya ya shayiri na yakulya ya ngano. Na atamaga na anyanibe.

Chapter 3

¹Naomi mkiwa atikumaki, mwanango,, inilasimu kukupalya wenga sehemu yohopumolya, ili ikowe yako iyende kinaoga?²Nawhembe boazi mundu amabae whakoli pamope na mabiti gake ga kasi whembe nnongowetuli ulole kitamwinyo yheno apalakungunda shachi musumeti yakupulia.³Kwanyo uwhoge upakale mauta uwale ngo’mbo yako inanoga na utuke uyunda musakafu ya kupulia uakana utanganikwe kwa mundu yhuno mpaka pa yomwa lyana nywaa.⁴Uakikishe panga pagonja pae, wakhombuki pagonja kwango baadae wayende kwake, ukaumukwe magholoho gake, na uganje poo. Bokapo apalakukubakia gopanga.⁵Ruth amakie Naomi, ‘’ nilwapanga kilakilebe chobaya⁶Ateuluka no yenda usakapu ya kupula , akegima maelekeso gapeilwa na anyanibe beke. ⁷Boazi panyomwilelya no nywala mwoyo wake wabile na pulaha, ayeigonja pae mwisoni mwa eneo lo bhikya yakulya apole ruth ayei mbolembole , agaumukwi magolho ga boazi, no gonja pae yake.⁸Payaikite sanane ya kilo boazi atengondoka ntigalambuka , wakati yobo ntwewa agonjikee paman’galo gake.⁹Amakie, wenga wangui ? gayangwa , nenga na ruth , namtumwa wako nwaw, uniyubike suka yako nenga namtumwa wako nwawa, kwa mwanja we ngaha wanongo wa papipi.¹⁰Boazi amakie mwanawango Yahweh akubaliki ulaite mema ku mwishoni kuliko kumwanjo, kwanyo uyeili kwa analome anchepe, abetajili au nkeba.¹¹Tumbwele wamwawango kanauyugope, mbala kupanga goti gopalabaya , kwango nema wa bandu bango bote batangite panga wenga wa mwema undapalikwa.¹²Nikwe panga nenga na nnongo wa kalibu. Hata nyoabile nnongo wa kalibu nne. ¹³Uwigale pano kuoseno, na kindae , jukumu lake laha kinolongo ila mwana apangali jukumu la kinolongo kwako, ngapole, nenga napanga, kati Yahweh mwaishii ugonje mpaka kindae.¹⁴Kwanyo ruth agonjiki pamagolu ga boazi mpaka kindae ila ayumwike mapema kabla ya wowote ana mtamundu wenge ‘ kwa ayomwile kumakia kana itanga nyikwe nnawa atiicha musakafu yakupulia’’. ¹⁵Alafu boazi amakia weta mtandio wako naukamuli e’’ papagite nyoo’’ atilengo ‘’ na kuntwika ruth bokpa baoazi ayei panama.¹⁶Ruth pabuyangine kwa anyanibe atekumakia ‘’ upangi tebui mwawawango ? hapo ruth atikumakia makewe goti gapangilwe na mundu yuho. ¹⁷Atakumakia ‘’ Haye ipemo sita ya shairi ni nyongomwambeile whembe , kwa mwanja atebaya ‘’ kanauyende maboko gabule kwa nkigo. ¹⁸Alafu Naomi atabaya , uwigale pano , mwanawanguu mpaka powatanga gagaba kwa mwanja boazi apumolyali mpaka payomwa makowe haga leno.

Chapter 4

¹Nga boazi ayei panyango wa betherehemu no tama payhmula mwipitu aichile nnogo wa kalibu ambaye boazi whonongelile boazi atekumakia, mbwiga lyango, wiche hano na utama bokapo mundu who ateicha no tama.²Ngaa boazi akusinyi viongosi komi bannema no baya ‘’ mutama pano, nyoo mutamanga.³Boazi amakie yulo ninongo wa kalibu , Naomi whbuyangine boka munnema wa moabu , apemea kipande cha bwie ambae yabile ambiae kakabitu elimeleki.⁴Nawasike kukubakia ‘’ upime nnongebaha babatani pano. Na nnunge ya viongozi bandu bango mwana upandile kwikompwa wiko mbwe ila mwaupalali kwikombwa , unibakie ili nitange kwanyo , ntupo whiengi wa kukombwa isipokuwa wenga na nenga na nuna wako ‘’ nga hapole mundu whenge abaya malakulikomboa.⁵Bokapo boazi atebaya, lelo lisoba lyopalapema nunda boka maboko ga Naomi , upalikwahe kuntola ruth mmoabu, mjane wa mwana wa elimeleki wake hapo gabe. ⁶Yutho nnongo wa kalibu atibay nenga, niwesali kulikomboa kwayali yako wamwene kwa mwanja nenga niwesali.⁷ Hae yabile tabia ya samani ya Israeli usu no kombwa no yangangana gananoga sibitisha. Makowe haga goti. Mundu yho aulike chake no kumpe ya jirani yake, aghe yabile ni namna yohopanga yake tyana nasheria muisraeli. ⁸Kwanyo haya nnongo wa katibu amakia boazi wipehemi wa mwene ‘’ boka alike kilatu chake.⁹Lelo boazi amakia viongozi na bandu bote ‘’ mwenga mwamashaidi panga nipemite kila chabile cha elimeleki na kuachakibile cha kileoni na muloni mnoboka mumaboko gaha Naomi.¹⁰Zaidi gahagoti kusu ruth mmoabu , nyumbowe mahloni mumpeile lusa kwa panga nyumbowe , ui endesa lina na ulisi wa maremu , kwango linalyake kanaliobe kati ya alongobe niyango wa bandubake mwenga mwamashaidi lheno’’.¹¹Bandu boti na viongozi babile panango gababaya twe twa kimashaidi yaweh ampange nnwawa yhoho ambae whaisile panyumba yako kati raheli na leya ambae abeleba baisengite nyumba ya Israeli, no ubalikiwe mueriata no baha mashuhuli katika betherehemu. ¹²Na nyumba yako kati nyumba ya peers ambae tamari ampapile yuda , phetya uzao ambao yaweh apalakupea pamope na biti yoho.¹³Kwango boazi antweti ruth no panga nyumbowe boazi atigaja nakwe , na yaweh atikunusu pata nndumbo na papa mwana nnalhome.¹⁴Nnunuwa aghu atekumikia Naomi ‘’ yaweh ubalikiwe, ambae unanilikali bila nnongo wa kalibu , yani mwana yuho lina lyake na libe maalupa mu Israeli. ¹⁵Naabe kwako mrutubishaji wa maisha na mwene riziki pozee wako, kwa mwanja mwana wako mkigo, ambae andakupenda, ambae ni bora kwako kuliko kwabana analwona saba, bapapite.¹⁶Bokapo Naomi antweti mwana , angonjike pakyuba chake , na kumudumia.¹⁷Namajila ba yholo nnwawa , bampeile bateba ya’’ mwana abelekwile kwa Naomi baantinike obedi ambae aisipanga tatebake jese, ambae aisile panga tatebake daudi.¹⁸Hache kipanga kizazi cha peresi peres ampapiten hezron.¹⁹Herzoni ampapite ram ram ampapite aminadabu ²⁰Aminadabu ampapite nashon, nashon ampapite salmon.²¹Salmon ampapite boazi ampapite obed,²²Obedi ampapite jesse, na jesse ampapite daudi.

1 Samuel

Chapter 1

¹Pabile na mundu yumo wa Rama Msufi, wa kilambo cha itombe itombe ye Efraimu; lina lyake akemilwe Elikana mwana Yerohamu mwana Elihu mwana wa Tobu mwana wa Sufu, Mwefraimu. ²Mundu yoho akobike alwawa abele, lina la mnwawa wa kwanza akemilwe Hana, na yolo wanaibele akemilwe Penina, Penina apapile bana, lakini Hana hapapitelii.³Kila mwaka mundu yoho atiboka mjini yenda abudu na piya sadaka kwa NGWANA wa majeshi hakwo Shilo. Bana abele ba Eli, Hofni na Finehasi, makuhani wa NGWANA babile hakwo Shilo. ⁴KIla mwaka yamu ya Elikana ya piya saduka palikite, abile kila lichoba ende kampe sehemu ya nyama Penina nyumbowe, bana bake boti alalome na alwawa.⁵Lakini kwa bagana Hana apelwa mala ibele yaidi, kwa sababu atikumpenda Hana, ingawa nyo NGWANA atikulitaba litumbo yake. ⁶Hasimu wake apendile kuchokocha muno lenga akasilike, kwa sababu NGWANA ati kulitaba litumbo lyake.⁷Nganyo kila mwaka, pabayenda katika nyumba NGWANA pamope na familiya yake, hasimu wake atizidi kumchokocha, saa yoti abile mundu wa lela na kotoka liyo kilebe chochoti. ⁸Elikana mchengowe kila wakati atikumlokiya, ''Hana, chakulya? Huuchanika namani ku moyo wako? Nenga wasamani lii kalika bana komi?⁹Muda wengi, sabayomwa liya na nywaa hakwa Shilo, Hana atikatuka, wakati woho Eli, kuhani atamile ku nani ya kiteo chake kumnywengo linga nyumba ya NGWANA. ¹⁰Hana atwelile na ucungu muno, atikumloba NGWANA na lela muno.¹¹Abekite nadhili na buya, ''NGWANA wa majeshi kama walinga liteso la mjakazi wako na kumkomboka, na kunilibaliya lii mjakazi wako, na kumpea mjakazi wako mwana mndame, nalwakumpiya mwana hayo kwa NGWANA machoba goti gamaisha gake, n kwembe cha petalii ku nani mtwe wake kamwe.''¹²Hana atiyendele loba mbele ya NGWANA, Eli atilinga mkano wake. ¹³Hana atilongela kumoyo wake. Mikano yake yatilendema, lakini lilobe la yewanike lii. Nyoo Eli abayago atilobiya. ¹⁴Eli atikumbakiya, ''Wapanga wa mlevi mpaka pakubawi. Ubeke kwana mnipa wembe wako.''¹⁵Hana tatiyanga, ''Nyoo lii ngwana wango, ne nga na mmwawa mwene roho ya huzuni. Ninywile li wembe wa kinyanji chochoti cha obiya, bali nabile kaniubeka moyo wango mnonge ya NGWANA .'' ¹⁶Kana umtoli, mjakazi wako mwawa duni; nende longela bokana na minya na sikitika kwango.''¹⁷Boka hapo Eli atikumyangwa na baya, ''Upende kwa amani; na mnongo wa Israeli akupe kila cha umlobite.'' ¹⁸Hana atibaya, ''Na mjakazi wako apate kuusa kuminyo yako.'' Boka hapo mmwawa hayo akuyenda zake na liya chakuliya na huuzunike lii kae.¹⁹Buyumwike kiinde na mapema bayei na kumlumba NGWANA, na baadae batibuyangana na kachabe Rama. Elikana atigonja na nyumba we Hana na NGWANA atikumkombokiya. ²⁰Baada ya muda fulani, Hana apofwile ndumbo na papa mwana mnalome. Amtinikie lina lyake Samweli, abaite, ''Kwa sababu yya hayo natikumloba kwa NGWANA.''²¹Mara yenye, Elikana na nyumba yake, batioboka yenda kumtolea NGWANA sadaka ya mwaka na naboya nadhili yake. ²²Lakini Hana ayeri lii hakwo; ahaomite kumbakiya mchengo we, ''Nyenda lii kwoo mpaka mwana namlekeye libele; nganalakumleta, lenga ayende mnonge ya ngwana na yema akwo milele.'' ²³Mchengo we Hana, Elikana, atikumbakiya, ''Fanya galo yaupendezilwe nayo. Na ulende mpaka wamlekeye libele; Ngwana awecha kichache thibitisha kikowe chake.'' Hivyo yolo mnwawa atigala kamyongea mwana wake mpaka palekite libele.²⁴Palekite libele atikumpotwa, atolile pamope na ngombe dume wa miaka itatu, bwembe huika kilo kilakini na chupa ya mvinyo, na peleka kunyumba ya Ngwana huko Shilo. ²⁵Na mwana abile balo mchini. Batikumchinja yolo Ngombe na kumkabizi mwana kwa Eli.²⁶Atibaya, ''Ee Ngwana wango! Kati mwautami, nenga ngayolo mnwawa nayemite pana papipi nawenga kanimloba NGWANA. ²⁷Na lobite kwa ajili ya mwana hayo na NGWANA atiniyangwa ombi lango nalindua lango yanimlobite. ²⁸Nanenga nimpeite NGWANA hakwo maisha gake goti, nimpeile NGWANA.'' Ngahapo Elikana na familia yake batikamlumba NGWANA hakwo Shilo.

Chapter 2

¹Hana atiloba na baya, ''Moyo wanga umlumba ka NGWANA. Kingombe chango kitengeno kwe kati ya maadui bango, kwakua nitipulaika na wokovu waka.²Ndopo ya bile mtakatifu kati NGWANA, kwakua ndopo yenge zidi yako; ndapo mwamba kati mnongo witu.³Kanamuipune muno kwa kiburi; mikano inu kana ipia majivuno. Kwa kua NGWANA ni mnongo wa maarifa; yembe ulenge matendo kwa mizani. ⁴Mbinde za mashujaa zitekwanike, bali balo babakobala hujiwalika ngupu kati mshipi.⁵Balo bababile na shibe ya tosha banda kulikodisha lenga bapate chakula; balile bababile na njala ndipo njala kae. Hata yolo ya bile ngumba abile na bana saba, yolo yabile na bana banambone atinyongonyea.⁶NGWANA udulago na yoya. Huuluya kuzimu nahoboya kae kunani. ⁷NGWANA umpanga mkate, na yembe ngau mpea mundu ateji yemba huuluka na ubaya.⁸Yembe umuoboya kunani tukala toka ku kulivumbi: Hubakakatuyo haitaji boka pa kitatuli, na kubatamika pamope na hakolo na kubatikisha kiteo chake cha enzi cha utukufu. Kwa kua iyemo ya dunia niye NGWANA na atikuutamika ulimwengu kunani yake.⁹Yembe alendela machanjo ya bandu bake aamibifu, bali achafu batamilikwa mulubendo, kwa maana ndopo ya shida kwa ngupu zake.¹⁰Balo babankana NGWANA bapuwalilwa ipande ipaande; abakombwa njeli boka kunani. NGWANA ya hapiya hukumu miisho ya dunia; ampea ngupu mfalme wake na kuikakatuya mbembe ya mjeliwa mauta ywake.''¹¹Ndipo Elikana atiyenda Rama, kunyumba yake. Na yolo mwana atikumtumikia NGWANA paminya ya Eli, kuhani,¹²Ngabai bana ba Eli babile akotofi, habo bamweshimu lii NGWANA. ¹³Mila ya mkuhani na bandu yabile endapo mundu yeyeti apiga sadaka, mtumishi wa kuhani apalikwaicha na uma wamino gatatu mumaboko gake, nyama ya itelikwe. ¹⁴Ngayembe apalikwa jea uma mulisufulia; amo mulibilika ama kilebe ama kiteleko; nyama yoti yaipalwakakatulilwa na uma woho holekwa na kuhani miwene. Nganyo chabapangite hakwa Shilo kwa Waisraeli boti bbayii hakwo.¹⁵Kae, kabla ya tiniyo mauta, mpangazi wa kuhani hatiisha na kumbakiya ya pite sadaka, ''Tenga nyama ya yocha kwaajili ya kuhani; kwa sababu hayeketra, lii ya lllllteleka boka kwako, bali mbenge bai.'' ¹⁶Ikiwa mundu alwakambakia, ''Baleka mauto kwanza na kisha boka hapo utole kiasi cha ukipalo.'' Ngapabaya, ''Nyoo lii, unipei nambeambe no; mete nyolii natola kwa ngupu.'' ¹⁷Dhambi ya haenjo bana yabile mbaya muno mnonge ya NGWANA, kwa maana batichalawa sadaka ya NGWANA.¹⁸Lakini Samweli atikumtumikia NGWANA boka pabile mchini na wala ngobo ya naivera ya kitani. ¹⁹Kila mwaka maabake atikumtengenezi nganju njini na kumleta, pindi pabaichile na mchengo wee piya sadaka ya kila mwaka.²⁰Eli atikuwabariki Elikana na nyumbowe na baya, ''NGWANA akupei bana zaidi kwa mnwawa yono kwa sababu ya ahadi yake yaipile kwa NGWANA.'' Baadaye batibu ya ngana kachebe. ²¹NGWANA atikuyangania kae Hana apotwile kae ndumbo yenge. Apapite bana atatu analome na alwawa ubile. Muda wowo mwana Samweli atikola na baa mnonge ya NGWANA.²²Ngabai Eli abile mpendo muno, na atikugayowa yoti yabapange bana bake kwa Waisraeli boti, na jinsi mwabatangile na mnwawa yapangae kazi katika myango wa hema ya kolynia. ²³Atikuwabakia, ''Mwanja kele mupanga makowe goo? Kwa maana mndakugayowa makowe ganu maovi boka kwa bandu bao boti.'' ²⁴Nyilii, bana bangu, maana yeno yaniyowa si taarifa njema, mundakuwakoseya bandu ha NGWANA.²⁵''Moite mundu yumo yalwakumkosea mnyine, mnongo alakumpea hazubu; lakini mundu yamkosea NGWANA, nyai yapali kumtetea mundu yoo?'' Lakini baiyowine lii lilobe la tale babe, sababu NGWANA atinui kubabulaga. ²⁶Yolo mwana Samweli atiyongezeka umti, na pata kibali kwa NGWANA na kwa bandu pia.²⁷Kisha mundu wa mnongo atikunyendeleya Eli na kumbarikia, ''NGWANA abaya, 'Nailaite lii mwene kwa nyumba ya tate bako, pababile Misri utumwani kunyumba ya Farao? ²⁸Nenga natukumchawa boka makabila yoti ya Israeli apange kubani wango, haoboke madhabahuni pango, na fukiza uvumba, na wala nganju ya naivela mmnongo yango. Natikubapea nyumba ya tale bako sadaka zoti za baa ba Israeli yaipiilwe kwa moto.²⁹Mwanja kele, undachalawa dhabihu, yengo na sadaka yaiipala mahali pnitama? Mwanja namani ubapea eshima bana bako kuliko nenga, kwakuinenepesha mwabene kwa goloka, kwa kila sadaka ya bandu bango ba Israeli?' ³⁰Maana NGWANA, Mnongo wa Israeli, abaya, naitihaidi kwamba nyumba yako, na mchango wa tate bako, ipalikwa yenda mmnonge yangu milele, 'Lakini NGWANA abaya, 'Makowe ga nyoo kamo, maana alwakubaeshimu babani pea heshima, lakini babanichalawa na nenga nibapea lii thamani.³¹Lola, lisoba lindsicha panipalabioya ngupu yako na ngupu ya nyumba ya tate bako, lenga kana habea mundu mpendo katika nyumba yako. ³²Nawenga walilola haingiko katika makao yango. Ingawa Israeli yapeilwa jambo jema, harua lii mundu yeyoti mpendo katika nyumba yako. ³³Yeyoti kati inu yanimbaile lii baka madhabahuni pango, nasababisha minyo ginu gatomboke, na yasababisha huzuni kati maisha ginu. Alalomu boti bababekwile katika familia yako bwawa.³⁴Haye ngayapanga dalili kwako ya baichilia bana bako alalome abele, mnani ya Hofni na Finehasi: Boti abele bawa lisobalimo. ³⁵Manenga nalwakumkatuya kunani kuhani wango mwaminifu apanga kile chakibile moyoni mwango na nafisini, mwango. Nane ngu nachengu nyumba madhubuti; nayembe ayenda mnonge ya mfalme wango mbalikiwa daima.³⁶KIla yumo yabile mumchengo wako alwaichana sujudu mnonge ya mundu wango, kaloba kipande cha mbanje na mkate umo, nayembe abaya, ''Tahadhali unipei kazi katika moja ya nafasi za kuhani lengo napate liya kipande cha mkate.''''

Chapter 3

¹Yolo mwana Samweli atikumtamikia NGWANA akiongozwa na Eli. Neno la NGWANA lapatikine lii kwa winge masoba hago; gabile lii maono ya mara kwa mara ya kinabii. ²Wakati wao, ngupu ya minyo ga Eli gabile kagafitia kiasi cha wechalii bona wicho, na atigonjo pa kindanda chake. ³Yelo taa ya NGWANA balo yabile kaiyaka, na Samweli abile kaagonja katika nyumba ya NGWANA, palibile lisanduku la Mnongo. ⁴NGWANA atikumkema Samweli nayembe atiye keta, ''Mibile pano''⁵Samweli atikunyendelia Eli na baya, ''Nibile pano, sababu utikunikema,''Eli atibaya, ''Nikukemete lii; kangonje kae.'' Samweli ngapabuyangine ngonje. ⁶NGWANA atikumkema kae, ''Samweli.'' Samweli atiyumuka kae na yenda kwa Eli na baya, ''Uibile pana, sababu utinikema, ''Eli atiyanga, ''Nikukemiteli mwanawango; kahonge kae.''⁷Basi Samweli balo abile ndopo uzoefu kuhusu Ngwana, wala hwai lii pata ujumbe wowote boka kwa Ngwana kaumukuliwa kwake. ⁸NGWANA atikumkemu kake Samweli kwa mataya naitatu. Samweli atikakatuka kae na yenda kwa Eli na baya, ''Nibile pano, sababu utinikema, ''Ngepo Eli atitanga kwamba NGWANA atikumkema kijana.⁹Kisha Eli atikumbukia Samweli, ''Uyende ukagonje kae meile akwakukema kae lisharti ubaye, ''Baya, NGWANA, maana mtumwa wako nindapekania.'' Hivyo Samweli ayei gonja mahali pake kae.¹⁰NGWANA aticha na yema; atikema kae nyanyalo kati mwanzo, ''Samweli, Samweli.'' Ndipo Samweli atibaya, ''LOngela kwa sababu mtumwa wako andapekania.'' ¹¹NGWANA atilongela na Samweli, ''Lola, Mibile tayari pange kikowe katika Israeli ambalo machikilo ya kila yumo yapalayowa hangondoka.¹²Lisoba lyo natimiza kila kilebe cha nikibaite dhidi ya Eli kuhusu nyumba yake, boka mwanzo hadi mwisho. ¹³Natikumbakia kwamba nibile tayari kwahukumu nyumba yake mara kwa ile dhambi yaitangite. Kwa jimo sababu bana bake baikuiletea laana kunani yabe bene na wabachibile lii. ¹⁴Hayo nga sababu yanilapile kwa nyumba ya Eli, kwamba dhambi za nyumba yake haichamia lii kwa dhabihu au kwa sadaka katu.''¹⁵Samweli atigonja mpaka kiindae; baadaye atigogwa mnyango ya NGWANA. Lakini Samweli atiyogopa kumbakia Eli kuhusu maono hago. ¹⁶Kisha Eli atikumkema Samweli na baya, ''Samweli, mwanawango.'' Samweli atibaya, ''Nibile pano.''¹⁷Atikamlokia, ''Ni kikowe gani chakubakiye? Tafadhali kana uniiye kikowe choo. Mnongo akutendi nyo na akuyengeye, meite waniia kilebe chochoti, kati yailebe yoti ya longei na wenga.'' ¹⁸Samweli atikumwelekeza kila kilebe; haitelii kikowe chochoti. Eli atibaya, ''Ni NGWANA. na apange lalibonekine jema kachake.''¹⁹²⁰Samweli atikola, na NGWANA abile pamope naye mbe na alekite lii timiza kila likowe lyake lya unabii. Israeli yoti boka Dani hadi Beershaba batitanga kwamba Samweli atiteuliwa panga nabii wa NGWANA. ²¹Naye NGWANA atibonekana kae hakwo Shilo, maana atikuilaya mwene kwa Samweli huko Shilo kwa likawe lwake.

Chapter 4

¹Neno la Samweli latikuwaikiya Israeli boti. Ngabai Israeli bati boka kombwana dhidi ya Wafilisti. Nabo babekite kambi hapo Ebenezeri, na Wafilisti babekite kambi yabe hakwo Afeki. ²Nabo Afilisti batikwanda kwa ajili ya ngondo dhidi ya Waisraeli. Ngondo payapambike moto, Israeli yashindilwe na Wafilisti, batikubabulaka bandu bapate elfu mcheche kwenye lubanjwa lwa ngondo.³Bandu pabaichile kambini, apendo ba Israeli babaite, mwanja kele NGWANA atitushindwa mnonge ya Wafilisti? Hebu tulilete pano lisanduku la ushuhuda wa NGWANA boka Shilo, lengu kwamba litame pano pamope na twee, lenga twapange salama boka na ngupu ya maadui itu.'' ⁴Ngoo batikubatuma bandu hakwo Shilo; boka hakwa baptwile lisandukula NGWANA majeshi, yatama kunani ya makerubi. Hofni na Finehasi, bana abele ba Eli, babile pamope na lile lisanduku la ushuhuda wa Mnongo.⁵Sanduku la ushuhuda la NGWANA palikite kambini, bandu bati ba Israeli bakombwite mnete, na kilambo yati yaworika. ⁶Wafilisti pabayowine maloba ya mnete, batibaya, ''Lilobe leno la mnete katika kambi ya Waebrenia imaanisha namani?'' Baadaye bakinge lisanduku la NGWANA liikite kambi.⁷Wafilisti batiyegopa muno, ''Mnongo atijingia kambini.'' Batibaya, ''Ile witu! Kikowe katiche kiwilii bonekana katiitu! ⁸Ole witu! Nyai yapalotulinda dhidi ya ngupu ya Mnongo mwene uwezo? Hayo nga Mnongo aliyewashambulia Wamisri kwa aina tofauti za mapigo ganambone jangwani. ⁹Mwenga Wafilisti, mupange hodari, na panga kinalone, meite nyolii mwapanga atumwa wa Waebrania, kati mwababile atumwa itu. Mupange kiume, na mukombwane nate nabo.''¹⁰Wafilisti batikombwana na Waisraeli bashindilwe. Kila mundu atibutukia kachake, na mauaji ya bile makoro muno; maana askari ba Israeli elfu thalathini babayenda kwamagolo kungondo, batombwike. ¹¹Lelo lisanduku la Mnongo latitolekwa na bana ba Eli, Hofni na Finehasi batibulagilwa.¹²Mundu yumo wa Benjamini atibubanja lwa ngondo naicha Shilo lichoba lelelo. Aikite na magobo gake getipopwanika na makando muntwe wake. ¹³Paitike, Eli abile atitama pakiteo pake karibu na ndela kalola kwa sababu moyo wake walendime kwa ajili la lisanduku la Mnongo. Mundu yolo pajingile mjini na piya taarifa, miji wati walelite.¹⁴Eli payowine ndoti ya kilelo, atibaya, ''Kilelo cha kina maana gani?'' Kwa haraka mundu yolo haichile na kumwelekeza Eli. ¹⁵Bai Eli abile na umri wa miaka tisini na nane; minyo gage gatitoloka, na hawelitelii bana.¹⁶Yolo mundu atikumbukia Eli, ''Wenga ngani cholondwike boka kungondo. Nitorolwike boka kungondo leno.'' Eli atibaya, ''Makowe gayei buli mwana wango?'' ¹⁷Yolo mundu yaletile habali yero atiyongwana baga, Israeli batikubabutuka Afilisti. Koe bandu bana mbone batiwaa. Bana bako, Hofni na Finehasi, bawile, na lisanduku la Mnongo litoliwikwe.''¹⁸Pabaite lisanduku la Mnongo, Eli atitomboka chali boka pa kileo chake kalibu na mnyango. Natekwani kwa ingo yake, na watawa, kwa sababu abile mpendo kae atitopiya. Nayembe abile mwamuzi wa Israeli kwa miaka arobaini.¹⁹Ngabai mkwanowe, na nyumbowe Finehasi, abile mjamzito haina kalibu nakomboka papatike habari ya kwamba lisanduku la Mnongo litekwile nyata na kwamba tate bake mkwamba na mchengo wake hawile, ati chuma pae na komboka, lakini utungu wake wazidile na kumchumbwa muno. ²⁰Pabile kalibu na wela, alwawa babile kabamu udumia baite, ''Kana uyogope, upapite mwana mnalome.'' Lakini hawayengilii anaa azingitelii kabakilwe.²¹Atinike mwana lina la ikabodi, baya, ''Utukufu utiboka Israeli!'' Kwa sababu lisanduku la Mnongo kitilekwa, na kwa sababu ya kiwa cha tale mkwe na mchengo wake. ²²Na atibaya, ''Utukufu utiboka boka Israeli, kwa sababu ya lisanduku lya Nnongo lilijibilwa.''

Chapter 5

¹Nga bai Afilisti batikulitola lisanduku la Mnongo, batikulileta boka Ebenezeri hadi Ashdodi. ²Wafilisti batikulitola lisanduku la Mnongo, balipelike kunyumba ya Dagoni, na kulitamika mbwega ya Dagoni. ³Bandu ba Ashdodi pabayumwike lisoba la naibele, lola, Dagoni latombwike pae kifudifudi Mnonge ya lisanduku la NGWANA. Ngapabaitolite Dagoni na kuiyemeka kae katika sehemu yake.⁴Lakini pabumwike mapema malao yake, lola, pagoni atitomboka pae kitaditao mnonge ya NGWANA. Mtwe wake naheni n bitanga vyake ibele vyati katika na gongo panyango. Yega ya Dagoni ngachaigile. ⁵Na haye nga sababu, makuhani ba Dagoni na yeyoti yajingiyage nkati ya nyumba ya Dagoni, hata leno bawechalii lebanda mnyango wa Dagoni katika AShdodi.⁶LUboko lwa NGWANA lwatebile mnani ya bandu ha Ashdodi atikubabulaga na kubutesa kwa liongoopote, Ashdodi na wilaga yake kwa pamope. ⁷Bandu ba Ashdodi pabatangite chakiyendelea, babaite, lisanduku la Mnongo wa Israeli kunani tame kachitu, kwa sababu luboko lwake lwana mtopya mnani ita na mnani ya Mnongo witu Dagoni.''⁸Ngabai batikubalagia bandu babakusanye, pamope longozi boti ba Afilisti; na kuwabakia, ''Tunge na mani na lisanduku la Mnongo wa Israeli?'' Batiyangwa,''Lisanduku la Mnongo wa Israeli litolekwe na pelekwa Gathi.'' ⁹Lakini baada ya kulipeleka akwo, luboko lwa NGWANA lwaichile mnani yo mji woo, yasababisha machafuko makoro. Atikubatesa bandu ba mji woo, hakolo kwa achini; na maongopote yapitage inani yaenga yabe.¹⁰Ngabai, batikulipeleka lisanduku la Mnongo hadi Ekroni. Lakini mata tu lisanduku la Mnongo palijingile Ekroni, bandu ba Ekroni bakombwite ndoti na naya, ''Batituleliya lisanduku la Mnongo Waisraelikutubulaga twee na bandu bete.''¹¹Ngabai lalaite bandu bakusanyike iongozi boti ba Wafilisti, na kubabakiya, ''Mulipelekange kwanamnipa lisanduku la Mnongo wa Israeli, na muliketeboye katika makao gake, lenga kalataba lage twenga na bandu bitu.'' kwa maono kwabile na hofu ya yogopa katika mijini mwoti; luboko lwa Mnongo lwabile lwanamtopi ya mno hakwo. ¹²Bandu babawile lii bateswile na maongopote, na kilelo cha mji cha ubwike mpaka kunani.

Chapter 6

¹Ngabai lisanduku la NGWANA latemite pa kilambo cha Wafilisti kwa mie saba. ²Nga Wafilisti batikubakema makuhani na aganga; na kubabakiya, ''Tulipange lisanduku la NGWANA? Mutabakiange jinsi yakulibuyangania lisanduku katika kilambo chake.''³Makuhani na aganga batibayo, ''Meite mwalibuyangania lisanduku la Mnongo kwa Israeli, kana mulipeleke bila zawadi; kwa namna yoyoti ile mupelekange sadaka ya hatia. Ngo hapo lelo mwapona na tanga mwanja kele luboko lwake hadi na mbeambe ubokiteli kaachinu.'' ⁴Ngapababa lokiye, ''Sadaka ya hatia ipalikwa namani maitetwabapekiya?'' Batiyanga, ''Maonge pote matano ya dhahabu na ngote atano ba dhahabu, idadi yo ya atano ni sawa na idadi ya viongozi bina ba Wafilisti. Kwa sababu tauni ya aina jimo yotikubashambulia mwenga na viongozi bina.⁵Kwa iyo, nilazimatengeneza mfano wa maongopote inu, na mfano wa ngute winu baba alabia kilambo, na mapema utukufu wa Mnongu wa Israeli. Labda waboka na luboko lwake lwaboka kunani itu, na boka kunani ya miungu itu, na boka kunani ya kilambo chitu. ⁶Mwanja kele muipanga muoyo inu panga migumu, kati nyolo Bamisri na Farao bapangite mioyo yabe migumu? Bacho kakipindi cha Mnongo wa Israeli atikubashugulikia muno; Je, Wamisri babelekile lii bandu, na bokanga?⁷Ngabai, mwandaange mkokote waoyambe pamo pena ngombe abele alwawa babayongeye, ambaa hawai lii tabilwa nira. Mubatebange ngome habo kwene mkokoteni, lakini mubabayanganie balo ndama babe kunyumba. ⁸Bakapo mulitole lisanduku la NGWANA na kulibeka mkati ya mkokoteni. Mubekange mkati makasha galo kamaumbo ga dhahabu yamumpelekiya ambayo nga sadaka ya hatia pambwengo yake. ⁹Nga mpate kulipeleka lipate boka. Nakukabae makini; meile laoboka yunda kurundela hadi mukilambo chake hadi Beth Shemeshi, nguyatupele shi, ngamutenge panga NGWANA ngiyutupeile mapigo makoro. Lakini meile layenda lii twatenga luboko kwakeli laatupeile mateso gano; badala yake twatanga yatupotike kwabahati mbaya bai.¹⁰Bandu bao bapangite kati habakilwe batilolango ngombe abele babayonge ya batikubataba mukakokoteni, na naigala ndama babe kaya. ¹¹Batilibeka lisanduku la NGWANA kunani ya mkokoteni, pamope na lile kasha lalipotwile ngutawa dhahabu na golo maumbo ya maongo pote yabe. ¹²Ng'ombe ba bati boka moja kwa moja alekea Beth Shemeshi. Batiyenda kwa kengama ndela jimo ngolo, kabaeliya kabayei, na bagala mbwike liii kwenge malio wala makeo. Longoba Afilisti bakengime mchongo mpaka mumpaka wa Beth Shemeshi.¹³Mabo bandu ba Beth Shemeshi babile kabana ngano yabe mulibende. Pabakakatwiye minyo yabe kunani na kulibona lisanduku, bapalaika.¹⁴Hao mkokoteni waikile mkati ya mngunda wa Yoshua wa Beth Shemeshi na yema hapo. Pabile na liwe likolo mahali hapo, na haandaa hanju bokana na mkokoteni woo, na kubapiya ng'ombe boo kati sadaka ya te tiniya kwa ajili ya NGWANA. ¹⁵Walawi batieleya lisanduku la NGWANA pae pange na kasha lake yayatazwile galo maumbo ya dhahabu, batibeka ile yelo mnani ya liwelikolo banda ba Beth Shemeshi bapiite sadaka za tiniya na piya dhahabu kwa NGWANA lisoba loyoloyo.¹⁶Habo iongozi atano ba Afilisti pababweni nyaa babayangine Ekroni lisoba lelelo.¹⁷Haga ngamaongopote ya dhahabu ya Afilisti yabayngniye kati sadaka ya hatia kwa NGWANA: Jimo kwa ajili ya Ashdodi, jimo kwa Gaza, limo kwa Askeloni, limo kwa Gathi, na limo kwa Ekroni. ¹⁸Idadi ya balo ngate wa dhahabu yabile sawa na yelo idadi ya miji yoti ya Afilisti yaimilikiwa na iongozi batano, kwa miji yaichengwile lua na ijiji vya migunda/ Lelo liwe likolo, ambalo labile =ambwega batilibeka lisanduku la NGWANA, libele kati ushuhuda mpaka leno katika mngunda wa Yoshua Mbeth- Shemeshi.¹⁹NGWANA atikubashambulia baadhi ya badu ba Bethi Shemeshi kwa sababu batichungulia mkati ya lisanduku lake. Atikubabulaga bandu sabini. Bandu batilombola, kwa sababu ya NGWANA atikubapea bandu pigo likolo muno. ²⁰Bandu ba Bethi Shemeshi batibaya, ''Nyai mwene uwezo wa Shindano na NGWANA , hayo Mnongo Mtakatifu? na alwakumwobokiya nyeri ponaka kwitu twe.''''' Je, nyai yawecha yema mnongo NGWANA, hayo Mnongo Mtakatifu? Nani kwanyai lipalayenda lisanduku paliboka pano.''²¹Batilagia ajumbe yenda kwa enyeji ba Kriath Yearimu, batibaya, '''Wafilisti batikulibuyangania lisanduku la NGWANA; mueliange na kulipeleka kwinu.''

Chapter 7

¹Bandu ba Kiriath Yearimu baticha, nakulitola lisanduku la NGWANA, nakuleta mkati ya nyumba ya Abunadabu mukitombe yaipile pakitombe. Batikumchawa Eleazari, mwanawake, kulitunza lisanduku la NGWANA. ²Tangu lisoba lyo lisanduku langwana latamite kwo Kiriath Yearimu, wapitike muda mlefu, miaka ishirini. Nyumba yoti ya Israeli yatilombola na kubaliana kambuyangania NGWANA.³Samweli atikubabakia bandu boti ba Israeli, ''Meite mwabuyanga kwa NGWANA kwa moyo woti, na bayo miungu migeni na Ashotorethi boka kati ina, muigalambuye moyo ina kwa NGWANA, na kumuabudu yembe kichake, ngapalakubalo pwa boka mumaboko ga Afilisti.'' ⁴Ndipo bandu ba Isreali batikumbaya Baali na Astorethi, na kumwabudu NGWANA kichake.⁵Nga Samweli paabaya, ''Mubaletange Israeli boti ha Mizpa, nanenga na kumloba NGWANA kwa ajili inu.'' ⁶Batikusanya Mispa, na teka maje na kuya pengana pae mnonge ya NGWANA dhambi.'' Hakwoo Mispa nga Samweli atiamua na kuangoza bandu ba Israeli.⁷Ngabai Afilisti pabayowine Waisraeli amekusanyika hapo Mispa, iongozi ba Afilisti batikubashambulia Israeli. Waisraeli babayowine nyo batikubayogopa Afilisti. ⁸Ngapo Israeli batikumbakia Samweli, ''Kana uleke kumloba NGWANA Mnongo witu kwa ajili itu, lenga atulapwe boka mumaboo ga Afilisti.''⁹Samweli tikumtola ngondoro mchanga na kumpiya sadaka ya tini ya kikamilifu kwa NGWANA. Ngapo Samweli atikamleliya NGWANA kwa ajili ya Israeli, na NGWANA atikumyangwa.¹⁰Hata Samweli papiyage sadaka ya tiniyo, Wafilisti atisogelea papipi kubashambulia Israeli; lakini NGWANA atikombwa ngurumo ya lilobe likolo lisoba lyoo dhidi ya Wafilisti na kubapea kiwewe, na batishindwa mnonge ya Israeli. ¹¹Waisraeli batiboka Mispa, na kubakengama Afilisti na kuwabulaga hadi hika pae ya Beth Kari.¹²Kisha Samweli atikulitola liwe na kuliyemeka kati ya Mispa, na Sheni. Atikulitina liwe lyoo Ebeneza, bayo, ''Hata na mbeambeno Ngwana atituyangania.''¹³Kwa iyo, Wafilisti batishindwa na bajingilii mumipaka ya Israeli. Luboko lwa NGWANA watikabulemia Afilisti lisoba loti la Samweli. ¹⁴Miji ambayo Wafilisti batikemelwa boka kwa Israeli ibuyanganiye, boka Ekroni hadi Gathi; Israeli yatibuyanga kae sehemu ya kilambo chake boka kwa Afilisti. Ngapabile amani kati ya Israeli na Waamori.¹⁵Samweli akawa mwamuzi wa Israeli masoba yoti ya maisha yake. ¹⁶Kila mwaka aliyenda Betheli kwa tindiyo, kagendo Dilgali, na hko Mispa. ¹⁷Bakapa atibuyangana Rama, kwa sababu mji wake wabile kwoo; na akwa atikubaongoza Waisraeli. Hata gakwa Rama, pia atika mchengia NGWANA madhabahu.

Chapter 8

¹Samweli pa agoime atikubabeka bana bake wapange amuzi mnani ya Israeli. ²Mwana wake wa kwanza atikemelwa Yoeli, na mwana wake wanaibele akemilwe Abiya. Habababile haamuzi katika Bersheba. ³Bana bake bayeilii katika ndeta ya tate babe, bali bakombwile lubelo pala mapato ya udhalimu. Batipokiya hongo na halabia hukumu.⁴Ngapo apendo boti ba Israeli bakolania pamope na kuyendela Samweli hakwo Rama. ⁵Batikumbakia, ''Hulinge, wenga ugoime tayari, na bana bako bayendali katika ndela yako. Tuchawe mfalme kabatuamwa kati mwababile mataifa yori.''⁶Lakini Samweli hakapendezwa nago, ''Utupei mfalme wa kuamua.'' Nyoo atikumloba NGWANA. ⁷Na NGWANA atikumbakiya Smaweli, ''Upekani lilobela bandu kwa kila kikowe chabakubakia; kwa sababu bakolyanie lii na wenga, bali banikaninenga panga mfalme wabe.⁸Kae bapanga kati nyalo babapangite tangu lisob lelo panibatolile Misri, kwa kunileka, na tumikia miungu yenge, na nganyo chabakupangia wenga. ⁹Ngabai na mbeambe undukubayowa; lakini ubaonye sawasawa na ubahalifu tabia ya mfalme atakaye waongoza.¹⁰Kwa lyo Samweli atikubabakia bandu babalobite mfalme makawe goti ya NGWANA. ¹¹Atibaya, ''Nganya mfalme mwapalakubatawala. ¹²Alwakubatola bana binu alalome na kubabeka kunani ya manutuka ya ngondo na kubapea apanda farasi bake, na butuka mnonge ya mamutuka yake. Nakubabekati ma - kapteni mnoni ya maelfu ya askari hamsini alwatengeneza silaha yake na zana mumamutaka yake.¹³Nayemba atola bana binu alwawa panga atengeneza manukato, atetei na haoka mikate. ¹⁴Atola mugunda ginu yenagoloka, migunda ya mizabibu, na yale ya mizaituni na kabapeya atumishi bake. ¹⁵Atola jimo ya komi ya nafaka inu na mizabibu na kubapeya maofisa na atimishi bake.¹⁶Atola apanga kazi binu na ajakazi binuna amchembe binu babagelwike na punda winu, alakubatumilisha bati kwa ajili yake. ¹⁷Alakubatoza moja ya komi ya mifugo inu na mwapanga atumwa bake. ¹⁸Ngampalalela lisoba lelo kwa sababu ya mfalme winu yamuchawile kwa ajili inu, lakini lisoba lelo NGWANA alakubayangwa lii¹⁹Lakini bandu batikana kumpekania Samweli; batiya, ''Nyoo lii!'' Lazima abee mfalme kunani ta itu. ²⁰Lenga twabwe kati mataifa genge goti, na nyoo mfalme witu aweze kuamua na apite mnonge itu na akambwane ngondo itu.²¹Nayemba Samweli payowine makowe yoti ya bandu, atibuyangana katika lilobe la NGWANA. ²²NGWANA atikumbakia Samweli, ''Upekani lilobe lyabe na abupangi mfalme.'' Nga Samweli nabakiye bandu ba Israeli,''Kila mundu na abuyangane.''

Chapter 9

¹Pabile na mundu jumo boka Benyamini, mundu mashuhuri. Lina lyake atikemelwa Kishi mwana wa Abieli, mwana wa Zerori, mwana wa Bekorathi, mwana wa Afia, mwana wa Mbenyamini. ²Hayo abile mwana mnalome yakemilwa Sauli, mumchemche mngoroka wa kaminyo. Pabile lii mnalome mrongo wa kuminyo kuliko yembe mrongoni mwa bandu bati ba Israeli. Boka mumepamba abile mlacho kuloko bandu boti.³Na punda wa Kishi, tate bake na Sauli baatioba. Kishi atikumbakia Sauli mwana wake, ''Umtole jumo wa watumishi; uyumuke uyende ukampale punda, ⁴''Sauliapitike pa kilambo chene itembe itombe ya Efraimu na yenda pita pakilombo cha Shalisha, lakini bamweni lii. Kisha bapitike palilambo cha Shaalimu, lakini babile likwooo. Baada yake apitike pakilambo cha Wabenyamini, lakini bamweni lipunda.⁵Na pabaikile kilambo cha Sufu, Sauli atikumbakira mtumishi wake yabile nakwe, ''Huiche na tabuyangane, maluyenge tate awecha leka panda na tanauba hofia twenga.'' ⁶Lakini mtumishi atikumbakia, ''Upekani abile mtumishi wa Mnongo katika mji wono. Nayemba ni mundu wa eshimika muno; kila labaya upanga kaakupe. Wete tuyende kwoo; labda awechakutubakiya tupeti kwako katika safari itu.''⁷Sauli ngapambakiye mtumishi wake, ''Lakini meite twayenda kachake twakumpelekia naani? Maana hata mkate katika mifuko itu iyomwike, na ndapo zawadi ya kumpelekiya mtumishi wa Mnongo. Taina kilebe geni? ⁸Hayo mtumishi atikumyanga Sauli na baya,''Pano nibile nayo soba ya Mnongo atutambuli ndela yako yatapalikwa peta tuyende.''⁹(Chamani katika Israeli, mundu papalite kulitanga kikowe kuhusu mapensi ya Mnongo, atibaya, ''Huiche, haya natuyende kwa mwonaji.'' Kwa maana nabii wa leno, chamani akemilwe mwonaji). ¹⁰Sauli ngapampakiye mtumishi wake, ''Ubaite vizuri. Haya icha chatuyende.'' ¹¹Ngabai bayei katika mji ambao mundu wa Mnongo mwabile. pabaombwike kitombe eleke mjini, bakolani ya na haenja kabayenda teka mache; Sauli na mtumishi wake batikubalokiya, ''Mwanja babile po?''¹²Naho batikubayungwa, na baya, ''Abile; mulolange, yolo ya mnonge inu. Muyombe teka, kwa maana aicha mji leno, sababu leno bandu bapiya dhahabu yabe mahali pa kunani. ¹³Mara tu pampalajingia mji mwakumbona, kabla yaoboka mahali pa kunani liya chakulia. Bandu balii mpaka haiche yembe kwa sababu yembe ngayabairiki dhabihu; na baadaye bale ambao babakokwile huliya. Muobokange mwakumbona nambeambeno.''¹⁴Kwa iyo batiboka yenda mjini. Pababile kabatingianga mjini, bambweni Samweli kaicha mnonge yabe, kaoboka yenda mahali pakuhani.¹⁵Lisoba limo kabla ya Sauli haikiteli, NGWANA atikumukulia Samweli: ¹⁶''Malao muda kati wono na kulagia mundu boka likambo cha Benjamini, nawenga wakumjea mauta apange mfalme kunani ya bandu bango ba Israeli. Ulakuhalopwa bandu bangu boka muluboka lwa Afilisti. Kwa kua nitikuba bo nene huruma bandu bangu na kilelo cha pala msaada kikubaikia.''¹⁷Samweli pampweni Samweli, NGWANA atikambakiya, ''Hayo nga mundu yanikubakie habari yake! Yembe ngayapale kubatawala bandu bango.'' ¹⁸Sauli ngapaichile papipi na Samweli katika lango na baya, ''Unibakiye ibile kwako nyumba wa mwonaji? ¹⁹Samweli atikumyangwa Sauli kabaya, ''Nganenga mwonaji. Alongoli mnonge hadi mahali pakunanai, pami nakubakiga kila kilete chakibile pamoyo wako.²⁰Meite punda winu batioba masoba matata yagapitike, kanamayogope kuhusu ayo pando, kwa maana bapatikie tayari. Na goti yagapalikwe kwa Israeli yakwakamtomboke nyai? Kwako lii na nyumba ya tate bako?'' ²¹Sauli atiyanga nabaya, Nengalii Mbenuamini, boka kwa likabila lichini muno kwa makabila ya Israeli? Na lukolo lwango lachini muno kwa kabila la Benyamini? Mwanja kele undanibakia kwanamuna yee?''²²Ngapo Samweli atikumtola Sauli na mtumishi wake, nanyingia muukumbi, na kubatamilika mahali pa heshima pa balo babakokwile, idadi yabe yabile bandu thelathini.²³Samweli Atikumbakia mtele, ''Lete sehemu yaniku sehemu yanikubakiye nga, ''Ubipeile ke pambwega.''' ²⁴Ngabai mtelei atitola libando lalibile katika dhahabu na kile chakibile pamope nalyo, natenga mnonge ya Sauli. Samweli ngapabaya, ''Ulinge, chelo chakibekwile kwa ajili yako! Uliye, kwa sababu chatu zwile kwa wakati maalumu huike kwa ajili yako. Na kwa nambe ambe uwe baye, 'Nitikubakoba bandu.''' Kwaiyo Sauli atilia pamope na Samweli lisoba lyoo.²⁵Bababile buulwike tayari pae sa sehemu ya kunani najingi mjini, Samweli atilongela na sauli kumwagala. ²⁶Na pakachile, Samweli atikumkema sauli ku mwagala na baya, ''Ayumuke, lenga nakundikiye uyende zako,''Sauli ngapayumwike na bote abele yembe na Samweli batipita na yenda mitaani.²⁷Pababile bakiyenda panja ya viunga vya mjini Samweli atikumbakia Sauli, ''Umbakiye mtumishi wako alongoli mnonge itu (na atilongolia mnonge), Lakini wenga sharti ulende pachini, nipate kukabakia ujumbe wa Mnongo.''

Chapter 10

¹Samweli ngapatelite chupa ya mauta, nakuyepenga na unani ya mtwe wa Sauli, nao kumbusu, nabaya, ''Je, Mnongo akuyeile lii mauta upange mtawala kunani ya urithi wake? ²Paaboka kwanja leno, wakuwabona balalome abele na likaburi la Raheli, katika likambo cha Benyamini hakwo Selsa. Bandu bo bakubakia, ''Balo punda mwamuwapalite bapatike. Mambeambe tate bbako alekite kubarunza punda, na abile na hafu kunani inu, andabaya, ''Nalwapanga kele kuhusu mwanawango?''³Kisha wayenda mnonge boka poo, na waika katika mwaloni wa Tabori. Wakuwakoliya bandu atatu hapo kabayenda kwa Mnongo hakwo Bethrli, jumo apotwile anambui atatu na yenge apotwile mikate mitatu, na yenge apotwile kiriba cha dvai. ⁴Balwa kubasamia na kubapea mikate ibele, boka kwa maboko gabe.⁵Baada yahayo waika katika kitombe cha Mnongo, mahali paibile ngome ya Afilisti. Waika mjini, wakoliana na kipenga cha manabii kabaelia pae boka mahali pa kunani babile na kinanda, tati kinubi na filimbi mnonge, yabe; na babakabatabiti. ⁶Robo ya NGWANA yakutwelia, nawenga watabiri pamope nabo, na wagalambuka na baa mundu tofayti.⁷Ngabai ishara yeno yakuikia, pange lolote ambalo luboko lyako ipalabona ipange, kwa sababu ya Mnongo abile pamope na wenga. ⁸Uyende ukauluke mnonge yango hadi Glgali. Kisha na kukengania hakwo na kapiye dhabihu za tiniya na piya dhabihu za amani. Ukanilende kwa muda wa masoba saba hadi naiche kwako na nikulaye chaupalikwa panga.''⁹Sauli pagalambwike pala boka na lekana na Samweli, Mnongo atikumpeya moyo wenga. Ngaishara yoti yatimile lisoba lelelo. ¹⁰Pabaikite pakitombe, kipenga cha manabii bakolenia nalyo na Roho wa Mnongo ya mwichilie kwa ngupu lenga atabiri pamope naboo.¹¹Kila mndu ya mtangite kabla ya kubona katabiri pamope na manabii, bandu batibakiana bene kwa bene, ; ''Kilebe gani chakimpatike mwana wa Kishi? Kwaiyo Sauli masoba gano jumo kati ya manabii?'' ¹²Mundu yumo boka katika eneo lyoo atiyangwa, ''Manyai tate babe, ''Kwa bababu kikowe kati chee ubile msemo, ''Sauli nayembe yumo kati ya manabii?'' ¹³poyomwile tabiri ahikile mahali pa kunani.¹⁴Napo lelo tate bake anuna atikumlokia Sauli na mtumishi wake, ''Mwagei kwako?'' Nayembe atikumyangwa, ''Palo punda; patubweni kuwechali kabapata twayei kwa Samweli.'' ¹⁵Tata bake anuna atibaya, ''Nilaba unibakiye chabaite kwako Samweli, '' ¹⁶Sauli atikumyangwa tatebake anuna,''Atubakie kaakape kwamba punda bapatikine.'' Lakini swala la ufalme waulongelei Samweli hambakiye lii.¹⁷Samweli atikubakema bandu pamope hokwo Mispa. ¹⁸Atikuwabakia bandu ba Israeli, ''Nyaa ngachahaya NGWANA, Mnongo wa Israeli: 'Natikubabaya Israeli boka Misri, natikubalopwa boka pakilambo cha Wamisri, na boka mumaboko ga mfalme goti yaib baboneli.' ¹⁹Lakini leno numkani Mnongo winu, yabalopwa boka muma janga na mahangaiko; na matikumbakia, 'Tubeke mfalme kunani itu; nambeambe no mujiudhurishe bene mnonge ya NGWANA kwa kabila na jamaa inu.''²⁰Ngapo Samweli atikugaleta yoti ya Israeli papipi, na kulichawa kabila Benyamini. ²¹Atikubaekekea papipi kabila la Benyamini kengama alongo babe; na alongo ba amatrilati chaulikwa; na Sauli mwana Kishi bati kumchawa. Lakini pabayei kumala bamkolilii.²²Ngapo bandu bapala lee kumlokia Mnongo maswali zaidi, ''Balo abile mundu yenge yaicha?'' NGWANA atiyangwa, ²³''Yembe mwene kaia mukigombo.'' Buyei lubelo na kumleta Sauli boka mwo. Payemi katikati yebe, mnacho kuliko boti bandu boti tanduba muma panga gake yenda kunani.²⁴Ngapo Samweli ngapaabakia bandu, ''Je, mumweni mundu ywamchawile NGWANA? Ndopo mundu yenye kati yenga kwa sababu boti.'' Bandu boti bakombwile mnete, ''Mfalme na alame''²⁵Ngopo Samweli paabakia desturi na sheria ya ufalme, nakurandika mukitabu, na kuibeka mnonge ya NGWANA. Baadaye Samweli atikubaruhusu bandu boka kila mundu ayende kachoke.²⁶Sauli na yenmbe ayei kaachake hakwo Gibea, kono alongiwne na bandu benengupu, bene mroyo yaguswile na Mnongo. ²⁷Lakini baadhi ya bandu babafaike lii babaite, hayo mundu atukombwa buli?'' Bandu bana bati kumchalwa Sauli na bamleti lii zawadi yoyoti. Lakini Sauli atamilikii.

Chapter 11

¹Ngapo Nahashi Mwamoni atiyenda na kombwa kambi tinduya Yabeshi Gileadi. Bandu boti ba Yabeshi batikumbakia Nahashi, ''Upange mkataba natwe na twakatumikia, '' ²Nahashi Mwamoni atikubayangwa, ''Kwa shariti leno napanga mkataba na mwenga, kwamba boti nabatopwe minyo ga maliyo na kitendo chene cha leta fedheha kwa Israeli boti.''³Ngapo apendo ba Yabeshi pabayangwile, ''Utaleke kwa masoba saba, lenga twabalagi ajumbe katika kilambo choti cha Israeli. Ngapo lelo, meite ndopo mundu wa kutulopwa, twasalimu amri kachako.''⁴Mapa ajumbe baikite Gibea, patamage Sauli, nakubaeleza bandu chelo chakipitike. Bandu boti balelile kwa lilobe likolo. ⁵Sauli abile kabakengama mcongo maksai boka kumgunda. Sauli atilokiga, ''Bandu bako lyane na kelegani mpaka bandalelanga?'' Ngapo lelo bamwelekeza Saui chelo chakakibaite bandu ba Yabeshi.⁶Sauli payowine chelo chabakibaite Roho ya Mnongo ya mwichilie kwa ngupu na uchika. ⁷Akamwile nira ya maksai, atikubakutana ng'ombe ipande ipande, na kuilangia ipande yo muilambo yoti ya Israeli kwa kuulagia ajumbe kabaya, ''Yoyote yakana bonekana pita kumkengama Sauli na Samweli, nyu nga ng'ombe bake chapala pangilwa.'' Na hofu ya NGWANA yajingi kwa bandu, na bapitike boti kwa pampe. ⁸Pabalangwile hapo Beseki, bandu ba Israeli babile elfu mia itatu na bandu ba Yuda elfu thelathini.⁹Batikuwabakia balo ajumbe babulagilwe, ''Mukawabakiye bandu ba Yabeshi Gileadi, 'Malo wakati wa lumu kalubali, malopolewa.'' Ngabai balo ajumbe batiyenda na kuwabakia bandu ba Yabeshi, na bandu batipalaika. ¹⁰Ngapo bandu ba Yabeshi batikumbakiya Nahashi, ''Malao twasalimu amri kachako na wawecha lii nanga kilebe chochoti chaubona kindukupendeza.''¹¹Lisoba lenge Sauli atikubapanga bandu katika vipenga vitatu. Naika katika kambi wakati wa kiindae, batikubashambulia na kubashinda waamani paikite muntwe kati. Babasalimike batitawanyika, kiasi kwambahata bandu abele baigile lii pamope.¹²Ngapo bandu bati kumbakia Samweli, ''Babile kwako babaite, ''Nga kaakape Sauli atutawala?' Mubulete bandu abo, lenga tubabulage.'' ¹³Lakini Sauli atiya ngwa, ''Ndopo yapala kubabalaga lisoba laleno kwa sababu leno NGWANA atikulopwa Israeli.''¹⁴Ngapo Samweli paabakia bandu, ''Muichange, na tuyende Gilgali na tuimarisha ufalme kae hakwo.'' ¹⁵Na bandu boti bayei Gilgali na kumsimika Sauli panga mfalme mnonge ya NGWANA hakwo Gilgali. Na hakwo bapite sadaka ya amani mnonge ya NGWANA, na bandu boti ba Israeli batifutaika muno.

Chapter 12

¹Samweli atilongela na Israeli boti, ''Miyowinw makowe goti ya mulongei, na nimbekite mfalme kunai inu. ²Ngabai, abile pano mfalme yabile mnonge inu, nenga nigoime na twelia uliya; na bana bango babile pamope na mwenga. Nabi kiongozi winu boka ujana wango adi leno.³Nenga nibile pano, mtishuhudia mnonge ya NGWANA na mnonge ya njeilwa mauta wake. Ndolike ng'oMishuhudianange, manenga na lwakubuyangania.mbe wanyai? Ndolike punda, wa Nyai? Na nyai yanipokonyile mali yake? Nibone lile nyai iniotwe minyo gango.⁴Nabe, mbe batibaya, Hatakongongite lii, utubonelii, au utujibilii chochoti boka mumabogo ga mundu yoyoti.'' ⁵Atikuwa bakia, ''NGWANA ni shaidi kunani inu, na masihi wake leno ngashaidi, kwamba mwabweni kilebe mumaboko gango.'' Nabembe bati yangwa, ''NGWANA shaidi.''⁶Samweli atikuwabakia bandu, ''NGWANA ngaya mchawile Musa na Haruni, na ngawaboite tate binu boka Misri . ⁷Ngabai nambeambe. Muudhaliange, lenga muwe lange pia utetezi kunani inu kwa NGWANA kuhusu makowe goti ga haki ya NGWANA, yabapangite mwenga na tate binu.⁸Yakobo paikite Misri na baba binu batikumlelia NGWANA. NGWANA atikumlangia Musa na Haruni, hakuikubaongoza boba hitu boka Misri na ichatama sehemu yee. ⁹Lakini batikulibalia NGWANA Mnongo wabe; na kupapemea mumaboko ga Sisera, jemedari wamajeshi ga Hazori, katika maboko ga Afilisri, na katika maboko ga mfalme wa Moabu; bano boti batikobwana na mabubu.¹⁰Bati kumlelio Ngwana na baya, 'Tupangite dhambi, kwa sababu tumlekile NGWANA na kubatamika Mabaali na Mashtorethi. Lakini na mbeambe utulopwe boko muluboko lwa adui itu, na twakutumikia.' ¹¹Nganyo NGWANA atakumlagia yerabu Baali, Bedani, Yefta na Samweli, na kubapeya ushindi dhidi ya adui yabe boti babatindiye, na kwamba mwatamile kwa amani.¹²Pamumweni kwamba Nahashi mfalme wa bandu ba Amoni haichile dhidi inu, mwatinibakia, 'Bai! Badala yake, mfalme apange mtawala kunani itu ingawa NGWANA, Mnongo witu, abile mfalme winu. ¹³Nambeambeno abile mfalme yamumchawile, yamumlobite NGWANA atikumchawa apange mfalme kunani inu.¹⁴Meite muimahofu ya NGWANA, mutumikie, muiti lilobe lyake, kanamuikane amri ya NGWANA, basi mwaboti abele mwenga na mfalme ya batawala mwapanga afuasi wa NGWANA Mngongo winu. ¹⁵Maite mwaikana lilobe la NGWANA, ngapo lelo luboko lwa NGWANA waha kunani, inu, kati chaubile kunani ya mababu.¹⁶Hata nambeumbe mubile kamo na mulole kikowe kikolo cha NGWANA alipanga mnonge ya minyo inu. ¹⁷Je, leno mwananga lii ngano? Nalwakamlomba NGWANA, nayemba aleta ngutama na ulangapo lelo mwatanga na bona le uovu winu mwaubile wanambone, mwamu upangite kuminyo ya NGWANA, kuilobia mfalme winu bene.'' ¹⁸Nganyo Samweli atikamloba NGWANA na lisoba NGWANA alagite ngutumo na ula. Ngapo lelo bandu boti batiyogopa muno NGWANA pamope na Samweli.¹⁹Ngabo lelo bandu boti batikumbakiya Samweli, ''Ubalobi atumishi bako kwa NGWANA Mnongo wako, lenga kana tuwe. Kwa maana tutiyongeya uovu wono kunani ya dhambi itu patulobi mfalme twabene.'' ²⁰Samweli atikubayangwa, ''Kanamuyogope. Mupangite uovu woti wono, lakini mugalambwike lii kunamnipa na NGWANA bali mumtumi NGWANA kwa moyo winu woti. ²¹Kana mwagalambuke na kengama makowe ginu yabule ndopo na faida amakubabulopwa, kwa sababu ni ubatili.²²Kwa ajili yalina lake likolo, NGWANA alwakubaka na bandu boti, kwa sababu itikumpendeza NGWANA kuwapangia mwenga panga bandu kwa ajili yake. ²³Kwangu nenga itame kwana mnipa na nenga kumtenda NGWANA dhambi kwa leka kubalobia mwenga. Badula yake na lwakubapandisha adela yaibale njema na sahihi.²⁴Mumchange NGWANA bai na kumtumikia yembe katika kaakape kwa moyo winu woti. Mutafakari makowe makolo yayapangile. ²⁵Meite mwadu katika panga uovu, mwenga mwaboti na mfalme winu mwaangamia.''

Chapter 13

¹Sauli abile na umri wa miaka [thelathini] patandukile tawala; patandulile tawala Israeli kwa miaka [arobaini], ²atikobawa alalome elfu tatu ka Israeli. Elfu ibele bable pamope nayembe hakwo Mikmashi na katika kilambo chaitombe ya Betheli, wakati wo balo elfu jimo babile pamope na Yonathani katika Gibea ya Benyamini. Askari babaigile babuyangine kaya, kila mundu muhema lake.³Yonathani atishinda ngome ya jeshi la Afilisti yabile Geba na Afilisti bayowine habari yoo. Baadae Sauli akombwile tarumbeta katika kilambo choti, kabaga, ''Mupekani enyi Waebrania.'' ⁴Israeli yoti lyowine kwamba Sauli atikuikambwa ngome ya Afilisti, na kae Israeli ipangite uvundo kwa Afilisti . Ngapolelo askari bakemilwe pamope na ungana na Sauli hakwo Gilgali.⁵Wafilisti batikuikusanya pamope kombwana dhidi ya Waisraeli: mamutuko elfu tatu, bandu elfu sita babaendesha mamutuko, na majeshi gana mbone kati mianag mbwega ya bahari. Baubwike na kombwa kambi hakwa Mikimashi, mashariki mwa Beth aveni.⁶Bandu ba Israeli papabweni babile mumatatizo kwa maana bandu bakatike tamaa, nakaia mwene makoro muichako, mwenemi amba, kwene loche na mumaembwa. ⁷Baadhi ya Waebrania baobwike yenda Yordani katika kilambo cha Gadi na Gileadi. Lakini Sauli aigile Gilgali, na bandu bamkengime kabalendema.⁸Atilenda kwa masoba saba, muda waupangwile na Samweli. Lakini Samweli haikite lii Gilgali, na bandu batibokanya kunamnipa na Sauli. ⁹Sauli atibaya, ''Muniletiange sadaka ya tinia na sadaka ya amani.'' Bokapo apite sadaka ya tiniya. ¹⁰Mara tu payomwile piya sadaka ya tiniya Samweli ngapaika Sauli apitike panja bakolia nena na pangana habari.¹¹Ngabai Samweli amlokiyai, ''upangite kele?'' Sauli atiyangwa, ''Nanimbweni bandu bandanileka, na wenga utichelewa ika kwa muda waupangwile, na Afilisti tayari batemile pamope hakwo Mikmashi, ¹²natibaya, 'Nambeambe Afilisti bauluka dhidi yango hakwo Gilgali, na nilobite lii kibali cha NGWANA.' Ngapai lazimishe mwene piya sadaka ya tiniya.''¹³NgapoSamweli atikumpakia Sauli, ''Utandite makowe gakipumbafu. Huheshimu lii amri ya NGWANA Mnongo wako yakupile. Kwa maana NGWANA ange utengeneza utawala wako kunani ya Israeli milele. ¹⁴Lakini nambeambe utawala wako wayendeliya lii NGWANA ampalile mundu yawayeketile na moyo wake, kwa sababu wenga lii chakubakia.''¹⁵Ngapo Samweli payema na apoka boka Gilgali hadi Gibea ya Benyamini. Ngapo Sauli pabalangile bandu bababile pamope na yembe, idadi yabe yabile bandu mia sita. ¹⁶Sauli,na mwana wake Yonathani, na bandu bababile pamope nayembe, baigile Geba ya Benyamini. Lakini Wafilisti bakombwile kambi hakwo Mikashi.¹⁷Ateka nyara ipenga itatu yaiche boka kukambiya Afilisti. Kipenga chimalapitike Ofra, hadi pakilambo cha Shuali. ¹⁸kipenga chenge chatigalambuka nayenda Bethloloni, na kipenga chenge chayei mpaka papipi na lipende la Seboimu eleke kulijangwa.¹⁹Ndopo hata mhunzi yabonekane pakilambo chati cha Israeli, kwa sababu Wafilisti babite, ''Waebrania kana baitengeneze mapanga ama mkwaa.''' ²⁰Lakini Waisraeli boti meite maelija kwa Afilisti, kila mundu unola lijembe lyake, suluhu lyake libalango lyake na mundu. ²¹Gharama ya nola ncha ya lijembe, suluhu, liboo na nyoosha mikwaa yabile theluthi jimo ya shekeli.²²Ngali sobala ngondo, kwabile ndopo lipanga amu mkwaa yaibane kine mumaboko ya askari yoyoti bababile na Sauli na Yonathani; Ni Sauli na mwana wake hai ngababakamwile. ²³Kipenga cha Afilisti bapitike kundela ga Mikmashi.

Chapter 14

¹Lisoba limo, Yonathani mwana wa Sauli atikumbakiya mpotwa silaha yake yabile mchini, ''Huiche, hebutuyenda hadi upange wenga kwene ngome ya Afilisti.'' Lakini ambakiye lii talebake.²Sauli ataage panja ya miji wa Gibea pae ya mkongo wa mkomamanga waubile katika Migroni. Takribani bandu mia sita babile pamope na yembe, ³abile Ahiya mwana wa Ahiya mwana wa Ahitubu (munawe Ikabodi) mwana wa Finehasi, mwana wa Eli, kuhani wa NGWANA hakwo Shilo, yawalite naivera. Bandu boo batangite kwamba Yonathani atiboka.⁴Katikati ichochoro, yapangile Yonathani pita hadi ngome ya Afilisti, kwabile na mwamba wene maeliya makale na upande umo, na maeliya makale upande wenge. Jabali limo likemilwa Bosesi, na lenge likemilwa Sene. ⁵Lelo lijabali lene maeliya makale zaidi latikakatuka upande wa kasikazini mnonge ya Mikmashi, na lenge upande wa kusini mnonge ya Geba.⁶Yonathani atikumbakia amchembe mpotwa silaha, ''Huiche, na tuloke hadi ngome ya bano babainilwe lii. Maloyenge NGWANA apanga kwa niaba hu, kwa maaana ndopo kilebe chakiweza kumchibiya NGWANA kanadopwe kwa baingi ama kwa bandu a chene.'' ⁷Mpatwa silaha wake atiyangwa, ''Upange kila kilebe cakibile mkati ya moyo wako. Uyende mnonge, lola, nibile pamope na wenga, naapanga chauni lagia.''⁸Ngapo Yonathani babaya, ''Twaloka tuyende kwa bandu balo, na twakwilaya bene kachahe. ⁹Meite batabakia, 'Mutulendange mpaka twaiche kwinu, basi taigala katika sehemu itu twaloka liii yenda kachabe. ¹⁰Lakini meite bayangwa, ''Muichange kwitutwee; Ngapo lelo twaloka; kwa sababu NGWANA atikubabeka mumaboko gitu. Haye ngayapanga ishara itu.''¹¹Kwa hiyo boti abele batikuilaya mnonge ga ngome ya Afilisti. Wafilisti babaile, ''Mulinge, Waebrania bandai changa boka mumaembwa yabaite.'' ¹²Ngapo lelo bandu yelo babakemite Yonathani na mpotwa silaha yake, baya, ''Muichange kono kwitatwee, tukabalayea kikowe fulani.'' Na Yonathani atikumbakia mpotwa silaha wake; unikengame mchango yango, kwa sababu NGWANA ababekite mumaboko ga Israeli.''¹³¹⁴Yonathani atioboka kunani kwa maboko na magolo gake, na mpotwa silaha atikumkengama mcho yake. Wafilisti batimwa mnonge ya Yonathani na mpotwa silaha wake, kababulaga baadhi bamchago yake. Halyo lisambulizi la mwanza labalipangite Yonathani na mpotwa silaha wake, babulige bandu ishirini katika urefu wa nusu handaki kwene eka jimo ya ardhi.¹⁵Kwabile na hofu ngolo katika kambi, uwandani, na katika bandu. Hata ngome ya jeshi na waekaji nyara ba bembe babile na hofu ngoro¹⁶Ngapo alinzi ba Sauli hakwo Gibea ya Benyamini babweni lipenga la askari ba Wafilisti kaliboka, kabayenda kono na kono. ¹⁷Ngapolelo Sauli paabakia bandu abile nabo.'' Muibalange lenga twabone nyai yabio pano.'' Pabayomwile balangu, batangite kuwa Yonathani na mpotwa silaha wake babilelii.¹⁸Sauli atikambakiya Ahiya, ''Muletange pano naivera ya Mnongo''- kwa maana lisoba lelo Ahiya awalite naivera kono abile pamope na askari ba Iaraeli. ¹⁹Wakati Sauli alongelage nakuhani mnete na ghasia ngoro yatrendelea na yengezeka katika kambi ya Afilisti. Ngapolelo Sauli pambaia kuhani aleke kazi yaipanga.''²⁰Sauli na bandu boti abile nabo batikwianda na yenda kombwana. Lipanga la kila Mfilisti wabile kunani ya Mfilisti mnyine, na kwabile na na ghasia ngoro. ²¹Mu Waebrania babaiungile palongoi na Afilisti na yenda kukambi yabe, na bembe batikuiunga na Baisraeli babile pamope na Sauli na Yonathani.²²Waisraeli boti baite katika itombe ya papipi na Efraimu pabayowine Wafilisti batibatakanga, nabembe haku kubakengama Wafilisti na kubaaka kwene ngondo yoo. ²³Hayo ngalisoba la NGWANA labalopwite Israeli, na ngondo yatiloka yatipitiliza Beth aveni.²⁴Lisoba lyo bandu ba israeli batifadhaika kwa sababu Sauli ababekie bandu pae ya lapa na baya, ''Na alaaniwe mundu yapalaliya chakulya kabla ya kitamwoyo na kabla ya lipaza kisasi kwa adui yango.'' ²⁵Ndopo ata mundu yumo kati ya bandu boti yalile chakulya. Ngapo bandu boti bajingile mwitu na bona asali ibile kunani ya ardhi. ²⁶Bandu pabajingile mwitu, lakini ndopo yabekite uboko lwake pamkono kwa maana bandu batiyogopa kiapo.²⁷Lakini Yonathani hayowine lii panga tate bake atikuhalaga bandu kwa lapa. Angoshike ncha ya imbo yaibile mumaboko anyoshike luboko lwake mumkano wake, na minyo gake gatiangaziwa. ²⁸Ngapo mundu yumo, atikumbakia, ''Tate baiko baya, ;;Atilaaniwa mundu yupala lya chakula kwa li soha lelo; ingawa bandu bati choka kwa njaa.''²⁹Baadaye Yonathani abaite, ''Tate aletite matatizo katika kilambo. Ulinge minyo gangu mwagajeilwe nuru kwa sababu napaite yenu njini. ³⁰Je, yapangite vizuri ili, bandu liya bila chibilikwana mundu nyara yabaipatike boka kwa maadui? Kwa sababu nambeambe mbulagano upangiteli mkolo kwa Afilisti.''³¹Lisoba lyo batikubashambulia Wafilisti boka Mikmashi hadi Aiyaloni. ³²Na bandu bachokite muno. bandu batijingia munyara tola ngondoro, ngombe na ndama na kubachinja pae. Bandu balile nyama, yabe pamope na damu.³³Ngapambakia Sauli, ''Lola, Bandu bapangite dhambi kwa NGWANA kwa liya pamope na damu.'' Sauli atibaya, ''Mupangite haki. Bai, mulichugumange liwe likolo kuchango.'' Sauli atibaya, ³⁴''Mayendonde mkati ya bandu, na mukababakiange, ''Kila mundu alete ng'ombe na ngondoro wake, bachinjikwe pano, na lelekwa. Kana mmtendie NGWANA dhambi kwa liya na damu.''' Kwa iyo bandu boti baletike kila mundu na ng'ombe wake kila chelo na kubachinja mahali palo.³⁵Sauli atikamchengia NGWANA madhabahu, ngaibile ya kwanza kachake kumchengia NGWANA.³⁶Ngopo Sauli atibaya, ''Haya tubabengonge Wafilisti kila na kabateka nyara mpaka kindae; kanatumleke ata mundu yumo panga mkoti .'' Nabembe batiyangwa, ''Upange halibweni wenga lindapwaika.'' Lakini kuhani atibaya, ''Hebu na tumkaribie Mnongo mahali pano.'' ³⁷Sauli apolage kumlokia Mnongo maswali zaidi, ''Je, Inanipasa kubabenga Afilisti? Je, walwakawabeka katika maboko ga Israeli?'' Lakini lisoba lyo NGWANA hamyangwi lii kilebe.³⁸Sauli ngapabaite, '''Muichenge pano, longozi boti na bandu; mutange na mubone jinsi dhambi yeno yaipitike leno. ³⁹Kwa maana , meite NGWANA yatamu, mwabalo pwile Israeli, hata kama angekuwa mwana wango Yonathani, apalikwa waha.'' Lakini ndopo hata mundu yumo miongoni mwa bandu yayangwile kikowe.⁴⁰Ngapahabakia Waisraeli boti , ''Muyemange upange umo, na nenga na Yonathani twayema upande wenge.'' Ngapo bandu bambakie Sauli, ''Upange lelo laulibona jema kachako.'' ⁴¹Kwaiyo, Sauli atikumbakia NGWANA, Mnongo wa Israeli, ''Tulaye Thumimu.'' Yonathani na Sauli batitolekwo, lakini bandu banususulika chaulikwa. ⁴²Ngabai Sauli atibaya, ''Utaikwe maliwe ga bahati nasimu tubone kati yango na mwanawango Yonathani.'' Ngapo Yonathani atitolekwa.⁴³Ngabai Sauli atikumbakia Yonathani, ''Unibakiye upangite, namani.'' Yonathani atikukubabakia tate bake, matipaya asali njini kwa kutumia ncha ya fimbo yaibile mumaboko gangu. Nibile pano nawaha.'' ⁴⁴Sauli atibaya, ''Mnongo apange nyo na kuzidi hata kachango, meite Yonathani hawa lii.''⁴⁵Bandu ngapabamlokiya Sauli, ''Je, indafuika Sauli awe, nyai yatekelezite usindi wono mkolo kwa ajili ya Israeli? Lekana na hago! Kati NGWANA mwaisha, hata nyili jimo pamtwe wango yatomboka lii pae, kwa maana leno apangite kazi pamope na NGWANA.'' Ngonyo habo bandu babamlopwile Yonathani kana awe. ⁴⁶Ngapo Sauli atisita kubakengama Wafilisti, nabembe bati buyangana katika makao yabe.⁴⁷Sauli patumbwile tawala kunani ya Israeli, atikombwana na maadui zake bote kila upande. Atikombwana dhidi ya Moabu, Edomu, wafalme wa Zoba, na Wafilisti. Popote pagalombwike atikupakombwa kwa adhabu adui yake. ⁴⁸Apangite kwa ushujaa mkoro na kuwashinda Waamaleki. Atikubalopwa Israeli boka mumaboko ga bandu babalekite nyara.⁴⁹Basi bana ba Sauli ngaba Yonathani, Ishvi, na Malkishua. Na maina ya enja baki abele yabile gano, Merabu mbeleko wa kwanza, na mchini akemilwa Mikali. ⁵⁰Lina la nyumbo we Sauli akemilwe Ahinoamu; nayembe abile mwenja wa Ahimaasi. Na lina la Jemedali wa jeshi lyake akemile Abneri mwana wa Neri, tata bake anuna Sauli. ⁵¹Kishi abile tate bake Sauli; na Neri abile tate bake na Abneri, boti babile bana ba Abieli.⁵²Kwabile na mpango mkale dhidi ya Wafilisti katika masoba goti ga Sauli. Noyembe pambweni mundu yoyote mwene ngupu amu mundu yabile jasiri, atikumuangisha kachaka.

Chapter 15

¹Samweli atikumbakiya Sauli, ''NGWANA atikunilangia nikujei mauta upange mfalme wa bandu bake ba Israeli. Nauga pegeni makowe ga NGWANA. ²Nyaa ngachaabaya NGWANA wa majeshi natichunguza jinsi Amaleki champangile Israeli mundela kwa kubakombwa, pabaomwike boka Misri. ³Nganambeambena uyende ukamshambulia Amaleki na kuiangamia ilebe yeti yabile nayo. Kana ubaleke, abulage boti alalome na alwawa, bana na nailemba, 'Ng'ombe na ngondoro, ngamia na mbunda.'''⁴Sauli atikubakema bandu na kubabalanga katika mji wa Talemu: bandu mia ibele elfu babayenda kwa magoro, na bandu elfu na bandu elfu komi boka Yuda. ⁵Bokapo Sauli haichile hadi mji wa Amaleki nalenda kulibende kwo.⁶Ngapo Sauli atikababakiya Wakeni, ''mUyende, mubokange, mukaitenge na Waamaleki, kunani baangamize pamope nabo. Kwa maana waakile wema kwa bandu boti ba Israeli, pababokile Misri.'' Kwaiyo Wakeni bakaitenge na Waamaleki. ⁷Sauli ngapashambulia Waamaleki, boka Havila hadi hika Shuri, waubile mashariki ya Misri.⁸Ngapa mtolile Agagi mflme wa Waamaleki kono abile mkoti; katiko baangamiza bandu boti kwa ncha ya lipanga. ⁹Lakini Sauli na bandu bake bamlekite Agagi kaba mkoti, pamope na ngondoro ananogeliya, ngombe, ndama wabanonipe na wana ngondoro. Kila kilebe chakigolwike, lilii. Bali bile kabisa chochoti chabakichalawile na changali baa na thamani.¹⁰Baadaye likowe la NGWANAlamwichilie Samweli, baya, ¹¹'''Inakuniuzunisha kwamba ni mchawile Samwelo abe mfalme,kwa maana atigalambumba mchongo nakotoka kunitengama na leka tekeleza maagizo yango.'' Samweli atiuchika; nakuleliya NGWANA cheke mbe.¹²Samweli ayumwike na mapema denga akoliane na Sauli wakati wa kiindae. Samweli atibakilwa, Sauli haikite Kameli na atikuichengiya ukumbusho kwa ajili yake, bokapo atigalambuka na yendeliya pae budi Gilgali.'' ¹³Ngapo Samweli atikunyendelia, Sauli, na Sauli kumbakiya, ''Utibarikiwa na NGWANA! Nane nititekeleza amri ya NGWANA.''¹⁴Samweli atibaya, ''Hacho kilelo cha ngondoro ni chanamani mumasikilo gango, na mlelo wa ng'ombe waniuyowa? ¹⁵Sauli atiyangwa, ''Aba babaletile boka kwa Waamaleki. Kwasababu bandu batikubaleka hakoti ngondoro nang'ombe waangoloka. Kwa ajili ya sadaka ya NGWANA Mnongo wako. Yaigeilile twatikwilabia.'' Ngapo Samweli ngapambakiya Sauli, ¹⁶''Ulende na kubakiya chelo ambacho NGWANA akibaite kwangone kilo.'' Sauli atikumbakiya, ''ubaye!''¹⁷Samweli ngapabaya, ''Ingawa wenga ni ni mchini paminyo gako mwene, Je, upangilweli mkolo kwa kabila la Israeli? Na NGWANA akayeile mauta upange mflame kunani ya Israeli; ¹⁸NGWANA atikulagiya katika safari yako kabaya, ''Uyende na ukabaangamize kabisa bene dhambi, Waamaleki, na ukombwane dhidi yabe hadi bakaangamie.' ¹⁹Mwanja kele wapekani lii lilobe la NGWANA, nyo ya NGWANA?''²⁰Ngapo lelo Saulo ngapambakia Samweli, ''Kaakape natikuopekania lilobe la NGWANA, na natikuikengama ndela yake yanilagile NGWANA. Natikumteka Agagi, mfalme wa Waamaleki, na kubaangamiza kabisa Waamaleki. ²¹Lakini bandu batolile baadhi ya nyara-ngondoro na ng'ombe, na ilebe yona ngoroka vyakusudulwe hangamiza, lenga bapiye dhabihu kwa NGWANA, Mnongo wako, hakwo Gilgali.''²²Samweli ngapayangwa, ''Je, NGWANA hupalaika na sadaka ya tini ya na dhabihu kati chaibile ii lilobe lyake? Utii ni bora kuliko dhabihu, na pekania ni bora kuliko mauti gabeberu. ²³Kwa maana uasi ni sawa na dhambi ya bwabe, na ukaidi ni sawa na uovu na udhalimu - kwa kuwa utikulikana likowe la NGWANA, nayembe atikukana kanaubelii mfalme.''²⁴Ngapo Sauli ngaamakiya Samweli, ''Nitendile dhambi; kwa maana nitekwanile amri ya NGWANA na makowe gake, kwa sababu ya natikubagopa bandu na tii lilobe lyabe. ²⁵Nikubakiya tafadhali unisami dhambi yago, na ubuyungene na nenga lenga napate kumcha NGWANA.''²⁶Samweli ngamakiya Sauli, ''Nabayangana lii pamope na wenga; kwa sababu utikulikana likowe la NGWANA, nayembe NGWANA atikukana kana upange wa mfalme kunani ya Israeli.'' ²⁷Samweli pagalambwike boka, Sauli atikamwa upindo wa ngobo yake, na pwapwanika.²⁸Samweli ngamakiya, ''NGWANA atikupopwana ufalme wa Israeli boka kachoko leno na ampeile ufalme woo jelani yako, yabile bora kuliko wenga. ²⁹Pia, yembe ni uwezo wa Israeli habayali ubochobocho wala badili nila yake; kwa sababu si mwanadamu, kwamba ya galambua nia yake.''³⁰Sauli ngapabya, ''Nitendike dhambi. Lakini tafadhali unipei heshima wakati wao mnonge ya apendo wa bandu bangu na mnonge ya Israeli. Ubuyangane kae pamope na nenga, kusudi na weche kumcha NGWNA, Mnongo wako.'' ³¹Nganyo Samweli ngapamuyanganiya kae Sauli, na Sauli kapamwabudu NGWANA.³²Samweli ngapaba, 'Mumletange kwangone pano, Agagi mfalme wa Waamaleki.'' Agagi haikite kachake kono atabile minyororo nabaya, ''Hakika uchungu wa kiwa upitike.'' ³³Nayemba Samweli ngapamyangwa, ''Jinsi lipangalako mwaubapangite alwawa kubaobea banababe, nyonyonyo maa bako nayemba halaba na mwana miongoni mwa alwawa.'' Samweli ngapamkatike Agagi pande pande mnonge ya Ngwana hakwo Gilgali.³⁴Samweli ayei Rama, na Sauli atioboka yenda kunyumba yake Gibea ya Sauli. ³⁵Samweli bamweni likae Sauli mpaka lisoba la kiwo chake, lakini atilombola kwa ajili ya Sauli. Na NGWANA atijutiya kumpanga Sauli baa mfalme kunani ya Israeli.

Chapter 16

¹NGWANA ambakiya Samweli, ''Wakumleliya Sauli kwa muda gani, kono ngani baa mfalme kunani ya Israeli? Uteleye mbembe yako mauta na uyende. Nakulagiya kwa Yese yatama Bethlehemu, maana nitikuichagulia mfalme katika bana bake.²Samweli atibaya, ''Jinsi gani nayenda? Meite Sauli ayowa kikowe cheno, anibulaga.'' NGWANA ngapabaya, ''Utole matamba na ubaye, 'Niichile piya dhabihu kwa NGWANA.' ³Wamkeme Yese aiche kwene dhabuhu, nanenga na kulaya chelo cha upali kwa pangu. Wakumjea mauta kwa ajili yango yolo yanipala kukubakigo.''⁴Samweli apangite kati NGWANA chbaite na yenda Bethlehemu. Apendo pa mji batilendema pabaichile boganano na kwe na baya, ''Je, huichile kwa amani?'' ⁵Nayembe atiyangwa, ''Kwa amani; Niichile piya dhabihu kwa NGWANA. Muipinge bene kwa NGWNA kwa ajili ya dhabihu na maranda e na nenga,'' Na kumbeka tayari Yese nabana bake kwa NGWANA, na baadaye atikubakema boti bene dhabihu.⁶Pabaikite, atikumlinga Eliabu na kuibakiya mwene kwamba mjeilwa mauta wa NGWANA hakika ngayayemi mnonge yango. ⁷Lakini NGWANA atikumbakiya Samweli, ''Kanaumlinge kuminyo gake gapanjalii, au kiemo umbo lake, kwa sababu niyikumkana, maana NGWANA haungaliu meite mundu mwaalinga; mundu ulinga kuminyo ya panja, bali NGWANA ulola moyo.''⁸Kisha Yese akemite Abinadabu nakummaki apite mnonge ya Samweli. Na Samweli abaite , ''Ata hayo NGWANA hamchawilii.'' ⁹Yese ngapambakia Shama apite papipi. Na Samweli abaite, ''Hata hayo NGWANA hamchawili.'' ¹⁰Yese atikuwalete banabake boti saba papeta mnonge ya Samweli. Na Samweli atikumakiyie Yese, ''Ndopo atu yumo yachauligwe na NGWANA kati yabe.''¹¹Ngapo Samweli mloki ya Yese, ''Je, bana bako boti babile pano?'' Nayembe atiyangwa, ''Habile mchini kabisa lakini achunga ngondoro.'' Samweli atikumbakiya Yese, ''Ulagi bandu bakumkemea maana twatamalii pae mpaka haike pano.'' ¹²Yese atilagiya bandu bakamlete. Na mwenja yoo abile mkele na mwene minyo magororo na mwonekano mgorohu. NGWANA atibaya, ''Uyuuke, umjei mauto; maana hayo ngayembe.''¹³Ngapo Samweli atolile mbembe yene mauta na kumjea mata mkati ya kina kaka bake. Roho ya NGWANA atikumwichilia Daudi kwa ngupu tangu lisoba lyo na yendeliya. Samweli ngapa kakatoka yenda Rama.¹⁴Ngabai Roho wa NGWANA atikumleka Sauli, badala yake roho mbaya boka kwa NGWANA yatikumsumbwa. ¹⁵Atumishi ba Sauli batikummakiya, ''Lola, roho ya ubaya boka kwa Mnongo inakusumbwa. ¹⁶Haya ngwana witu hebu nambeambe ubaamuru atumishi bako babile mnonge yako bakakupali mundu mwene ujuzi wa kombwa kinubi. Meite roho ya ubaya boka kwa Mnongo ibile kunani yako, akombwa kinubi nawenga wakuibona vizuri.''¹⁷Sauli atikuwa bakiya atumishi bake, ''Mumpale mundu yawa weza kombwa vizuri na mumlete kachango.'' ¹⁸Mwenja yumo kati yabe atiyangwa, na baya, ''Nimweni mwana wa Yese Mbethlehemu, yamanyi kombwa, ni mwene ngupu, mundu jasiri, mundu wa ngondo, mwene busara palongela, mundu mgorou wa kumunyo; na NGWANA abile pamope na yembe.'' ¹⁹Nyonyo Sauli ngapalagia ajumbe kwa Yee, na baya, ''Anilagi mwana wako Daudi, yatuza ngondoro.''²⁰Yese atikumtola mbunda yapotwile mikate, na kiriba cha divai, na mwana mbui, na kumlangia kwa Sauli pamope na ilebe yoo. ²¹Daudi ngapaika kwa Sauli na tanduba pangakazi yake. Sauli atikumpenda muno Daudi, na mpanga mpotwa silaha wake.²²Sauli atikubalagiya ajumbe kwa Yese, kabaya, ''Mruhusu Daudi abe mnonge yange, maana apatike kibali paminyo gango.'' ²³Wakati wowoti roho ya usumbufu boka kwa Mnongo kinubi na tanduba kombwa. Nganyo Sauli, atibuludika na pona, huyo roho msumbufu umoka.

Chapter 17

¹Ngabai Afilisti batikusanya majeshi yabe kwa ajili ya ngondo. Batikusanyika hakwo Soko, yaibile Yuda. Nube mbe bakombiwle kambi kati ya Soko na Aseka katika Efesdamimu.²Sauli na bandu ba Isreali atikuikusanya na beka kambi palibende la ela, na panga ngondo koli ya na Afilisti. ³Afilisti bayemile kunani kitombe upande umo, na Israeli na bembe bayemi kunani ya kitombe upande wenge lipende latikiwa tenganisha.⁴Mundu yumo mwene ngupu abokite kukambi ya Afilisti, mundu yoo akemilwe Goliathi wa Gathi, kiamo chake maboko sita na Shubiri jimo. ⁵Abile na chepeo la shaba muntwe wake, na awalite dili ya kiomo. Hayo diri yabile na uzito wa shekeli elfu hamsini za shaba.⁶Abile na mabampa ya shaba mumagolo gake na mkwao wa shaba katika lipamba lake. ⁷Wolo mmtope wa mkwaa wake wabile mkoro, wene ngamba yaibile na kitanzi kwa ajili ya taikuliya kati ngamba ya loka. Mntwe wa kwaa wake chabile na uzito wa shekeli mia sita za kioma. Yapotwile ngao atwangile mnonge yake.⁸Atiyema na kombwa ndoti ya majeshi ya Israeli, ''Mwanja kele muichangile na kuipanga kwa ajili ya ngondo. Nenga na Mfilisti, na mwenga si atumishi ba Sauli? Mumchawe mundu boka kwinu na aeli na icha kwango ne. ⁹Meite awecha kombwana nonenga na kunibulaga, ngapo twapo atamwa inu. Lakini meite nashindwa na kumbulaga, ngabai mwaboa atuma witu na kututumikia.''¹⁰Mfilisti yoo abaite kae, ''Leno nindu kugapea changamoto majeshi ya Israeli. Munipe mundu lenga twaweche ko gana nanenga.'' ¹¹Sauli na Israeli boti pabayowine chabaite Mfilisti yolo, akatile tamaa na nayogopa muno.¹²Daudi abile mwana wa Mwefraimu wa Bethlehemu ya Yuda, yakemilwe Yese. Nayembe abile na bana anane aalone. Yese abile mundu mpendo katika masoba ga Sauli, mwene umri mkolo kati ya bandu. ¹³Bana atatu akolo ba Yese butikumkengama Sauli kungondo. Maina yabe bana bake atatu babayei kungondo yabile ni Eliabu mzaliwa we kwanza, yamkengime Abinadabu, nawaitatu akemilwe Shama.¹⁴Daudi ngayabile mchini kabisa. Habo hakolo hatatu bamkengeme Sauli. ¹⁵Daudi atiyenda na buyangana pitiya kati ya majeshi ya Sauli kono abile na nondoro za tate bake hakwo Bethlehemu, lenga akabachange. ¹⁶Kwa muda wa masoba arobaini yolo Mfilisti mwene ngupu abile kapita kindae na kitamwiyo kwa ajili ya ngondo.¹⁷Ngapo Yese atikumbakiya mwana wake Daudi, ''Abapeleki kaka bake efa ya bisi na haye makate komi, na ubapeleki upesi kolo kukambi kwa ajili ya kaka bake. ¹⁸Na upeleki haye jibini komi kwo jemedari wo kikosi chabe cha elfu. Hukabalinge babile na hali gani boka wanilete habari kuhusu bayendeli ya buri.¹⁹Kaka bako babile pamope na Sauli na bandu boti ba Israeli katika libonde Ela, bandakombwana na Wafilisti.'' ²⁰Daudi atiyumuka kindae na mapema na kulileka lipenga pae ya wangalizi wa mchungaji. Atolite ilebe yoti na boka, kama Yese chamlahile. Aikite kambi wakati jeshi lindaboka yenda kulubanja lwa ngondo kabakombwa mnete wa ngondo. ²¹Nabende Israeli na Wafilisti batikuipanga kingondo, jeshi dhidi ya jeshi.²²Daudi alekite ilebe yake kwa mtunza mahitaji, nabutukiya jeshi, n akubasalimia kaka zake. ²³Palongei nabo, yolo mundu mwene ngupu Mfilisti wa Gathi, lina lyake Goliathi, atikupiya boka kumajeshi ya Wafilisti, nayembe abayage makowe gake galoglo kati palongoli. Nayembe Daudi agayowine. ²⁴Bandu boti ba Israeli oabamweni Goliathi, bati butukanga na yogopa muno.²⁵Bandu ba Israeli babaite, ''Umweni mundu yona yapitike? Aichile kuipea changamoto Israeli. Mfalme alwakampeya mali yanambone mundu yapala kumbulaga yono, amkondea binti yake na familia yo tate bake yalepali kodi katika Israeli.''²⁶Daudi atibalokiya bandu babayemi papipi na kwee, ''Apangilwa naani mundu yapalakumalaga Mfilisti yono na kuindolea fadheha? Nyai Mfilisti yono yainilwelii yagatukana majeshi ya Mnongo yabile hai?'' ²⁷Ngapo bandu batibwolegea kile chabalongei na kumakiya, '' Ngaipala pangilwa kwa mundu yapala kumbulaga.''²⁸Kaka bake mkolo Eliabu, atiyowa wakati palongei na bandu. Hasira ya Eliabu yati yakamoto dhidi ya Daudi, nayembe atikumlokiya, ''Mwanja kele huichile pano? Balo ngondoro achene utibaleka na nyai hakwa nyikani> Nangite kiburi chako, na utundu wa moyo wako; maana uichile pano lenga uweze bona ngondo.'' ²⁹Nayembe Daudi atiyagwa, ''Nipangite namani kae? Nenga nitilokiya bai? ³⁰Atikumgalambukiya mundu yenge na kumleka yolo, na baya nyonyo. Na bandu boti bayangwile nyanyalo kati matangoi.³¹Makowe galongei Daudi pabayo wanike, askari bagabaite, kwa Sauli, nayembe atibalagiya kwa Daudi. ³²Ngapo Daudi ngapambakiya Sauli, ''Kanapabelii moyo wa mundu imiya kwa sababu ya Mfilisti yoo; Mtumishi wako ayenda kombwana na Mfilisti yoo.'' ³³Sauli atikumbakiya Daudi, ''Huwecha lii kumkombwa Mfilisti ama kombwana nayembe; wenga ni niwenja bai, na yembe apangite mundu wangondo tangu ujana wake.''³⁴Lakini Daudi atikamakiya Sauli, ''Mtumishi wako atichunga ngondoro batate bake. Maraimba ama dubu aichile na kumtola mwana ngondoro boka mukipenga, ³⁵Natikumenga na kumshambuliya na kumpokonya boka pamkano wake. Na panigolokile, natikumkamwa ndeu yake, kumkombwa na kumulaga.³⁶Mtumishi wako amulagile tayari imba na dubu. Haya Mfilisti yainilweli apala baa kati yomo ya anyama boo, kwa kuwa atikugachalawa majeshi ga nongo yabile hai.''³⁷Daudi abaite, ''NGWANA yani lopwile boka mumayobo ga imba na yoboya dubu. Anilopwa boka mumaboko ga Mfilisti yona.'' Sauli ngapamakiya Daudi, ''Uyende, NGWANA abe pamope na wenga.'' ³⁸Sauli atikumwalika Daudi nganju la ngondo nakumwalika chepeo la shaba matwee wake, na kumwalika likoti la kiuma.³⁹Daudi atikulitaba lipanga lyake kunani ya nganju la Sauli. Lakini awezikelii twanga, kwa sababu hapatike lii matuzo kwa malazi goo. Ngapo Daudi pamakiya Sauli, ''Niwe chali yenda kombwara kono nibile na gano, maana nipatike li mafunzo kwa haga.'' Kwa iyoDaudi atigaula. ⁴⁰Atolite fimbo mumaboko gake na chawa maliwe matano laini boka katika jito; nakugabeka mafuko wake wakichungaji. Kombeo yake yabile muluboko natanduba kusogele yolo Mfilisti.⁴¹Yolo Mfilisti aticha na kumsongelea Daudi, mpotwa ngao gake abile mnonge yake. ⁴²Mfilisti palolite kila upande na kumona Daudi, atikumchalawa, maana abile mwenjabai, mkele, na umbo lake lapendeza. ⁴³Ngapo Mfilisti amlokiya Daudi, ''Je, nenga na mbwa, hata uniiciliya na fimbo? Nayembe Mfilisti kwa miungu gake atikulaani Daudi.⁴⁴Hayo Mfilisti atikumakiya Daudi, ''Huiche kachango, na nyama yako nakubatakuliya kiyuni ba kunani na anyama ba mwitu.'' ⁴⁵Daudi atikumyangwa Mfilisti, ''Uniichiliya kwa lipanga, kwa mkwao na mkwaa mcini. Bali nenga nikuichiliya na lina la NGWANA wa majeshi, Mnongo wa majeshi ya Israeli, ya mchalawile.⁴⁶Leno NGWANA unipea ushindi dhidi yako, na nalwakubulaga no kuuboya mtwee wako kwene yega lyako. Leno nalwabapeya iyuni bakunoni na anyama bamwitu babile duniani mizoga ya majeshi ya Wafilisti, lenga dunia yote itange kwamba abile Mnongo katika Israeli, ⁴⁷na likusanyiko leno ltange kwamba NGWANA apiya lii ushindi kwa lipanga wala kwa mkwaa. Kwa kuwa ngondo ni ya NGWANA, na awateka katika maboko gitu.''⁴⁸Mfilisti pakatwike na kumkaribia akoliyane na Daudi, ngapo Daudi atibatuka haraka elekea kuli jeshi la adui lenga akoliyane nakwe. ⁴⁹Daudi abekite luboko lwake mpako, na tolaliwe boka mwoo, nakulitaikwa kwa kombeo, na kumpata Mfilisti pakibonge kuminyo, natomboka pae nakukama.⁵⁰Daudi atikumshinda Mfilisti kwa kombeo na kwa liwe limo. Atikumkombwa Mfilisti yoo na kumulaga kwa luboko lwake Daudi kwabile ndopo lipanga. ⁵¹Ngapo Daudi atibutuka nayema kunani ya Mfilisti na tola lipanga lyake, cholondolondoa lipanga alani, nakumulaga, na kuukatwa mtwe wake kwa lipanga lyoo.⁵²Ngapo bandu ba Israeli na balo ba Yuda bayumwike kwa mnete, na kubabenga Wafilisti loka libende la malango ga Ekroni. Namaiti ya Wafilisti gatigonja mundela yaiyanda Shaaraimu, na ndela yoti elekea Gathi na Ekroni. ⁵³Bandu ba Israeli batibuyangana boka bengangana bafilisti, na leka nyara kambi yabe. ⁵⁴Daudi atitola mtwee wa Mfilisti na kipeleka Yerusalemu, lakini atikulibeka vazi la ngondo katika hema lyake.⁵⁵Sauli pambweni Daudi kuyenda kabiliana na yolo Mfilisti, atimlokiya Abneri, jemedari wa jeshi, ''Abneri, mwenja yono mwana wanyai? Abneri abaite, ''Kamao uishivyo. Mfalme, nenganimtangitelii.'' ⁵⁶Nayembe mfalme abaite, ''Ubalokiye babawecha kumtango, manalome yono ni mwenja wa nyai.''⁵⁷Daudipabuyangine kumulaga yolo Mfilisti, Abneri atikumtola, na kuleta mnonge ya Sauli kono abile na mtwee wa Mfilisti mumaboko gake. ⁵⁸Sauli atikumlokiya, ''Mwenja, wenga mwana wanyai? Na Daudi atiyangwa, ''Nenga na mwana wa mtumisi wako Yese Mbethlehemu.''

Chapter 18

¹Daudi payamwile longela na Sauli, roho ya Yonathani yatikamulikona na roho y aDaudi, na Yonathani atikumpenda kati roho yake mwene. ²Sauli atikumeka kukazi Daudi lisoba lyolyo, hamlekitelii buyangana ka nyumba ya tale bake.³Yonathani na Daudi bapangite mkakiba wa urafiki kwa sababu Yonathani atikumpenda kati roho yake mwene. ⁴Yonathani atiula nganju yawalite na kumpeya Daudi, na kumpeya na nganju yake ya kungondo, pamope na lipanga, upinde, na mshipi.⁵Daudi atiyenda popote ambapo Sauli pamlagile, na yembe atitanikisha. Sauli atikumchawa Daudiabe mkoro ba apiganaji. Likowe leno lapendezile paminyo ya bandu na paminyo ya atumishi ba Sauli.⁶Wakati wabuyanga kaya boka kungondo na Wafilisti, alwawa bpitike miji yoti ya Israeli, kaboyenaba na nganda, lenga kololiana na mfalme Sauli, kono babile na matowazi, bene furaha, na wakiwana ala ya muziki. ⁷Habo alwawa batiyemba kwa pakezana kono kabanganda; Kabayemba:''Sauli abulige maelfu yake, na Daudi abulige makomi elfu yake.''⁸Sauli atiuchika muno, na mwambo wa wampendezile lii. Nayenmbe atibaya, ''Batikumlumba Daudi kunani ya makomi elfu, lakini manilumbite maelfu bai nenga! Apalapata kilebe gani zaidi ya ufalme? ⁹Tanduba lisoba lyo na yendeleya, Sauli atiku mlinga Daudi kwa mashoka.¹⁰Pamalao yake yolo roho mbaya boka kwa Mnongo ku yatikumjingia Sauli kwa ngupu. Nayembe apungaye kati mwanduzimu pa nyumba yake. NgapoDaudi akopambwile kifaa chake, kati chapangile masoba goti. Sauli abile na mkwaa muma boka gake. ¹¹Sauli ataikwile mkwaa wake, abayage, ''Nakukongondele mulungombe.'' Lakini Daudi mara ibele atiepa uwepo wa Sauli. ¹²Sauli atikumyogopa Daudi, kwa sababu NGWANA abile pamope nayembe, lakini abile lii na Sauli kae.¹³Ngapo Sauli atikumoyo Daudi mnonge yake na kumchawa panga kamanda wa kikosi cha askari elfu jimo. Kwa namnayee Daudi aiboka na jinagia mnonge ya bandu. ¹⁴Daudi atiyendelea kastawi kwa makowe gake goti maana NGWANA abile pamope nayembe.¹⁵Sauli pabweni anda stawi, atikuyogopa. ¹⁶Lakini Israeli yoti na Yuda batikumpenda Daudi, maana atiboka na jingi mnonge yabe.¹⁷Sauli ngapambakiya Daudi, ''Hayo ngabinti yango mkoro Merabu. Nakupeya apange ngumbowo. Ila upange jasiri kwa ajili yango na wakombwane ngondo na NGWANA.'' Maama Sauli atiwacha, ''Usife luboko lwangu ukawa kunani yako, lakini acha luboko lwa Wafilisti ube kunani yake.'' ¹⁸Daudi atikumbakiya Sauli, ''Nenga nanyai, na maisha gako gainonamani, ama hata maisha ya familiya tate bango katika Israeli, kiasi cha baa mkwe wa mfalme?''¹⁹Lakini wakati ambao Merabu, binti Sauli, yapalkwe konda kwa Daudi, akondile kwa Adrieli Mmeholathi.²⁰Lakini Mikali, binti Sauli, ampendile Daudi. Na bandu bambakile Sauli, na kikowe chelo chatikumpendeza. ²¹Ngapo Sauli atiwacha, ''Nalwakumpeya yono abe mnyumbowe, lenga abe mtego kwake, na nyoo maboko ga Wafilisti malayenge malayenge wabaa kunani yake.'' Kwa iyo Sauli atikumakiya Daudi mara ya naibele wenga wabaa mkwe wango.''²²Sauli atikubaamuru atumishi bake, ''Mulongelena Daudi kwa ndela ya siri na mubayange, ''Lola, mfalme andapulaika, na atumishi bake boti bandakupend. Ngabai upange mkwe wa mfalme.''''²³Ngapo atumishi ba Sauli wagabaite makowe haga kwa Daudi. Na Daudi atibaya,''Kacinu mwenga mubona kikowi kichini baa mkwe wa mfalme, nenga na mangali kilebe, na heshima yango ni njini.'' ²⁴Atumishi ba Sauli batibuyanganiya taarifa ya makowe ambayo Daudi atigabayo.²⁵Na Sauli abaite, ''Nyaa ngampala kumbakiya Daudi, 'Mfalme hapaili ata mahali yeyeti isipokuwa govi jimo ya Wafilisti, lenga alipize kisasi kwa adui ba mfalme.'''' Ngabai Sauli atiwacha alakumtomboya Daudi kwa maboko ga Wafilisti. ²⁶Atumishi bake pammakiye makowe haga, atikumutia Daudi abe mkwe wa mfalme.²⁷Kabla ya masoba go gapitikelii, Daudi atiboka na bandu bake na kubabulaga Wafilisti mia ibele. Daudi aletige govi yabe, na kumlabidhi mfalme lingana na idadi yake, lengu aweche panga mkwe wa mfale. Kwa iyo Sauli atikumkandeya Mikali, binti yake abe mnyumbowe. ²⁸Ngabai Sauli atibona na tangu kwamba NGWANA abile pamope na Daudi. Mikali, binti Sauli, atikumpenda Daudi. ²⁹Sauli atizidi kumypgopa Daudi. Sauli apangite odui wa Daudi daima.³⁰Ngapo lelo apendo ba Wafilisti bapitike kwa ajili ya ngondo na mara yoti pabapitike Daudi atifanikiwa zaidi kuliko atumishi bate ba Sauli, nganyo lina lake lapatike heshima ngoro.

Chapter 19

¹Sauli atikumakiya Yonathani mwanawake na atumishi bake boti kwamba bapalikwa kumulaga Daudi. Lakini Yonathani, mwana wake Sauli, apaimuno tamaa na Daudi. ²Yonathani ngapamakiya Daudi, ''Tate bango Sauli apala kukubulaga. Kwa iyo ube minyo wakati wa kindae na huinge mahali pa siri. ³Nanenga napita panja na yema kando ya tate bango hakwo kungunda kwa ubile wenga, na nalongelo]a na tate bango kuhusu wenga. Meite natanga kikowe chochoti nalwa kubakiya.''⁴Yonathani atikumlumba Daudi mnonge ya Sauli tate bake kabaya, ''Mfalme kanaiche panga dhambi dhidi ya mtumishi bake Daudi. Maana yembe hakutendikelii dhambi, makoye yagapangile gati kusaidia muno. ⁵Maana opite maisha gake na kumulaga yolo Mfilisti, naye NGWANA atibaletiye Israeli boti wokovu mkolo. Kae watikubona na kuupalaikiya. Mwanja kele umtende dhambi kunani ya damu yaingali na hatia kwa kumulaga Daudi bila sababu?''⁶Sauli atikumpekaniya Yonathani. Sauli atilapa, ''Kati NGWANA yatama, Yonathani halwawali.'' ⁷Ngapo Yonathani amkemile Daudi na kumakiya makowe hago goti. Na Yonathani amletike Daudi kwa Sauli, na Daudi abile mnonge yake kati chamani.⁸Baadaye kwabile na ngondo kae. Daudi atibokana kombwana na Wafilisti na kubashinda kwa maugi makolo muno. Nabembe batibutuka mnonge yabe. ⁹Yolo roho mbaya boka kwa NGWANA yatikumwichilia Sauli patamile kuchake na mkwaa muluboko lwake, na Daudi abile kakombwa chombo chake.¹⁰Sauli atipaya kunakambwa Daudi mukingombe kwa mkwaa wake, lakini atiponyoka boka muminyo gake, na kwamba Sauli atishindilia mkwaa mkati ya kingombe. Daudi atibutuka na boka kilo chelo. ¹¹Bado Sauli atibalagiya ajumbe kunyumba ya Daudi amendi lenga bamulage kindae. Nyumba we Daudi, Mikali, atikumakiya, ''Usipoyaokoa maisha gako kilo cheno, malao akubulaga.''¹²Ngapo Mikali atikumobaya Daudi pitiyamulidilisha. Nayembe atiboka, atibutuku natoroka. ¹³Mikali atolite kinyago nakuligonje ka mnani ya kindanda. Boka pa ubekile mte na singa la mbui mutwe wake, na kiyobeka ngabo.¹⁴Sauli pabalagile atumishi kumtola Daudi, numbowe abaite, ''Daudi ni mtamwe.'' ¹⁵Sauli ngapalagiya ajumbe kulinga; atibaya, ''Mumlete kachango kano abile pakindanda lenga nimulage.''¹⁶Balo ajumbe pabajingile mkati, lola, chelo kinyago chabile pakindanda pamope na mto wa singa ya mbui mumtwee. ¹⁷Sauli atikumlokiya Mikali, ''Mwanjakele utinikangana kumlekeke adui yango aboke, na tirikakae?'' Mikali atikumyangwa Sauli, ''Atinibakiya, ''Nimleke ayende mwanja kele mimulage?'''¹⁸Ngabai Daudi atibutuka na toroka, na yendo kwa Samweli hakwo Rama na kumwelekeza goti ambayo Sauli yagumpangile. Ngapo yembe na Samweli bayei na tamaa Nayothi. ¹⁹Sauli nayembe atikuwabakiya kwamba, ''Lola, Daudi abile kono Nayothi yabile Rama.'' ²⁰Ngapo Sauli atikubatuma ajumbe kumoya Daudi. Nao pabalibweni lipenga la manabii kabatabiri na Samweli kuyema kati kiongoziwabe, Roho wa Mnongo atikubajingiya ajube ba Sauli, nabembe bati tabiri.²¹Sauli pabakilwe nyo, atikubatuma ajumbe benge, nabembe batitabiri. Ngabai Sauli atikubatuma ajumbe bangekwa mara ya tatu, na babo batitabiri. ²²Boka pao nayembe atiyenda Rama na ikamaloche kilacho chakibile hakwo Seku. Atilokiya, ''Samweli na Daudi babile kwako?'' Mundu yumo atibaya, ''Ulinge, Babile Nayothi huko Rama.''²³Nganyo Sauli atiyenda Natothi huko Rama. Ngap Roho wa Mnongo ati mwichilia kunani yake, nayembe payendage alitabiri hadi paikite Natothi huko Rama. ²⁴Nayembe, utipopwana nanju yake, nayemeatitabiri mnonge ya Samweli lisobalyo agonjile watopo mutwekati wote mpaka chekecheke mbee, kwa sababu ga kikawe chee, bansu hubaya, ''Je, Sauli nayombe ni miongoni mwa manabii?''

Chapter 20

¹Ngapo Daudi atibutuka boka Nayothi huko Rama nayenda kumakiya Yonathani, ''Nipangite namani? Uovu wangu ubile kwako? Dhambi yangu ni yako kwa tate bako, yaipangu apale kuniboya uhai wango.'' ²Yonathani atikumakiya Daudi, ''La hashaa; wawalii lote bango hapangali kikowe kikolo wala kichini bila kunibakiya. Kwa indakumlazimu tatebango kuni iye nenga kikowe cheno? La, nyo lili?''³Balo Daudi alapite kae na baya, ''Tate bako batangite wazi kwamba nipatike kibali paminyo yako. Malayenge andabaya, 'Yonathani kano alitonge likowe leno, kwale hauchunika. Lakini koakope kati NGWANA mwalama, kati wengo mwalamo, kuina hatua jimo kati yango nee na waha.''⁴Yonathani ngapamakiya Daudi, ''Lolote laupalabg, nakupngiya.'' ⁵Daudi ngapamakiya Yonathani, ''Malao ni lisobola mwei wa ayame, na inanibili nitame na liya pamope na mfalme. Laini unileke niyende, ienga naweche kajii mungunda hadi lisoba latata kitamwiyo.⁶Tata bako meite alwakunikose, ngapo wakumakiya, 'Daudi anilobite kwasikitika ruhusa yayenda katika mji wake Bethlehemu; kwa sababu akwo ni kipindi chapiya dhahabu ya mwaka kwa familia yake yoti.' ⁷Meite abaya kuwani vyema, 'Ngapo mtumisi wako aba na amani. Lakini kama akasirika muno, ngapo watanga atiamua kunipangia uovu.⁸Kwa iyo, umpange vizuri mtumishi wako. Kwa maan umekite mtumishi katika agano la NGWANA pamope na wenga. Lakini meite kuina dhambi mkati yango, wenge uamwene wanibulage; maana mwenja kele wanipeleke kwa tate bako?'' ⁹Yonathani atibaya, ''La, hasha! Ikiwa nalwatanga kwamba tate bango atiamua libaya likupate, niwehali kukubakiya?''¹⁰Daudi ngapamakiya Yonathani, ''Ni nyai yapalakunibakiya ikiwa, tate bako akuyangwa kwa ukale?'' ¹¹Yonathani atikumakiga Daudi, ''Huiche, wete tuyende kumgunda.'' Ngapo lelo boti batiboka yenda kumngunda.¹²Yonathani atikumakiya Daudi, ''Na NGWANA, Mnongo wa Israeli, abe shaidi. Malao muda kati wono, nalwakumlokiya tate bango, ama lisoba la tatu, lola, meite labaa kikowe kingoroka upande wa Duadi; je, kano nikalagi taarifa na kulilaya kuchako? ¹³Na kama ikimpendeza tate bango akupangi madhara, basi NGWANA agapange go kwa Yonathani na sidi ikiwanakupeya lii taarifa ya kikowe cha na kukupeleka kunamnipa, lenga yayende kwa amani. Na NGWANA abe pamope na wenga, kati chabile na tate bango.¹⁴Meite alo nibile mkoti, wanilayali uaminifu wa agano la NGWANA, niwechali waa? ¹⁵Na kanautekwane uaminifu wako na agano koti yango na nyumba yako, hata wakati NGWANA palakubaboya kila yumu wa adui wa Daudi boka kumingo ya dunia.'' ¹⁶Ngabi Yonathani apangite agano la nyumba ya Daudi na baya, ''Na NGWANA alwa kubaboya maadui ba Daudi.'' (KISWAHILI IDIOM? ===ULB ENGLISHI IDIOM)¹⁷Yonathani ampalite Daudi alape kae kwa sababu ya upendo wabile nao kunani yake, kwa sababu atikumpendo kati chaipendile roho yake mwene. ¹⁸Kisha Yonathani atikumakiya Daudi, ''Muluo lisoba mwei waayambe. Wabalii kwa sababu kiteo chako chabaa wazi. ¹⁹Paupala tamama hako masoba gatatu, uyende upesi hadi mahali pauite palongoi, wakati shughuli indapangika,na ukae papipi na liwe la Ezeli.²⁰Nulwataikwa mishale mitatu pakitumembe chaliwe, kati nilenga kilebe fulani. ²¹Ngapo nalwakutuma mwenja wango na kumakiya, 'Uyende ukapale yelo mishale, 'Meite nalwa kumaki mwenja nyoo, 'Lola, mishale ibile upande wono wakwako; ukaitole, ''Ngapo waiche; maana hapo kwamba na usalama kuchako na madhara lii, kati NGWANA mwalama.²²''Lakini meite nalwa kumakiya mwenja yoo, 'Lola, mishale ibile mnonge yako,''Ngapo yayenda zako, maana NGWANA apalite uboke. ²³Lingana na makubaliano gitu gangone na wenga gatulongei, ulinge, NGWANA abile mkati yango na wenga milele.'''²⁴Kwa hiyo Daudi atikuiya mulo mumngunda. Pindi mwei pauobwike, mfalme atamile pae na liya chakuliya. ²⁵Mfalme atamile kunani ya kiteo chake, kati kawaida pakiteo kalibu na kingombe. Yonathani atiyema wima, na Abneri atamile mubaa ya Sauli. Lakini nafasi ya Daudi yabile wazi.²⁶Hata nyo Sauli habaite liii kilebe lisoba lyoo, kwa sababu atiwacha, ''Kuina kikowe kimpatike Daudi. Habile sofi hakika hayuko safi.'' ²⁷Lakini lisoba la naibele, lisoba limo baada ya mwandamo wa mwei, balo nafasi ya Daudi yapile tupu. Ngapo Sauli atikumlokiya Yonathani mwanawake, ''Mwanja kele mwana wa Yese haichile lii ichalya chakuliya, licho na hata leno?''²⁸Yonathani atikumyangwa Sauli, ''Daudi alobite kwango nee ruhusa kwa dhati lenge ayende Bethlehemu. ²⁹Atibaya, ''Tafadhali uniruhusu niyende. Maana familiya yabe babile nayo dhabihu huko mjini, na kaka yango atilagia nibee kwaoo. Ngabai meite nipatike kibali paminyo yako, tafadhali unipe ruhusa niyende nikabalinge kina kaka bango.' Haicile lii kumeza ya mfalme kwa sababu yoo.''³⁰Ngapo hasila ya Sauli yatiyaka kunani ya Yonathani, na kamakiya, ''Wenga mwana wa mnwawa mkaidi na muasi! Wadhani kwamba nitangite lii utikumchawa mwana wa Yese kwa ajili ya oni yako, na kwa oni ya utopo wa mabako? ³¹Kwa kuwa mwana wa Yese andalama duniani, wenga lii wala ufalme wako waupala imarika. Ngabai, utume bandu bakamlete kachango, kwa sababu apalikwa waa.''³²Yonathani atikumyangwa tate bake, ''Kwa sababu gani apalikwa waa? Apangite kele?'' ³³Ngapo Sauli atikumtai kuliya mkwaa lenga awe. Kwa hiyo Yonathani ngapatanga kwamba tate bake atinuuuia kumulaga Daudi. ³⁴Yonathani atiboka pa ma na nyongo ngale bila lya hakulya lisoba lanaibele lamwe, kwa sababu atikumuchunikia Daudi, na kwa sababu tate bake atikumwaibisha.³⁵Ikawa kindae, Yonathani atiyenda hakwo kumngunda kati chamwaidile Daudi, abile pamope na mwenja wake. ³⁶Atikumakiya yolo muchembe wake, ''Ubutuke ukaipale yelo mishale yanitakwele na mwenja atibutuka, nataikwa mishale yenge mnonge. ³⁷Mwenja paikite katika eneo ambapo mshale yatulike, wolo wautamike Yonathani, atikumkema kae muchembe, na baya, ''Hawa mshale ubile li mnonge yako?''³⁸Ngapo Yonathani atikumkema yolo mwenja, ''Uyombeleke, alaka, kana uchelewe!'' Ngapo muchembe ya Yonathani atikusanya mishale na buyangana kwa ngwana wake. ³⁹Lakini hayo muchembe hatangite lii kilebe. ⁴⁰Ni Yonathani na Daudi ngabatangite abari yene. Yonathani atikumpeya mwenja wake siloba na kumakiya, ''Uyende, uipeleke mjini.''⁴¹Punde tu muchembe paboi, Daudi atiyema boka upande wa kusini, atigonja wangukama, atilita mala itatu. Batibasiana bene kwa bene na boti balelike kwa pamope, Daudi atilela zaidi. ⁴²Yonathani atikumkema Daudi, ''Uyende kwa amani, kwa sababu boti tulapite kwalina la NGWANA na twabaite, 'NGWANA abe kati yango ne na wenga, na abe kati ya uzao wango na uzao wako, milele.''' Ngapo Daudi payema na bakoka, na Yonathani atibayanga mjini.

Chapter 21

¹Ngapo Daudi haikite noba kumlola Ahimeleki kuhani. Ahimeleki aichile lenga bakoliyane na Daudi kono kulendema na kumakiya, ''Mwanja kele ubile kichako ndapo mundu walongwana na wenga?'' ²Daudi atikumyangwa Ahimeleki kuhani, ''Mfalme atinituma kwa kikowe maalumu na atikunibakiya nyaa, 'Kana abe hata mundu yumo yatanga kilebe chochoti kuhusu shughuli nani kutumile, na chanilagile.' Nitikubaelekeza amchembe yenda sehemu fulani.³Hapope kopatikana chakuliya gani? Unipei mikate mitano, au chochoti chakibile pano.'' ⁴Hayo kuhani hayangwile Daudi na baya, ''Ndopo mikate yakawaida mumaboko, lakini ibile mikate mitakatifu- meite haenja batwangite li na alwawa.''⁵Daudi atikumyangwa kuhani, ''Hakika tutwangite lii na alwawo kwa masoba gano. Panitumbwile safari, yenga ya mchembe yabile wakfu kwa NGWANA, ingawa ilikuwa safari ya kawaida. Je, si zaidi sana leo miili yao ikawekwa wakifu kwa NGWANA.'' ⁶Nganyo kuhani atikumpea mikate yaibekwile wakfu kwa NGWANA. Maana yabile lii mikate yenge hapo, isipokuwa tu yelo ya wonyesho, ambayo yababoite boka kwa NGWANA, lenga sehemu yake ibekelwe mikate ya moto pabapanga baiboite.⁷Bai lisoba limo apangakazi bake Sauli atibaa mahalipo, bati kumkamuliya mnonge ya NGWANA. Mundu yoo lina lake akemilwe Doegi Mwedomu, apendo baachungaji ba Sauli.⁸Daudi atikumakiya Ahimeleki, ''Je, ndopo mkwaa atalipanga? Maana nenga mbotwilii lipanga lango wala silaha yango, maana shughuli yelo ya mfalme yabile muhimu.'' ⁹Kuhani hatibaya, ''Lelo lipanga laumulige Mfilisti Goliathi, katika libende la Ela, ubile pano batikuwekeliya katika ngobo mchongo ya naivera. Meite upalakutola woo, utole, maana ndopo silaha yenge pano.'' Daudi ngapabaya, ''Ndopo silaha yenge kati yoo, unipei yoo.''¹⁰Daudi atiyumuka na butuka kwanamnipa na Sauli ba yena kwa Akishi, mfalme wa Gathi. ¹¹Mpangakazi wa Akishi atikumakiya, ''Hayo Daudi lii mfalme wakilambo cheno? Je, alwawa bapokiyanie lii yemba na ina, Sauli abulige maelfu gake, na Daudi makomi elfu gake?'''¹²Daudi agabekite maneno go kumoyo wake na kumyogopa muno Akishi, mfalme wa Gathi. ¹³Daudi atibadilika mnyenda wake na kuipanga mwendaazimu paminyo yabe; atichora-chora alama kwenye izingite ya mnyango kono katirikisha mato gake paye ya ndeu yake.¹⁴Bakapo Akishi ngapa abakiya apangakazi wake, ''Mulole, mumweni mundu yono ni mwehu. ¹⁵Mwanja kele mumletite kachango? Je, nenga nibapai wehu, mumletike mundu gono lenga anipangi goo mnonge yango? Kaakape hayo ajigingia munyumba yango ne?

Chapter 22

¹Daudi atiboka hapo na torokea yenda kulipango la Adulamu. Kaka bake na bote ba kachake na tate bake pabayowine goo, batieliya na kuyendeliya kwo. ²Kila jumo abile na mahangaiko, kila yumo yabile na deni na kila yumo yabile ndopo furaha kumoyo- boti batikusanyika kwake, na Daudi apangite jemedari wabe. Babile alalome mranne bababile pamope nayembe.³Daudi abokite kwoo na yenda Mispa huko Moabu. Nakumakiya mfalme wa Moabu, ''Tafadhali ubaruhusu tate na mabango batame kachako hadi hapo nanipala tanga kilebe gani ambacho Mnongo alwapanga kwa ajili yango.'' ⁴Ngabai atikubaleka kwa mfalme wa Moabu. Tate na maabake batitama kwa mfalme kwa muda woti ambapo Daudi abile kungome yake. ⁵Nabii Gadi atikumakiya Daudi, ''Kana utome katika ngome yako. Uboke na uyende katika kilambo cha Yuda.'' Kwa hiyo Daudi atiboka hapo na yenda katika mwitu wa Harethi.⁶Sauli atiyowa kwamba Daudi apatikine, kono abile pamope na bandu abile nabo. Wakati woo Sauli atamage Gibea paye ya mkongo wa mkwachu huko Rama, akiwa na mkwaa wake mumaboko gake, na atumishi bake boti batiyema konabatikumfindiya.⁷Sauli atikuwabakiya atumisi bake munipekani, bandu ba Benyamini! Je, mwana wa Yese alwakubapea mimgunda na mingunda ya mizabibu? Je, alakubapanga nyoti baa majemedari wa maelfu na majemedari wa mamia, ⁸hata mwenga boti mupangite njama dhidi yangone? Ndopo hata yumo kati yanibakiya kwamba mwana wango atichochea mtumishi wango Daudi abe kinyume chango. Leno mutikumilya na andukunilenda lenga anishambulia.''⁹Doegi Mwedomu, yuyemile papipi na atumishi wa Sauli, atiyango, nutikumona mwana wa Yese kayenda Nobu, kwa Ahimeleki mwana wa Ahitubu. ¹⁰Atikumloba NGWANA lenga apate kumsaidiya, na atikumpeya mahitaji na lipanga la Goliathi, Mfilisti''¹¹Ngapo Mfalme atikumtuma mfalme amkeme kuhani Aimeleki mwana Aitubu na bandu boti ba nyumba ya tate bake, makuhani babile kwo NObu. Boti baikite mnonge ya mfalme. ¹²Sauli atiboya, ''Ngamupekani, mwana wa Ahitubu, ''Nayembe atiyangwa, ''Nibile pano, NGWANA wango.'' ¹³Sauli atikumakiya, ''Mwanja kele upanga njama dhidi yango, wenga pamope na mwana wa Yese, kwa kumpeya mikate, na lipanga, na utikumloba Mnongo kusudi amsaidie Daudi, kusudi aniasi nenga na kuiya sehemu ya siri, kati chapangite leno?''¹⁴Nganyo Ahimeleki atiyangwa mfalme na baya, ''Je, nyai kati ya atumishi bako yabile mwaminifu kati Daudi, no nyai mkwe wa mfalme na abile kunani ya ulinzi boti, na mwene eshima kachako? ¹⁵Je, leno ni mara ya kwanza kwanenga kumloba Mnongo apate kumsaidia? Nyoo! Mfalme kana unilaumu lii mtumishi wako kwa kikowe chochoti wala jamaa yango boti. Maana nenga na mtumisgi wako natangite lii kikowe kuhusu kadhi yeno.''¹⁶Mfalme atikumyangwa, ''Hahika wawaha, Aimeleki, wenga na njamaa yoti ya nyumba yatate bako.'' ¹⁷Mfaleme atikumakiya mlinzi yayemite papipi nayenda, ''Ugalambuke na ubabulage makuhani ba NGWANA. Kwa sababu bamuunga mkono Daudi, na sababu batitanga atikunibutuka, lakini bani bakiyelii.'' Lakini apangakazi ba mfalme batandondobalii luboko lwabe kuabula makuhani wa NGWANA.¹⁸Ngapo mfalme atikumakiya Doegi, ''Ugalambuke na ubabulage makuhani.'' Nyo Doegi Mwedomu atigalambuka na kubapata makuhani, atikubabulaga bandu themanini na tano babawalite naivera ya kitani lsoba lyo. ¹⁹Kwa ncha ya lipanga, atikuuputa Nobu, mji wa makuhani, kababulaga alalome na alwawa, bana na babayonga, ngombe na mbunda na ngondoro, boti atibabulaga kwa lipanga.²⁰Lakini jumo wa mwana wa Ahimeleki mwana wa Ahitubu, yakemilwa Abiathari, atiponyoka na batakiya kwa Daudi. ²¹Abiathari atikamakiya Daudi kwamba Sauli ababulige manabii wa NGWANA.²²Daudi atikumakiya Abiathari, ''Natitanga panga lisoba lyo, Doegi Mwedomu abile mahali palo, kwamba kwa hakika apale kumakiya Sauli. Nawajibika na kifo cha kila mundu katika familiya ya tate bako! ²³Utame pamope nanenga na kana uyogope. Maana mundu yepala roho yako apala kae na roho yangu. Wabaa salama meite watama pamope nanenga.''

Chapter 23

¹Watikumakiya Daudi, ''Ulole, Wafilisti wandakuokombwa keila na bandapokonya yakuliya yabaporwa.'' ²Nyo Daudi amnobike NGWANA kwa ajili ya msaada, na nakumakuya, ''Je, niiyende ngakombwe haba Bafilisti? NGWANA ngamakiya Daudi, ''Uyende ukaakombwe Wafilisti na kuokomboa keila.''³Daudi ngapabakiya bandu bake, ''Mulole, pano Yuda tundayogopa. Je, zaidi lii buli yenda pambana Keila na majeshi ya Wafilisti?'' ⁴Ngapo Daudi nganoba NGWANA kwa ajili ya msaada, balo NGWANA kamyangwa, ''Ayumuke hueli mpaka Keila. Maana mbakupea ushindi dhidi ya Wafilisti.''⁵Daudi na bandu bake ngabayenda Keila na kombwana na Wafilisti. Nahamiya ngombe na kuwakombwa kwa mauaji makoro muno. Nyoo Daudi ngapaokoa wenyeji ba Keila. ⁶Abiathari mwana wa Ahimeleki pabile kumbini kwa Daudi huko Keila, apotwile naivera muluboko lwake.⁷Sauli atibakilwa kwamba Daudi ayei Keila. Sauli atibaya, '''Mnonge ameke moko yango. Bila shaka banyigalile mkati kwa sababu atijingiya katika mji wa ubile na mnwango na makomeo.'' ⁸Sauli ngapakema majeshi gake goti kwa ajili ya ngondo, bayende mpaka Keila, baka mteke Daudi na bandu bake. ⁹Daudi atangite kati Sauli apangite njama ya kumdhuru yembe. Ngapo pammakiya kuhani Abiathari kuhani, ''Ulete pano naivera.''¹⁰Bakapo Daudi ngapabaya, ''NGWANA, Mnongo wa Israeli, mpakazi wako hakika hayowine kwamba Sauli apala ndela yaicha Keila, lenge autiniye mji kwa ajili ya ngone. ¹¹Je, bandu ba Keila banisalimisha mumaboko gake? Je, Sauli hauluka mpaka kwono, kati mpangakazi wako mwayowine? NGWANA, Mnongo wa Israeli, nakusihi tahadhali umakiya mtumishi wake, ''NGWANA ngapo baya, ''Alwaicha kwoo.''¹²Bokapo Daudi ngapalokiya, ''Je, bandu wa Keila banisalimisha nenga na bandu baingo mumaboko ga Sauli?'' NGWANA ngapabaya, ''Bandu ba balwa kuwasalimisha kuchabe.''¹³Bokapo Daudi na bandu bake, bababile kati mia sita, babakite na yenda kunani pa na Keila, na tindiya kila sehemu. Bokapo Sauli atibakilwa Daudi atitoloka boka Keila, nganyo ngaamua kutoka kumkengama. ¹⁴Daudi atamile ngomeni katika jangwa, pakilambo yene itombe katika jangwa la Zifu. Kila lisoba Sauli atikumpala, lakini Mnongo ammekite lii mumaboko gake.¹⁵Daudi abweni kwamba Sauli atikuilaya angamiza maisha gake; Daudi abile katika jangwa la Zifu hakwo Horeshi. ¹⁶Bokapo Yonathani, mwana wa Sauli, atiyumuka na yenda kwa Daudi hakwo Horeshi, nayembe ampeile moyo amwamini Mnongo.¹⁷Atikumkiya, ''Kanaugope. Kwa maana luboko lwa tate bango Sauli lakupatalii. Wapanga wa mfalme kunani ya Israeli, na nenga napanga na msaidizi wako. Tata bango Sauli atangite ngoo.'' ¹⁸Ngabai bote abele bapangite maagano mnonge ya NGWANA. Ngapo Daudi haingile Horeshi, na Yonathani ayei kaya.¹⁹Ngapo Wazifi wayenda Sauli hakwo Gibea kababaya, ''Je, Daudi haite lii kati itu kwenye ngome hakwo Horeshi, kunani ya itombe ya Hakila, waabile kusini mwa Yeshimoni? ²⁰Ngabai uiche, mfalme! Lingana na matokwa gako, uihe! Kazi ita yabaa kujea mumaboko gako mfalme.''²¹Sauli ngapabaya, ''Mbarikiwe na NGWANA. Kwa sababu matinihurumia. ²²Muyendage, mukahakikishe wichowicho. Mupale na tanga paiya kwako na nyai ywamweni kwoo. Nitibakilwa kati yembe mnganga kweli. ²³Kwa hiyo muchunguze, mutange sehemu yoti ya yoba. Baadaye mwabuyangane kachango kono mabile na taarifa ya ibile kamili, bakopo nalongwa na mwenga. Meite abile pa kilambo nalwaka mpala boka mkati ya elfu zoti za Yuda.''²⁴Ngapo pabayuma kanga na yenda hadi Zifu mnonge ya Sauli. Wakati woo Daudi na bandu boke babile katika lijangwa la Maoni, hakwo Araba upande wa kusini mwa Yeshimoni. ²⁵Sauli na bandu bake batiyenda kumpala Daudi. Na Daudi atibakilwa habari yoo, nyoo atieliya mpaka pakitombe cha miamba na tama palijangwa la Maoni. Sauli payowine nyo, atikumbenga Daudi katika lijangwa la Maoni.²⁶Sauli atiyenda na baa upande umo wakitombe, na Daudi na bandu baake babile bakayende upande wenge wakitombe. Daudi kwa haraka atiboka atame kuutara na Sauli. ²⁷Kwa sababu Sauli na bandu bake babile kaba mtindiya Daudi na bandu bake lenga bababgwe, mjumbe yumo haichile kwa Sauli na baya, ''Huiche, hayombeteke maana Wafilisti bapangila uvamizi kunani ya kilambo.''²⁸Kwa hiyo Sauli atibayangana ampalike lii Daudi na yenda pambana na Wafilisti. Kwa hiyo sehemu yelo yakemilwe mwambawa Maiyo. ²⁹Daudi atioboka boka kwa na tama katika ngome ya Engedi.

Chapter 24

¹Sauli pabayangine kubabenga Wafilisti, atibakilwa, ''Daudi abile kulijangwa la Engedi.'' ²Ngapo Sauli ngapapotwa bandu elfu tatu babachawile boka Israeli yoti, batiyenda kumpala Daudi nabandu bake katika mramba ya Mbui Mwitu.³Ahikite pakiongolo cha ngondoro kando ya ndela, mahali palibile lipango. Sauli atijingia mkati yake lenga yemeleya. Wakati woo Daudi na bandu babe batitama kutatu zaidi na pango lelo. ⁴Bandu ba Daudi batikumakiya, ''Haye ngalisoba la ambalo NGWANA atibaya kakubakiya, ''Nalwakubabeka adui zako mumaboko gako. Lenge wampange cha upendile.'' Bokapo Daudi akikakatuka, na kumnyatiya kwa mnonge kimya kimya na kulikata pindo la nganju ya Sauli.⁵Baadaye moyo wa Daudi ukamchoma kwa sababu akatike pindo langanju ya Sauli. ⁶Atikuwabiya bandu bake, ''NGWANA anisamehe, na palikwelii kumpangia kikowe cheni NGWANA wango, njeilwa mauta wa NGWANA, kwa tondobeya luboko lwango kunani gake, maana yembe ni masihi wa NGWANA.'' ⁷Nyoo Daudi atikuwa bendiya bandu bake kwa maneno gano, na kubachibiya kna bamkobwe Sauli. Sauli atiyana, napita kulikolo, na yenda jake.⁸Baadaye kae, Daudi atiyema kunani na pita mulikolo, na kumkema Sauli: ''Ngwana wango mfalme.'' Sauli palotile mchogo, Daudi atilita mpaka pae nulaya heshima. ⁹Daudi atikumakiya Sauli, ''Mwanja kele undabapekaniya bandu babaya, ''Ulinge, Daudi apala kukudhuru?'¹⁰Leno minyo gako yabweni jinsi NGWANA mwakabekile mumaboko gango patabile mkati ya likolo. Banambone bambakiye nikubulage, lakini nakulekite wakati. Natibaga, nakakatuyali luboko lwango kunani ya ngwana wango; kwa kuwa ni masihi wa NGWANA.' ¹¹Ulole, tate bango, ulinge lipindo la nganju yako ibile mako yango. Kwa maana kama nilikata lipindo la nganju yako na kubulige lii ngabai utange na ubone kwamba si ndapo uovu au likosa katika maboko gako, na nipangitelii dhambi kunani yako, ingawa undaniwinda piya ukoti wango.¹²NGWANA aamue kati yango na wenga, na NGWANA anilipizie kisasi kunani, lakini luboko lwango wabaa lii kunani gako. ¹³Kati mithali ya apendo mwaibaya, 'Katika waovu uboka uovu.' Lakini muluboko lwango nenga wabaalo kunani gak.¹⁴Mfalme wa Israeli abakite kumuandama nyai? Umuaka nyai? Uaka mzoga wambwa! Uaka kiroboto! ¹⁵NGWANA na abe mwamuzi na apiye hukumu kati yango na wenga, na pabona, na leta sababu yangu na uniruhusu epuka luboko lwako.''¹⁶Daudi payomwile longela maneno haga kwa Sauli, sauli atibaya, ''Hale ngalilobe lako, mwawango Daudi?'' Sauli atikakatuya lilobe lake na lela.¹⁷Nakumakiya Daudi, ''Wenga ngamwene haki kuliko nenga. Kwa sababu umelipa zuri, wakati nenga nikulepa maovu. ¹⁸Leno ututangaza jinsi mwanipangite mazuri, kwa sababu wanibulige lii wakati NGWANA panibekite katika rehema yako.¹⁹Kwa kwa mundu pampata adui yake, amleka lii ayende salama? Na NGWANA akuzawadiye mema kwa chelo chaunimgile leno. ²⁰Ngabai, ndangite kwa akika weiba mfalme nakwamba ufalme wa Israeli utaimarika katika maboko gako.²¹Niape kwa NGWANA kwamba badala yango wabakutiyalii kuutaru uzao wango, na kwamba walibalabia lii lina lango katika nyumba ya tate bangi.'' ²²Ngoo Daudi atikumlapiya Sauli kiapo. Bokalo Sauli atiyenda kunyumba yake, lakini Daudi n bandu bake baobwike yenda ngomeni.

Chapter 25

¹Ngabai Samweli atiwaa. Waisraeli wote batikusanika pamope na lombola, na kumchika ka chake hakwo Rama. Bokapo Daudi atikakatuka na uluka hadi jangwa la Parani.²Pabi na mundu yumo huko Maoni,na mali yake yabile hakwo Karmali. Mundu yoo abile tajiri muno. Abile na ngondoro elfu tatu na mbui elfu jimo. Nayemba abile kabakata manyoya ngondoro bake hakwo Karmeri. ³Na mundu yoo akemilwe Nabaki,na lina la nyumbowe akemilwe Abigaili. Mmwawa yoo abile mwene busara na mngorou wa kuminyo. Lakini mnalome abile mkaidi na mwovu katika makowe gake. Abile na uzao wa nyumba ya Kalebu.⁴Daudi ayowine pabile jangwani kwamba Nabali abile kabakata manyoya ngondoro bake. ⁵Nyoo Daudi atilubalagiya kachake ne haenja komi. Nakuwabakiya haenjabalo, ''Muobokange muyende Karmeli, muyendeli Nabali, na kumsalimia kwa lina lango. ⁶Mwakubakiya, ''Ulame katika baraka, ube na amani na nyumba yako ebe na amani, na boti baabile nabo babe na amani.⁷Niyowine kwamba ubile nabo akata mangoga achungaji bako babile pamope na twega, na twapangite lii ubaya, na muda woti pababile Karmeli hababite lii kilebe chochote. ⁸Ubalokiye muchembe bako, nabembe balaku bakiya. Ngabai achembe bango bapate kibali paminyo yako, maana tukite lisoba la sherehe. Tafadhali upiye chochoti chabile nacho mumaboko ba atumishi bako na kwa Daudi mwana wako.''⁹Muchembe wa Daudi pabaikite, batikuma kiga Nabali goti gano kwa niaba ya Daudi na bokapo batilenda. ¹⁰Nabali atikubayangwa wapangakazi ba Daudi, ''Daudi nganyai? Na nyai ngamwana wa Yese? Masoba gano apangakazi hanambone ubatoroka ngwana wane. ¹¹Je, nitole mikate yango na mache gango na nyama yango ambayo nilikuwa chinjiliya wakati manyoya bango, na niwape bandu bababoka kwani kutangite lii?''¹²Nyo mchembe ba Daudi batigarambuka nabaya, nakumakiya kila kilebe chabaite. ¹³Daudi atikuwabakiya bandu bake, ''Kila mundu atabe lipanga lake.'' Kila mundu atabe lipanga lake. Daudi nayenda atabile lipanga lyake. Yapata kati bandu mia nne batikumkengama Daudi, na wenge mia ibele batiigala lenda michango yabe.¹⁴Lakini mwenja yumo atikumakiya Abigaili, nyumbo we Nabali atibaya, ''Daudi atikubalagiya ajumbe boka jagwani baichange kumsalimia ngwana witu, na yembe atikubatukana. ¹⁵Balo bandu bano batupangile mema. Batudhuru lii na hobeya lii chochote wakati wati pata twangi le nabo patabile nabo mbugani.¹⁶Babile kingombe chitu kila na mumtwe kati, wakati woti twabile pamope nabo twatikuwa changa ngondoro. ¹⁷Kwa hiyo ulitange leno na uzingatie wapanga kele, maana ubaya undakumwinda ngwana witu, na wabaa kunani ya nyumba yake yoti. Yembe ni mundu yafaikaliii na ndopo yawecha shauliana nayembe.''¹⁸Ngapo Abigaili atiyombeteka na natola mikate mia inele, chupa ibele ya divai, ngondoro batano babaandaliwiwe tayari, vipimo vitano vya bisi, viishada mia jimo vya zabibu, na mikate mia ibele yatini na kuoakia kunani ya mbunda. ¹⁹Atikumakiya mwenja wake, ''Ulongoli mnonge yango nanenga naicha mchogo yako.'' Lakini hamakiya lii mchengo wee Nabali.²⁰Pabile kayanda kunani ya mbunda wake na eleya penye maiyo pakitombe, Daudi na bandu bake batiuluka pae kabanyendeliya Abigaili, nayembe atikoliyana nabo.²¹Ngabai Daudi atibaya, ''Hakika nilendite bute vyoti vyabile navyo mundu hayo hakwo nyikani, na vyoti vyabile navyo ndopo chaubile, pamope na hago ganilepite mabaya badala ya mema. ²²Mnongo na anipangi nyoo nenga, Daudi, nibe zaidi, iwapo nalwakumleka hata mundu yumo wa kachake abile mkoti paika malao kindae.²³Abigaili pamweni daudi, atiyombeteka na uluka pae ya mbunda wake, nagonja kifudifudi na lita mpaka pae. ²⁴Atikumtombokea mumagolo gake na baya, ''Kunani yango bai, ngwana wango, ha ubee uovu. Tafadhali umleke mpangakazi wako alongele na wenga, kae ugapekani maneno ga mpangakazi wako.²⁵Nakusihi ngwana wango kunaumjali mundu yoo yafaikai, Nabali, kwa maana kati lina lake mwalibile,nganyo chabile ima lake ni Nabali, na upumbavu ubile pamope nayembe. Lakini nenga mpangakazi wako nababweni lii haenja ba ngwana wango, baubalagile. ²⁶Ngabai, ngwana wango, kati NGWANA mwalama, na kati mwaulama, kwa kuwa NGWANA atikuboya boka pengana damu, na leka lipiza kisasi kwa maboko gane, ngabai adui yako, balo babakupala kukupangia uovu ngwana wango, babe kati Nabali.²⁷Na sasa zawadi yeno ambayo mpangakazi wako hatikueleta kwa ngwana wango, na kubapoya achembe babamkengama ngwana wango. ²⁸Tafadhali ulisami kosa la mpangakazi wako, maana NGWANA hakika alakumpanga ngwana wango nyumba imara, kwa sababu NGWANA wango andakombwana ngondo ya NGWANA; na uovu wabonekana lii mkati yako maadamu undulama.²⁹Na ingawa bandu ende kakataka na kumwandama lenga banibalage, balo ukali wa ngwana wango wa tahilwa katika kigombo cha babile hakoti na NGWANA Mnongo wako; na agataikwa maisha ga adui yako kunanipa, kati nyalo baka katika mfuko wakombeo.³⁰Na yapanga, NGWANA panitimizia ngwana wango makowe goti ganangoroka ambaya atiniadi, na mwakupangite kiongozi kunani ya Israeli, ³¹kikowe chee lauchunicha lii kachako, wala chukiza moyoni kwa gwana wango, kwa sababu upenga ni lii damu, bila sababu, na ulipizileli kisasi.Na NGWANA akuletiya mafanikio, wamkomboki mjakazi wako.''³²Ngapo Daudi andakumakiya Abigaili, ''NGWANA, Mnongo wa Israeli, abarikiwe, yakulagile uboganane nanenga. ³³Na hekima yako ibarikiwe, nawenga utibarikiwa, kwa sababu leno utikunichibiya, na kanabibea na hatia ya pengana damu, na kutohilipiza kisasi kwa mabo ko gango mwene.³⁴Kaakape kati NGWANA, Mnongo wa Israeli, mwalama, ambaye atini chibiya kunani kulumiye, ngapangae uyombetikelii hicha ukali ane na nenga, kwa hakika malao kindao apalae igala lii hata mwana yumo mnalome kwa Nabali.'' ³⁵Kwa hiyo Daudi atikuvipokiya kwa maboko gake vyaviletike; nakumakiya, ''Uyende kwa amani hadi kunyumba yako; lola,nigapekani lilobe lako na niyeketile.''³⁶Abigaili atibuya kwa Nabali; lola, abile kapanga shelehe katika mji wake, kati shelehe ya mfalme; na moyo wa Nabali watipuaika mkati yake, kwa sababu abobile muno. Kwa hiyo hamakiye lii chochoti kabisa paka pakachile³⁷Paikite kindae, divai pagamokite Nabali, ngabai nyumbowe atikumakiya makowe goti; moyo wake wawile mkati yake, na panga kati liwe. ³⁸Ikawa baada ya masoba komi NGWANA atikumbwa Nabali nayembe atiwa.³⁹Naye Daudi payewine kwamba Nabali awile, atibaya, ''NGWANA abarikiwe, yatelile hata ya shutuma yango boka mumaboko ga Nabali, na kumchibiya mtumishi wake kana apenge uovu. na atikumuyangania Nabali tendo la uovu kunani ya mntwee wake mwene.'' Ngapo Daudi pabatuma bandu bakalongele na Abigaili, lenga amtole apange nyumbowe. ⁴⁰Wapangakazi wake Daudi pabaikite kwa Abigaili hakwo Karmeli, batilongela nakwe nagaba, ''Daudi atatutuma kachako tukutole hadi kachake akapange nyumbowe.''⁴¹Abigaili atikakatuka, na inamisha minyo gake, pae na baya, ''Lola, mpangakazi wako ni mtumwa ya gorwa magolo ga atumisi ba ngwana wangu.'' ⁴²Atiyombetekana kakatuka, oboka mbunda akiwa na ajakazi bake atano balongwine nabe, atibake ngamba ajumbe ba Daudi, na apangite nyumbo wee.⁴³Daudi atikumtola Ahinoamu wa Yezreeli nakumkobeka; bote ubele babile anyumbo bee. ⁴⁴Wakati woo Sauli ampeile Palte, mwana wa Laishi mundu wa Galimu, Mikali, binti yake, yabile ngumbo we Daudi.

Chapter 26

¹Wazifi batikumnyendelia Sauli hakwo Gibea na bayanga, ''Je, Daudi haitelii katika itombe ya Hakila, ambavyo vibile mnonge yajangwa?'' ²Ngapo Sauli pakakatuka na yenda pae yalijangwa la Zifu, kono abile nabanda elfu tatu babachawile katika Israeli, bampale Daudi katika lijangwa la Zifu.³Sauli abekite kambi kwene kitombe cha Hakila, chakibile mnonge ya jangwa, mbwega ya ndela. Lakini Daudi abile katama nyikani, na abweni kwa Sauli andakamkengana huko jangwani. ⁴Nyoo Daudi atibalagia apelelezi na tanga kwamba kaakape Sauli aticha.⁵Daudi atikakatuka na yenda mpaka mahali ambapo Sauli abekite kambi; atipabona mahali pagonjite Sauli, na Abneri mwana wa Neri, mpendo wa lijeshi lake; Sauli atigonja pakatikati ya kambi na bandu bakombwile kambi kumtindiya yembe, na boti batigonja.⁶Ngapo Daudi atikumakiya Ahimeleki Mhiti, na Abishai mwana wa Seruya, mnunage Yoabu, ''Nyai yapalayenda nanenga mukambi mukambi ya Sauli? Abishai atibaya, ⁷''Neng anauluka pamope na wenga.'' Nyoo Daudi na Abishai batiyendeliya jeshi kilo. Na Sauli abile kasinzia mkati ya kambi, mkwaa wake atiomeka pae mbwega ya mtwee wake. Abneri na Askari bake batigonja kwa kumtindiya. ⁸Bokapo Abishai ngapamakiya Daudi, ''LeDadino Mnongo amekile adui yako mumaboko gako. Ngabai tafadhali aleke nimuome mkwaa nimu atwe hadi pae kwa go limo nakaputali mala ibele.''⁹Daudi atikumakiya Abishai, ''Kana umwangamize; kwa maana ngai yawecha katuya maboko gake dhidi ya mjeilwa mauta wa NGWANA na kanabee na hatia?'' ¹⁰Daudi atibaya, ''Kati NGWANA mwalama, NGWANA alwa kumalaga, ama lisoba la wa kwake lindaicha, ama ayenda kungondo na angamia.¹¹NGWANA apeye kunanipa kunani kakatuye maboko gango dhidi ya mjeilwa mauta wake, lakini nambeambe utole mkwaa waubile pamtwe wake na lijagi la mache, tuboke.'' ¹²Nyoo Daudi atolile mkwaa nalijagi la mache boka pa mtwe pa Sauli, na boka. Ndopo mundu yababweni ama tanga habari yeno, wala ndopo yayumwike kusingizi, maana bati hatingoja, kwa sababu usingizi mzito boka kwa NGWANA utibatombokiya.¹³Bokapo Daudi atiyenda upande wenge na yema kunani ya kitombe kunanipa muno; wabile umbali mkoro kati yabe. ¹⁴Daudi akombwile mnete bandu boo na Abneri mwana Neri; kubaya, ''Huyangwe kikowe, Abneri?'' Ngapo Abneri atiyangwa na baya, ''Wenga wa nyai waukombolia ndoti mfalme?''¹⁵Daudi atikumakiya Abneri, ''Wenga wamundu jasiri? Nyai yabile kati wenga katika Israeli? Mwanja kele basi utamite lii minyoo kumlenda ngwana wakomfale? Kwa maana mundu fulani atijingia kumulaga mfalme, ngwana wako. ¹⁶Kikowe cheno chaukipangite kizuti lii. Kuti NGWANA mwalama, upalikwa waa kwa sababu walendite lii ngwana wako, mjelwa mautaw NGWANA na nambeambe lala paubile mkwaa wa mfalme, na lijagi la mache lalibile pamtwe wake.''¹⁷Sauli alitangite lilobe la Daudi ngapabaya, ''Hayo ni lilobe lako, Daudi mwanawango?'' Daudi atibaya, ''Nyalilobe lango, mfalme, ngwana wango.'' ¹⁸Daudi atibaya, ''Mwanja kele ngwana wango umwandama mpangakazi wako? Pangite kele? Mumaboko gango kuna uovu gani?¹⁹Kwa hiyo na mbeambe, nakusihi, ngwana wango mfalme ugapekani maneno ga mtumishi wako. Meite NGWANA nganja kuchochia dhidi yango, na aikubali sadaka; lakini meite ni mwanadamu, na walaaniwe mnonge ya NGWANA, maana leno bati kunibenga, nikamwane na urithi wa NGWANA; bati ni bakiya, 'Niyende na abudu miungu yenge.' ²⁰Kwa hiyo nambeambe, kanauleke damu yangoatamboke muardhi kuutalu na uwepo wa NGWANA; kwa kuwa mfalme wa Israeli abokite panja pala kiroboto, kati mundu yawinda kwake muitombe.''²¹Bokapo Sauliatibaya, ''Nipangite dhambi. Ubuyungane, Mwanawango, Daudi; maana nakudhulu lii kae, kwa sababu leno maisha hango gabile gene thamani paminyo gako. Lola, nipangite upumbavu na nitikosea muno.''²²Daudi atiyangwa na baya, ''Lola, mkwaa wako ubile pano, mfalme! Umakiye mwenja yumo chatole na kukutetia wenga. ²³Na NGWANA amlepi kila mundu kwa ajili ya uadilifu wake na kwauaminifu wake; kwa sababu leno NGWANA akubekite mumaboko gango, lakini namkombwile lii mjeilwe mauta wake.²⁴Na ulinge, meitei maisha gako leno gabile ga thamani paminyo gango, nyonyoo maisha gango ga palikwa thamani wa muno paminyo ya NGWANA, na aweche ni lopwe katika shida zoti.'' ²⁵Ngapo Sauli pambakiya Daudi, ''Na ubarikiwe, mwana wango Daudi, lenga uweche tenda makowe makolo, na hakika uweche fanikiwa.'' Ngapo Daudi atiyenda zake, na Sauli abuyangine kuchake.

Chapter 27

¹Daudi abaite moyoni mwake, ''Ngabai, lisoba limo nuangamia kwa maboko ga Sauli; ndopo kikowe kizuri kwangone kuliko toroka pakilambo cha Wafilisti; Sauli alakata tamaa kotoka nipala kae mkati ya mipaka yoti ya Israeli; kwa ndela yeno nitaponyoka boka mumaboko gake.''²Daudi atiboka na loka, pamope na bandu mia sita hadi kwa Akishi mwana wa Maoki, mfalme wa Gathi. ³Daudi atamile na Akishi hakwo Gathi pamope na bandu bake, na kila mundu na familia yake, na Daudi kono abile na anyumbowe abele, Ahinoamu Myezreeli, na Abigaili Mkarmeli gabile nyumbowe Nabali. ⁴Sauli atibalkilwa kuwa Daudi atibatakiya Gathi, hukampale kae.⁵Daudi atikumakiya Akishi, ''Meitei nipatike kibali paminyo gako, unipei mahari katika sehemu jimo ya mji wa kilambo, lenga natame: Mwanja kele mtumishi wako atame pamope na wenga katika mji wa mfalme?'' ⁶Nyoo lisoba lyo ya Akishi atikumpeya Daudi Ziklagi; nga sababu mji wa Ziklagi ni mali ya mfalme wa Yuda hadi leno. ⁷Idadi ya masoba ambayo Daudi atamile katika kilambo cha Wafilisti wabile mwaka umo na miei mcheche.⁸Daudi na bandu bake barikuzikombwa sehemu mbalimbali, kabateka nyara Wageshuri, Wagirizi,na Waamaleki; kwa maana mataifa hago ngatamage pakilambo cho, kwa uelekeo wa yenda Shuri hadi hika pakilambo cha Misri. Batitamanga katika kilambo cha boka nyakati za zamani. ⁹Daudi atikambwa kilambo na hamlekite lii mnalome wala mlwawa apange mkati; atolite ngondoro, ngombe, mbunda, ngamia, na ngobo; bokapo buyangano na naika kae kwa Akishi.¹⁰Ngapo Akishi ngapalokiya, ''Je, leno apangite mashambulizi dhidi ya nyai?'' Daudi atiyangwa, ''Nipangite dhidi ya kusini mwa Yuda, '' Oma dhidi ya kusini mwa Wayerameeli, ''Ama ''dhidi ya kusini mwa Wakeni.''¹¹Daudi amlekite lii mnalome wala mnwawa abile mkoti abalete mpaka Gathi, kabaya, ''Lenga kanabaiche kutetianga, 'Daudi apangite nyaa na nyele.'' Nganyoo chapangite kwa kipindi choti chatamile pakilambo cha Wafilisti. ¹²Akishi atikumwaminia Daudi, kabaya, ''Batisababisha bandu ba Israeli banichuki kuhisa; kwa iyo abaa mtumishi wango milele.''

Chapter 28

¹Katika machoba hago Wafilisti watikusanyika majeshi gabo pamobe kwa ajili ya ngondo, watikabwana na Israeli. Akishi boko hapo ngabakia Daudi, ''Hutange kwamba hupalayenda pamoja nane ngoti ya jeshi, wenga pamoja na bandu bako.'' ²Daudi hatikubakia Akishi, ''Huparo tangu hutumishi wako chaparo panga.'' Boko hapo Daudi, ''Basi nambeambe, mbarakupanga hube wa mlinzi wango milele.''³Samweli hati waa; Waisraeli boti batiomborezaa na kuchika hakwo Rama, katika kirambo chukwe mwene. Wakati huwo Sauli abile hatikuwabenga boka pakirambo boti batirongera mizimu na upepo. ⁴Wafilisti batiusanyika bene batiicha na beka kambi yabe Shunemu; na Sauli atikwausanya Israeli boti pamope, batibeha kambi yabe Gilboa.⁵Sauli pamweli jeshi la Wafilisti, atiyogopa na moyo wake watilendama, muno. ⁶Sauli panobite kwena kwa ajili ya msaada, NGWANA kwena anyawuli ata kwa ndoto wala kwa urimi wala kwa manabii. ⁷Ngapo Sauli ngabakia atumishi bake, ''Munipali nwawa ambaye ywweza rokela na wafu, rega niyendali na lupala msaada wake.'' Watumishi bake batiumakia, ''Ulole, abile nwawa huko Endori aweza rokela na wafu.''⁸Bai Sauli atikujigalambwa, na wala ngobo yenge tofauti, naboka ywepe pamope na bandu bake amele; na uyendeya yutu nwawa wakati wa kiro gabaya, ''Unitbili, na nduuroba, kwa rokelana wafu, na kukatuye yulu ywenakubakiya.'' ⁹Yura nwawa gamakiya, ''Urole, utengite chapangite Sauli, jinsi mwabengite buka katika kilambo barokela na wafu na mizimu. Bai kwa mwachanamini chatega mutengo kwa ajili ya uhai wango, ii unibulaga?'' ¹⁰Sauli gamakiya NGWANA na baya, ''Kama NGWANA mwalama, ndopo adhabu ya upatabuka na jambo le.''¹¹Bokapo yulu nwawa gabaya, ''Buli, nikatuye nyai?'' Sauli gabaya, ''Kukatuye Samweli.'' ¹²Yulu nwawa pamweni Samweli, atileba kwa elilobe likoro na baya na Sauli, garokela, ''Mwachanamani kuningoga? Maana ulega wa Sauli.''¹³Mfalme atiubakiya, ''Kanauypngopa. Ubona na manini?'' Yulu nwawa gamakiya Sauli, ''Nandaba na nongo kaboka katika kilambo.'' Atinilaluya nwawa, ¹⁴''Buli, alatinena nyai nwawa gayangwa, ''Mundu pendo jweyuka; jwembe jweweti gachu.'' Sauli atitega kwapa ayo ni Samweli, najwa Sauli atilitiya huminyo kwake paka pae atilaya eshima.¹⁵Samweli atiubakiya Sauli, ''Mwachanamani unisubuya na unikatuya kunanai?'' Sauli gayangwa natitabika muno, maana Wafilisti bapangite ngondo dhidi yango, na Mnongo hanilekite na anipeyali majibu kabe si kwa manabii wala kwa ndoto kwa niyo nitiukema ili unibakiye kila chapaya.''¹⁶Samweli gabaya kwa kuwa NGWANA akulekite, basi unilaluya namani, na jwebe wa duwi yake? ¹⁷NGWANA aupangile eha baite kuupakpya. NGWANA atipopwana ufalme kuboke moko yako na upeya ufalme mundu jweke - atiupeya Daudi.¹⁸Kwa sababu uyeketileli sauti ya NGWANA na utekeleza nyungo yake gale kunani ya Amaleki, kwa hiyo leno najwempa atipaga ili kachako. ¹⁹Zaidi ya yako, NGWANA atawabeka Israeli pamope wega katika mako mwa Wafilisti. Malao wega na bana mwapaga pamope. NGWANA pia atalibeka jeshi la Israeli katika moko mwa Wafilisti.''²⁰Gafula Sauli gatomboka pae kifudifudi na yongopa kwa sababu ya makowe ya Samweli. Yanyumwike ngupu payega yake, kwa kuwa lichabayo abile analyalili chaulya, atakwa kiro cha. ²¹Juruo nwawa atiicha kwa Sauli atimona kwamba Sauli atipata shida, na ywempe, ''Hurole, mjakazi jwako aiyawine lirolbe lako, ni tiyabeka maisha yango moko yango nitikupekanya makowe ngonibakie.²²Kae bai, nauyowine,kupekani lirobe la mjakazi wako, na uniruhusu nilete chakulya kichini nongi aha, uyeili upate ngupu ya yenda kolo kwa uyendo.'' ²³Lakini Sauli atikana na baya, ''Niliyalili.'' Lakini wapagahazi bahe, pamope na yulu nwawa, batihulazimisha hatimaye atipekanya larobe labe nya atikakatuka buka pae natama pakindanda.²⁴Yulu nwawa abile na likinda lalinenipe hapo nyumbani; atipaga haraka na kumchinja; hatitola mwembe, naukanda, na tengeneza mikate yagaliyeya chachu kwa mwembe yo. ²⁵Atiilete nake ya Sauli na hapagakazi bake. Nabepe batilya. Baadaye na buka kirocho cha.

Chapter 29

¹Basi Wafilisti batiusanya bamope majeshi gabe ngoti ako Afeki; Waisraeli batikombwa kambi papipi na chemchemi yabile Yezreeli. ²Nobo wakuu wa Wafilisti hafikuwapeta na mamia kwa maelfu; Daudi na bandu batipeta balire wa mwisho bomele na Akishi.³Boka hapo Wafilisti batibaya, ''Habo Waebrania bapanga namani[a?'' Bako hapendo benge wa Wafilisti hayo si Daudi, mtumishi wa Sauli, mfalme wa Israeli, ambaye atiminanenga machoba hago, na miaka nane nitikubona ndopo likosa tangu ahichile kachangu hata leno?''⁴Lakini balo wakuu wa Wafilisti batikumushi Akishi; baki kubakia, Humenge mundu hayo, hayende kochake kwa wapafike; kana huru huru kana yende pamope kungondo, kanahapange adui hitu katika, kungondo. Kwa kitiwi munduya hapelewezu panga amani na ngwana wake? Siyo kwa gharama ya mitwe ya bandu?⁵Je, haywo ngayembe lii Daudi yabayembi kwapokana na nganda kabayanga: 'Sauli abulagile maelfu gake na Daudi makomi elfu gake?''⁶Boka hapo Akishi hamkema Daudi na kubakia, ''Kama NGWANA aishivyo, umekuwa mwema, na boka kwake na jingia kwako pamobe na nenga katika jeshi nibona vizuri kati chani bona nenga nenga; na bona likosa kachaka tungulichoba hicha kachangu hata lichoba alara leno. Hata nyo, wakii wakupendili. ⁷Basinambeambeno hubuyangane na huyenda kwa amani, ili kuwabuchi wakuu wa Wafilisti.''⁸Daudi hatikubakia Akishi, ''Lakini nipangite namani? Kilebegani gani chakibweni kwa pangakazi wako kwa muda ambao panabile nonge yako hata leno, kiasi kwa konaniyende kombwana na adui za bwana wango, mfalme?'' ⁹Akishi hatiyangwa na kumakia Daudi, ''Nitangite kwamba ndopo lawama nonge yango kati chabile malaika waMnongo; hata nyo, balo wakuu wa Wafilisti batibaya, kamwe hooboka li pamope na twenga hata kungondo.'¹⁰Basi lelo huyu muke kindai na mapema na wapangakazi wa bwanawako babaichile pamope nowenga; mara tu payumuka kindae namapema napata mwangu, muboke.'' ¹¹Nyo Daudi hatiyumuka burabura, yembe pamope nabandu bake, waboke kindae, wabuyangene katika kirambo ya Wafilisti. Lakini Wafilisti batioboka yenda Yezreeli.

Chapter 30

¹Ikawa, Daudi na bandu bake pababikite Ziklagi lichobaro netatu, Waamaleki batipanga mashambulizi katika Negevu na Ziklagi. Batiugombwa Ziklagi, batiutiniya moto kilambo, ²na ubatola kungupu aluwa na kila jumo nywepe gati yaka, pendo ka chini nabo babuligelili hata jumo, lakini batikwatola bandu na bokanabo.³Daudi na bandu bake pabaikite pakilambo, pabite patinike moto - na halwawababe, batikwatola kwa ngupu. ⁴Ngayo Daudi na bandu babile nabo batondubie lilobe labe na lela hadi pabile ndupu ngupu zaidi ya lela.⁵Balu habele Daudi hatiwatala kwa ngupu, yaani Ahinoamu Myezreeli, na Abigaili jwebile nyubowe Nabali Mkarmeli. ⁶Daudi atinguza muno, maana bandu babile kalokela kuhusu koborwa maliwe kwa sababu roho ya bandu boti batizunika, kila mundu kwa ajili ya bana bake narome na mwawa, lakini Daudi atiuimarisha kataka NGWANA, Mnongo wake.⁷Daudi atiumakia Abiathari, kuhani, mwana wa Ahimeleki, ''Tafadhali, unileti pano yero naivera.'' Abiathari atipeleka yona ivera kwa Daudi. ⁸Daudi atiloba NGWANA kwa ajili ya umongozo, na baya, ''Je, mana likengime jeshi lo nalatipata?'' NGWANA atiyagwa, ''Wakegame, maana kwali upalakuapata, na kwa kwali walabayaganiya kila kigawe.''⁹Kwa hiyo Daudi atiyenda, jwembe na baro bandu mia sita babile pamope njwambe; na bembe baikite kataka kijito cha Bethori, mahali pabatami barombarehite chogo. ¹⁰Lakini Daudi atiyendalya kwakegana, jwembe na bandu mia nne; maana baro mia bere batiigala chogo, babile bachokite kiasi kwambo gombwalili roka kijito Besori.¹¹Nao batiukolya Mmisri mungunda na nakupeleka kwa Daudi; batiupeya mkate nalya batiupeya macha ya nywa; ¹²Bakapo batiupeya kipande cha keki ya tini na shada ibele ya zabibu payomwile lya, upatike ngupu bake, kwa kuwa abile hayala mkate wala nywa muchi, liechoba gatatu mutwakata na kiro.¹³Ga Daudi atiunokiya, ''Wewe ni mundu wa nyai? Je, uboka kwako?'' Naywembe atiuyagwa, ''Nega muchimbe wa Misri, mpagakachiwa Mwamelika yumo; ngwana wango atinileka, kwa sababu machoba gatatu gapite nabile natamwe. ¹⁴Twapagite mashambulizi zaidi ya Negevu na Wakerethi, na natiniya moto Ziklagi.''¹⁵Daudi atiumakiya, ''Je, upalaunipeleka hadi kwa jeshi lapagite mashambulizi?'' Ayo Mmisri gabaya, ''Unibakiye kwa Nongo kwamba unibulagea lili au kunisaliti lili na kunibeka katika maboko ya ngwana wango, nega naupeleka kwa libile jeshi.''¹⁶Yulo Mmisri pampelike huko Daudi, habo wateka nyara babile bambugangite kila sehemu, lya nanywa, na naganda, kwa sababu ya nyara yoti walizokuwa wamezitwaa mbuka chiya Wafilisti na mbuka kilambo ya Yuda. ¹⁷Daudi atikwashambulilya mbuka lichoba palipile hadi kitamwiyo ya lichaba lenembele. Ngupo mundu atiyeponyoka isipokuwa achambe mia nne baowike ngmia n mbutuka.¹⁸Daudi batimbuyaganiya yoti ambayo Waamaleki ambayo batitola; na Daudi atikwaokowa twawa bake ambele. ¹⁹Ndupo chakiobike si kichini wala kikoro, si bana alalume wala twawa si mali yaiobike wala chochote ambacho wavamizi batikitola kwa ajili yabe Daudi abile atimbuyaganiya kila kingowe. ²⁰Atitola makundi yoti ya ngondoro na ng'ombe, ambao bandu bati kwa tongoya mbele ya ng'ombe bana mbone batibaya, ''Hizi ni nyara za Daudi.''²¹Daudi atiika kwa balu bandu mia bele babile bachokite rongwana nake, babalekite batame kaika kijito cha Besori. Bandu aba batipita kumlaki na bandu babile nabo. ²²Ga bandu boti waovu na bagafaika miongoni mwa bayei na Daudi batibaya, ''Kwa sababu bandu ba bayeilili natwega, twapeyalili chochote mbuka katika nyara ya tumbuyangine. Isipokuwa kila mundu aweza tola yumbowe na bana bake, kwapiya na bayenda kwambe.''²³Ndipi Daudi akasema, ''Ndugu zangu, msifanye hivyo, kwa vitu ambavyo BWANA ametupatia. Ametuhifadhi na kuwaweka mkononi mwetu wavamizi waliotunukia. ²⁴Ni nani atawasikiliza kuhudu jambo hili? Kwa maana mgawo ni kwa yeote aliyelinda mizigo; Nao watapata tena kilicho sawa.'' ²⁵ilikuwa hivyo tangu siku hiyo hadi leo, maana Daudi aliamua iwe sheria na amri kwa Israeli.²⁶Daudi alipofika Ziklagi, alituma sehemu ya nyara kwa wazee wa Yuda, kwa rafiki zake, akisema, ''Tazama, hii ni zawadi yenu kutokana na nyara za adui wa BWANA.'' ²⁷Zawadi zilienda kwa wazee waliokuwa Bethueli, na kwa hao waliokuwa Ramothi iliyoko kusini, na kwa hao waliokuwa Yatiri, ²⁸na kwa hao waliokuwa Aroeri, na kwa hao waliokuwa Sifmothi, na kwa hao waliokuwa Eshtemoa.²⁹Pia kwa wazee waliokuwa Rakali, na kwa ao waliokuwa katika miji ya Wayeremeeli, na kwa hao waliokuwa katika miji ya Wakeni, ³⁰na kwa hao waliokuwa Horma, na kwa hao waliokuwa Borashani, na kwa hao waliokuwa Athaki, ³¹na kwa hao waliokuwa Hebroni, na kwa sehemu zote ambazo Daudi mwenyewe na watu wake walizoea kwenda.

Chapter 31

¹Bai Wafilisti batikobwana hidi ya Waisraeli. Waisraeli batibutuka nonge ya wafilisti na batitomboka pae liwaa katika kitombe wa Gilboa. ²Wafilisti batikumwandama Sauli na banabake kwa karibu batikuburaga bana bake Yonathani , Abinadabu, anda Malkishua. ³Ngondo yatikutompya Sauli, na bbakombwa mshare batikubuta. Apatike maumivu makale kwa sababu yabe.⁴Boka hapo Sauli ngaakia hupotwe silaha hubeke, ''Huchoromwe lipanga lako huniome naro. Vinginevyo, habo bagalitailiwa bapalaicha na huninyanyasa.'' Lakini putwa silaha wake hayeketilelili, kwa kuwa atiyogopa kwelikweli. Hivyo Sauli hatitola lipanga lake mwene na tombolya. ⁵Yolo hupotwe silaha hatibona kwamba Sauli hawilee, nayembe nyonyo atilitombokea lipanga lyake nawaa pamope nayembe. ⁶Nganyo Sauli awile, bana bake atatu na apotwa silaha bake - bandu bano boti bawile lisoba limo.⁷Bandu ba Israeli bababile kuyeto yenge yali bede, na bababile kuyeto ya Yordani, pababweni Israeli batibutuka, na kwamba Sauli na bana bake bawile, bailekite ilambo yabe na batukanga, nabembe Wafilisti baichile na tamaa mwoo. ⁸Na katika machoba yenge, Wafilisti baikite tola nyara yabawile, ngapa mpona Sauli na bana bake atatu atombwike mnani ya kitombe cha Gilboa.⁹Nabembe bakatike mtwee wake na boya silaha yobe, na lagia gumbe yenda pande zoti za kilambo cha Wafilisti tangaza habari yoo katika mahekalu yabe ya sanamu na kwa bandu. ¹⁰Babekite silaha yake mulihekalu la Ashatorethi, nao batikobeka. Yenga yake muki ngombe cha kilambo cha Bethi Shani.¹¹Na wenyeji wa Yabeshi Gileadi pabayowine chelo Wafilisti chabampangi Sauli, ¹²apigoraji boti batikakatuka nayenda kila choti na boya yega ya Sauli na yega ya bana bake boka muingombe ya Bethi Shani. Nabo bayei Yabeshi na kuitinia mwoto hayo yenga kwoo. ¹³Boka poo batolite hiupa yabe na kuichika pae ya mkongo wa mkwachu hakwo Yaheshi, nataba wiki saba.

2 Samuel

Chapter 1

¹Baada ya kiwo sa Sauli, Daudi atibuya kwa sambulia Waamaleki naatimi Siklagi kwa msuba gabele. ²Lisobalyenetata, mundu yumo aisile buka kambi ya Sauli ngobo yake yabile mbopwanika na ukeba nalitikwili Kanani ya mtwe wake. Paikite kwa Daudi alitie kumingo yake pae aipangite hwembe mwene kilebelii.³Daudi atikunaluya, ''Uboka kwa?'' Hwembe ngayangwa, ''Nguchapwike boka makambi ya ba Israeli.'' ⁴Daudi ngapamakia, ''Chonde umjimuli jinsi mambo mwangabile.'' Ngayangwa, ''Bandu batitila bakakungondo. Banambone bati tumboka, na bamambone bawile. Sauli na Yonathani mwanawake kae awile.'' ⁵Daudi ngapanduya munchembe, utangite kitiwi kati Sauli na Yonathani mwanawake bawile?''⁶Yole mchembe ngapayangwa, ''Kwabaati mbile na bile kumani ya kitombe Gilboa, na alo ngabile Sauli andikile mkwa wake, na mimutuka nafarasi na babaongoza babile kairbu na kumohwa. ⁷Sauli pagalambwike atimbone naatingema. Ngami yangwa nenga pamo.'⁸Atindaluya, 'Wenga wa nyai?' Ngananyangwile, 'Nenga na Mwamaleki, ' ⁹Ngambakia chinde uyeme kananiyango umbulange, kwakuwa shida ngolo imbatike, lakini ukoto bado ubile mkati gangu.' ¹⁰Nyoo natiyema kunani yake nganimadaga, kwa maana natangile apalewesali isi baada yatomboka. Ndipo panatweti litaji lya lyabile kunani yantwe wake na kaka sasabile malaboko kwake, naniletike pamo kwako, ngwama wang.''¹¹Daudi kae ngapopwana magobo gake, nabandubote bababile pawipe nahwembe bapangite nyonyo. ¹²Batelela, nakwilombola no fanga mpaka kitamwinyo kwa ajili ya Sauli, Yonathani mwanawake, bandu bamnongo, na kwaajili ya nyumba ya Israeli kwa aana batumbwike kwalipanga. ¹³Daudi ngamakia yolye muchembe, ''Ubokwa kwako?'' Nganyangwile, nenga namuchembe wangeni wa Mwamaleki.''¹⁴Daudi ngamakie, ''Mwanganamani uyogwine lii tumulaga mfalme, mpakaya maata gamnongo kwaluboko lwako?'' ¹⁵Daudi ngankema munchembe yumo nakumakia, ''Yenda ukamuliye.'' Nyo mchembe lwo ngayenda na kumkombwa mpaka pae, Mwamaleki ngawaa. ¹⁶Kae Daudi ngamakia Mwamaleki hwa wile, ''Mwai yako ibe kunani yamtwe wako kwakuwa tinywa chako kisudute longela, nimulige mfalme hwayeilwe mauta hwa Nnongo.¹⁷Kae Daudi ngayemba mwambo walombola juu ya Sauli na Yonathani mwanawake. ¹⁸Ngaamisha bandu kuyegana mwambo wa Nnongo kwabana bayada, ambao uandikilwe katika kitabu cha Yashari. ¹⁹''Upaletau wako, Israeli uboilwa, uboilwe kunani ya pandu pako pakanani! Jinsi mwenengupu mwatombwike! ²⁰Kananongele katika Gathi, kanantangaze katika mitaa ya Ashikeloni, ili aenja bawafilisti kanabapalaike, ili avenja bangeimilwa kanabaopele.²¹Itombe ya Gilboa, kanakabe naumande au ulakanani ina. Wala Migunda kanaipie nafaka kwaajili ya sadaka, kwa maana ngao yamwene ngupaialibike. Ngao ya Sauli iwesali kwe yeyelwamauta. ²²Boka mumwai ya bababulagilwa, bokana katika yega yabenengapu, upinde wa Yonathani ubwiteli nchogo, nalipanga la daudi libwiteli bule.²³Suali na Yonathani batipendelwa na bababile na neema katika maisha, hata wakati wawakwabe babile pampe. Babile na kasi kuliko tai, babile na ngapa kuliko imba. ²⁴Mwe mwaenja mwa Israeli mulele kitambu cha Sauli, hwa mwalike magobo ga thamani panope navito vya thamani, nahwayeile mapambo gathahabu katika magobo ginu.²⁵Jinsi bene ngapu mwabatombwike kungondo! Yonathani abulagilwe juu yamalipako pakanani. ²⁶Nitikokoleka sana kwaajili yako, Yonathani mongo wango. Abile mpendwa wango sana. Upendo wake kasango wabile waajabu, wapite upendo wa banaalwawa. ²⁷Jinsi benengupu mwabatobwike nasilaha ya ngondo iteketie!''

Chapter 2

¹Yabile baada ya gano Daudi anakwiye Nnongo, ''Je ngwezike kuubokwa mojawapo wa milema ya Yuda?'' Nnongo nganyangwile, ''Ubokya.'' Daudi ngalaluya, ''Niuyendeli nnema wako? Nnongo ngayangwa, ''Hebroni'' ²Nyo Daudi ngayenda pamope na akinayumbobe abale, Ahinoamu wa yezreeli, na Abigaili wa Karmeli, mjanee wana Nabali. ³Daudi apelike bandu bababile pampe nahwembe, nakila yumo aletike familia yake katika nnema Wahebroni pabatumbwili tama.⁴Kae bandu ba Yuda baatisa na kunyea Daudi mauta apange mfalme juu ya nyumba a Yuda. Ngabamakia Daudi, ''Bandu ba Yabeshi Gileadi basikite Sauli.'' ⁵Nyo Daudi ngatuma ajumbe kwa bandu ba Yabeshi Gileadi ngababakia, ''Mbarikiwe na Nnongo, ''Kwakuwa muliite utiigono kwa ngwana winu Sauli hwamusikite.⁶Sasa Nnongo abadhirishie utiifu na uaminifu wakilagano. Nanenga kae mbala kwalaga wem kwa sababu yagalo gamugapangiti. ⁷Sasa bai, maboko ginu gayeyelwe ngupu; mube jasiri kwa maana Sauli nngwana winu ayowike, nanyumba yoye ya Yuda injeile maata nipange na mfalme wabe.⁸Lakini Abneri mwana wa Neri, mpendo wajeshi la Sauli, ngatweti Ishboshethi mwana wa Sauli nganetike Mahanaimu. ⁹Ngampanga Ishboshethi mfalme kunani ya Gileadi, Asheri, Yezreeli, Efraimu, Benjamini na tumani ya Israeli yote.¹⁰Ishiboshethi mwana wa Sauli abile na umri wa miaka arobaini patambwile tawala juu Israeli, atawalike miaka ibele. Lakini nyumba ya Yuda yaambatine na Daudi. ¹¹Muda ambao daudi abile mfalme juu ya nyumba ya Yuda akwo Hebhoni ni mwaka saba na mweisita.¹²Abneri mwana wa Neri na atumishi ba Ishboshethi mwana wa Sauli babokite Mahanaimu yenda Gibeoni. ¹³Yoabu mwana wa Seruya naatumishi ba Daudi batiboka nakwembana nabo pali tanda la Gibeoni. Batini palo, likundi limoupande wuno walitanda nalikundi lyenge upande wenebele.¹⁴Abneri ngamakia Yoabu, ''Haya, achembe nabakakatuke na bashindane mnongeyitu.'' Yoabu ngayangwa, ''Haya namakakatake.'' ¹⁵Napo achembe ngaba kakatwike nakwembana, omimbele kwaajili ya benjamini na Ishboshethi mwana wa Sauli, nakomi naibele bakya kaatamishaba Daudi.¹⁶Kila mundu abahyinwe waadui yake nakombwa lipanga lyake palubaa lwadui uake, ngabatola pae pamope. Kwango mali palya pakemilwe kwa Kiebrania, ''Helkath Hazzurim,'' Yaani ''konde la upanga, ''lalibile Gibeoni. ¹⁷Ngando yabingale sana lisoba lelo na Abneri na bandu ba Israeli batishindwa naatumishi ba Daudi.¹⁸Bana atatu ba Seraya babile palo: Yoabu, Abishai na Asaheli. ¹⁹Asaheli abile nyoyokya magolo kati mbala. Akengime Abneri kwa karibu tendebuka upande wowote.²⁰Abneri ngalinga nchogo na longela, ''Ngawenga Asaheli?'' Ngayangwa, ''Ngamenga.'' ²¹Abneri ngamakia, ''Galambuka upande wako wa malyo au kwakea umohwe manchembe hwumo na tola silaha yake.'' Lakini Asaheli hakugeuka.²²Napa Abneri ngamakia kae Asaheli, ''Ukakatuke ungengame. Mwanya namani nguko bwe mpaka pae? Nakalinga kitiwi kuminyo kwa Yoabu nnongogo?'' ²³Lakini Asaheli ayeketili gatambuka. Kwanyo Abneri ngamwoma mkwa wake, mpaka upitwa upande wamehele. Asaheli ngatokapae ngawaa, nhayemapopo.²⁴Lakini Yoabu na Abishai ngaba nkengama Abneri. Wakiti lisoba kalitipika babile bakite pakitombe sa Amma, sakibile karibu na Gia katika nndela ya longogo mbongote ya Gibeoni. ²⁵Babenjamini ngabaikusanya nchogo ya Abneri na yem kunni ya kitombe.²⁶Kaeabneringankema Yoabu nakamakia, ''Je ni lazima lipanga liyendeli tarua daima? Je utangitili kwamba mwisho wake waba mabuu?Hata pakubawi wabakie bandu bako baeleke kwake ngama alongo babe?'' ²⁷Yoabu ngayangwa, ''Kati Nnongo mwanaaishi, ukakotoka baya nyo, askari bango bapalege kwa kengana alongo babe mpaka kindae!''²⁸Nyo Yoabu nga kobwa talumbeta, na bandu bake bote ngabayema na bayendelilei kwakengana ba Israeli kae wala pakombwanieli kae. ²⁹Abneri na bandu bake batwangite chekechembe petwa Araba. Balokite Yordani, batwangite kindu chote chakifaatike, na mpaka baikite Mahanaimu.³⁰Yoabu ngabuya bokya kunkengana Abneri. Ngabakusanya bandabake bote, ambapo Asahali na askari benge koim na tisa ba Daudi batipongwa. ³¹Lakini bandu ba Daudi bababalige bandu 360 ba Benjamini na Abneri. ³²Kae ngabantila Asaheli na kumsika katika likauli la tatebake, lyalyabile Bethelehemu. Yoabu na bandu bake ngabatyanga nncheke cheke, kuchile wakati kabaika Hebroni.

Chapter 3

¹Kwabilenangondo ya muda nncho kati yanyumba ya Sauli na nyumba ya Daudi. Daudi ngayendelya patangapu muno, lakini nyumba ya Sauli yayendeli katika na dhoofika.²Bana babelekwi kwa Daudi akwo Hebron. Mmelekwa wake wakwanza abile Amnoni, kwa Ahinoamu wa Yezreeli. ³Mwanake hwe nebile, Kileabu, abelekwi kwa Abigaili, mjane wa Nabali wa Karmeli. Bandu atatu, Absalomu, abile mwana wa Maaka, binti Talmai, mfalme wa Geshuri.⁴Mwana wamesese wa Daudi, Adoniya, abile mwana wa Hagithi. Mwana wake watano abile Shefatia mwana wa Abitali, ⁵nawasita, Itheamu, abile mwana wa Egla nnyambowe Daudi. Hababote babelekwile kwa Daudi akwo Hebroni.⁶Yabile wakati wa ngondo kati ya nyumba ya Sauli na nyumba ya Daudi Abneri apangite mwenengupu katika nyumba ya Sauli. ⁷Sauli abile kilombo linalake Rispa, binti Aiya. Ishboshethi ngamalaya Abneri, ''Mwajanamani atwangile nakilombo sa tatebango?''⁸Hata yabile Abneri ati usika sana bokana na lelibela Ishboshethi nahwembe atilongonda, ''Je nenge nantwe wambwa wa Yuda? Nilaya uaminifu kwanyumba ya Sauli, tatebako, kwaalingo bake namambwaga lake, kwa kutoka kubeka mmaboko ga Daudi. Na bado leo unanishutumu kuhusu mwanamke.⁹Nnongo nganipanginyo, Abneri, na zidi, ibile nipangile likwa Daudi kati Nnongo mwannapile, ¹⁰Kuamia ufalme bikya nyumba ya Sauli nakukiyemeka kitego sa enzi sa Daudi kunani ya Isreali na kunani ya Yuda, bokya Dani mpaka Beersheba.'' ¹¹Ishboshethi akombwili kumnyangwa Abneri lilobe kae, kitunsu atikunyogopa.¹²Kae Abneri atamile ajumbe kwa Daudi baya, ''nchi yeno ni yanyai? Upange kilagano nane, nawe wabona kwamba laboko lwango libinawe, kwileta Israeli yotr kwako.'' ¹³Daudi ngyangwa, ''Vema, mbala panga kilagano nawe. Lakini lineno limo linipala bokya kasako nikwamba wakabona likuminyo yanyomana unanaetali weti Mikali, binti Sauli, pawaisabaganana nane.''¹⁴Kae Daudi atumile ajumbe kwa ishboshethi, mwana wa Sauli, longela, ''Umbei Mikali nyambo wango hwanipiite mabulwe kwaajili yake miajimo na Wafilisti.'' ¹⁵Nyo Ishboshethi atumile kwa Mikali nakumtola baka kwa nsengowe, Palteli mwana wa Laishi. ¹⁶Nsengowe ngalongwa na nakwe kono kaleta, atiyendelya hadi Bahurimu. Kae Abneri ngamakia, ''Bai lelo abuye kaya.'' Nyongabeya.¹⁷Abneri ngolongela na agai ba Israeli baya, ''Zamani mwapalike Daudi abe mfalme winu. ¹⁸Bai mbeya mbeno mpange nyo. Kwa maana Nnongo alongei kuhusu Daudi longole, ''Kwalabiko lwa Daudi mtumwa wango nabakosopolya bandu bango Israeli bakana na muluboko na mwamadui babe bote.''¹⁹Kae Abneri ngalongela na bandu ba Benjamini ana kwa ana. Kae Abneri ngayenda lingela na Daudi akwo Hebroni ngasimulya kila kilebe amboso Israeli na nyumba yote ya Benjamini gamatinanile kugatimiza. ²⁰Wakati Abneri na bando ishirini kati ya bandu bake baikite Hebroni kunola Daudi, Daudi ngapaanda Sherehe kwa ajili yabe.²¹Abneri ngansimulya Daudi, ''Mbala kakatuka nakukusanya bote, nngwana wangu mfalme, ili twanusa bapange kilagano na nahwembe, kwamba utawala juu ya gote gaupale.'' Nyo Daudi atikumlusa Abneri boka kwa amani.²²Kae askari ba Daudi na Yoabu babwite boka katika taka nyara na baisi na nyara yanambone. Lakini Abneri abileli Hebroni pamope na Daudi. Daudi atikukumruhusu boka, aboi kwa amani. ²³Wakati Yoabu na Jesho lote pabaikili, Yoabu atibakilwa, ''Abneri mwana wa Neri asile kwa mfame, na mfalme atikumruhusu boka, nahwembe Abneri aboi kwa amani.''²⁴Kae Yoabu asile kwa mfalme nalongola, ''Upangite kele? Lola, Abneri asile kwako! Mwanjanamani umrusile abake, nahwembe aboi? ²⁵Hutangiteli kwamba Abneri mwana wa Neri asile kukutinga na kukupeleleza hali yako na kukulola kila lyoanga?'' ²⁶Yoabu pabai kwa Daudi, atamile ajuuse kumfuata Abneri, na bembe mayai kamkeleboya katika lose lwa Sirah, lakini Daudi alitangitelii leno.²⁷Abneri pabwite Hebroni, Yoabu atikumtula pambwega kati ya lilyango ili alongele nakwe chumba. Popo Yoabu amwomite mukitumbo na kumalaga. Nyo alepite kisasi sa mwai ya Asaheli rinunawe.²⁸Daudi paliyone lijambo leno ngalogei, ''Nenga na mfalme wango tabileli na hatia mbele ya Nnngo daima, husiana na mwai ya Abneri mwana wa Neri. ²⁹Hatia ya mwai ya Abneri naibe kunani ya Yoabu na nyumba yote ya tati bake. Nakama akosekane katika familia ya Yoabu mundu mwene ilonda, au mwene ukuma, au kilema hwatyangilwa kwalukongoso au hwa wile kwalipanga au hwakosike sakulya.'' ³⁰Nyo Yoabu na Abneri nnawe ngamulige Abneri, kwakitumbu amlige Abneri mmngo wabetungondo akwo Gibeoni.³¹Daudi amakwiye Yoabu na bote bababile panope na hwembe, ''Mpopwane magobo ginu, mwalange magobo ga mabunwa, na mwomboleze nnonge ya maiti ga Abneri.'' Na mfalme Daudi gaenda tola maiti ga Abneri wakati wasika. ³²Ngabasika Abneri akwo Hebroni. Mfalme ngalela kwa lilobe palikauli la Abneri, na bandu bite ngabalela.³³Mfalme nganwombolezea Abneri hwembe atiyemba, ''Je yapasike Abneri awe kati mwana mpumbavu? ³⁴Maboko gako gatabilweli. Magodo gako gatabilweli minyororo. Kati mundu mwatombokaga mnonge ya bana baovu, nyo ngautombike.'' Bandu bote ngabannelwa zaidi.³⁵Bandu bote ngabaisa kumpala Daudi alye wakati kubile muntwekati, lakini Daudi ngalapa, ''Nnongo nganipanginyo, na zaidi, mana maite mkete au chochote kabla ya lisoba tipika.'' ³⁶Bandu bote baibweni uzuni ya Daudi, nayalikwapendeza, nyo kila sakipangite mfalme sati kwapendeza.³⁷Nyo bandu bonde ba Isreali bote ngabatangile lisobalyo kwamba ya bileli nia ya mfalme Abneri mwana wa Neri awe. ³⁸Mfalme ngamikia mtumwa wake, ''Je ntingileli kuwa mundu nkolo atambike leno katika Israeli? ³⁹Nanenga leno mithotike, japokuwa njiyelikwe mauta nibe na mfalme. Bandu ba bana ba Seruya mihatari sana kwango. Nnongo na ankelebokeye nnaukwa kumepa ulau wake katimwaipalikwa.

Chapter 4

¹Yabile Ishboshethi, mwana wa Sauli, payowine kwamba Abneri ayomwike akwo Hebroni, maboko gake gitidhoofika, na Israeli yote yati tabika. ²Bai mwana wa Sauli aibi na bandu abele bababile apendo baikosi ba askari. Yumo wabe abile Baana na hwenge abile Rekabu, bana ba Rimoni Mbeerothi wa bana ba Benjamini (kwama Berothi ya balagiliwe kuwa sehemu ya Benjamini, ³na Waberothi babatakile Gitaimu na babile kabatana palo mpaka mbeyambeno).⁴Bai Yonathani, mwana wa Sauli, abile na mwana kilema wamagolo. Abile naamri wa miaka tano habari kuhusu na Yonathani payaikite Yezreeli. Yaya wake atikamtola ili atile. Lakini wakati katila mwana wa Yonathani atitomboka na panga kilema. Lina lake akemilwe Mefiboshethi.⁵Nyo bana ba Rimoni Mbeerothi, Rekabu na Baana, basafilile ntwekati wakati walisoba likale mpaka tasake Ishbothethi, hwembe atipomolya matwekati. ⁶Nnwawa hwa lendelage panyango atigosela wakati kapela ngano, Rekabu na Baana bajingile nyumba mbolembole ngabapeta. ⁷Nyo pa bajingi nkati ya nyumba, batikumanga nakumuliga wakati agonjike kusumba sake. Kae ngabakata ntwe wake naboka nao, ngabasafiri mundela seke sekemba mpaka Araba.⁸Gabaleta ntwe Ishboshethi kwa Daudi huko Hebroni, nao wakamwambia mfalme, ''Tazama, hiki ni kichwa cha Ishboshethi mwana wa Sauli adui wako, hwapalage uwai wako. Leno Nnongo anepile kisasi nngwana witi mfalme dhidi ya Sauli na labeleko lwake.'' ⁹Daudi ngabayanga Rekabu na Baana nnunawe, bana ba Rimoni, Mbeerothi, ngababakiya, 'Kati Nnongo mwaishi, hwa ukosopoli bhwumi wango na kila shida, ¹⁰mundu yumo pambakile, 'Linga, Sauli awile, 'Awasage alefike habari njema, natikumohwa nakumulaga akwo Siklagi. Ago ngamalepo ganampeile kwa habari ya yake.¹¹Namna gani, mundu mnau panulaga mwene haki pakindanda sakenkati ya nyumba, Je kanamipale mwai yake bokya mabako ginu, na kumoyanga duniani?'' ¹²Kae Daudi ngabalagya achumbe, nabembe ngaba bulaga ngabakatakata maboko na magolu gabe na kwapatika mbwega ya litanda akwo Hebroni. Lakini bautweli ntwe wa Ishboshethi na kausika mulikabali la Abneri katka Hebroni.

Chapter 5

¹Kae makabila gote ga Israeli banyendeli mfalme akwo Hebroni na bembe batibaya, ''Lola twenga twa nyama na yupa yako. ²Kipindi sa kipite, Sauli pabile mfame juuti, niwenga ngawandiongozike jeshi laba Israeli. Nnonga akubakie, wabachuchunga bandu bango Israeli.''³Kwanyo agoi bote ba Israeli baisi kwa mfalme akwo Hebroni na mfalme daudi apangite nabo kilagano mbele ya Nnongo. Ngabanapia Daudi abe mfalme waIsraeli. ⁴Daudi abile na umri wa miaka thelethini patumbwile tawala, nahwembe atawake miaka arobaini. ⁵Atawalike kumani ya Yuda miaka na mwei sita akwo Hebroni, na kwo Yerusalemu atawalike miaka thelathini naitatu juu ya Israeli yote na Yuda.⁶Mfalme na bandu bake ngabayenda Yerusalemu nkobwana na yebusi, bababile benekeya ba nnchi. Ngamamakie Daudi, ''Wakombwali isabano kwani hata ipofu na ilema baweza kukakanikia jingwa. Daudi aweza isa pano.'' ⁷Lakini, Daudi ngaiteka ngome ya Sayuni, ambao mbea mbeno nimema wa Daudi.⁸Nyo Daudi ngabaya, ''Babashambulie ayebusi yapala bapete katika mabende gamase ili baiki ilema na ipofu kanabajingi katika kasri.'' ⁹Nyo Daudi ashile ngemani na hwembe aukemili nnema wa Daudi. Ngasengwa ukuta, tumbulya pasega yenasa nyumba. ¹⁰Daudi abile nalikakala sana kwa maana Nnongo, Nnongo mpeleteu, alibele panope nakwe.¹¹Kae Hiramu mfalme wa Tiro atumile ajumbe kwa Daudi, namikongo ya mielezi, mafundi selemala na naasengi. Ngabasengwa Daudi nyumba. ¹²Daudi ngatanga kuwa Nnonho ammekiti ili bee mfalme kunani ya Israeli, na kwamba ati kukweya ufalme wake kwa ajili ya Israeli bandu bake.¹³Baada ya Daudi boka Hebroni na yenda Yerusalemu, ngaitolwa alwawa na masuria bambone akwo Yerusalemu, na bona na mabinti ba mbone batibelekwa kwake. ¹⁴Gano ngamana bake bakabelekwile kwake akwo Yerusalemu: Shamua, Shobabu, Nathani, Selemani, ¹⁵Ibhari, Elishua, Nefegi, Yafia, ¹⁶Elishama, Eliada na Elifeleti.¹⁷Bai afilisti payowile kwamba Daudi ayelwe mauta panga mfalme kunani ya Israeli, bayei bote kumpala. Daudi payone lo ngauluka mungome. ¹⁸Bai bafelisti pabaisile maeneite katika libende la Mrefai.¹⁹Kae Daudi ngaloba msaada boka kwa Nnongo. Ngabaya, ''Je naashambulie afelisti? Je waubeya ushindi juu yabe?'' Nnongo nganakia Daudi, ''Washambulie afilisti kwahakika mbala kupea ushindi juu ya afilisti.'' ²⁰Kwanyo Daudi ngabashambule akwo Baali Perasimu, na hwembe abashindike. Ngalongela Nnongo apemafuriko adui bango nnngo yango tati mafuriko gamase. Kwanyo lina lamalipalya libile Baali Perasimu. ²¹Afelisti ngabaleka inyago yabe palo, na Daudi na bandu bake ngabaiboya.²²Kae afilisti ngabaisa kwamala yenge kae nakwieneza muno pali bende la Mrefai. ²³Nyo Daudi ngapala msaada kae bokya kwa Nnongo, na Nnongo ngamakia, '''kanawashambulie kwa nnonge, lakini watelete kwa chugo na wayendeli petwa mikongo ya Miforosadi.²⁴Wakati payoa lilobe laindo katika upepo wa upakatwa kunani ya mikongo ya Miforosadi, hapo washambulie kwa nngupu. Upapange nyo kwa kuwa Nnongo alongolya monge yake kulishambuliea jeshi la afilisti.'' ²⁵Nyo Daudi ngapanga kati Nnongo mwamwamulishe. Ngababulaga afilisti mundela mwote bakya Geba mpaka Gezeri.

Chapter 6

¹Bai kwa mara yenge Daudi ngaba kusanya ateule ba Israeli, elfu thelathini. ²Daudi ngakakatuka nayenda na bandu bake bote bababile pamone na hwembe bokya Baala waubile Yuda ili alileta lisanduku lya Nnongo, lalikemelwa lina la Yahwe wamajeshi, hwatana kunani yamakerubu.³Balibei lisanduku la Nnongo kunani ya mkokoteni wa yambe. Ngabalipla munyumba ya Abinadabu, yayabile kunani ya kitombe. Uza na Ahio, bnabake, ngabaongozike mkokoteni. ⁴Ngauboya mkokoteni nalisandku lya Nnongo kunani yake ya nyumba ya Abinadabu kunani ya kitombe. Ahio alongoli nnge ya lisanduku. ⁵Kae Daudi na nyumba yote ya Israeli ngabatumbwa ina nnge ya Nnongo, kabashangilia na yombo ya mziki, inubi, inanda, matali, ligayamba, na matowazi.⁶Hata paikiti katika shinikizo la Nasoni, balo ng'ombe ngaba kwama, Uza nganyosha liboko lwake nakulikumbatwa lisanduku la Nnongo, hwembe ngali kamulia. ⁷Kae nyongo ya Nnongo ngaiyaka dhidi ya Uza. Nnongo ngankobwa kwakitumbu cha dhambi yake Uza ngawa papalyaplya pambwega ya lisanduku la Nnongo.⁸Daudi Ngakasilika kwakitumbu Nnongo ankobwe Uza, na hwembe apakemiti malipalya Peresi Uza. Eneo lyolikemelwa Peresi mpaka leno. ⁹Daudi anyogwipe Nnongo lisoba lyo. Ngabaya, ''Lisanduku lya Nnongo likombwa bali isakwango?''¹⁰Nyo Daudi abile litayari kae kulitola lisanduku lya Nnongo katika nnema wa Daudi. Badala yake alibei pa bwega ya nyumba ya Obedi Edomu Mgiti. ¹¹Sanduku lya Nnongo lwatani munyumba ya Obedi Edomu Mgiti kwa mwei itatu. Kwanyo Nnongo atikumbariki hwembe na nyumba yake yote.¹²Kae mfalme Daudi ngabakilwe, ''Nnongo abarikile nyumba ya Obedi Edomu na kila kilebe sabile naso kwa kitumbe cha sanduku lya Nnongo.'' Nyo Daudi ngayenda nakulioboya lisanduku lya Nnongo boka mu nyumba ya Obedi Edomu mpaka nnema wa Daudi kwa pulaika. ¹³Yabile babapotwa lisanduku la nnongo pabatweli atua sita, apigete sdaka ng'ombe na ndama hwa nenite.¹⁴Daudi atiina mnonge ya Nnongo kwa ngupu yake yote; awati naivera ya kitini pekee. ¹⁵Nyo audi na nyumba yote ya Israeli batilioboya lisanduku ka Nnongo kwailulu nalilobe la talumbeta.¹⁶Hata yabile lisanduku la Nnongo mema wa Daudi, Mikali, binti Sauli, alingiti palidirisha. Ngamona mfalme Daudi kaguluka na ina nnenge ya Nnongo. Ngasalawa pamoyo wake. ¹⁷Balijingie lisanduku lya Nnongo na kalibeka pandu pake oakatikati pa hema amabyo Daudi abile atilibekya. Kae Daudi ngapia sadaka yateketeza na sdaka ya amani, ngababariki bandu kwali na la Nnongo wa majeshi.¹⁸Yabile Daudi payomwi pia sadaka ya tima na sadaka ya amani, atikwabariki bandu kwalina lya Nnongo wa majeshi. ¹⁹Kae ngababagana bandu bote, kipenga sabote cha ba Israeli, nadume na alwewa, kipande sa nkate, nyama na keki ya zabibu, kae bandu bote nyabukanga; kila yuna abwite kwake.²⁰Kae Daudi ngabeya ili abariki familia yake. Mikali, binti Sauli, atipita ili akwembane na Daudi na hwembe alibaya, ''Jinsi gani mpeletaa mfalme waba Israeli mwabile leno, hwailwei kitopo menge ya atumwa bake muongoni mwa atumisi bake, kati yumo wa apwumbavu ambaye bila oni kuikumukua hwembe mwene!''²¹Daudi nganyangwa Mikali, ''Napangite nyo nnonge ya Nnongo, hwani sawile kunani ya tabi bako nakunani ya familia yake yote, hwanibei panga na kingoli kunani ya bandu ba Nnongo, 'Kunani ya Israeli. Nnongo ya Nnongo na pulaika! ²²Napanga hwenga heshima hata zaidi yapo, nauluya nnge yaminyo gango na mwene. Lakini kuwa ijakazi utikwalongela, na heshimika.''' ²³Kwanyo Mikali binti Sauli, hapatike libana mpaka pawile.

Chapter 7

¹Yabile mfalme payomwike tama pa nyumba yake, na bada ya Nnongo kumpeya starehe bakana na adui bake bote babanteletike, ²mfalme gamakia nabii Nathani, ''Linga, nenga nitama mu nyumba ya mierezi, lakini lisanduku lya Nnongo libile mahema.³Bai Nathani ngapamakia mfalme, ''Yenda kapange liipanyoko, kwa maana Nnongo abinawe.'' ⁴Lakini kilo kilo seseloselo lilobe lya Nnongo lya mwisili Nathani baya, ⁵'''Uyende na ukamikie mtumishi wango Daudi, 'Nyangalongei Nnongo: Je upalanise ngya nyamba yotama?''⁶Kwa maana na nawaili tama mu nyumba yango bokya lisoba lelya panaletike bana ba Israeli boka Misri mpa leno; bada yake nabile kanitwanga muhema, hema lya kwembanwa. ⁷Naamalipoti pana babile kaniana miongoni mwa bana bote ba Israeli, Je nawi longela lyolyote naviongozi bate ba Israeli na bei kwachungu bandu bango Israeli, tongolela, ''Mwanja namani munanjengwali nyumba ya mierezi?''⁸Mbeambeno bai umakie Daudi, mtumishi wango, ''Nseno ngasalongela Nnongo wa majeshi: 'Nakutweti baka kauchungu, buka kauboka kwa pala ngondolo, ili ube watawala wabandubango, Israeli. ⁹Nibile panope nawe popote pauyei na nabakanile madui bako bote nnge yako. Nanautengenezelya lina linkolo, katili na lya apendo bababile kunani ya nchi.¹⁰Natenga pandu kwaajili ya bandu bango Israeli nane na bapanda palo, ili kwamba baweze ishi pandu pabebene nakama basambuliwe kae. Alau babatesali kae, kati mwabapangiti mwanzo. ¹¹Kati mwambaangite tango lisoba lelo panaamulishe amuzi kanani ya bandu bango Israeli. Nane mbala tupulaisa bokana na madui boko bote zaidi ya gonenga, na Nnongo, ;Nitamkya kwamba mbala kusengwa nyumba.¹²Masoba gako paga yonoka na kaugonja pawe na tati bako, na kakatuya lubaleko badala yako, hwabaka katika yega yako wamwene, nauimarisha ufalme wake. ¹³Nahwembe ngasenga nyumba kwaajili yango, nane nakiimalisha kitego sake sa elizi daima. ¹⁴Napanga natete kwake, nahwembe apanga mwana wango. Papanga dhambi, na mwadhibu kwa fimbo ya binadamu na kwamikombwo ya bana babandu.¹⁵Lakini uaminifu wakilagano sango wamokalii, kati mwa niboite kwa Sauli, hwani maiti nnnonge yako. ¹⁶Nyumba yako na ufalme wako wadhibitishwa nngo yako daima. kItego sako cha enzi sapanga imara daima:'' ¹⁷Nathaninngamakia Daudi na katarifamlobe gano gote, nangamakia kuhusu mwalailwe mwote.¹⁸Kae mfalme Daudi ngejingwa nyumba na tama mnonge ya Nnongo ngabaya, nanga na nyai, Nnongo, Nnongo, nafamilia yango kila gani hata undetike pano panibile? ¹⁹Na leno lalibile lijambo lisene nnge yako, nngwana Nnongo. Hata halongei kuhusu familia ya mtumishi wako wakati nkolo wausisa, nawenga undaite lubeloko lya lyisa, ngwana Nnongo! ²⁰Nenga na Daudi nilongele na mani zaidi yako? Umweshimwile ntumishi wako, nngwana Nnongo.²¹Kwakitumbu salilobe lyako, na kitumbu satimiza makusudi gako wamwene, upangite lijambo likalo namna yeno na kulisibitisha kwa numishi wako. ²²Kwa nyo wenga ngawa nkilo nngwana Nnongo. Kwa maana ndupo hwenge hwabile kati wenga, na ndupo Nnongo hwinge badala yako, kati jinsi ambavyo mwatayowine kwa msikilo gitu twabene. ²³Kwani kwina taifa gani lalibile kati bandu bako Israeli, taifa limo kunani ya nchi ambalo wenga wa Nnongo, watiyenda na kwakosopo lya kwa ajili yako wa mwene? Wapangite nyo ili kwamba bebe bandu kwa ajili yako wamwene, kwipangwa lina kwa ajili yako wamwene, na panga matendo makolo ga yoyoya kwa ajili nchi yako. Wabo ite mataifa na magolo gabe boko nnge ya bandu bako, wakosopoli baka Misri.²⁴Umarishe Israeli kati bandu bako daima, na wenga wa Nnongi, panga wa Nnongo wabe. ²⁵Bai mbiyambino Yahwe Nnongo, ahadi ya upangite kuhusu mtumishi wako na amilia yake ibe imara daima. Upange kati mwaubaite. ²⁶Na lina lyako libe likolo daima, ili bandu balongole, ''Nnongo wa majeshi ni Nnongo wa Israeli, 'Wakati nyumba yango, Daudi, mtumishi wako payatanua imara nnonge yako daima.²⁷Kwa maana wenga, Nnongo wamajeshi, Nnongo wa Israeli, widhihirishe kwa mtumishi wako kwamba upata kusengwa nyumba. Kwa nyo nenga na ntumishi wako, nipatike ujasiri loba kwako. ²⁸Mbiambino nngwana Yahwe, wanga wa Nnongo, ndilobe lyako niamani, na upangite ahadi yeno njema kwa mtumishi wako. ²⁹Mbiambino bai, namna ikafendezike kubariki nyumba ya mtumishi wako, ili iyendeli mnonge yako daima. Kwa mamana wenga nngwa Yahwe, ngaugalongei mambo gano, na kwa ahadi yako nyumba ya mtumishi wako ya barikiwa daima.

Chapter 8

¹Yabile baada yago Daudi abashambulie afelisti na kwa shinda. Nyo Daudi ngaitola Gathi na ijiji yake boka katika mamlaka ga felisti.²Kae aishindike Moabu na ngalenga bandu bake, kwa mistari kwa kwapanga bagonje pae kunani ya bwe. alengete misitari ibele ya balaga na sitali gumo kamili kwabeka hakoto, ngo wa Moabu babile atumisi ba Daudi na ngabatubwa kannepa kodi.³Kae Daudi ngashinda Hdadezeri mwna wa Rehobu, mfalme wa Soba, Hadadezeri pasafilile keleboya ufalme wake katika mto Frati. ⁴Daudi atenite mimutuka, ,1, 700 ga farasi na ga askari ishirini elfu baba yenda kwa magolo. Daudi ngaba kata magolo farasi wa mimutuka, lakini atikwabeka botosha mimutuka miajimo.⁵Wakati Bashami ba Dameska pba isile kamsaidia Hadadeziri mfalme wa Soba, Daudi ngabalaga katiak Washemi bandu ishirini naibele elfu. ⁶Daudi ngabeka ngome akwo Shuma ya Dameski, na Washami ngababa atumishi bake na gabaleta kodi. Yahwe apei Daudi ushindi kila kwayei.⁷Daudi ngatola ya dhahabu ya babile nayo atumishi ba Hadadeziri na hwembe ngaileta Yerusalemu. ⁸Mfalme Daudi ngatweti shaba ya mbone bakya Beta na Borosai, milema ya Hadadeziri.⁹Wakati Tou, mfalme wa Hamathi, payowine kwamba Daudi alishindike jeshi lyote la Hadadeziri, ¹⁰Tou ngantuma Hadoramu mwanamke kwa mfalme Daudi kumpeya salamu na kumbaliki, kwa kuwa Daudi abile atikumbwana na Hadadeziri na kushindi, maana hadadeziri ankombwile ngondo dhidi ya Tou. Hadoramu ngaisa pampe na ibele ya hela, dhahabu na shaba.¹¹Mfalme Daudi ngaipia wakfu ilebe yeno kwa ajili ya Yahwe, pamope hela na dhahabu buka mataifa gote gagasindike- ¹²Boka Shamu, Moabu, Waamoni, Wafelisti, Waamaleki, pamope na nyara gote yaitekite boka kwa Hadadeziri mwana wa Rehobu, mfalme wa Soba.¹³Lina la Daudi litilanganikwa sana pabasindike Bashami palibende la mwinyo, pampe na bundu babe babaika elfu komina nane. ¹⁴Abekite ngome katika Edomu yote, na ahemu bote babile atumishi bake. Yahwe ngapeya Daudi ushindi kila payei.¹⁵Daudi ngakwala kunani ya Israeli yote, na hwembe apangite kwa haki na usawa kwa bandu bote. ¹⁶Yoabu mwa awa Seruya abile mpendo wa majeshi, na Yehoshafati mwana wa Ahiludi abele hwa andika taarifa. ¹⁷Sadoki mwana wa Ahitubu na Ahimeleki mwa a wa Abiathari babile makuhani, na Seraya abile mwandishi. ¹⁸Benaya mwa awa Yehoyada abile kunani ya Bakerethi na Bapelethi, na bana ba Daudi babile ashauli ba mfalme.

Chapter 9

¹Daudi ngalongela, ''Je kwinayoyote hwaigalile mafamilia ya Sauli ambaye ngwesike nkunaya kwafadhili kwa ajili ya Yonathani? ²Abile mtumishi katika familia ya Sauli linalyake Siba, akamilwe kwa Daudi. Mfalme nganalwege, ''Je wenga nga Siba?'' Ngayangwa, ''Nenga nantumishi wako na hwembe.''³Nyo mfalme ngabaya, ''Je ndopo hwaigile familia ya Sauli ambe ngweza tunaya wema wa Nnong?'' Siba nganyangwa mfalme, ''Yonathani aina mwana ambeya ni mlemavu wangolo. ⁴Mfalme ngamakia, ''Aikwako?'' Siba nganyangwa mfalme, ''Lola, abile mu nyumba ya Makili mwana wa Amieli hakwo Lo Debari.⁵Ngapo mfalme Daudi ngatuma bandu nakupia nyumba ya Makili mwana Amieli akwo Lo Debari. ⁶Nyo Mefiboshethi mwana wa Yonathani mwana wa Sauli, aisi, kwa Daudi nembe ngalitia kuminyo yake mpaka musakafu kwakumweshimu Daudi. Daudi ngabaite, ''Mefiboshethi.'' Na hwembe atiyangwa, ''Ulole nenga na mtumishi wako!⁷Daudi ngamakiga, ''Kanaayogope, maana mbali kukufadhili kwa ajili ya Yonathani tate bako, nane mbala kukelebokia bwewote wa Sauli babu bako, nawe waba pameza yango daima.'' ⁸Mefiboshethi ngalita na baya, ''Mtumishi wako nganyai, hata umingiti kwa fadhili mbwa nga kati mwambwile?''⁹Kae mfalme ga nkema Siba, mtumishi wa Sauli, na kumakia, ''Gote gagabile ga Sauli na familia yake mimpeile nsokolo wa mgwa wako. ¹⁰Wenga, banabako, naatumishi mwalema migunda kwa ajili yake namwe mwa una mauno ilikwamba nchokolo wa mgwana wako apate sakulya. Kwa maana Mefiboshethi, msokolo wa mgwana wako, alya pa meza yango daima.'' Bai Siba abile na bana komi na batano naatumishi ishirini.¹¹Kae Siba ngamakia mfalme, ''Mtumisi wako apala panya gote ambago mgwana wango mfalme gaamiamleshe na ntumishi wako.'' Mfalme ngahyongea haya, kwaMefiboshethi abile katik meza yangu, kama mmojawapo ya wana wa mfalme.'' ¹²Mefiboshethi abile na mwana sene lina lyake Mika. Na bate bababile kamayama panyumba ya Siba babile atumishi ba Mefiboshethi. ¹³Kwanyo Mefiboshethi ngatama Yerusalemu, hwembe alile sakulya sa daima pameza ya mfalme, japo abile kilema wa magolu gote.

Chapter 10

¹Yabile badae mfalme wa bandu ba Amoni ngawaa, na Hanuni mwana wake abile mfalme badala yake. ²Daudi ngalongela, ''Mbala kunaya fadhili Hanuni mwana wa Nahashi, kwakitumbu tate bake bati ni fadhili.'' Nyo Daudi atumile atumishi kumfariji Hanuni kwa habari ya tate bake. Atumishi bake ngabajingile katika nchi ya bandu ba Amoni. ³Lakini viongozi babandu ba Amoni bamakie anuni ngwana wabe, ''Je ufikili kwa akika Daudi aweshimu tate bako hata atumite bandu tutuyeyo nuyo? Daudi atumiteli atumiteli atumishi bake kwako, ili lingulya milema peleleza, ili pindaa?⁴Nyo Hanuni ngabalola atumishi ba Daudi, ngase kwa nusu ya ndea yake, ngapnowa magobo gake mpaka matako, na hwembe ngabaleka ba bayende. ⁵Daudi simulilwe kuhusu leno, atumite bande yenda kwa pokya, kwakitumbu Batifedheheshwa muno. Mfalme ngababakia,''Mutame Yeriko mpaka ndeayinu payabalikya, 'Ngamwabaye.''⁶Bandu ba Amoni pababweni kwamba banungite kwa Daudi, batumite ajumbe na kwa ajili Washami, ba Bethi Rehobu na Soba, askari elfu ishirini baba yendanga kwa magolo, na mfalme wa maaka pampe na bandu elfu, na bandu ba Tobu elfu kominaibele. ⁷Daudi payowine, ntumite Yoabu na jeshi lote la askari. ⁸Baamoni batiboka na panga mistari ya ngondo pana jingilyo galilyongo lya mema wabe, wakati Bashami ba Soba na balo ba Rehobu, na bandu Tobu na Maaka, bayemi kisabe pauwanda.⁹Yoabu pai bweni mistari ya ngondo kaimwisililya pote monge na nsongo, asawile baadhi ya ba Israeli babamanyi kombwana vizuri nangabapanga dhidi ya Bashami. ¹⁰Na sehemu ya igalile ya jeshi, ababei pae ya Abishai munawe, na hwembe ababei mumistari ya ngondo dhidi ya jeshi la Amoni.¹¹Yoabu ngalingela, ''Mana ibile Bashami mana baba na ngupu zaidi juu uango, kae wenga, Abishai, lazima unikosopoli. Lakini mana ibile jeshi la Amoni lyapanga na ngupu zaidi juu yako, naisa kukukosopolya. ¹²Mube na ngupu, natwe twilaye kuwa twina ngupu kwakitumbu sabandubitu, kwa maana Yahwe apanga gagapendeza kwa ajili ya kusudi lake.¹³Nyo Yoabu na askari ba jeshi lake ngabagelya monge katika ngondo zaidi ya Bashami, babalazimike tilya mwinge ya jeshi la Israeli. ¹⁴Jeshi la Amoni palibweni kwamba Bashami batite, na bembe kae ngabatila buka kwa Abishai ngababaya nkati ya mema. Apo Yoabu ngabuya kuba kwa bandu ba Amoni nangalejea Yerusalemu.¹⁵Bashami pa babweni kwamba bashindilwe na ba Israeli, baikasinye pampe kae. ¹⁶Kae Hadareza atumite leta ikosi ya Bashami kwige ya lukolongo Frati. Baisile Helamu pamupe na Shobaki, mpendo wajeshi la Hadareza kunani yabe.¹⁷Daudi pabakilwe, abakasinye Israeli bate pamupe, alokite Yordani, na aikite Helamu. Bashami ngaba ipanga katika mistari ya ngondo dhidi ya Daudi na bambine nakwe. ¹⁸Bashami ngabatila mmnonge ya ba Israeli. Daudi abaliye askari mia saba ba mimutaka na askari ba farasi elfu arobaini. Shobaki mpendo wajeshi labe ati jeluliwa na awilekwo. ¹⁹Afalme bate babile atumishi ba Hadareza pa babweni kuwa bashindilwe na Israeli, ba pangite amani na ba Israeli na bapangite atumishi babe. Nyo Bashami batiyogopa kwa saidia bandu ba Amoni kae.

Chapter 11

¹Yabile wakati wa majira ga kipepye, wakati ambapo kwa kawaida afalme yenda kungondo, Daudi ngamtuma Yoabu, mtumishi wake, na jeshi lote la Israeli. Ngabalialibia jeshi lya Amoni na kuhusu Raba. Lakini Daudi akakaa Yerusalemu.²Nyo yabile lisaba limo wakati wakitamwiyo Daudi atiyumuka bokya pakindanda na ngatwanga paligulu kasri. Pabile palo amweni nnwawa hwabile kaoga, mmwayole bile nngolou muno kwa bone kama. ³Nyo Daudi ngatuma na kwalaluya bandu baba ntangite yolya mwawa. Mundu yumo ngabaya, ''Je hayo siye Bathsheba, binti Eliamu, na hwembe sio mnyumbowe Uria Mhiti?⁴Daudi atumiti ajumbe ngabantula isa kasake nangaganjanakwe (kwani atubwage boka mumasuba gake). Kae ngabaa kasake. ⁵Nnwawa ngabaa na ndumbo, na hwembe ngatuma na kumakia Daudi; ngatuma, ''Nenga nibi nakitumbo.''⁶Kae Daudi ngatuma bandu kwa Yoabu yobaya, ''Umtume kwango Uria Mhiti.'' Nyo Yoabu ngantuma Uria kwa Daudi. ⁷Uria paikite, Daudi nganalia hali ya Yoabu. Jinsi jeshi mwalabile kaliyendelya, na jinsi ngondo mwa yabile kaiyendelya. ⁸Daudi ngamikia Uria, ''Ueli kasako, ukaaluwe magolo gako. ''Nyo Uria ngabaka katika kasri la mfalme, mfalme ngantuma zawadi kwa Uria.⁹Lakini Uria ngangoja pampe na antumishi banngwana wake katika lilyango la kasri, wala auluekeli kasake. ¹⁰Daudi pabakilwe, ''Uria aelileli kasake, ''Ngamakia Uria, Je ubokile safarini? Mwanja namani akotwekeli ulika kasako?'' ¹¹Uria nganyangwa Daudi, ''Lisanduku la Israeli na Yuda babele mu mahema, na Yoabu na Yoabu na atumishi bangwana wango bako mbwelehema, uwandani. Jinsi gani basi nenga ni weza yenda mnyumba yango nywa, na lya, nagonja pamope na nyumbo wango? Kwaakika kati mwauishi ngwesikeli panganyo.¹²Nyo Daudi ngamakia Uria, ''Utume leno kae, malaona kuleka uboke.'' Kwanyo Uria atuma Yerusalemu lisobalwo na lyalifuatike. ¹³Daudi pankemile atinywa na lyapamope na hwembe, Daudi ampangite alobi. Wakati wakitamwiyo Uria ayei gonja kisake pamope na atumishi ba nngwana wake; aelili kasake.¹⁴Nyo kindae Daudi kamwandikya Yoabu barua, na hwembe ngaituma kwaluboko lwa Uria. ¹⁵Nkati yabarua Daudi aandike nyo, ''Umeke Uria mwonge yangondo ngalesana, nakae mwaneke ili akombolwe na awe.¹⁶Kwanyo Yoabu pa bweni mema kauzingirwa, amekiti Uria katika pandu patangite askari adui bene nguvu babile kabakubwana. ¹⁷Wakati bandu bapamema pababokite na kombwana dhidi la jeshi la Yoabu, baadhi ya askari ba Daudi ngabatomboka, na Uria Mhiti kae ngabulagilwa.¹⁸Wakati Yoabu patumite lilobe kwa mfalme kuhusu hali ya ngondo, ¹⁹anagile mjumbe, longela, ''Payomwa kumakia mfalme kuhusu hali ya ngondo, ²⁰yawezekana mfalme akasilika nnema kwakaribu, 'Nyo mwatangitile kwamba bapekobwa kwashambulia bokya nkingombe?²¹Ninyai hwa maliye Abimeleki mwana wa Yerubehsethi? Sio nnwawa hwa golyiye liwe lyosagya tumani yake bokya nkingombe, hata awile akwo Thebesi? Kwana mani basi mwakalibhe ukuta jinsi yoh? Nawenga wanyange, ;;Uria mtumishi wake awile kae.''²²Nyo mjumbe ngaboka nayenda kwa Daudi ngamakia kila lijambo ambalo Yoabu lya mtumite longole. ²³Na mjumbe ngamakia Daudi, ''Mwanzoni adui babile na ngupu kuliko twenga; batitakabili uwanda, lakini twaakilebwisogo pamajingilyo galilyango.²⁴Naakibwa mishale babe balokie atumisi bako bokya muukuta, na badhi ya atumishi ba mfalme bati wanganga, na mtumishi wako Uria Mhiti kae abulagilwe.'' ²⁵Kae Daudi ngamakia mjumbe, ''Umakia nyo Yoabu, 'Kanahurusu lijambo leno likuhuzunishe, kwa maana lipanga kumwanga yono kati mwalimwangamiza yhenge. Wipange ngondo yako kuwa yene ngupu zaidi ya zaidi ya nnema, na uteke.' Mnyei moyo Yoabu.''²⁶Nyo nyumbowe Uria payoni kwamba nsengowe awile, atiomboleza sana kwa ajili yake. ²⁷Huzuni yake paiyomwike Daudi atituma na kumtola kwake katika kasri lyake, na hwembe abile nyumbowe na apapile mwana. Lakini sakipangite Daudi sampukiseli Yahwe.

Chapter 12

¹Kae Yahwe atumite Nathani kwa Daudi. Asikwake na longela, ''Kwabile na bandu abele pa Nnema. ²Yumo abile tajili na hwenge abile maskini. Yole tajiri abile na ipenga ya ngombe na ngondolo bambone sana, ³lakini maskini abileli na chochote isipokuwa mwa ngondolo, hwabile ampemite na kumisha nakunela. Akoipampe nahwembe na pamope nabanabake. Yole mwana ngondolo hata atilya nakwe nanywa bokya nukikombe sake, na hwembe egonjike katika maboko gake naabile kati binti kwake.⁴Lisobalimo tajiri apatike ngeni, lakini hwembe abile li tayari tola nnyama bokya mulikundi lake lya ngombe au likundi lyake lyangondolo, ilikumwandalia sakulya. Badala yake atweti mwana ngondolo wa maskini na nganteleka kwa ajili ya ngeni wake. ⁵Nyingo ya Daudi ngayaka dhidi ya tajili yole, na hwembe ngamakia Nathani kwa nyong.'' Kati Yahwe mwabile nkoto, mundu hwapangite jambo leno asitaili waa. ⁶Nilazima alepe mwana ngondolo mara nchenche zaidi yasilya sakipangite, na kitumbu abileeli na lwongo kwa mundu maskini.⁷Napo Nathani ngamakia Daudi, ''Wenga ngawayo lya mundu! Yahwe, Nnongo wa Israeli, 'Ngalongela, ''Nakuyei mauta wa mfalme kunani ya Israeli, natikukosopolya bokya mumaboko ga Sauli. ⁸Nakupei nyumba yangwana wako, nakina yumbobe maboko gake. Nakupei kae nyumba ya Israeli na Yuda. Namanagabile ago gapangite pasene zaidi kwako, mbele wesa kukuyonge genge muno.⁹Kwanyo basi mwanja namani uzalawile maongezi ga Yahwe, hata upangite gagabile malau nnonge yake? Umulige Uria Mhiti kwalipanga na untweti nyumbowe panga nyumbogo. Wabulige kwalipanga lya jeshi lya Amoni. ¹⁰Nyo basi lipanga libokali panyumba yako, kwakitumbu atini dharau na untweti nyumbowe Urie Mhiti panga nyumbogo.'¹¹Yahwe endalongela, 'Ulole, mbalaleta maafa dhidi yako boka nyumba yako wa mwene. Natola akina yumbogo, menge ya minyo gako nakumpea jirani yako, na hwembe agonja naakina ayumbogo wakati wa muntwekati. ¹²Kwa maana wenga wapangite dhambi yeno pasiri, lakini nenga mbala panga jambo leno wakati wamuntwekati menge ya ba Israeli bote. ¹³Apo Daudi ngamakia Nathani, ''Nimpangite dhambi Yahwe.'' Nathani nga nyangona Daudi, ''Yahwe na hwembe ailekelie dhambi yako uwali.¹⁴Lakini, kwa kitumbu kwa kitendo semo umsalawile Yahwe, mwana hwebelekwile kwako hakika apala waa.'' ¹⁵Kae Nathani ngaboka yenda kasake. Yahwe ankobwele mwana golya ambaye nyumbuwe Uria atikampa mpa kwa Daudi, na hwembe atiminga muno.¹⁶Kae Daudi ngamakie Nnongo kwa ajili ya kijana. Daudi na hwembe ajingile mnyumba nagonja kilo sote kunani ya sakafu. ¹⁷Agoi na nyumba Nnongo yake batikakatuka na yema pabwega yake, ili nankakatuye pa sakafu. Lakini akakatwikeli, naalileli pamope nabo. ¹⁸Yabile lisuba la saba mwana nga yomoka. Atumishi ba Daudi batiyogopa kumakia kwamba mwana ayomwike, kwa maana batibaya, ''Lola, wakati mwana pabile nkote twati longela nakwe, lakini aliyomeli lilobe litu. Apanga kitiwi mana twa makia mwana ayomwike?!''¹⁹Daudi pabweni kwamba atumishi bake kabayoyotana atangite kwamba mwana ayomwike. Ngabalaluya,''Je mwana ayomwike?'' Ngabayangwa, ''Ayomwike.'' ²⁰Kae Daudi ngaukatuka boka pasakafu na hwembe nga oga, nakwipakaya maafa, na badilisha nagono gake. Ngayenda pa hema lya kwembamwa na nga abudu palo, kae bgabuya katika kasri lake. Apalite sakulye kiletelwe, ngaba mwandalia, na hwembe ngalyaa.²¹Napo atumishi bake ngaba makia, ''Kwa namani upangite jambo leno? Watifunga na leta kwa ajili ya mwana wakati wabile nkolo, lakini mwana payomwike, watikakatuka nalaya.'' ²²Daudi nganyangwa, ''Wakati mwana pabile nkolo natifunga na natilongela, ninyai hwatingite kwamba Yahwe aweza kuninha lwongo mwana alame au lii? ²³Lakini mbuambino mwana ayomwike, kwanyo mfunge namani? Je ngweza kumkeleboya kae? Nayenda kwake, na lakini hwembe awezali huya.''²⁴Daudi ngamfariji Bethsheba nyubwowe, ngajinhya kwake, na ngagnja nakwe. Baada ngapapa mwana nnalome, na hwembe ngankema Selemani. Yahwe ngampenda, ²⁵nahwembe ngatuma lineno petya nabii Nathani kunkema Yedidia, kwa kitambu Yahwe atikumpenda.²⁶Basi Yoabu akombwanie na Raba, Nnema wakifalme wa bandu la Amoni na hwembe ngaiteka ngome yake. ²⁷Nyo Yoabu ngabatuma ajumbe kwa Daudi nalongela, ''Nikobwanie na Raba, nane nikamulikie pandu pasambaza mase ga mase. ²⁸Kwanyo mbiembieno likusanye jeshi lalisaitte uzingele mema nakuuteka, kwa maana manaibele nauteka, wakemelwa kwa lina lyango.''²⁹Nyo Daudi atilikusanya jeshi lote nayenda Raba; atikombwana nabo nakuuteka. ³⁰Daudi atweti taja lya dhahabu baka katika ntwe wa mfalme wabe yayabe na uzito watalata, nayabile yaliwela thamani kati yake. Taji lyabekilwe kunani ya ntwe wa Daudi. Kaeatweti nyara ya nnema yambone.³¹Atikwapia bandu babale mjini na hwembe atikwalazimisha panga kazi kwa misumeno, sululu na libao; lakini kae atikwalazimisha tengeneza matitali. Daudi ngailazimisha milema yote ya bandu ba Amoni panga kaziyoo. Kae Daudi na jeshi lote ngababuya Yerusalemu

Chapter 13

¹Yabile baada yago kwamba Amoni mwana wa Daudi, atikumiminika sana Tamari dada bake ba kambo hwabile ngorou, abile hwa ndumbo jino na Absalome, mwana hwenge hwa Daudi. ²Amoni atisononeka sana kiasi saminya kitumbu sa Tamari dada bake. Tamari abile bikra twanyo yabonekine iwe ZekanaliAmoni panga nenololote kwake.³Lakini Amnoni abile na bwigalye lina lyake Yehonadabu mwana wa Shama, nnongowe Daudi. ⁴Yehonadabu abile mundu mwelevu muno. Ngamakie Amnoni, ''Mwanjanamani wa mwana wa mfalme, wendadhoofika kila masoba? Mwanja kile ukotoka kumbikia? Ngapo Amnoni ngayangwa, ''Nimpendi Tamari, dada bake absalomu nnunago.''⁵Napo Yehonadabu ngamakia, ''Ugonje pakinda sako nawipange watamwe.. Wakati tatebako pabasakukulola, wamakie tafadhari umtume no bwango Tamari saandae sakulya nnonge yango, ili kwamba nebonekane nilya bokya muma boko gake?'' ⁶Kwanyo Amnoni ngagonja nakwipanga ntamwe. Mfalme paisile tumola, Amnoni ngamakia mfalme, ''Tafadhari umtume Tamari nnobwangu aende sakulya kwaajili ya utamwe wango nnonge yango ilikwambanikilye bokwa muluboko lwake.⁷Kwanyo Daudi katika kasili lake ngatuma lilobe kwa Tamari longela, ''Uyenda katika nyumba ya mwa Amnoni na umwandalie sakulya. ⁸Tamari gayenda katika nyumba ya Amnoni mwasawe pabile agonjike. Atweti lidonge nakuliiyita mkate monge yake, kae ngauoka. ⁹Ngatola sokalngha na kumpeya mkate, lakini atikana lya. Kae Amnoni ngababakia bababile, ''Kila mundu naaboke.'' Nyo kila yumo ngaaboka.¹⁰Amnoni ngamakia Tamari, ''Leta sakulya kusumba sango nikilye muluboko lwako.'' Tamari ngote mkate wayoke kuuanda, nakuleta kusomba sa Amnoni mwasawe. ¹¹Paletike sakulya kwake, Amnoni atikukamulia na kumakia, ''Wise satugonje nane, mabobo wango.'' ¹²Yhwembe ngayangwa, ''Ili mwasango, kanaunilazimishe, kwani nndopo lijambo kati leno lalipasilwa panga katika Israeli. Ngaupange lijambo lyaoni kiasi cheno!¹³Nayende kwako ikwiepusha naoni ambayo jambo leno laleta kunani yamaisha gango? Nakitendo seno sakulaya kuwa wampumbavu hwangali ni katika Israeli yote. Tafadhari nikuluba ulongela na mfalme. Hwembe akuruusu unikobeke.'' ¹⁴Lakini Amnoni alekile kungowa. Kwa kuwa abile zaidi ngamohwa ngagonja nakwe.¹⁵Kae Amnoni nganchukwa Tamari kwa chuki ngolo. Nga chuki zaidi ya mwibile kamimikia. Amnoni ngamikia, ''Ukakatuke naaboke.'' ¹⁶Lakini hwembe nyayangwa, ''Lili! Kwatitumbu alau wakinipanja nibone ni mbaya muno kuliko sa umbakite!'' Lakini Amnoni angyowenili. ¹⁷Badala yake ngenkema mtuishi wake ndongela, ''Umoye nnawawayo monge yange, nauyigale nnhwango kasogo yake.''¹⁸Kwanyo mtumishi wake ngapiga najigila nnyango. Tamari abile awati livazi linakishiwe kwani ngamabinti babafalme bababile bikra mwabile kabawala. ¹⁹Tamari ngabeka maligu kunani yantwe wake nangalipawana livazi lyake²⁰Absalome, mwasawe, ngamakia, ''Amnoni, mwasao abile nawe? Lakini mbiambino ukotoke, nnobwango. Hwembe ni mwasao. Kanalibike leno pamoyo.'' Nyo Tamari atami kisake pa nyumba ya Absalome mwasawe. ²¹Mfalme Daudi payowi agogote, ati usika muno. ²²Absalome alongei chochote kwa Amnoni, kwakitumbu Abslome aatikasirika kwaselo sakipangite, kumadirisha Tamari nnombowe.²³Yabile baada ya miaka ibele mizima Absalome abile na babapiangondolo manyoya kabapanga kazi akwo Baali Hazori, wabile na Efraimu, na hwembe Absalomu ngaba koka banabote ba mfalme ikakwo. ²⁴Absalomu nganyendelya mfalne, ''Nakumakia, ''Lola, mbiambiano mtumishi wako hwaba kata manyoya ngondolo. Tafadhari nenda loba mfalme nabatumishi bale na beyende nane, nantumishi wako.''²⁵Mfalme nganyangwa Absalomu, ''Lili mwanawango, kanatayende twenga twani gote gapanga chigo kwako.'' Absalomu nga mwakikishwa mfalme, lakini hwembe aye katili yenda, ila atikumbiliki Absalomu. ²⁶Kae Absalomu ngalongola, ''Mananyoli bai chonde nneke nnunango Amnoni ayende natwe.'' Mfalme ngamaliya, ''Mwanja namani Amnoni ayende namwe?''²⁷Abalomu ngamsii Daudi, nyo ngampe ya ruhusa Amnoni nabanabenge ba mfalme yende nakwe. ²⁸Absalomu ngaamrisha atumishi bake longela, ''Mpe kannhange kwa akini. Amnoni palobya wimbi, na panamakia, 'Munkombwe Amnoni kanamwayoyope mwamuulage. Je nnemgali ninimwamurisha? Mwa be jasiri na hodari.'' ²⁹Kwanyo atumishi ba Absalomu ngabapangya Amnoni kati mwaba amishwe. Kae bana bote ba mfale ngaba kakatuka kila yumo oboka nyumba wake nabatuka.³⁰Hata yabile wakati babile mundela habari yaikete kwa Daudi longela, ''Absalomu abalige bana bate ba mfale nantu hata yumo hwaigile.'' ³¹Kae mfalme ngakakatuka napopwana magobo gate na kwigonjeka kunani ya sakafu; atumishi bake bote ngabayema karibu nahwembe magobo gabe ga popwanika.³²Yehonadabu mwana wa Shamu, nnongewe audi, ngayangwa ndongola, ''Nngwana wango kanauwase kuwa asembe bote ambabo mbana ba mfalme babulagilwe, kwa maana ni Amnoni kisake ngahwa bulagilwe. Absalomu atilipanga jambo leno bokya lsobaleno Amnoni pamwalibie Tamari, nnobobolwe. ³³Kwa nyo bai, nngwana wango kanabike taarifa yano banoyo, wasa kwamba bana bote ba mfalme ba bulagilwe, twani hwawile ni Amnoni kisake.''³⁴Absalomu ngabutuka. Mtumishi hwabile kalinga nga umukwa nniyo gake nabona bandu bambone kabaisa kundela mbwega yakitombe ubande wake wagharibi. ³⁵Kae Yehohadabu ngamakia mfalme, ''Lola, ba mfalme bendaisa. Kati mtumishi wako mwabaite.'' ³⁶Yabile mara pahwomwi longela bana ba mfalme ngabaika, ngabakalatuya malobe gabe nalela. Na mfalme pamope naatumishi bake kae ngabalela kwa lwongo.³⁷Lakini Absalomu ngatila na yenda kwa Talmai mwana wa Amihudi, mfalme wa Geshuri. Mfalme ngaomboleza kilalisoba kwaajili ya mwana wake. ³⁸Nyo Absalimu ngatilete nayenda Geshuri na ngatamakwo kwa miaka itatu. ³⁹Moyo wamfalme Daudi ngautanhwa yenda kunola Absalomu, kwa maana atifarijika kwa habari ya kio cha Amnoni.

Chapter 14

¹Yoabu mwana wa Seruya atambuite kwamba moyo wa mfalme, watamanile kunona Absalome. ²Kwanyo Yoabu atumite lilobe akwo Tekoa kunneta kwake mwana mwelevu. Ngamakia, ''Chonde, uwale magobo ga omboleza wapange wa mwpmbolezaji, kanawipakaye mauti, lakini ube kati wa mwana ambaye hwa omboleza kwa muda nnacho kwa ajili ya yomwike. ³Kae ujingi kwa mfalme naamakie maneno gakueleza.'' Kwanyo Yoabu ngamakia maneno ambago apalage galongela twa mfalme.⁴Wakati mwana boka Tekoa palongei na mfalme, alitie tuminyo yake kae nalongela, ''Mfalme, anisaidie.'' ⁵Mfalme ngamakia, ''Shida yako namani?'' Ngayangwa, kiukweli kwamba nenga namjane, nsengo wango ayomwike. ⁶Nenga, namtumishi wako, nabile nabana abele, batiyomana kungunda, nabi ntupo hwa kwakenga. Hwamo hwabe ngankobwa nyine na kumulaga.⁷Na mbiambinu likolo lwote lukakatwike tunani ya mtumishi wako, balongela, 'Uptye hwa nkibwi nnunawe, ili tumalage lepa bwoni wa munawe hwa mulige.' Nongo pala kumwangamiza Mhiti. Nyo bapala kuliimia likala laliyaka lamigilenalo, ata kumokea nsengo wango lina nalubelekwe kunani ya kuminyo ya nchi.''⁸Twanyo mfalme ngamakia mwawa, ''Yenda kasako, nane mbala laghya lijambo la kukapangohya.'' ⁹Nnwawa bokya Tekoa nganyangwa mfalme, ''Nngwa wango mfalme, hatia naibe kunani yango na kunani ya familia ya tate bango. Mfalme na kitego chake cha enzi babileli naatia.''¹⁰Mfalme ngalongei, ''Hwohwote hwa kubikia lineno wa note kwango, nahwo akukunywalikae.'' ¹¹Kae mwawa ngalongela, ''Chonde mfalme nnkomboki Yahwe Nnongo wake, ili kwamba hwalepa kisasi sa mwai kanaalibie zaidi, ili kwamba kanabamwangamize mwanawango.'' Mfalme ngayangwa, ''Kati Nnongo mwabi nkoto, nndopo wala lunyili lino lwa mwana wako lwalwa tomboka pae.''¹²Kae mwawa ngalongela, ''Chonde mtemtishi wako alonge kineno lino zaidi kwa ngwana wango mfalme.'' Ngalongela, '''Sema.'' ¹³Kwanyo mwanamwawa ngalongela, ''Mwanjanamani basi upangite kwa hila dhidi ya bandu ba Nnongo? Maakwalongela nyo, mfalme ni kati mundu mwene hatia, kwakitumbu mfalme anankelebuyali mwana wake hwaboi. ¹⁴Kwakimbu twenga twabote tupala wa, kwakuwa tubile kati mase gagajitanika kunani ya bwe na kwamba gawezali kusanilwa kae. Lakini Nnongo atolile bwomi; badala yake, apalandela kwa babile kutalu bayangana.¹⁵Mbiambiano basi, nilongei lijambo leno kwa nngwana wango mfalme, kwakitumbu bandu bati kunitisha. Nyo mtumishi wako ngailongelile munafsi yake; mbiambino mbalongela na mfalme. Penge Mfalme apea mtumishi wake haja yake. ¹⁶Kwa maana mfalme apala kuniyowa, ili kwamba kumpia mtumishi wake katika maboko ga mundu ambaye apalege kuniangamiza nenga na mwana wango pamope, tuboke muke katika urithi wa Nnongo. ¹⁷Kabe mtumishi wako atiloba, Yahwe, chonde uruhusu lineno la nngwana wango mfale limberi msaada, kwa maana nngwana wango mfalme ni kati malaika wa Nnongo kwa fatishila wema na ulau.' Yahwe, Nnongo na abe pamope nawe.''¹⁸Ngapo mfalme ngayangwa nakumakia yote mwawa, Chonde kanaumile lineno lyolyote lyanikalaluya.'' Nnwawa ngayangwa, ''Bai ngwana wango mfalme na alongele mbiambino. ¹⁹Mfalme ngalingela, Je sio laboko lwa Yoabu lwalwipampe nawe katika gagote? Mwana mwawa ngayangwa nalongela, ''Kati mwabiwamwoni nngwana wango mfalme ndopo hwa weza yenda luboko lwa malyo wala luboko lwa nkeya kwagalo gwana wango mfalme gaulongei.Nitumishi wako Yoabu hwanibikie nakunilaghya longela silo mtumishi wako alongei. ²⁰Mtumishi wako Yoabu apangitenyo ibadilisha seluya sakipangika. Nngwana wango nimwene akili kati hekama ya malaika wa Nnongo, hwatingite gote ga gapangilwa nkati ya nchi.''²¹Kwanyo mfalme ngamakia Yoabu, ''Lola, mbalapanga jambo leno. Uyende na ukeleboye ayo masembe Absalomu.'' ²²Kwanyo Yoabungalitia kuminyo yake pae kunani ya bwe katika heshima na shukurani kwa mfalme. Yoabu ngalongela, ''Mtumishi wako atangite kwamba apatike neema nnonge yake, nngwana wango, mfalme, kwa vile mfalme apei mtumishi wake haja ya mioyo wake.²³Kwanyo Yoabu atikakatuka na yenda Geshuri, ngankelebu ya Absalomu Yerusalemu kae. ²⁴Mfalme ngolengei, ''Naabaye kasake, lakini kanaani bone kuminyo yango.'' Nyo absalomu ngabwite katika nyumba yake mwene.'' Mawesikeli kukubona tuminyo twa mfalme.²⁵Abileli namundu katika Israeli hwalumbilwe twa nnongelya kati Absalomu. Bokya munjayo yamagolo gake mpaka katika kingosi sake kwabileli natofauti yoyote. ²⁶Pasekwe nywili ya muntwe wake mwisho wa mwaka, kwakitumbu yabile ndopau tunani yake, alengite nyuli yake zaidi ya shekeli miaibele, kwakiwango sa kilengo sa mfale. ²⁷Kwa Absalomu babelekwi bana atatu na mwana mmwawa hyumo, lina lyake Tamari. Abile nnwawa ngolou.²⁸Absalomu atami Yerusalemu miaka ibele bila bona kuminyo ya mfale. ²⁹Kae Absalomu ngatuma lineno kwa Yoabu ili ampake kwa mfalme, lakini Yoabu ayeili twake. Kwanyo Absalomu atumite lineno kwa mara yenebile, lakini Yoabu asili bado.³⁰Kwanyo Absalomu ngamakie, atumishi bake, ''Lolange, ngunda wa Yoabu ubile kalibu nawango, na hwembe abi na shayiri kolya. Nyende mukaliyose mwoto'' Nyo atumishi ba Absalomu ngaba yosa moto wolo ngunda. ³¹Kae Yoabu nga kakatuka na yenda kaseka Absalomu ngamakia, ''Mwanja namani atumishi baka batinie ngunda wango?³²Absalomu nganyangwa Yoabu, ''Lola natumite lilobe kwako longela, ''Wise ili nikutume kwa mfalme longela,''Mwanja namani nafiisa baka Geshuri? Yabile heri kwango ngagala kwaoo. Kwanyo mbiambino unileke nikubone kuminyo ya mfalme nama ni bile na uku bai nanibulage.'' ³³Kwanyo Yoabu ngayenda kwa mfalme na tumakia. Mfalme ngankema, Absalomu asele kwa mfalme naatilita mpaka kunani nchi nnonge ya mfale na mfalme nga nnonhya Absalomu.

Chapter 15

¹Yabile baada ya go Absalomu ngaanda matuka wa farasi na farasi kwa ajili yake pampe na bandu hamsini ba yenda nnonge yake. ²Absalomu abile ayumukage kindae nayema pambwega ya ndela yaiyenda palilyango lya nme. Mundu yoyohyote hwabile nalishauri lya isa kwa mfalme kwa ajili ya ukumu, Absalomu atikakema na kunaluya, ''Uboka mema gani? Namundu yole yangwa, mtumshi wako aboka mnjwapa yakabila lya Israeli.''³Nyo Absalomu kumakia, ''Lola shita lako nijema na lakini, lakini ndopo kwapeilwe mamlaka na mfalme pekanhya lishitaka lyako. ⁴Absalomu yongea, ''Nitamanhya kwamba ngapangilwa namwamuzi nkati nchi ili kwamba kila mundu hwabile nalishitaka apaleweza isa kwango nane mbele kumpea haki.⁵Nyo yabile kila mundu hwa isile amweshimulile Absalomu hwembe kakatuya loboko nakukanwa na kunnonhya. ⁶Absalomu apangite nya kwa ba Israeli bote babaisi kwa mfalme kwaajili ya hukumu. Kwanyo Absalomu atipotosha miyo ya bandu ba Israeli.⁷Yabile mwishoni mwa miaka minane Absalomu ngamikia mfalme, ''Chonde nduba uniruhusu ni yende ili timize nadhili ya naibekite kwa Yahwe akwo Hebroni. ⁸Kwa maana mtumishi wako abekite nadhili pabile Geshuri katika Shamu atilongele, ''Manaibile Yahwe kweli anikeleboya Yerusalemu, ngana mwabudu hwembe.''⁹Nyo mfalme ngamakia, ''Yende kwa amani.'' Absalomu nga kakatuka nayenda Hebroni. ¹⁰Kae Absalomu ngatuma apelelezi katika alongo bate ba Israeli, longela, ''Mara pamayowa lilobe lya tarumbeta mwalongela, 'Absalomu endatawala katika Hebroni.''¹¹Bandu nia ibele babakokilwe bakya Yerusalemu bayei na Absalomu. Bayei katika ujinga wabe bila tanga Absalomu sakipangite. Wakati. ¹²Absalomu kapiya dhabihu, atumite bandu kwa Absalomu katika mema wake akwo Gilo. Hwombe abile nshauri wa Daudi. Ulau wa Absalomu wabile na ngupu kwa kuwa batikukengama bayendeli yongezeka.¹³Njumbe ngasia kwa Daudi nabaya, ''Miyo ya bandu ba Israeli imbatana na Absalomu.'' ¹⁴Nyo Daudi ngababakia atumishi bake bbabile pampe na hwembe akwo Yerusalemu, ''Haya natukakatuke natubatake kwakitumbu ntopo atu yumo hwapala salimika twa Absalomu. Mwiandae bakamara jimo kanaatapate mara ata atusababisye madhara kunani yitu na kuushambulia Nnema kwa matemeu ga lipanga.'' ¹⁵Atumishi ba mfalme ngoba makila, ''Lola, atumishi bakobabi tayari banga lolote nngwana witu mfalme saupala aumua.¹⁶Mfalme nga aboka nafamilia uake pmape na hwembe lakini mfalme alekite banalwana komi babile masuria ba mfalme ilibalitwe kasri. ¹⁷Baada ya mfalme yenda na bandu bote pamope na hwembe, bayenmi katika nyumba ya mwisho. ¹⁸Jeshi lake lyote lyayei pamope na hwembe nnonge ye bayei Wakerethi na Wagiti miabote bababile vatikunkengama bokya Gathi.¹⁹Kae mfalme ngamikia Itai Mgiti, ''Mwanja namani nawenga kae uyende natwe? Ubaye nautane na mfalme Absalomu kwa kuwa wonga wangeni kae wantabilwa, ubaye pandu pako wamwene. ²⁰Kwani niliso bai ngaubokite, mwanjanamani kupange utwange natwe popote? Ata ndakiteli kwani yenda. Kwanyo ubuye panope na aino. Utii na uaminifu uambatane nawe.''²¹Lakini Itai nganyangwa mfalme longelo, ''Kati Yahwe mwabile mkoto na kiti nngwana wango mfalme mwabi mkoto, kwa hakika mahali popote nngwana wango mfalme twayenda, mtumishi wako kae ndipo papala yenda, kwamba ni ukoto au tio.'' ²²Nyo Daudi ngamakia Itai, haya longolya uyende pampe natwe.'' Nyo Itai Mgiti ngayenda pampe na mfalme, pampe na bandu bake bote na familia yabe yote. ²³Nchi yote ngailela kwalilobe kadili bandu mwababile kabaloka libende la Kidroni, mfalme na hwembe ngalina. Bandu bote ngabasafiri elekea nyikani.²⁴Babile kae Sadoki pamope na Lawi bote bapotwile lisanduku lya Nnongo la kilangano. Balibile lisanduku lya Nnongo pae kisha Abiathari atiungana nabo. Batilenda mpaka bandu bote pababoi kunnema ngabayomwike peta. ²⁵Mfalme ngamakia Sadoki, ''Ulikeleboye lisanduku lya Nnongo kumema. Manaibile mbala bona neema paminyo nga Yahwe apala nikeleboya nakunalaya kae lisanduku na pandu palitama. ²⁶Lakini ibile alingei, ninogelileli nawe; lola nenga nibile pano, naunipangi gagabile mema paminyo gake.''²⁷Kae mfalme ngamakia Sadoki kuhani, ''Je wenga sio wanoli? Ubuye kumema kwa ama na banabako abele, Amihaazi mwana wako na Yonathani mwana wa Abiathari. ²⁸Lola mbalalinda katika iloko ya raba mpaka panapata lineno bokya kwinu kunitarifu.'' ²⁹Kwanyo Sadoki na Abiathari batikeleboya lisanduku lya Nnongo Yerusalemu nabembe batami mwo.³⁰Lakini Daudi aye bilailatu kono kalela hata itombe ya mizaituni, na hwembe abile mwekelya ntwe wake. Kila mundu miongoni mwabe babile pamope natwe awekeli ntwe wake, mbambe bati yenda kino kabalela. ³¹Mundu yumo ngamakia Daudi longela, Ahithofeli ni miongoni mwa alau bababi pamepe na Absalome.'' Kwanyo Daudi ngaloba, ''Ee Yahwe, chonde ubadi ushauri wa Ahithofeli kuwa upumbavu.''³²Yabile Daudi paikite kunani pandu pile Nnongo ka abadiwa, Hushai Mwarki asile kandaki livazi lyake lipwanilwe na mavumbi muntwe wake. ³³Daudi nga makia, ''Manaibile upalayanda nane wapa chigo kwango. ³⁴Lakini manaubwite kumema nakumkia Absalomu, 'Napanga na mtumishi wa mfalme kati mwana bile wako, 'Napo ngageuza mashauri ga Ahithofeli kwa ajili yango.³⁵Je ubileli pamope nakwe Sadoki na Abiathari makuhani? Nyo chochote saukiyowa katika kasri, wabikie Sadoki na Abiathari makuhani. ³⁶Lola babile pamope nabo banababe abele, Ahimaasi, mwana wa Sadoki, na Yonathani mwana wa Abiathari. Mnileti habari kunani ya kila samukiyoa.'' ³⁷Kwanyo Hushai, bwigalye Daudi, ngaisa kumema wakati Absalomu kaika najinghya Yerusalemu.

Chapter 16

¹Daudi pabile kayenda kitambo kunani ya kilele sakitombe Siba mtumishi wa Mefiboshethi ngasia kumlaki abile na mbonda abela bababile bapotwile ipande mia ibele ya mikate, vishada mia jimo ya mizaituni, ishada mia jimo ya tini na mfuko walisambala wautweli mvinyo. ²Mfalme nganaluya Siba, ''Mwanyanamani uleteke yeno ilebe?'' Siba ngayangwa, ''Mbonda ni kwa ajili ya familia yako kumwaboka, mikate na matunda ni kwa ajili ya matumizi ga askari bako ni kwa ajili yangwa babainduka mupongote.''³Mfalme ngalaluya, ''Na sokola wa nngwana wako aikwako?'' Siba nganyangwa mfalme, ''Lola hwembe aijile Yerusalemu kwakitumbu atilingela, ''Leno nyumba ya Israeli apala ngele bokea ufalme watate bango.'' ⁴Kae mfalme ngamakia, ''Lola gote gamilikele Mefiboshethi mbeambeno gapala panga gako.'' Siba ngayangwa, ''Nilita kwaunyenyekevu kwako nngwana wangomfalme. Namipete kibari nnonge yako.''⁵Mfalme Daudi pakalibie Bahurimu, ngaisa mundu bokya katika lukolo lwa Sauli, lina lyakya Shimei mwana wa Gera. Kadiri mwabile katyanga abile kaalani. ⁶Ngantopwa Daudi maliwe na maofisa ba mfalme, bila jali jeshi maalizi ba mfalme bababile lwamalyo na lwankea lwa mfalme.⁷Shimei ngalaani, ''Yenga kwako, boka pano, wanaume, wa mundu wa mywai! ⁸Yahwe alepite goti kwa ajili ya mwai ya familia ya Sauli, ambaye endatawala badala yake. Yahwe abekite ufalme katika lukoko lwa Absalomu mwana wako. Nambembeno unganie kwa kuwa ni mundu wa mwei.''⁹Ngapo Abishai mwana wa Seruya, ngamakia mfalme, ''Mwanja namani mbwa hwa wile amlaani ngwana wango mfalme? Chonde unileke niyende mikamo kee ntwe wake.'' ¹⁰Lakini mfalme ngalongela, ''Nipange tele namwe mwenga mwabana ba Seruya? Penge amilani kwa kuwa Yahwe atikumukia, 'Umlaani Daudi.'' Nyai mbea mbinu hwawesa kumakia, 'Mwanjanamani umlaani mfalme.''¹¹Nyo Daudi ngamakia Abishai na atumishi bote, ''Lolange, mwana wango hwabelekwi bokyopayenga yango apala bwomi wango.'' Si zaidi muno Benjamini yono atamanhya tomboka kwango? Munike alaani, kwakitomba Yahwe atikumwamulisa panganyo. ¹²Penge Yahwe alola maabgaiko ganitabilikwe, nakunikele bokea mema kwa ajili nwani laanilwe leno.''¹³Kwanyo Daudi na bandu bake bayendeli kundela wakati Shimei mbwaga yake mulubau lwa kitombe, ayendeli laani na kumukikia litikwiri na maliwe kono kayenda. ¹⁴Kae mfalme na bandu bake bote bati choka, naatipomo lya wakati wa kilo pa bapomwotile bote.¹⁵Absalomu na bandu bote ba Israeli bababile pampe na hwembe baisile Yerusalemu na Ahithofeli abile pamope nakwe. ¹⁶Yabile Hushai mwaiki, bwigalye Daudi, asi kwa Absalomu, na hwembe ngamakia Absalomu, ''Mfalme abe nkoto daima! Mfalme abe nkoto daima.¹⁷Absalomu ngamakia Hushai, ''Je gono nga utii woko kwa bwigaklako? Mwanjamani uyeli pamope na hwembe?'' ¹⁸Hushai ngamakia Absalomu, ''Lili! Badala yake, yolya ambaye Yahwe bandu bano na bandu bote ba Israeli ba chawile hwo hwanaba upande wake na lwo nga hwamapala tamanakwe.¹⁹Kwani ni nyai hwapaswa kumtumikia? Je nipasilwali tumika nnonge ya mwana? Kati mwanitumike nnonge ya tatebako nyo nganapanga nnonge yake''²⁰Kae Absalomu ngamakia Ahithofeli, ''Utupeli lishauli lako kuhusu satupala panga.'' ²¹Ahithofeli ngamakia Absalomu, ''Uyende ukagonje na masuria batale bako babalei tuza kasri, na ba Israeli bote bayoa kwamba ubile kilebe sakinunga kwatatebako. Kae maboko bababi pamope nawe yayeyelwa ngupu.''²²Kwanyo ngabatanda hema kwa ajili ya Absalomu kunani ya kasiri na Absalomu ngagonja na masuri batate bake nnonge ya ba Israeli bate. ²³Nyakati yoo ushauri apiyege Ahithofeli yabile ni kati mundu mwayoa bukya katika muntwe wa Nnongo mwene. Nyo ngawabile jinsi ushauri wa Ahithofeli mwaubonekine kwa Daudi na Absalomu

Chapter 17

¹Kae Ahithofeli ngamakia Absalomu, ''Unuruhusu mbeambenu nisawe bandu elfu tomi naibele nane mbala boka nakunkengama Daudi kilo seno. ²Nampata ghafra wati asokite na dhaifu nane na shitukiza kwa hofu. Bandu bababile pamupe na hwembe baatila nane na shambulia mfalme kisake. ³Naakeleboya bandu bote kwako kati bibi harusi mwaisa kwamsengo wake, na bandu bote bapanga katika amani pae yako.'' ⁴Sakilongei Ahithofeli sampezike mfalme na agoi bote ba Israeli.⁵Kae Absalomu nglongela, ''Mbeambenu munkeme kae Hushai Mwarki ilituyowe na hwembe mwabaya.'' ⁶Hushai baikite kwa Absalomu, Absalomu ngamweleza selo ambaso Ahithofeli sabile alongei na ae nganaluya Hushai, ''Jupange mwalongei Ahithofeli? Manai bileli nyo tubakie ushauri wako.'' ⁷Kwanyo Hushai ngamakia Absalomu, ''Ushauri waupiite Ahithofeli mzulili kwa wakati wnu.''⁸Hushai ngayongea, ''Umtangite tatebako na kwamba bandu bake nimashujaa na kwambeambeno bainauchungu, ni kati dubu hwapakonyilwa mwana wake mwitu. Tale bako ni mundu wangondo; hangonja li na jeshi kilo seno. ⁹Lola, kwa wakati gono penge ayobote katika lebwafulani au pandu penge. Yaba kwamba baadhi ya bandu bako paba bulaga mwanzoni mwashambulio hata kila mundu hwa yoa alongola mauaji gapangilwe kwa kasiri ba nkengama Absalomu.' ¹⁰Kae ata askari jasiri zaidi ambabo moyo wabe ni kati moyo wa imba nayogopa kwa kuwa Israeli yite itangite kwamba tate bako ni mundu mwene ngupu muno.¹¹Kwanyo ni shauri kwamba Israeli yote bakusabyike kwako pamope bokya nkati hadi Beersheba, ba mbone kati lwangi ufuni mwabahari na kwamba wenga wa mwene uyende kangando. ¹²Kae twampata popo paba natwe twamwekelya kati umande mwautomnoka kunani ya nchi. Twanekyali atayumo kwati nkoto kati ya bandu bake wala hwembe mwene.¹³Mamaibile ajingwa nkati ya nnema kae Israeli yote yaleta lukamba kunani ya nnema uo na kukwakwata kulibende, ata kanalyabone kane ata liwe limo lisene laligile.'' ¹⁴Kae Absalomu na bandu bote ba Israeli ngabalongela, ''Shauri la Hushai mwarki ni jema kutikolelyo la Ahithofeli. Yahwe abapangite bakane shauri jema la Ahithofeli ili kumwangamiza Absalomu.¹⁵Kae Hushai ngamakia Sadoki na Abiathari makuhani, ''Ahithofeli atikamshauri Absalomu na agai ba Israeli nya na nya, lakini ne ngani shaulile vinginevyo. ¹⁶Mbeambenu basi, mayende araka na mumakie Daudi mnongele, 'Kna ukombwe kambi kilo seno katika ivuko ya Araba, lakini kwa namana yoyote muloke, tofauti naapo mfalme apala mililwa pamope na bandu bote babaile pamope nahwembe.''¹⁷Yonathani na Ahimaasi babile katika chemichemi ya En Rogeli. Nyo kijakazi yumo abile kayenda na kwapasha habari ya bapasilwe kwitanga, ilikwamba kana baatilishe maisha gabe kwa bonwa kabajingwa munnema. Ujumbe pauikite ngayenda kumakia mfalme Daudi. ¹⁸Lakini musombe yumo atikwabona mara ngamakia Absalomu. Nyo Yonathani na Ahimaasi ngabayenda kwa araka na ngabajingwa munyumba ya mundu yumo kwo Bahurimu, hwabile na lose katika luwa lwake ngabajingwa mno.¹⁹Nyumbewe mundu iwo ngatola kiwekilyo na kakiekilya panhyango wa lose kae ngayamika nafaka kanani yake, nyo ndopo yatangite kwamba Yonathani na Ahimaasi babile mulose. ²⁰Bandu ba Absalomu baisi kwa nhwawa nakunaluya, ''Ahimaasi, na Yonathani babile kwako?'' Mwana mwawa ngababakia, ''Balokite libende.'' Nyo baada ya kwapala bila kwabona ngababeya Yerusalemu.²¹Yabile baada yabo boko Yonathani na Ahimaasi bapitike mkati ya lee. Bayei kamakia mfalme Daudi, ngabamakia, ''Ukakatuke uloke mase haraka kwa maana Ahithofeli apiite mashauri gano na gno kunanai yako.'' ²²Kae Daudi atikakatuka pamope nabandu bote babatile pamope na hwembe, naho balokite Yordani. Atapai kiti balabala kindaye ntupo hata hwomo hwaigile kwa kotoka loka Yordani.²³Manaibile Ahithofeli pa bweni kwamba ushauri wake ufutilwlei, ngabeka mambo gake katika utaratibu na kae ngaikongela. Kwanyo ngawaa nasikilwa katika likauli lya tate bake.²⁴Napo Daudi ngaisa Mahanaimu. Lakini absalomu hwembe ngaloka Yordani hwembe pamope na bandu bote ba Israeli bababile pampe na hwembe. ²⁵Absalomu abile amekite Amasa juu ya jeshi badala ya Yoabu. Nanwo Amasa abile mwana wa Yetheri Mwishmaeli, hwabile agonjike na Abigaili, hwabile binti Nahashi na dada wa Seraya, mabake Yoabu. ²⁶Kae Israeli na Absalomu baakombwile kambi katika nchi ya Gileadi.²⁷Yabile wakati Daudi pabile kaisa Mahanaimu, ayo Shobi mwana wa Nahashi boka Raba ya Baamoni na Makiri mwana wa Amieli wobokya Lo Deberi, na Berzilai Mgileadi wa Rogelimu, ²⁸baletike magodoro na mabulangeti, mabakuri na ibega, na ngano, unga washayiri, nafaka yaikalangilwe, marage na dengu, ²⁹busi na siagi, ngondolo na samli, ili kwamba Daudi na bandu bababile pamope nahwembe bazelyaa. Kwani batibaya, ''Bantu bainanjala, basokite nababi nanyota akwo kapunhote.''

Chapter 18

¹Daudi ngabbaalanga askari bababile pamopena hwembe naobite wa elfu na akida wa mia kunani yabe. ²Kae Daudi ngalipeleka jeshi, thelusi jimo pae ya Yoabu, thelusi yenge pae ya Abishai mwana wa Seruya, mongowe Yoabu, nathelusi yenge kae pae ya ItaiMgiti. Mfalme ngalibikia jeshi, ''Kwa hakika nangu namwene kae pamope namwe.³Lakini bandu ngabalongela, ''Wenga kanauyende kungondo kwani manaibile twatila batiyilili twenga, ama nusu yitu manabawile bajalili. Lakini wenga nizaidi ya elfu komi yitu twenga! Kwanyo ni bora zaidi watusaidie ubile kumema.'' ⁴Kwanyo mfalme ngayangwa, ''Napanga lolote lalinoneka lyama paminyo ginu.'' Mfalme ngayema pakati ya lilyango lya nnema wakiti jeshi paliboi katika mamia na katika maelfu.⁵Mfalme ngabalanghya Yoabu, Abishai, na Itai longela, ''Mumpangi ayo musembe, Absalomu, kwa upole kwayi yango.'' Bandu bote ngabayo jinsi mflme mwalagile maakida kuhusu Absalomu.⁶Nyo jeshi ngalya yei kupongote dhidi ya Israeli; ngondo ngaienea katika mwitu wa Efraimu. ⁷Jeshi la Israeli latishindwa nnonge ba askari ba Daudi; kwabile na machinjo makolo kwa bandu elfu ishilini lisoba lyo. ⁸Ngondo yatienea katika eneo lyite na bandu bambone bati angamizilwa na mwitu kuliko lipanga.⁹Yapitile kwamba Absalomu akwembene na askari wa Daudi. Absalomu abite amwobwike nyumbe nanyumbo kapeta pae ya tawi makolo ga nkongo wa mwalimu, nantwe wake kaukola katikamatawi gankungo. ¹⁰Mundu yumo abweni lilipitile nangamakia Yoabu, ''Lola, na mweni Absalomu kaningini katika mwaloni!'' ¹¹Yoabu ngamakia ngamakia kuhusu Absalomu, ''Lola! Wamweni! Kwanamuna ukobwili mpaka pae. Mbele kupeya shekeli kumi ya hela namkanda.''¹²Ylya mundu nganyangwa Yoabu, ''Hata kati kapeye lya shekeli elfu ya helahatanyo mbele kakateyali luboko lwango tunani ya mwana wa mfalme, kwana twenga twabote twanyowine mfalme wenga wenga, Abishai na Itai Longela, mundu kana akunywe hayo msembe Absalomu.' ¹³Manaibile mbala atalisha maisha gango kwa ajili ya uboso (nanndupo lijambo lililwa kwa mfalme), ukaitenga nane.''¹⁴Napo Yoabu ngalonei, ''Nikulendali.'' Kae ngatola mishale itatu mmoboko gako nangaitopwa katika moyo wa Absalomu wakati abile nkoto na akweli katika mwaloni. ¹⁵Kae asembe komi babapotwe silaha ya Yoabu ngabaiteleta Absalomu ngabankobwa na kumaliga.¹⁶Kae Yoabu nga kobwa tarumbeta na jeshi ngalibaya boka kumkengama Israeli, nyo Yoabu ngalikelebuya jeshi. ¹⁷Ngabantola Absalomu nakuntaikwa katika lebwa likolo mwitu; ngabakulya yega yake pae ya lilundo lya maliwe, wakati Israeli bote pabatilite kila mundu kasake.¹⁸Wakai Absalomu babile nkolo asengile kuyana lukolo lwa liwe katika libende lya mfalme, kwani atilongela, ''Nibileli na mwana hwatola kumbukumbu ya lina lyango.'' Ngalukema luyema kwalina lyake, nyo lukemelwa mnara wa Absalomu mpaka leno.¹⁹Kae Ahimaasi mwana wa Sadoki ngalongela, ''Niruhusa niyenda kwa mfalme na habari ngolou, jinsi Yahwe mwakosopolile bokya maluboko lwa adui bake.'' ²⁰Yoabu ngayangwa wenga wabali wampotwa habarileno; wapanganyo lisoba lyenge. Leno wapotwali habari yoyote kwa kitumbu mwana wa mfalme abulagilwe.''²¹Napo Yoabu ngamakia Mkushi, ''Yanda ukamakie mfalme saukibweni.'' Mkushi nganmitwa Yoabu, nakae nga abutaka. ²²Kae baadai Ahimaasi mwana Sadoki ngamakia Yoabu,''Pamope nagote gagawesa pitwi, chonde uniruhusu nane kae ni yende ninkengeme Mkushi.'' Yoabu ngayangwa, ''Mwana wango mwanja namani upalayenda, wapatali swawabu yoyote kwaajili ya habari yeno?'' ²³''Mwomwote mwaipalaba unileke niyende, ''Ahimaasi ngayangwile. Kwanyo Yoabu nganyangwa.'' Yenda.'' Ahimaasi ngaabutuka kwandela ya mukanya na ngampeta Mkushi.²⁴Bai Daudi abile atami kati ya lilyango lya nkti nalilyango lya panja. Namlizi abile kunani ya lilyango pakingombe nahwembe ngakakatuya minyo gake pabile kalinga, ngamona mundu kaakalibia tono kabutaka kisake. ²⁵Mlinzi ngakema kwalilobe na kumakia mfalme. Napo mfalme ngalongela, ''Maibile abile kisake aina habari katika ntwe wake.'' Mutukii gaegelya nakuukaribia nnema.²⁶Kae mlinzi ngamona mundu hwenge hwabile kabutuka, nahwembe ngamakia hawabu longela, ''Lola, kwina mundu hwenge endabutuka kisake.'' Mfalme ngalongela, ''Hwembe kae aleta habari.'' ²⁷Napo mlinzi ngalongela, Niwasa butuka kwake mundu hwa bile nnonge ni kati butuka kwake Ahimaasi mwana wa Sadoki.'' Mfalme ngalongela, ''Hwembe ni mund mwana nahwembe asa na habari ngolou.''²⁸Napo Ahimaasi ngakema nakumakia mfalme, ''Gote ni ngolou.'' Kae lita hwembe mwene kuminyo yake pae mnonge wako, hwabapite bandu babakakatwiye luboko kinyume sa mngwana wango mfalme.'' ²⁹Nyo mfalme ngalaluya,''Je ayo musembe Absalomu hajambo?'' Ahimaasi ngayangwa, ''Wakati Yoabu kanituma kwako mfalme, nenga, namtumishi wa mfalme nahweni fiyo ngolo muno lakini natangiteli ya uswule namani.'' ³⁰Mfalme ngamakia, ''Geuka uyeme pabwega.'' Kwanyo Ahimaasi ngageuka nayema.³¹Mara Mkushi ngaika na longela, ''Kwina habari ngolou kwa nngwana wango mfalme kwa kuwa leno Yahwe akulepile kisasi kwa balo bote baba kakatwuke kinyume sako.'' ³²Napo mfalme nganalwiye, ''Je ayo muusembe Absalomu ni mnkoto?'' Mkushi ngayangwa, ''Adui ba ngwana wango mfalme na bote babakakataka kukudhuru nawenga kati hwo musembe.'' ³³Napo mfalme ngahuzunishwa muno nahwembe kayenda kusumba kunani ya lango nalela. Kadili yanwa yanda ngazidi kwilombola, mwana wango Absalomu, mwanawango, mwanawango Absalomu! Bora ngawa badala yako, Absalomu mwana wango mwana wango!''

Chapter 19

¹Yoabu ngabakilwa, ''Lola, mfalme endalela n kuilombola Absalomu.'' ²Nyo lisoba lilyo ushindi wagewike panga maombolezo kwa jeshi loti, kwa maana jeshi latiyoa kaibakilwa lisobalyo, ''Mfalme enda kwilombola kwa ajili ya mwanawake.''³Lisoba lelo askrai ngabajingile kuneema kwanyemeleya kimya kimya kati bandu baba bona oni baada yatila kukondo. ⁴Mfalme ngawekelya kuminyo yake naleta kwalibobe, mwana wango Absalomu, Absalomu, mwanawango, mwanawango!''⁵Napo Yoabu ngajingy nyumba ya mfalme na kumakia, ''Leno utikukaibisha kuminyo ya askari bako babaokowite maisha gako leno, maish agamanabako na binti gako, maisha gankina yumbogo na maisha ga msuria bako, ⁶kwa maana wapendi baba kuchukia na kwachukia babakupendi. Kwa kuwa leno ulaita kwamba makida na askari lyolyoteli kwako. Ndangite mbeambeno kwamba ikapanga Absalomu aigalile natwenga twabote tukawa alyo lipele kupulaisa.⁷Mbeambeno bai ukakatake naukalongele na askari bako kwa pole, kwani nikulapya kwa Yahwe, mmamaibine upala yenda ndopo mundu ata yumo hwapalaigila nawe kilo seno. Nayeno yapanga mbaya muno kwako taliko madhara gogote gagawaile kukupata bokya usembe wako.'' ⁸Kwanyo mfalme ngaakakatuka natuma pakati yalilyango lya mema, bandiu bote ngababakilwa, ''Lola, mfalme atami pakati ya lilyango.'' Napo bandu bote ngabaisa nnonge ya mfalme. Lakini Israeli bati batukakila mundu kaseke.⁹Bandu bote ngabanjiana benebenekatika alongo bote ba Israeli longela, ''Mfalme atitakosopolya na luboko lwa adui bitu. Atukosopoli muliboko lya Wafelisti lakini mbeambeano, ati like nchi nnonge ya Absalomu. ¹⁰Na Absalomu hwatanyei mauta kunani yitu awile kungondo. Kunkeleboya mfalme kae?''¹¹Mfalme Daudi ngatumike kwa Sadoki na kwa Abithali makawani longela, ''Mulongele na agoi ba Yuda longela, mwanja namani mwenga mubile mwaba mwisho kunkeleboya mfalme mukasiri lake kae, kwa vile blongela ba Israeli bote tu mpala mfalme abaye katika kasri lyake? ¹²Mwenga mwaalongo bango, yega nayupa yango. Kwa namni basi mabile mwaba mwisho kukeleboya mfalme?'¹³Na mumakie Amasa, 'Je wanga sio wayenga nayupa yango? Nnongo nanipangi nya nazidi kae manaibile wapangali wajemedari wa jeshi lango bokya nambeabenu na baadae mioyo ya bandu bote Yoabu. ¹⁴Nahwembe gashinda mioyo ya bandu bote ba Yuda kati mundu yumo, hata batanite kwa mfalme mbelongola, ''Ubaye mbeambeno na bandu bako bote.'' ¹⁵Nyo mfalme ngabuya nahwembe ngaisa Yordani. Na bandu ba Yuda ngabaisa Gilgali yenda kumlaki mfalme ili kumoyo mfalme kunani ya Yordani.¹⁶Shimei mwana wa Gera, Mbenjamini, bokya Bahurimu, ngayombeketa pamope na bandu na Yuda ili kumlaki mfalme Daudi. ¹⁷Kwabile na bandu elfu jimo bakya Benjamini bababile pamope nahwembe, na Siba mtumishi wa Sauli na bana bake koni na batano na atumishi bake ishirini babile pamope nahwembe. Balokete Yordani nnenge ya mfalme. ¹⁸Ngalaloka ili kwilyo familia ya mfalme nakumpangwo lyolyote lalibile. Shimei mwana wa Gera ngalita pae nnonge ya mfalme mara patumbwile loka Yordani.¹⁹Shimei ngamikie mfalme, ''Nngwana wango kanaunibone namwenehatia au kungabeka panyo ambago mtumishi wako agapangite kwa ukaidi lisoba ngwana wango mfalme paboi Yerusalemu. Chonde, mfalme nakngabeke ba moyo. ²⁰Kwa maana mtumishi wako endatambua kwamba akosike. Lola, ndiyo maana nisile leno nafwa kwanza ktika nyumba ya Yusufu ili kumlaki ngwana wango mfalme.''²¹Lakini Abishai mwana wa Seruya nganyangwa na longela, ''Je Shimei kana awe kwaleno kwa vile mwananile nyelelwa mauta wa Yahwe?'' ²²Napo Daudi ngalongela, ''Nipange kele namwe mwabana ba Seruya, hata leno mpangite mwa adui bango? Je mundu yoyote apala bulagilwa leno katik Israeli? Kwani ndakite kati leno nenga na mfalne kunani ya ba Israeli? ²³Nyo mfalme gamikia Shimei, ''Uwali.'' Mfalme ganwaisi kwa kilapo.²⁴Kae Mefiboshethi mwana wa Sauli ngaelya ili kumlaki mfalme. Abile agawalikeli magolo gake walasekwa ndeu yake wala kusangobo yake tango lisoba mfalme lyaboi mpaka lisoba lyabwite kwa amani. ²⁵Nanyo paboi Yerusalemu ili kumlaki mfalme, mfalme ngamakia, ''Mefiboshethi mwanya namna uyeili pamope nane?''²⁶Ngayangwa, ''Nngwana wango mfalme mtumishi wango atingonga, kwani natilongela, Naboka kunani ya mbonda iliniyende na mfalme, kwakuwa mtumishi wako ni mwerevu.' ²⁷Mtumishi wango Siba anilongela uboso, mtumishi wango mfalme nikati malaika wa Nnongo. Kwanyo upange lyalibile ligolou paminyo gako. ²⁸Kwa kitumbu nyumba yte yatate bango babile maiti nnonge ya mwana wango mfalme, lakini wamei mtumishi wako kati yabe babalya pampeza yako. Kwanyo nileli hakigani zaidi kwa mfalme?''²⁹''Kae mfalme ngamikia, ''Mwanjakele simulya ago gote muno? Niyomwike amaua wenga na Siba mpala bagana migunda.'' ³⁰Kae Mefiboshethi nganyangwa mfalme, ''Sawa, leka atole gote kwakitumbu nngwana wango mfalme abayangine salama kasake.''³¹Kae Berzilai Mgileadi bakyo Rogelimu ili loko Yordani pamope na mfalme, nahwembe kamasaidia mfalme loka Yordani. ³²Bai Berzilai abile ngoi muno mwene umri wa miaka themanini. Abile asaidie mfalme kwa maitaji pabile Mahanaimu kwani abile namali ya mbone. ³³Mfalme ngamikiye Berzilai, wise pamope nane, nene mbalaandaa kwaajili yako akwo Yerusalemu.''³⁴Berzilai nganyangwa mfalme, ''kwani kwinamasoba galenga gagaigile gamasha gango, hata ni yend na mfalme akwo Yerusalemu? ³⁵Nibile na umri wa miaka themanini. Je nende kombwa tutautisha magolou na malau? Je mtumishi wako endakombwa paya salya au sanywa? je nendakubwa yowa muno molobe gaanalome na gabanalwawa baba yemba? Kwananani basi mtumishi wako abe chigo kwangwana wango mfalme? ³⁶Mtumishi wako apenditu loka Yordani pamope na mfalme. Mwanjanamani mfalme anlepe kwa thawobu kati yoo?³⁷Chonde umruhusu mtumishi wako abuye kasake ili kwamba niwe katika nnema wango katika makabuli gatate na mao bango. Lakini lola, ayo papa mtumishi wako Kimhamu. Haya hwembe naaloke na nngwana wango mfalme umpangi lyolyote lalipendeza kwako.''³⁸Mfalme ngayangwa, ''Kimhamu apaleyenda pamope nane, nane ngampangwa kila laliboneka ligolou kwako, na lyolyote lyautamanhwa bokya kwango na kupangwa.'' ³⁹Kae bandu bote ngabaloka Yordani, mfalme nahwembe ngaloka, kae mfalme nga nnonga Berzilai na kumbariki. Kae Berzilai ngabuya kaasake.⁴⁰Nyo mfalme ngaloka nayenda Gilgali,na Kimhamu ngaloka pamope na hwembe. Jeshi la Yuda lyote na nusu ya jeshi lya Israeli ngali nneta mfalme. ⁴¹Mara bandu ba Israeli ngabatubwa isa kwa mfalme na kumakia, ''Mwanja namani alongo bitu, bandu ba Yuda batikunyiba nakuneta mfalme na familia yake kunani ya Yordani na bandu bote ba Daudi pamope nahwembe?⁴²Nyo bandu ba Yuda ngbayangwa bandu ba Istraeli, ''Nikwakitumbu mfalme endehusia natwe muno. Mwanya namani basi muusike juu ya leno? Je twetulile sasote abaso mfalme atikipiya? Je atupei zawadi yoyote? ⁴³Bandu ba Israeli ngabayangwa bandu ba Yuda, twenga twina kabila koni zaidi kwanyo twina sehemu ngolo zaidi kwa Daudi kuliko mwenga. Mwanyanamani basi mwatitusalawa? Je twabile twabakwaza pendekeza kumkeleboya mfalme witu? Lakini malobe ga bandu ga Yuda hata gabile nakale kuliko malobe ga bandu ga Israeli.

Chapter 20

¹Ngaipitya kae katika eneo lelelolelo kwabile nampanga puyo lina lyake Sheba mwana wa Bikri Mbenjamini. Akombwitarumbeta na longelo, ''Twenga ntopo pandu katika Daudi, wantopo urithi katika bana ba Yese. Haya kila mundu na ayende kaseka Israeli.'' ²Nyo bandu bote ba Israeli ngabaneka Daudi nakunkengana Sheba mwana Bikri. Lakini bandu ba Yuda bankengeme mfalme wabe kwa papipi muno, bokya Yordani ndela yote mpaka Yerusalemu.³Daudi paikite katika kasri lyake akwo Yerusalemu, ngabotola masuria babile abalei kutuza kasiri, nangaabeka katika nyumba pae ya uangalizi. Abaandilie mahitaji gabe lakini agonjikeli nabe kae. Kwanyo babile batitengelwa mpaka lisoba lya waa kwabe, batami kati ajane.⁴Kae mfalme ngamakia Amasa, ''Wakeme bandu ba Yuda mkati nkati ya masoba gano gatatatu; wenga kae ube oano.'' ⁵Nyo Amasa ngayenda kwakoka bandu bote ba Yuda kwa pamope, lakini ngatamile muda mlefu kuliko mfalme mwabile amwamulishe.⁶Nyo Daudi ngamakia Abishai, ''Mbeambeno Sheba mwana wa Bikri atupangwa madhara ya Absalomu. Usole atumishibangwana wako, askari bango na unkengeme akanajingwa munema wene ngome nakutatoloka.'' ⁷Ngapo bandu ba Yoabu bankengine, pamope na Wakarethi na Wapelethi na mashujaa bote. Baboi Yerusalemu ili kukenga ma Sheba mwana wa Bkri.⁸Pababile paliwe likolo lyalya bile Gibeoni, Amasa asile kwalaki. Yoabu abile awati silaha, ya ngondo ya abile ali kwiwala abile kae nalipanga lyalyabile letabilwe na mkanda katika kibuno sake. Kadili mwayendelile nnonge lipanga lyati tomboka.⁹Kwanyo Yoabu ngamakia Amasa, ''Haujambo binamu yango?'' Kwa mbolebole Yoabu akikanawi kileu sa Amasa kwaluboko lwake lwa malyo ili kononhya. ¹⁰Amasa atangiti kwamba kwabile na jambia katika luboko lyake lwankeya lwa Yoabu. Yoabu ngamwoma Amasa mukitumbo na matumbu gake nga gatamboka pae. Wala Yoabu akobwileli tae, na Amasa ngawaa. Nyo Yoabu na Abishai munawe ngabankengema Sheba mwana wa Bikri.¹¹Kae yumo hwa bandu ba Yoabu ngayema pabwega ya Amasa nahwembe ngalongolo, ''Hwabile upandwa Yoabu nahwa bile upande wa Daudi na ankengewe Yoabu.'' ¹²Amasa abile kalabaka katika mwai yake katikati ya ndela. Mundu yolo pabeni kwamba bandu bote bayeme, ngampotwa Amasa na kumeka mungunda pa bwega ya ndela. Hekeli ngobo kunani yake kwa maana abweni kila yumo hwaisile ayeme palyo. ¹³Baada ya Amasa boyilwa pandela bandu bote nga bankengema Yoabu katika kunkengema Sheba mwana wa Bikri.¹⁴sheba ngagapeta makabila gote ga Israeli mpaka Abeli wa Beth Maaka, na katika nchi yote ya Berite ambaba kae batikwikusanya pamope kae na kurike ngema Sheba. ¹⁵Bampatike na kantereta akwo Abeli wa Bethi Maaka. Basengite buruji ya kuhusu mnema nchongo ya kingombe. jesh lyote lyalyabile pamope na Yoabu ngalinkangonda kongonda kingombe ilikotomboke. ¹⁶Napo mwawa mwerevu ngakobwa ndoti boka nkati ya nnema, ''Uyowe, Yoabu, chonde uyowe! Vegeli karibu nanu ili nilongela nawe.''¹⁷Nyo Yoabu ngaengelya, mwawa ngamakiya, ''Ngayangwa, ''Nendapekanwa, ''Je wewe ni Yoabu? Akajibu, ''Ni mimi.'' Mwanamke akamwambia, ''Sikiliza maneno ya mtumishi wako.'' Akajibu, ''Nasilikiza.'' ¹⁸Napo ngalongei, ''Hapa zamani yatibakilwa, 'Bila shaka mupale ushauri akwo Abeli, 'Na kwamba ushauri uwo wakala maneno. ¹⁹Twenga ni nnema wabile miongoni mwamema wene ngupu na uaminifu muno katika Israeli. Mapala alibia nnema ambao ni mama katika Israeli. Kwamaana upala kuumila urithi wa Yahwe?''²⁰Napo Yoabu ngayangwa na alongole, ''Ibe katalu, ibe kutalu nane, hata mila au aribia. ²¹Ayo kwelili. Lakini mundu bokya katika nchi ya itombe ya Efraimu, hwakemelwa heba mwana wa Bikri, akkatiye luboko lwake kinyume cha mfalme, kinyume cha Daudi. Mumoye hwembe nane mbalakuleka Nnema.'' Mwana mwawa ngamasiga Yoabu, upala taikalilwa ntwe wake bokya kunani ya kingombe.'' ²²Kae mwana mwawa ngabayendelelya bandu bote ba nnema kwa hekima yake. Ngabauboyo ntwe wa Sheba mwana Bikri na kumtaulilwa Yoabu. Napo pakibwi tarumbeta na bandu ba Yoabu bauki Yerusalemu kwa mfalme.²³Yoabu abile kunani ya jeshi lote la Israeli na Benaya mwana wa Yehoiada abile kunani ya Bakerethi na Bapelethi. ²⁴Adoramu abile kunani ya bandu babapangite kazi ya shokoa na Yehoshafati mwana wa Ahiludi abile mkombokei. ²⁵Sheva abile mwandishi, na Sadoki na Abiathari babile makuhani. ²⁶Ira wa Yairi abile mudumu nkolo wa Daudi.

Chapter 21

¹Kwabile na njala kwa miaka itatatu katika masoba ga utawala wa Daudi, na Daudi ngakupala tuminyo twa Yahwe.'' Nyo Yahwe ngalongela, ''Njala yeno ni kwakitumbu ababulige Ngibeoni.''²Bai Agibioni babileli lubelekwo lwa Israeli babile ni masaria ya Baamori. Bandu ba Israeli babile batilapa kwabalagali, lakini Sauli apalage kwangamiza bite kwa husada kwa ajili ya bandu ba Isreali na Yuda. ³Napo Daudi ngabakemite pamope Wagibeoni nakwabakia, ''Nipangi kele kwaji yaupatanisho? Ili kwamba mukabwe kwabariki bandu ba Yahwe babarithi wema na hadi yake?''⁴Wagibeoni ngaiba nyangwa, ''Leno jambo la helali wala dhahabu kati yitu na Sauli au familia yake. Na sio hitaji litu kumuloga mundu yoyote katika Israeli.'' Daudi ngalonga, ''Chochote sampala loba mbalaku bapanhya.''⁵Ngabanyangwa mfalme, ''Mundu hwapangite kutubulaga hwapangite kinyume situ, ili kutuangamiza na kosa eneo katika Iraeli - ⁶haya natupeyelwe bandu saba bokya katika lbeleko lwake, natwe tupala kwatundika nnunge ya Yahwe katika Gibea ya Sauli, papasalikwe na Yahwe.'' Mfalme ngalongeli, ''Mbala kumpeyanga.''⁷Lakini malme ngamwiya Mefiboshethi mwana wa Yonathani mwana wa Sauli, kwa ajili ya kiapo sa Yahwe kati ya Daudi na Yonathani mwana wa Sauli. ⁸Mfalme ngabatila bana abele ba Rispa binti Ayia hwambeliki Sauli ababana abele babakemilwe Amoni na Mefiboshethi; nakae Daudi ngabatola bana batano ba Mikali binti Sauli, hwamelekile Adrieli mwana wa Berzilai Mmeholathi. ⁹Ngammeka katika maboko ga Wagibeoni. Nabo ngabatunguka kunani ya kitombe nnonge ya Nngwana, na bote seba ngabawa pamope babalagilwe katika kipindi sa mavuno, katika masoba gakwanza mwanzoni mwamavuno ga shayiri.¹⁰Kae Rispa, binti Aiya, ngatola ngobo ya mabunhya na kwitanda mwene kunani ya kitombe mbwega ya itombe ya baba wile tangu mwanzo wamauno mpaka wakati ulapautumbulile pawatumbulile mwana. Harusweleli iyuni bakulwunde tola kuni ya itombe muntwe kati ata anyama bamwitu wakati wa kilo. ¹¹Daudi ngababaki sakipangite Rispa, binti Aiya, suria wa Sauli.¹²Kwanyo Daudi ngayenda natola yupa ya Sauli na yapa ya Yonathani mwanawake boka kwa bandu ba Yabeshi Gileadi, ya babile baijibite bokya katika mueneo lajumuiya la Beth Shani, Wafilisti pababile babatundike baada ya Wafilisti kumuliga Sauli katika Gilboa. ¹³Daudi ngaboga balya yupa ya Sauli na Yupa ya Yonathani mwana wake, na ngaba kusanya kae yupa ya balobandu saba babatundikilwe.¹⁴Ngaba isika yupa ya Sauli na Yonathani mwana wake akwo Zela katika nchi ya Benjamini, katika likauli la Kishi tatebake. Ngabanga kila salagile mfalme. Napo Nnongo ngayangwa maombi gabe kwaajili ya nchi.¹⁵Kae Wafelisti ngabayenda kae katika ngando na Israeli. Nyo Daudi na jeshi lyake ngabauluka na kobwana na Wafilisti. Pabile kungondo Daudi ngaichaka ngondo. ¹⁶Ishbibenobu, wa lubile kwo lwa mwindu, ambaye nkwa wake washaba wabile nautapau wa shekeli mia itatu naabile nalipanga lya yambe, apalage kumulaga Daudi. ¹⁷Lakini Abishai mwana wa Seruya ngabamoya Daudi, ngankobwa Mfelisti na kumulaga. Napo bandu ba Daudi ngaba napua, longela, ''Wayendali kungondo pamope natwe kae wakama kuamia taa ya Israeli.''¹⁸Yabile baada ya baa nangondo kae kati ya Wafelisti akwo Gobu, wakati Sibekei Mhushathi panulige Safu, hwabile miongoni mwalubelekwo lwa Warefai. ¹⁹Yabile kae katika ngondo ya Wafelisti akwo Gobu, ayo Elhanani mwana wa Jari Mbethlehemu ngamuga Goliathi Mgiti, ambaye funo lya nkwa wake libile kati ngongo wa mfumaji.²⁰Yabile katika ngondo yenge akwo Gathi kwabile na mundu naso muno mwene nginji sita katika kila luboko na ngonji sita katika kila lugolo jumla yake ishirini na nne hwembe na hwembe abile na lubilekwe wa Warefai. ²¹Pabakwembine Israeli, Yordani mwana wa Shama, nnongowe Daudi, ngamulaga. ²²Haba babile balubelekwo lwa Warefai wa Gathi, babalagilwe kwa luboko lwa Daudi na kwaluboko lwa askari bake

Chapter 22

¹Daudi ngamakia Yahwe maneno ga mwambo gono lisobalilo Yahwe pakosopolile katika liboko lwa adui bake bote na katika luboko lwa Sauli. ²Ngaloba nya, ''Yahwe ni mwamba wango, ngome yango, hwanikosopolile.³Nnongo ni mwamba wango. Hwembe nikibutukyo sango. Ngao yango pembe ya wokovu wango, ngome yangona kibutyokyo sango, hwani kosopolya na mabaya gote. ⁴Nankema Yahwe, hwataili kweyelwa, nane mbalakosopolelwa buka kwa adui bango.⁵Maana mawimbi ga mauti gatiniteleta, mafuriko ga mase ga uharibifu gatinishinda. ⁶Ifungo ya kuzimu yatiniteleta; kamba ya mauti yatiniyonja.⁷Katika shida yango nankemeti Yahwe; nankemeti Nnongo wango; ngaliyoa lilobe lyango katika hakulu lake, nakilelo sango sabile msaada saikiti masikitiko gake.⁸Napo nchi gailendema na tikatika. Misingi ya mbingi ngayalendime na tikilwa, kwakitumbu Nnongo atikasilika. ⁹Lyoi lyatirita katika yake, namile ya moto ikatika akano wake. Makala ngawashwa nago.¹⁰Ayowile mbingu na uluka nalubendo totoro labile pae ya magolo gake. ¹¹Aobwike kanini ya kerubi nagoloko. Abonekile katika maunde ga upepo. ¹²Nahwembe alipangite libendo panga hema yakunteleta, nga kusanyana maunde makolo gaula angani.¹³Makala ga moto gatitomboka nnonge yake bokya munjai. ¹⁴Yahwe ngaulaka baka katika mbingu. Hwabile kunani akobwile ndoti. ¹⁵Akombwi mishale na kwatawana adui bake miale ya njai na kwasambaratisha.¹⁶Kae ndela ya mase ngaibonekana; misingi ya dunia yabile wazi katika killelo sa ngondo ya Yahweh, katika lilobe lya mbomwo ya mbolo yake.¹⁷Boka kunani aikite pae; ngani kamulikia! Ambaite katika ilindi ya mase. ¹⁸Aboi bokya kwa adui bango bene ngupu, kwabebakotwike mbenda, kwamaana babile na ngupu muno kwango.¹⁹Baisele kinyume sango lisoba lya shida yango, lakini Yahwe abile msaada wango. ²⁰Kae anibei pandu pa nafasi. Atimokoa kwa kuwa apendezilwe nane. ²¹Yahwe atinituza kwa lipemo sa haki yango; anikelebuye kwa kiwango sa usafi wa maboko gango.²²Kwa kitumbu nikamwile ndela ya Yahe ninapangali malau kwageuka boka kwa Nnongo. ²³Kwakuwa malagyo gake gote niga haki gabile nnonge gango; kwa kuwa sheria yake, niepushikeli nayo.²⁴Nibile bila hatia monge yake kae, na nilapie na dhambi. ²⁵Kwanyo Yahwe atinikeleboya kwa kiasi sa uadilifu wango, kwa peno sa usafi wango yake.²⁶Kwa mwaminifu, wilaya wa mwaminifu; kwake hwabileli na hatia; wilaya kuwa ubileli na hatia. ²⁷Kwa upeletau wilaya wapeletau lakini kwa makidi wilaya kati wakaidi.²⁸Waokoa babateselwa, lakini minyo gako ni kinyume sa bene kiburi, wauluya pae. ²⁹Kwa maana wenge ni taa yango, Yahwe. Yahwe amulikya katika lubendo lwango.³⁰Maana kwa ajili yake niweza peta ipingamizi; kwa msaada wa Nnongo wango niweza goloka kunani ya ukuta. ³¹Maana ndela ya Nnongo nikamilifu. Lilobe lya Yahwe nilipeletea. Hwembe ningao yabe baba mutukya.³²Maana ninyai hwabile Nnongo isipokuwa Yahwe? Naninyai hwabile mwamba isipokuwa Nnongo? ³³Nnongo ni kibutukyo sango, naumwongoza katika ndela yake munda hwange hatia.³⁴Hangapa mayoyou magolo gango kati kurungu ni kunibeka katika itombe ndaso. ³⁵Agafundisha maboko gango twa ngondo, na iganja yango penda mpende wa shaba.³⁶Umbei ngao ya kosopolelwa kwako, na matakwa gako gambangite na nkolo. ³⁷Ugatengenezile magolo gango nafasi pae gango, nyo magolo gango gako bileli.³⁸Nabakengine adui bango na kwaangamiza. Nakelebwikeli nsongo hadi walipo angamizwa. ³⁹Nati kwalarua na kwasambaratisha; bakombwali kakatuka. Batobwike pae ya magolo gango.⁴⁰Ubeke ngupu nkati yangu kati nkanda wangondo; wabeka pae yango babakakataka kinyume sango. ⁴¹Wambei migongo ya ingo ya adui bango; nati kwa angamiza kabisa balo babakotwike mbenda.⁴²Babelite kwa msaada lakini ndupu hwabakosopolile; mamile Yahwe, lakini ayagwili. ⁴³Natikwaponda katika, ipande kati litikwili kunani yabwe, nati kwalebata kati matope mumitaa.⁴⁴Utiniko kae boko katika mashutumu ga bandu bango. Unibai kati ntwe wa mataifa. Bandu bango twike kwatanga benda ndumikia. ⁴⁵Agine batishurutishwa kunilitwa. Mara bayowine kuhusu nenga, batingema. ⁴⁶Ageni batiisa kabalendema bokya katika ngome yabe.⁴⁷Yahwe endaishi! Mwamba wango akweyelwe. Nnongo naakakatuilwe, mwamba wa woovu wango. ⁴⁸Ayo nga Nnongo hwani lepya kiasi, hwababika bandu pae yango. ⁴⁹Unibake uhuru kutalu na adui hango. Hakika unikakatuye kunani yabe babakatweke kinyume sango. Watingosopolyo boka kwa bandu bane ghasia.⁵⁰Kwango mbala kushukuru, Yahwe, kati ya mataifa; naliyebwa sifa lina lyako. ⁵¹Nnongo apia ushahidi nkolo kwa mfalme wake, na alaya uaminifu wake wakilagono kwanyeyelwe mauta wake kwa Daudi na lubelekwo lwake daima.''

Chapter 23

¹Gano nga maneno ga mwisho ga Daudi-Daudi mwana wa Yese, mundu hwa heshimika muno, hwayeilwe mauta na Nnongo wa Yakobo mwandishi mzuri wwa Israeli. ²'''Roho ya Yahwe nane, nalilobe lyake lyabile lulimi lwango.³Nnongo wa Israeli alilongola, mwamba wa Israeli atimbkia, ''Hwatawala kwa haki kunani yango, hwatawala katika kunyogopa Nnongo. ⁴Apanga kati gwega wakindae lisoba palipita, kindae sangaliba na maunde, wakati mche mwororo pa uchipua boka mubwe petya mwa nyanza wa ngara walumu badala ya ula.⁵Hakika, je familia yango abile linywa nnonge ya NNongo? Je apangiteli nane kilago sangebana mwiso, taratibu ya uhakika kwa kila nndela? Je hwembe ayongeyari tosopolwa kwango natimiza kila lyango?⁶Lakini gange faika gote gapanga kati mimimwa nataikalilwa kutalu, kwa maana iwezekanali kwisukanya kwa luboko. ⁷Hwaga kunywa lazima atumi chombo sa soma au funo lankwa. Ni lazima agatine pandu pagabile.⁸Gano nga maina ga askari ga Daudi: Yashobeamu Nhakmoni abile kiongozi wa mashujaa. Abulige bandu mia ncheche wa kiti gamo.⁹Baada yake abile Elieza mwana wa Dodo, mwana wa Mwahohi, yumo hwa mashujaa atatu ba Daudi. Abile pabaashindike afelisti bababile bakasamike kwa ngondo, na wakati bandu ba Israeli pabile batilite. ¹⁰Elieza atiyema na kwakombwa Wafelisti mpaka luboko lya palusokite, mpaka, luboko lwake lwanamatile muntppe walipanga lyalipanga lyake. Lisobalyo Yahwe apite ushindi mkuu. Jeshi ngalikelehoya ya tekanyara ya bababulagilwe na Elieza.¹¹Baada yake abile Shama mwana wa Agee, Mharari. Wafelisti ngabaikusanya pamope papabile nangunda wa ngonde, na jeshi lyatikwatila. ¹²Lakini Shama atiyema katikati ya nyunda na kuutetea. Abuliga Wafelisti, na Yahwe aletike ushindi nkolo.¹³Atatua kati ya askari thelathini baulwike kwa Daudi nyakati mauno, katika pango la Adulamu. Jeshi lya Bafelisti lya tobwe kambi katika libende lya Mrefai. ¹⁴Wakati wao Daudi abile katika ngome yake, mulipango wakati Wafelisti babile kabamilike Bethlehemu.¹⁵Daudi amimikie mase na ngalongela, ''Kati akaba mundu yumo apalage mbeya mase ganywa boka katika lose lwa Bethlehemu, lose lwalubile palilyango!'' ¹⁶Nyo mashujaa aba atatu bapite kati ya jeshi la Wafelisri na teka mase katika lose lwa Bethlehemu, lwalubile palilyango. Baletike mase na kupaleta kwa Daudi, lakini hwembe atikana kuganywa. Baada yake ngagajita nnonge ya Yahwe. ¹⁷Kae ngalingela, ''Ibe kutalu nane, Yahwe kwamba niganywe gano. Jeninywe mwai ya bandu baba atarishe hwoi wabe?'' Kwanyo ngakana nywa. Gano ngamambo gabapangite mashujaa atatu.¹⁸Abishai, munawe Yoabu na mwana wa Seruya, abile akida wa atatu. Akombwanie kwa nkwaa wake na bandu mia itatu na ngababulaga bote mara. Mara kwa mara atilambulikwa kati ya mashujaa atatu. ¹⁹Habileli maarufu kuliko balo atatu? Apangilwe akida wabe. Lakini, umaarufu wake ulandineli na umaarufu wa balo mashujaa atatu.²⁰Benaya bokya Kabseeli mwana wa Yehoyada; abile mundu hodari hwapangite matendo makolo. Ababulige bana abele ba Arieli wa Moabu. Kae ngoulwe ke mulebwa na bulaga imba wakati wa theruji. ²¹Naamulige Mmisri hwa abile mundu nnenepau muno Mmisri abile nankwa maboko lakini Benaya akumbwila na fimbo bai. Atweti nkwa muloboko lya MMisri na kae kunulaga nao.²²Benaya mwana wa Yehoyada apangite matendo gano, nahwembe atambulikwe kati ya mashujaa atatu. ²³Abilena heshima kuliko mashujaa thelathini kwa jumla yabe, lakini babileli na heshima kati balo mashujaa atatu. Hata nyo Daudi amei panga nnende wake.²⁴Bafauta ni balo bando thelathini: Asaheli nnunawe Yoabu, Elhanani mwana wa Dodo bokya Bethlehemu, ²⁵Shama Mhorodi, Elika Mharodi, ²⁶Helesi Mpeloni, Ira mwana wa Ikeshi Mtekoi, ²⁷Abi Ezeri Mwanathothi, Mubenani Mhushathi, ²⁸Salmoni Mhahoi, Maharai Mnetofathi;²⁹Helebu mwana wa Baana, Mnetofathi, Itai mwana wa Rabai bokyaGibeaya Wabenjamini, ³⁰Benaya Mpirathoni, Hidai wa mabende ga Gaashi. ³¹Abieliboni Mwarbathi, Azmawethi Mbarhumi, ³²Eliaba Mshalboni, wana wa Yasheni, Yonathani mwana wa Shama Mharari;³³Ahiamu mwana wa Sharari Mharari, ³⁴Elifeleti mwana wa Ahasbai Mmaakathi, Eliamu mwana wa Ahithofeli Mgiloni, ³⁵Hezro Mkarmeli, Parai Mwarbi, ³⁶Igali mwana wa Nathani bokya Soba, Bani bokya kabila lya Gadi,³⁷Zeleki Mwamoni, Naharai Mbeerothi, mbeba silaha wa Yoabu mwana wa Seruya, ³⁸Ira Mwithri, Garebu Mwithri, ³⁹Uria Mhiti - jumla yabe thelathini na nane.

Chapter 24

¹Kae nyongo ya Yahwe yati yaka dhidi ya Israeli, nahwembe nga songwa Daudi kinyume soba longela, ''Yenda, ukaabalonge Israeli na Yuda.'' ²Mfalme ngamakia Yoabu, jemedari wa jeshi, hwabile pamope nahwembe, ''Uyende upiti katika kabila la Israeli, boka Dani mpaka Beersheba, wabalange bandu bote ili niweze tanga idadi kamili ya bandu babafaika kwangondo.''³Yoabu ngamakia mfalme, ''Yahwe Nnongo wako na yongee hesabu ya bandu mara mia, naningo gangwana wango mfalme gabone kagapangilwa. Lakini mwanjanamani ngwana wango mfalme alipala lijambo leno? ⁴Walakini lineno lya mfalme lyabile na mwisho dhidi ya Yoabu na dhidi ya majemedari ba jeshi. Nyo Yoabu na majemedari ngaba boka nnonge ya mfalme kwa balanga bandu ba Israeli.⁵Ngabaloka Yordani na kobwa kambi karibu na Aroeri, kusini mwa mema wakubende, kae ngabasafiri petwa Gadi mpaka Yazeri. ⁶Baisile Gileadi na nchi ya Tahtimu Hodshi, kae Dani, Jaani na karibia yenda Sidoni. ⁷Ngabaika ngome ya Tiro ni milema yote ya bahivi na ya Kanaani. kae ngabayenda negebu katika Yuda akwo Beersheba.⁸Pabile bapite katika nchi yote, ngabakelebokwa Yerusalemu mwisho wa mwei wa tisa na masoba ishirini. ⁹Napo Yoabu ngapia tarifa ya hesabu kamili kwa mfalme kuhusu bandu baba kobwa nkombwana ngondo. Katika Israeli kwabile na bandu 800, 000 jasiri babakobwa pia limanga, na balo ba Yuda babile bandu 500, 000.¹⁰Napo moyo wa Daudi ngaumwona pabile ababangile bandu. Nyo ngamakia Yahwe, ''Kwopanganya ni pangite dhambi muno. Mbiambino, Yahwe, wiboye hati ya mtumishi wako, kwakitumbu mbagite kwa upumbavu.''¹¹Daudi paakakatwike kindae, lilobe lya Yahwe ngali mwisiilya nabii Gadi, nnoli wa Daudi longela, ¹²Uyende ukamakie Daudi; 'Nyo ngalongela Yahwe: ''Ngapeya mambo ga tatu. Usawe limo lyake.''¹³Kwanyo Gadi ngayenda kwa mfale Daudi na kumakia, ''Je miaka itatu ya njala ise katika nchi yako? Au mwei itatu utile boka kwa adui bako kano tabakukengama? Au tube nautumwe, kwa masoba gatatu katika nchi yuko? Umau mbiambeno lijibu gani ninkelebokeye hwa nndumite.'' ¹⁴Napo Daudi ngaakia Gadi, ''Nibile katika shida ngolo. Aya natutomboka katika maboko ga Yahwe kuliko tomboka katika maboko ga binadamu, kwani matendo gake ga rehema ni makolo muno.'''¹⁵Kwa nyo ngatuma utumwe kunani ya Isreali tumbu lya kindae kwa muda wa umilwe, na bandu elfu sabini na tano bokya Dani mpaka Beersheba ngabawaa. ¹⁶Malaika panyoshike luboko lwake yende lya Yerusalemu ili kualibia, Yahwe ngabadishia nia yake kuhusu madhara, nangamakia malaika hwabile tayari kwangamiza bandu, '''Yatosha! Keleboya luboko lwako mbiambino.'' Wakati wao malaika wa Yahwe abile aliyema katika kibanja cha kupuria cha Arauna Myebusi.¹⁷Daudi amweni malaika hwabile akumbweli mandu, amakiye Yahwe longola, ''Nipangite dhambi, nipangite kwa upumbavu. Lakini ngondolo bano, bapangite namani? Chande, luboko lwako na lunidhibu ne nafamilia ya tate bango!''¹⁸Kae Gadi ngaisa lisoba lyo kwa Daudi na kumakia, ''Uoboke naasenge madhabahu kwaajili ya Yahwe katika kibanja sa kupuria sa Arauna Myebusi.'' ¹⁹Nya Daudi nga uboka kti Gadi mwamwelekize panga, kati Yahwe mwabile alagile. ²⁰Arauna ngalinga nakunona mfalme na mtumishi wake kabakaribia. Napa Arauna ngaboka na kumsujudia mfalme kuminyo kwake mpaka kunani ya bwe.²¹Kae Arauna ngalongela, ''Kwa namani ngwana wango mfalme atiisa kwango, mtumishi wake? Daudi ngayangwa, ''Pema lubanja lwako lwa kupuria,ili nisengi Yahwe madhabahu, ili kwamba utumwe ubaelwe kwa bandu.'' ²²Arauna ngamakia Daudi, ''Utole libe lyako, ngwana wango mfalme. Ulipangi lyolyote lyolyo lyalibile jema paminyo gako. Lala ngombe kwa ajili ya sadaka ya teketeza na miganda ya kupuria na nira kwa anju. ²³Ago gote nngwana wango mfalme, nenga na Arauna nenda kupeya, ''Kae ngamakia mfalme, ''Yahwe Nnongo wako na abe nawe.''²⁴Mfalme ngaakia Arauna, ''Lili, mimiza kukipema kwa thamani yake. Nipigali kati ya sadaka ya kuteketeza kwa Yahwe chochote chinikotwike kukigharimia.'' ²⁵Daudi ngasenga madhabahu kwa Yahwe napiya kunani yake sadaka ya kuteketeza na sadaka ya amani. Kwanyo batikumsihi Yahwe kwa niaba ya nchi, nyo ngazuia utamwe katika Israeli yote.

2 Kings

Chapter 1

¹Moabu atikumwasi Isiaili pawili Ahabu. ²Bokapo Ahazia ngatombo palidilisa Iyene waya yailokine musumba sake sa kunani alewo samalia na alelumya. Kwanyo atumite ajumbe na kwabakia "Muyende kwa nnungo Baili Zebubu nnonge wa Ekroni, mana niliapona ase kilonda"³Lakini malaika wa yawe ngabammakia Eliya mwana wa Mtishbi "ukakatuke uyende ukakwembame na ajumbe na nkulungwa na samalia, ukolokie je, kwa mwanja ntopo nnonge kuisilaili mpoko yalokia kwa Baal Zebubu nnonge wa Ekrono? ⁴Kwanyo yawe andabaya "uluka li pae apopakindand so kiubwike, na kwakweli ulua wa "Bokapo Eliya baboka.⁵Balo ajumbe pekelebwike kwa Ahazia, ngabammakia, "kwaniwanja namani mukelebwike?" ⁶Ngabammakia "Mundu alisikwembana na twe ngatubakia, mukeleboke kwa nkulungwa yawantumite, na mukammakie yawe abaite nyonyo: Kwa mwanja ntopo nnongo kuisilaili mpaka nyenda lokia kwa Baal Zebubu mungu wa Ekroni? Kwinyo uluka li pakindanda sokio bwike: Bada yake ulua waa"""⁷Ahazia ngababakia ajumbe bake ""Abile mundu wa namuna gani yaisile kwembana na mwe na baya aga makowe namwe? ⁸Ngabanyangwa, "Aweti nganji yene manyoya na abile mkenda wa likongwa lya kinyama mukibu no saake. "Nkulungwa ngayangwa, "Aywo abile Eliya mtishbi"⁹Apo nkulungwa ngatuma Akida wa Asikali amsini kwa Eliya. Yolo akida ngapayenda npakapatami Eliya pakitombe. Akida ngapammakia Eliya, " wenga wantumisi wa Nnungu nkulungwa abaite veli, boka kwo kukitombe kwautami" ¹⁰Eliya nganyangwa yolo akida na baya, "mana iitei nenga na mundu wa Nnungu, mwoto uuluke boka kwa Nnungu ukutinia wenga na abo amsini baubile nabo" Mwoto ngaulya boka kunani na kumtinia ywemmbe na amsini babile nabo.¹¹Kae nkulungwa Ahazi ngapatuma akida ywengee ywa amsini. Ayo akida nembe ayebaya kwa Eliya, "wanga wa mundu wa Nnungu, ueli boka kwo kitombe vyombeteke" ¹²Eliya ngayangwa na kummakiya, "Manaitei nenga na mundu wa Nnongo mwoto kuluke boka kwa kunani ukutinie wenga pamope na asikaliamsini baubile nabo" Moto wa Nnungu ngaulya boka kunani kumtinia ywembe pamope a amsini babile nabo.¹³Balo kae nkulungwa atumite lipenga linaitatu lya akombwaniki bake lya amsini yenge. Ayo akida ngayenda kwa Eliya na kilikita, nnonge ya Eliya pa mgolo gake na kunoba na kummakia, "Wenga, wa mundu waNnongo, nandakuloba, ukoto wangu, na ukuto wa aba amsini ube thama pa minyo gako. ¹⁴Mwoto watielya boka kunani na kwatinia balo maakida abele na bandu babe ba amsini, tubwelelo nikuloba ukoto wengo na bandu aba amsini ube nathama kwako"¹⁵Malaika wa yawe ngammakia Eliya, "Uuluke paboka kitombe, kananyogope pamope nakwe" Eliya ngapae lya pamope nakwe yenda kwa nkulungwa. ¹⁶Apo Eliya ngapammakia Ahazia, "Kwaninyo ngabaite yawe, watumite bandu yenda kwa Baal Zebubu nnungu wa Ekroni. Je kwa mwanja ntopo nnogno kuishilaili ywa kunikia kikowe? kwa nyo uluka li boka aso kundana saukibwike; ulua wa.¹⁷Kwa nyo nkulungwa Ezekia ngapayomoka sawa na lelo likowe lya Nnongo Haboite Yoramu atumbwi tawa mueneo lyoke, pawaikite mwaka unaibele Yoramu mwana wa Yoshafati nkulungwa wa Yuda, kwa mwanja Ahazia abile ntopo mwana. ¹⁸Manaitei makoe genge gagamusa Ahazia je gaandi kilwe li mukitabu sa makowe gagapitile ga Akulungwa ba Yuda?

Chapter 2

¹Kwa nyo, payaikite masoba ga Yawe ga kumpotwa Eliya kwa kimbonga, Eliya aboi pamope na Elisha boka Gilgali. ²Eliya ngapammaki Elisha, "utame pamo, nandakuloba, kwa mwanja Yahwe anitumite Betheli" Elisha ngapayangwa kati mwalama yahwe, na wenga mwaulama, niuleka li" Ngabalya yenda Begheli.³Boma ba alondoli bababile Betheli ngabaisa kwa Elisha na kumakiaje utangite yahwe aluakummoya nngwana wako leno?" Elisha ngapayangwa, "Elo, alyo nilingite, ila kanamulilongeli lyo"" ⁴Eliya ngammakia "Elisha, ulende pano, tafadhali kwa anja Bwana anitumite niyende Yeriko". Elishangapanya wa kati Yahwe mwalama, na we mwaulama, nikulekali yenda Yeriko. Ngabalongwana bote yenda Yeriko.⁵Bokapo bana ba alondoli babale Yeriko, ngabaisa kwa Elisha na kummakia, "Je utangite leno yahwe aluakummoyo ngwana wako boka kwako?" Elisha ngabayangwa, "Elo ndangite lakini kunamulilongeli lyo" ⁶Eliya ngammakia kae Elisha, "utume pamo kwa mwanja yahwe anitumite Yeriko" Elisha ngapayangwa, "kati 100 yako mwailama, nikulekali yenda Yeriko" Kwa nyo boti abele ngabayenda nnonge⁷Bokapo bandu amsini ba balo bana ba alondoli bayemi kutalu basini, balo abele lenga yordani. ⁸Eliya ngaitola ngobo yake, na kwibilinga, na kugakombwa mase kwa tumya yelo ngobo. Bai ulo mto wa mase ngabaganika na balo abele peta muyumo mpaka kwiye.⁹Yapitile pabalokite Eliya ngammakia Elisha, "Unibakie saupala nikupangi kabula ni naboyelwa li kwako" Elisha ugayangwa, "Niloba pandu pakolo pa loo yako ise kwango. ¹⁰Eliya ngayangwa, "Ulobile likowe linonopau. Hata nyo mamawanibona kuniboka boka kwako, lyaulilobite walualipata, lakini mana itei nyoli walipata li.¹¹Yabile pababile kabayendelya nnonge na mwanja wabe na kono kabalongela, matuka wa mwoto wa utilwa na falasi, na falasi ba mwoto ngaipitya ngayatenganisa balo abele boka kwa kila yumo na Eliya ngayenda kunani na kimbonga yenda mbinguni. ¹²Elisha pabweni ngalela kwa lilobe, "Tate bango, tate bango, mutuka wa utilwa na Yalasi lya isilaili na babaendesa falasi"' amweni li Eliya kae nga kumwa ngobo yake mwene no bagana ipande ibele.¹³Ngapatola ngobo ya Eliya yayantombokile na yenda yema nayo mulubogo lwa mto Yordani. ¹⁴Ngapagakombwa galo mase kwa yelo ngabo ya Eliya lyalitombwiye no baya, yahwe aikwako Nnungu wa Eliya pagakombwile galo mase gatibaganika kono na kono, na Elisha loka yenda kwiye kwaboi palonjoi.¹⁵Wakatiabo bona ba alondoli bababokile Yeriko pabamwani Elisha ka kutamisha ksasabe, ngababaya, "Roho ya Eliya ibile nkati ya Elisha! ngabaisa kwembana nakwe na kunkiliya mpaka mubwe nnonge yake. ¹⁶Ngabammakia ulole, kati ya alumisi bako kwi na bandu amusini udali. Waleke bayende bakupale yaywo ngwana walio Eliya, penge aywo Roho wa yahwe awesa kumpotwa na kumtombokea kunani ya kitombe simo aua mulibendo fulani. "Elisha ngabayanga, "Lili kanamwatume."¹⁷Lakini batikunendendya mpaka abweni oni, ngabaya, "mwatume" Ngabatuma bandu amsini na bampalile kwa masoba gatatu, lakini bampatike li. ¹⁸Ngababuya kwa Elisha, pabile balo Yeriko, ngababakia, je, nammakiw li kamamuyende?¹⁹Bandu ba mujini bammakie Elisha, "Ulole hali ya pano pa mjini inongite, kati mwaobona, mase gapano pandu namanyata, na wono nema kila sakipambika mumatuna kitomboya maposa. ²⁰Elisha ngababakia, munileti bakuli ya yambe, na mubeke mwinyo nkati ya ayo bakuli" Ngabanetya.²¹Elisha njayenda kuinywanya ya mase na taikulya ulomwinyo nkati yake nabaya, Nigaponiye aga mase. ²²Bokya saeno kubali na kiwo wala pambika maposa. Kwanyo ago mase ngopona mpaka leno, kwa selo kikowesalongei Elisha.²³Bokapo Elisha ngaoboka bokapalo mpaka Betheli. Nembe pabile kayenda pitya mubalabala, ngabapitya amchembe panja ya mjina kumtania, hobaya "Uoboke kunani, wenga wamwene kipala!" ²⁴Elisha palingite nchogo yake na kwabona; nyammakia yahwe alaani. Ngabapitya dubu abele akongwe na kwalumia anchembe alubaini naibele. ²⁵Bokapo ngaboka palo no yena kitombe kalmeli, na boka kwa akelebokile samaria.

Chapter 3

¹Bai mu mwaka wa kumi na nane wa Yehoshafati nkulungwa wa Yuda, Yoramu mwana wa Ahabu atumbwi tawala isiaili kusamaria; Atawalite myoka komi maibele. ²Apangite gananyata nnonge ya yahwe, lakini aikiteli kati mwanapangite tate bake na maboke, kwa mwanja aiboite yelo njema ya Baali yabaiyemike tatebake. ³Hata nyo akamulikie sambi ya Yeroboamu mwana wa Nebati yaya bapangite isiloili panga sambi; wala alekite li kutalu wabo.⁴Bai Mesha nkulungwa wa Moabu angite ngondolo. Ampe yage nkulungwa wa isilaili ngondolo 100,000 na manyoya ga ngondolo malome 100,000. ⁵Ila pawile Ahabu, yulo nkulungwa wa Moabo ngaasi kwa nkulungwa wa isilaili. ⁶Kwa nyo nkulungwa wa isalaili ngaboka kwa amasisha isalaili bote kombwana ngondo.⁷Atunite mundu kwa Yehoshafati nkulungwa wa Yuda,nobaya, "Nkulungwa wa moabu atiniasi. Mulnayenda pamope na nee kombwana na Moabu?" Yehoshafiti ngayangwa, "mbalayenda nenga kati wenga na bandu bango kati bandu bako, falasi bango kati falasi bako" ⁸Ngapaya "tupala kwasambulya kwa buli?" yehoshafati ngayagwa, "kwa ndela ya lubele lwa Edemu.⁹Bai ayovo nkulungwa wa isalaili, Yuda na Edomu batindite kwa mmasoba saba. Mase ga nywa kwajeshi lyabe gai ntopo, wala kwa falasi au inyama benye. ¹⁰Nkulungwa wa Isalaili ngabaya "Asise kilegoni? yahwe akemite akulungwa atatu lenga tekelwa mu moko ga Moabu?"¹¹Yehoshafati ngapabaya, "kwani ntopo nabii wa yahwe ywatuwesa kunokia yahwe petya ywembe?" Ntumisi yumo ywa nkulungwa wa Isilaili ngayangwa mbaya, "Elisha mwana wa shafati abile pano, ywembe ngayakanikiaga mase Eliya. ¹²Yehoshafati ngabaya, "likowe lya yahwe libipamope na nee" Basi nkulungwa Isilaili, Yehishafati na nkulungwa wa Edomu ngabaelya yenda kwa nnondoli kasake.¹³Elisha ngammakia nkulungwa wa Isilaili, Nipange namani kwa wenga? Uyende kwa alondoliba tale bako na maabako" Apo nkulungwa wa Isalaili ngammakia. "Lili kwa mwanja ayeile aba akulungwa atatu lenga lusu jeshi lya moabu lyateka. ¹⁴Elisha ngayangwa, "Kati yawe wa majeshi mwalama, ywembe ngani yema kwake, kwa kweli ikende bila baa yehoshafati nkulungwa wa Yuda nipeyowali kema kwako au ata kukulinga.¹⁵Tumbwele mbeyambeno unileti nyembi wa mwambo paisile mundu wa muziki no yemba no ina, lubuko lwa nnungu ngaluisa kwa Elisha. ¹⁶Ngabaya "Yahwe abaya nyonyo, ubonali upepo, wala ubonaliula, ¹⁷Ila ale libende lya mto liluatwelya mase, na nwalua nywa mwenga na mwugo inu na inyama inu yote.¹⁸Ase kilebe kusini sana paminyo ga yahwe, na kae apalakumpayanga sinda ngondo inu na abo amoabu. ¹⁹Mwaiteka kila ngome ya mji na kila mji unanogelya, no pengwa kila nkongo unanogelya, yemeka inywanyu yote ya mase, no alibia pandu papanogelya pote ye pa migunda"²⁰Kwa nyo kindae kalibu na muda wo piya salaka ya timia ngagaisa mase boka kukilambo sa Eudomu: Nnema ngautwelya mase.²¹Basi abo amoabu pabayowine akulungwa atatu baisa kombwana nabo, bakwembine pamope bote babapalikwae potwa silaha, ngabayena mu mipaka. ²²Batyangite kindae bulabula na lisoba kalimelemeta mumase. Balo amoabu pabagabweni galo mase gagaelekea, gabonekanage makele kati mya. ²³Ngabalingela kwa nyongo, "Aya ikosali myai! penge aboakulungwa babalombine iwesa panga baabgamia, babulagine bene na bene tumbwele basi tuboke nyara!"²⁴Pabaisile pa kambi ya Isilaili, waisilaili batikwenda kwa ng'ondokya na tumbwa kwa shambulya amoabu, ambabo batelila kwa Isilaili. Alyo jeshi lya Isilaili batikwabenganga abo amoabu mpaka kasabe na kwabulaga. ²⁵Baibomwanie miji, na kila amani ya nnema, na kila mundu ataikulile maliwe mpakatitwelya. Batiiba kila kinywanya samase na pengwana mikongo inamoga yoti kir-haresethi bai ngabautei na maliwe gako. Na abo asikali babasambulie na ngumbewe na kwatindia na kwa sambulya.²⁶Apo nkulungwa mesha wa Moabu ngabweni asindilwe, atweti bando hodari batumya mapanga mya saba pamope nakwe yenda kwa nkulungwa wa Edomu, ila basindilwe. ²⁷Ngamtola mwana wake nnongoi belekwa, ywapeletawala boka pa ywembe na kimpuya salaka yo tinia mukongombe. Kwa nyo kwai na nyongo ngali kwa Isilaili, na abo asilaili na jeshi lya Isilaili bana nkulungwa Mesha na buya kunema waabe.

Chapter 4

¹Yabile nnwana fulani nyumbowe nabii aisile kwa Elisha kono kalela, nabaya, "ntumisi wako nsengo wango awile, na wenga utangite panga ntumisi wako abile mcha yahwe. Ywanonga aisile potwa banabango abele bakapange atumwa" ²Elisha ngammakia, "Uyende ukayaike yombo kwa majilani bako, yombi sika. Ukayaike yambone kwenda mjini li kati mwauweza.³Bokapo waijigali nyumba wenga na bana bako pamope na yelo yombo yauyaike, na tola galo mauta tumbwa mimina mu yelo yombo, yaitwelya waibeke pambwega" ⁴Bokapo waijigali nyumba wenga na bana bako pamope na yelo yombo yauyaike, na tola galo mauta tumbwa mimina mu yelo yombo, yaitwelya waibeke pambwega"⁵Bai nganeka Elisha yambe na bana bake ngabajigalya nyumba. Ngabaileta yelo yombo kwake, na yakamilikia mauta na kwitweleya. ⁶Yombo paitwelile, ngamakia mwanawake, "unileti yombo yenge" yembe ngammakia, "ntope yombo yenga" Apo mauta ngagakotoka pita molo musupa.⁷Ngapaisa kummaki mundu wa Nnungo no baya, uyende ukapemeye mauta: ukalepe deni lyako, na gagaigala wabaleki bana bako.⁸Lisoba limo Elisha atyangilile shunemu kwa tamage nnwawa yumoyo; annobite alye sakulya pamope nakwe. Yabile kila papetage palo pandu endelya. ⁹Aywo nnwawa ngammakia nsengowe, ulolene mibona ayo mundu, mundu mpeletau wa Nnongo anda peta kila masoba.¹⁰Tusenge sumba kisini kumwagala kwa mwanja Elisha, tubeke kinanda, meza na taa, amomu sumba. ¹¹Boka kila paisa kwitu atame mo. Yabile lisoba limo Elisha kati kawaida yake atiisa na yema palo, atami mo musumba na pomolya palo.¹²Elisha nammakia Gehazi ntumisi wake, "Unkeme aywo mshunemu" pankemite aisi yema nnonge yake. ¹³Elisha ngammakia, " wanda tuangaikya na kutujali, kilebegani kipangilwe kwako? Tuwesa kukulobya kwa nkulungwa au ka amuli jeshi?"" Nayangwa, "Nita pamope na bandu bango"¹⁴Elisha nganyangwa, "Tumpangi namani mbeya mbeno ayo nnwawa?" Gehazi ngayangwa, "ntopo mwana, na usengowe mpendo" ¹⁵Elisha ngayangwa, "unkeme" pankenite, aisi yema paniango. ¹⁶Elisha ngabaya, "mukipindi kati seno manisa, mukipindi sa mwaka gumo uluakumbatya mwana ngabaya"mm lili, wenga wa mundu wa Nnango, kamaukopeye kwa ntumisi wako.¹⁷Lakini yulo nnwawa apotwile ndumbo kwa seslo selo kipindi sabakiilwe na mundu wa Nnungu na apapite mwana nalume, mwaka waukangime. ¹⁸Wakati mwana papangite nkolo, lisoba limo ayei kwatate bake kwabile na bandu kabauna. ¹⁹Ngababakia tatebake, ntwe wango ntwe wango "tate bake njammakia ntumishi wake, "Umpotwe umpeleke kwa mao bake" ²⁰Pampotwile kumpeleka kwa maobake, yolo mwana atani pa majua mpaka ntwekati ngapawa.²¹Basi yolo nnwawa ngapa nntola na yenga kung'onjeka pa kindanda sa yulo mundu wa Nnungu molo musumba sabansengile, apitike panja na jigala niango. ²²Ankemite nsgowe, na baya, "Niloba unileti ntumisi wako na mnonda wako, lenga mbala niwai yenda kwa yolo mundu wa Nnongo, nikeleboke.²³Nsengowe ngabaya, "mwanja namani upalayenda kwake leno? kwenda ppanga mwei wa yambe li, wa sabato, li Ayangwi "yaba sawa" ²⁴Ngapatandika mbonda na kummakia ntumishi wake, "Umwendese kiyongoya: kwale nnikubakie upongoye lakini kana upongope"²⁵Kwa nyo atiyenda mpaka kwa yolo mundu wa Nnungu ku kitombe kalmeli, bai yolo mundu wa Nnungo pamweni kutalu kaisa, ngammakia Gihazi mtumisi wake, "Lota nnwawa shunami andaisa. ²⁶Nanakuloba umutuki na kumpanga abali, Hamjambo, pamope na nseengogo, na mwanawake? "ngayangwa habajambo"²⁷Paikite kwa aywo mundu wa Nnungu pa kitombe ngapakumbatya magolo gake. Gehazi ngaegelya lenga mummoya, lakini yolo mungu wa Nnongo ngabaya, "uneke, kwa kwanja atiusunika mnno. Yawe atiniiya ananibakia li kikowe sabile naso.²⁸Ngabaya, "Nakulokie mwana wakoo, ngwana wango? Nabaiteli kamanniiye? ²⁹Nga Elisha ngammmakia Gehazi, "uwale ngobo kwa yabwa mwanyi na utole pimbo yango upotwe moko yako, uwende kaseke. Mana unkwembite mundu ywo ywoti mundela kumpanga abili na mundu mana akupangite abali, kunyangwa li. Ukagonjeke pimbo yangu kuminyo ya mwana.³⁰Lakini nabake aywo mwana ngabaya, "kati yahwe mwalama na we mwaulama, nikulekali "kwa nyo Elisha nga kakatuka na kunkengama. ³¹Gehazi atikwalongolya na gonjeka yelo pimbo ya Elisha kuminyo ya mwana, lakini yelo mwana alongei li wala yowa, bokapo Gahazi ngakeleboka kwembana na Elisha nabaya, "mwana anayumika li"³²Elisha paikite palo panyumba mwana yolo tayali ankwembite awile na balo ai molo musumba palo paselo kindanda. ³³Elisha ngajingya molo musumba nojigala niango ywembe na yolo mwana ywawile no loba kwa yahwe. ³⁴Ngabeka nkano wake pankano wa yolo maiti, na minyo gake mu mingo ga yolo maiti moko gake na kungonjelya. Bokapo yolo maili ngatumbwa pata lyoto.³⁵Bokapo Eisha ngauluka pakindanda natumbwa tyanga molo musumba, na uboka kae kung'onjelya kae kijana. Na yolo kijana ngatyamu mala saba na ngaumukwa minyo gake. ³⁶Elisha ngankema Gehazi na kummakia, "unkeme yolo mushumari ngamkema na paisile muselo sumba Elisha ngabaya, "untole mwana wako" ³⁷Yolo nnwawa ngalitia kuminyo yake pa magolo ga Elisha na sujudu, na apo ngontola mwana wake na boka nakwe.³⁸Bokapo Elisha ngakeleboka kae Gilgali. Kwabile na njala apo nnema, na lipenga lya manabii babile nnonge yake. Ngammakia ntumisi wake ubeke supulia ngolo pamwoto. Na utelekwa kwa ajili ya aba manabii" ³⁹Yumo kati balo manabii ayei mng'unda yo nula likolo. Ngagakwemba matonga ga mwitu, ngagakusanya natwileya kigombo sake, atabile ngobo yake. Ngabaga katana na kugabega musupulia, nabatangileli ga aina gani.⁴⁰Bai ngaba yubwana na beka mikoa ya lyaa. Kila pabayendelyage lyaa, ngabakombwa ndoti na baya, "Wenga wa mundu wa Nnungu kubile na kiwo amo musupalia "kwa nyo baluembwali lya kae. ⁴¹Lakini Elisha ngabaya "leta bwembe" ngataikulya musupulia nabaya, "uyupwe lenga bandu balyee na kwa mbeyambe bawesa lya "Na kwabile li kilebe sosoti kindumu niolo musapolia.⁴²Ngapaisa mundu boka Bla shalisha kwa mundu wa Nnungu na kunetya sakulya sa mauno malongoi (malimbuko) mikate isirini ya shairi na libubia lya masuke mabega. Ngabaya wapai bandu balye. ⁴³Ntumisi wake ngabaya niandae ase kwa bandu mya kulualengana? Lakini Elisha ngabaya mwepei aba bandu lenga balyee. Kwa mwanja yahwe abaya balua lyaa na senge igala" ⁴⁴Bai ntumisi wake ngabaandalia nnonge yabe; ngabalyaa na senge kileka, kiigile, kati likowe lya yahwe mwalyalongei.

Chapter 5

¹Bai naamani amulijeeshi wa nkulungwa wa shamu, abile mundu nkolo, na ywa eshimika kwa nkulungwa wake, kwa mwanja ywembe yahwe abapeile ushindi Ashami. Kae abili hodari na shuja, lakini abile na matana. ²Ashami batiboka ongosa mapambano ba bantweto binti mwale boka kilambo sa isilaili. Ansaidige kasi ya nyumba nyumbowe Naamani.³Yolo biti ngammakia bibi bake, "Nitamani aya babu ikende kati kolo samalia aluekompowa matama gabile nako. ⁴Namani ngayenda kwa nkulungwa nakunyaulya selo kikawe sa similile yulo biti boka kuisilaili.⁵Aywo nkulungwa wa shamu ngabaya, "Aya uyendde, na kae mbala tuma balua kwa nkulungwa wa Isilaili" Namani ngapabwa na ppotwa talanta yake komi ya mbaye ipande elupu sita ya dhaabu, na ngabo komi ya galambwa. ⁶Kae aputwi balua ya kumpelekya nkulungwa wa Isilaili yaibaya, "Pawaipokya balua yee watange panga aywo ndikuntuka kwako ntumisi wango Namani, kwa nyo nikuloba umpeneye matana gake.⁷Nkulungwa wa Isilaili paisomile yelo balua, ngapapapwana ngobo yake nabaya, Nenga na nnonge, nibulage nayoya, mundu apala ne minponeya gake? Ibonekana apala masindano nane?⁸Elisha payowine panga nkulungwa wa Isilaili apapwania ngobo yake ngatuma kikowe kwa nkulungwa nabaya, "kwa mwanja namani upapwanie ngobo yako? uneke aise kkwango, aluatanga kati kwi na nondoli ku Isilaili. ⁹Bai, naamani ngayabwa boka kwa nkulungwa na yenda kwa Elisha, na falasi bake na miikokoteni yake yo utilwa na falasi noyema paniango wa nyumba ya Elisha. ¹⁰Elisha ngamtumya mjumbe kummakia, "uyende ukaitumbukie wamwene mu mto yordani mala saba, na yega yako, yaluakubuyanganya, na wapana sapi"¹¹Lakini naamani payowine nyo atekasinka noboka kabaya, "Nee niwasage aluaisa kwango na yema na kulikema lina lya Nnongo wake, na peta luboko lwake pandu pene utamwe na kumiponea matana gango. ¹²Je, Abana na Facpari, mito ya Damaskasi, peta mase gote ga mito ya Isilaili?" Kwani miwesali oga mumase go na ppanga sapi?" Nga tumbwa galambuka na boka kwa nyongo.¹³Bokapo atumisi ba Naamani ngabamwegelya papipi na kummakia, "Tatebango ikende yolo nnondolo akakuamulisha panga kilebe kiinonopau, upepangali? Je, uhonabuli mwakubakie mbona laisi? utumbuke wa mwene na uluapanga sapi. ¹⁴Ngapayeketya, na yendatumbukya mwene mala saba mu mase ga mto yordan, kwogaesimu gabaite mundu wa Nningo. Nyama ya yega yake ngaikeleboka kae kati yege ya mwana kilekeleke, no pona matana gake.¹⁵Naamani ngakeleboka kwa yolo wa Nnongo, ywembe na bandu baake naisa na yema nnonge yake. Ngabaya, "Lola nambeyambeno ndangite, ntopo Nnongo maluni lyotiila kusilaili. Kwa nyo utole zawadi boka: boka kwa ntumisi wako nandakuuloba" ¹⁶Lakini Elidha ngayangwa, "Kati Nnongo mwalama ywaniyema nnonge yake, nipokya li kilebe sosoti." Naama atekunendendya apoko lakini Elisha alikana.¹⁷Naamani ngabaya "manaitei nyoli basi nikuloba uleke ntumisi wake apate baghala ibele ya bwe, kwa maana mbeyambeno ntumisi wako apiyali salaka yotimia kwa milango yenge ili kwa yahwe. ¹⁸Katika ale likowe limo yawe samya ntumisi waako, na aye ni palo nkulunngwa wango paluayenda kunyumba ya rimoni yo abudu palo, na kwiyegana petya moko gango na kunitya mwene kunyumba ya Rimoni, yahwe aweza kuusamya mtumisi wako kwa likowe alee. ¹⁹Elisha ngammakia uyende, "uyende kwa aani" kwa nyo Naamani ngaboka.²⁰Atumbwile mwanja lakini aianalipali-anayenda li kutalu, wakati Gehazi mtumisi wa Elisha mundu wa Nnongu abaite mwene pamwoyo wake, "Lola ayo ngwana wanga aobeili tayari pokya zawadi ya ayo naamani yailetike. Kati Nnongo mwalama, mbalabutuka mundu yumo kabatuka kunkengama,na pokya kilebe boka kwake. ²¹Kwa nyo Gehazi ngamkengama naamani. WWakati naamani pamwe ni mundu yumo kabutuka kumkengama ngaomba mu mutuka wake na kwembana nakwe na baya, "Je kila kilebe kibile sawasawa?" ²²Gehazi ngabaya kibile sawa. Ngwana wangu atinituma, nabaya, "Baisile kwangu mbeyambe boka itombe anchembe abeleba bana ba alondoli. Ni loba wapei talanta ibele ya Ela na ngobo ibele yoyangangania"²³Naamani ngayangwe, "Ninapulaa muno kukupeya talanta ibele" Naamani anobite Gehazi kumpeya talanta ibele ya mbanje mumipuko ibele yopotolya, pamope na ngobo ibele ya yangamia na ngobo ilebe yo yabala ya apangakasi bake abele, babapotwile mipuko ya Gehazi nnonge yake. ²⁴Wakati paisile palo pa kitombe, atweti yelo misigo bokka mumoko ga balo bandu na yo kwiiya munyumba; na abalu bandu kababoka. ²⁵Wakati Gehazi pajingite na yema nnonge ya ngwana wake, Elisha ngammakia, "uboka kwakoo, Gehazi?" Ngayangwa, "Ntumisi wako ayeili pandu"²⁶Elisha ngammakia Gehazi "Je. roho yango yabile li na we wakati yolo mundu pagakelebwiye magali na falasi kwembana na wenga? Je, wono nga wakati wapokya mbanje na magobo, migunda ya miizeituni na mizabibu, na ngondolo na ng'ombe , na atumisi ba kinalome na atumisi alwawa? ²⁷Bai matana ga naamani galuaba mulebelekwo lwako masoba goti" Bai Gehazi ngoboka paminya gake, mwene ukoma kati theruji.

Chapter 6

¹Bana ba alondoli bammakia Elisha, "pandu patutama nawe asini muno kwa ajili ya twabote. ²Bola utuleke tuyende yordani, na kila mundu akakate mikongo ya sengya lena tupate pandu po tama" Elisha ngayangwa, wesa yenda nnonge" ³Yumo kati ya balo ngammaki, "Ulongwane na atumisi bako nandakuloba" Elisha ngayangwa, "Twandolongwa"⁴Kwa nyo ngayenda pamope nabo, pabaisile yordani, ngabatumbwa kata mikongo. ⁵Lakini mundu yuo pakatage nkongo, ntwe wa libago lyake watumbukule mmase ngalela kwa lilobe no panga ndoti no baya, "Lah! Ngwana wanga asekwoma sai soyaika!"⁶Bai yolo mundu ea Nnongo ngabaya, "Satombokile kwako" Yolo mundu nganaya Elisha pandupakitombokile. Ngatekwa lutela, na taikulya palo pandu amo mumase, na kukipanga kwoma yeleka kunani. ⁷Elisha ngabaya "ukitole" yolo muna ngakitola kwa luboko lwake.⁸Bai nkulungwa wa shamu akombwanage ngondo na Isilaili. Apangite masau na atumisi bake, nabaya, "kambi yango yapanga pandu pulani na pandu pulani" ⁹Bai aywo mundu wa Nnongo ngamtuma mundu kwa nkulunga wa Isilaili, nabaya "ube makini kanaupete palo pandu kwa mwanja ashami ngabaitimya baluaelya po"¹⁰Nkulungwa wa Isilaili ngatuma mjumbe yenda palo pandu papalongelile mundu wa Nungo na kumpeya angaliso. Zaidi ya mala jimo au ibele, wakati nkulungwa payei abile na babanendela. ¹¹Aywo nkulungwa wa shamu akasilishe na ayo mbwatyo,, ngabakema atumisi bake, na kwabakia, "Muwesali mbakia katika twenyai ywabile upande wa Isilaili"¹²Basi ntumisi wake yumo ngabaya, "Lili ngwana wango, nkulungwa kubile na nnondoli kuisilaili, Elisha yuwembe ammakia nkulungwa wa Isilaili makowe gako gotege gauwesa longela pakindandu sako sogonja kilo!" ¹³Yolo nkulungwa nganyangwa, "Uyende ukalole Elisha patama niwesatuma bandu yokummoywa." Ngabakiyiwe "abile Dothani"¹⁴Kwa nyo yolo nkulungwa ngatuma farasi yenda Dothani, mimutuka yo utilwa a farasi na jeshi likolo. Basile kilo na kuutindiya ulo mji. ¹⁵Wakati yolo ntumisi wa mundu wa Nnongo payumwike na mapema pita panja, kumbe lyatindiite jeshi likelo, na farasi na minutuka ya utilwa na farasi. Ntumisi wake ngammakia, "Ngwana wango tupapanga buli" ¹⁶Elisha ngayangwa, "kanauyogope balo bababile pamope na twe bamabone kuliko bababile nabo bembe"¹⁷Elisha ngayangwa na baya, "yahwe nikuloba umumukwe ninyo gake ayo ntumishi wangu, lenga abone, "Na apo yahwe panyowile minyo yolo ntumisi, kumbe kitombe sote kilwelile magali panyowile magali ga mwoto na farasi ba mwoto gagantindiite Elisha kuunindela! ¹⁸Wakati abo ashani pabende, Elisha alibite kwa yahwe nobaya, "wakombwe kwa upofu, nanakuloba" kwa yahwe abapangite ipofu uo kati Elisha mwalobite. ¹⁹Bokapo Elisha ngababakia Ashani, "Ndela yeno li, na hata mji wonoli munikengama ne na mbalakumpeleka kwa mundu ywamumpala" Ngabaongoza yenda samalia.²⁰Hata pabaikete samalia Elisha ngabaya, "yahwe wayowe minyo gabe aba bandu lenga balole" Yahwe minyo gabe na lola, ma kumbe, babile pakatipakati ya samalia. ²¹Yolo nkulungwa wa Isilaili ngammakia Elisha, pababweni tate bangu, nabulage? nabulage?²²Elisha ngayangwa, "kanawabulanga. Upalage kwabulaga balo bawa tweti mateka kwa lipanga na nchale wako? wabeki nkate na wasega nywa balye na nywa, bokapo bakasimuli kwa ngwana wabe" ²³Nkulungwa ngaandaa saleulya sambone kwapeya balyee, na pabalilena nywa babapelike kutalu, na bakelwbwike kwa ngwana wabe. Lelo lipanga lya jeshi lya ashani lya keleebwike li kae kuisikili kwa muda nnaso.²⁴Baada ayo Ben Hadadi nkulungwa wa shamu akusiye majeshi gake na kutindia samalia na kwauteka. ²⁵Kwabile na nja ngolo sana kukilambo sa samalia. Balikutindia mpaka ntwe wa mbonda wapemeilwe ipande themanini ya ela, na pandu panansese yapandu pa kibaba da mmaiga ngunda kwa ipande tano ya ela. ²⁶Wakati nkulungwa Isilaili apetage pandu fulai papipi na kingombe, nnwawa moka nganelya nobaya, "uniyangatie, ngwana wango, nkulungwa"²⁷Ngabaya, "mataitei yahwe awesa li kukuyangati, je, ne mbalakuyangatia bbuli? je kwi na kilebe sosoti sakiisa pandu po pulia yakulya au shinikizoni?" ²⁸Nkulungwa ngayendelya, "namani sakikusumbwa?" ngammakia, "Ayo nnwawa anibakie, nimpiye mwana wangu lenga tunie leno, na twahakunya ywake malao" ²⁹Kwa nyo twantelike ywango tunile, na lisoba linaibele nimmakie aya "tumteleke ywako tunie, akani atikumwia mwana wake"³⁰Bai nkulungwa pagayowine ago makowe ga aywo nnwawa, ngapapwana ngono yake, (tumbwele atyangage mukingombe) na bandu batilinga na bone aweti ngobo ya libuni pae, mu yega yake. ³¹Bokapo ngabaya, "Nnungo apange nyo kwangu zidi, kwangu na yongekea, manaitei ntwe wa Elisha mwana wa shafani uluaigala kunani yake leno"³²Bai Elisha aitamile muyumba yake, na apendo batami pamope nakwe. Yolo nkulungwa ngantuma mundu wa nnonge yake, lakini wakati yolo ywatumilwe paisile kwa Elisha, ngababaikia balo apendo "mwandakumwona ayo mwana wa mulagi mwatumilwe potwa ntwe wango? Lola, paluaisa yolo ywatumilwe wajigale miango,na waukamulie anaajingi. Je, alyo sio lilobe lya ngwana wakelibuli nchogo ya magolo gake?" ³³Pabile balo kalongela pamope nabo, kumbe yolo ywatumilwe aikite kwake. Nkulungwa ngabaya, "kumbe aga masambufu gaboka kwa yahwe kwa mwanja namani ninende yahwe kae?"

Chapter 7

¹Elisha ngabaya, "upekanni likowe lya yahwe. Nyo ngamwabaya: "Malao saa kati yeno kilengo sa bwembe unanoga sapemeyelwe kwa sekeli, na ilengo ibele ya shaili lwa shekeli, ku lilyango lya samaria""" ²Bai yelo nahidha ywategemie kwa luboko lwake anyangile mundu wa Nnungo, nobaya, "Ulole hata manaitei yahwe abeka mapoyo mbinguni, je, makowe ga gana wesekana?" Elisha ngayangwa, "Lola, waluabona kagapitya kwa minyo gako wamwene, lakini wenga ulyali sosoti katika ayo"³Kwai na bandu nsese bene matana upande wa panja wa niango wa mji. Ngababakiana, "mwanja namani tutame pa mpaka twawe. ⁴Manatubaile tuluayenda kulu kumuji, maana kwaye kubile na njala, na twelua waa apo. Na mana tuyendili tama pano, bado tupala waa. Mwisange bola tuliyendeli kambi ya jeshi lya balo ashami. Mana batupei ukoto, tweluaba twakoto, na mana batubulaga, twa bai.⁵Ngabayumuka kindae bulabula balo lubendo lunayomo kali balo, yenda kukambi ya ashami; pabaikite sehemu nnongoi ya kambo, apo paintopo mundu. ⁶Kwa mwanja Bwana alipangite jeshi lya ashami yoa ndoti ya minutuka yaitilwa na falasi-na falasi na sauti ya jeshi likolo. Ngababuluyana kila kila yumo wabe, "yolo nkulungwa wa Isilaili akokite akulungwa boka kwa waiti na kumisili lenga sabakombwane na twe"⁷Kwa nyo balo asikali baboi balo na lubendo imaboka nde, balei mahema gabe, mbonda babe na kambi kati mwayabile, na tila okoa ukoto wabe. ⁸Balo bandu bene matana pabaikite mwiso wa kambi, ngabayenda pa hema jimo ngabakwemba sakulya, ngaba lya na nywa, no potwa ela na dhaabu na ngobo, na yo kwiiya. Ngabanuya jingya muhema yenge napotwa boka palo nembe na kwiiya.⁹Ngababakiyana, tupange li kinonoga. Lisoba leno lisoba lianoga, lisoba lya habali ivanoga, lakini manatukotwike tama liki, lenda kindae mpaka kusee, adhabu yabe kwitu,. Bai tuboke tukabakie nyumba ya mkulungwa" ¹⁰Kwa nyo ngabayenda yakwa kema babalendela muni. Ngaba bakia, no baya, "Tuyai kambi ya ashami, paintopo mundu palo, ntopo lilobe lya mundu ywoywoti, ila kubile na falasi batitabibilwa, na mbonda batitabilwa, na hema kati mwanyabbile" ¹¹Abo mabawabu ngabapiya habari, ngababakiyilwa munyumba ya nkulungwa.¹²Bai yolo nkulungwa ngayumuka kilo na kwabakia atumisi bake, "Mbala kummakia lelo sabakipangite Ashami. Batangite twe twi na njala, baboi pa kamba yenda yoba migunda. Babaya patwaboka mjini, twababoywa akoto, no jingya mjini" ¹³Yumo kati ya balo atumisi ba nkulungwa ngayangwa na baya, "Nandakuloba, ulende bandu batole falasi batano balo babaigile, babaigile mu mji. Babile kati mkutano wati wa Isalaili babaigile-bambone bawile; ulende twatume tulole.¹⁴Ngabatola magali gabele goutilwa na falasi pamope na falasi, na nkulungwa ngabatuma nchogo ya jeshi lya Ashami, nobaya, "munende mukalole" ¹⁵Balikwakengama mpaka mto Jordani, na mundela yote mwatwelile ilebe yabataikwile lenga babutuka kiyongoya kwa nyo balo ajumbe pababuite baisi kummakia nkulungwa.¹⁶Bandu ngabapita panja yoteka nyala ku kambi ya Ashami. Kwa nyo kilengo sa bwembe unanoga sapemeyilwe kwa sekeli jimo, na ilengo ibelle ya shaili kwa shekeli jimo, kati lelo likowe lya yahwe mwalyabaite. ¹⁷Na nkulungwa angagile yolo jemedali ywantegemie luboko lwake panga nkolo wa niango, na bandu ngabanebata pae no wa paniango. Kati mwabaite mundu wa Nnongo, palongei yolo nkulungwa pamwikile.¹⁸Bai yapitile kati yolo mundu wa Nnongo mwabaite kwa nkulungwa nobaya, "saa kati yeno pa niango wa samalia, ilengo ibele ya shayili yapanga kwa shekeli na kilengo sa bwembe unanoga kwa shekeli. ¹⁹Yolo jemedali anyangwile mundu wa Nnongo na baya, "Hata ikatei yahwe abeka mapoyo mbunguni, je, ase kilebe kiluewesa pitya?" Elisha ngabaite," wenga wabona kwa minyo gako wamwene, lakini walyali chochoti katika ilebe ayo. ²⁰Aso ngasampatike, kwa mwanja bandu balikunebata paniango no wa.

Chapter 8

¹Bai, Elisha ammakie yolo mwana ywa nyokie mwana wake. Akamwambia, "ukakatuke uyende pamope na nyumba yako, ukatame popote pauwesa tama ku kilambo senga, kwa mwanja yahwe aikemite njala ngolo yaipala isa munnema gono kwa myaka saba. ²Bai yolo nnwawa ngakakatuka boka kulitii lelo likowe lyalongei mundu wa Nnongo. Aboi na bandu ba nyumba yake yo tama kukilambo sa Afilisti myaka saba.³Paikite mwiso wa myaka saba yolo nnwawa ngakeleboka boka kukilambo sa Afilisti, nga yonda kwa nkulungwa kunnoba kwa ajili ya nyumba yake na nnema wake mwene. ⁴Bai nkulungwa alongelage na Gehazi yolo ntumisi wa mundu wa Nnongo, kabay, "Nandakuloba unibakie galo mambo makolo gagapangite Elisha"⁵Pammakiage nkulungwa Elisha mwanyoite mwana yolo pwawile, yolo nnwawa ywayoyilwe mwanawake ateisa kwa ngulungwa kunnoba kwa ajili ya nyumba yake na nnema wake. Gehazi ngabaya, "Ayo nga nnwawa ywa yoyolwe mwanawake, na ayo nga mwanawake wene ywanyoite Elisha. ⁶Wakati yolo nkulungwa pamokie yolo nnwawa kuusu mwana wake, atekumwakia yolo nkulungwa. Nga nkulungwa ngannagya ofisa wake, "unkelebokeya yaibile yake na yoti yainilwe mu migunda yake boka paboi mpaka nambeyambe"⁷Elisha ngaisa Damaskasi kwa bile nkulungwa Ben Hadadi wa shamu andageminya. Nkulungwa abakivilwe yulo mundu wa Nnongo abile pano" ⁸Nkulungwa ngammakia Hazaeli, "utole zawadi muluboko lwako, uyende kwa mundu wa Nnongo, akwo ukalongela na yahwe petya ywembe, no baya, "mbala pona ago utamwe goo? ⁹Hazaeli ngayenda kwembana nakwe na yenda tola yake inanoga ya boka Damaskasi, apotwile ngamia Basi kwa nyo Hazaeli ngaisa yena nnonge ya Elisha nabaya, "mwana wako Ben-Hadadi nkulungwa wa shamu atinituma kwako, kusema je, "niluapona utamwe goo?¹⁰¹¹¹²Elisha ngammakia, "uyende kwa Ben Hadadi, ukammakkia arobaini pona, hakika, "lakini Bwana anilaile ulua waa wama lii" Bai Elisha ngammonjukya minyo yolo Hazaeli mpaka aibweni na yolo mundu wa Nnongo ngalela moli. Hazaeli ngalokia, kwa mwanja namani wanda lela ngwana ango?" Ngayangwa, "ndangite mwanabapangya nyata Baisilaili walua kuichonja mwoto ngome yaabe kwa mwoto, waluakwa bulaga anchembe babe kwa lipanga, kwaseta ipande, bana babe anangota, na kwapuwana bene ndumbo yabe.¹³Hazaeli ngayangwa, "Aywowe nyai ywaluapanje likowe le likolo? ywembe mbwa bai" Elisha ngayangwa, "yahwe upalanganga wa nkulungwa wa shamu." ¹⁴Apo Hazaeli nganeka Elisha na isha kwa ngwana wake ywa mmakia ju, Elisha akubakie buli? ngayangwa, Anaibakie ulnapona" ¹⁵Lisoba linaibele Hazaeli ngatola libulangeti na kulitumbukia mumase, na kwiwekelya kuminyo ya Ban Hasasi na kwa nyo ngapawaa. Bai Hazseli ngapanga nkulungwa pandu pake.¹⁶Katika mwaka wa kumi na tano wa Yoramu mwanawa Ahabu, nkulungwa wa Isilaili, Yehoramu atumbwile tawala. Abile mwana wa Yehoshafati nkulungwa wa Yuda. ¹⁷Yoramu abile na myaka thesathini naibele patumbwi tawala, na alawalite myaka minane akwo ku yerusalemu.¹⁸Yoramu atumbwi tyanga mu ndela ya aywo ngulungwa wa Isilai, kati mwabapangage mu nyumba ya Ahabu; kwa mwanja kwabile na biti wa Ahabu okati nyumbowe na apangite gananyata kwa yahwe. ¹⁹Lakini kwa mwanja ntumisi wake Daudi yahwe akusudile li kwialibiya yusa, boka pammakie panga alua kumpeya lubelekwo.²⁰Katika masoba ga Yoramu, Edomu atiasi boka pae ya huboka lwa yusa, na bammei nkulungwa wabe bene. ²¹Bai yehiaramu nga yabwe yenda na maamuli jeshi bake bote na mamutuka go kwakwata na farasi goti. Yapangite atikwenda kungongokya kilo sambulya na kwa angamise balo ba minutuka yo utilwa na farasi. Nga bamajeshi ba Yehoramu ingababutukya kasabe.²²Kwa nyo Edommu ayendeli asi kutawala wa yuda katika masoba aga. Libua nembe atiasi kwa kipindi sososo. ²³Na kwa ikowe yenge yaipangite Yehoramu je, landikilwe li mukitabu sa gagapitile sa akulungwa ba Yuda? ²⁴Yehoramu ngana nosikilwa kumasiko pamope na akina tate bake, na agonjike pamope na akinatate bake mu mji wa Daudi. Nga Ahazia mwana wake ngapanga nkulungwa pandu pa tate bake.²⁵Katika mwaka wa kumi na ibele wa yehoramu mwana wa Ahabi, nkulungwa wa Isilaili, Ahazi mwana Yehoramu nkulungwa wa Yuda, atumbwile tawala. ²⁶Ahazi abile mya isilimi na ibele patumbwi tawal; atawalite kwa muda wa mwaka gumo kuyelusalemu, mabake akemewage Athalia; abile mwana wa Ommri nkulungwa wa Isilaili. ²⁷Ahazia atyangilile nyumba ya Ahabu; apangite gananyata kuminyo ya yahwe, kati nyumba ya Ahabu mwaipangage, kwa mwanja Ahazia abile nkwano munyumba ya Ahabu.²⁸Ahazia ngayenda pamope na yoramu mwana wa Ahabu,kombwana na Hazaeli, nkulungwa wa shamu, kuramati Gileadi. washami ngabanumia Yoramu. ²⁹Nkulungwa Yoramu ngabuya boka kwo kungondu isa kwipekanya bokoma na mwalumiilwe na Ashani akwo Rama payomine na Hazaeli nkulungwa wa shamu. Kwa nyo Ahazia mwana wa Yehoramu, nkulungwa wa Yuda, ngaelelya Yezeeli yokuninga Yoramu mwaminyage bokana na mwalumile kungondo na Ashami.

Chapter 9

¹Nondoli Elisha ngamkema yumo ya bana ba alondoli kumwakia, "Uwale kwa mwanja, na utole aye supa nji ya mauta uyendo Romoth Gileadi. ²Mana wikite wampale yehu mwana wa Yohoshafati mwana Nimshi, uyende ukajingi na kumpanga akakatuke boka kwa mambwiga bake, na ukampeleke kuswii. ³Bokapo watole yelo supa ya mauta na kwiyakanikia muntwee wake nobaya, yahwe abaya nyonyo, "nikuyakanikiye mauta ube wa nkulungwa wa Isilaili. Bokapo wayowe watile, kanawa kangase"⁴Bai yolo muchembe, yolo nondoli munchembe, ngayonda Ramoth Gileadi. ⁵Wakati paikite, kumbe majemedali bajeshi batami palo. Yolo mondoli kumchembe ugabaya, "minise mala jimo ninakikowe nawe jemedali" Yolo nondoli mmchembe ngabaya, "wenga jemedali" ⁶Bai yehu ngakakatuka jingya nyumba ya yolo nondoli mumchembe, na yolo nondoli nganyakanikia mauta wa Isilaili ambaye ngonyo, "nikuyakanikie mauta upanga wa nkulungwa kwa Isilaili kwa bandu bango.⁷Wenga lasima wibulage familia yoti ya Ahabu ngwana wako, lenga niwese lepya kisasi sa myai ua atumisi bango alondo na myai ya atumishi bote ba yahwe, ambabo bawile kwa luboko lwa Yezebeli nyumbowe Ahabu. ⁸Kwa mwanja nyumba yoti ya Ahabu uluaangamia,na kila mwana nnalume ywamunyumba ya Ahabu ywabelekwa nalua kumulaga, ywoywote manaitei mtumwa au Ahiya.⁹Niluakwipanga nyumba ya Ahabu okati nyumba ya yerobohamu mwana wa Nebati, na kati bahasha mwana wa Ahiya. ¹⁰Mapwa baluakunia Yezebeli ku Yezreeli, na alwabali mundu wa kuskika" Bokapo yolo nnondoli ngayowea niango na butuka tila.¹¹Bokapo yehu ngapita nyumba yenda kwa atumisi ba nngwana wake, na yumo nganokia, akwoye kubile sawa? kwa mwanja naniani ayo mwendawazimu aisilw kwako?" yehu ngayangwa, "Mutangite ayo mundu na ikowe yabaya" ¹²Ngababaya, "awo uboso utubakie" yehu ngayangwa, "abaite nyo na nyo kuusu ne na kae abite, "Nyo ngabaya yahwe; nikuyakunikia mauta ube wa nkulungwa wa Isilaili"" ¹³Kwa nyo kila yumo ngatola kinyongoya na beka kwa yehu kwa madalaja,ngabakombwa lipenga nobaya, "yehu nkulungwa"¹⁴Kwa ndela yee yehu mwana wa Yehodhafati mwana wa nimshi ngapanga fitina kwa Yoramu. Bai Yoramu aigile lendela Ramoth Gileadi ywembe na Isilaili bote kwa mwanja Hazaeli nkulungwa wa shamu. ¹⁵Lakini nkulungwa Yoramu akelebwike boka Yezreeli paipekaniage mwalumile kungondo na Ashani, payomanage na Hazaeli shidi ua washami. Yehu ngababakia atumisi ba Yoramu, "manaitei ale nga liwaso lyako na kanauneke mundu yenda panja ya mji lenga ayenda peleka abali yeno yezreeli" ¹⁶Bai yehu ngaliendesha gali lyoutilwa na falasi mpa Yezreeli kwa mwanja yoramu kwo. Bai nkulungwa Ahazia adi isa kuninga Yoramu.¹⁷Ywalendela mji ayemi munala apo yezreeli, ngalibona lipenga lya yehu, kaliisa kutahu; ngabaya, nibona lipenga lyabandu bondaisa" Yoramu ngabaya, "utole mwendesha falasi, umtume akakwembane nabo; ummakie abaye, "je mwisa kwa amani? ¹⁸Kwa nyo ywa mwendesa falasi ngapita ya kumlaki, nabaya,nkulungwa abaya, "wenga wina namani na amani? ugalambuke na unikengame mchogo, je, yolo ywalendela ngammakia nkulungwa alewembine nabo, na andabuya.¹⁹Kae ngapeleka mwaboka falasi yunaibele, paisile kwabe atibaye "Nkulungwa abaya nyonyo je, mwisa na amani?" yehu mwana yangwa, "wina namani na amani? ugalambuke unikengame nchogo. ²⁰Kae yu mlinzi ngapiya taalifa akwembine nabo, lakini abuya li, kwa sababu mwendesho wa matuka wo wa yehu mwana wa Nimshi, aendesha kwa butuka sana.²¹Kwa nyo Yoramu ngabaya, "ubeke tayri mutuka wango wa utilwa na falasi ube tayalitayali" Ngabammekya tayali gali yake yo utilwa na falasi, na Yoramu nkulungwa na Ahazia nkulungwa wa Yuda wakaendesha kila yumo na mutuka wake utilwa na falasi, yo kumpokya yehu. Ngabankwemba pa kibanja sa Nobothi myezreeli. ²²Yoramu pamweni yehu, atibaya, je,usa katika hali ya amani yehu? "Ngayanga, "Amani gani yaibile po, wakati uzinzi na ukaaba na bwabe wa mabako yezebeli utitwelya ndwa?"²³Bai Yoramu ngakeleboya nimutuka yake na tumbwa tila, na kummaki Ahazia, kwina ubosoboso. ²⁴Apo yehu ngauta upande wake kwa makakala gake gote na kutopwa mchale ngoyenda kumkombwa yoramu mumapamba gake na jingya mpaka mumwoyo ngatimboka na waa momomo mumutuka wake wa utilwa na falasi.²⁵Yehu ngammakia Bidkali jemedali wake, "untole untaikulimu ngundawa Naboth myezreeli. Uwas wenga na ne mwatueshike pamope baanda ya Ahabi tate bake, yahwe aubei kunani ulondoli kwa ajili yake. ²⁶Liso naibweni myai ya Naboth na banabake-abaya yahwe. Aya mbeyambeno umpotwe na untaikuli amo mung'unda, sawa na likowe lya yahwe"²⁷Wakati Ahazia nkulungwa wa Yuda palibweni ale, alilite kwa ndela ya Beth Hagani. Lakinii yehi atikunkengama nabaya, "Mumulage momomo mumutoka wa utilwa na falasi?" na bankombwile pandu poobokya Guri, papipi na Ebleamu. Ahazia ngabatukya megido na welya po. ²⁸Atumisi bake ngabapotwa maiti gake kwa mimutuka ya utilwa na falasi mpaka yelusalemu na yokinsika mulisiko lyake pamope na akina tate bake mu mji wa Daudi.²⁹Basi yai mwaka wa komi na moja wa Yoramu mwana wa Ahabu aywo Ahazia ngatumbwe tawala Yuda.³⁰Wakati yehu paisile kwa Yezebeli, Yezebeli ayawine agogoti gagapangilwe, natola wanja wake napokaya mu minyo gake, no kwitengeneza nywili yake kinanoga no lola palidilisha. ³¹Kwa kadili yehu mwajingyae mulu muhiango ngayendalyagebaya je, wise kwa amani wenga wa zimbi waumulige Bwana wako? ³²Yeu ngalinga kunani ya dilisha na kummakia, "Nyao ywabile upande wango? nyai? Awambende abele au atatu ngabalolekea panja.³³Yehu ngabaya, "muntaikuli pole" kwa nyo bantaikwile pae Yazebeli, na myai yake yenge yapenganikile mukingombe na falasi na yehu ngannebala lebata na magolo gake. ³⁴Bai yehu ngajingya apo pandu, ngo lya no nywa. Bokapo ngabaya, muninge yo mwana ywalaaniwe na kumsika kwa mwanja biti wa mtaime"³⁵Ngaba yenda kunsika lakini bankwembite li ila lipombolo la ntwe magolo na iganje ya moko gake. ³⁶Bai ngaba keleboka na kummakia yahwe, Ngabaya, "alenga likowe lya yahwe lyalilongei Eliya mtishi, kalibaya munnema wa Yezreeli mbwa balua kutauna yega ya Yezebeli. ³⁷Na yega ya Yezebeli yaluapanga kati mai kumigundaku nnema wa Yezreeli, kwa nyo basi ntopo ywaluabaya, "Ayo Yezebeli"

Chapter 10

¹Ahabu abile na bana sabini akwo samalia. Yehu ngaaandika balua kkwituma yenda samalia, kwa atawala ba Yezreeli, pamope na apendo na alinzi ba bana ba Ahabu nobaya. ²"Bana ba ngwana wako pamope na wenga, na wenga ubile na mimutuka yo utilwa na falasi, na falasi no kulendela mmji kwa silaha. Kwa nyo basi nilobe kiyongoya balue yeno payakuikya. ³Mwansawwe ywamumona panga awesa faika kati ya abo bana ba nkulungwa ahabu, tama pa kitego sa kikulungwa satate bake Ahabu. Na kukkukombwanikia ukilungwa wa tate binu"⁴Lakini bati yogopa nobaya kati itu, "ulole akulungwa abele bawesa yema nnonge ya yehu. kwa nyo twayema buli?" ⁵Bokapo yulo mundu ywabile kiongozi muyumba ya nkulungwa, na balo babalelage bana, ngabatuma ujumbe kwa yehu, nobaya, "Twenga twa atumisi bako. Twapanga li mundu ywoywote nkulungwa. Upange sososte sakinogite paninyo gako"⁶Kae yehu ngaandika karua mala inabele, "kabaya, mama mubile upande wangu na pekania sanibaya, mwatola mitwe ya bandu ba angwena binu, na mmwaisa nayo Yezreeli malao saa kati yeno" nga bana ba nkulungwa sabini kwa bakanga, bababile bandu muhimu akwo mjini babaletilwe. ⁷Kwa nyo balua payaikite kwabe babatweti bana ba nkulungwa na kwabulaga, bandu sabini na beka mitwe yabe mwito ondo, na kwitume kwa yehi Yezreeli.⁸Mjumbe yumo ngaisa kwa yehu nobaya, "Bailetike yelo mitwe ya bana ba nkulungwa. "kwa nyo ngabaya., "mwibeke mafingu gabele pa niango mpaka kindae" ⁹Kindae yehu papitike panja ayemi, na baya kwa bandu bote, "mwenga btopo atiya. "Nipangite fitina kwa ngwana wanga na kumnlega, lakini ywababulige ababote nyai?¹⁰Mbeyambeno muwasange panga ntopo kikowe salongei yahwe sakipala kotoka timya kuhusu nyumba ya Ahabu yahwe alongei petya nnondoli wake Eliya mtishbi. ¹¹Bai yelu ngababulanga bote ba familia ya Ahabu bababile Yezreeli na bandu bake muhimu bote, nambwigabake ba pipipi na makuhani bake, ntopo hata yumo ywaigile.¹²Bokapo yehu nga kakatuka boka, samalia. Kwa kadili mwaegelyage Beth Ekedi ya asungi, ¹³Ngumlaki nunaewe Ahazia nkulungwa wa Yuda. Yehu nga nokia, "mwenga mwakunyai?" ngabayangwa, "Twenga twalongo bake Ahazia, na tuboka yakwasalimiaa bana ba nkulungwa na bana ba malkia Yezebeli. ¹⁴Yehu ngababakia bandu bake mwene, "mwapotwe akoto bila kwa bulaga" Kwa nyo babapotwi akoto na yokwabulaga pa lose lwa Bethi Ekedi, bandu bote arobaini naibele Anieli hata yumo nkoto.¹⁵Baada ya yehu boka kwo, ngakwembana na yehonadabu mwana wa Rekabu kaisa kwembana nakwe. ¹⁶Yehu ngampanga abali na bokapo ngammakia, "Je, mwoyo wako ubile pamope na ne, kati mwoyo wangu mwaubile pamope na wenga?" Yehonadabu ngayangwa, elo " yehu ngayangwa, mamaitei elo, basi unipei luboko (wako na Yehonadamu ngampeya luboko lwake, na yehu ngapamwoboya mumutuka wake wa utilwa na falasi. Yehu ngammakia, "ulogwane pamope na ne, ngauluabona bwingu wango kwa yahwe" kwa nyo abile na Yehonadabu keandesa matuka wake wa falasi. ¹⁷Paiaile samaria yehu ngababulaga bote ba lubelejwo lwa Ahabu lwa Ahabu, kati mwababakelwe na likowe lya yahwe iyabakiyilwe Eliya.¹⁸Bokapoyehu abakusinye bandu bote na kwabakiya "Ahabu amtumikie baali pasini nenga na yehu nilua kumtumikia muno. ¹⁹Bai mbala munileti bandu bote babantumikia Baali nenga na yehu nilua kumtumikia muno. Ywoywo ywako toka isa alama li" lakini yehu apangate ga kwa uboso ywembe apalage kwabulaga babamwabudu Baali. ²⁰Yehu ngabaya, "Mubeke muda tube na ibada ya baali kwa nyo ngabalitangaza.²¹Yehu ngatuma Isilaili yote na babamwabudu baali baise kwa nyo basi ntopo hata yumk mu Isilailli ywakotwike isa Baisi ku ekavu lya baali, na yatitwelya boka mwanzo hadi mwisho. ²²Yehu ngammakia yolo mundu ywa angalia kabati lya ngoba ya makuhani, "wapikie ngobo boti baba mwabudu Baali" Bai yulo mundu ngabapikia ngobo.²³Bai yehu ngajingya na Yohanadabu mwan wa Rekabu pamope, mu nyumba ya baali na apo ngabakia babamwabudu baali, "mupalange pamubile mwenga mwamumwabudu baali kana abe hata yumo ywamwabudu yahwe, lakini babamwabudu baali kisabe. ²⁴Bokapo ngabayenda piya dhabihu bandu themanini bayeni panja na ababaki mundu ywoywoti ywaninetike mumoko ginu hata yumo kana atoloke, mana atolwike ukoto wake walipelwa na wenga wakutolwike.²⁵Kwa nyo baada ya muda mwipi yehu payomwile piya salaka yo tiniya, ngababakia ywalendela na majemedari, "Mujingi na mwabulage kunamuneke mundu ywoywoti apite" Bai bababulige kwa makale ga lipanga, na ywalendela na najemedari ngabataikwa panja na yenda mu sumba sa nkati sa Baali. ²⁶Ngabaiboya mapepele ga maliwa yayabile munyumba ya baali na bokapo sonja mwoto. ²⁷Bokapo ngabate kwanga mapepele ga baali na kwialibia kabisa na kwipanga linda, ambalyo libile adi leno. ²⁸Nyo ngabaalibie ya bote babamwabudu baali boka Isilaili.²⁹Lakini yehu alei li sambi ya Yehoboamu mwana wa Nebati, yayabapangite isilaili abudu ndama wa dhaabu akwo betheli na Dani. ³⁰Na yahwe ngammakia yehu, "kwa mwanja upangite kinanoga kwopanga gagabile sawa paminyo gango, lubelekwe lwako lwatama pakitego sa isilaili mpaka kizazi kinasese" ³¹Lakini yehu ajalileli tyanga mu salya ya yahwe Nnongu wa isilaili, kwa mwoyo wake wote. Agalambwike panga sambi.³²Masoba galo yahwe atumbwi pangoya mikoa ya isilaili na Hazaeli kwa sinda mumipaka yoti ya Isilaili. ³³Boka yordani upande wa mashaliki, kilambo sote sa Gileadi mpaka Bashani.³⁴Manaitei kwa ikowe yenga ya heyu, nagoti gapangite, na ushujaa wake, je ganaandikilwa li mukitabu sa masuja ba Isilaili? ³⁵Yehu ugagonja na apendo bake, na bansikite kuku samalia. Kae Yehohazi mwanawake ngaba nkulungwa kwa pangu pa tate bake. ³⁶Muda watawala wa yehu atawalite myaka salasini kuisilaili.

Chapter 11

¹Bai Athalia, maboka Ahazia, pabwweni mwana wake awole ngakakatuka na kwabulaga bana bote ba kikulungwa. ²Lakini Yehosheba, biti wa nkulungwa yehoramu na dada bake Ahazia, ngamtola yoashi mwana wa Ahazia, na kumwia kutalu lenga lukana na bana bakikulungwa bababulagilwe, masoba goti pamope na ywabalelage. Ababei kungati kwogonja. Alikunyobea Athalia kanaamone aka na kumulaga. ³Abili pamope na Yehosheba, aiyobiye munyumba ya yahwe, kwa muda wa myaka sita wakati Athalia patawaliite munnema.⁴Mu mwaka wa saba Yehoyada atumite ujumbe no leta maamili jeshi wa mania na wakari na walinzi na kwaleta kwake mwene, nkati ya nyumba ya yahwe. Ngapanga malagano kakwe, na kwalapia kilapo munyumba ya yahwe, bokapo ngabalaya mwana wa nkulungwa. ⁵Ngabaamulisa, nabaya, "Nyo ngamwapalikwa panga. Thelusi yenu mwamwaisa kusabato mwapanga na kwilola nyumba ua nkulungwa. ⁶Thelusi mwabaa muniango wa suri, paniango nsogo ya babalendela"⁷Mapenga genge gabele gagakotoka tumikia sabato, mwagalendela kunani ya nyumba ya yahwe kwa mwanja nkulungwa. ⁸Kwa lasima kumtindia nkulungwa, kila yumo na silaaa yake mmoko gake. yoyote ywajingya nkati ya safu lazima awe. Lasima tama na nkulungwa kila pajingya na kila papita.⁹Kwa nyo mamia ga maamiri jeshi batitii sabaa mulisa Yehoyada kuhani. Kila yumo atweti bandu bake, balobabapalikwa tumikwa lisoba lya sabato, na balo babakotoka tumika lisoba lyo lya sabato; ngabaisa kwa Yehoyada kuhani. ¹⁰Yehoyada yolo kuhani ngabapeya mikwana ngao maamiri jeshi yayabile mali ya nkulungwa Daudi yayabile munyumba ya yahwe.¹¹Bai alinzi bayemi kila mundu na silaha yake muluboko lwake, boka kuluboko lwa mmalyo lwa ekalu, yenda luboko lwa nkeya, papipi na kitala sa hekalu, kuno kabantindia nkulungwa. ¹²Bokapo Yehoyada nganeta panja mwana wa nkulungwa Yoashi, na kung'walika taji ya kikulungwa, na kumpeya mikataba ya malahano. Bokapo ngampanga nkulungwa na kunyakanikia manta. Ngabakombwa makoti nobaya, "Nkulungwa na alame"¹³Athali payowine malobe ga alinzi na gabandu ngaisa kwa balo bandu kunyumba ya yahwe. ¹⁴Ngalinga, na, kae, yolo ngulungwa ayemi paluyema, kati mwayabile boka kwaembo, na majemedali na akombwa babile papipi na nkulungwa. Bandu bote ba nnewa wobalipukuka na kubwa mapenga. Bokapo Athalia ngapapwoma ngobo yake na panga ndoli, "uani! uani!¹⁵Apo Yehoyada kuhani ngabalagya maamiri jeshi ba mamya bababile kunani ya jeshi, nabaya, "mumpiye mudafu" Na ywankengama, mwamulage kwa lipanga!! kwa mwanja kuhani atibaya, "kanamwaneke awe munyumba ya yahwe. ¹⁶Kwa nyo gabantola na pabaegelyage papipi na pandu papabile na nafasi ngabajingya pae kumlaga kwo"¹⁷Bokapo Yehoyada ngapanga lilagano kati ya yahwe na bandu, na nkulungwa, kwa mbeyambe bembe bandu ba yahwe, na kae na nkulungwa na bandu. ¹⁸Bai bandu bote ba selo kilambo ngabayenda kunyumba ya muongo baali na kwibomwana kwitombokeya pae. Bati kwitomboya na sanamu yake baitekwanie ipandeipande, na kumulaga matani, nkulungwa wa baali, nnonge ya kitala sa baali. Bokapo Yehoyada ngabasawa alendeli lendela nyumba ya yahwe.¹⁹Yehoyada ngabatola maamili jeshi ba mannia, wakari, alendeli, na bandu bote ba nnema, na kwa pamope ngabaneta nkulungwa boka kunyumba ya yahwe noyenda kunyumba ya nkulungwa, bajingile kwa miango wa ndela ya aleandeli. Yoashi ngatola nafasi yake pakitego sa lenji sa nkulungwa. ²⁰Kwa nyo boti ba nnema batikunnumba, na nnema woti wapangite liki pawile Athali kwa lipanga kunyumba ya nkulungwa.²¹Yoashi abile na myaka saba bokapatumbwi tawala.

Chapter 12

¹Mu mwaka wa saba wa yehu, utawala wa Yoashi ngawa tumbwile; atawalite kwa myaka alobai akwo yelusalemu mabake akemelwage Sibia wa akwo Beersheba. ²Yoashi apangite gananoga kwa yahwe masoba gote ga utawala wake, kwa mwanja yehoyada kuhani atenyegama. ³Lakini pandu pa kunani palololwe li bandu bayendelile piya salaka na tinia ubani.⁴Yoashi ngammakia kuhani, "mbanje yote yaisiile salaka mbeletau mu nyumba ya yahwe, mbanje matumizi mbanje ya andikilwe kila mundu na banje yote yabona kwiketa munyumba ya yahwe. ⁵Makuhani bapokya bapokya mbanje boka kwa balo bababeka mbanje, nakwitengenesa kila pandu papabonekana pandabo mwanika amo mu ekalu"⁶Lakini kati mwaka wa isilini baitatu wa nkulungwa Yoashi, makuhani baibanaandaa li killebe sosote mu ekalu. ⁷Nkulungwa Yoashi ngamkema Yehoyada kuhani na kuhani ywenge, ngababakia, "kwa mwanja namani munaandaa li kilebe sosoti mu eheka? mbeyambeno kanamutole kilebe sosote kwaalepa kodi binu, lakini mutole selo sakikusnyilwage kwa matengeneso ga ekalu na wapei balo babawesa panga mateneso. ⁸Kwa nyo makuhani ngabayeketyana panga kanabatola kae mbanje boka kwa bandu na kana batengenese bembe, ila bapei babawesa tengenesa.⁹Badala yake yolo Yehoyada yolo kuhani ngapatengenesa likasa, aotwile lipoyo kunani yake, na kulibeka papipi na kkitala, upande wa lwamalyo manaitei mundu kakingya munyumba ya yawe. Makuhani babalendelage niango wa hekalu batumbukie mbonje yote yayaletilwe munyumba ya yahwe . ¹⁰Yabile pababweni kwi na mbanje mbone mu kisanduku mwandishi wa nkulungwa na kuhani nkulo ngabaisa beka mbanje molo mukibubu no balanga, mbanje yabonekine mu nyumba ya yahwe.¹¹Babapeile mbanje yayalengilwe mu maboko gabandu ballo nanaiangaliage nyumba ya yahwe. Babalepete maselemala na ajenzi babapangite kasi munyumba ya yahwe. ¹²Waashi na babakata maliwe, kwa mwanja yo pema mbao na kata maliwe kwa mwanja yotengenese nyumba ya yahwe na yote yaipalikwage lipa kwa ajili ya tengenesa.¹³Lakini yelo mbanje yayalelilwe kunyumba ya yahwe yalepilwe li kwa ajili ya ikomba ya mbanje mabeseni au dhahabu au mbanje yoyoti ya yombo. ¹⁴Babapaila yelo mbanje balo babaipangite kasi ya kwitengenesa nyumba ya yahwe.¹⁵Kae, yapalikwe yelo mbanje ilepelwe kwa ajili ya mayengeneso lenga wajibika kwa wanja bandu batikwipokya na kwilepa kwa balo babapangite kazi, kwa mwanja aba bandu babile baadilifu. ¹⁶Lakini mbanje kwa ajili yayapiyilwe kwa mwanja atia na mbanje yayapiyilwe kwa kwanja sambi yeletilwe li kuekalu lya yahwe kwa mwanja yabile mali ya makuhani.¹⁷Bokapo Hazaeli nkulungwa wa shamu akombwania na Gathi, na kwitola. ¹⁸Kae Hzaeli ngagalambuka kushamblya yerusalemu. Yoashi nkulungwa wa Yuda ngaitola ilebe yote yabaibei wakfu tate bbake Yehoshafati na Yoramu na Ahazia akina tate bake akulungwa ba Yuda na kwibeka wakfu hata na yelo yayabekwilwe wakfu na dhaa yoti yayabonekine mughala lya nyumba ya yahwe nala nkulungwa ngabatuma yenda kwa Hahazii nkulungwa wa dhemu, bokapo Hazaeli ngaboka boka yerusalemu.¹⁹Manaite makowe gote gagapangite Yoashi, je ganaandikilwa li mkitabu sa taresa akulunngwa ba Yuda? ²⁰Atumisi bake ngaba kakaluka nopanga kwa pamope, bantekite Yoashi kubethi milo, kundela yo elelya kusila. ²¹Yozakari mwana wa Shimeathi na Yehozabeli mwana wa Shomeri atumisi bake, ngaba nsambulya na waa. Ngabansika Yoashi pamope na masiko ga akinababu bake ku mji wa Daudi, Na Amazia, mwanawake, ngapanga nkulungwa pandu pake.

Chapter 13

¹Katika mwaka wa isilini na itatu wa Yoashi nkulungwa wa Yuda, Yehoazi mwana wa Yehu atumbwile tawala isilaili akwo samalia; atawalile myaka komina saba. ²Apangite ngananyata kwa yahwe no kengama sambi ya Yerohoazi akelebwi boka kwabe.³Nyongo ya Bwana ngaiyayaka kwa Isilaili nayendelya kwakamuya mmko ga Hazaeli nkulungwa wa shamu na moko ga Ben Hadadi mwana wa Hazaeli. ⁴Kwa nyo Yohoazi ngannoba yahwe, na yawe ngampekania kwa kwanja abweni mateso ga Isilaili nyolo nkulungwa wa shamu mwabatisage. ⁵Bai yahwe ngabapeya Isilaili kulendela notila boka mmoko ga Ashani na bandu ba ba isilaili ngatumbwa lelo tama majumba gabe okati palongoi.⁶Hata nyo bailei li sambi ya nyumba ya Yeroboamu, ywabapangate tu, minituka ya utilwa na farasi komi, na babatyanga na magolo elupu komi, kwaajili ya nkulungwa wa shamu atikwialibia nakwapanga kati makapi makobate. ⁷Ashumi bannei Yehoazi pamope na aendesa falasi amusini tu, mimutuka ya utilwa na farasi komi, na babatyanga na magola elupu komi, kwaajili ya nkulungwa wa shamu atikwialibia nakwapanga kati makapi makobate.⁸Manaitei kwi na makowe genge gagamuusu Yehoazi na goti gagapangite na makakala gake, je gaandikilwe li mukitabu sa gagapitile ga akulungwa ba Isilaili? ⁹Bai Yehoazi ngagonja na akinababu bake na kumsikati kusamaria. Yehoyashi ngapanga nkulungwa pandu pa tate bake.¹⁰Mumwaka wa salathini na saba wa Yoashi nkulungwa wa Yuda utawala wa Yehoyashi mwana wa Yehoazi watumbwi kuisilaili akwo samalia, atawalite mya komi na sita. ¹¹Apangite gananyata kuminyo ya yahwe. Aleili nsogo sambi yoti ya Yeroboamu mwana wa Nebati, kwa mwanja abapangite isilaili asi, lakini atyangite pamope nabo.¹²Manaitei kwa makowe genge gagamuusu Yehoashi, na gote gagapangite, na ushujaa wakw wa kobwana na Amazia nkulungwa asikilwe samalia pamope na akulungwa ba isilaili? ¹³Yohoashi ngagonja na akinababu bake, na mwana wake Yoroboamu ngatamya kitego sake sa lenji sa kikulungwa. Yohoashi asikilwe samalia pamope na akulungwa ba Isilaili.¹⁴Bai Elisha aninyike utamwe wawampangite awe, kwa nyo yolo Yehoashi nkulungwa wa Isilaeli aclelile kwo yokunnelya nabaya, "tatebango, tatebango aye mimutukaya utilwa na falasi ya isilaili na oba aendesa farasi bandakupotwa! ¹⁵Elisha ngammakia, "utole upende na mishale, "bai Yoashi ngatola upende na mishale" ¹⁶Elisha ngammakia nkulungwa wa Isilaili, "ubeke lubuko lwako mu upande bai ngabeka lubuko lwake upende. Bokapo Elisha ngabeka moko gake mu mokoga nkulungwa.¹⁷Elisha ngabaya, "uyowe dilisha upande walipita lisoba" bao ngaliyowa, kae Elisha ngabaya, "jigala" na ngajigale. Elisha ngabaya, "Awo nga nshale wa sinda wa yahwe, awo nshale wa kwashinda Ashami kwa kwanja walua kwa kombwa Ashami ku Ateki mpaka palo pawabaangamiza" ¹⁸Kae Elisha ngabaya, "utole nshale' "ukobwe pae awa nshale" na akombwile pae mala itatu, bokapo ngaleka. ¹⁹Lakini mundu wa Nnongo ai nyongonakwe na ngabaya, "Ukakombwa pae mala tano au mala sita. Naupelekwa kombwa shamu nakwiangamiza, lakini mbeyambe wabakombwa mara itatu"²⁰Bokapo Elisha ngawa nakunsia bokapo ipanga ya moabu ngaijigya pantumbwa mwaka munnema. ²¹Yapangi pabansikage aywommundu, ngababona lipanga lya Amoabi, ngabautakulya yulo maili muli kabuli lya Elisha. Yolo maiti paikunywi yupa ya Elisa tu! ngayoka nakakatuka na Yema kwa magolo gake.²²Hazaeli nkulungwa wa shamu abatesike alilaili masoba gote ga Yehoazi. ²³Lakini yahwe ababekile akiya isilaili na abile na akiya nabono shugulika pamope nabo, kwa kwanja lilagano lyake na Balaimu na Isaka na Yakobo. Kwa nyo yahwe anakubaangamisa li, na balo anataikwa li boka muuwepo wake. ²⁴Hazaeli nkulungwa wa shamu ngawao na Ben Hadadi ngapanga nkulungwa pandu pake. ²⁵Yehoashi mwana wa Yehoazi ngaikelebo ya boka kwa Ben Hadadi mwana wa Hazaeli miji yayatolikwe na Yehoazi tate baki kwa ngondo. Yehoashi ansambulia mala itatu na kwipata miji ya isilaili.

Chapter 14

¹Katika mwaka unebele wa Yehoashi mwana wa Yehoazi nkulungwa wa Isilaili, Amazia mwana wa Yoashi, nkulunngwa wa Yuda, atumbwi tawala. ²Abile na unuli wa myaka isilini na tano patumbwi tawala; atawalite kwa myaka isilini na sita akwo yerusalemu. Mabake akemelwage Yehoyadani, wa yerusalemu. ³Apangite ngananoga pa minyo ya yahwe, lakini okati tatebake Daudi. Li apangite ilebe yote kati tatebake Yoashi mwapangite,⁴Lakini pandu pakunani paboyilwe li. Bandu bayendeli yenda yo piya salaka na ukikiya ubani apo pandu pa kunani. ⁵Basi payendelile tawala na utawala wake panga imara, ngababulaga balo babamulige tatebake, nkulungwa.⁶Lakini ababbei li balo bama babamulige tatebake mukiwo, ila apangite selo sakiandikilwe musalya, mukitabu sa musa, kati yahwe mwaamilise a kwa banababe, na bana kanabawe kwa makosa ga akinatatebake. Ila kila mundu awe kwa sambi yake mwene" ⁷Abulige asikali elupu komi mulibende lya Edomu, mulibende lya mwinyo; kae ampotwi sela kungonda na kukema Yoktheeli, ngapakimelwa mpaka leno⁸Amazi ngatuma ujumbe kwa Yehoashhi mwana wa Yehoazi mwana wa yehu nkulungwa wa isilaili nabaya, "uise, satubonane minyo kwa minyo kwosindana kila yumo" ⁹Lakini Yehoashi nkulungwa wa isilaili ngabatuma ajumbe kwa Amazia nkulungwa wa Yuda nobaya, mbaruti wa wabile lebanoni watumite kwa mwelezi wawabile lebanoni, na baya umpei mwanawango mwale wako ankobeke; lakini ayawani ywabile lebanoni ngalebata pae walo mbaruti. ¹⁰Ukombwile muno Edomi na mwoyo wako ukakatwike kwimba. Wilumbe ushindi wako, utame kaya kwa mwanja namani upate matatizo na watomboke, mwabote wemga pamope na Yuda?"¹¹Lakini Amazia atikana kabisa yoa, bai Yehoashi nkulungwa wa isilaili ngaoboka na ngabakwembama kuminyo kwa kuminyo, akwo Beth shemeshi yayabile ya Yuda. ¹²Yuda batiishindwa nnonge ya Isilaili, na kila mundu abutukule kasake.¹³Yehoashi nkulungwa wa isilaili, antweti Amazia, mwana wa Yoashi mwana wa Ahazia akwo Beth Shemeshi. Ngaisa yerusalemu na kutomboya ukuta wote wa yerusalemu, ngaisa niango wa Efraimu mpaka mbawega ya niango, ulaso wake wai dhiraa mya nsese. ¹⁴Ngapatola dhaabu na mbanje yote yayaboneine mu nyumba ya yahwe, na ilebe ya thamani mu nyumba ya nkulungwa, pamope na mateka, nakeleboka samalia.¹⁵Kati mwayabile kwa makowe genge gagamusu Yoashi, gote gagapangite, ushujaa wake, na mwakombwania na Amazia nkulungwa wa Yuda, je, gandikilweli mwagapitile mwa ankulungwa na Isilaili. ¹⁶Bokapo Yehoashi ngagonya apendo bake nasikilwa kusamalia pamope na akulungwa ba isilaili, na Yeroboamu mwana wake ngaba nkulungwa pandu pake.¹⁷Amazia mwana wa Yoashi nkulungwa wa Yuda, atami myaka komi na tano baada ya Yehoashi mwana wa Yeheazi nkulungwa wa Isilaili. ¹⁸Kati mwaibile kwa makowe genge gagamusu Amazia, je, gamaaudikilwa li mukitabu sa gagapitile sa akulungwa ba Yuda? ¹⁹Bapangite njama kwa Amazia akwo yelusalemu,, ngabutukya lakishi abutukule lakishi lakini babatumite bandu kunkengama na kumulaga.²⁰Bankelebwe kwa falasi na asikilwee na apendo bake mu mji wa Saudi. ²¹Bandu bote ba Yuda ngabantola uzalia, apo aina myaka komi na nsese, ngabampanga nkulungwa petya munyumba ya tatebake uzaria. ²²Atikola Uzaria na kusenga Elathi na kwikeleboya kwa Yuda na bokapo uzaria ngagonja na akinatatebake.²³Mu mwaka wa komi na tano wa Amazia mwana wa Yoashi nkulungwa wa Yuda, Yeroboamu mwana wa Yehoashi mkulungwa wa isilaili atumbwi tawala kusamalia, atawalite myaka alubaini na jimo. ²⁴Apangite kiinanyata kuminyo ya yahwe, aleili sambi yake ya Yeeoboamu mwana wa Nebati, ywabapangite isilaili asi. ²⁵Aikelebwiye mipaka ya isilaili boka lebo Hamati mpaka mpaka kubaali ya Araba, kengama amuli ya likowe lya yahwe, Nnongo wa isilaili lyalongei petya ntumisi wake yona mwana wa Amitai yolo Nondoli, ywabokile Gathi Efeli.²⁶Kwa kwanja yahwe agabweni mateso ga isilaili, gagabile makale kwa kila yumo, boti kwa mmanda na mmanda li, wana wa Yehoashi. ²⁷Basi yahwe abaite awesali kuliboya lina lya isilaili pae ya lisoba, ushija wake, mwakombwile kwa luboko lwa Yeroboamu wana wa Yehoashi.²⁸Na kati mweyabile kwa makowe genge ga Yeroboamu, gote gagpangite, ushuja wake, mwakombwanie ngondo kwipata kae Damaski na Hamath yayabile ya Yuda, kwa ililaili je gana andikilwa li mukitabu sa gagapitile ga akulungwa na isilaili. ²⁹Yeroboamu ngagonja na akinababubake, pamope na nkulungwa wa isilaili, na Zakaria mwana wake nga ba nkulungwa pandu pake.

Chapter 15

¹Mu mwaka wa isilini na saba wa Yeroboamu nkulungwa wa isilaili, Azalia mwana wa Amazia nkulungwa wa Yuda atumbwi tawala. ²Azalia abile na myaka komi na sita patumbwi tawala, na atawalite kwa myaka amsini naibele kuyerusalemu. Mabake akemelwage Yekolia, na abokile yerusalemu. ³Apangite gananoga ga yahwe, kati tatebake Amazia mwapangite.⁴Lakini pandu pakunani pabomwanilwe li. Bandu bayende piya salaka na ukikiya ubani apopandu pa kunani. ⁵Yahwe ankombi nkulungwa kwa nyo basi abile na ukoma mpaka lisoba lya kiwo sake na atamage nyumba ya kisaka Yothamu, mwana wa nkulungwa, abile kunani ya bandu na kwaongoza bandu bote ba kilambo.⁶Manaitei kwa ikowe ngagonja na akinababu bake mu mji nkulungwa wa Yuda, Zakaria mwana wa Yeroboamu ngatawala kunani ya isilaili ku samalia kwa myei sita. ⁷Kwa nyo Amazia ngoganja na akinabau mu mji wa Daudi Yothamu, mwana wake, ngaba nkulungwa pandu pake.⁸Mu mwaka wa salasini na nane mwaka wa Amazia nkulungwa wa Yuda, Zakaria mwana wa Yeroboamu ngatawala kunani ya isilaili ku samalia kwa myei sita. ⁹Apangite ngananyata kuminyo ya yahwe, okati akinatatebake mwabapangite. Ailei li sambi ya Yehoboamu mwana wa Nebati, ywabapangite isilaili asi.¹⁰Shalumu mwana wa Yabeshi apangite njama kwa Zekaria ngasambulya ku Ibleamu, na kumjlaga. Bokapo ngapanga nkulungwa pandu pake. ¹¹Kati kwa ikowe yenge ya Zekaria, iandikilwe mukitabu sa akulungwa ba isilaili. ¹²Ale ngalyabile likowe lya yahwe lyaalongei na yehu, baya, "lubelekwo lwako lwatama mukitego sa isilaili mpaka lubelekwo lunansese. Ayo yapitile.¹³Shamunu wana wa Yabeshi atumbwi tawala mwaka wa salasini na sita wa mkulungwa Azaria wa Yuda, na tawala kwa mwei gumo tu akwo ku samalia. ¹⁴Menahemu mwana wa Gadi aobwike boka Tirza yenda samalia. Ngasambulya shalumu mwana wa Yabishe apo pa samalia. Ngumulaga nopanga nkulungwa pande pake.¹⁵Manaitei kwa makowe genje gagapangite shalumu na njama yaipangite gandikilwe mukitabu sa gagapitile sa akulungwa na isilaili. ¹⁶Apo menehemu ngasmbulya Tifsa na bote bababile palo, na mipaka yote tindia Tizra, kwa mwanja bayoei li mji. Kwa nyo ngausambulya, ngabapuwana alwawa bene ndumbo bote babakwembite apo pa kijiji.¹⁷Mu mwaka wa salasini na sita wa Ahazia nkulungwa wa Yuda menahemu mwana wa Gadi atumbwi tawala lite myoka komi na samalia. ¹⁸Apangite gananyata paminyo ga yahwe katika lama kwake kwoti, aileili sambi ya Yeroboamu mwanawa Nebati, ywabapangite isilaili panga sambi.¹⁹Bokapo pulu nkulungwa wa Ashulu ngaisa kubulwa, na menahemu ngampeya pulu talanta elupu jimo ya mbanje kwa nyo nsada pulu uluwe wesa kupanga utawala wa isilaili my nnema wake. ²⁰Manahemu abatosike mbanje yee kila mundu kuisilaili kwo baya kila mundu tajili alipe shekali hamsini ya mbanje kwake kumpeya nkulungwa wa Ashulu. Bokapo nkulungwa wa Ashulu ngabaya naatami li kae palo pa wolo unema.²¹Kati kwa ikowe yenga yaimusu menahemu, na gote gagapangite ganandikilwa li mukitabu sa gagapitile sa akulungwa ba isilaili? ²²Kwa nyo menahemu ngagonja pamope na akinababu bake, na pekali ya mwana wake ngaba nkulungwa pandu pake.²³Mwaka wa amsini wa Azaria nkulungwa wa Yuda, pekahia mwana wa menahemu ngatumbwa tawala kunani ya isilaili kusamaria: atawalile myaka ibele. ²⁴Apangite gananyata kuminyo ya yahwe. Aileili sambi ya Yeroboamu mwana wa Nebati yabapangite isilaili panga sambi.²⁵Pekalia abile na mpendo yumo akemelwaga peka mwana wa Romalia ayo apangite njama kwake. Pamope na bandu ba Gileadi peka ngamulaga pakahia pamope na Argobu na Arie ku samalia, ku ngome ya nyumba ya nkulungwa. Peka pamulige pakahia ngaba nkulungwa pandu pake. ²⁶Manaitei kwa makowe genge ga pekahia, goti gagapangite, gaandikilwe mukitabu sa gagapitile ga akulungwa ba isilaili.²⁷Mu mwaka wa amsini naibele wa nkulungwa Azaria wa Yuda peka mwana wa Ramalia atumbwi tawa kuisilaili akwo samalia atawalite myaka isilini. ²⁸Apangite gananyata kuminyo ya yahwe. Aileili sambi ya yero boamu mwana wa Nebati, ywanapangite isilaili panga sambi.²⁹Mumasoba ga peka nkulungwa wa isilaili, Tiglath pilaseli nkulungwa wa Ashulu aisa kwitola lyoni, Abel Beth Maaka, Yanoa, kadeshi, Hazori, Gileadi na nnema wote wa Nafrati abapotwi abo bandu mpaka Ashulu. ³⁰Kwa nyo Heshea mwana Ela apangite njama kwa peka mwana wa Romalia. Atikusambulya na kumulaga. Bokapo ngapanga nkulungwa punda pake, mu mwaka wa isilini wa Yothamu mwana wa Uzia. ³¹Manaitei kwa makowe genge ga peka na gote ga[angite gandikilwa mukitabu sa akulungwa ba isilaili.³²Mumwaka unaibile ea peka mwana wa Remalia nkulungwa wa isilaili, Yothamu mwana wa Azaria, nkulungwa Yuda atubwi tawala. ³³Abile na myaka patumbwi tawala, atawalite myaka komi na sita ku yerusalenu. Moa bake akemelwage Yerusha; abile imwele wa sadoki.³⁴Yothamu apangite kinanoga kwa yahwe. Akengine kwa mfano wa gote tate Azaria bake gabapangite. ³⁵Ila pandu pa kunani patolilwe li. Bandu bayendeli pia salaka na ukikiya ubani apo pandu pa kunanimu nyumba ya yahwe. ³⁶Maniatei kwa ikowe yenga yaimuusu na goti gapangite je ganaandikilwa li mukitabu sa akulungwa ba Yuda? ³⁷Yabile mu myaka yo, yahwe atumbwi kumtuma kwa Yuda Rezini nkulungwa wa shamu na peka mwana wa Remalia. ³⁸Yothamu agonjike pamope na akinatate bake na asikilwe na akina bau bake mu mji wa Daudi, babu bake. Kae Ahazi mwana wake ngapanga nkulungwa pandu pake.

Chapter 16

¹Mu mwaka wa komi na saba wa peka mwana wa Remalia, Ahazia mwana wa Yothamu nkulungwa wa Yuda, atumbwi tawala. Ahazi abile na umuli wwa myaka isilini patumbwi tawala. ²Na atawalite kwa myaka komi na sita kuyerusalemu. Apangite kinanoga kwa yahwe Nnongo wake, okati Daudi babubake.³Badala yake atyangite mundela ya akulungwa ba isilaili, muno ammei mwana wake pamwoto panga salaka yatinia. ⁴Kengama na machukizo ga mataifa, bababengite yahwe atikwabenganga aisilaili bapiite salaka na ubani pandu pa kunani kunani ya kitombe , na pae ya kkila nkongo mmege.⁵Bokapo Riseni, nkulungwa wa shamu na peka mwana wa Remalia nkulungwa wa isilaili, baisile mpaka yelusalemu kuuteka. Bantindiite Ahazi, lakini bawesite li kumshinda. ⁶Na kipindi so, Resini nkulungwa wa shamu ampokonywile Elathi ya shamu na kwapeleka bandu ba Yuda panja ya Elathhi. Nga Ashani ngabaisa kwa Elathi pabaatami mpaka leno.⁷Kwa nyo Ahazia ngatuma ajumbe yenda Tiglath puleseri nkulungwa wa Ashulu, kabaya, "Nenga na ntumisi wako na na mwana wako. Uoboke mwingo ukaniokoe na mmoko ga nkulungwa wa Ashami na boka mmoko ga nkulungwa wa isilaili, banda niteka". ⁸Kwa nyo Ahazi ngatola mbanje na dhaabu yayapatikine mnnyumba ya yahwe na balo bababeka azina munyumba ya nkulungwa na kuitu okati zawadi kwa nkulungwa wa Ashulu. ⁹Na nkulungwa wa Ashulu ngampekania, na nkulungwa wa Ashhulu ayei kunani dhidi ya Damaskani, ngabasinda na kwapotwa bansu bake kati atabilwe mpa kiri. Ngamulaga Resini kae yolo nkulungwa wa shamu.¹⁰Nkulungwa Ahazi ayei kudamaskasi kwembana na Tiglath pelese nkulungwa wa Ashuru. Ngaibona madhabau akwo Dameski. Ngampeleka uria kuhani alinge mfano wa yelo madhabahu kwa mipango yake na mocholo waicholilwe kinanoga wolo waupalikwage. ¹¹Kwa nyo uria yolo kuhani asengite kitala panga kati mipango yaipalage nkulungwa Ahazi yakelebwike nayo akwo Dameski aiyomwile hata balo nkulungwa ahazi anabuya li boka Damaski. ¹²Kae nkulungwa paisi boka Damaski aibweni yelo kitala; nkulungwa atekwiegelya na piya salaka kunani yake.¹³Apangite salaka yake yotinia na ya nafaka, na ya misikia myai ya ashilika bake kunani ya kitala. ¹⁴Kitala sa shaba sasabile nnonge ya yahwe-ngaileta boka nnonge ya ekalu, boka mikitala sake na nnonge ya ekalu lya yahwe na kuibeka upande wa kaskazini wa kila sake.¹⁵Kae nkulungwa Ahazi ngamwamulisa uria kuhani, kabaya, "kunani ya kitala mkolo walinie salaka ya tinia ya kindae na salaka yatinia ya kitamwinyo, pamope na salaka ya bandu bote ba nnema, na salaka ya mazao na ya kinywo. Wamisikie kunani ya ayo myai yote ya salaka ya tinia na myai yote ya tinia. Lakini selo kitala sa shaba saluapanga kwa ajili yango lenga ushauli" ¹⁶Uria kuhani apangite selo Ahazi mwa mwamulise.¹⁷Kae nkulungwa Ahazi aboite jopo na mabeseni itamyo yaipotoleka; kae atweti baali boka kunani ya ng'ombe wa shaba yayabile pae ya ayo na kwibeka mu sakafu ya maliwe. ¹⁸Aboite ndela kwa ajili ya jinjilya musabato yabaisengite muekalu, bote pamope na pandu pa jingilya nkullungwa mu ekalu lya yahwe, kwa mwanya nkulungwa wa Ashulu.¹⁹Manaitei kwa ikowe yenge yaimuusu Ahazi yaipangite, je, inaandikilwa li mukitabu sa gagapitile sa akulungwa ba Yuda? ²⁰Ahazi agonjike pamope na akinababu bake na sikilwa pamope na akinababu bake mu mji wa Daudi. Hezekia mwanwake pangite nkulungwa pandu pake.

Chapter 17

¹Mu mwaka wa komi na jomo wa Ahazi nkulungwa wa Yuda, utawala wa Hoshea mwana wa Elihi ngawatumbwilw. Atawalite musamalia kunani ya Isilaili kwa myaka minane. ²Apangite gananyata kuminyo ya Yahwe, ili apangite li kati akulungwa ba isilaili babannongolile. ³Shalmanesa nkulungwa wa Ashulu ngasambulya, na Hoshea ngapanga mmanda wake na kunetya kodi.⁴Kae nkulungwa wa Ashulu ngabone panga Hoshea apangage njama kwaajili yake, kwa mwanja Hoshea abatumite ajummbe kwa so nkulungwa wa misri; kae, ampei li kodi nkulungwa wa Ashulu kati mwapangate mwaka na mwaka. ⁵Bai nkulungwa wa Ashulu ngantaba na kummeka mukkitungo. Bokapo nkulungwa wa Ashulu ngaishambulya nnema woti, aisambuliw samalia na kwitindia kwa myaka itatu. ⁶Mu mwaka wa tisa wa Hoshea, nkulungwa wa Ashulu ngaitola samalia na kwatola aisilaili na kwapeleka Ashulu. Ababei ku Hala, ku Habori mto wa Gozani na mu njiwa Amedi.⁷Tekelwa kwa namuna yee kwapitile mwanja isilaili bapangite sambi kwa yahwe Nnongo wabe, ywabaletike boka misri boka pae ya luboko lwa farao nkulungwa wa misri. Bandu babile kabaabudu minnongo yenge. ⁸Na tyanga mu matendo ga amataifa bababengilwe na Nnongo atekwabenganga baboke nnonge ya bandu ba isilaili, bapangite kwa kwiyobeya.⁹Bandu ba isilaili bapangite kwa kwiyobeya makowe gamanyata kwa yahwe Nnongo wabe. Baisengite pandu pa kunani mu miji yabe mwote, boka nnara wa lendela mpaka miji yene liboma. ¹⁰Kae bayemike nguzo ya maliwe na Ashela kila kunanni ya kutombe pae ya kila nkongo nnenge.¹¹Akwo baukikiye ubanini kila pandu pa kunani mwote okati mataifa mwabapanga, bababebgabgite yawe nnonge yabe. Aisilaili bapangile makowe gananyata lenga kunyonge nyonge yahwe. ¹²Batumbwi abudu danamu, yababakia yawe, "kanamupange likowe ale".¹³Balo yahwe abushuhudia isilaili na Yuda kwa kila nnondoli na kila nnoli, baya "Mugalambuke boka ndela inu inanyala na kwikamwa amuli yango na ukumu yango, nopanga makini kengama shelia yote yanimwamulise akinatale binu, na nabapelekile kwa atumisi bango na alondoli"¹⁴Lakini babapekanile li, na apo ngabapangite akaidi okati akina tatebabe babakotwike kumwobelya yahwe Nnongo wabe. ¹⁵Baikania salya yake na lelo lilagano lyake lyalipangite pamope na akinanabubabe, na alyo lilagano bayekelyamie, babayelwe. Bakengine ikowe yabe yangalimaana na yuwembe kwa paya bafaika li. Bakengime mataifa babatindiite, Balo yahwe abaamulise kanabajingi kwabe.¹⁶Bailei amuli yote ya yahwe Nnongo wabe.. Batengenise sanamu ya sabu ya ndama abele na kuiabuudu. Batengenize lipepele lya Ashela, na kwiabudu ndondwa ya kunani na Bali. ¹⁷Bataikuli bana babe analume na alwawa mu mmwoto, bayei londwa napanga bwebe, baipemie bene panga galo gagabile ganyata kuminyo ya yalwe na kwioboya nyongo yake. ¹⁸Kwa nyo yahwe avili na nyongo na isilaili kwaboya paminyo gake. Aingile hata yumo ili likabila lya Yuda kisake.¹⁹Nembe bandu ba Yuda bakamwile li amuli ya yahwe Nnongo wabe, nambe bakengime makowe gogogo ga kipagani kati mwabapangite. ²⁰Kwa nyo yahwe abakani ibele kwo yoti ya isilaili, ngabatesa na kwayeya mmoko ga balo maadui na kwateka myara, mpaka palo pabataikwa paminyo gake.²¹Aboboite isilaili mu nsitali wa kikulungwa wa Daudi na bampangite Yeroboamu mwana wa Nebali nkulungwa. Yeroboamu abapelike kutalu boka kumkengama yahwe na kwapanga bapange sambi ngolo. ²²Baisilaili bapangite sambi yote ya Yeroamu na baikani li. ²³Bai yahwe ngababoya isilaili boka paminyo yake, kati mwabaite petya atumisi bake alondoli awesa panga. Kwa nyo isilaili atolilwe bokamu nnema wake yenda Ashulu, na ibile hala leno.²⁴Nkulungwa wa Ashulu abaletike bandu boka Babeli boka kutha, boka ava na boka Hamathi na alvaimu na kwa beka mu miji ya samalia na tamaamo mu mji wake. ²⁵Yapitile pabatumbwi tama kwo balei kumwabudu yahwe kwa nyo yahwe atumite imab na kwabulaga benge. ²⁶Bai ngabalongela na nkulungwa wa Ashulu, nobaya, "Balo mataifa baubaamie na kwabeka mu nji wono wa samalia batangiteli mwabapalikwa panga bokana na nnongo wa nnema gono. Kwa nyo ngabatumite maimba yenda kwabe na uloli, balo maimba bababulige bandu kwa mwanja batabgite li galo makowe gabapalikwea kugapanga bokana na nnongo wa nnema gono"²⁷Bokapo nkulungwa wa Ashulu ngapiya amuli, nobaya, "muntole yummo kati ya makuhani bamwapotwile boka kwo, na muneke akatama kwo, na muneke ayegane makowe gagapalikwa kwa nnongo wa nnema. ²⁸Kwa nyo boka makuhani babapotolikwe samalia ngaisa tama Babeli, ngabayegana mwaipalikwa kumwesimu yahwe.²⁹Bandu ba kila kabila baipanga milongo yabe bene, na kwibeka pandu pakunani kati mwabapanyite Asamalia kila kabila pabatama pa mji wabe. ³⁰Bandu ba babeli bapangite Benithi; bandu ba Sahoth batengenize Nergali; bandu ba Hamathi batengenise Ashima; ³¹Waavi batengenise Nibhazina na Tartaki. Nabembe Asefarvi babachinjite mwoto bana babe kwa Adrameleki na Anameleki balo milango ya Safervainu.³²Kae bamwesimule yawe, na kabangwa boka kwa makuhani ba pandu pa kunani, balo babatinie kwa mwanya bene mu hekalu lya pandu pa kunani. ³³Bamwabudu yawe na milongo yabe bene, lengana na tamaduni ya mataifa ya matata babatamage nabo, babapotolikwe mateka.³⁴Mpaka leno bakamulia tamaduni yabe Yakobo nsogo. Kae banyogopa li yahwe wala kangama salya yake, torati, au amuli ya yahwe yabapeile bandu ba Yakobo ywankemite isilaili. ³⁵Pamope na balo bapangite nabo lilagano na kwa amulisa, "Kanamwaesimu milongo yenge, wala kwilitya, wala kwiabudu, wala kwipikiya salaka.³⁶Lakini yahwe, ywababoite nnema wa misili kwa makakala makolo na luboko lwalunyoshilwe, ywembe ngamupalikwa kumwabudu, ywembe ngamupalikwa kunkilikilya na kunitya, ywembe ngamupalikwa mumpikia salaka. ³⁷Na salya na hukumu, na torati na amuli yaiandikwe yaipiite kwa mwanja mwenga, mwaikamwea milele. Kwa nyo kana mwieshimu milongo yenge. ³⁸Na lilagano lyanilipangite pamope na mwenga, mwaliliba lyali, wala kwiesimu milongo yenge.³⁹Lakini yawe nga Nnongo winu ngamwamwisimu. Aluakunnendela na makakala ga andumu binu" ⁴⁰Bayowali, kwa mwanja bayendelya kugapanga galo gabapangite nsogo. ⁴¹Kwa nyo mataifa bamwesimule yahwe na bayendeli na sanamu yabe yo songa, na bana babe papangite nyonyo na bana ba bana babe. Bayendeli kugapanga galo gaga pangilwe na akinababu babe.

Chapter 18

¹Yabile mu mwaka unaitatu wa Hoshua mwana wa Ela, nkulungwa wa Isilaili, Ezekia mwana wa Ahazi, nkulungwa wa Yuda atumbwi tawala. ²Abile na umuli wa myaka isilini na tano atumbwi tawala; atawalite mya isilini na tano kuyerusalemu. Lina lya mabake akemelwage abija; abile wa Zekaria. ³Apangite gamanoga kuminyo ya yahwe, kengama mtano wa goti gagandite gapangite Daudi, baba bake, gaapangite.⁴Apabomwaniye pandu pa kunani aibomwaniye nguzo ya maliwe, ngaikata kae nguzo ya Ashela. Aitekwania ipekete yolo ng'ambo ywampangite kwa kwanja masoba galo Aisilaili batiniyage ubani pae ayo njozo: ikemelwage, Nehushtani" ⁵Hezekia amwobelile yahwe, Nnonge wa isilaili, kwa nyo basi boka pa ywembe abile li ywenge kae katika akulungwa ba Yuda bote, hata balo babalongolile.⁶Alombine na yahwe. Aleili kumkengama, lakini aikengime amuli yake, yelo yawe ya mwanulise Musa. ⁷Kwa nyo yahwe abile na Hezekia, kila payei endefanikiwa. Amwasile nkulungwa wa Ashulu na antumikie li. mpaka Gaza. ⁸Ngabasambulya Afilisti mipaka yayatindia, boka nnala wa alendeli mpaka mji wene ngome.⁹Mu mwaka unansese wa nkulungwa Ezwkia, wawabile mwaka wa saba wa Hosea mwana wa Ela nkulungwa wa Isilaili shalmanesi nkulungwa wa Ashulu ambwike mpaka samaria na kwitindia. ¹⁰Paikite myaka itatu ngabautola, mu mwaka wa sita wa ezekia, wawabile mwaka wa tisa wa Hoshea nkulungwa wa isilaili; nyo samalia ngayatekilwe.¹¹Bai nkulungwa wa Ashulu ngabapotwa isilaeli yenda Ashulu na kwabeka mu Hela na mu Abori mu Gozani na mu mji wae wanedi. ¹²Apangite nyo kwa mwanja bakotwike kwiesimu lilobe lya yahwe Nnongo wabe, lakini lilagano lyake lyabayeketyania, gote galo Musa ntumisi wa yahwe gaamulise. Bakani kugapekania mateka.¹³Kae mu mwaka wa komi na nsese wa nkulungwa Ezekia; sanakerebu nkulungwa wa Ashulu ngaisambulya miji yoti yene maboma na kwapotwa mateka. ¹⁴Bai Hezekia nkulungwa wa Yuda atumite kikowe yenda kwa nkulungwa wa Ashulu, apo abile lakini no bayya, "Nikuusile unipotwe Hezekia lipa nkulungwa wa yuda lepa talanta miatatu ya mbanje na talanta salasini ya dhaabu. ¹⁵Kwa nyo Hezekia ngampeya mbanje yote yayapatikine mu nyumba ya yahwe na mu azina ya nyumba ya nkulungwa.¹⁶Nga Hezekia ngaikata yelo dhaabu boka mu milyango ya ekalu lya yahwe na boka kunani munjema, ampeile dhaabu nkulungwa wa Ashulu. ¹⁷Lakini nkulungwa wa Ashulu ngapaamasidha jeshi lyake likole ngabatuma Tartani na Rabsaridi na amuli jesi nkolo boka lakishi yenda kwa Hezwkia akwo yerusalemu mpaka mumabalabala na ika panjo ya yerusalemu. Ngabaegelya papipi na mfeleji wa bilika lya kunani, ku ndela ngolo ya ng'unda wa dobi na yema po. ¹⁸Pabamkemite nkulungwa Hezekia, Eliakimu mwana wa Hilkia ywabile kalongosi mu nyumba ya nkulungwa na shebna mwandishi na joa mwana wa Asafu, ywaandika bakanalibalya, ngabapita yenda yokwalaki.¹⁹Bai yolo amuli jeshi nkoolo ngabakia, bammakie Hezekia selo sabaite nkulungwa nkollo, nkulungwa wa Ashulu, atibaya: "Namani kitumbo sa ujasili wako? ²⁰Ulongela ikowe yangemaana, baya libile likowe na makakala mungongo. Nambeyambe umwobelya nyai? Nyai ywakupeya ujasili kuniasi nenga? ²¹Ulole uobelya tyangilya kwa fimbo ya naai awowa upondile wa misri lakini manaitei mundu autegemea, wapalakmmesa muluboko lwake na kumwotwa. Acho ngakibweni falao nkulungwa wa misri. Kwa ywoywote ywa mwobelya.²²Lakini mana unibakie, tumwobelya yahwe Nnongo witu; je, panga ywembe li ywapangite pandu pakunani na kitala Hezekia aitweyi, na kummakia Yuda na kwa Yelusalemu, lasima wenga uabu nnonge ya kitalase sa yerulamemu? ²³Bai kwa nyo, mbala kukupangya aadi inanoga boka kwa ngawana wanga nkulungwa wa Ashulu. Nakupeya farasi elfu mana uwesa pala kwaendesa.²⁴Bawesabuli kumpinga hata jemedali yumo ywa atumisi bababile asini? Mubei imani inu ku misili kwa mimutuka ya utilwa na farasi na babandesa falasi. ²⁵Je ni yabwi mwanja yenda kwo kunani bila yahwe kupakombwanikia hapa pandu na kupa alabia? yahwe anibakie nisambulie kilambo na kukialibia"²⁶Kae Elikana mwana wa Hilkia, na Shebnana Joa bammakie amuli jeshi nkulu, "Tukuloba ulongela na atumisi bake kwa lugha ya kiaramu kwa mwanja twandakwielewa. kunaulongela na twe lugha ya Yuda mu masikilo ga bandu bababile muking'ombe. ²⁷Lakini yolo amiri jeshi nkolo ngababakia, "Je ngwana wango anitumite kwa ngwana wako kwatola longela aga makowe? Je anitumite li kwa aba bandu babatami mukingombe babapala lya solo yabe na ngwa makosa gabe bene?²⁸Boka yolo amuli jeshi nkolo ngayema na kombwa ndoti kwa lugha ya kuyahudi, kibaya, "Mupekani kikowe sa nkulungwa nkolo nkulungwa wa Ashulu. ²⁹Nkulungwa abaya, 'kana muneke Hezekia ankongange, akombwa li kumwokowanga boka mumakakala gango. ³⁰Kanamuneke Hezekia kumpanga mwobeli kwa yahwe, kabaya, "yahwe aluatukombwa na ago mji ubekelwa li mumoko ga nkulungwa wa Ashulu.³¹Mpekani Hezekia nyo ngabaya nkulungwa wa Ashulu. mupange amani pamope na nne na mwise kwango. Na bokapo kila mundu alualya boka muuzabibu wake mwene na koba mumtini wake mwene, na nywa mase boka mubilika yakwe mwene. ³²Mwapanga nyo mpaka panaaisakuntola yenda ku nnema kati kunnema winu, nema wa mea na divai, nnema wa mikate ma migunda ya mizabibu, nnema wa mkongo ya mizeituni na busi, lenga mwese tama na sio wa; kanamwampekani Hezekia paluakunshaeidhi, nobaya "yahwe atuokoa"³³Je kwina milongo yoyote ya bandu yayaokoa boka kunnema wa Ashulu na nkulungwa wake? ³⁴Je, ikwako milongo ya Hamati na Harpadi? ikwako milongo ya sevarvaimu, Hena, na lva? Je yaokowite samalia na luboko lwango. ³⁵Katika milongo yoti ya milema, je kwina nnongo ywawesike kuoko nnema wake boka munikakala lyango lwango, lwesekanabuli yawe kwiokoa yerusalemu boka muuwezo wango?³⁶Lakini bandu baigile likiliki ntopo ywayangwile, kwwa mwanja nkulungwa abaamulise kanamunyangwe" ³⁷Kae Eliakimu mwana wa Hilkia ywabile ya nyumba ya nkulungwa, shebua yolo mwandishi, na Joa mwana wa Asafu, ywa tunjage kumbukumbu, aisi ka Hezekia kono ngabo yake ipapwaniilwe, na kumpeya makowe gote ga yolo amuli jeshi nkolo.

Chapter 19

¹Yabile nkulungwa Hezekia payawine abali yabe, ngapapwana ngobo yake, ngwawala ngobo ya mabunia, noyenda kunyumba ya yahwe. ²Ngamtuma Elkana, ywabile nyemelekei wa nyumba ya nkulungwa nayolo shebna mwandaki, na apendo ba makuhani na boti babile bawekilile ngobo ya mabunia, yenda kwa Isaya mwana wa Amozi, yolo nabii.³Ngabammakia, "Hezekia kababaya lisoba lee lisoba lya mateso, shutuma, no fedheheka, kwa mwanja masoba gaikite ga bama belekwa lakini ntopo likala lyakwapapa. ⁴Iwesa panga yahwe Nnongo wako awesa yowe makowe goti ga yolo amuli jeshi nkolo, ywatumilwe na nkulungwa wake wa Ashulu ngwana wake abishie Nnongo ywalama, na ywembe aluakugakeme makowe galo goti Nnongo wako gagayoeine. Kwa nyoukakatuye maombi gako kunani kwa balo babaigile apao"⁵Apo atumwa ba Hezekia ngabaisa kwa Isaya, ⁶Na Isaya ngababakia, "Mukammakia ngwana winu, yahwe abaya nyongo, "kamaugayogope makowe gangayowine, pamope na atumwa ba nkulungwa wa Ashulu batinitukana. ⁷Lola mbala bake loo nkati yake, na aluayoa taalifa naboka keleboka kunnema wake mwene. Naluakumpanga atombo lwa lipanga mu nnnema wake mwene"⁸Bokapo ayovo amuli jeshi nkolo ngabuya na ayei ya kwemba nkulungwa wa Ashulu kakombwana na libna kwa mwanja ayowine nkulungwa ayei boka lakishi. ⁹Kae senakeribu ayowine panga Tirhaka nkulungwa wakushi na Misili abaamasishe kombwana na ywembe,kwa nyo ngatuma kae ajumbe kae kwa Hezekia pamope na ujumbe.¹⁰Mummakia Hezekia nkulungwa wa Yuda, kana akukonge Nnongo wako yomwobelya, baya, yelusalemu ibekelwa li luboko lwa nkulungwa wa Ashulu" ¹¹Wamwene uyowine, panga, Ankulungwa ba Ashulu bayomwile milema yoti kwa kwialabiya kabisa kwa nyo wenga waluapona?¹²Je balo milango ba mataifa baoko wite milema babayomine na akinatate bango batikwialibiya; Gozeni Harani Resefu na bandu nba Edeni mu Terasari? ¹³Je aikwako nkulungwa wa Hamathi, nkulungwa wa Alpadi na nkulungwa wa miji ya Sefalvaimu wa Hena na Iva?"¹⁴Hezekia ngapokya yelo balua boko kwa balo ajumbe na kwisoma, Ngaoboka kunyumba ya yahwe na kwiumukwa nnonge yake. ¹⁵Boka Hezakia ngaloba kwa Nnongo wake nobaya, "yahwe Nnongo wa majeshi, Nongo wa isilaili, wautama kunani ya makelubi na kunani ya milema na boti babatawala mwilambo. Wauumbite kunani na pae.¹⁶Upekani kwa masikilo gako yahwe uyowe. Umukwe minyo gako, yahwe utole, na upekani makowe ga senakaribu gagatumite kumdhiaki Nnongo ywabile nkoto. ¹⁷Kweli, yahwe, akulungwa ba Ashulu bagaalabiye milema na ilambo yabe. ¹⁸Baibei milongo yabe mu mwotto, kwa mwanja babile kinnongo li ila yabile lyengo lya moko ga bandu, yabile mikongo na maliwe. Na nyo baashulu ngabalabiye.¹⁹Tumbwele nambeyambeno, wenga wa Nnonga witu, utulopwe, nandakuloba, boka mu makaka gake, lenga atawala bote ba milema yoti ya lunia matenge panga wenga, yahwe nga wanongo.²⁰Kae Isaya mwan wa Amozi ngatuma ujumbe kwa Hezekia nobaya, "yahwe Nnongo wa isilaili abaya, kwa mwanja ulobite kwango kwa abili ya aywo sena keribu nkulungwa wa Ashulu, niku yowine, ²¹Ale nga lyalilongei yahwe kuusu ywembe; "Bikila biti sayuni atikueka na kukusalau. Na biti yelusalemu atikisite ntwe wake kwa mwanja nenga. ²²Nyai ywauntumbwile kitumbu na kumtukama? kwa nyai kwautondobie minjo gako na tondobeya lilobe lyako kwa kwipuna? kwa mpeletau wa isilaili!²³Petya ajumbe bako banssalawile Bwan, nobaya pamope na uyolo wa falasi na mimutuka yango nibei tayali kunani ya itombe kundombelele, na kae kundombelele ya kiitombe sa lebanoni niluakwipengwa mielezi milaso nosawa mikongo ya mivinje kwo. Naluajingya amo mwabatama bandu na ata kwakubile kutalu, na mwitu wake waupapamuno. ²⁴Niambite ndose no nywa mase gambone. Niyomiye mase goti ga misili pae ya itatu yango.²⁵Je unayoali mwanalagile boka samani, na kugapanga boka masoba ga samani? Tumbwelelo lyanipala kulileta liluapeta. Ubile pano pongoya mji yaikotokajingilika kwa yelo yaibile mu lundo lya au amisilwa. ²⁶Matamo gabe galikakala lisini, itekwaniyilwe na oni, bapanyite mimea mung'unda, makapi ga kijani, makipa kunani paligolo au mung'unda lyalisonjilwa wenga yoma.²⁷Lakini ne ndangiletama kwako pae, noboko nojingya kwako kwango nenga. ²⁸Kwa mwanja kibuli sako kiikite mmasikilo gango, naluabeka kulabu yango mumbulo yako, na hatamu yango mu nkono wake nalua kukelebaya nsogo kkwa ndela yeyelo yelo yawaisile"²⁹Aye ngayapanga alama kwako; mwaka gano mwalya ibele yaibalika mwitu, na kwa mwaka unaibele yelo yaikola kwo. Na kwa mwaka unaitatu lazima mupande na una, mupande migunda ya mizabibu na lya matunda gake. ³⁰Nyumba ya Yuda yayaigala yaipuka ndandai kae na pambika matunda. ³¹Kwa mwanja babaigile babokya yelusalemu, Boka kitombe sayuni, wanokokite waisa. Bwigu wa yahwe Nnongo wa majeshi walupanga nyo.³²Kwa nyo yahwe abaya nyonyo kuusu nkulungwa wa Ashulu "Aisali mu mji gono wala kombwa lusage pano. Wala aisali nnonge yake nga ngao kata senga liboma lyake. ³³Ndela yeyeloyelo yaisilile ngayaluabokya; ajingya limunji go-nyo ngabaya yahwe" ³⁴Maana maulendela ago mji na kuokoa, kwa ajili yango na mwene na kwa ajili ya Dauudi ntumwa wango"³⁵Yabile kilo so malaika wa yahwe ngaboka yovamia kambi ya Ashulu ngababulaga asiikali 185,000. Kae bandu bayumwike kindae bulabula, maita ga bandu babawile gagonjike kila pandu. ³⁶Kwa nyo senakeribu nkulungwa wa Ashulu ngabioka isilaili noyenda kasake na Yotame Ninawi. ³⁷Baadae pabile kuabudu munyumba ya nnongo wake Nisroki, bana bake Adramaleke na Shereza ngabamulaga kwa mapanga. Bokapo ngababutukwa kukilambo sa Ararati. Kae Esarhodana mwana wake ngaba nkulungwa pandu pake.

Chapter 20

¹Katika masoba go Hezekia atiminya okati alua wa kwa nyo Isaya mwana wa Amozi ngaisa na kumuakia, "yahwe abaya nyonyo ubeke nyumba yako kunanoga, kwa mwanja ulua waa, na uponali. ²Bokapo Hezekia ngagalambukya kuminyo yake lingombe na kunnoba yahwe, nobaya ³"Nandakuloba, yahwe, ukomboki mwanibile na mwaminifu tyanga nnonge yako kwa mwoyo wango wote, na mwanipangite gananoga kuminyo yako" Kae Hazekia ngalela kwa lilobe.⁴Wakati Isaya anayomwali boko malo mu mji wa pakati likowe lya yahwe ngalimwisilya nobaya. ⁵"Ukeleboke na ukammakie Hezekia, kalongosi wa bandu bango, 'Nyonga yahwe Nnongo wa Daudi babu bako mwabaya nigayoeine maombi gako, na nigabweni moli gako. Mbalakuponea mu masoba gatatu, na waluaoboka kunyumba ya yahwe.⁶Mbalakuyongea myaka komi na tano yo lama kwako, na mbala kulendela mji kwa mwanja wenga na kwa mwanja ntumisi wangu. ⁷Kwa nyo Isaya ngabaya, "mutole nkati wa tini" Bapangite nyo notola ulo nkate no beka palipute lyake, ngapona.⁸Hezekia ngammakia Isaya, "je, kwaluaba na ishala hgani yapanga yahwe apalaniponea, na panga lisobe linaitatu naoboka mpaka ku hekalu lya yahwe? ⁹Isaya nganyangwa, "Ayee yapanga ishala kwako boka kwa yahwe, yahe aluapanga kilebe sakibaite. Je, kivili kiwesa yenda hatua saba nnonge , usoyo?¹⁰Hezekia ngayangwa, "kilebe kiyoyou kwa kivili yenda nnonge hatua komi; lili aso kivili kikeleboke nsogo hatua komi" ¹¹Kwa nyo Isaya nganelya yahwe, nembe ngakikeleboya nsogo hatua komi, boka palo payalokite mungazi ya Ahazi.¹²Kwa kipindo so Merodaki Baladani nkulungwa wa Babeli atumite barua na zawaddi kwa Hezekia kwa mwanja ayowine Hezekia andeminya. ¹³Hezekia apekanile ayo barua, kae ngabalaya ajumbe sehemu yake yoti na yolo ya thamani, mbenja dhaabu na maukote na nyumba yena silaa yake, na yoti yabaikwembite amo munyumba yake. Kwabileli na kilebe amo munyumba yake sangekwalaya na katika ukulungwa wake wote, ntopo sakotwike kwalaya.¹⁴Bokapo Isaya ngaisa kwa Hezekia na kunokia, "Aba bandu bakubakiage namani? na babokya kwako? Hezekia ngabaya "Baisile boka kunnema wa kutalu Babeli. ¹⁵Isaya nganokia, "Babweni namani amo munyumba yako?" Hezekia ngayangwa, "Babweni kila kilebe munyumba yango. Ntopo kibele katika nyumba yango sanikotwike kwalaya.¹⁶Bai Isaya ngammakia Hezekia, "Upakani likowe lya yahwe. ¹⁷Ulole masoba gandaisa payapanga kila kilebe munyumba yako ya kikulungwa, ilebe yabaiangalie akinabubako mpaka ika leno, yapotolelwa yenda Babali. Ntopo sasaigala abaya yahwe. ¹⁸Bona bababelekwile na wenga balo baubapapite wenga balua tolelwa no yenda kutalu, na baluabaa awa mbende munyumba ya nikulungwa kwa nkulungwa wa Babeli"'¹⁹Hezekia ngammakia Isaya, "Likowe lya yahwe yaulilonge linou" kwa kwanja atiwasa, Je, lili yabali amani mu masoba gango?" ²⁰Manaitei kwa makowe genge gagamusa libwawa lya mase na mifeleji, noleta mase mu mji gaandikilweli mukitabu sa ga gapitile sa akulungwa ba Yuda? ²¹Hezekia ngagomja na akinababu bake, na manase mwana wake ngapanga nkulungwa pandu pake.

Chapter 21

¹Manase abile na umuli wa myaka komi naibele patumbwile tawala; atawalite myaka amusini na tano ku yerusalemu maoboke akemelwange Hefziba. ²Apangite ngamanyata kuminyo ya yahwe, kati machukizo ga mataifa gagabengite panja kwa isilaili. ³Kwa kwanja apasengite kaw pandu pakunani palo tate bake Hezekia atikupabomwana, na asengite kitala kwa Baali, apangite Ashela, kati Ahabu nkulungwa wa Isilaili mwapangite, akilikitile ndondwa yoti kunani kwiabudu yembe.⁴Manase asengite kitala sa kipangani mu nyumba ya yahwe, japo yahwe aamulise, "lina lyango lyaluabaa yelusalemu milele" ⁵Asengite itala kwa ndondwa yote ya kunani, mubewa yoti ibele ya nyumba ya yahwe. ⁶Ammei mwana wake nnalume mumwoto; alingite bao na ushilikina wa kwishugulisha pamope na balo bene masetani go londwa na balo babe. Apangite gananyata gambone no yongea nyongo ya yahwe.⁷Sanamu ya songa ya Ashela yaipangite, aibei munyumba ya yahwe. Nyumba aye nga yelo yahwe yammakie Daudi na Selemani mwana wake; abaite "nyumba ayeee mu yelusalemu yanisawile boka mummababila gote ga Isilaili kwa nabibeka lina lyanngo milele. ⁸Napangali magolo ga isilaili sindwa kae panja ya nnema wanabapeile akinababu babe, manaitei: balu abaa kinnanioga eshumu galu goti ganaamalise, no kengama salya yoti ya ntumisi wango Musa yabaamulise. ⁹Lakini bandu bayowine na manase abaongozite bandu panga gananyata sinda galo bandu ba mataifa bababengite yahwe mwanje ya Isilaili.¹⁰Bai yahwe ngalongela na atumisi bake alondoli, nobaya, ¹¹Kwa mwanja manase nkulungwa wa Yuda apangite ga machukizo na panga gananyata muno kuliko gote gabapangite Aamori balo bababile nonge yake baye ketile na kae abapangite Yuda asi kwa sanamu yake, ¹²Kwa nyo yahwe, Nnongo wa Isilaili, abaya nyonyo; Lola nibile karibu no leta gananyata ku yerusalemu na Yuda ambalo kila munda ywa yowe lyo, masikilo gala galua ng'ondoka.¹³Nalualaya ya kunani ya yelusalemu kilengo sasatumike samalia; na kuutomboya nsitali wawatumike kunyumba ya Ahabu. Naluakwifuta yerusalemu inanoga, okati futa kyani, kwifuta na kwiwekelya kunani pae. ¹⁴Naluakwataikwa masalia ga ulisi wango na kwabeka moko ga andumu babe. Baluapanga nyala na mateka kwa adumu babe bote. ¹⁵Kwa mwanja bapangite pa minyo gango, na kwisosea nyongo, boka akinababu babe pababoi misili mpaka leno?¹⁶Kae Manase apengine myai yambone ya bandu bange batia mpakapaitweliye yelusalemu boka upande gono yenda wenge wa kiwo. Aye yaiyongeya kwa smbi yaipangile Yuda asi, papangite gananyata kwa yahwe. ¹⁷Manaitei kwa makowe genge ga manase gote gapangite, na sambi yaipangite, je ganandikilwa li mikitabu sa gagapiitile ga Akulungwa ba Yuda. ¹⁸Manase agonjike pamope na akinababu bake, na asikilwe mu bustani ya nyumba yake, mubustani ya Uza. Na Amoni mwana wake ngaba nkulungwa pandu pake.¹⁹Amoni abile na myaka komi naibbele patumbwile tawala; atawalite myaka ibele kuyerusalemu mabake akemelwaga Meshlemethi; abile biti wa Haruzi wa Yotba. ²⁰Apangite gananyata kuminyo ya yahwe, okati Manase tatebake mwapangite.²¹Amoni akengine ndela yote ya tatebake ya tyangile no abudu sanamu na kwikilikitya. ²²Aitengite na yahwe Nnongo wa tatebake, na atyangite limu ndela ya yahwe. ²³Alumishi ba Amoni bapangite njama na kumulaga nkulungwa kunyumba yake mwene.²⁴Lakini bandu ba kilambo selo batikwabulaga bandu bote babapangite nyama ya kumulaga Amoni nkulungwa, na bampangite Yosia mwana wake nkulungwa pangu pake. ²⁵Kati mwabile kwa makowe genge gagamnusu Amoni galo gagapangite, je, ganaandikilwa li mukitabu sa akulungwa ba Yuda? ²⁶Bandu ngabansika mulisiko lyake mubustani ya Uza, na Yosia mwana wake ngaba nkulungwa pandu pake.

Chapter 22

¹Yosia abile na myaka minane patumbwile tawala. atawalite kwa myaka salasini na jimo akwo yelusalemu. Mubake akemelwaga Yadida. (Abile mwela wa Adaye wa Bozkethi). ²Apangite kinanoga nnonge ya yahwe, atyangite muundela ya Daudi babu bake, na agalambukile li lwamolyo au lwankeya.³Yabile mu mwaka wa komi nanane nkulungwa Yosia, antumite shafanii mwana wa Azalia mwana wa meshulamu, mwandiki kunyumba ya yawe nobaya. ⁴Uoboke mwingo wa Hilkia yolo kuhani nkolo ukamakie abalange mbanje yayaletilwe munyumba ya yahwe, yelo alendeliba hekalu baikusinge boka kwabandu. ⁵Wibagane mumoka ga apangakasi babayemeleka munymba ya yahwe, na waleke bapei babapanga kasi munyumba ya yahwe, lenga batengenese palo papa alibike.⁶Bapeyelwe mbanje maselemala, waashi, na asengi na kae pema mbao na kata maliwa lenga karabali nyumba ya yahwe. ⁷Lakini yelo mbanje yapalikwe li balangilwa pabapeyelwage, kwa mwanja baipangite lelo lyengo kwa uaminifu.⁸Hilkia kuhani nkolo, ngammakia shafani yolo mwandiki, "Nikipatike kitabu sa salya mu nyumba ya yahwe," Bai ngampeya shafani selo kitabu na kukisoma. ⁹Shafani ngayenda natola selo kitabu mwa nkulungwa na kae kumtangia kabaya, "Atumisi bako batumile yelo mbanje yayapatikene na ibaganilwe mmoko ga agangakasi babayemeleka ayo nyumba ya yahwe. ¹⁰Kae yolo shafani mwandiki ngammakia nkulungwa, " Hilkia yolo kuhani nkolo anipeile kitabu kae Shafani akisomite nnonge ya nkulungwa.¹¹Yabile nkulungwa payowine makowe ga salya apapppwanie ngobo yake. ¹²Bokapo nkulungwa amwamulise Hilkia kuhani, Haikamu mwana wa shafani, Akbori mwana wa mikaya shafani mwandiki na Asaya, ntumisi wake mwene nobaya, ¹³Uyende ukalongele na yahwe kwa ajili yango, na kwa mwanja Yuda, na kwa bandu bote, kwa mwanja aga makowee ga mukitabu sakipatikine. Kwa nyonyo ngolo ya yahwe yatu kasilikile twe, kwa mwanja akinababu bitu bagapekanileli li makowe ga mukitabu ase, kwa nyo baesimwile li.¹⁴Bai Hilkia yolo kuhani, Ahikamu, Akbori, shafani na Asaya ngabayenda kwa Hulda nnondoli nnwawa, nyumbowe salumu mwana wa Tikva mwana wa Harhasi ywa lendela kabati lya ngobo. (Atamage yelusalemu nta unaibele) Na ngabalongela ywantumite kwango. ¹⁵Ngababakia, "Nyo ngabaya yahwe, Nnongo wa Isilaili, mwabaya: Mukammakie aywo mundu ywantumite kwango. ¹⁶Nyo yahwe ngabaya: "Ulote, mbalaleta janga pano pandu na kwa aba babatama ppano, lengana na selo kitabu sakisomite nkulungwa wa Yuda galo goti gagaandikilwa mmolo.¹⁷Kwa mwanja banilei nenga, na youkikiya ubani milongo yenge, kwanjo basi bawesa kuniyongea nyongo panope na makowe goti gabanipanga kwa nyo nyonyo yango yabile iyake pano pandu na yaimika li" ¹⁸Lakini kwa nkulungwa wa yahwe, ywantumite lokia mapenzi ga yahwe nyo ngamuyenda kummakia: Yahwe Nnongo wa Isilaili abaya nyonyo: kuhusu galo makowe gaugayowine. ¹⁹Kwa mwanja mwoyo wako wabile mlaini, na winyenyekie wamwene kwa yahwe, panibaite usu pano pandu na bene nanatama pano, bawesa ba na laana, a kwa mwanja yango. Na ne nikuyowine, nyo yawe ngabaya.²⁰Lolla naluakukusanja na akinababu bako, na we wabekelwa mulisiko lyako kwa amani. Minyo gako ga gabona li maata gote ganagaleta pano pandu"" Kwanyo balo bandu nyabapotwa awo ujumbe na kuuleta kwa nkulungwa.

Chapter 23

¹Kwa nyo nkulungwa ngaabatuma ajumbe babautindi yage apendo bote ba Yuda na yerusalemu. ²Kae nkulungwa ngaoboka mpaka munyumba ya yahwe pamope na bandu bote baa Yuda na pamope na yerusalemu, na makuhani, na alondoli na bandu bote, bokya nsini mpa mpendo Bokapo ngakisoma kitabo sote sa makowe ga malagano sabaki kobille mu hekalu, mu nyumba ya yahwe.³Nkulungwa ayemi papipi ma lipepele napanga lilagano kwa yahwe, tyanga nakwe, na kombokya galagile kunani yake, na salya yake, kwa nwoyo wake woti na kwa roho yake yoti. Panga makowe gote gagaandikilwe amo mukitabu ni kweli. Kwa nyo bandu bote bayekketyanie tyanga mu lilagamo.⁴Nkulungwa nga amulisa Hilkia yolo kuhani nkulo, makuhani pae yake, na babalendela niango wa hekalu bapie mu hekalu ilebe yote yayatengesenilwe kwa nnongo baali na Ashela, na kwa mwanja ndondwa yoti ya kunani. Ngaisonja mwoto yote akwo kulibende lya kidroni, na potwa maligu gake yenda Betheli. ⁵Bababoite makuhani bote ba milango ya Yuda babasaulilwe lenga kwa abudu akulungwa ba yuda lenga ukikiya ubani: Pandu pa kunani akwo Yuda na yelusalemu na pandu paitombokya kwa balo babatinia ubani kwa baali kwa lisoba , na kwa mwei, kwa sayari na kwa ndondwa yote ya kunani.⁶Aiboile Ashela boka mu hekalu lya yahwe, panja ya yerusalemu na hata kulibende lya Kudroni na kwisonjapo. Aikombile mu myangi na kwitaikulya mumasiko ga bandu bange sifa. ⁷Ngaipyaya yumba ya makahaba bababile muhekalu lya yahwe, akwo alwawa ngabasonage ngobo kwa ajili ya Ashela.⁸Yosia ngabaleta makuhani bote bababile panja ya miji ya Yuda na isa kupanajisi pandu pa kunani palo makuhani ba baali batiniyage ubani, Boka Geba mpaka Belsheba.Apabomwaniye pandu pa kunani kwenda liyyango lyongilya yenda ku niango wa Yoshua (Liwali wa mji) upaande wa lwankea wa lilyango lya mji. ⁹Japo makuhani ba pandu pa kunani balusiweli panga uduma pa kitalasa yahwe kuyerusalemu, babile mikate yangebeka amila kwa alongobabe.¹⁰Yosia ngainajisi Tofethi, yaibile kulibende lya Hainoamu, lenga mundu ywoywite kanaamweke mwana wake unalume au nnwawa pamwoto panga salaka kwa moleji. ¹¹Ngabatola falasi balo akulungwa ba Yuda batikwapiya kwa ajili ya lisobe. Babile pa lilyango lyojingilya ku hekalu lya yahwe, papipi na sumba sa Nathani Melenyemelekei nkolo wa nyumba ya nkulungwa. Yosia agasonjike mwoto yelo mimutuka ya utilwa na falasi ya lisoba.¹²Yosia nkulungwa ngaalabia kitala sasabile mudari ya kunani kusumbu sa Ahazia, sabakipangite akulungwa ba Yuda, na kitala sa kitengenise Manase kubehewa ibele ya nyumba ya yahwe. Yosia aitekwanie ipande ipande na kwitakulya kulibende lya Kidroni. ¹³Nkulungwa apangamise pandu pa kunani upande wojingya lisoba wa yerusalemu, kubende kitombe so ualibifu palo papasengite nkulungwa wa Isilaili kwa mwanja Astolethi, chukizo lya Amobi; sanamu ya karaha Asidoni; kwa kemoshi, sanamu za karaha ya Amoni. ¹⁴Atekwanie mapepele ga maliwa na kuipanga ipande ipande na kwitomboya pae nguzo ya Ashera na kupalweleya palo pandu kwa yupa ya bandu.¹⁵Yosia atikupatinie mpamo palopandu pasengite kitala nkulungwa Yeroboamu (ywabapangite Isirael asi) Kae atinia mwoto selo kitala na kupakombwa kobwa mpaka apapangite myangi. Nakaw aisonjike mwoto ngozo ya Ashera. ¹⁶Yosia palingite palo pandu, ngatanga kummbe galo masiko gabile kunani ya kutombe. Ngabatuma bandu yenda yokwiembwana na kwitola yokwisonja mukitala, na kwinajisi. Aye yapitile kwa mwanja mundu wa Nnongo alongwilongela, yolo mundu alongei aga makowe kabla.¹⁷Kae ngabaya, "ulo akombokelwa nyai wolo waniubona?" mundu wa wolo mji ngammakiya, "lelo lisiko lya mundu wa Nnongo boka Yuda ywaisilelongela aga makowe gagapangilwe kukitala kalo Betheli. ¹⁸Kwa nyo Yosia ngabaya, "Munneka mundu kakaamiye yupa yake" kwanyo yupa yake kwileka, pamope na yupa ya nnondo ywaboi samalia.¹⁹Kae Yosia aamie mujumba gote ga pandu pa kunani yayabi akwo kumji wa samalia, yolo akulungwa ba Isilaili bati kwaitengeneza na yelo yayammusile yahwe kwa nyongo. Abapanjile selo sasapangilwa Betheli. ²⁰Atikwasinja makuhani boti ba pandu pa kunani pa kitala na atisonja yupa ya bandu kunani yabe. Bokapo ngabuya yelusalemu.²¹Bokapo nkulungwa ngabaamulu bandu bote, nobaya, "Mwiloleke ya pasaka ya Nnongo winu, kati mwaiandikilwe mukitabu salilagano. ²²Ayo pasaka yainawahi li pangilwa boka pababile aamuzi babaiongosite Isilaili, wala maoba gogogle ga akulungwa isilaili au Yuda. ²³Lakini mu mwaka wa komi na nane wa nkulungwa Yosia pasaka ya yahwe yapangilwe yelusalemu.²⁴Yosia kae ababengite babalongelage na babawile (bekelya kwa nnongo wapae na nnonge wa kunani) au na roho. Kae ababengite milango ya sanamu, na ilebe yote yayabile chukizo yaibonekanage mu kilambo sa Yuda ma muyerusalemu, kwa kungathibitisha galo makowe gote ga salya galo gagaandikilwa mukitabu sa Hilkia yulo kuhani, sela sasa kwembilwe munyumba ya yahwe. ²⁵Bokapo nsogo kwabile li na nkulungwa ywenge ywanengani yahwe kwa mwoyo wake woti, roho yake yoti, na kwa makakala gake gote, Ywawesite kengama salya yote ya Musa. Abileli kae nkulungwa kati yosia boka pa ywembe.²⁶Lakini, yahwe agalambwike li boka munyongo yake; yayabile kwa Yuda kwa bababudu sanamu, apagani bote pamope balo Manase bankasilikile. ²⁷Kwa nyo yahwe, ngabaya "Kae mbalakwiboya Yuda kuminyo yango,kokati mwaniboite isilaili, na nalukutaikulya kutalu awu mji wanisawile, yelusalemu, na yelo nyumba yanaibaite, 'lina lyango lyaluaba amo'.²⁸Manaitei kwa makowe genge gagamuusu Yosia, kila kilebe sakipangite, je iandikilwe li mukitabu sa gagapitile sa akulungwa ba Yuda? ²⁹Mumasoba gake, Farao Neko, nkulungwa wa misri, ayei yo kombwana na nkulungwa wa Ashulu akwo mto Frati. Nkulungwa Yosia yei yo kwembana nakwe neco akwakumakobwano, na neco ngammulaga akwo Megido. ³⁰Atumisi ba Yosia ngabampotwa mu mutuka wa falasi tayali awile boka kwa Megido, kuneta yelusalemu na kumsika mulisiko lyake mwene. Bokapo bandu ba nnema ngabantola Yehoahazi mwana wa Yosia na kunyeya kumpanga nkulungwa pandu patatebake.³¹Yehoahazi abile na myaka isilini na itatu patumbwile tawala na atawalite mwei itata ku yerusalemu. Mao bake akemelwage Hamutali; abile biti wa yeremia na Libana. ³²Yehoahazi apangite kinayata kuminyo ya yahwe, okati wa wabapangite akinabudu bake. ³³Farao Neco antabite mugeleza akwo ribla ku kilambo sa Hamathi, kwa nyo awesite li tawala akwo yelusalemu. Bai neco ngapaitosa Yuda talanta mya jimo ya mbanje na talanta jimo ya dhaabu.³⁴Farao Neco ampangite Eliakimu mwana wa Yosia nkulungwa pandu pa Yosia tatebake, na kuligalambwa lina lya na kunkema Yehoyakimu. Lakini ampotwi nkulungwa Yehoahazi yenda nakwe misri, na Yehoahazi awelile kwo. ³⁵Yehoyakimu ngalepa ela na dhaabu kwa Farao. Lenga akwembane na amuli ya Farao, Yehoyakimu ngaitosa nnema no lasimisa kila mundu wa selo kilambo alipe mbanje na dhaabu bokana na kipato sabe.³⁶Yehoyakimu abile na myaka isilini na sita patumbwile tawala na atawalite myaka komi na moja akwo kuyerusalemu. Mao bake akemelwage Zabida: Abile biti wa Pedaia wa Rama. ³⁷Yehoyakimu apangite galo ganyata kuminyo ya yahwe, okati mwabapangite akinababu bake.

Chapter 24

¹Mumasoba ga Yehoyakimu, Nebekadreza nkulungwa wa Babeli aitekite Yuda; Yehoyakomu ngaba ntumwa kwa myaka itatu. Bokapo Yehoyakimu ngabuya no asi kwa Nebokadreza. ²Yahwe ngatuma ikosi ya akaldayo kwa Yehoyakimu, Ashami, Amoabu na waamoni, abatumite kwialibia Yuda. Aye yaikwa mwanja kulithibitisha likowe lya yahwe lyalilongei petya atumisi bake alondoli.³Yabili muda mwipi munkano wa yahwe panga ale lyaisi kwa Yuda kwaboya kuminyo yake kwa mwanja sambi ya Manase yote yaipangite, ⁴Na kae kwa mwanja yelo myai yangali makosa yaipengine, kwa kuwitweleya yelusalemu myai yangalikosa. Yahwe abili litayali samya lyo.⁵Manaitei kwa makowe genge gagamnusu Yehoyakimu, nagote gagapangite, je, ganaandikilwa li mukitabu sa akulungwa ba Yuda? ⁶Yehoyakimu ngagonja pamope na apendo bake, na Yekonia mwana wa ake ngapanga nkulungwa pandu pake.⁷Nkulungwa wa Misili asabalie li kae panja ya nnema wake. Kwa mwanja nkulungwa wa Babeli aisindike milema yote yaitawalage nkulungwa wa Misili, boka ku kimto sa Misili mpa mto Frati.⁸Yekonia abili na myaka na nane patumbwile tawala: atawalite yelusalemu myei itatu. Maobake akemelwage Nehushtai; abili biti wa Elnathani wa Yelusalemu. ⁹Apangite gananyata kuminyo ya yahwe; apangite galo gote gabapangite tate bake.¹⁰Mukipindi so sote jeshi lya Nebukadreza nkulungwaa wa Babeli lyasabulie yelusalemu na kutindia muji. ¹¹Nebokadreza nkulungwa wa Babeli aisile mu muji palo asikali bake pabautindiite muji. ¹²Na Yekonia nkulungwa wa Yuda apitike panja yenda kwa nkulungwa wa Babeli ywembe, maobake atumisi bake, banabake na maofisa bake. Nkulungwa wa Babeli ngauteka mu mwaka wa nane wotawala kwake.¹³Nebukadreza ngatola boka pala ilebe yoti ya thamani mu nyumba ya yahwe, na bababeli mu nyumba ya nkulungwa. Na akatanie ipande ipande ilebe yoti ya shaabu yelo nkulungwa Sulemani wa isilaili yaipangite mu nyumba ya yahwe, okati mwabaite yapitya. ¹⁴Ngabatola bote kuabanda yerusalemu, kulungosi bote, na akombwanikii bote, mateka elupu komi, na mafundi na baba yama. Ntopo ywaigile munnema ila balo masikini.¹⁵Nebukadreza ngamtopwa Yekonia kuubanda Babeli, kae na maobake nkulungwa, ayumbowe, maofisa, na apendo ba nnema. Abatweti yenda kubanda boka yelusalemu mpaka Babali. ¹⁶Akombwanikii bote, elupu saba kwa isabu, na mafundi elupo jimo, na Yoma, bote babastahili kunkombwa nkulungwa Babeli abaletike ababandu kumbana Babeli. ¹⁷Nkulungwa Babeli ngapampanga Matania, kaka na tatebake Yehokimu nkulungwa pandu pake, na kulilambwa lina lyake panga Sedekia.¹⁸Sedekia abile umuli wa myaka isilini na jimo patumbwitawala; atawatite myaka komi na jimo kuyerusalemu. Maoboke akemelwage Hamutali; abile biti wa Yeremia boka libna. ¹⁹Apangite gananyata kuminyo ya yahwe; apangite galo gote Yehokimu gagapangite. ²⁰Petya nyongo ya yahwe, aga gote gagapitile yelusalemu na Yuda, mpaka pababoite kuminyo yake. Bokapo Sedekia ngamwasi nkulungwa wa Babeli.

Chapter 25

¹Yapitile mu mwaka wa tisa wa nkulungwa Sedekia, mu mei wa komi, na lisoba lya komi lya mwei, Nebukedreza nkulungwa wa Babeli aisile na jeshi yake lyote lenga kombwa na yelusalemu abei kambi lengana nabo na basengite ukuta tindia. ²Kwa nyo muji watitindiyilwa kwa myaka komi na jimo ya Sedekia. ³Mumwaka wa tisa wa mwei wa nane wa awo mwaka, njala yabile ngale muno amo mu muji maana sakulya abile ntopo kwa bandu ba awo nnema.⁴Masoba go awo mji wabomwanike nkati, na akommbwanikii bote batitila kilo petya pa lilyango kati ya ingombe ibele, papipi na bustani ya nkulungwa, japo akaldayo boye bautindiite wolo mji. Nkulungwa ayei lenga Araba. ⁵Lakini jeshi lya Akaldayo lyankengime nkulungwa Sedekia na nakuutola munkanya wa libende lya mto Yordani papipi na Yeriko. Jeshi lyake lyoti tyatitawanyika na kunneka.⁶Ngamonywa nkulungwa na kunneta kwa nkulungwa wa Babeli akwo Ribia, akwo ngapapetie hukumu ya kumnukumu. ⁷Kwa bana ba Sedekia babasinjike mwene kalola. Kae ngabamoya minyo Sedekia, na kuntaba pingu na kumpeleka Babeli.⁸Bai mu mwei watano, mulisoba lya saba lya mwei, wawabile mwaka wa komi na tisa wa utawala wake Nebukadreza nkulungwa wa Babeli na amuli jeshi wa alendeli bake, ngabaisa mpaka yelusalemu. ⁹Ngaisonja mwoto nyumba ya yahwe, na nyumba nkulungwa, na majumba gote ga yelusalemu; kae kila nyumba yayabile ya muimu aitinie mwoto. ¹⁰Manaitei kwa kuta yote yaitindia yelusalemu, majeshi lyoti lya Ababeli balo bababile pae ya amuli wa alendeli batekwilibia.¹¹Bai bandu babaigile balobababoi mu muji, balo babaasile kwa nkulungwa wa Babeli, na babalei Nebuzadani amuli wa alendeli bapotolilwe yenda kubanda. ¹²Lakini amuli jeshi wa alendeli abalei benge bandu bababile masikini ba mu nnema lenga bapange lyengo lyo lema mu ng'unda wa mizabibu.¹³Na galo maepele saba gagabile munyumba ya yahwe, na iyemekwo na baali ya kyoma yayabile mu nyumba ya yahwe, Akaldayo baitekwaniye ipande ipande na potwa shaba keleboya Babeli. ¹⁴Musupuliya, mabeseni, makasi, ijiko na ilebe yote ya shaba yelo ngabaiangaliage makuhani Akaldayo ngabaipotwa yoti. ¹⁵Musupulia go amiya maligu na mabakuli gagatengenesilwe kwa dhaabu na galo gagatengesenilwe kwa mbanje yolo jemedali wa alendeli naya aipotwile.¹⁶Galo mapepele gabele, na yelo baali, na yelo itako yelo yaitanisa Sulemani kwa mwanja nyumba ya yahwe shaba ya vyombo ayo abileli na uzani. ¹⁷Ulaso wa lelo lipepele lilongoi wabile dhiraha na nane, na kitwe sake sa shaba kunani yake. Na ulaso wa aso kitwe eabile dhiraha itatu, na yoti yatengenesilwe kwa shaba. Na lelo lipepele linebele lyabile nyonyo kati lelo lilongoi, pamope na lupelele lwake.¹⁸Yolo amuli jeshi wa alendeli ampotwi na Seraya kuhani nkolo, pamope na Sefania, yulo kuhani yunebele na alendeli atatu ba palilyango. ¹⁹Boka mujini ampotwile nnendeli, afisa yumo ywayemelekake pamope maasikali, na bandu batano bababile ashauli ba nkulungwa, bababile balo mu muji. Kae antweti ntabilwe wa afisa jeshi wa nkulungwa, kwa mwanja andika bandu mujeshi, pamope na bandu sitini muhimu bababi amo mu nnema, bababi mu muji.²⁰Kae Neburadani amuli wa alendeli, atikubatola na kwapeleka kwa nkulungwa Babeli ku Ribla. ²¹Nkulungwa wa Babeli ngababulaga akwo kukilambo sa Hamathi. Kwa ndela yee aulei nnema wake yenda kuubanda.²²Na balo bandu babaigile kunnema wa Yuda, balo babalekilwe na nkulungwa Nebukadreza wababeli, amei Gedalia mwana wa Ahikamu, mwana wa Shafani panga nyemelekei wabe. ²³Kwa wakati maamuli ba majeshi, bembe na bandu babe, pabayowine panga nkulungwa wa Babeli ammei Gedalia kumpanga liwali, ngabayenda kwa Gedalia akwo Mispa. Aba bandu babile Ishmadi mwana wa Yohanani mwana wa Nethania, Yohanani mwana wa Karea, Seraya mwana wa Tunhumethi Mnetofa, na Yezania mwana wa Mmaaka-bembe na bandu babe. ²⁴Gedalia gapanga kilapo kwa bandu bake na kwabakia, "Kanamwayogope. Akaldayo. Mutama munnema na kumtumikia nkulungwa wa Babeli na yalua panga kinanoga kwitu"²⁵Lakini yapitile panga mu mwei wa saba Ishmadi mwana wa Nethania mwana wa Elishama, boka mu familia ya kikulungwa, baisile na bandu komi lunsambulya Gedalia. Gidalia ngawa, pamope na bandu ba Yuda na bandu ba Babeli babile pamope nabo akwo mispa. ²⁶Bokapo balo bandu bote, boka pae yenda kunani, na maumuli ba jeshi, ngabakakatuka no yenda misri, kwa mwanja bayogopage Ababeli.²⁷Yapitile mu mwaka wa isilini na saba wa ubanda wa Yekonia nkulungwa wa Yuda, mu mwei wa koni nebeli, lisoba lya isilini na saba ya mwei, Evil-Merodaki ngampi Yekonia nkulungwa wa Yuda boka gerezani. Ayee yapitile mu mwaka walo Evil-merodaki patumbwile tawala.²⁸Alongei nakwe kwa ukalimu na kumpeya kitego kinanogelya muno kuliko selo sa akulungwa bengge bababile nakwe akwo babeli. ²⁹Evil-Merodaki ngamula Yekonia ngobo yakitalwe ya mugereza. ³⁰Na Yekonia alile sakulya meza jimo na nkulungwa kwa masoba gote gatani.

Job

Chapter 1

¹Kwabile na mundu katika kilambo cha Usu lina lyake Ayubu; na Ayubu abile mwene haki na mkamilifu, yumo yamwabudu Mnungu na epukana na. ²Ulahu babelekwi kwake bana saba halalo mena haenja hatatu. ³Ati miliki ngondoroho elfu saba, ngamia elfu tatu, jazi mia himo za maksai, na mbunda mia hitano na idadi ngolo ya hapanga kachi, mundu huyu habile mundu mkolo wa mashariki.⁴Kwa lichoba lyake kila mwena mnalome, hapanga kalamu katika nyumba yake. Batumu ite na kuwakema dada babe atatu, bahicha lyaha pamope nabo. ⁵Baada ya macheba ya karamupahitimile. Ayubu atumilwa kwabe na kuwatakasa. Ayumu ke kihiindai bulabula na piya sadaka ya teketezwa kwa kila mwena wake, kwa baya, "hiwezekana bana bangu bafanya chambi nakumkufulu mNnungu miyoni yabe. "Machoba yoti ya Ayubu apangilenyohao.⁶Kaye yabi banaba Mnungu bayehi kuji dhihilisha mnonge ya NGWANA, shetani nayuwembe hayehi pamope nabo. ⁷NGWANA amlokiye shetani "Ubokite wapi wenga? "Kabe shetani amnyangwi NGWANA na baya, "Mbolea tindiga tindiya duniani, tiyanga hakwo na hakwoho moho." ⁸NGWANA amlikiye shetani, "Buli uningitempangakachi bangu AYUBU? kwakuwa mtopo ateyumo yuwabile kati na mkamilifu, yumo ywa mchae Mnungu na epukana na Uluhuu.⁹Kaye shetani amyangwi, gwana na baya, "Buli Ayubu amcha Mnungu bila sababu? ¹⁰Wenga humekilihi kinga pande zote tindi ya nyumba yake na tindia hilebe yoti yahabile navyo boka kila upande? wenga huti kumbariki kachi ya maboko yake, na miugo yake iliyongekoya katika kilambo. ¹¹Lakini nambeyambe unyoshe luboka lwako naukugwe yoli hayo yahabile nayoho, na ubone mana hukufululi mnonge yako kominyo yako." ¹²NGWANA hammakiye shetani, "Linga hago goti yahabile mayo yabile mmoboko yako. Ispokuwa kuhani yake yuwambe mwene kana unyoshe luboko lwako." Nge shetani habohi mnonge ya NGWANA.¹³Yapitike lichoba limo, bana bake halalome na haenja bake pababile pa nywaha wembe ngati ya mnunawe mkoholo. ¹⁴Mjumbe hahikike Ayubu na bana, "Habo maksai wabile kabalemaha na mbundu bende chunga papipi naboho. ¹⁵Waseba bahato mbokile na boka nabo. Kwa balo hapangekachi, babulige kwa makali ya upanga. Menga kichangu nikombolike kukuletya habari.¹⁶Wakali payendeli baya, apitike yuwenge kaya na baya, "Moto wa Mnungu utumbwike boka kunani na kuwateketeza ngondoroho na hapangakachi. Menga kichangu hikombolilwe kukuletya habari. ¹⁷Wakati payendelya baya, apitike yuwenge kaye na baya, Waka ldayo hapanga hikundi hitatu, bashambulie ngamia, na ngondoroho nabo kwa balo hapangakachi, babulige kwa makali ya upanga. Menga kichangu ngombo lilywwe kukuletya habari.¹⁸Wakati peyendelihi baya, hapitike yuwenge na baya, "'Bana bako halalome na haenja boko babi bakalyaha na nywaha wembe kwa mnunabe mkoloho. ¹⁹Upepo wene ngupu wapitike fangwani na wakombwi pende mcheche ya nyumba yatombokile anchembo bohoo, na bawile boti Menga kichangu ngombolokwe kukuletya baharihi.²⁰Babe Ayubu akakatikwe, alilendwile nganju yake, achekwi mntwehe wake, atombwike paye kifudifudi na kumwabudu Mnungu. ²¹Abahite "Menga napitike ndumbo ya maabangu wa tupuhu, Mane napanga wato poho panipala buyangana hakwoho NGWANA atipiya, na NGWANA atitola tina la NGWANA ribalikiwe." ²²Katika makowe hayo goti, Ayubu hapangile dhambi, wala hamuwachili Mnungu kwa wahuu.

Chapter 2

¹Kabe yabile na lichoba bana ba Mnungu bayendike kujihudhurisha mnonge ya NGWANA: Shetani kaye ayendi kati yabe kujihudhurisha mnonge za NGWANA. ²NGWANA amlokiye shetani, "Ubokite kwako kabe shetani atiyangwa NGWANA na baya, "Miboka tindiya tindiya duniani, twanga kono na kono humo."³NGWANA amlokiye shetani, "Buli humweni mpangakachi bangu Ayubu? kwakuwa mtopo hale kamo yawembe duniani, mundu mwene haki na mkamilifu yumo meho Nnungu na epukana na ulahuhu. Ata nambeyambe hakamwana na utimilifu wake, japokuwa watikunichochea kunani yake, nimwangamize pasipo kitambu.⁴Shetani anyangwi NGWANA na baya, "likogwa kwa likongwa, kweli; mundu ahapiya vyoti habile navyo kwaajili ya bumi wake. ⁵Lakini nambeyambe unyoshe maboko na ukunywe mumi hupa yake na nnyama yake, na ubone kama mano hakufulu mnonge ya kominyo yake. ⁶NGWANA ammakiye shetani, "Linga, yumo mumaboko yako; ni bumi wake tu ambalo lazima uutunze."⁷Kabe shetani habokite mnonge ya minyo ya NGWANA. amkomwi Ayubu na hiyongopotwe tangu zwayo magolohu mpaka kumtwehe. ⁸Ayubu atweti kipande cha kihonjo kuhinyaga, na hatami baye palihu.⁹Kabe nyumbowehe hamnokiye "Buli hata nambeyambe ukamwana na utimilifu wako?. Umkufuru Mnungu na huwehe. ¹⁰Lakini yuwembe hammakiye, "Wenga walongela kati nnwana mpumbavu mwambo longelaha. Buli twenga tupate mema boka kwa Mnungu tusipate li na mabaya? katika mambo gaha yoti Ayubu apangite lihi chambihi kwa mikono yake.¹¹Mambeyambe mwingalye atatu wa Ayubu pabapatikana habari yamabaya yagampatike, kila yumo haichi boka mahali pake Elifazi mtemani, Bildadi Mshuhi, na safari Mnaamathi. batengite muda yanda lombola nayuwembe kumfaliji.¹²Pakakatuye minyo yabe pababi kuhutalu, bawechike lihi kamtanga, batondobiye lilobe labe na lela, kila yumo halendwine ngaju yake na goloya lihu kunani na kunani ya mtwehe wake. ¹³Kabe bahatami paye pamope na yuwembe kwaimachoba saba mumtwekati na kihlohoo mtopo hata yumo yuwabahite likowehe na yuwembe, kwakuwa babweni huzuni yake yabi ngoloho muno.

Chapter 3

¹Baada ya hago, Ayubu haumukwi mkono wake na lahani lichoba la habelekwile. ²bayaha, ³"Na hiyobi kuhutalu lichoba lani belekwile nenga, kilo bahubaya, ndumbo ya mwana mnatome tongaha.⁴Lichoba halo lipange lubendo; Mnungu boka kunani kanahaiwache, wala bweya kana huiyanga tiye. ⁵Likamwe na lubendo lubendo la mauti libe kwabe: liunde na litame kunani yake; kila kilebe chakihipanga lichoba panga lubendo kweli na kiyogoye .⁶Kilo choho, na ukamulwe na lubendo totoroho, kanahahesabiwe. ⁷Linga, kilochoho na hube ngumba ; na lilobe la shangwe kana hibe ngati yake.⁸Na wahilahani lichoba lyoho, habo wati hamuluhu namna ya kumyumuya lewiathani. ⁹Mdandwa ya mapambayuko yake hiyegele labendo lichoba halyo linupale bweha ya mapambazuko kana hiyabone, ¹⁰Kwasababu kanahahifungite lihi miniyako ya kitumbo cha maabangu, na kwasababu yanihiligeli tabu paminyo yangu.¹¹Kwanamani niwahalihi wakati pampitike ndumbo ya papiwa? Kwanini nahibohiteli roho yangu hapa maho panipapite. ¹²Kwanamani mayuwa yakunipokha? kwamanani mabele yake yaniboke hata niyonge.¹³Kwa nambeyambe yabile nigonjike paye chichi chech. Ngaganja ngepata pomolya. ¹⁴Pamope na afalme na ashauri ba duniya, ambabo wahicchengi makaburi ambayo hiyame.¹⁵Au mbengonja pamope na hakoloho bene dhahabu, babahitwelia nyumba yabe mbanje. ¹⁶Au penge ngebaha na belekwalihi, kati bana hachanga bangali kuhubona pweya kabe.¹⁷Akwaho walahu basumbua lihi, akwaho babachokite bandapomolya. ¹⁸Akwaho babatabilwa pamope hapata hamana bayowalihi lilobe la myemeli wa atumwa. ¹⁹Boti hachunu na bandu maarufu bahi kwahoo; mpangakachi hai huru kwa ngwana wake kwahoo.²⁰Kwanamani yuwabile mashaka peyelwa bweya? kwanamani bene nyongo miyo yabe bapehelwa buhumi, ²¹ambabo batamaniya mauti lakini bapata lihi; ambabo huyalingulya pabariona rikaburi? ²²Kwanamani peyelwa bweya ambabo shangilye, muno na pulahikya pabariano rikaburi?²³Kwanamani piya mbweya mundu ambaye ndela yake itijibilwa, mundu ambaye Mnungu atindike luwa? ²⁴Kwa kuwa huluya kwangu bumoho hipitya baada ya lyaha; minya kwangu kupangite kata mache.²⁵Maana likowe lelo lanihogopa linipatike nalyoho lanijeya wogo latikuni hichilya. ²⁶Nenga nibonalihi rahaa, mmbata lihi utulivu, na mmbata lihi pomolya; badala yake hiicha tahabu.

Chapter 4

¹Kabe Elifazi Mtemani hatiyangwa na baya, ²Kaye mundu yoyoti hapahite longela na wenga, Buli wakosa Stamili? lakini nyahi awecho kunichibiya kanaalongele? ³Lingu wengu uwajigine bahingi; wenga nihipe hile ngupuhu maboko yagabi dhahifu.⁴Mkowe yako yamsaidiye yuwembe mnalome yuwahabile kaatomboka; Nenga huyahimalishe mayowa dhaifu. ⁵Lani nambeyambe matatizo yahichi kwako, na wenga uchokite ; yakukunywa wenga, na wenga hutatizike. ⁶Buli hofu yako lihi imani yako, na ukamilifu wako ndela yako tumaini yako?⁷Tafadhali kunani halehe, Tafadhali: nyahi ahangamiye yuwangali likosaha? Au pakubawi bandu akamilifu wakatiliwe kuhutalu? ⁸Bokana na nyaloho chanibweni, bato babalema ulahu na papa taabu bahuna hagoho. ⁹Kwa mbumu ya Mnungu bandahangamia. Kwa lipuka kwa nyongo yake bandeteketea.¹⁰Unguluma kwa himba, lilobe la imba mkale, mino ya himba achini yatekwaniko. ¹¹Simba yuwagohime ahangamiye kwa kosa wahanga; bana ba imba mkongwe bati tawanyika kila mahali.¹²Mambeyambe niletilwe kwangu likowe fulani kwa siri, na lichikilo lyangu lipoki uvumi husu hilyoho. ¹³Kabe yahichi mawacho pitya loto wakati wa kiloho, wakati pahutombokiwa lugono lwa utopile mundu---¹⁴Yabihi kilo wakati nipatike woga na lendema, na hiyupa yangu yoti yati tikisi kaha. ¹⁵Ngaa nafsi yapitike mnonge ya kominyo yangu na nywili yangu ya yega yati yemaa.¹⁶Nafsi yayemi chichi lakini nawechike lihi pambanua kuminyo yake. Umbo labi mnonge ya kuminyo yangu; kwahi chichi, nane nayo wine lilobe kahibayaha. ¹⁷Buli Mwanahadamu awecha baha mwene haki muno kuliko Mnungu.Bali mundu awecha baha msafi muno kuliko yuwamuhumbike.¹⁸Linga, kati Nnungu hawaminiya lihi hapangakechi bake; kati halahumu hupumbavu wa malahika zake, ¹⁹Buli zaidi muno ukweli huvu kwa bato baba hichi katika nyumba za ukando, ambayo misingi yabe ibile katika mulukumbi, balo baba pondilwo mnonge ya nondo?²⁰Kati ya kihindahi na kitamwio bati hangamizwa; Batiangamizwa milele yoti bila yoyoti kubatanga. ²¹Buli kamba ya hema yao yatulilwelihi kati yabe? Bandawaha; bawaha bila hekima.

Chapter 5

¹Kema nambeyambe; Buli kuna mundu yoyoti andaweza kuyangwa? wamuyanganiya yauwako kuta ya atakatifu habo? ²Kwakuwa nyongo yandaburaga mundu mpumbavu; bwihu hubalaga mnyinga. ³Nimweni mundu mpumbavu kahakamwa ndandaye, lakini ghafla nayalahani makazi yake.⁴Bana bake babi kuhatalu na ukoto; bagangamiye punnyango wa mnema. Mtopo yeyote apala kuwaponya. ⁵Mwene njala alya mauno gake, hata hugatola katika ya mihimwa mwene nyota huemema mali yake.⁶Kwa kuwa manonopahu yapitalihi muhukando; wala taabu hiipuka uli katika kilambo. ⁷Badala yake bbinahamu wabelekwa kwaajili ya taabu, kati malimi ya muoto yagagolaka kunani.⁸Lakini kwanenga, mbemuyanganya Mnungu na mwene kwake mbehaminisha kusudi lyangu. ⁹Yuwembe ambangaye makoloho na makowe yagachunguzika lihi, makowe ya ga ajabu balanngikalihi. ¹⁰Hupiya ula kunani ya kilambo, na kugapeleka mache munng'unda.¹¹Hupanga hago kwaajili ya tondobeya kunani habo babile payehe, huwatondobeya mahali salama habo babaomboleza. ¹²Yawembe hubaribu mipango ya bandu bene hila, ili maboko yabe kanagapate mafanikoyo. ¹³Yuwembe bakola bandu bene hekimaha katika matendo ya hulahu wabe bene mipango ya bandu babaga babogalabwike harabika kiyongo yaha.¹⁴Bembe hapatitwe na hikowe ya giza wakati wa mumtwekati, hakupapaya muntwekali kati na kiloho. ¹⁵Lakini yuwembe andawaidia maskini kwa upanga wa mikono yabe namhitaji kwa maboko ya mundu mwene ngupuhu. ¹⁶Nyaoho mundu maskini aina matumaini, na udhalimu ufumbua mkano wake mwene.¹⁷Linga, abarikiwe mundu ambaye hatiwa adabu na Nnungu kwa sababu hayo, kunahuhalawe huwangozi wa Nnungu. ¹⁸Kwa kuwa yuwembe anumile na kawembe hajeya lijelahaa na kabe maboko yake haponya. ¹⁹Yuwembe apakumponyeya kwa matamwehe sita, kweli , katika matamwe saba, ndopo halahu waupala kunikunywa.²⁰Wakati wa njalaha andangobwe na kihawo, na kwauwecha wa lipanga wakati wa ngondo. ²¹Wenga andakuhiya na mateso ya ugelegele; kunabakutisha na alabiha wapala wapalahicha. ²²Wenga upalakupulahikia uharibifu na njalaha, hupata tishika na hinyama bakali wa kilambo.²³Kwa kuwa wenga wapanga na mapatano na maliwe ya mngunda wako, na hinyama wa kumwitu wapanga na amani na wenga. ²⁴Wenga watanga kwamba hema lyako lina usalama, watyangilya makiongolo cha ngondoroho bako na hupalakosi kileba chochoti. ²⁵Kaye walatanga kwamba lubeleko lwako wapanga nambonehe, na lubeleko lwako viyapanga kati mahakapi mubwehee.²⁶Wenga wahahika kukaburini kwako mwene umri kumilihi, kali nyaha rundo la mashuke ya yakulya lalienda kunani wakati wake. ²⁷Linga, tulipeteleke lehe nga lilivyo liyewehe, na ulitange kwaajili yako mwene"

Chapter 6

¹Kabe Ayubu ayanguli na baya, ²Oo, laili minya kwanga kukoloho yangepimwa, laitii viwo vyangu vyote mikoloho yaabekilwa kwenye mizani. ³Kwa kuwa nambeyambe ngatopa kati lwanga, wa baharini. Kwa sababu yoho makowe yangu ibangite ya kweli.⁴Kwa kuwa mishale ya Nnungu ipo ngati yangu, moyo wangu ulobi sumu, vitisho vya Nnungu vihipangite vyabene dhidi yangu. ⁵Buli mbundu wamwitu lela habonite malisho! Au ng'ombe hupanga dhaifu wakati wa njalaa ambapo ndopohochakulya? ⁶Buli yandawechekana kila ehakibilihi na ladha lyaha bila mwinyohoo? Au ubile utamu woti kati lipanga?⁷Nikana kuvikungwa, kwangu nenga valandana na yakulya chakinichukize. ⁸Oo, hipangite nikifata likihe nikipalahe kati Nnungu akupangaye likowe lanili tamani sana. ⁹Hapangaye Nnungu hapendi kunilahani mala, kwamba anilegezike luboko lwake na kuyakali lia kuhutala maisha yanguhu?¹⁰Hayehe yawezeleanike panga faraja yangu hata nambe yambe hata kama napulahi muno minya bila pagwa: Kwa kuwa nikanalihi maneno yake matakatifu. ¹¹Ngupu yangu hipi, hata nijalibu tama? mwisho wangu mpaka pakubawihi, hapara yavefusha maisha yangu?¹²Buli ngupu yangu ni ngupi ya maliwe? Au hiyega yanga hihumblwe mbili mbili? ¹³Buli nenga msaada mtopo ngati ye nyumba yangu, na kwambe eshimahibo kite kuhutalu nane?¹⁴Kwa mundu karibu yuwapala wahaa, hipalikwa huwaminifu huboneke na bwigalyoho, hata yuwembe aacheye kumwomba Nnungu. ¹⁵Lakini, nunanga babi na uhaminifu kwangu kati ngondoroho wa mache mulipunguti, mfano wa mache mmabende yahipita pasipo na kilebe. ¹⁶Ambayo hihille niyehusu kwasababu ya barafu kunani yake, na kwasabau ya theruji ambayo yandayoba yabene ngati yake. ¹⁷Muda zaziyeyuka, boka; ni bile na lyoto, boka sehemu yoho.¹⁸Misafara ambayo hutyanga kwa ndera hayoo hugalambuka na mache, hutyanga mapungutihi nakabe huwobaha. ¹⁹Misafara boka Tema huilinga, wakati majeshii ya sheba huitarajia. ²⁰Watekwanikae moyo kwa sababu watumaini, mbahapahapata mache. bayendi hakwaho, lakkini watikongwa.²¹Kwa nambeyambe mwenga mubuga kilebelihi kwangu; mubweni hali yanguhu ya tisha na mwehee mwandayogopahaa. ²²Buli natibaya kwinu munipeyihi kilebe kifurani? Au, munileti zawadi katika mali hinu? ²³Au, "Unilopwe boka mmaboko ya adui zangu? Au, unipihiye fidiya kwa adui zangu?²⁴Nipundishe nane nahikamwa amani yangu, hipange hitange kwako panikosehite. ²⁵Hikowegani yakinumiya! lakini hoja yinu, Buli zanionyite namani nenga?²⁶Buli mupanga kuyakemeya maneno yangu,, mutola maneno ya mundu mwene kata tamaa sawa na mchunga? ²⁷Hasa mkopa bwa kura kwaajili ya, yatima na kupatanaha bei kunani ya abwiga linu kati bidhaa.²⁸Mambeyambe, kwa sababu hagoho, tafadhali hunilinge, kwa hhakika nibalihi ubochobocho kuminyo kwinu. ²⁹Mubuyangane, niwasihi kanaliwepo linenila ubonevu na mwenga; Hasa, mubuyangane, sababu zangu ni za haki. ³⁰Buli, muni ulahu ulimini mwanga? Buli mkono wangu kiwechalihi gundua madhara?

Chapter 7

¹Buli mundu habile na kazi ngumuu kunani ya kilambo? Buli licho lyake si kali yalichoba la mwajiriwa? ²Kati mtumwa andamaniye sana mwihili wa kilamwiho, kati mwajiriwa apalaje urira wake. ³Nyoho nane niteubwilwa vumilya miechi ya tabu; mane nipehilwe tabu twelea kiloho.⁴Hapo panigonja payehe, na ndakuilokya namwene, pakubawi nipala boka pakindanda na pakubawi pawaboka kilohoo? nijawile na nijitahikwi koloho na konoho hadi mwanzo wwa lichoba. ⁵Hiyega yangu uwalikwe minyeo na hibnda yene vumbi, maumivu katika likongwa lyangu yabile magumuhu na kaye toweka na yandelea kayee.⁶Lichoba lyangu yandabutuka katichombo cha famyaha; yandapetaa bila tumaini. ⁷Nnungu, andambukya kwamba maisha yangu ni punzitu, liyoho lyangu libonalihi mema kaje.⁸Liyoho lyake Nnungu, hayuwo anibonaye nenga, hapalanitunjalihi, minyo ya Nnungu yanilinga, lakini niwepolihi. ⁹Kati nyaa unde liishavyo na baka, myoo balo bandayenda sheoli babuyangana kabe kabisa. ¹⁰Yuwembe habuyangahya kaye nyumbani kwake wala sehemu yake hapalanitambwalii kaje.¹¹Kwasababu hayoho nihuchibya lihi nkono wangu! mbala baye, kunani ya lumya akoloho ya roho yangu. Nipalakokoleka kunani ya uchungu wa nafsi yangu. ¹²Buli nenga ni bahari au kihumbe cha tisha mubahari hata hubekiite mtendeli kunani yangu?¹³Hapo polwalongera, kindando changu shanifaliji, na litamwe yangu yatuliza kokoleka kwangu. ¹⁴Halafu nitishka kwa lota na nitisha kwa maono. ¹⁵Ili nitabwe nyongwa au wahaha kuliko lendela mihupo yangu hayee.¹⁶Nandayawehikkye kabisa maisha yangu; mitama ni hili kila lichopo panga mi haii kanahu nichumbuye maana machoba yangu yambwa hikalihi. ¹⁷Buli mundu ni namani hata kujeya bidili kwake, na ubeka hakilihi kwake, ¹⁸Na kunninga kila kihindahi, na kumjaribu kila saa?¹⁹Buli hupambotwe muda gani kabla yakotoka kunilinga, kuna unisumbuye muda wa lengana kwaajili ya mila mata yangu? ²⁰Hata ngapangite dhambihi, hipalakukusaidia namani, wenga walendela binaadamu? kwa namani hunipangite shabaha yako, kiasi kwamba nipangite nchogo kwako?²¹Kwa namani hunisamehi makosa yangu na boya ulau wangu? kwa kuwa nambeyambe mmbala gonja paye, na wenga wanipala kwa bidi, lakini niwepolihi"

Chapter 8

¹Kabe Bildadi Mshuhi aliyangu na baya, ²Hata lichoba wenga wabaya makowe hagaga? kwa saa hilenga makowe ya nkano wako yapanga kati mchungu wewe ngupuhhu? ³Buli Nnungu potosha hukumu? Buli Nnungu potosho haki?⁴Bana bako bapangite dhambi dhidi yake, tulitangite lehe, kwakuwa ayeyimmoko yake kwa likosa lyabe. ⁵Lakini wenga ubona buli manahupalike Nnungu kwa bidii na hikiya haja yako kwa mwene.⁶Manahupangite wenga wamsafi na mkamilifu, hakika ayumwike mwene kwa ajili yako na kubuyanganiya kwenye makazi ya haki yako. ⁷Japokuwa kitumbu chako chabile kichunu, hata hapo hali yako ya mwisho ipalayongeya muno.⁸Tafadhali uwalokiye wapendo wa chamani na ujehi bidii katika hago mababu yiituyabayegine. ⁹Twenga ni walicho tu na tutangite lihi chochoti kwakuwa machoba yito duniani ni mwilihi) ¹⁰Buli hawatakupundisha yabalika pangali matope? Buli walongelihi makowe yabokayo mioyoni mwabe?¹¹Buli hayo mafunjo yabalika pangali matope? Buli mafunjo yandabalika pangali mache? ¹²Wakati yabile balo ya kijani na yakatilwelihi, yastaeilini kabla ya mbegu yenge.¹³Nyoo kaye ndela ya bote babanibali Nnungu na matumaini ya amwamini lihi Nnungu yapalaboka. ¹⁴Ujasiri wake hapalatekwenika, na aminya kwake ni dhaifu kati kamba ya tatamughe. ¹⁵Apakuitegemega nyumba yake, lakini hapalakumsaidiya; apalashikamana nayo yaeneiite katika bustani yakke yoti.¹⁶Yuwembe hapanga mkongo mmegehe paye ya lumhu na machipukizi yake yaeneite katika bustani yake yoti. ¹⁷Ndandahili yake yalilaitaba taba pa rundo la maliwehi; ulola sehemu nzuri pakatikati ya maliwe; ¹⁸Lakini mundu huyuu wammoyite sehemu yake, kahe sehemu yelo papalakumkaina kaya, Nenga nakubwenilihi.¹⁹Linga, haye ni "furaha ya mundu yuwangali mwene tabia yehe, mitombo yenge indihipuka boka katika hutope walowalo sehemu yake. ²⁰Linga, Nnungu hamtupalihi mundu yawangali na likosa, wala hatawathibitishali batendao ulahuuu²¹Yuwembe apatweleya nkono wako na kukuheka, mkono wako na shangilya. ²²Balo babachukwa wenga, balakuwalka honi nayo hema yake mlahu hilwapangale lihi.

Chapter 9

¹Kabe Ayubu ayagwi na baya, ²"Kweli nitangite kwamba nga nyohoo. Lakini ni kwahali gani mundu habile na haki kwa Nnungu? ³Kabia apala kumnyangwa Nnungu, hamnyangwi yuwembe mara jimo katika elfu zaidi.⁴Nnungu ni muhumba hakima moyoni na ukoloho katika gupuho; na nyahi daima yuwajipangite mwene panga mgumu dhadi yake na hafonikiwe? ⁵Ambaye huiboya hitumba bila kummakiya yoyoti wakati apindua katika hasira yake. ⁶Ambaye atikatika kilambo hiboke sehemu yake na mihimili yake tikatika.⁷Ni Nnungu yoloyolo ambayo hulibaki lichobaka, nalipite nalembe lipitikahili, na ambaye yuwazipanga ndondwa, ⁸Ambaye yumoho bayi yambambanuye mbingu na katunza mawimbi ya bahari. ⁹Ambaye atehumba Dubu, Orioni, Kitombe na likundi la ndondwa ya kusini.¹⁰Ni Nnungu yoloyolo apangaye makowe makoloho, makohe yaikotwike tanganika hasa makowe ya ajabu yangalitanganikwa. ¹¹Linga, huyende papipi nane, na niwechahi kunninga yuwembe; pita yenda nnonga, lakini ni mmayalihi. ¹²Kama utwetu chochoti, ngahi apala kumchibya? ngehi apalawecha kumpemeya, upanga namani?¹³Nnungu hapalaboya nyongo yake, bapalaku mchadiya kahabu upalalita paye yake. ¹⁴Buli ni upungufu kiasi gani nenga nimya nguli, Buli nichawe maneno lokiyana naye? ¹⁵Hata manahi hamanyi sheria, ninnyangwalihi ni mlobi msamaha tu kwa hukumu yangu.¹⁶Hata mana nimkemite na yuwembe aniyekite, nitayalikiyalihi kama ayowine lilobe lyangu. ¹⁷Kwa kuwa yuwembe anidhofushaye kwa sharuba na yongeya hilonga yangu pangali na sababu. ¹⁸Yuwembe akani atakuniyeketeya nipate pomowa punzi, badala yake aniyongekiye maumivu.¹⁹Kati habari yene ngupuhu, Linga! yuwembe ngamwene ngupuhu! nga bahali ya haki ni nyahi apala hukumuhu? ²⁰Yuwangali mwenye haki, mkono wangu mwene kipalakunihukumu, na ingawa ni msafi, makowe yangu yapalakamshuhudiya kwamba ni mwenye likosaha.²¹Menga na msafi, lakini nijalilili zaidi nafsi yangu, michalawa bumi wangu wamwene. ²²Hiletallihi tofautihi yoyoti, kwasababu hoyo namdabayaha kwamba angemiya bandu bangali makosaha na walau kaye. ²³Kabe halyo lipigo labulaga ghafla, yuwembe apulahika mateso yake mundu yuwangali namakosaha. ²⁴Dunia ljehilwe mmaboko mwa bandu walahuhu, Nnungu wekelya minyo za ahamuzi wake kati yuwembeli upanga ni nyahi bahi?²⁵Machoba yangu yandoboka yambeteki kuriko tarishi andabutukaa, machoba yangu yandabutulea kuhutaluhu, wala aibonalihi mema sehemu popoti. ²⁶Zandapita kati mashua zazitengechwe kwa mafunjo zaziyenda kwa kiyongoyesha zinakiyongoyaha kati tai yawahuluko avaka kati mawindo yake.²⁷²⁹Kama ni bahite kwamba nenga nilibalile husu kokoleka kwangu, kwamba nilekaonyesha sura ya honi na panga na furaha. ²⁸Menga mbalaogopa honi yangu yoti kwa sababu natenga kuwa hunibalanga pangasina hatia. Hapalakuni hukumu kwa namani, bahi, nipatetebu bure?³⁰Kabe njioshe mwene kwahe ya theruji na takasa maboka yangu panga safi muno, ³¹Nnungu apatumbukiya pahebwe na ngubo zangu na mwene zitanichukwo.³²Kwa kuwa Nnungu mundu hili, kati nanga kwamba niweche kumyangwa hata papipi katika hukumu. ³³Nndopoha hakimu ngati yitu awecha keka luboko lwake kunani yitu boti.³⁴Ndopoho hakimu yuwenge ambaye awwechaondolea bokola ya Nnungu, awecha zuiyakisha chake kisinitie hofu. Kabe nibahite na ni mwangopalihi. ³⁵Lakini kati makowe yayabile nambeyambe, niwechalihi panga nyohoo.

Chapter 10

¹Nichokite na maisha yangu: nabaya wazi kokoleka kwangu, nabaya kwa uchungu wa roho yangu. ²Nammakiya Nnungu kunahunihukumu makosha unibakiye sababu ya wenga kunilaumu nenga buli. ³Ni vizuri kwako wengu kunibonela nenga, chalawa kai ya maboko yako wakati upilahiki ya kunani ya mipango ya walahuu?⁴Buli wenga ubile na minyoho ya yegaha? Buli wenga ulola kati mundu alolavyo? ⁵Buli machoba yako nkati machoba ya wanadamu au miaka ya bandu, ⁶Hata walokiye habari ya ulahuu wangu na kuipala dhambi yangu. ⁷Ingawa wenga watanga nenga nibile ndolihi likosa na ndopoho yuwenge awe cha niyokowa nenga na luboko kwako?⁸Maboko yako imeniumbaha na nakunifinyanga kwa muda umoho wenga kutila, hata nyoho wanibulengo. ⁹Kuumbukya, naloba, paunifinyangite kati ukando; Buli wanibuyanyanya mavumbinikaye?¹⁰Buli wenga wakunihamini kati mabele na kuniigandisha mfano wa jibini? ¹¹Umeniwalika likongwa na inyama na hunganisha pamope na hiyupa na mikolehe.¹²Wenga unazawadiye nenga buhumi na ahadi ya pendelea na saidiye kwako ulindite roho yangu ¹³Hata nyohoo makowe hagaha uyahiya moyoni mwako-nitangite kwambaha nyaha hya uwechavyo. ¹⁴Panga kati nipangite dhambi, wenga wazingatiya wanilekya na ulahu wangu.¹⁵Kati nenga ni mlahuu, ole wangu, hata kati nimwenye haki, ni weehalihi tondobeya mkono wangu kwakuwa itweli honi, na lola mateso yangu. ¹⁶Kati mtwehe wangu watondobeya kati himba; tena wajionyesha wamwene panga ni mwe ngupuhu kwangu.¹⁷Wenga uletika mashahidi wapya dhidi yangu nayongeya hasira zako dhidi yangu; wanishamblya na majeshihi wapya.¹⁸Kwa namani, bayi, wanibohite mndumbo? Mitamani boya roho na hale liyoho loloti linibonelihi. ¹⁹Mingelikuwa kati guwangali wepo; nandotolekwa boka ndumbo mpaka kaburini.²⁰Buli machoba yangu lihi pekee ni machunuhu? uleke bahi, kandunichumbwi ili kwamba mmbate pomolya pachunu. ²¹Kaba yayenda hakwoho ambako namda buyanganalihi, mwene kilambo ya lubendo na mwilihi cha kiwoho, ²²Ni kilambo ya lubendo kati kiloho cha manane, kilambo cha kiwilihi cha kiwoho, yangali na mpangilyoho, ambayo bweya wake ni kati kilo cha manane"

Chapter 11

¹Nga safari mnaamothi atiyangwa na baya, ²Hawo wanambonehe wa maneno hutakiwalih yangwa? mundu hayu, yuwatweliya maneno yanambonehe abe ya aminiwa? ³Kuhipuna kwako kwaposwa kwapanga wenge wabaki bakotwike? wakati unapowadhihakihi mafunzoho yitu, ndopoho awaye yoti alwakupango wenga upanga wamwene honi?⁴Kwakuwa wenga ubaya kwa Nnungu imani yangu ni shapi, menga ndopoho walyolyoti maminyo yako! ⁵Lakini kama Nnungu haywe hapahe baya na umekwa mikono yake dhidi yako, ⁶Nyoho apalakukulangtya wenga siri za hekima! kwakuwa yuwembe ni mkolo katika ufahamu. Keye tabwa hayuwo Nnungu apala boka kwako pachunu linga na ulahuhu wako unavyostahili.⁸Buli wenga uwecha mfahamu Nnungu kwa kumpala yuwembe? uwecha panga namani wenga? kumtanga yuwabile mkoloho kwa ukamilifu? ⁷Upeo ubile kunani kati mbingu; uwweche panga namani wenga? Ni mwenekina mlacho lenga kuzimu, uwecha tanga namini wemga? ⁹Hipemo yake ni mlacho kuliko kilambo na vipana linga bahari.¹⁰Kati yuwembe yenda kati na kunyomazisha mundu yoyoti hukumuni, kati yuwembe amkemite mundu yoyoti hukumuni, kayaninyahii awecha zuhiya yuwembe? ¹¹Kwa kuwa nitangite bandu walahuu wakati nihubweni hulahuhu, hawechalihi yuwembe kumbukiyahu? ¹²Lakini bandu wanaloho habana ufahamu apata wakali mbundu mwitu apalapapa mundu.¹³Lakini maana uwelezike moyo wako kwa haki na utondobeya luboko lwako papipi na Nnungu. ¹⁴Manahite hawo ulahuu wabile katika maboko yako, lakini nyohoo kaye ubeka kutalu nawenga, na hukuluhusulihi panga mwene haki tama hemani mwako.¹⁵Ngaha kwahakika tondobeya kunani ya minyo yako bila ishara ya honi, ni kweli, ungethibitika na uyogopalihi. ¹⁶Wenga ulibalile mateso yako, upalaye kombokya hayo tu kati mache ambayo yatiririke kuhutalu. ¹⁷Maisha yako yabile angavu lingana adhuhuri; japokuwa kubile na lubendo, labika kati kihindahi.¹⁸Hikapanga salama kwa sababu kuna tumaini, ni kweli, wenga wapata walama kunani yako na watola punziko lako katika usalama. ¹⁹Kaye ukagonja payehe katika punziko, na ndopoho ambaye akupanga wenga uyogopehe; hakika wengi wangepala upendeleo wako.²⁰Lakini minyo ya bandu walahu yapalashindwe; wabilelihi na ndela ya butukaha tumahini labe la pekee lapanga punzi yabe ya mwisho ya bwihi.

Chapter 12

¹Nga Ayubu atiyangwa na baya, ²Ndopo shaka mwenga wanadamu: Hekima mwawahanayo. ³Lakini ninakumbukumbu kati vile mwenga; nenga dunilihi kwinu. Ni dhiri, nyahi akotwike tangu vilebe vyalo kali hivi?⁴Menga ni kilebe cha ekelwa na jirani- nenga,ni yumo amkemite Nnungu na ambaye atiyangwa na yuwembe ! menga ni mwene haki na mundu yuwangali na hatia nemga nambeyambe nipangite mundu wa ekelwa. ⁵Katika mawacho yake mundu fulani yawabile katika furaha, kunachalawa kwa mashaka, filali katika ndelaha ambayo huleta makowe malau zaidi kwa balo ambabo magobho yabe yatatyalambuka. ⁶Hema za bahihi, na balo ambao wandamkasirisho Nnungu huhisi salama; maboko yabe wene ni Nnungu wabe.⁷Lakini nambeyambe walokyehe habo inyama wa kumwitu na wapalakupundisha wenga; uwalokiye hiyuni ya kunani na wapalakubakia wenga. ⁸Au uhibakiye bweha na itakupundisha wenga, samaki wa baharini wapalakukiya wenga.⁹Ni kinyume gani ngati ya haba yuwangali tangi luboko lwa yahwe utendite haga? ¹⁰Katika luboko wake mna kwa kila kiumbe kikoti na pumzi ya wanadamu bati.¹¹Buli, lisikilo hayapayi makowe kati nyaho tamatamaa lionjovyo yakulya yake? ¹²Kwa wapendo mna hekima, katika wingi wa lichoba mna ufahamu.¹³Pamope na Nnungu mna hekima na ukoloho, yuwembe habile mashauri na ufahamu. ¹⁴Linga, yuwembe utemboya paye, na hiwechekannikali chenga kabe, kama yuwembe hamyehi mugereza mundu yoyoti ndopo kabe funguliwa. ¹⁵Linga, kati yuwembe achiba macha, yati yomaha; na kaye aliyehachilya.¹⁶Pamope na yuwembe mna ngupuhu na hekima, bandu ambao batikongelwa na kohgelwa kwoti pamope babile katika ngupu yake. ¹⁷Yuwembe huwalongoyo washauri kuhutalu bila wala hilatu katika honi, huwabuyangaya hakimu katika upumbavu. ¹⁸Yuwembe haboya minyororo ya mamlaka boka kwa wafalme: yuwemba wekelya vibuno vyabe kwa ngubo.¹⁹Yuwembe andakuwalongoyaha makuhani kuhutalu bila wala hilatu na kuwagambuwa bandu bakoloho. ²⁰Yuwembe boya butuba ya balo babile watihamini na boya kuhutalu ufahamu wa wapendo. ²¹Yuwembe utahikwa honi kunani ya waenja wa wafalme na yowana mishipa ya bandu bene ngupuhu.²²Yuwembe katika wazi vilebe vya kina bokka katika lubendo na peleka panjaha kumuika mwilihi sehemu ambapo bandu babawaha wabile. ²³Yuwembe huyapanga milema panga yene ngupuhu, na kaye yoti halabigaha, yuwemba kaye hakaza milema, na kaye yuwembe ulongoya kuhutalu kati afungwa.²⁴Yuwembe huboya kukutalu ufahamu boka kwa viongozi wa bandu wa kilambo, huwapanya wabe tangatanga mwite sehemu pangalihi na nderaha. ²⁵Bembe bandapayaha katika Zubendo bila baha na bweyaha, yuwembe huwapanga balo balalongela kati mundu yuwalibi.

Chapter 13

¹Linga, liyo lyangu liyabweni haga yoti, lishikilo lyangu liyowine na kuyatanga hayoho. ²Kelo chaukitangite, nga chelo menga pia nikitangite; Nenga dunilihi kwinu mwenga.³Hata nyohoo nenga mbelewecha longela na mwene ngupuhu, Nenga nitamani longela na Nnungu. ⁴Lakini mwenga muhiya ukweli panga ubocho; mwenga boti ni tabibu muwanngali na thamani. ⁵Laiti, kwapamope mbele kamwa amani yinu! hayo yangepanga hekima yinu mwanga.⁶Uyowehe nambeyambe hoji kkwangu ugoweheishi kwa mikono yinu mwabene. ⁷Mwenga mulongela vyangali haki kwaajili ya Nnungu na mwenga mwalingola kwakukonga kwa yuwembe? Ni kweli mwenga mubonehishe ukarimu kwa yuwembe? ⁸Ni kweli mwenga mweteta katika mahakama koti mawakili wa Nnungu.⁹Buli, kweli yapanga vizuri kwinu wakati yuwembe handakuwapala mwenga? muwecha mwenga kumkonga yuwembe kati muwecha kuwakonga bandu. ¹⁰Yuwembe kwa hakika angewathibitisha upya mwenga manahite katika siri mwenga mubonehishe kamilikalihi.¹¹Buli, ukoloho wake uwapangite lihi mwenga munnyogope? Buli, tisha kwake umbehulukalili kuna ni yinu? ¹²Hikowe yinu na maneno ya kariri, na methali batengeniche kwa lihu: utetezi winu ni utetezi winu ni utetezi utengezwile kwa kwa makondo ya mfinyanzi.¹³Mukamwe amani yinu, munileke kwa changu oili yakwamba nipatee baya, uyaleke gagaloho yandawecha hicha kwangu. ¹⁴Mbatola nyama yangu namwene katika mino yangu, mbalatola maisha yangu katika maboko yangu. ¹⁵Linga, mana kahapalo ni bulaga nenga, nibekali tumaini lalihigalile: hata nyoho, mbalateteandela yangu nnonge yake yuuwembe.¹⁶Hache yapanga sababu ya kutokabalangilwa hatia, kwamba nenga nihichili nnonge yake kati mundu yuwangalihi mcha Nnungu. ¹⁷Nnungu pekaniya kwa makini longela kwangu; ruhusu ruhusu tangazo kwangu mumachikilo yangu.¹⁸Linga nambeyambe, miubekite utetezi wangu katika mpangilio, nenga nifahamu kwamba nenga ndopoho hatiyaaa. ¹⁹Nyahi awecha shindana na nenga katika mahakama? Ikawa muhichi panga nyoho, na kati nenga nilithibitishwa kosea, nga nipala tamaliki na kuyaboya maisha yangu.²⁰Nnungu panga likowehe mabele kwaajili yangu na kaye nenga niyobalihi boka katika kuminyo yako. ²¹Uboke kwanguhu luboko lwako lwandateseka na kana huleke utisho wako unipange nenge yogopaa. ²²Mgaa unikeme nenga, na nemga nalakukuya ngwa, au unileke nenga ni baye na wenga uniyangwe nenga.²³Buli, ulahu wangu na dhambi yangu hilenga? unibakiye makosa yangu na dhambi yangu. ²⁴Mwanja namani uwiya kuminyo yako boka kwangu nenga na kunipangya nenga kati nnahu wako. ²⁵Buli, wenga wali lumiya liakapi landagolokaa? Buli, upala likengama libelehi liyomoho?²⁶Kwa maanaha wenga uwandika payehe vilebe inammabaha dhidi yangu nenga; wenga unipanga nenga rithi ulahuu wa munchembe wangu. ²⁷Wenga ubeka magulu yangu katika ngubo jenenjene wenga ulinga ndela yangu yoti; wenga ulinga paya sehemu ambapo luwayo lwa lugolo lwangu utelebata. ²⁸Japokuwea nenga ni kati kilebe chakibohii ambacho utekwa kuhutalu, kati ngubu yelo ambalo nondo balelihi.

Chapter 14

¹Mwanadamu, ambaye abelekilwe na nimwawa, utama machoba machini tu na atweli mahangahiko. ²Yuwembe achanuite boka katika buwehe kati maloba na kati paya; yuwembe abutuka kati kiwili na awachalihi lamaha. ³Buli, wenga ulinga chochoti kalti kehe? mwenipeleka nengu hukumwoni pamope namwenga?⁴Nyahi awecha leta kilebe safi baka katika kilebe kichapu? Ndopoho yoyoti. ⁵Machoba ya mundu yandabajilwa. Idadi ya mwehi wake unayo wenga, ubekite mwisho chake ambachoho hawechili kukihuka. ⁶Linga kuhutalu boka kwake kwamba yuwembe ache pomolyaha, ili kwamba aweche purahika machoba yake kati mundu atikodishwa kati yuwembe awecha panga nyohoo.⁷Kuwecha panga na tuumaini kwa mkongo; mana ukatilwe paye upala hipuka kaye, nyohoo chipukizi lyake lihoba lihi. ⁸Manahite ndandahi yake, yandakomala na gohima katika bwehee, na kitepo chake wanaa katika ukando, ⁹Hata hipangite balo kikanunga mache pekee lahipuka kaye na boya panja matawi kaati mehe.¹⁰Lakini mwanadamu wahaa, yuwembe panga dhaifu aswaa, mwanadamu akoma pumuwa, na kaye hahikwako yuwembe? ¹¹Kati mache yahobike boka ziwani, kati lubende yandahoba mache na yomaha, ¹²Nyoho nyoho bandu ugonja payehe na huyumuka lihi. Mpaka palo mbingu zipibala ndopoho kaye, Bayumukalihi wala yumuywa boka katika gonja kwabe.¹³Laiti, kwamba uniyobile nenga kuhatahi katika mahangahiko, na kwamba hatinitunza nenga katika siri mpaka uchika kwake yomoka, kwamba hunibeki nenga muda maalumu wa tama hakwo na kabe kunikema nenga katika fahama! ¹⁴Manahite mundu awile, yuwembe alwaishi kaye? manahite nyohoo, nipenda linda kolyaha muda wangu boti wa huharabike mpaka yogolekwa kwangu pahichile.¹⁵Wenga ungekema, na nenga ningekuyangula wenga nawenga ubile na shauku ya kazi ya maboko yako. ¹⁶Wenga upalabalanga na tunza luwaya wenga kanakali kumbukumbu ya dhambi yangu. ¹⁷Ulahu wangu utiliwe muhhuri, katika mkoba; wenga utabile ulahu wangu.¹⁸Lakini hata hitombe tomboka na panga si chochoti; hata tumbo boyelwa boka sehemu yake. ¹⁹Mache yabile muhina ya maliwe; yongekeya kwake huboyo kuhutala mahumbi ya kiambo. Katinyaha, mwenga mwandaharabiya matumaini ya mwanadamu.²⁰Mwenga daimaha mumshinda yuwembe, na yuwembe peta kuhutalu, mwenga mubadilisha kuminyo yake na kumtuma yuwembe kuhutalu wahaa. ²¹Kati bana bake wanalome ni waheshimiwa, yuwembe, atangitelihi hacho; na kati wakuhulu kkiya paye, yuwembe habonilihi hacho. ²²Yuwembe huyabona bayi mahumivu ya yega yake mwene, na hujiombolezea yuwembe mwene.

Chapter 15

¹Ngaha Elifaru Mtemani atiyangwa na baya, ²Mundu mwene hekima apaswa ayangwa kwa maarifa yangalifao na kujijazo mwene na upepo wa mashariki? ³Apaswa hojiana na mazungumzo yangali na faida au na hotubaha ambazo kwa hizo yuwembe awechalih, panga mema?⁴Kweli, wenga ufifisha heshima ya Nnungu; wenga wenuhia heahima kwa yuwembe, ⁵Kwa maana uulahu wako hhupundisha mikano yako; wenga uchawo panga na ulimi wa bandu bene kipele. ⁶Mikono yangu yamwene hakukukumu wenga, wangulihi; hakika mikkono yako yamwene hushuhudia dhidi yako wenga.⁷Buli, wenga ni mwandadamu wa kwanza ammbaye akibelekwe? wenga wabile kabla ya hitombe yangaliboneka? ⁸Wenga uwahi yowa maarifa ya siri ya Nnungu Buli, wenga utijibalangyaha hekima wenga mwene? ⁹Kilebe gani chaukitangite wenga ambacho twenga tukkkitangitwlihi? kilebe gani, chaukitangite wenga ambacho ndopoho katika twenga?¹⁰Pamope na twehe babile kaye wene mvi na bando wapendo muno ambabi ni wapendo zaidi lingana tate bako. ¹¹Buli, faraja ya Nnungu ni chunuhu muno kwako, makowe ambayo ni ya upole dhidi yako wenga?¹²Kwanamani moyo wako wenga ukupeleka kuhutalu? kwanamani minyo yako yanang'ara, ¹³Ili yakwambaha kuhirejesha roho yako kwa Nnungu na kuyaboya maneno hayoho boka katika mkono wako? ¹⁴Buli, mundu yuwenge namani akwamba yuwembe apaswe abe mwene haki?¹⁵Linga, Nnungu habeki tumaini lyake hata kwa yuma wake habile mtakatifu; Hakiko, mbingu zabileli safi minyo yake yuwembe; ¹⁶Jinsi ganihi yuwangali safi ni yumo yuwangali mzuri na mlya rushwa, mundu ambaye nywaha ulahu kati mache!¹⁷Menga nipalakukulangya wengo; unipekani nehe; nenga nimbalakukutangazya wenga vilebe ambavyo nivibweni, ¹⁸Vilebe ambavyo bandu bene hekima bapite paye boka kwa tate bao, vile vilebe ambavyo mabubo wabe bayubitelihi.¹⁹Haba babile mababu wabe, ambao kwabe pekee kilambo bapehilwe, na miongoni mwaa ndopoho mng'eni yuwapite. ²⁰Mundu mluhu hupetya katika minyaha machoba yake yotiho, idadi ya miaka yayabekilwe kunani kwa matesoyi kuteseka. ²¹Lilobe la ukalehe katika mahikilo yake; pindi yuwembe habile katika kubendo fanikiwa, mharibu andahicha kunani yake yuwembe.²²Yuwembe hafikiri kwamba yuwembe apalabuya boka katika lubendo; upanga umnenda yuwembe. ²³Yuwembe yenda mahali kuhutalu kuhutalu kwaajili ya mkate, baya, kikwako yuwembe atangite panga lichoba la lubendo labile mmakoko. ²⁴Dhiki na mateso makali humpanga hayogopehe bembe hushinda dhidi yake yuwembe, kati mfalme tayari kwa ngondo.²⁵Kwasababu yewemHayehe ni kweli, ingawa yuwembe mewekelya minyo ybe atilayaha luboka lwake dhidi ya Nnungu na ameishi kwa kiburi dhidi ya yuwabile mkoloho, ²⁶Hayuwa mundu mlahuu habutaka kwa Nnungu na lingo ngumu, kwa liunde vikoloho vya ngao.²⁸Hayehe ni kweli, ingawa yuwembe amewekelya minyo yake kwa mahuta yake na bekapa moja mahuta kunani ya kibuno chake, ²⁷Na haishi katika mache yane ukebaha; katika nyumba ambazo ndopoho mwanadamu anayeishi hhumo nambeyambe na ambazo zabile tayali kuwa magofu.²⁹Yuwembe hhapala tajiri wake mwene haudumu; hata mwili wake hakitadumu katika kilambo. ³⁰Yuwembe alwaboka panja ya lubendo; hiyega ya muoto atakausha matawi yake, katika pumzi ya kinywa cha Nnungu yuwembe ayenda zake.³¹Mwacheni yuwembe asitumaini katika vilebe viangalihi kazi, anddakuikonga yuwembe maana upuhuzi upala mshahara wake yumbehe. ³²Yapita kabla ya wakatihi wake yuwembe apalikwa waha; tawi lake lipangalihi kijani. ³³Yuwembe aluzipakatisho zabibu zake yangali kali mzabibu, yuwembe ayaboya ndoba yake kati mkongo wa mzeituni.³⁴Kwa maana msaada wa bandu wangali mcha Nnungu apala tasa mjuoto wakuateketeza hema za rushwa. ³⁵Balo bapatwa kitumbo guwembe ulahuhu na papa ulahu; ndumbo labe hutuunga kitumbo ya ubochoho.

Chapter 16

¹Ngaa Ayubu atiyangwa na baya, ²"Nenga niviyowine vilebe vyanambone, mwenga boti ni faraji baha huzunisha. ³Maneno yenye upuuzi daima yawecha panga na mwisho? Namani chakiharabike kwinu kwamba muyangwi kati nyahaa?⁴Nenga keya nipala longela kani mwenga mwa mupanga, kati mwenga mubile katika nafasi yangu, Nenga nendekusanyaha na unganisha makowehe pamope dhidi yenu na katikati mtwehe wangu kwinu mwenga katika dhihaka. ⁵Laiti, namna yako nenga niweyehi moyo na mikono yangu namna yako faraja boke mumkano wangu ingeng'arisha huzuni yinu!⁶Manahite nenga nilongela, lombola kwangu ndopo yuwa yohi; mana niendelea longela, namna yako nenga ninaidiwa? ⁷Lakini nambeyambe, Nnungu, ⁸Wenga unipangite nenge choka, wenga huipangite familya yangu yoti pange ukeba wenga unipangite nenga, yomaha ambayo yabene ni ushuhuda dhidi yanga, konda kwa yega yangu kakatuka dhidi yangu na kunashuhudia dhidi ya minyo yangu.⁹Nnungu anipalangwi nenga katika ghadhabu yake na kunikomwa nenga yuwembe anisagite nenga kwa mino yake; Adui yangu anilolike miyo yake kunani yangu kati yuwembe anipolangwi nenga hipando. ¹⁰Bandu bahumbatile na mikono yangaliwekelwa kunani yangu wanikobwi nenga katika ligomoho kwa kunitakanaho; batami papome kuchogo yangu nenga.¹¹Nnungu anipehi nehe kuna i ya bandu bangili mweshimu Nnungu na kundaiku nenga ngati ga maboko ya bandu walahu" ¹²Nenga nalimwepwesi, na yuwembe atinite kwana nenga hipande. Hakika, anitweti nenga kwa hingo na anibeki nenga kunani kati shabaha yake.¹³Wakobwa upinde wake boti batinitindiya nennga; Nnungu andakatana hipande figo yangu, awechiniboya nenga; yuwembe ajitya panja nyongo yangu kunani ya buwehee. ¹⁴Yuwembe ulebata lebata petya muhuleuta wangu kaye na kaye; yuwembe hubutukya kunani jangu nenga kati shujaa.¹⁵Ngubu ya ligunia kunani ya likongwa lyangu; Nnenga aninopyihi kwa ngupuhu mbembe yangu ngati ya ardhi. ¹⁶Kuminyo gangu ni kulele na kombolewa; kunani ya likongwa iwekelya minyo hina mwili wa mauti. ¹⁷Ingawa mtopo jebya katika maboko yangu, na kuomba kwangu ni safi.¹⁸Kilambo, huwekelekwalihi kunani damu yangu unenga, leka lela kwangu kube ndopoho sehemu pa pomolya. ¹⁹Hata nambeyambe, linga, ushuda wangu hubile mbinguni; yuwembe ambaye ashuhudiaye kwa ajili yangu nenga habile kunani.²⁰Bwiga lyangu anieka kwa dharau, lakini liyo lyangu lipiya molihi kwa Nnungu. ²¹Nenga nilobe walo ushuhuda waubile mbinguni kumtetea mundu layu na Nnungu kati mwanadamu nyapanga na jirani yake. ²²Kwa maana wakati miaka michunu manahipite, Nenga nipalayenda sehemu ambapo nenga niwechalihi buya.

Chapter 17

¹Roho yangu watimilaha, na machobe yangu iyomwike, kaburi libile tayari kwaajili yangu nenga. ²Hakika kuna bena mzhalango pamope nane, mi lazimaha saima liyo lyangu lilinge kasirisha kubo. ³Unipehi nambeyambe ahadi, ube uthibitisho kwangu pamope na wenga mwebebe, nyahi ywenge yuwabile palo ambaye anisaidia nengaa shalihi wabe kunani yangu nane.⁴Kwa kuwa wenga Nnungu ameitunza mioyo yabe boka katika ufahamu; kwa hiyo, wenga uwaheshimishalihi wabe kunani yangu nane. ⁵Yuwembe ambaye huwapinga mbwiga lyake hadharani kaajili ya tuzo, minyo ya bana bake yateshindwo bona.⁶Lakini anipangite nenga panga neno la kukulongela na bandu bembe banihuniya mataha katika minya yangu nenga. ⁷Liyo lyangu lilolalihi safi kwasababu ya honi, sehemu zangu zoti yaa hiyega ni njene njene kati kiwili. ⁸Bandu wanyoofu wabalapendelwa na hake; mundu yuwabilelihi na makosaha apala kuijeya mwene kunani ya shindana dhidi ya bandu hawamtangilihi Nnungu.⁹Mundu mwene hukweli hapaendelea katika ndela yake; yuwembe habilena maboko ya bile safi ayendelea panga mwene ngupuhu muno muno. ¹⁰Lakini kati yahibile kwinu mwenga mwaboti, muhiche nambeyambe, nenga mbalakumpata mundu mwenye heshimaha miongoni mwinu mwenga.¹¹Machobe yangu yapite, mipango yangu hikotwike na nyohoo ni matumaini ya moyo wangu. ¹²Bandu haba, bene kejeli, badili kiloho panga mumtwekati; mumtwekati ubile papipi panga kiloho.¹³Tangu nenga nilolehe katika kuzini kati nyumba yangu; tangu nenga nitandaya kiti changu katika kiloho. ¹⁴Tangu nenga nibahite na lihembwa wenga ni tate bangu, na kwa funza, wenga ni maho wangu dada yangu. ¹⁵Likwako kaye tumaini lyangu? kati kwa tumaini langu; nyahi wakati lola chochoti? ¹⁶Tumaini lipalayenda pamope na nenga katika minyango ya kuzimu wakati twenga tuyenda katika mavumbi?

Chapter 18

¹Nga Bildadi Mshuhi atiyangwa na baya, ²"Buli pakubawi twakotoka baya kwako? wacha na mudawenge twalongeehi.³Kwa namani twenga tubalangwile kati nyamaha mwitu; kwa namani tubile wapumbavu paminyo pako? ⁴Wenga ambaye wajirarua mwene katika hasira yako, kilambo ipalikwalihi lekwea kwa ajili yako au miamba ipalikwa bayelwa boka katiko sehemu yake?⁵Ni kweli, bweya ya bandu balahu yabekwa panja; malimi ya muota wake hing'aralilihi. ⁶Bweya yapda lubendo katika hema yake, taa yake kunani yake yuwembe yabekelwa panja.⁷Hatua ngupuhu yake zapangilwa panga hipi; mipango yake yuwembe mwene yamtomboya yuwembe paye. ⁸Kwa maana yuwembe apalakumtaikwa katika kitapa kwa magoloho yake mwene; yuwembe atyanga katika mahangaiko.⁹Tanzi lyamtola yuwembe kwa kingano; kitapa wahigala kumulya kanuni yake. ¹⁰Tanzi liyobitwe kwa ajili yake paye ya bwehe na kitapa kwaajili yake katika ndelaha. ¹¹Wayagoya wampanga yuwembe andayogopa kunani ya sehemu zoti; bapalakummenganga yuwembe kwenye kihingano chake.¹²Utajiri wake wagalambuka panga njalaha, na matatizo yapanga tayari upande wake. ¹³Mahali za hiyenga yake zabile batemelaha, Hakika, mmelekwa wa kwanza wa kiwoho atazila sehemu zake yuwembe.¹⁴Yuwembe atikumkalambuyaha boka kwenye udalama wa hema yake awechalihi tyanga yenda kwa mfalme mwene hutisho. ¹⁵Bandu ambao bakelihi wapalatama kwenye hema yake baada ya bona wolo muhoto imeshaneya ngati ya nyumba yake yuwembe.¹⁶Ndandahi yake hipala yamaha paye yake; kunani tawi lake yuwembe laipelakatwa. ¹⁷Kumbukumbu lake yuwembe litehobaha boka katika kilambo, yuwwembe hapanga na lina katika mtaa.¹⁸Yuwembe hapala bebgelwa boka katika bweyaha mpaka kwenye lubendo na panga utibengelwa panja na ulimwengu hawoho ¹⁹hapalalipanga na mwana mnalome wala mchokolo mihongoni mwa bandu bake, wala kizazi chochoti chaki bahigala sehemu atamapo. ²⁰Balo babatamanya upande wa magharibi bapajiliya hofu kwa kilo chakilwapita kwake lichoba limo; balo babatamanga upande wa mashariki wapala yogopeshwa kwa kilo.²¹Itakika yelo ni nyumba za bandu bababileli na haki, ni mahali ya walo bamtangitelihi Nnungu.

Chapter 19

¹Nga Ayubu atiyangwa na baya, ²Pakubawi mwanipanga nenga teseka na tekwa na tekwana nenga hipande kwa makowe?³Mara kumi hayehe mmenishitaki nenga, mwenga mubonalihi honi kwamba munitendahite nenga kwa ukatili. ⁴Kama ni dhari kweli nenga nitekosaha, makosa yangu hubaki panga wajibu wangu.⁵Kati ni dhahiri mwenga mutondobeya kunani yangu nenga na tumta uvumilivu wangu hanikaniya nenga, ⁶Kaye mwenga mupalikwa kwamba Nnungu apangite malahuu kwangu nehe na hatiniboywa nenga katika kitapa chake yuwembe.⁷Linga, nenga nilela kwa lilobe, "dhuluma! lakini nipatalihi jibu nengo nikema kwaajili ya saidia, lakini ndopoho haki. ⁸Yuwembe haibekite ukutao ndela yangu ila kwamba nenga niwechelihi peta, na yuwembe babekite lubendo katika ndela yangu. ⁹Yuwembe aniondohite nenga boka katika utukufu wangu na haitweti tayi kwenye mtwehe changu nenga.¹⁰Yuwembe anitekwana takwana nenga paye kwa kila upande, nanenga nibeboka yuwembe atilihuta kunani tumaini langu kati mkongo. ¹¹Yuwembe kaye ayongekiye adhabu yake dhidi yangu nenga, yuwembe anibalanga nehe kati yumo wa adui zake. ¹²Askari wake batami kunani pamope; bembe banikosesha tumaini kwa kuniteka nyavu kwa makundi yanambonehe kobwana na nenga watindihite hema yangu.¹³Yuwembe awabekite anunangu kuhutalu boka kwangu nenga, bandu banga wa karibu boti wajitenngite boka kwangu nenga. ¹⁴Akinanunangu balinikomboya nenga; mbwiga lyangu wa papipi wamenisahamu nenga.¹⁵Balo ambao mwanzoni batitamo kati ang'ani ngati ya nyumbaha yangu na hapangakachi bangu wa lwawa unibalanga nengo kati mng'ani nenga nihile na ng'eni katika minyo yabe. ¹⁶Nenga nimkema mpangachi wangu, lani yuwembe anijibulihi kwamba nengo nimsihi yuwembe kwa mikono yangu.¹⁷Pomwa kwangu nehe ni nichukwa mnyumbo wangu; hata nenga nichukizwa na balo ambao bababelekwa boka katika ndumbo la maabangu nenga. ¹⁸Hata bana kilemba wanichukwa nenga, manaite henga mbala katatuka longela, bembe balongela dhidi yangu nenga. ¹⁹Mbwinga lyangu banayobelehe banichukya muno nenga; balo ambabo nenga uwependile bagalabwike kuchogo nanehe.²⁰Hiyupa yangu ishikamana katika likongwa yangu na kwenye hiyega yangu; nenga nihishi tu kwa likongwa ya mino yangu. ²¹Mube na kiya kunani yangu nenga, mbwiga lyangu kulamaano luboko la Nnungu unikunywile nenga. ²²Kwanamani munikomwa nenga kati mwenga munyehipaka Nnungu kwanamani mutoshekalihi balo kwa lyaha hiyega yangu?²³Lakiti, kali makowe yangu yapile ya haandikikwe baye! laiti, yahandikilwe katika kitabu ²⁴Laiti kalamu ya kkihuma na risasi lyaho hikaanga wakachoroho katika muwamba machoba gote!²⁵Lakini kati hibile kwangu nenga, nenga nandatangaa kwamba mkombozi wangu andaishi, na kwamba hata mwisho apalayema katika kilambo, ²⁶Baada ya likongwa lyangu, Nganyoo, hiyega yeyonano, wanda havabika, mga katika pahiyega yangu nenga nipalamwona Nnungu. ²⁷Nenga mmbola kumwona yuwembe kwa minyo yangu namwene nenga, na munchilihi yuwenge moyo yangu hushindu ngatihi yangu nenga.²⁸Kati mwabaya, kwa namna yako tupalakumtesa yuwembe? lutandahi lwa mahangaiko yake utemaa katika yuwembe; ²⁹Ngaa panihogopilwe kwa lelo lipanga, kwa sababu ghadhabu huleta ukumu ya lipanga, nyohoo kwamba wenga upate tanga kunahukumuho"

Chapter 20

¹Nga Sofari, Mnaamathi atiyangwa na baya, ²"Mawacho yangu yanipanga nenga nilongele kwa haraka kwa sababu ya wasiwasi yammbile nayo ngoti yangu nenga. ³Nenga njowe kemelekwa ambako panipolele heshima nenge, lakini roho boka katika ufahamu wangu waniyangwa nenga.⁴Buli, wandatanga kwamba ukweli huu boka za kale, wakati Nnungu pambekite mwanadamu kunani ya kilambo. ⁵Ushindi wa mundu mlahu ni hipi, na puraha ya uwangali mcha Nnungu huduma pachonutu.⁶Ingawa uracho wake yuwembe hikiya kunani kwenye mbingu, na mtwehe wake yuwembe ukaika kwenye liunde. ⁷Bolo mundu hayuwo hapalahoba macho bayoti kati mahii yake yuwembe yuwamwene, bolo bababile wantazamite yuwembe wabaya, abile kwako yuwembe?⁸Yuwembe atapaa kuhutalu kati lataa na hapalaboneka ngaa chahibile yuwembe apangu atibengelwa kuhutelu kati ono la ⁹Kiloho liiyo lalimwene limuwonalihi yuwembe kayye sehemu yake mwondihi yuwembe kaye¹⁰Bana bake wapalaloba lazi kwa bandu maskini maboko yake iwechalihi buyanganiya utajili wake. ¹¹Lyupa yake itwelite ngupuhu za ukiuchembe, lakini zipangoja nakwe payehe katika mavumbi.¹²Ingawaha ulahuu wake mtamu katika mikano yake yuwembe japokuwa yuwembe andokuwiyaha paye ya lalimi wake yuwembe. ¹³Japokuwa andaukwama palo na awecholihi yenda lakini balo kahukamwaha katika mikono yake yuwembe. ¹⁴Chakulya katika pamoyo lake yuwembe wandagalambuka panga mmayeha ungalambuka panga sumu ya mang'ambo ngati yake yuwembe.¹⁵Yuwembe amilayaye utajiri, lakini yuwembe apakikuhutapika kaye, Nnungu apolakuhupiya paye boka kitumbo chake yuwembe. ¹⁶Yuwembe amila sumu ya ng'ambo, ulimi wa ng'ambo mwene sumu apalakummulaga yuwembe.¹⁷Yuwembe hapala pulahika mabende ya mache, wingi wa buchi na siagi. ¹⁸Yuwembe apubuyonganiya matunda ya kachi yake hapalawecha kuyalaluya; yuwembe apalapulaiki ya utajiri apatite kwa biashara zake mwene. ¹⁹Kwakuwa yuwembe atikuwalimbikiya na kuwalibalya bandu maskini yuwembe kwa bonelai apotwi kuhutalu nyumba hakotwi chenga yuwembe.²⁰Kwasababu yuwembe mwene hatangitelili kuwatekaleza woti, yuwembe hapa hokoa kilebe chochoti katika chelo ambachu chahifurahishe. ²¹Ndopoho chochoti chakigololikwe ambacho yuwembe yuwangalimila; kwa hiyo mafanikiyo yake yuwembe yapalalihi lamaha. ²²Katika winga wa utajiri wake yuwembe alwatomboka katika mahangaiko luboko lwa kila yumo yuwembi habile katika umaskini alwahicha nchogo yake yuwembe.²³Muda habile katika tweleya ndumbo yake. Nnungu ataikwa hasira yake ya ghazabu yake kunani yake yuwembe Nnungu apalakuwalaya paye kunani yake yuwembe muda yuwembe lyahaa. ²⁴Pahapangu mundu huyo abutuka boka katika sila haya kiume, upande washaba umkabwa yuwembe. ²⁵Mchale hupala kukuhoma pilya kumng'ongo wake na wapita, ni dhahiri ncha yandamelemetya ipalapita panja petya ini lake yuwembe; watesi bandahicha kaye kunani yake.²⁶Lubendo la lukamilike litukuzwike kwa hakiba zake; mouto yaukotoka jugulika upala kulya wenga kwa haraka; upalamila chelo chakigolwike katika hema yake. ²⁷Mbingu zipalabekelwa wazi ulahu wake, na kilambo upalakatuka kunani dhidi yake yuwembe kutishaidi.²⁸Utajiri ya nyumba yake upalaboka; bidhaa zake zapenganika kuhutalu lichoba la ghadhabu ya Nnungu. ²⁹Hayo sehemu ya mundu mlahuu boka kwa Nnungu urithi utitunza hakiba na Nnungu kwa ajili yake yuwembe.

Chapter 21

¹Kaye Ayubu atilongela na baya, ²"Upeksni hotuba yangu kwa makini, haye na hibe faraja hinu. ³Nite teselwa, lakini mpala baya, mwisho wabay, muyendelehe kudhihaki.⁴Lakini kwangu nenga, malalamikyo yangu ni kwa mundu? kwanamani nikotoke pa subira? ⁵Munilinge na munishangale, na mwenga mubeke mmokowinu mumkano winu. ⁶Manakampekaniya mateso yangu, handalumiyaho, payenga yogopaha.⁷Kwamana o walahuhu bayendelea lama, bandagohima, napanga na uwezo katika madaraka? ⁸Wabelekwa wabe wandathibitishwa nnonge yabe, na lubelekwa lwake wandahimalika minyoho yabe. ⁹Nyumba yabe hibile salama kuhutalu na hofu; wala bokola ya Nnungu ndopoho kunani yabe.¹⁰Mannume wao wang'ombe linazalisha hawechalihi panganyaha, ng'ombe wabe andabeleka na haiyali ndama wake habile mwana. ¹¹Bapeleka anunabe kati likundi la ngondoho nabana babe ng'anda. ¹²Bayemba kwa tari na vinubi na pulaika kwa mziki na zomari.¹³Batumia machoba yabe katika fanikiwa, Baboka kuzimu kwa utaratibu. ¹⁴Bammakiya Nnungu, boka kwitu kwani tupendilihi boli utange boti kunani ya ndela yako. ¹⁵Mwenye enzi ni nyahi, hata mwabudu? Tubwahika naman, tukimwabudu? Tubwahika namani atatwannobite.¹⁶Linga, Buli mafanikio yabe yabilelihi katika mikano yobe mwene? ndobo chapanga na ushauri wa ulahuu. ¹⁷Mala hilenga taa ya ulahuu himwa, au kwamba matatizo huhicha panani yabe? mala hilenga inatokea kwamba Nnungu apeyo huzuni yake kwa uchika. ¹⁸Mara hilenga yaipita wapanga kati mabelehi nnonge ya upepo au matapi yandagoloka na dhuruba?¹⁹Mubaya Nnungu abeka hatiya yake mundu kwa bana bake lepa: Na alepe mwene, ilikuwamba aweche tango hatia yake mwene. ²⁰Leka minyo yake yabone uangamivu wake mwene na acha anywehe adhabu ya mwenyezi. ²¹Kwani alinga kitiwiha lukolo lwake nnonge yake idadi ya miyehi yake hipalayomoka.²²Buli aina mundu andamfundisha Nnungu maarifa kwa kuwa yuwembe huwahukumu hata wawobile kunani? ²³Mundu yumo awaha katika ngupu kamili, manaite utulivu na amani. ²⁴Hiyenga yake ndopoho uhitaji, na kiini cha mihupa yako habile na unyevu na afya njema.²⁵Mundu yuwembe awaha kwa minya nafsi, bila pulaika kwa likowe la wema. ²⁶Bazikwa mulikuburi bote kwa pamoja,, tekenya banda kuwawekelya boti.²⁷Linga, niyatangite mawazo yinu, na jinsi pamupala kunikosesha. ²⁸Kwapanga munalongera, ikwako nambeya ya nyumba ya mwana wa mfalme libile kwako sehemu yetami mlahuu?²⁹Buli muwalokiye lihi asafiri? mutangitelihi pabalongela, ³⁰Kwama muovu andaepushwa na machoba ya minya, na kwamba abekilwa kuhutalu namachoba ya gadhabu?³¹Nyahi apalakuhiituhumu machoba ya mlahu nnonge yake? nyahi yuwamuwazibu kwa kisechakipangite? ³²Hata nyoo alwapelekelwa murikaburi; Bandu bapalakulibona likaburi lyake. ³³Ukando wa mmende wapanga unamnoga kwake Bandu waingi bapala kumkengama, hata wakabile na bandu waingi nnonge yake,³⁴Ni jinsi ganih bahi ntanifariji bila fikilihi, kwapanga majibu yinu ndopoho loloti ila ubocho?

Chapter 22

¹Kaya Elifizi Mtemani atiyangwa na baya, ²Buli, mundu aweche faa. Nnungu "Buli mwene hekima awecha pwahika kwweke. ³Buli ifurahishe kwa Nningu mahahite u mundu wa haki? Buli ni faida yakee uyapangite safi maisha yako?⁴Buli ni kwasababu ya achaji wakoo kwake hataha akukamee na habudu? ⁵Buli sababu hili ya wingi wa uluma wako? Buli ndopoho mwisho wa makosa yako?⁶Kwa maana utweti dhamana boka kwa anunabo bila sababu; utweti ngubo ya mundu na kumwacha ndopo kilebe. ⁷Hubilelihi mwene nyota mache ya nywea uwajimite chakulya bene njalaa. ⁸Japokuwa wenga mwene uwezo, ulihimiliki kilambo, japokuwa wenga mwene heshimiwaha, uwishi ngati yake.⁹Ubeleki wajane waboki ndopo kilebe atikuwabonela yatima. ¹⁰Kwa hiyo, malahu yagatindia, na hofu za ghafla zinakusumbua. ¹¹Hibile lubenndo wangali bonekan; gharika ikuwekeli.¹²Buli Nnungu ndopoho kunani ya mbingu? alola kunani ndondwa, namna yailivyo kunani! ¹³Ubaya Nnungu atangite namani? Buli awechaamuwa petya lubendo totoro? ¹⁴Maunde ni kiwekelyo chake, hata utubonelihi; andatyanga kunani ya mbinguni.¹⁵Buli atayaishi maisha ya zamanihi wabiisha ulahuu. ¹⁶Batibohelwa kabla ya machobe yabe, ambao misingi yabe yaiboilwe kati libende, ¹⁷Bammakiya Nnungu boka kwitu, bababahite, mwenyezi awecha kutupanga namani?¹⁸Hata nyohoho bala azitwelihe nyumba zabe kwa mazuri, mipango ya walahu hibile kuhutalu nanehe. ¹⁹Bene haki babatazama yaghahapata halau na pulahiko; bangali na makosaha babahaheka kwa chalawaha. ²⁰Wabahite, bila shaka baba kakatwike kinchogo yitu babokite, muoto uteketizwe malizabe.²¹Bahi patano na Nnungu na hube ba amani na yuwembe, kwa ndela hayahe, mema yahicha. ²²Nandakusihi, pokyaha, maelezo yake, uyatihi makowe yake.²³Maanaumbuyanganikiye mwenyezi, upalachengwa, manahulehi panga uluhuu matamo gako. ²⁴Beka hakiba yako payehe, dhahabu ya ofiri kati ya maliwa ya vibende, ²⁵Na mwenyezi habile hakiba yako, mbanje ya thamani kwako.²⁶Newengu wajipulahisha kati mwenyezi; wamlolo Nnungu. ²⁷Wamloba, nayuwembe akuyowaha, wampihile nadhirr. ²⁸Lakini keya walongela loloti, nawenga wapehilwa, Bweya waangaza maisha yako.²⁹Nnungu kumuhuluya mwene kiburihi; nayuwembe umkakatuya mwene ngupuhu. ³⁰Amkobwa yuwabilelihi na hatia; wakombolewa petya usafi wa maboko yako?

Chapter 23

¹Babe Ayubu atiyangwa na baya, ²"Hata leno malalamiko gangu ni yababahu; maumivu yangu matopahu kuliko manung'uniko yangu.³Ee, ningetanga paniwecha kumwona! Ee, kwamba paniwecha mkano wangu hoja. ⁴Ningebeka lishitaka lyangu nnonge yake na tweleya mkano wangu hoja. ⁵Ngatanga chapala kuniyangwa na tanga chachapala baya kunani yange.⁷Buli hapehojiana na nehe katika ukoloho wa ngupi yake? lili hapalakwunipekaniya. ⁶Palo mwene haka hapehoana na nehe.Kwandela ayehe mbebonekana ndopoho hatia kwa mwenzi wangu.⁸Linga, nielekeya mashariki, lakini ndopoho palo, na upande wa magharibi, lakini niwechalihi kunmbona. ⁹Kaskazini, phapanga kachi, lakini niwechalihi, kulinga, na kusini, payoba hata atakana niwmonahe.¹⁰Lakkini nihitangite ndela yanihitola, pahapala nilenge nilwaboka kati dhahabu. ¹¹Lugoloho uti lumbanilwa na hatua yake, nihitunzike ndela yake na galambukalihi. ¹²Mahilekalihi amri ya mikono yake, nigayehi maneno ya mikono yake.¹³Lakini yuwembe ni wakichake, nyahiyuwawecha kumgalabwa? lallipallaha, andakulipanga. ¹⁴Kwa maana hatizimizike lilagano lake kinchogo yangu: anamipango yambone kwaajili yangu; habile yanamboneho kati yenoho.¹⁵Kwa hiyo, batikunitisha nnonge yake; paniganihahusu, nandakumyogopaha. ¹⁶Kwani Nnungu ameudhoofishaa mayo wangu: mwenyeai atikunitiaha. ¹⁷Kwakitumbulihi nibohilwelihi na lubendo, walalihi lubendo lutopaha lihuwekelihi kjminyo yangu.

Chapter 24

¹Kwanamani nyakati za wahukumu walahuzibekilwelihi na mwenyezi kwanamani lihibalo bababile waaminifu kwa Nnungu haibona machoka ya hukumu kaghahicha?²Kuhi na ulahu bababoya alama za mipakaha kuhina walaho bbatola likundi kwa ngupuhu na kulipanga labe. ³Babahazuramu hanyonge mbunda wabe; Batole ng'ombe wa ajane panga dhamana. ⁴Baboya babapalo katika ndela yabe kwa lazima maskini badunia yoti bayoba boka kwabe.⁵Linga, maskini boho huenda panga kashi kati nbunda na mwitu wa mmwtu, apala chakulya kwa uwangalifu, penge Araba yapatya chakulya kwaajili ya bana babe. ⁶Maskini bahuna katika migunda ya benge kiholo; bakusanya dhabibu njunuhu bakana na mapato ga alahuhu. ⁷Bagonja bila yobeka wakati wa kiloho; ndopoho cha wakelya wakati wa mbepoho.⁸Babayolobanilwa kwa hula ya hitombe; bagonja mbwega ya miamba mikolo kwani ndopoho patama. ⁹Kuhina walahu babapokonya yatima muhiyuba ya mahabake, na malahu, na walahu babatolaho bana kati dhamani boka kwa masikini. ¹⁰Lakini masikini batyanga kilambo; wajapotama na njalaha, bapotwa benga chakulyaha.¹¹Maskini babeleu inono ngatiya nyumba ya alahuhu balebata mashinikizo ya walahuhu, lakini wana nyotaa. ¹²Bandu bandakokoleka mjini, balumilwe balombola, lakini Nnungu hapekanyalihi maombi yabe.¹³Baadhi ya walahu baha wahuwasi bweya; Batangitelihi ndela yakke, wala tama ndela yake. ¹⁴Mmulagi hakukatuka na bweya; habulaga maskini na haitaji; nikati mwihi wakati wa kiloho.¹⁵Kaye mzinifu alenda wakati wa kiloho; baya ndopoho yuwanibona uwigalambuyaha. ¹⁶Walahuu ujengya katika nyumba mulubendo, lakini haitaba muda wa mumtwekatihi, wajalilihi bweyaha. ¹⁷Manahite kihindahi kwabe ni kazi kilo totoro, waamani na vitisho vya lubendo totoro.¹⁸Bandahobaa mbolembole, lakini, kati pohu kunani mache, mng'unda wabe lilahaminiwe; ndopo yuwayenda panga kachi katika ming'unda yabe ya mizabibu. ¹⁹Kiangazi na lyoto huboya barafu; ngaha kuzimu kabe pawahalabiye babatendite dhambi.²⁰Maabake apalakumlebala; mbolembole funza wandamlumaha; hakombollwa kaye, kwa hiiyo walahu batekwanika kani mkongo. ²¹Mlahu amtekwana mgumba, bapangalihi zuri loloti kwa mjane.²²Balo Nnungu hawaboya nene ngupuhu kwa ngupuhu yake, yama na kuwashoofisha. ²³Nnungu humleka hajibone wabile salama, na walipulahikiya lyoho, lakini ayalinga maisha yabe.²⁴Bandu haba batukuzwa, balo, muda tu bandapotea, hakika, bahulushwa; watakusanywa kati benge boti; baboyelwa kati sehemu ya kunani ya mahikilo ya yakulya. ²⁵Manahitelihim nyahi anithibitisha panga mbochoho, yuwapanga maneno yangu panga yangalihi kilebe?"

Chapter 25

¹Kaye Bilidadi Mshuhi atiyangwa na baya, ²"Utawala na hofu vibile nayuwembe; andagiza sehemu pa kunani yake mbinnguni. ³Buli hibile idadi ya majeshi yake? Ni sehemu gani pangalihi na bweya wake?⁴Namna gani bahi mundu abe mwene haki kati Nnungu? Namna gani bahi mundu abe mwene haki kati Nnungu? Namna gani yuwabe lekwile na mnwawaha abe dafi, atiyeketelwa nayuwembe? ⁵Linga, hata lubendo kwake huwangazalihi, ndondwa zibilelihi safi nnonge yake. ⁶Bulihi mundu, yuwabile na kilulu mwana wa mundu, yuwabile kilulu.

Chapter 26

¹Kisha Ayubu atiyangwa na baya, ²"Mumemsaidiaje yuwabile dhaifu! ³Namna gani muwashauriwe yuwangali na hekima na baya maneno yene maarida kwake! ⁴Kwa msaada wa nyahi mubaye maneno haga? Ni roho yangah, yahibokite ngati yinu?⁵Maiti yandalendemaha paye ya mache, na vyoti yahibili ngati yake. ⁶Kuzimu kubile wazi nnonge ya Nnungu, huaribifu ndopo chachibya dhidi yake.⁷Huitandaza kaskazini kunaniyasi nafasi waa na kuining'iniza dunia hewani. ⁸Uyataba mache katika maunde yake mazito, lakini yabaganikalihi paye yako.⁹Uhuwekelya kuminyo ya mwehi na mahunde yake kunani yake. ¹⁰Achorite ukingo teleta kwanini ya mache kati mpakaha wa bweha na lubendo.¹¹Njema ya kunani yandatikwalikwa na ng'ondolewa na karipya kwake. ¹²Atulizike baharihi kwa uwezo wake; kwa ufahamu wake atikumwalabiya Rahab.¹³Kwa mbumuzi yake, azibohile mbingu kwa dhorubu, mbingu zibohilwa kwadhorubu luboko lwake wamuhomite mng'ambo yuwabutuke. ¹⁴Linga, haye sizaidi ya machunu ya ndela yake, namna gani twandoyoyota! ni nyahi andawecha kufahamu uweza wake.

Chapter 27

¹Ayubu atiendelea longera na baya, ²"Kati aishivyo Nnungu, anibahile haki yangu, mwenyezi, yayapangite yandababa maisha yangu, ³Kadri uhai ubile ngati yangu uzima wa Nningu ubile mbulohoni mwanga.⁴Hakika mikono yangu hainenalihi ulahuhu, wala kilimilimi changu ubaya ubochoho. ⁵Misemalihi kwamba mbile sawasawa, hata niwaha sitakana uadilifu wangu.⁶Nihukumwa haki yangu na nihiyachalihi, nafsi yangu haitanisuta kadili ninavyoishi. ⁷Adui yangu na habe kati ulahuhu; andayema kinyume changu na habile kati asiye haki.⁸Kwani tumaini la walahuu ni nyahi Nnungu andamboya, Nnungu andatola uhai wake? ⁹Buli Nnungu andapekaniya kilelo chake tabu zinapompata? ¹⁰Buli atajifurahisha katika mwenyeai na kummeka Nnungu muda woti.¹¹Niparawapundisha kuhusu uwezo wa Nnungu sitabatilisha mawazo ya mwenyezi. ¹²Linga, mwenga boti mtibona; kwa namani basi mutilongera yangali na maana.¹³Neyeni ngaa hatima ya waluhu nninge za Nnungu, urithi wa matesaji aupokeao boka kwa mwenyezi. ¹⁴Manahite bana bake bayongekeya, ni kwa upanga? lubeleko lwake ubile na njalaha.¹⁵Baba nnobya babulagilwa kwa tauni, na wajane wabe balombolalihi. ¹⁶Japokuwa walahuu hurundika mali kati mavumbi. ¹⁷Na kusanya kati ukando, utakusanya ngubo, lakini nwenye hake atawalaha, na wangali na hatia watibagana mali.¹⁸Uchenga nyumbo yake kati tatambuhi, kati kibanda cha muda apangacho mlinzi. ¹⁹Ungoja makindanda manahite tajiri, lakini hayendelea nyohao, na ayolyapo minyoho, ndopoho kilebe.²⁰Vitisho humpata kati mache, dhoruba huboya kiloho. ²¹Upepo wa mashariki hummoya, nayuwembe huboka sehemu yake.²²Umkobwa bila kumleka; panya kumpata kwa katika uwezoo wake. ²³Umkombolya makofi kwakumchalawaha; humboya sehemu yake.

Chapter 28

¹Hakika kuhima mahibwa ya mbanje, wanaposa safisha dhahabu. ²Chuma uweebwa; shaba yeyusho boka katika liwe.³Mundu aboka kilo na palaho, katika mpaka wa kuhutalu, maliwe yabonekanalihi na lubendo. ⁴Himba liembwa kuhutalu na pabatama bandu, sehemu pangalipitwa na mundu: Huninginia kuhutalu na bandu, yombeteka yenda na buyanga na.⁵Kwa kilambo, yahizalisha yakulya, ipinduliwa kali kwa muoto. ⁶Maliwe yake yane johari, na vumbi lake lina dhahabu.⁷Hata kiyuni yuwawinda hatangite, wala minyo ya kitotola linapabonalihi. ⁸Kiyuni yuwahipuna anawahilihi kuhibona ndela yoho, wala simba nkale petya palo.⁹Mundu muyemba mwamba mgumu;pendwa mnema katika vyanzo vyake. ¹⁰Hubeka ndela katika miamba; minyo yake palo chakibile cha thamani. ¹¹Bataba hitumbu hatakana huboke chakihigilwe palo hukihumukwa.¹²Hekima itakuwa kwako? sehemu pa ufahamu ni kwako? ¹³Mundu tanga thamani yake; wala haipatikani kilambo ya wabile wakotoho. ¹⁴Mahebwa ya mache paye ya bwehee hubaya, haipo pamope nane.¹⁵Hinunuliwalihi kwa dhahabu, wala hilinganishwalihi na mbanje. ¹⁶Haiwezi kuthamanishwa na dhahabu ya ofiri, kwa liwe lipili la thamani au johari. ¹⁷Dhahabu na fuwele hilenganali nayo kwa thamani; wala hiwezekanalihi badilishwa kwa vito vya dhahabu safi.¹⁸Hilinganishwalihi na majira wala yaspi hakika, thamani ya hekima ipetya madini ya ruba. ¹⁹Topazi ya Ethiopia hilinganishwalihinayo; wala thamanishwwa na dhahabu safi.²⁰Buli hekima hiboka kwako? sehemu patanga ni kwako? ²¹Hekima hiyobite kuhutalu na minyo ya hiyumba yoti na hiyuni ya kunani. ²²Mauta na uuharibifu yabaya, tuyowi na tetesi kwa mahikilo yitu.²³Nnungu atangite ndela ya kuipata; apatangite pahibile. ²⁴Kwani hubonalihi miisho yoti ya dunia na hulola paye ya mbingu yoti. ²⁵Hapo chamani, apangite ngupu ya upepo na bagana mache kwa hipimo.²⁶Haibekite ula tamko na ndela ya njahina muhungulumo. ²⁷Kaye haibweni hekima na kuitangaza; ai tubwile, bila shaka, na kuhilenga. ²⁸Awabakiye bandu, malinga kumwabudu Ngwana-nga hekimcha, leka wahuu nga tanga?

Chapter 29

¹Ayubu atiyendelea na baya, ²Ee, ningabaha katimiehi yahipite wakali wa Nnungu panilingite, ³Taa yake pahibile mumtwehe wanga, napalo punityangite palubendo kwa bweya wake.⁴⁶Ee, kwamba ngahabaha katika machoba ya muhuchembe wangu huhusiano wangu na Nnungu pahubi mzuri, Wakati mwenye? pabi pamope nane, na bana bangu pababi papipinano, ⁵Wakati maisha yanga pabile yatwelihe na utele, mwamba paubile kuaniholoke ya kinywanyu za mauta.⁷Paniyendite langoni mwa mnema, panitami katika eneo la mnema, ⁸Anchembe banibweni natami kuhutalu kwa kuniheshimu na agohi, batiyema na kuyema kwaajili yangu.⁹Bana bu mfalme baleki longela punihikite; baka beka maboko gabe katika mitwehe yabe. ¹⁰Malobe ya waheshimiwa yatizamishwa na ndimi zabe zikuwechalihhi longela vinywani mabe.¹¹Kwani baada ya kuniyowaha, bapekuni baliki; pabanibwena, wapekunibona na kuheshimu. ¹²Kwamaana nendekuwangatiya maskini bababile wandateseka, na yatima, guwangali na msaada. ¹³Baraka zabe zazibile papipi angamia za nipatike, nahupangite moyo wa mjane yemba kwa pulaha.¹⁴Mananihiwalike utakatifu, nabo batikuni weka; haki yangu yubi kati mganju na kilambo. ¹⁵Mahasaidiye vipofu, nahangatiye hata babanitangitelihi. ¹⁶Mahayangatiye baba hiteji, nayangatiye hata babani tangitelihi.¹⁷Nilimnyamazisha mlahuhu, nimpokwinywe manusura boka katika mino yake. ¹⁸Kaye abahite naha waha sehemu salama nahiyongeya ya nahiyongeya machoba gangu kati lwangi. ¹⁹Ndandahi yangu hiyenehite mmache, na umande utaama kilo choti katika ndambe yangu.²⁰Heshima yangu yayambe saima, na ngupu ya upinde wangu ubile katika luboko lwangu kila wakati. ²¹Bandu batikunipekaniya; bati kunilenda bapekani ushauri wangu. ²²Paniyomwile longela banilonge lihikaye, maneno yangu yagajehile ngupuhu kati hulaha.²³Bani londite kati lenda hula; batikuya thamani maneno gangu, kati walivyotamani hullayahichehi. ²⁴Bapulahikile bila bembe talajya; Bakanilihi ugolohu wa kuminyo yangu.²⁵Mabi kali mfalme wabe na kuwachagulya changapi; nabi kati mfalme katika jeshi lake, kati yuwahafalijihi babalombola katika machiko.

Chapter 30

¹Mambeyambe ahenja banidhihaki wahenja ambao tate bao wawechalihi hata hudumya mbwa wa likundi langu. ²Kwa kweli, ngupuhu ya maboko ya tate bake, zingeni saidia namani Bandu ambao wabilelihi na ngupu muda wa kukua kwabe? ³Badhohofishwe na umaskini na njalaho, yaga kilambo kiyomo munahiyoho.⁴Bachumite mche mwinyoho na mahakapi ya hichoka, ndandai ya mkongo ufagioo yabile ngaa chakulya chabe. ⁵Wahondoliwo miongoni mwa bandu babapigite ndotihihi nchogo yabe kati ambavyo mundu ampige ndoti mwihi. ⁶Nyohoo wapalikwa hishi katika mabonde ya libende, katika mahebwa ya bweha na miamba.⁷Batilela kwa uchungu kumwitu kati mbunda; paye ya vichaka watikwembana. ⁸Wabile lubeleko wa wapumbavu, hakika, wa bandu bangalifaa, babohilwe duniani kati waarifu.⁹Lakini nambeyambe, hibile sababu ya wimbo wa dhihaka kwa bana wabe; hakika, nibile mbeleka kwabe. ¹⁰Banichukya na yemaha kuhutaku nanebe balekalihi kunitemeya kuminyo. ¹¹Kwa maana Nnungu atibayo ngamba katika upinde wangu na anikobwihi, na nyohoo bandu haba washindwa kujizuia nnonge yangu.¹²Likundi la ahenjaha wabaya washambulia ngupuhu zangu; baniboya kuhutalu na kusanya nchogo yangu rundo la kuhusura. ¹³Bandaharibu maisha yangu; bapeleka nnonge maangamizi yangu, bandu babileli na kuwazuhia.¹⁴Bandahicha nchogo yangu kati jeshi katika litundu pana katika ukuta wa mnema: katika yangamizi bandajizungusha kunani yangu. ¹⁵Hofu zaniandamile; heshima yangu iyondoliwe kuhutalu nane kati kwa mbepo, mafanikio yangu gabohilwe kati lihunde.¹⁶Nambeyambe uhai wangu ubahilwe ngoti yangu; lichoba nambone za lumiya zinipitile ¹⁷Miupa iminya ngati yangu muda wa kilo, mahumivu yandanisaga yabokalihi.¹⁸Ngupu ngoloho ya Nnungu ikamwite ngubo yangu, yandanitindiya kati kala ya ngubo yangu. ¹⁹Atinitahikwa muhukando, nibile kati vumbi na malihu.²⁰Mandakulelya wenga, Nnungu, lakini huniyangwalihi, niyema, nawenga ulinga tu. ²¹Utingalambuka na panga mkalehe kwangu; kwa ngupuhu za luboko lwako utikunitesa.²²Utinitondobeya katika upepo na kuhupanga ukinokote; unitwahikwa kono na kolya katika dhoruba. ²³Kwa maana nitangite yakwamba wanipeleka mautini, nyumba ya hatima kwa vihumbe vyoti.²⁴Lakini, Buli ndopoho yuwatondobeya lubuko lwake loba msaada atombokapo? Buli ndopoho yuwaloba msaada habile taabuni? ²⁵Buli nilelalihi kwaajili yake yuwabile taaabuni? Buli nihuzunikahili kwaajili ya mwitaji? ²⁶Nilingite mema, ngaa yatihicha mabaya; nilendapo bweha, lubendo lihichile baada yake.²⁷Moyo wangu utitaabika na hutulialihi, macho ya mateso zimenipata. ²⁸Mibile na likengo lipili lakini sikwasababu yajua niyema katika likusanyiko na lelaha msaada. ²⁹Mibile anuna kwa mbwea, mshirikaha wa mbuni.³⁰Likenga lyangu ipabile pele na ipakutika; mihupa yangu ititiniyuwa na lyoto. ³¹Kwa nyohoo kinubi changu kitihunduliwa kwa nyimbo za lombolaha, zonari yangu kwa yembe kwabe bandalombola.

Chapter 31

¹Nipangite mapato na minyo yangu; ni kwanamna gani kaye napaswa kumlinga mwanamwali kwa tamaa? ²Ni sehemu gani boka kwa Nnungu kunani, na urithi gani boka kwake mwene ngupu yuwabile kunani?³Nibile nawacha kwamba matatizo ni kwabandu bababilelihi na haki, na misiba ni kwaajili ya bandu babapanga malahuhu. ⁴Buli Nnungu hazibonilihi ndela zangu na kubalanga hatua zangu zoti?⁵Kama niyenda katika ubochoho, kati ngolo wangu uti harakisha katika ubocho. ⁶Na nipimwe katika vipimo vipile sawa ili kwamba Nnungu tangite uadilifu wangu.⁷Kati hatua zangu zigalambuke boka katika ndela sahihi, kati moyo wangu utiyenda kwa kengamaminyo yangu, na kati ndoa loloti la uchafu limeng'angania katika manoka yangu, ⁸Na kisha nenga nipande na mundu yuwenge na lyaha; mahuno na yang'olewe katika mng'undu wangu.⁹Na kati moyo wangu uvutiwa na mnwaubaha yuwenga, manahite nigonjike na mnwawa wa jirani yangu katika hali ya lendela katika mniyango wake, ¹⁰Ngaa mnyumba wangu na asage vyakulya kwa mnalome yuwenga, na halalome benge na wagonje nayuwembe.¹¹Na kwa lelo litakuwa ni likosa likoloho; kwa kweli, yupanga mlahuu wa hadhibiwa na waamuzi. ¹²Kwakuwa ni muoto ambao uteketeza kila kilebe kwa harabia, na kwamba watiniya mauno yangu yoti.¹³Manahite natikana ombi la haki boka kwa hapangakachi wangu walalomee na alwawa wakati wahojiane nane, ¹⁴Namani bahi nipangite nenga ndumbo hawapangitelihi wabe kaye? Buli yuwembe si yuwembe yulya yuwaluhumba twenga boti katika ndumbo? ¹⁵Buli yuwembe yuwanipangite nenga ndumbo hawapangitehili wabe kaye, Buli yuwembe si yuwembe yulya yawatuhumba twenga boti katika ndumbo?¹⁶Manahite niwanyimile bandu maskini matakwa yabe, au kati nisababisha minyo ya wajane yafitie kwa lelo, ¹⁷Manahite kati nilile kipande changu na sijaruhusu balo bangalihi na tare lela kaye. ¹⁸Kwa sababu kitumbo mwenja wangu yotime babile pamope nane kati kati tate, nane nalimlongoya maabake, mjane, kitumbu katikka ndumbo la maabangu mwene.¹⁹Manahite ni mbweni yoyoti maana hahangamiye kwa kosa ngubo, au kati nimbweni mundu mhitaji manahite ndopo ngubo. ²⁰Manahite moyo wake haunibalikilihho kwasababu habile halijelewa lyoto na sufu ya ngondoroho yangu, ²¹Manahite nitondobeya kunani luboko lwangu mchango na bandu bangali na tate kwakuwa hibweni msaada wangu katika mniyango wa mnema na kabe leto mashtaka dhidi yangu.²²Ngaa lyangu na litombokeboka katika sehemu yake, na luboko lwangu utekwanike katika kiungo shake. ²³Kwakuwa natiyogopa uharibifu boka kwa Nnungu, kwasababu ya mawacho ya ukolo wake, mananiwechikelihi panga makowehagaha.²⁴Kama ni hipangite dhahabu panga tumaini langu, na kama nibahite kwa dhahabu safi, wenga uunipangite panga na tumaini; ²⁵Na kama nipurahike kwasababu ya utajiri wangu wabile mkoloho, kwa kuwa luboko lwangu upatike mali yanambone, shidi yangu!²⁶Manahite nilibweni jua latiwako, au mwehi wandayenda katika mng'alo wake, ²⁷Na kati moyo wangu utihutwe kwa siri, ili kwamba mkano wangu utihubusu mkono wangu katika ibada yako. ²⁸Mahalele kaye libile ni ubaya wa kuadhibiwa na waamuzi, kwakuwa nibile nni mamkono Nnungu yuwabile kunani.²⁹Manahite nipulahike na huaribifu wa yoyoti ambaye anichukya nenga au kuwapeya ongera wakati majango pahawapato, ngaha ulete mastaka shidi yangu! ³⁰Kwakweli niluhusulili mkano wangu panga dhambi kwa kahuloba uhai wake kwa laana.³²Manahite bandu wa hema yangu wabahitelihi. Nyahi yuwawecha pata mundu ambaye ayukutiya yakulya ya Ayubu? ³¹Chata mng'eni hawalihili tama katika mbembe ya mnema, kwa kuwa lichoba lyoti niyogolwile mniyango kwaajili ya wasafilihi na kati hibilelihi nyohoo ngaa mlete mashitakaa nchago nane!³³Manahite kati binadamu nizifichike dhambi zangu kwa hiya hatia ngatihi ya likazu langu. ³⁴Kwa kuwa nitihoogopa likusanyiko likoloho kwa sababu ya matwezo ya familia yalinihogopeshaa, nyohoo bahi nilinyamaza kimya na niwechikelihi yenda panja, bahi munileti mashitaka dhidi yangu?³⁵Ee, kama nibile na mundu wa kunipekahya? Lora, haye nga saini yangu, na mwene ngupuhu na hayangwe! manahite hibile na shitaka rasmi ambalo adui yangu atiliandika! ³⁶Hakika ningepotwaha hadharani kunani ya lipamba langu; ningelibeka kunani, kati taji. ³⁷Nimuhelezike hesabu ya hatua zangu; na kati bana ba mfalme mwene kujihamini ningependa yenda kwake.³⁸Kati kilambo ingeli dhidi yangu, na hitatu yake yalombola pamope, ³⁹Manahite nilile mahuno bila lepaha au kama nisababishe wamiliki wake kupoteza maisha yabe, ⁴⁰Ngaa mimwaa na hibalike badala ya ngano na magugu badala ya shayiri "Makowehe ya Ayubu yatimalizikaa"

Chapter 32

¹Nyoo haba bandu atatu bamyangwilihi Ayubu kwasababu abile ni mwene haki katika minyo yake mwene. ²Ngaa itiwaka nyongo ya Elihu mwana na Barakeli Mbuzi, wa familia ya Ramu, hitiwaka dhidi ya Ayubu kwa kuwa aji balangile haki mwene kuliko Nnungu.³Hasira ya Elihu yatiwaka pia mchago ya mwingalyake hatatu kwasababu wapatikelihi jibu kwa ajili ya Ayubu, na balo watikumuhukumu Ayubu. ⁴Nambeyambe Elimu habile atimlenda Ayubu ili aweze longela nayuwembe kwakuwa andu wenge wabile wakolo kuliko yuwembe. ⁵Hata nyohoo, wakati Elihu pahabweni ya kuwa pabilelihi na jibu katika mikono ya bandu haba hatatu, hasira yake yatiwaka.⁶Ngaa Elihu mwana wa Barikeli Mbuzi atilongela na baya, "Nenga nga nehunu na mwenga nga hapendo. hayehe nga sabau nitijichibya na sikuthubutu kulongela mawazo yangu. ⁷Matibayaha "Uracho wa lichoba walongela; na wingi wa miaka watufundisha hekima.⁸Lakini hibile roho ngati ya mundu; mbumu ya mwene ngupuhu humpeya mwene ufahamu. ⁹Si tu bandu hakoloho nga wene hekima, wala bandu wabendo pekee amba hutanga hakii. ¹⁰Ngaa bahi nakubakiya wenga, "Munipekaniyw nenga, nikubakiye pia uelewa wangu.¹¹Linga, nitikuyalenda maneno yenu nipekaniya hoja yinu wakati pumabile mnafiki kunani ya kilo cha baya. ¹²Hakika, natikuwajali muno mwenge, lakini linga ndopohohata yumo winu uwawechakumshawishi Ayubu wala ambaye aliweza yangwa maneno yake.¹³Iweni waangalifu kana mubaye, Tupatike hekima! Nnungu atakuwa ameshinda Ayubu, mundu wa kawaida hawechalihi akapanga hinyoo. ¹⁴Kwakuwa Ayubu habahite himohimo maneno yake kunani yangu, bahi nimyangwilihi kwa maneno yinu.¹⁵Hawa bandu hatatu watikabwolelwa bumbuwazii, hawachilihi yendelehe kunyangwa Ayubu; wabilelihi na neno muno la baya. ¹⁶Buli nipalikwa lenda kwasababu yabalongelihi, kwa kuwa watiyema palo mchogo na wala wayanwelihi munoho?¹⁷La, niyangwilihi kaye upande wangu, Mipalakuwabakia kwamba ufahamu wangu. ¹⁸Kwakuwa nitwelile na maneno ya mbonehe, roho ngatihi yangu kunisukuma. ¹⁹Linga, kiuba changu ni kati divai yene chacho ambayo ndopoho litundu, kati viriba vyanambeyaya, kiko tayari puwanikaha.²⁰Nilongela ili kwamba niweche kuburudishwa, nitaundwa mkano wangu na baya. ²¹Nimeshalihi upendeleo, wala sitatoa sifa za mahina ya bandu kwa mundu yoyoti. ²²Kwakuwa nitengilelihi jinsi ya baya sifa; nga napanga nyohoo, muumba wangu atanikatilia nenga kuhutaluhu.

Chapter 33

¹Kwahiyi nambeyambe, nikuloba wenga, Ayubu upekanyehe hotuba yangu; pekaniya maneno ya yoti. ²Linga nambeyambe, nihumukwile mkono wangu kilimi changu kibahite maneno ngati ya mkono wangu. ³Maneno yangu yandabaya uadilifu wa moyo wangu; yandabaya kwa unyofu yalo ambayo mkano wangu uyandangite.⁵Roho ya Nnungu itikunihumba, punzi ya mwene ngubuhu itikunipa uhai. ⁴Kati uweza beka maneno yako katika mpangilio nnonge yangu na kabe uuyemehe.⁶Linga, nibile kati wenga ubile nnonge ya Nnungu nitihubwa kaye boka katika ukando. ⁷Lora, litisho lyangu halitakupanga wenga uyogope, wala mchigo wangu habilelihi moto kwako.⁸Ubahite kwa hakika katika mahikilo yangu nitihiyowaha lilobe la maneno yakeo yabaya, ⁹Nenga ni safi na bila hila, ndopoho hatia, na ndopoho dhambi ngati yangu.¹⁰Linga Nnungu hubona nafasi za kunishambulia nenga, hulilola nenga kati adui yake. ¹¹Hubeka magolo yangu akiba, nayuwembe ulinga ndela yangu yoti. ¹²Linga, katika lehee hubilelihi sawa, nakuyangwa, kwakuwa Nnungu ni mkoloho kuliko mundu.¹³Kwanamani ushindani nayuvembe? huwa habalangi makowe yake yoyoti. ¹⁴Kwa kuwa Nnungu ulongela mara himo, naam, mara hibele, ingawa mwanadamu hawechalihi tabwaha. ¹⁵Katika rota, katika maono ya kiloho, wakati lugono luzito pahuwapata bandu, katinga gonja mukindandaha.¹⁶Bahi Nnungu hubulanga mahikilo ya bandu, na kuwatisha kwa vitisho, ¹⁷Kwa likusudi la kumuhuta mundu aboke katika makusudio yakke malahuu, na kuyabeka majivuno kuhutalu nayuwembe. ¹⁸Nnungu huyaokoa maisha ya mwanadamu boka katika liebwe, na uhai wake dhidi ya kiwohoo.¹⁹Mundu huadhhiliwa pia na malahu mukindanda mwake, na maumivu makali ganayodamu katika hupa yake, ²⁰Ili kwamba maisha yake yatolwe chakulya, na roho yake ichukie chakulya vizuri.²¹Imyama yake ilihalibiwa ili kwamba ubohekanelihi, mihupa yake, mara himo hibonekandihi, nambeyambe bahi ng'ang'ania. ²²Hakika, roho yake yandahegelya muhilebwa na uhai wake wanda hegelya kwa balo wanaotaka kuhuharabiya.²³Lakini kama habile malaika yuwembe cha kuwa mpatanishi kwa ajili yake, mpatanishi yumoho miongoni mwa maelfu ya malaika, kumwonesha chelo chakiba cha haki ili hapange haki, ²⁴Na kati malahika ni mnyonge kwake na kummakiya Nnungu, umlopwehe mundu yuhuu ili kanahashuke paye yalihebwa, niipatike faida kwaajili yake.²⁵Kisha hiyenga yake yapanga mororor kuliko hiyega ya mwana, atazirudialichoba la ngupuhu za wahenja wake. ²⁶Amloba Nnungu, na Nnungu hampeya mundu ushindi wake.²⁷Ngaa mundu hayuhu ataimba nnonge ya bandu wenga na baya, Nitendite dhambi na kuasi kelo chakibile cha haki, lakini dhambi yangu haikuadhibiwa. ²⁸Nnungu atikulolwa roho yangu kanahiyende paye ya liebwa; maisha yangu yayendalea kuhubona nwanga.²⁹Linga, Nnungu hapanga makowehe haya yoti pamope na mwanadamu, mara hibele, naam, hata mara hitatu. ³⁰Kuhibuyangniya roho yake boka mulihebwa, ili kwamba aweze kumulikwa na mwanga wa maisha.³¹Ayubu, zingatia na unipekanye nenga; nyamaza nane nabaya. ³²Manahite kibile kitu cha baya, na uniyangwe; baya, maana nataka kuhakikisha kwamba wenga ubile katika haki. ³³Kama sivyo, bahi mupekaniye, utame kimya, nane nitakufundisha wenga hekima"

Chapter 34

¹Zaidi ya hayo, Elihu atiyendelea baya, ²"Mubekaniya maneno yangu, mwenga bandu mwene haki, mupekaniye, mwenga mwamubile na maarifa. ³Kwa kuwa lisikila huyajaribu maneno kama ambavyo kaakaa huonja chakulya.⁴Na tujuchahulie twenga wabene yalo yenye adili: na tujugundulie miongoni mwetu yalo yabile mazuri. ⁵Kwa kuwa Ayubu abahite, nenga ni mwene haki, lakini Nnungu atibaya haluzangu. ⁶Pamope na haki zangu, nandalolwaha kati mbochoho. Kilonda changu kiponalihi, ingawa nenga nibilelihi na dhambi.⁷Ni mundu gani yuwabile kati Ayubu ambaye hunywa mache, ⁸Ambaye hutila katika ushirika wa bandu ambao ni walahu, na ambaye hutyanga pamope na bandu walahuu? ⁹Kwa kuwa abaya, ndepohoo faida kwa mundu kujifurahisha kwa panganga likowehe ambayo Nnunngu ngayapala!¹⁰Bahi munipekenyehe nenga, enyi bandu wenye ufahamu na ibe kuhutalu na Nnungu kwamba andatenda hulahuhu, ¹¹Na hibe kuhutalu na mwene enzi kwamba andapanga dhambi kwakuwa humlipa mundu bokana na kazi yake; na humpanga mundu apate thawabu za ndela yake mwene. ¹²Kwa hakika, Nnungu hapayilihi ulahuu, wala mwene ngupuhu halipotoshalihi dunia yoti paye yaake?¹³Ni nyahi yuwambekite panga mtawala wa dunia? Ni nyahi yuwahiibekite dunia yoti paye yake. ¹⁴Manahite abeki makusudio yake kunani yake mwene, na kama ahikusanyile, mwene nafsi yake na mpuzi yake, ¹⁵Bahi miili yoti yateketea pamope; mwanadamu andabuyangana mavumbini kaye.¹⁶Kati nambeyambe mubile na ufahamu, mupekaniye hagaya: Mupekaniya lilobe la maneno yangu. ¹⁷Buli yuwembe yawahichukia haki awecha tawalaha? Buli mtamuhukumu Nnungu panga ni mwene makosa, ambaye ni mwene haki na mwene ngupuhuu?¹⁸Nnungu ambaye hummakiya mfalme, wenga ni mbaya, au huwwabakiya wene kuheshimiwa, mwenga ni walahuu? ¹⁹Nnungu ambaye halayalihi pendeleha kwa ulongozi na ambaye bayeketyalihi zaidi bandu matajiri kuliko masikini, kwa kuwa boti ni kazi ya maboko yake. ²⁰Bawahaa kwa muda mchunuhu, wakati wa kiloho bandu batikwatikwa nawatapito, bandu wenye ngupuhu watatwaliwa kuhutalu, lakini si kwa luboko lwa binadamu.²¹Kwa kuwa minyo ya Nnungu yabile kunani ya ndela za bandu, hazibona hatua zake zoti. ²²Ndopoho lubendo, wala ndopoho upili mzito ambao wapanga mabaya bawecha yoba bembe bene. ²³Kwa kuwa Nnungu hapalalihi kumchunguza mundu munoho, wala ndopoho haja kwa mundu yoyoti yenda nnonge zake kwa hukumu.²⁴Kuwatekwana hipande hipande bandu bene ngupuhu kwaajili ya ndela yabeambayo hipalikwalili uchunguzi munoho; hatabeka bandu bende katika sehemu yabe. ²⁵Kwa maana hayehe habile na maarifa kunani ya matendo yabe; huwatahikwa bandu haba muda wa kilolo; nabembe waangamizwe,²⁶Kuwabulaga kwa matendo gabe mabaya kati hakosajji dhahiri nnonge za bandue. ²⁷Kwasababu batigalambuka na leka panga yuwembe na walikanaa kuzisaidia ndela zake zoti. Na ²⁸kwa namna hayehe, bakipangite kilala cha bandu bababohelikwe.²⁹Na wakati atamapochichi, nyahi yuwewecha kumhukumu panga yuwakosike? kama hatihuwiyaa kumonyo yake, ni nyahi yuwawecha kummtanga? andatawala sawa sawa panani ya taifa na mundu kae. ³⁰Ili kwamba bandu bangalikumtanga Nnungu kana watawale, ila kwamba kanahawepo mundu wa kuwanasa bandu.³¹Wacha mundu kammakiya Nnungu, nengo ni mwene hatia kabisa, lakinihi nipanga dhambi kaye, ³²Unifunzo kelo ambacho niwechalihi kikibona; nipanga dhambi, lakini nipangilihi kaye? ³³Buli wandatanga kwamba Nnungu ataiadhibu dhambi ya mundu hayuwo, kwa kuwa agachuki yalo amabayo Nnungu vyapanga? Ni lazima uchawehe, nengalihi. Bahi ubaye yalo ambayo yahugatangite.³⁴Bandu bene ufahamu munibakiya, kwa kweli kila mundu mwene hekima ambaye yawaniye wa ubaya, ³⁵Ayubu andalongera bila maarifa, maneno yake ndopo hekima.³⁶Kati Ayubu apahilwe kwa kilebe kichunu kaabisa katika kesi yake kwasababu ya longewa kwake kati bandu walahuu. ³⁷Kwa kuwa ayongeya uasi kunani ya dhambi yake, akobwa makoti ya chalahu kati yitu; abeka maneno mchogo na Nnungu"

Chapter 35

¹Aidha, Elihu atiyendelea baya, ²"Buli ukita sawa chaubaya, Haki yangu nnonge ya Nnungu? ³Kwa kuwa ulokiya, ipwahika namaani kwangu na ibile mmzuri kwangu kama nibile nitenda dhambi?⁴Nakuyangwa, wenga pamope na Bwigalyako. ⁵Linga kunani angani, na ubweni, lola anga, ambolo libili kunani muno, Buli huwa hupanga namani kwake?⁶Manahite hupangite dhambi, ni matatizo gani huwa uyapanga kwa Nnungu? Manahite makosa yako yaliyongekeya muno, Buli huwa hupanga namani kwake? ⁷Kama wenga ni mwene haki, uwechakumpeya namani? Buli andopokea namani mumaboko yake? ⁸Ulahuu wako wawecha kuwalumiya bandu, kati chaubile wenga ni mundu, na haki yako yawecha kumnufaisha mwana yuwenge wa bandu.⁹Bandu bandalelaha kwasababu ya makowe yambonehe ya unyanyasaji, waloba msamaa katika maboka ya bandu bene ngupuhu. ¹⁰Lakini ndopoho hata yumoho yuwabaya, Nnungu muumba wangu habile kwako, ¹¹ambayo hapiya nyimbo muda wa kilohoo, Ambaya hutufandisha twenga munoho andawapandisha hinyama wa dunia, na ambaye hutupanga twenga kuwa bene hekima lenga hiyuni wa angani.¹²Hakwo wanalelaha, lakini Nnungu huwayangwi kwasababu ya kibriu ya bandu walahuu. ¹³Kwa hakika Nnungu wanayowaha kilelo cha kipumbavu, mwene ngupuhu wala halaliliki. ¹⁴Ni kwa namna gani kukuyangwa kama wandobaya kwamba hamwazibu yoyote kwa hasira, na ya kwamba hoja yako ibile nnonge yake, na yakuwa umlinda yuwembe!¹⁵Ni kwanamna gani apala kukuyangwa kama wandabaya kwamba humwadhibu yoyote kwa hasira, na ya kwamba hujishughulishi na kiburi cha bandu. ¹⁶Bai Ayubu ufumbua mkono wake tu ili baya upumbavu, huyongea maneno bila hakilihi.

Chapter 36

¹Elihu atiyendelea na baya, ²"Niruhusu ni baye kichuno muno, nane nipala kukubonesha baadhi ya makowehe kwasababu nibile na maneno machunu ya baya kwa ajili ya Nnungu. ³Nitapata maarifa yangu boka kuhutali; ni tatambua kwamba haki ni ya muumba wangu.⁴Kwa kweli, maneno yangu ayapangi ya ubachoho; mundu fulani yuwakamaha katika maarifa ya pamope nayuwembe. ⁵Linga, Nnungu ni mwene ngupuhu, na hamcha lawalihi mundu yoyoti, yuwembe ni mwenengupuhu katika uweza wa ufahamu.⁶Yuwembe huwa hayabekilihi maisha ya bandu walahuhu bali badala yake hupanga yalyo ya haki kwa balo babateseka. ⁷Haboyilihi minyo yake kwa bene haki bali badala yake huwabeka kunani ya uiti vya enzi kati afalme milele, nabembe bati kakatuliwa kunani.⁸Manahite wati fungilwa minyororor na kunaswa katika kamba za mateso, ⁹Kisha huwahumukulya kilo chawakipangati,na malahuu yabe na kiburi chabe.¹⁰Bhundwa kaye mahikilo yabe kwaajili ya higizo lake, na huwabakiya wagalambuke boka katika ulahuu. ¹¹Manahite bampekanya na kumwabandu guwembe, balama katika mafanikio katika machobe yabe, na miaka yabe katika hali ya ridhikaha. ¹²Hata nyohoo, manahite wayo walihi, babulagilwa kwa upanga; bawahaa kwasababu babilelihi na maarifa.¹³Na balo bangali kimtanga Nnungu hutunza hasira zabe katika mioyo; balobalihi msaada muda ambaho Nnungu huwahigalya. ¹⁴Haba bawahaa katika uwenja wabe; maisha yabe hukoma kati ya wahasharati.¹⁵Nnungu uwakakatuya bandu bababonehelikwe kwa ndela ya mateso yabe; huundwa mahikilo yabe kwaajili ya uonevu wabe. ¹⁶Kwa hakika, yuwembe angapenda kuwaboya mwenga katika mateso na kuwabeka katika sehemu pano ambapo ndopoho masumbufu na mahali ambapo meza yinu ipekilwe manahite chakulyo chakitwelile mautaa.¹⁷Lakini wenga utitwelea hukumu kunani ya mundu walahuu, hukumu na haki uti zilekaha. ¹⁸Kama uhulekehe utajiri hukuhute katika ubochoho; na sehemu ngoloho ya rushwa kunahi kugalambuye upande boka katika haki.¹⁹Buli utajiri wako wawecha kukunufahisha, ili kwamba kana hubi katika taabu, au nngupuhu zako zoti za uwezo ziweza kukuyangatiya? ²⁰Kana huutamani kiloho ili upange dhambi dhidi ya benge wakati ambapo mataifa hukatiliwa kuhutalu katika nafasi zabe. ²¹Uwe mwangalifu ili kwambo kana uhigalambukye dhambi kwa sababu wanda jaribiwa kwa mateso ili kwamba utame kuhutalu na dhambi.²²Lolaha, Nnungu atikakatuliwa katika ngupu yake, ni nyahi yuwabile mwalimu kati yuwe. ²³Ni nyahi yuwamwelekize ndela yake? nyahi yuwaweza kummakiya, wenga upangite makowehe yangali ya haki? ²⁴Kumbuka kuyalumba makowe yake, ambayo bandu wati kuyaimba.²⁵Bandu boti wameshayalinga hagomakowehe, lakini bandayabonao tu matendo hango kuhutalu munoho. ²⁶Linga, Nnungu ni mkoloho, lakini twenga tumtangite lili yuwembe vizuri, hesabu ya miaka yake hibalangikalihi.²⁷Kwa kuwa yuwembe andahutaa matone ga mache ili kuyachuya kati hula katika mvukee wake, ²⁸Ambayo maunde yake uyatahikwa paye na kuyataikwa kwa namboneho kwa mwanadamu. ²⁹Hakiko, ndopoho hata yumoho yawaweza kuelewa kwa ngatihi kusambaa kwa maunde na radi boka katika nyumba yake?³⁰Lingaha, huenea mwanga wake kutila na wekelya mizizi ya baharini. ³¹Kwa namna hayehe andakuyahukumu mataifa na kuwapeya chakulya cha nambonehe.³²Yuwembe hutweleya maboko yake kwa mwanga mpaka palo pahuwamulu kobwaha shabaha yake. ³³Na bunguluma kwake huwonya kwa dhorubahu hinyama wandawecha yowaha hicha kwake.

Chapter 37

¹Hakika, moyo wangu ulendema kwa halehe; walibohelwa boka katika sehemu yake. ²Pekanyaha Ee, yowaha ndotihi za malobe yake, lilobe yaiboka katika mkono wake. ³Ukobwa lillobe paye ya mbingu yoti, na huhubakiya bweya wake katika mipaleaya dunia.⁴Lilobe huunguruma baada yake, yuwembee huunguruma kwa lilobe likolohoo kwake; huchiyalihi mshindo wa bweya katika lilobe lyake payowanika. ⁵Nnungu bunguluma kwa lilobe lyake kwa namna ya ajabu, yuwembe apanga nakowe makolo ambayo twenga tuwechalihi kuyatanga. ⁶Kwakuwa hunibakiya theruji, mutomboke kunani ya dunia, hali kadhalika kwa manyunyu ya hulaha, mube manyunyu makoloho ya ulahaa.⁷Uchibya luboko wa kila mundu kana upange kachi, ili kwamba bandu boti aliowaumba bandalolaho makowe yake. ⁸Kaye hayawani yenda na yobaha na tama katika likoloho lyake. ⁹Dhoruba huboka katika chumbo chake cha upande wa kusini na mbepoho boka katika mbepo zazitawanyike katika upende wa kaskazini.¹⁰Barafu hipihilwe kwa punzi ya Nnungu upana wa mache utiganda kati chumaha. ¹¹Hakika, andayapema maunde yene ngupuhhu, yuwembe usambaza bweya wake katika mahunde.¹²Yuwembe ayatila mahunde kwa uongozi wake, ili yapange chochoti andayalagyaha kunani ya kominyo yoti ya ulimwengu. ¹³Hupanga hago yoti yatokee; muda wenga hutokea kwaajili ya kusahihisha, muda wenge? kwaajili ya kilambo chake, na muda wenge ni kwa matendo ya agano la uaminifu.¹⁴Mupekanye hagha, Ayubu, heka na uwache kunani makowe ya ajabu ya Nnungu. ¹⁵Buli utangite ni kwa namna ganiNnungu hushurutisha mahunde na kuhupanga bweya? wa radi ung'ale ngati yake?¹⁶Buli utangite eleya kwa mahunde, makowe ya ajabu ya Nnungu, Buli minyahi yuwabile mkamilifu katika maarifa? ¹⁷Buli utangite ni kwa jinsi gani ngubo yako hibi ya moto wakati kilambo ikiwa itulihite kwasababu ya mbepoho wahupita upande wa kusini?¹⁸Buli uwecha tandayaha anga kati kaapanganga ambalo lina ngupuhu kati kioo cha chuka kigumu? ¹⁹Utupundishe twenga kelochakipalikwa kummakiya yuwembe, kwa kuwa tuwechalihi boya hoja zitu katika mpangilio kwasababu ya kilo katika akili zitu. ²⁰Buli apalikwa kubakiwa kwamba nipenda longela naye? Buli mundu apenda milwaha?²¹Mambeyambe, bandu bawechalihi kulilinga jua wakati aling'aa katika anga baada ya mbepo peteyaha katika yake na ulisafishe kwa maunde yake. ²²Boka upande wa kaskazini yenda fahari ya shahabu kunani ya Nnungu kubile kukoloho wa tishaa.²³Na husu mwene ngupuhu tuwechalihi kumpata, yuwembe ni mkoloho katika ngupuhu na haki yuwembe hatesi bandu. ²⁴Nyohoo bahi, Bandu humnyogopa yuwembe hhuwa wajalihihi balo ambao ni mwene hekima katika akili zao bene"

Chapter 38

¹Ngaa yahweh atimkema Ayubu boka katika dhoruba kali na kummakiya, ²"Hagu ni nyani yuwaleta lubendo katika mipungo kwa ndela ya maneno bila maarifaa? ³Bahi nambeyambe, ujiundwe kibuno chako kati mnalome kwa kuwa nipalakulokiya maswali mwenga lazima huniyangwe.⁴Wenga babikwako muda nilipoitandaza misingia dunia nibakiye, kama ubile na malangoho munoho. ⁵Buli ninyahi yuwahamulu hipimo vyake? nibakiye, kama utangite, ni nyahi yuwavinyoshike hipimo kunani yake?⁶Misingi yake ndandazwa kunani ya namani? yuwalibekite liwe lake la mbembeni. ⁷Wakati wa ndondwa za kihindahi pamope na wana boti wa Nnungu pabakobwi ndotwihi kwa parahaa?⁸Ni nyahi yuwahitaba bahari kwa minyongo wakati inapofurika kana kwambaha hiboka katika ndumbo. ⁹Wakati paniyapangite maunde panga ni ngubo yake, na lubendo nene kuwa mkanda wake wa kujibaha?¹⁰Ngaa hapo punibe wakati panibekite bahari mpaka wangu, na panibekite makomechoo yake na miyayango, ¹¹Na wakati punihibakiye, uwecha hicha panoho boka kuhutalu, lakini si zaidi, pano ngatihubeka mpaka kwa fahari ya mawimbi yako.¹²Buli tangu mwanzo wa lichoba lyako, ulishawahi ingiza kihindahi hilingoye, na kuyapanga mambambayuko yatande sehemu za yake katika mpangilio wa vilebe, ¹³Ili kwamba uwikamwe sehemu ya dunia ili bandu walahuu balikwetikwe kuhutalu nayuwembe.¹⁴Dunia itingalambuliwa katika honekana kati ukando chaugambukke paye ya muhuri, vilebe vyoti huyema kunani yake dhahiri kama cha kibendo cha nguboho. ¹⁵Bweya wabe ubohilwe boka kwa bandu walahuu, na luboko lyake wahutondobilwe utitekwanika.¹⁶Buli uyandite kwenye vyanzo vya mache ya bahari? Buli utyangite sehemu za paye muno za kilindi? Buli minyango ya mauti yahumukwile kwako? ¹⁷Buli ubweni minyango ya kiwiti cha mauti? ¹⁸Buli utangite dunia katika upana wake? kiye kama uyatangite yoti hayoho.¹⁹Buli hibile kwako ndelaha ya sehemu ya pamolyaha kwa bweya, na kati chailile kwa lubendo, ibile kwako sehemu yake? ²⁰Buli wandawecha kuhulangoya bweha na lubendo katika sehemu zake za kazi? wawecha tanga ndela ya buyanganiya katika nyumba. ²¹Bila shaka wanatanga, kwa kuwa ubelekwile wakali wowono; hesabu ya machoba yako loho munoho!²²Buli ulishaingia katika ghala ya barafu, uhibweni hifadhi ya maliwe ya ulaha. ²³Vilebe nivibekite kwaajili ya machoba mateso, kwa machoba ya mapigano na vita? ²⁴Buli hibile kwako ndela ya mshindo wa bweya boka au Buli upepo husambazwa boka mashariki kunani ya dunia.²⁵Ni nyahi yuhitengezike mifereji ya gharika ya ulaha, au ni nyahi yuwazipanga ndelaha za miripuko ya radi, ²⁶Na kupanga ulaha inywelehe kunani ya kilambo ambazo ndopoho mundu yuwahishi ngati yake, na kunani ya jangwa, ambayo ngati yake ndopoho mundu yoyoti, ²⁷Kwa kusudi la timiza mahitaji ya mikoa yahibile kame na yene ukiwa, nakuyastawisha mahakapi mororo?²⁸Buli habile tate hulaha? Ni nyahi yuwayapangite matone ya umande? ²⁹Buli barafu hibokete katika ndumbo la nyahi? Na nyahi yuwahibelekile theruji huu katika anga? ³⁰Mache huyoba mwenyewe na kuwakati liwa; sehemu za kunani za vilindi hibi kati barafu.³¹Buli uwecha kuzitaba minyororo ya kilimia, au kuviundo vya orioni? ³²Buli uweha longoya ndondwa boka katika nyakati zake? buli uwecha longoya dubu pamope na banabake boti? ³³Buli uzingate sheria za angaa kunani ya dunia?³⁴Buli waweza toondobeya lilobe yako hadi hadi mahunde, ili kwamba mache yanambone ya hulaha yakuwekelihi? ³⁵Buli uwecha lagyaha miali ya bweya ili hiboke, na kukubakia twenga tubile pano?³⁶Ni nyahi ahekite hekima katika maunde au ni nyahi abekite malango kwa ungungu? ³⁷Nyahi yuwawecha balanga mahunde kwa maarifa yake? Na ninyahi yuwawecha kuvitwahika ubira vya anga. ³⁸Wakati mavumbi yanapoungana peya kileba kigumu na mabonge ya dunia yanaboshikana kwa pamope?³⁹Buli uwecha winda mawindo kwa ajjili simba nnwawa au tesheleza hamu ya bana wae huni wa simba. ⁴⁰Wakati bapakwalazwa kwaruza katika likongwa labe na tama katika mahiyo ili gonja katika hali ya kuvizia?⁴¹Ni nyahi yuwaleta mawindo kwa ajili ya kunguru wakati ambapo bana babe pabamleya Nnungu na tangatanga kwa kosa chakulyaha?

Chapter 39

¹Buli utangite ni muda gani bwihi hupapa bana babe katika miamba? buli uwecha lola laha paa mundu wapapa bana wabe? ²Uwecha balanga miezi ya potwa kitumbo? buli wandatanga muda ambao ambao hupapa bana babe?³Babile na imani paye na papa bana babe, na kabe maumivu yabe ya uzazi yandaishi. ⁴Bana babe wabile na ngupuhu na kola katika uwanda wa wazi, huboka panja na hubuyanganalihi kaye.⁵Ni nyahi habaleka mbunda mwitu bayende kuuru? buli nyahi amevilegezo viungo vya mbunda wepesi, ⁶Ni nyumba ya nyahi nihipangite katika Araba, au nyumba yake katika kilambo cha mwinyoho?⁷Hupurahi kwa dharua katika ndotihii, katika mnema, hapekaniyalihi ndootihii za mwongozaji. ⁸Hatiyanga kunani ya vitombi kati malisho yake, halwa hupala kila mmea wahubile wa kijani kwaajili ya lyaha.⁹Buli nyahi hapala ba na furaha kukutunkya? buli apayekeya tama katika kiongolo chake? ¹⁰Uwecha kumwongoza nyati lema mtaro kwa ndandahi? bali apalayemba libenda kwa yako?¹¹Buli uwecha kumtumaini kwasababu ya ngupuhu yake yambonehe? buli awecha kumlekea kazi yako ili haipange? ¹²Buli awecha kumtegemea akuletee nyumbani yakulwa, au kusanya yakulya katika uwanda wake wa kupuria?¹³Mapapayo mbuni hupunga kwa maji huno, bali buli mapapayo na manyoya yanahupendo? ¹⁴Kwa maana mayai yake katika kilambo, na huyaleka yapale lyoto katika mavumbi; ¹⁵Andalebalyaha panga ngoloho uwecha kuyaharibu au kwamba mnyama mwitu aweza kuyalebata.¹⁶Huyatendea vibaya makinda yake kana kwamba yangali yake; hayogopi kwamba kazi yake yaweza yoba bure, ¹⁷Kwasababu Nnungu mmnyimite hekima hampeyalihi malango yoyoti. ¹⁸Na muda pabutuka kwa haraka, huwacheka kwa dharau farasi na mpanda farasi wake.¹⁹Bali umpeya farasi nguvu zake? Buli ulihiwalika shingo yake kwa linyoyaa? ²⁰Buli umpangite aruka kati panzi? Enzi ya mlio wake ni wandatisha.²¹Hupopwana kwa ngupuhu na kufurahia katika ngupuhu zake; ubutuka araka kutana silaha. ²²Huidharau hofu na hashangazwi; huwa abuyangani mchongo boka katika upanga. ²³Podo hugongagonga mumbahu yake, pamope na mkuki wau ng'aa na fumo.²⁴Uwimila kilambo kwa hasira na ghadhabu; katika lilebo tarumbeta hiwechalihi yema sehemu himo. ²⁵Wakali wowoti talumbeta pailela, baya, ooh! huipona rumba ya vita boka kuhutalu vishindo vya radi za makamando na mandoti.²⁶Buli ni kwa hekima yako kwamba mwewe hupaa kunani, na yakuwa uyanyosha mabawa yake kwa upandehe wa kusini?²⁷Buli ni kwa agizo lako kwamba tai huruka kunani na panga kiota chake katika sehemu za kunani? ²⁸Hutama katika majabali na panga makao yake katika vilele vya majabali na ngomeni.²⁹Boka hakwaho hupala mawindo; minyo yake huyabona hututalu. ³⁰Makinda yake banywa damu pia, na palo pababi bandu wafu, nga nayuwembe habile.

Chapter 40

¹Yahweh atiyendelea longela na Ayubu na baya, ²"Buli mundu yoyoti yuwataka kukosoa na ajaribu kumkelebuya mwene enzi? Na yuwembe anaye lokiyana na Nnungu, na ayangwe yuwembe"³Nnga Ayubu atiyangwa yahweh na baya, ⁴Linga, nenga si mundu muhimu; uvecha buli kuniyangwa? Ni ubeka luboko wangu kunani ya mkono wangu kunani ya mkono wangu. ⁵Nilongela mara jimo, na nikayangwalihi; hakika, mara yanahibele, lakini niyendelea lihi munoho"⁶Kabe yahweh atiyangwa Ayubu boka katika dhoruba kali ja baya, ⁷"Ujitabe nambe mkanda mukibuno mwako kati mnalome, kwa kuwa nipala kukulokiya maswali, nawe lazima huniyangwe.⁸Buli uwecha baya kwa hakika kwamba nenga nibileli na haki? buli upalakunihukumu nenga ubaye wenga ni mwene haki? ⁹Buli ubile na luboko kati wa Nnungu? buli uweza piya kishindo kwa lilobe kati yuwembe?¹⁰Ujiwekelye nambeyambe katika utukufu na katika utu, uwale mwene heshima na enzi. ¹¹Sambazaha ziadaha ya hasira yako; linga kila umo mwene kiburi na humuhuruye paye.¹²Umlole kila yumoho mwene kiburi na umbeke payehe: uwatimbe paye bandu walahuu sehemu pabayema. ¹³Ubachike aridhini pamope; uzitabehe nyuso katika sehemu zilizo sitirika. ¹⁴Ngaa kaye nipalayeketya yakwamba luboko lyako wa mmalyo uweza kukuokoa.¹⁵Umlinge nambeyambe kiboko, ambaye niwapangite kati kahikupangite wenga; nilyanyasi kati ng'ombe. ¹⁶Lora nambeyambe ngupu yake yoti katika vibuno vyake, ngupu yake zibile katika mishipa ndumbo lyake.¹⁷Yuwembe andaboya mkela wake kati mkongo wa mwerezi; mishipa ya libando lake itiunganishiwa pamope. ¹⁸Mihupa yake ni kati ya mirija yashaba; na migulu yake ni kati hipande ya chuma.¹⁹Yuwembe ni mkoloho wa viumbe vya Nnungu, ni Nnungu pekee, ambaye alimwumba, awecha kumshinda. ²⁰Kwakuwa kitombe humpatya; hayawani wa mng'unda hucheza papipi. ²¹Hungoja payehe ya mimea ya uwili katika makao ya mianzi, na katika libende la matope.²²Mikongo yene kiwili humuwekelya katika uwila wake, mierebi ya kijito hitila pande yoti. ²³Linga, kati libende utazigharikisha kingo zake, hahinohinalihi, yuwembe andajiamini, hata kati libende la Yordani utweleya hadi katika mbulo yake. ²⁴Buli mundu yoyoti awecha kumnasa kwa ndoano, au kuitiniya mbulo yake kwa mtego?

Chapter 41

¹Buli uwecha kumuhula mamba kwa ndoano ya samaki? au kumtaba taya zake wa ngamba? ²Buli uwecha beka kamba katika mbulo au kumuhotwa taya yake kwa ndoano? ³Buli, apanga maombe yambone kwako? buli alongela na wenga kwa maneno laini?⁴Buli apanga lilagano na wenga, ili kwamba tola kwa ajili ya mtumishi milele? ⁵Buli utacheza pamope hayuwembe kati ambavyo ungecheza na kiyuni? buli upalakumtaba kwaajili ya mtumishi wako nnwawa? ⁶Buli makundi ya wavuvi wawecha kumpangya biashara? buli watamgawanya panga biashara miongoni mwa wapanga biashara.⁷Buli uwecha tweleya likongwa lyake kwa nyusa au mkono wake mikuki ya kuvulia. ⁸Beka maboko yako kunani yake mara himo nawenga upalakuhikombokya vitu na huyendelea alihi panga nyohoo kaye. ⁹Linga, matumaini ya kila mundu ambaye upanga nyohoo ni ubochoho; Buli si kila yumo atatupwa paye katika kilambo nnonge yake?¹⁰Ndopoho yuwabile mkalehe ambaye awecha kuthubutu kumtikatika mamba, ni nyahi bahi yuwawecha yema nnonge yake? ¹¹Ni nyahi yuwanipehi kilebe chochole paye ya anga ni chungu. ¹²Sitanyamaza kimya kuhusu migoloho ya mamba, wala husi likowe lalihusu ngupu yake, wala usu liumbile lyake zuri.¹³Nyahi yuwawecha kuiboyo kongwa yake? nyahi yuwaweza kumhoma kwa silaha mara hibele? ¹⁴Nyahi yuwawecha kuihundwa minyango ya kuminyo kwake, itindihite na mino yake ambayo yanaogofya? ¹⁵Mng'ongo wake utipangwa kwa magomba yene mistari, yatabilwe kwa pamope kati chapa.¹⁶Limo libile papipi na lenga na kuwa ndopo hewa iwechi pita katikati yake. ¹⁷Yaunganishilwe limo kwa lenga; yamegadamana kwa pamope, ili kwamba yawechalihi tenganishwa. ¹⁸Bweya hung'ara boka katika kupumua kwake; minyo yake ni kati kope za mapambazuko ya kihindahi.¹⁹Ngati ya mkono wake hiboka miali ya bweyachembe za muhoto huruka panjaha. ²⁰Katika mbulo zake huboka mali kati kikalango chakitokota ya muoto ambao utikelewa ili wabe na lyoto muno. ²¹Pamo yake uwasha mkara na panga mwali muoto huboka katika mikono yake.²²Katika hingo yake hibile ngupuhu na kitisho huinahino nnonge yake. ²³Nofu ya hiyega yake zihunganishwe pamope; zibile katika yuwembe; wala hiwechalihi boyelwa. ²⁴Moyo wake ni ngumuhu kati liwe hakika ni ngumu kati liwe la paye la sagyaha.²⁵Na pahayema mwene, hata miungu yandayo gopaha: uhiche mchango kasababu ya hofu. ²⁶Na manahite hapalakombolewa kwa lipanga, hawechili panga kilebe chochoti, wala mkuki, wala mshale, wala aina yoyoti ya silaha iliyochongoka. ²⁷Yuwembe huwacha kunani ya chama kana kwamba ni mahakapi makavu na huwacha kunani ya mbanje kana kwamba ni ubao wahubohi.²⁸Mshale huwechalihi hukampanga abutuke; kwake yuwembe maliwe ya ngombele yabile kati makapi. ²⁹Marungu huyalola kati mahakapi makavu; yuwembe huekelya kunani ya mkuki unaovuma. ³⁰Sehemu zake za paye zibile kati hipande vilivyo chongokaha vya vikalange; huleka alama zilizosambaa katika ukando kana kwamba habile ni chombo cha yagyaha.³¹Yuwembe andakipanga kilindi kichemke kati kikalango cha mache ya muoto: hupanga habari kati kikalango cha lihamu. ³²Yuwembe andahipanga ndera ing'are nchongo yake; mundu yumo angedhani kilindi chabi cheupe.³³Ndopoho cha linganisha kunani ya dunia, ambaye yuembe abile ameubwa ishi chabi cheupe. ³⁴Hukibona kila kulebe chene kiburi, yuwembe ni mfalme kunani ya bana boti wa kiburi.

Chapter 42

¹Kabe Ayubu anyangwi yahweh na baya, ²"Nitangite kwamba uwecha panga makowehe yoti, yakuwa ndopoho kusudi lako liwecha zuiliwa. ³Ni nyahi haywoho ambaye pangali na maarifa hutira mipango? kwa kweli nibahite makowe ambayo niyatangitelihi, makowe magumu kwangu kuyatanga, ambayo kunani yake nitangitelihi chochoti.⁴Wanibakile, pekanyaha nambeyambe, nane nabaya; nakulokiya makowe, nawenga upalanibakiya! ⁵Mibile nikikupekanya kwa usikivu wa lihikilo lyangu, lakini ambeyambe liyo lyangu landakukubona wenga. ⁶Bi nandajicharawa namwene; natubu kwa maumbi na malihu"⁷Ilitokea baada ya kuwa amekwisha baya maneno hata kwa Ayubu, yahweh ammakiye Elifazi Mtemani, "Ghadhabu yangu itiwaka shisi yako na dhidi ya bwigalyoho wabele kwakuwa mubahitelihi maneno ya haki kunani yangu kati chahapangite mtumishi wangu. ⁸Mambeyambe bahi, mute mafahari sabaha na mabeberu sabaa, kisha muyendehe mtumishi wangu Ayubu na mupie sadaka ya teketezwa kwa ajili yinu. Ngaa mpangakachi wangu Ayubu atawaombea mwenga, nane nipalayapokela maombi yinu, ili kwamba nisiwashughulikie sawasawa na upumbavu winu maana mubahitelihi makohee ya haki kunani yangu, kati chahapangite mpangakachi wangu Ayubu. ⁹Bahii Elifazi Mtemani, Bildadi Mshuhi na Zofari Mnaamathi batiyenda na panga kati nyaha yahweh chawahamuru, na Nnungu alimtakabali Ayubu.¹⁰Na wakati Ayubu alipowahombea mwiga lyake, yahweh alirejeza bahati yake yahweh alitwelea mara hibele ya kelo chakimiliki hapo awali. ¹¹Ngaa anuna bake na Ayubu, na balo jamaa zake boti babii watangite nayuwembe hapo mwanzo, bahichi hapo kwake na lyaho chakulya pamope na yuwembe katika nyumba yake. Walilombola pamope nayuwembe na walimfariji kwa ajili ya makowe yoti ambayo yahweh alikuwa ameleta kunani yake. Kila mundu ampeyi Ayubu hipande ya mbanje na pete ya dhahabu.¹²Yahweh atibarikiwa mwisho wa maisha ya Ayubu lenga mwanzo wake; Abile na ngondoroho kumi na nne, ngamia elfu sita, jozi elfu himo na ngundu jike elfu himo. ¹³Kaye abile na bana saba na waenja batatu. ¹⁴Mwenja wa kwanza amkemi Yerim, na wapilikezia, na watatu kerenihapuki.¹⁵Katika kilambo choti hawakupatikana walwa wa wazuri kati waenja wa Ayubu tate bao awapehi urithi miongoni mwa kaka zao. ¹⁶Baada ya hagha, Ayubu aliiishi miaka k10, awabweni bana bake na bana ba banake, hata kizazi cha ncheche. ¹⁷Bahi Ayubu awile, habile mpendo na akijawa na machoba yanambone.

Ecclesiastes

Chapter 1

¹Aga ni mwano gaa mawlimu , mwana wa daudi mfalme katika yerusalemu . ²mwalimu abaya nyang, '' katilukee waukongo, karti upepo, liran kilebe boka noleka maswali gambone. ³Ni faida gani buanadamu yabaipata bokm mukazi yote yambampanga pare yan lisaban?⁴Kizazi chino boka, now kizazi chenge ichangilan nchin ibile bai. ⁵Lisoba lindanpita na lisoba lindachwikya no yerndan kwayombeteka no bwayangana parlipitan ihane. ⁶Upepo potan kubende no buyanogana kawngo nan mala yatiye teletabkataika ndela yake na bayanganan kane.⁷Naw mabende gatige chembeleka mwabaadhi , lakini bani itwelyalii kolo mabende kwagaye ndani ngani kwanganyenda kane. kilan kilebe kipangagar ukatara nan ntopo murdun yoyoti wyaweza kukicongelya. ⁸lio liyakwatani nan galikibona na lisikilo liymkutali wna galo ganlikiyoan.⁹Chachoti chakibire ngachabara kilan chakipangike ngacharpangikan. ndopo iyayambe pae yan lisoban. ¹⁰Yembe libile lolote bando laboweza bayangale ni layambe ? chachoti chakibile kabla yaitutwee. ¹¹Ntopo wyabonekana komkyan chakipitile wakati wa zamani namambo gagapitya masaban gan nonge nan gembe galvakomboka lwarli.¹²Ne nana mwalimu nana nipangite nan mfalme nan yan israeli katika yaekusalemu. ¹³Nayeile akili yango katika soma no palopatau kwa hekimaa kila kibebe chakipangikepae ya mobingu. ¹⁴Nibweni matendo' goti gargapangika pare yan lisoba , ngan ulole gotige ni muke ni paryokwrchungani upepoo. ¹⁵Papependike pawezali gololekwa! chakikotwike baan kiweza balangilwa.¹⁶Niubakie mwoyo wango kanibanya '' ulole mbatiken hekima ngolo kuliko babashile yerusalemu kabla yango' lunda lwango lubweni hekima ngolo no tanga . ¹⁷Nyile mwoyo wango tango hekima na upumbavu na ujinga . naugundukie ale narlembe lyabile payan kucchungwa upepoo. ¹⁸Mwanja katika yoloka kwan hekinma kwina usmbufu wambone nana wyembe wyayongea tanga ( ujuzi ) aryongea makokoleko.

Chapter 2

¹Nabaite pamoyo wiche nakupayan kwo palaika kwa nyo upulaike '' lakini ulole nawembe kaeawabile upepo wa muda. ²Nabaite ekan ni wasimu nana puraika ifanikele ? .³Natikwipeleleza pamoyo wango katika jinsi yoikia lwango lmongozwe nan hekima ingawa bodo nikamwliage ulalo' naupendile pala kilebe chakilibe chema kwa binadamu lekipangan pae yan hbingu wakati wa masaba gan maisha gabe.⁴Natimizike ilebe ngolo nachengite nyumba kwajili yango no panda mikongo yomiza bibar. ⁵Natengenezike bustani na ibanja, napondike aina yoti yan mbugw mkatinyake. ⁶Natengenize matanda ga mache lengo jitilia mwitu waupandilwe mikongo.⁷Napemite atamwa analome kwa analome ,nabile na atamwa bababbe lekwile mwi ikulwyango kawe nabile na mapenga makolo ganyamabougilwa zaidi ya mfalme yoyoti wyotowalike kabla yango katika yerusalem. ⁸kae natikumbya ela na dhahabu ,akiba ya afalme na majimbo napatike babayemba analome na alwawa kwa jili yango , no pulakya boka kwa bona ba binadamu , masurlia na alwawa.⁹kwango napangite na kolo na tajili kuliko boti bobabile yerusalemu kabla yang, na hekima yango yaribe nkati yango. ¹⁰loloti ambalo minyop gango gatilitamani nagazute li . nauribileli mwoyo wango wantpulaika kafika kazi yango yotienan palaika kwabire ni tawlu kwakad yango yotie.¹¹Kane natilola goti anbago maboko gango gagayomwike kugatimiza na nani yn kazi yaniyomwile kwipanga , ila kazi , kila kilebe chabile buke no paya kuchuga upepo , kwabileli na faida pae yan lisoba. ¹²kawe nategalambuka kwipambanuwa hekima na upumbavu na ulalo kwa mwanja mfalme kilebegan apange wyalaicha baada yango ambacho kinapangikakli ?¹³Kawe natumbile tanga panga hekima inafaida kuliko upumbavu kati bwea mwabile bora kuliko larbendo. ¹⁴wyambi na hekima atmya minyo gake katika ntwe wake bona kolo kwayenda ilaa mpumbavu atyanga katika lubendo ingakwa ndangite mwisho wa aina jimo utunzilwe kwa kila mundu.¹⁵kae nabite pamwoyo wango '' chakipitya kwa mpumbavu , ngachapitya na kwango na mwene hekima muno ? natiitimisha mwmobo wango '' nawembe wo ni buke bai. ¹⁶Mwanja mwene hekina kati mpumbavu , uko mbokelwali kwa muda macho msoba gagaikha, kila kilebe chapanga kilibalikwe mwene hekima andawa kati mwawana mpumbavu.¹⁷kwa nya nanuchukile bwani mwanja kazi yoti yaipangike pare ya lisoba yabile mbaya kwango aye mwanja kila kilebe ni boke nopayan kuchungan upepo. ¹⁸Natigachukya gotige ganitinizile , legapapare ya lisobo mwanja ni lazima nigaleke kwa mundu wenge wyaricha baadan yango.¹⁹Na ni nyai wyatangite panga alwabana mwene hekima na mpumbavu ? ila apango nsimamizi nani ya kila kilebe pare yarlisoba ambayo kazi yango na hekima yango itigachenga wo nawembe ni buke. ²⁰Kwa nyo mwoyo wango watumbwile katika famaa nnani yaa kazi yoti yanipangite payan lisoba.²¹Mwanja kwwezike panga na mundu wyapanaga kazi kwa hekima, tanga, na nogekea , lakini alualeka kila kilebe cha bilenacho kwa mundu ambayo andapangali chochoti . ao wembe ni buke na atafil ngolo . ²²kwa nyo faida gani mundu yaipata ambae apanga kazi kwa kokotya na payo pa moyo wake kwiikila pamwoyo wake kazi pae galisoba?. ²³Kila nasoba kazi yake malumia na makokoleko kwa nyo wakati wa kilo roho yake ipomoliyali awo nawembe ni buke.²⁴Mtopo lalibile linongall kwa mundu yoyoti zaidin yolya no nywa nolizika na chakibile chema katika kazi yake na bweni panga ukweli wo uboka boka mooka ga nongo . ²⁵Mwanja ni nyaiwyaweza pata ya au andaaweza pata fula yoyoti tofauti na nongo?²⁶Mwanja kila wyomulaisha wyembe , nongo umpea hemaa tanga nan pulaika ingawa , kwa mwene zambi ampea kazi yokwamba notunza ili panga ampei mundu wyampula no payan kuchunga upepoo.

Chapter 3

¹Mwanja kila kilebe na wakati wake na majila gake kwa kila lyengo pae yambingu. ²kwina wakati wobelekwa na wakati wo wa, wakati wopanada na wakati woyokwa gagapapandilwe. ³Wakati wobulaga na wakati wo yoya wakati , wobomwana na wakati wohenga.⁴Kwina wakatii wolela na kwina wakati woeka,wakati wokwilombola na wakati wo ng'anda. ⁵Wakati wotaikwa maliwe na wakati wokumba maliwe wakati wokumbatya bandu benge wakati wokumbatyali.⁶Kwina wakati wopala ile na wakati wopalali , wakati wotunza ilebe na wakati wotikwa. ⁷wakati wopopopwana ngolo na wakati wa shona, wakati wokotoka na wakati wolongela.⁸kwina wakati wopenda na wakati wo chukya, wakati wan vita na wakati wa amani. ⁹Ni faida gani mpanga kazi yaipata mmkazi yake? ¹⁰Nibweni kazi ambayo , kifae kwa wakati wake kae nongo atibeka umilele nkati ga miyoyo yambe lakini mwanadama awezali tango matendo ambayo nongonnatigapanga, boka mwanzo wabe adi mwisho .¹¹Nongo abekite kila kilebe kifae kwa wakati wake .kae nongo atibeka umilele nkati ya miyoyo yambe lakini mwanadamu awezali tanga matendo ambayo nongo atigapanga, boka mwanzo wabe adi mwisho.¹²Ndangite mwanja ntopo chakibile nogakwa mundu wyowyoti kuliko pulaino lenda mema madamu anadaishi. ¹³karekila yumo apalikwa alye na anywena apalikwa tanga jinsi yopulaikya manogawa anbago gaboka , katika kazi yanke yoti ni zawadi yo boka kua nongo.¹⁴Chachoti chapanaga nongo ndagite kidumu milele ntopo chakiweza yongekelwa aua boelwa, mwanja nongo ngakipangite lenga bandu bamwegeleli kwa eshimaa. ¹⁵Chochoti chakibile chaabile, chochoti chachaba chabile nongo abapanga binadamu pala ilebe yaribo.¹⁶Na nibweni pae yalisoba ubaya ubile palopaipalikwe baa naa haki na panda pa haki mala yambone ina ubaya. ¹⁷Nabaite pamoyo wango' ' nongo alwawkwmwene haki na mbaya kwa wakati mwafaka kwa kila kilebe na kila mipango.¹⁸Nabaite pamoyo wango'' nongo abapaya binadamu kwalaya panga bembe nikati anyama.¹⁹Mwanja mwisho bana ba binadamu na mwisho waanyama ni sawa kiwo cha yumo ni sawa na kiwo cha wyenge bati bapomwaa sawa ntopo faida kwa binadamu zaidi ya anyama mwanja ntopo kilakilebe zaidi ya puri?. ²⁰kila kilebe kienda panda pamo kilakile be kiboka mwamavumbi nankila kilebe kibuyu na mwanamavumbi.²¹Nyani wyatangite panga roho ya binadamu iyenda kunani na roho ya anyamaiyenda pae ya nchi? ²²Kwa nyo kae nakipwile panga ntopo lalibile linogan kwa wyowyoti zaidi yopulanikya kazi yake, mwanja alyo ngojukumu lake . na nyai wyaweza kuneta chobone chakipitya barada yake?

Chapter 4

¹Arafu kae natiwasa kwqa mateso goti gagabile pae ya lisaba . ulole moli ga bandu gabatesilwe ntopo wyokwbapembela kwajili yabe nguvu ibile moko gabe baba tesa lakini babab teselwa ntopo wyokubapembela.²Kwanyo nababweni bola baba wile , sio baba ishi, balo ambabo babile akoto. ³Aina baati mwno peta boti abele yolo ambae anabona li matendo gogoti mabaya ambago ganda pangika pare yalisoba.⁴Kae nabweni panga kila litedo la kazi na kazi ya utashi yabile bwigu kwa jilani ya mundu awo nawembe ni buke no paya kuchunga upepo.⁵Mpumbavu akonja maboko gake na apangali kazi kwa nyo chakulya chake yega yake. ⁶Lakini male kanzi yanfaidab pamope na kazi yoyombeteka kuliko kanzin ibele pamope na kazina ambayo hupaya kuchunga upepo.⁷Kae natifikili zaidi kunusu ubatili buke wawaba zaidi pae ya lisoba. ⁸Kina wina ya mundu ambae abile kichake. ntopo mwana , wala nnongo mtopo mwisho wa kazi yake yoti na minyo gake galengangali kwopata utajili ndashangala, nindakwisumbuya noalibia pulaika kwango kwajili yan nyoni ? awo nawembe ni buke ali mbaya.⁹Banda abele bapanga kinenoga zaidi yumo , kwa pamope baweza pata malepo manogaw kwajili ya kazi yube. ¹⁰Mwanja itei yumo mwanaatombikee, wyenge anda kombwa kuntondobea mbwiga lyake ingawo huzuni inkengama wyembe wyambile kichake patomboka mana. ndopo mundu wa kuntondobea. ¹¹Na manaitei abele manabagonjike pamope bawezi pata lyoto lakini mundu yumo akombwa buli pata lyoto mana abile chake.¹²Munda mana abile kichake awezike shindwa nguvu lakini, abele banduwezi yema mwanashindano katika shambulio na kamaba ya nywzili itatu ikakati kalikiyo mbeteka.¹³Male panga mwnchembe nkeba pango mfalme mzee na mpumbavu ambatangiteli jinsi ya pekanya mwonyo. ¹⁴Aye kakape ata manaitei mundu nchini paba mfalme boka, gelezani au ata mana abelekwile maskini ( nkeba) katika ufalme wake.¹⁵Pamope nabweni kila yumo ywabile nkoto no teleta pae ya lisoba kabaiyea pae kwa manchembe nchini wyakakatwike kati mfalme. ¹⁶Ntopo kwmwisho kwa bandu boti babapala kunti mfalme wayambe , lakini benge babe balwakunsifuli wyembe. kakapeali yabe buke no paya kuchunga upepo.

Chapter 5

¹Ulendele nnyendo wako poyenda mw nymba ya nongo uyenda kolo ukapekani pekanya ni male kuliko mpumbavu baba potoa dhabiu wakati bonatangiteli panga chobakipanga katika maisha ni kinenyata²Kainaube nywmbeteki wolongela kwa mkono wako nan kana upanga alaka leta lineno loloti kwa nongo abile mbinguni lakini wenga ubile pae kwa nyo maneno gako gabe machini. ³Manaitei winailebee yambone yopanaga na anagika walwampata ndoto yenenyata penge walwa longela maneno gambone gaupmbrwa.⁴Manaubekite nadhili kwa nongo, kanauseye kwipanga mwanja nongonapataikyali upumbavu upange chelo chowalapite wakipanga. ⁵Male kotoka beka nadhili kwliko beka nadhili yokotoka kwiboya.⁶kana ulusu nkono sababisha yegayako pangazambi konubae kwa ntumwa wa kuani chelo kilapo chabile kwa makosa '' mwanja kele panga nongo uchike kwo lapa kwa ubocho wtilya nongo alibie kazi yamoko gako. ⁷Mwanja katika ndoto yambone katimwabile katiak maneno gambone , kwinabuke na ubatili kwa nyo wayogopengo.⁸Pomona maskini ( mkeba) kateselwa no pokonylwa haki na pangilwa kinenyata katika jimbo cyako , kanawashangala kati panga ntopo wyatangite , mwanja kwina bandu katika mamlakoa ambabo ba ndabola, kwina ata bababile nnani yabe. ⁹Kwoyongekea mapapyo ga bwe ni kwakilayumo na mfalme mwene atola mapapyo boka mwngunda.¹⁰ywobwoti wyapendile ele alwa lenganati ele nawyowyoti wywpendile utajili mna yatiapala zaidi awo nawembe ni buke. ¹¹Kail ( mwanja) mafanikio pagayongekeka ngapabayonekika bandu babafumya kwinafaida gani katika utajilin kwa wyabile nao ila kwlola kwa mingo gake.?¹²lungonolwa mpanga kazi ni lunogaw,manamaite andalya pachini aua muno lakini utajili wa mundu tajili umusuli wyembe gonja vizuli kinenoga¹³Kwina kilebe kinenyata muno nikibweni lisoba: palo pibeklwe akiba na mwene wywbile nayo, insababishilya tabu mwene. ¹⁴Wakati tajili paobea utajil wake kwa baati mbaya , mwana wake wyampapite, aigali wali na chochoti moko gake.¹⁵Kati mundu mwabelekwa watopo boka mwndumbo ya mabake , nyonyo alwaboka alwa boka mumaisha ga abile watopo atoli chochoti boka mwkazi yake .¹⁶Kilebe change kibaya muna manaite mundu mwaichile ni lazima ayende nyonyo kwa nyoni faida yako mundu nyonyoti yaipata katika panaga kwqa jili ya upepo?¹⁷Wakati gamasoba gake alyapa lubedo na afezeshwa na matamwe mwino na nyongo.¹⁸Ulole , chelo chani kibweni panga kinogau na chakifaika ni lya na nywa no pulaikya faida boka katika kazi itu yoti, yatwipan ga pae ya lisoba wakati wa masoba ga ga maisha aga ambago nongo atitupea mwanja wono ni wajibu wa mundu.¹⁹Wyowyoti ambae nongo ampeile malai na utajili na wezo wopokya pandu pake na apwlaike katika kazi yake aye ni zawadi boka kwa nongo.²⁰Mwanja mala yambone akombokyali masoba ga maisha gake , mwanja nongo ambapo nga anagika na mambo (ilebe) ambago gapolaikya kugapanga.

Chapter 6

¹Kwina ubaya ambao niubweni pae ya lisoba , na nogali kwa bandu .²Nongo awezike kumpea mundu mali na utajili na heshima mpaka panga akosali chochoti chakitamanya mwene , lakini kae ampae ampeli uwezo wa kwkipalaikya , penge kae mundu wyenge tumya ilebe yake awoni buke liteso libaya.³Manaiteli mundu apapite bana mia jimo noish miaka yanambone lenga panga masoba ga miaka gake ni gambone lakini manaite mwoyo wake ulenganili kwa manogaw na asikilwali kwa eshima kae ni baya nyongo mwana , wyabele kwile awile ni mule kwliko wyembe.⁴Hata mwana awyo abelekwile bila faida na apeta mulubenda nalina lyake ligada litjilwa.⁵Ingawa mwana wyo abonali lisoba aua tangakilebe chochoti aiana mapomolyo ingawa mundu wyo anapomolyo.⁶Hata manaitei mundu aishile miaka elfu jbele lakini aiyeganali pulaikya ilebe yenenongaw, ayenda semw(pandu) pamokati mundu wyoyoti wyo.⁷Mwanja kazi yoti ya mundu kutwelea nkano wake, ila anu yake iywkutali⁸Kakape ni faida gani yabile nayo mwene hekima kuliko mpumbavu ? ni faida gan tabile nayo masikini ata manaitei katangojisi yopanga nonge ya bandu?⁹Ni male likiza na chelo ambacho minyo gango kibona kuliko tamaniya chelo ambacho amuyai kotoka tulia itamanya gagabile kaebuke na yanyo kuchunga upepo. ¹⁰Chochoti ambacho kabile tayali chabile chapeilwe lina lake, na kati mundu muabile ni teali atanganikwe kwanyo ibile ifaikali yo mana na yolo ambae muhukumu nkolo wa boti. ¹¹Maneno gambone gagalongelekwa,ngaga yongekeka gangali maana,kwa nyo ni faida gani yabile kwa mwanadamu. ¹²Mwanja ni nyi ywatangite kele chakipile kinogau kwa mundu katika maisha gake wakati wa ubatili wake masoba gagabalangilwe ambago kwago apeta kati kiwili? ni nyai nyai ywecha kumakia mundu chachai cha pale pa lisoba baada yopeta?.

Chapter 7

¹Lina linoga ni male kwliko manukato ga garama na lisoba lyo wan i male kuliko lisoba lo belekwa.²Ni male yenda munyumba yo maombolezo kuliko nyumba ya karamu, mwanja maoni bolezo gaicha kwa bandu boti wakati wa mwisho wa bwomi, kwa nyo bandu babaishi ni lazima babeke ale mumwoyo.³Huzuni ni male kuliko kieko, mwanja baada kuminyo ya uzuni kuicha pulaika kwa moyo( mwoyo)⁴Mwoyo wa mwene hekima ubile mwnyumba ya maombolezo, lakini mwoyo mpumbavu ubile katika nyumba ya kalamu.⁵Ni male pekanya maoyo ga mundu mwene hekima kuliko pekanya mwambo wa mpumbavu.⁶Mwanja kati nnelo wa mimimwa pae ya kiteleko, ngamwakilebe kieko cha mpumbavu awo nawembe ni buke.⁷Kakape jeuli impango mundu mwene hekima panga mpumbavu , na lushwa ualibia mwoyo.⁸Ni male mwisho wa kilebe kuliko mwanzo na bandu bene uvumilivu ni male kuliko bene kwipuna mwroho. ⁹Kanamwsike kiyombeteka paro yako mwanja nyongo itama pamyoyo ya apwbaku.¹⁰Kana wbaye,’’ panga masoba ga palipite gabile male kuliko masoba gano? Mwanja kwa hekima li wndalaluyu liswoliale.¹¹Hekima ni njema kati ilebe ya samani twilisi boka kwa apendo bitu ipia faida kwa balo babali bona lisoba.¹²Mwanja hekima ipia ulinzi kati mwale ela mwaikombwa pia ulinzi ,lakini faida ga malifa ni pango hekima umpea ukoto wyowyoti wyabile nayo.¹³Utakafalie matendo ga nongo ni wyoko wyawecha kukiimaisha chochcoti chakipe ndeite.¹⁴Wakati nyakati ipanga njema, ishi kwa palaika katika alyo lakini wakati papanga nyata , utafakaliale nongo aluswile ali yoti , ibe kwa mwanja nyo ntopo binadamu wyowyoti wyolwatanga chochoti chachaichar baada yake.¹⁵Nibweni ilebe yanambone katika masoba gongo gwabatili kwina bandu bene haki ambao bandaangamia licha yopanaga baina haki, na kwina bandu Aovu baishi maisha malacho licha yopanga aovu. ¹⁶Kanaube wa mwene haki paminyo gako wa mwene mwanja kele kwialibia wamwene?¹⁷Kanaube wa mwovu muno au wampumbavu mwanjakele uwe kalibu ya wati wako. ¹⁸Ni male panaga ukamwe hekima aye , no panga kona wleke haki iboke mwanja mundu wyalwakumcha nongo aluwatimiza hadi yake yoti.¹⁹Hekima inangapa nkati ya mwere he kima zaidi ya atawa komi mwinji.²⁰Mtopo mundu mwene haki nnani ya bwe wyapanga manogau na atendali zambi.²¹Kanaupekani kila lineno lalilongelekwa, mwanja wwezike pekanya mtumishi wako kakwlani.²²Nyonyo utangite wamwene nkati yako mwayo wako walanile mbenge mala yambone.²³Aga gotige nigasibitishe kwa hekima nabaite ‘’ naluaba mwene hekima ‘’ lakini zaidi mwambalage ba.²⁴Hekima ibilekutalu na paemuno na nyoi wyaweza kwipata.²⁵Natigalambwya mwoyo wango kwiyego na no pala hekima na ufafanuzi muno, no tango panga ubaya ni ulalo na upumbavu ni wasimu.²⁶Napatike tanga lalibile na uchungu kuliko wa, ngamabile mwawo wyowyoti ambae mwoyo wake utwelile mitego, na nguvu ( libambu) nas ambae maboko gake ni minyololo wyowyoti wylwakumpendeza nongo alwakochopoka kwa awyo lakini mwene zambi alwatolekwa nakwe.²⁷Ufakali chelo chanakipwile’’ abaya mwalimu ‘’ nibele kaniyongeke tanga chimo adi chenge lenga nipate ufafanuzi wa kweli.²⁸Ache nganikipala, laki bado ninakipali ninapatali nnalome yumo mwene haki miongoni mwa elf, kae mbatikeli nwawa miongoni mwa balo boti.²⁹Nagunduite ale. Panga nongo amumbite binadamu abile wicho, lakini babo I mwali yoba wicho kabapala manono pau gambone.

Chapter 8

¹Ni mundu gani mwene hekima ? ambae andatanga matukio gaina mana gani mumaisha? Hekima nkati ya mundu husababisha kuminyo kwake nga’ lang’atya na nonopa kwa kumiayo kwake badilika.²Nindakushauli uti amri ya mfalme kwa mwanja ya kilapo cha nongo cha kunende la wyembe .³Kanauyombeteke boka nonge yoba kwake, na kanauyeme wnga luboko kilebe chakikotwike faa, mwanja mfalme awezike panga lyolyoti lalitamani.⁴Lineno la mfalme lindatawa, kwa nyo nyai wyapalakumakia, ‘’ upanga kele?⁵Wyoyoti wyakamwa amri ya mfalme akwepa mazla mwoyo wa mwene hekima atanga mwelekeo mwafaka na muda woyenda.⁶Mwanja kila kilebe kwina lijibu kwana wati wojibu mwanja tabu ya mundu ni nongo.⁷Ntopo wyatangite chakikengama na nyai wyawecha kumakia na namani chakikengama.⁸Ntopo mwene uwezo nani ya roho asibiroho, wala ntopo mamlaka nani ya lisoba lo wa wala ntopo lusiwa muvita yelo wala wovu walwakumwo koa ( kunopwa) yolo wauyobelile.⁹Nebe yoti nbweni , nayeile pamwoyo wanongo katika kila kazi yaipangike pae ya lisoba kwakina wakati ambao mundu yumo aina mamlaka nani ya nyime kwa nyongo yake.¹⁰Nyo nababweni abaya kabisikilwa pabwea bababoilwe maali patakatifu (papeletau) no silikwa pandub pabasifilwe na bandu katiika mji wabapangite itendo iovu aye nayembe ifaikali.¹¹Manaitei matendo maovu gaukumi lwalikwokiyo mbeteka ishawishi miyoyo ya binadamu panga kinenyata.¹²Hata manaitei mwene zambi apange kinenyata mwa mia jimo na balo atame (alame) kwa muda nna cho , bado ndangite yapanga sawa kwa balo, babamweshimu nongo babamweshimu uwepo wake wababile nawo .¹³Lakini yapangali noga kwa mundu mmaya , nyumboe alumu cheleweshwa masoba gake kati kinogau mawkiboeka kiyombeteka , mwanja amweshimuli nongo.¹⁴Kwina buke wenge waufaikali kilebe chenge chakipangika nani ya dunia elebe yaipitya kwa bene haki kati mwaipitya kwa aovu nabaile awo nawembeni buke waukotoka faika. ¹⁵Kwanyo napendekize pulaika ( fula) kwa mwanja mundu ntopo kilebe bola pae ya lisoba zaidi yo lya no nywa no pulaika ngakwa nkengama mukazi yake kwa masoba goti ga maisha gake amabyo nongo atikumpea pae ya lisoba.¹⁶Naubekile mwoyo wango tango hekima no tanga kazi yaipangaika nani yabwe,.¹⁷Kae natetafakali matendo gotiga nongo , panga mundu awezali tanga kazi ya ipangika pae ya lisoba bila jail mundu apanga kwopata majibu, alwagapata ingawa mwene hekima andawecha aminya andatanga, kilebe kweli atangiteli.

Chapter 9

¹kwa mwanja nawasike aga goti kwa lunda lwango tanga kuhusu bandu bene akina bene hekima na matendo gabe. Boti babile mumaboko ga nnongo.Ntopo jwantangile kwamba upendo au suki yaisa kwa bandu.²Kial jumo abile na mwisho sawa, Mwisho sawa ulenda bandu bene aki na baovu ,bema, bababilr safi na bange ba safi jwembe jwapia dhabiku na yolo jwalikotoka piya dhabihu. Mana bandu bema balwawa bene zambi nabembe balwa waa nyonyonyo.Kati nyalo yolo mwalapa mwapala waa, nyonyonyo mundu yolo jwapopabeka kilapo najwembe alwa waa.³Kubi na mwisho mmoya kwa kika kilebe chakipangika pae ya lisoba, na mwisho kwa kila mundu. Mwoyo wa binadamu utwelile uovu, na wenda wazimu ubile mu mioyo yabe wakati pabaishi kwa nyo baada ya alyo bayenda kwa waa.⁴Kwa mwanja jwojwote jwalombana na bote bababile akoti kubina tumaini,kati nyalo mbwa jwabile nkoti ni bora kuliko imba jwawile.⁵Kwa mwanja bandu babile akoto lakini babawile batangite chochote. Babileli kaena tuzo yoyoti kwa sababu kombokya kwabe kuyomwike.⁶Upendo wabe ,chuki na bwigu ikatililwe kutalu muda wa mbone. Bapata pandu kafiko kilebe chochoti chakipangika pae ya lisoba. ⁷Uyende, ulye nkate wako kwa pulanka , na unywe mwinyo wako na mwoyo wa pulaika,kwa sababu nnongo andalusu pulaika kazi inanoga. ⁸Ngobo yako ipange uu masoba goti, na twe wako upakae mauta.⁹Uishi kwo pulaika na nwawa jwompendile masoba gako goti gamaisha gako gaubatili, masoba ambago Nnongo atekupeya pae ya lisoba wakati wa masoba gako ga Ubatili.Kwa nyo ni thawabu kwaajili ya kazi yako pae ya lisoba.¹⁰Chochoti luboko lwako lundalipanga, ukipange kwa nguvu yako kwa sababu kazi ntopo au fafanua au ufundi au hekima katika sheoi poyenda.¹¹Nibweni baazi ya ilebe ya utya pae ya lisoba, Mashindano gabokano lina bandu bene lubelo. Vita ibokana lina bandu imala.Nkante ubokana lina bandu bene ufahamu. Kibali kibokana lina bandu bene ufundi. Baada yake wakati na bati kwa athiri abo boti.¹²Kwa mwanja ntopo jwatangite muda wake wo waa kati nyalo omba mwayo njelwa mulupelele lwa kiwo, au kati nyalo kiyuni mwaboyolwa muntego. Kati inyama binadamu batabilwe katika nyakati mbaya ambayo gafla kwatombokya.¹³Pia nibweni hekima pae ya lisoba kwa namna ambayoo kwango yabonekine ngolo. ¹⁴Kwa bile na mji nchene na mji nchene na bandu achene nkati yake,na mfalme nkolo aisile kinyeme na mji awona kutindia na asengite mandaki kwajili ya kuputa.¹⁵Na apo pa mji kwabile na masikini, mundu mwene hekima ambayee kwa hekima yake aukowite mji ila badae ntopo jwakombokile yolo masikini.¹⁶Nyo, nganabaite "Hekima nibola kuliko tumyangupu lakini hekima ya mundu masikini salaulikwa, na maneno gake gapekanitwa li?.¹⁷Maneno ga bandu bene hekima galongelilwe mbole mbole gapekanilwa kinanoga kuliko ndoti ya ntawala jwojwoti miongoni mwa apumbavu.¹⁸Hekima ni bola shinda silaa ya ngondo, Lakini mwene zamba jumo aweza alibia gananoga gambone.

Chapter 10

¹kati mabembe babawile sababisha manukato bokanunga kwo bola nyonyo upumbavu nchene kwishinda hekima na isima.²Mwoyo wa mundu mwene hekima elekea malyo, Lakini mwoyo wa mpumbavu elekea kunkeya.³Wakati mpumbavu patwanga mundela, mawaso gake mapongwa kagasibitisha kila mundu na jwembe mpumbavu.⁴Kati nyongo ya ntawala manaiobwike nchogo na wenga kane waleke kazi yako.Tulia kuweza tuliza ukatili nkoll.⁵Kubina uovu waniubweni pae ya lisoba aina ya likosa lyaliweza pitya kwa atawala.⁶Apumbavu bapeyelwa nafasi ya ongoza, Wakati bandu babafaulwile bapeyelwa nafasi ya pae.⁷Nabweni atumwa kabaoboka farasi na bandu babafaulwile kabatwanga kati atumwa kunani ya aridhi.⁸Jwojwoti jwaemba lyemba awesa tumbuli gake, na popoti mundu jwate kwana ukuta, ng'ambo awesa kunuma.⁹Jwojwoli jwachonga maliwe gaweza kunumia na mundu jwachonga mbao aweza kwiatalisha kwa ayo.¹⁰Kati kioma salipapatile sange ukale, na mundu alolali lakini lasima atumi ngupu yambone lakini hekima piya faida kwo faulu.¹¹Mana ng'ambo alumite bado anapulaikali, kwa nyo ntopo faida kwa jwa pulaisa.¹²Maneno ga ntwe wa mungu mwene hekima gabi na akia. Lakini mikano ya Mpumbavu kumila mwene.¹³Kati maneno mwagatumbwa pita munkanomwa mpumbavu, ulalo pita na mwisho nkano wake ulwapita wazimu mmoya.¹⁴Mpumbavu yongeya maneno, lakini ntopo jwatangite sakiicha.Ni nyai jwatangite badala yake?.¹⁵Lyusu lya apumbavu kwa wala bembe kwa nyo batangile li atendela yo yenda mjini.¹⁶Ole wako bwe kati mfalme jwako ni munchembe nchene na mana iongozi bako batumbwa karamu kindae.¹⁷Lakini Ubalikilwe bwe kati mfalme wako ni mwana wa bandu, na mana iongozi bako lya wakati waupalikwa, kwa ngupu, na sio kwo lobya lii.¹⁸Kwa sababu ya ukata mwagala ntomboka. Na kwa sababu yaikotoka panga kazi nyumba ilwapata luga.¹⁹Bandu andaa sakulya kwo eka, divai leta pulaika mumaisha, na elatimiza kila kilebe sakipalikwa.²⁰Kane umlaani mfalme, ata muakili, na kane walaani bene mali muchumba sako sagonja. Mwanja ijuni ba angani baweza tola maneno gako. sosote sakibile na mapapayo kiweza eneza ikowe.

Chapter 11

¹Upeleke nkate wako kunani ya mase, kwa mwanja wa upate kae baad ya masoba gambone.²Ushiliki nkate na bandu saba, ata banane kwa mwanja utangileli majanga gani gagaisa kunani ya nchi.³Kati maunde gatwelile ula gakwiula gene pae ya nchi. Na maitei nkongo watomboka elekea kusini au elekea kaskazini, popoti nkongo pawatombokya waigala popo.⁴Jwojwoti jwaulola upepo iwezakana kane aoboke, na jwembe jwalola maundeilwa wezekana kane aloke.⁵Kati mwokotwike kwitango ndela ya upepo wala nyalo mwana mwakola ndumbo,nyonyo uwesali kuitango kazi ya Nnongo ,jwambite kila kilebe.⁶Kindae upande mbegu yako, mpaka kitamwinyo, upange kazi kwa maboko gabo kati mwaipalikwa kwa mwanja utangite yako yafanikiwa, kitamwinyo au kindae , au yeno au yelo au yote yapanga inanoga.⁷Kweli bwega unogite, na nikilebe. sapulaisa kwa mwanja ya minyo kulibona lisoba.⁸Maana mundu aishile myako yambone, na aipulaika yoti, lakini awase juu ya masoba gagaisa ga lubendo, kwa mwanja gapanga gambone kila kilebe sakiisa ni buke wauteketea.⁹Upulaika kinaja, pa ujana wako, na mwongo wako upulaiki masoba ga ujana wako.Ufatilie galo mema ga mwoyo wako, sosoti sakibile nonge ya minyo gako.Ingawa, utange kwamba Nnongo akuleta kuukumu kwaajili ya ilebe aye yoti.¹⁰Uboge nyonyo boka mumioyo wako, minya kwo kwoli kwa payega yako, kwa sababu ujana na ngupu yako ni buke.

Chapter 12

¹Pia unkomboki Nnongo wako pamasoba ga ujana, kabla ya masoba gananonopa ganaisali, na kabla myaka inaikali pawabaya, " Nenga ntopo pula katka go".²Upange nyo kabla yabeya wa lisoba na mwei na ndondwa inapangali lubendo na maunde keleboka baada ya ula.³Awo wapanga wakati ambao nizi wa ikulu alendema, na alabime imala balita, na alwawa baba saga koma, kwa mwanja ni achene na balo babalola palidilisha babonali kinanoga kae.⁴Awo ulwapanga wakati ambao milyango ijigalikwe mulaa, na kisindo cha saga koma , wakati alalome bangondoyelwa na lilobe la kiyuni, na mwambo wa lilobe la aenja koma.⁵Wapanga wakati ambao bandu bayogopa yaitondobike na atali yaibile kubala bala , na wakati ambao mlozi wapita maloba, na wakati mbai bakwe kwe yana bena, na wakati ambao kilolo sa asili payasindwa . Bokapo mundu ayenda munyumba yake yamilele na alomboleli baelya mumitaa.⁶Ukomboki muumba wako kabaya upela wa fedha katilwa au libakuli lya fhahabu puwanika au gudulia puwanilwapa kinywanyu, au tolori la mase puwanika palose.⁷Kabla mavumbi gana kelebokali pandu pagapitike, na roho keleboka kwa Nnongo jwaiboike.⁸Kati ukongo wa buke, "abaya mwalimu, kila kilebe buke wauoba.⁹Mwalimu abile na hekima na kwapundisa bandu malifa.¹⁰Mwalimu apalike andika kwo tumya ilebe yaipangilwe na maneno ga kweli gageyemi.¹¹Maneno ga bandu bene hekima ni kati mchokoo, kati misumari yaikongondilwe kwa nkati nga mwogabile makowe ga mabwanapa nkwembano wa mithali yabe, ambago gayeganilwe na mchungaji jumo.¹².Mwana wango ube makini na kilebe zaidi senga kwa itabu yambone, ambayo ntopo mwisho na egelya kwambone leta soka pa yega.¹³Mwisho wa lijambo baada ya kila kilebe uyowanike kwangu lasima umche Nnongo na kamwa amri yake, kwa mwanja leno loti jukumu la mwanadamu.¹⁴Kwa mwanja Nnongo aleta kila kitendo paukumu, pamoja na kila kilebe sakikwi yobie, kinanoga au kinanyata.

Jeremiah

Chapter 1

¹Hale ngaa likowe la yuremia mwana wa Hilikia, ywembe abi yumo wa makuhani kolya Anatothi katika nemawa Benjamini. ²Likowela ngwana lamwichile katika lichoba la Yosia mwana wa Amoni, mfalme wa Yuda katika mwaka wa komi netatu wa utawala wake. ³Lakini kabee lamwichilile katika wakati wa yehoyakimu mwana na Yosia, mfalme wa Yuda, paka mwei wa tano wa mwaka wa kumi na jimo wa Zedekia mwana Yosia, mfalme wa Yuda, wakati bandu ba yerusalemu pabatolikwe panga atumwa.⁴Likowe la ngwana latiniichilya, libaite, ⁵"Kabla ninakumbali ndumbo, nalikuchawa, kabla unabelekwali boka ndumbo nakikute nga: nakupangite panga nabii kwa taifa" ⁶"Ahaa, ngwana "nabaite" nanga ndangiteli baya, kwa kuwa nenga na mwana"⁷Lakini ngwana atinibakia, "kanaubaya, nenga namwana: wayunda kila semu panaleu kuluma, na wabaya kila kilebe chanukma mulisha! ⁸Kanawagogope habo, kwa kuwa nenga nibile pamope na wenga kukuokoa abaya ngwana"⁹¹⁰Kabe ngwana anyoshike luboko lwake, akunyile nkono wake na kunibakia, "Nibekite maneno gango pakano wako. Nitikuchama leno kunanni ya mataifa na kunani ya mataifa, ili tupwa na tekwana, halibia na taikwka, chenga na pandei"¹¹Neno la ngwana alinichilya, labalte, "Yeremia, ubona namani?" nabaite, niboni lutambe lwa mlozi" ¹²Ngwana anibakiye, "ubweni vinzuri, kwa kuwa nililinga linenolango ili nililimize"¹³Neno ngwana latinichilya mara yanebele labaite, "ubona namani?" nabaite, nibona kiteleko kakibela, ambacho kano wake uwelekea boka upande wa kaskazini. ¹⁴Ngana annibakiya, "janga lapita kaskazini kunanni ya bati babatama katika kilambo chee.¹⁵Kwa kuwa ngakema makabila goti ya falme za kaskazini, abaya ngwana gaicha na kila yumo ayemka enzi yake kutailae malango ya Yerusalemu dhidi ya ya ingwambe yote yaitindiya, na dhidi ya nena wayuda. ¹⁶Matambwa makuhani dhidi yabe panani ya mlau wabe kunileka, kwa ukikiye ubani kwa nangu kwenge na kwa abudu chelo chabatengenize kwa maboko.¹⁷Wiandaye uyene ukabakiye kila kilebe chankuamuru atafdhaika nonge yabe anaiche kufadhalsha wenga nonge yabe! ¹⁸Rola leno nikupangite panga ililambo chakibi na ngome, panga ngome ya kyoma, na kungumbe cha sheba dhidi ya kilambo yoti dhidi ya wafalme wa Yuda, na kunani ya akolo bakke na kunani ya bandu bati ba kilambo. ¹⁹Bakobwana na wenga, lakini belwa kushindana kwa kuwa napanga pamope na wenga ili kuokoa-abaya ngwana.

Chapter 2

¹Neno la Ngwana limuhichile nabaya, ²"Yenda ukabaya katika mahikilo ya yerusalemu ubaya ngwana abahite nyahaa: Nikombokya lilogano la uaminifu la uwenje wako, upande wako wakati tubile tukichumbiana, wabile kaunipala palo jangwani, katika chela kilambo yahibile pandaa. ³Israeli abile ametengelwa kwa ngwana malimbuko yake ya mahuno yake? boti babile malimbuko yake babile na hatia! majanga yatikuwa icha-abaya ngwaba.⁴Mupekanyehe neno la ngwana, enyi nyumba ya Yakobo na kila familia katika nyumba ya Israeli. ⁵Ngwana abaya nyaha, "Ni likosa gani ambayo tate binu bayabweni kwangu, hata wakane kunikkengama nenga? hata bazikengame sanamu ambazo ndopoho chochoti na wao panga kilebelihi? ⁶Wala balongehilihi, ngwana abile kwako, ambaye alitutoa katika kilambo cha Misri? ngwana habile kwako, ambaye alituhongoza katika jangwa, katika kilambo cha Araba na mahebwa, katika kilambo cha ukame ma lubendo nane, katika kilambo ambacho ndopoho mundu yuwatama hamoho?⁷Lakini natikuwaleta katika kilambo cha kameli, ili mlyehe matunda yake na vibele yenge vyema! lakkini pumuhichi munijehi unajisi kilambo changu muhhupangite urithi wangu panga mahuchi! ⁸Hata makuhani wabahitelihi, ngwana habile kwako? na hata haramu wa sharia banijallilihi nenga! Kwa chungaji batendite dhambi dhiidi yangu. Manabihi bampile Baali unabii na kuvipala vilebe ambavyo ndopoho faida.⁹Kwainga ngayendelea kuwashitki-hale neno la ngwana na nipalakuwashtaki bana wa bana bitu. ¹⁰Kwa loka yenda hadi pwani ya kitimu na linga. Utume ajumbe yenda kedari na pala nahubone kama iliwahi kutokea hapo awali viebe kati nyaha. ¹¹Buli, taifa ligalambuliwa mnungu, hata kama hibilehili mnungu? lakini bandu waungamue utukufu wabe kwa vilebe ambacho hakiwezi kuwasaidia.¹²Sitajabuni mwenga mbingu kwasababu ya lehe! mulendeme na yogopa abaya ngwana. ¹³Kwa kuwa bandu batendo malahu mabeele dhidi yangu: wazilekehe kinywanyu cha mache ya ukoto kwa hemba mabarika kwa ajili yabe, mabarika yanayotekwana yangaliwecha tunza mache?¹⁴Buli, Israeli ni mpangakachi? kweni hapelekwilihi nyumbani? kwanamani nambeyambe abile ngara? ¹⁵Banabaimba bati ungulumaa dhidi yako wakombwi ndotiha muno na kuipanga kuwa ukeba. Milema yake iyarabike na bakya ndopoho bandu. ¹⁶Pia bandu wa Nufu na Tahapanesi bakiche kwa mtwehe wako. ¹⁷Buli, mapangite hagha kwaajili yinu pannehi ngwana, wakati Nnungu winu, pahabi kawalongoya mundelaha?¹⁸Kwa hiyo kwamanani kupala msaada Misri na nywaha mache ya shihori? kwamanani pala msaada Ashhuru na nywaa mache ya libende Frati? ¹⁹Uluhuu wako wandakubedya na makosa yako yakuhadhibu. Kwaiya yafikili hagho utange kwamba ulahuu na lwongo kaachinu mwenga kunileka nenga, ngwana Nnungu wako, na bahaa na hofulihi-abaya Ngwana wa majeshi.²⁰Kwa kuwa nitekwaniye nira yinu mabile nayo wakati wa kale, matipolwana vifungo vyako boka kwako. Lakini balo watibaya, "matumbikyalihi! tangu pahukobwa majuha katika kila mnema hegelya kila nkongo wene mahakapi mabegehe, mwenga makahaba. ²¹Lakini nenga na mwene malipanda kati mzabibu wanihuchawile mbegu iliyokamilika lakini linga jinsi ilivyobadilika nnonge yangu, na panga mzabibu wangali pwahika na mzabibu pori! ²²Kwa kuwa mana hujusafisha mwene libende na hoga kwasabuni kali, balo dhambi yako ni malembele nnonge abaite ngwana Nnungu.²³Uwecha buli baya, nenga nanajisikalihi! nenga niyenda kwa mabaa! linga zazibile muli benda-e! tanga chaukipangite, wenga ngamia mwepesi! yuwabutuka katika ndela yake? ²⁴Wenga ni ngunda mwitu, yuwahoyobelile nyika, hautaye pomoh yambepo ufaikalihi katika tamaa ya kuishi! nyahi yuwawecha kumgalambuyo pahapala nnume la kumpanda? mambunda mnalome ambalaye hajichoshi mwene. Huyenda kwake wakati wa mwehi wa kupandwa. ²⁵Lazima uhichibihi migolo yako kanaikose kitalu na lilope lyako panga na nyot! lakini hubahite, ndopoho matumaini! hapana! mawapenda wangeni nanenga uwapala!²⁶Kati honi ya mwihi yaibile atiboyelwa, ngaa honi ya Israeli ngahibilenyaa-wabe eafalme wabe, makuhani na manabii wabe! ²⁷Haba ngaa balo wabaibakiya mikongo mwenga nga tate bangu na maliwa mwenga ngamunipapalihi. Ngaa nyohoo, wakati matatizo hubaya, yumuka utaokae! ²⁸Lakini ibile kwako yelo Nnungu mwahujitengezenile? leka habo bayeme kati wandawecha kuwaokoa wakati wa matatizo, kwa kuwa hizo sanamu zinu zina idadi sawa na mache yinu, katika Yuda.²⁹Kwa hiyo kwa namani kunishiitaki kwa panga makosaha? mwenga boti mmeniasi abaya ngwana wa majeshi. ³⁰Nimewaadhibu bandu binu bure. Walo hawakutaka bayanganyaha. Upanga wako uwabulagile manabii winu kati simba yuwahangamiza! ³¹Enyi bandu wa kizazi cheno! mupekanye neno lyangu neno la ngwana! buli nibile ukame wa Israeli? Au kilambo chene lubendo nene? kwanamani mundu wangu abaya, leka hitindi yetindiye, tuichalihi kwako kaye?³²Buli, mwanamweli awecha libalya mapampo yake, na bibi arusi ngubo yake? lakino bandu bangu banilibalile nenga kwa machoba ya nambone! ³³Jinsi mwamtengezike ndela yinu vizuli ilipalo mapenzi. Hata muwapundishike ndela yinu walwawa wahuu. ³⁴Damu ammbayo yabile ngaa ukotoo wa bandu bangali na hatia, ibonekanile katika ngubo yinu. Haba bandu bawahilihi bonekana katika matendo malahuu.³⁵Pamope na makowehe hagha yoti, wenga uyendelea baya kuwa ndopoho hatia. Kwa hakika nyongo ya ngwana yagalambuka boka kwangu. Lakini linga! upalaikumiwa kwasababu nitendikelihi dhambi. ³⁶Kwa namani mnatangatanga kwa urahisi katika ndera yinu? ngaa Misri yawa uchunisho muno, kama mwamubile kwa Ashuru. ³⁷Mwaboka pano manaite mhuzunike mnp, manahite maboko mumtwehe winu, kwa kuwa ngwana amemkutaa yolya wamtu mainiye kwa nyoho mupatalihi msaada boka kwabe"

Chapter 3

¹Andaema, Nalome kamenga nyumbowe, nayuwembe atuboka kachake na panga nyumbowe wa nalome yuwenge buli aweza kumyangamia kabe? buli aywo ni najisi kabe? Aywo mwana ga chee kilambo. Mupangite kati malaya yuwabi na apenzi banambone, na mbeyambe mupendile buyangana kachongo kabe? abaya ngwan wa majeshi. ²Ukakatuye minyogoko wilinge kilele taasa je, kubi na semu ambapo hupangiteli umalaya? mbwenga ya barabara watitama konenda mpenzi ywako, kati mwarabu pakiwala wialibie kilambo kwa umalaya na ulau makaga ukana bona kibuuri.³Kwa nyoo kunywanywa cha ula yachibile ula ya vuli yanileli lakini kuminyo yako kunakiburi, kati kuminyo yamwa malaya ukana bona kiburi. ⁴Na nambeyambe wanikema nanga: Tate banga, hata limbwinga lyangu wa tango ujanei je, wapanga na nyongo dhaidi yengo milele? ⁵Je, wayendelya panga na nyongo yako? rola! ubaite panga wapanga ulau, na kweli upangite nyoo. Kwanyoo uyendelii panga nyoo!⁶Kabe ngwaba arongee nanenga katika lichoba la mfalme Ysia je wandabona jinsi Israeli alivyomasi? ywembe ayenda pakitombe na katika kila kongo wenemakapi mabege na kolya apanga kati mwa malaya. ⁷Mananibaite, Baada ya panga apangite makowe haga gote, ambuyanganiga; lakini abuyangineli. Kabi nombowe Yuda ambaye ni nau kabe abweni chakipangite.⁸Kwa nyoo nenga nabweni panga kwa sababu apangite malaya hago wote haywo Israeli aliyeasi natikumenga na kupeya talaka ya ndaa. Lakini nombowe Yuda mwene liana habili na yogopa na ywembe ajei panga kati mwa malaya. ⁹Hukokolikeli panga atikwinajisi kilambo kwa nyoo batenganize sanamu ya kongo na yu maliwe. ¹⁰Kabee baada ya hagagoti wala Yuda nombone mwasi abuyangineli kachango na mwoyo wake woti, ba aichile na ubocho abeya ngwana wa majeshi.¹¹Kabee ngwana alongei nanenga, "Israeli mwasi abile mwane haki zaidi kuliko Yuda mwasi. ¹²Uyande ukabaye makowe haga akwo kaskazini wabakiye, ubuyangane wengaIsraeli upangite ulali-abaite ngwana-napangalina nyonyo zaidi ya wenga. Kwa kuwa wenga na mwaminifuabaya ngwana napangali na nyongo milele.¹³Huyekati wau wako, kwa kuwa upangite dhambi dhidi ya ngwana, nongo wako; ushilileshe mandela yako ngeni pae ya kila kongo wene makapi nabege! wala wipekanili lirobe lango! abaya ngwana. ¹⁴Mubuyangane, mwenga bandu aku-abaya ngwana kwa kuwa nenga nilikukobeka wenga! nakubuyanganiya wenga yumo katika nema, abele katika nkolo rumo na kwa buyangania sayuni. ¹⁵Nakwapeya achungaji banapendile, na ekwachunga kwa taarifa na ufamu.¹⁶Nganipelatipya panga yongakkeya na pambika matunda katika kilambo alyolichoba ayo abaya ngwana. Bawechali baya, panga, "sanduku la lilagano la ngwana! likowe ale balikombokyali kabe katika moyo wabe, kwa kuwa baliwachali kabe katika moyo wabe, kwa kuwa baliwachali kabe wala kulijali bake abaya ago babayali kabe.¹⁷Katika muda wo baabaya kunani ya yerusalemu, Haye nga enzi ya ngwana na mataifa genge goti galwakusanyika yerusalemu katika lina la ngwana baatamali katika tabu ya ulam wa moyo wabe. ¹⁸Katika machoba goo, nyumba ya Yuda yerudalemu na nyumba ya Israeli, babuyangana pamope boka katika kilambo cha kaskazini katika kilambo yanapeile babu bembe panga ulichi.¹⁹Lakini nenga nabaite, jinsi mwanipendile kukuishimu kati mwanawango na kukupea kilambo inanagelelya, panga ulichi zuri kolika waubi katika taifa lyo leyati" Nanenga nabaite, "mwanikemia tatebango" Nanenga nabaya kabe mwagalambukali na kunileka kunikengama. ²⁰Lakini kwa ywanei changowe. mulikuni saliti, mwenga nyumba ya Israeli abaya ngwana.²¹Lirobe layowanike kunani ya nyanda. Kilelo na kunoba kwa bandu ba Israeli! kwa kuwa babadilishe ndela,; banibalile ngwana Nnongo wabe. ²²"Mubuyangane mwanga bandu mwahi ukasi! Nanenga nalwakuponaya na ulauwinu! "Lola tweicha kachako, kwa kuwa wenga ni ngwaa, Nongo witu.²³Ubochobocho uboko mwitombe, boka mwitombe. Kwa kweli wokovu wa Israeli upatikana kwa ngwana nongo witu. ²⁴Lakini miungu ya oni inambite kachi ambayo mababubitu baipangite makundu gabayo ngondolo na ng'ombe, bana babe na ahenja babe! ²⁵Na tungonje pae kwa oni oni yitu na ituwekeli, kwa kuwa tupangite dhambi dhaidi ya ngwana, nongo witu? twenga twabene na babubitu, boka wakati wa ujana witu mpaka leno, tupekanileli lirobe la ngwana, nongo witu.

Chapter 4

¹Mana wabuyanga, Israeli abaya ngwana yabi kati ubuya ngine. Manaitei waboya ago mambo gaa gaachukiya nonge yango na kugaleka kumbutuka nenga kabe. ²Na lapa nnyo, laki ngwana chaishi katika kweli na haki na katika ukumu mataifa ganiloba baraka na gurumba nenga. ³Kwa kuwa ngwana abaya nnyo kwa kila muno katika Yuda na yerusalemu, muleme ngundu winu na kanamupande katika mimimwa.⁴Muiniliwe na ngwan na boya yuga ya miyoinu mwenga mwaralume naba Yuda na bamutama yelusalemu vinginevyo nyongo yango yeyaka kati oto na teketeza, na kwapanga ndopu mundu wa imiya aya yapita kwa sababu ya urau wa itendo yake. ⁵Wabekiye Yuda na Yerusalemu itowe wabakiya, "mukambwe baragumu katika kilambo" mutangache" mahusanike pamope tuboke pa nema ya yame. ⁶Mukakatuye ishara ya bendera na lelekeye sayuni ma munutule salama kana muigele, kwa kulwa nileta najanga boka kaskazini na tomboka pakolo.⁷Simba adhachaa boka kwenye kitogolo chake na yuwembe atakayeyaharabya mataifa anzile hicha. Aboka kwenye eneo lake ili aleke hofu katika kirambo chinu, kuigalambuya minema yinu panga uharibifu, ambapo ndopoho hata yumo yuwapalaishi. Kwasababu hayee muwale magunia, mulele na kulombola. ⁸Kwa kuwa ngupuhu ya hasira ya ngwana hibokalihi kwinu.⁹Ngaa paipalapite katika lichoba alyolo abaya ngwana mioyo ya mfalme na akolohoo yawahaa. Makuhani watasitaajabu na manabii bashangalao" ¹⁰Kwa hiyo nabaya, "Ahaa! Ngwana kwa hakika utiwakonga bandu haba ba yerusalemu kwa kuwabakiya, kwabaha na amani kwinu. Wakati lipanga lawatombokya dhidi ya maisha yabe?¹¹Wakati huo yabaywa kunani ya kilambo hache na yerusalemu baha, "upepo wahuyakaa boka katika nyanda za jwangani watola ndela yake elekea kwa waenja wa bandu bangu. Hupetwalihi wala kuwatakasa. ¹²Mhepo ubile na ngupuhu muno wapalahicha kwa amri yangu, na nambeyambe nitapitisha hukumuni dhidi yabe.¹³Linga andavamia kati liunde, na magari yake ni kati dhoruba. Farasi wake wana lubelo lenga tai ole witu kwa kuwa twaharabiwa! ¹⁴Muhitakase mioyo yinu boka hulahuu winu, yerusalemu, ili kwamba muokolewe mawazo yako mabaya yandafikiri kunani ya panga dhambi mpaka lini? ¹⁵Kwa kuwa hibile lilobe yaileta habari boka Dani na janga landasikika boka vilele nya vitombe vya Efraimu.¹⁶Uyapange mataifa kulifikiria lehe: Linga, nibatangazia yelusalemu bahaa balo batekaji bandahi chaa boka katika kilambo cha kuhutalu ilikobwa ndotihii za vita kunani ya minema ya Yuda. ¹⁷Baabaha kati alinzi wa kung'anda liliolimwa dhidi yake pande zoti, kwa kuwa habile mpinza ni wangu-abaya Ngwanga. ¹⁸Tabia na matendo yako yatisababisha haya yatokee kwako. Ayehe yabaha adhabu yako jinsi yaipalabahaa vibaya kwako! yakukobwa moyo wako.¹⁹Moyo wangu! Moyo wangu! mibile katika maumivu ya moyo, moyo wangu itifadhaika ngati yangu niwechalihi tamakimya kwakuwa niyowa lilobe yo mbembe, malobe ya vita. ²⁰Litombokyo badala ya litombokyo litatangawa kwa kilambo choti itirabikachaa mara baharabiya maskini yangu na hema yangu ghafula.²¹Vita vyevyeno vyaendelea mpaka lini? mi mpaka lini nayowa lilobe la mbembe? ²²Kwa kuwa upumbavu wa bandu bangu wani tangalihi neg. Ni bandu wajinga bangali na ufahamu. Wanafahamu wa makowe malahuu kaye batangalihi panga mema.²³Mibweni kilambo, na kuibona! yabile ukiwa na utupu kwa kuwa yabilendopoho na taa ya mbinguni. ²⁴Ni lolie katika vitombe linga, yabile yandale ndema, na vitombe vyoti vyabile vyandatikatioka. ²⁵Malingati linga, pobilelihi na mundu, na kiguni boti na minema angani babile batitilahaa. ²⁶Nalolite linga ming'unda yabile jangwa na minemaitittimboka nnonge ya Ngwana nnonge ya hasira yake"²⁷Hache ngaa Ngwana chahabaya, "kilambo choti kabisa. ²⁸Kwasababu hayehe kilambo yalombola, na mbingu kunani zajewa lubendo. Kwa kuwa nitiba ya hagha na kuyakusuduya, nibuyaganalihi nchongo; niyalekalihi kuyateketeza. ²⁹Kila mnema wabutuka boka katika ndotihii za apandafarasi na wene pinde; babutkya mumwitu, kila mnema wapandu hadi mahali pa miamba minema yatelekezwa, kwa kuwa pabalihi na mundu wa kuishi katika minema hayoho.³⁰Mambeyambe hitiharibiwa, wapanga namani? ya pokuwa wandawala nguboho nyekundu, wanajipamba na mapambo ya dhahabu, na kuyapanga minyo yako yabonekane makoloho na kakala wanja, balo walalome babakutamani nambeyambe bandakukana badala yake wanajaribu kukabulaga. ³¹Kwa hiyo niyowa lilobe ya maumivu, yenye utungu kati nnwawaha yuwapapa mwana wake wa kwanza, lilobe la mwenja wa sayuni. Atwetaye pata punzi andayosha makobo yake na baya, ole wangu nenga! ninazimiz kwa sababu ya bababulaga haba".

Chapter 5

¹Muhite mkapite katika mitaa ya yerusalemu mupale katika lubanda lwake. Kama mwawecha kumpata hata mundu yumo yapanga kwa haki na panga uaminifu, bahi nandahis Isameho yerusalemu. ²Hata kama bandabaya, kati Ngwana chaishi banda lapa ubocho" ³Ngwana minyo yako yalolalihi uhaminifu ubokobwa bandu, lakini bayowalihi maumivu mewaangamiza kabisa, lakini balo bakana kutubu.⁴Kwa hayo nitibaya, "Hakika haba ni bandu maskini, Ni wapumbavu, kwakuwa nazitangalihi ndela Ngwana, wala malagano ya Nnungu wabe. ⁵Nipala yenda kwa bandu wa muhimu na kutangaza ujumbe wa Nnungu kwebe, kwakuwa angalau bazitanga ndela za Ngwana wabe. Lakini boti batekwana nira yabe pamope; boti batekwana yelo minyororo bawatawataba kwa ajili ya Nnungu. ⁶Kwa hiyo simba boka mmwitu atawavamia mbweha boka Arabaha abawabulaga. Chhui abaitekwana minema yabe mundu yoyoti yuwayenda panja ya mnema wake apalatekwa natekwana. Kwa kuwa malahu yabe yatiyonge keya. Makoya yabe ya uasi ayana ukoma.⁷Kwanamani niwasamehe baba bandu? bana binu banilekite na bapangite vilapo na balo ambao si Nnungu. Niliwalisha vya kutosha, lakini papangite usasherati na kutola alama za nyumba ya uzinzi. ⁸Babile farasi babapalwa kupandwa. batityanga kono na kolya bakipala pandwa. Lakini mnalome atimakaribiya mke wa jirani yake. ⁹Kwa hiyo kwa namani kunaawaadhibulishi abaya Ngwana na kwanamani nisijilipizie kisa si kunani ya taifa kati lehee?¹⁰Yenda hadi kwenye kikombe cha mng'unda lake la mizabibu na muziharabiye. Lakini wabe kanamuharabiye kabisa.Muboye matawa kwa sababu hayatoki kwa Ngwana. ¹¹Kwa sababu nyumba ya Yuda na Israeli wa menisaliti kabisa-abaya Ngwana. ¹²Na banikani bandabaya, "Yuwembe si halisi maluhu yawechalihi kutupata, wala tubonalihi upanga wala njalaa. ¹³Kwa kuwa manabii babile si kilebe kati upepo na ndopoho mundu yuwenge wa baya ujumbe wa Ngwana kwitu. Vitisho vya bena maliwe yabe wene".¹⁴Kwa hiyo Ngwana, Nnungu wa majeshi abonyahaa, linga nipala beka makowe yangu na katika kinywa chako. Yabaha kati muoto na bandu haba babaha kati kuni! kwa kuwa wabasamba. ¹⁵Linga nipala leta taifa dhidi yinu bako kuchutalu, enyi nyumba ya Israeli abaya Ngwana ni taifa linalodumu, taifa la kale! Ni taifa ambalo dugha yake muhitangalihi, wala muelewalihi chawabaya.¹⁶Pondo labe ni kaburi wazi boti ni anajeshi. ¹⁷Kwa hiyo mahuno yako yataliwa, bana bako na weanja wako pia, na chakulya chako. balyahamatunda ya zabibu zako na ya mumikongoo, wabai tomboya paye minema yinu na boma zake ambazo mnazitumaini.¹⁸Lakini hata katika machoba hayo-abaya Ngwana nikusudialihi kuwaharabiya kabisa. ¹⁹Yatokea kwinu, mwenga Yuda na Israeli, mwabaya kwa namani Ngwana, Mungu witu atupangie hagha yoti? Kwamba wenga Yeremia, uwabakiye, kati vile chamumlekite Ngwana na kuabudu minungu yenge katika kilambo chinu, nyoo nyoo nitawatu mikia weng'eni katika kilambo ambayo si yi chinu.²⁰Uwabakiye hagha bandu wa nyumba ya Yakobo na yayawehe katika Yuda uwabakiye, ²¹Mupekanye hale, mwenga bandu wapumbavu? sanamu hazina matakwa, zina mahikilo lakini zawezalihi yowaha. ²²Buli, hamnohofu nenga-abaya Ngwana au lendema nnonge ya minyo yangu? nibekite mpakaa wa mchanga kwenya bahari, ambao ni lilagano la kudumu ambalo libomokalisha hata kama bomoka. Hata kama bohari yanda kupwa na hichilyaa, balo hiwechalihi bomoka. Hata kama mawimbi yako yandoungulumaa, yawechalihi vuka.²³Lakini haba bandu bana mioyo ya usumbu hugalambuka panga wapinzani na boka. ²⁴Kwakuwa babayalihi mioyoni mwabe, "bahina tumche Ngwana, Nnungu witu, yuwembe yuwaleta hulaha za awali na hula ya vuli kwa wakati wake, ambaye ndopoho mahuma ya mahuno kwa ajili yitu" ²⁵Ulahuuu wako utekelebya hagha kana yapite. Dhambi zako zitiyachibya makowe mema kanayatokehee.²⁶Kwakuwa bandu walahuu wabile kati ya bandu wangu bandalolaha kati mundu yuwanyatia ili kamati kiyuni, banda beka vitapa na kamata bandu. ²⁷Kati litundu la kitapa lalitwelea kiyuni, nyumba zabe zitwelie ubocho. Kwa hiyo bando kola na tajirika. ²⁸Batinenepa ng'alaa na kupendeza. Wamepitiliza hata mipaka ya maluhuu. Wala hawajali sababu ya kuwepo kwa bandu na wala uwepo wa yatima. Wanafanikiwa hata kama bapiyalihi hukumu ya haki kwa yatima. ²⁹Kwanamani nisiwadhibu kwa sababu ya haghabaya Ngwana sitajilipizia kisasi kunani ya taifa la namna hayehe?³⁰Jambo la ajabu na lo chukiza limetokeya katika kilambo hache. ³¹Manabii wanatabiri kwa ulahuu, na makuhani wanatwala kwa msaada wa habo bandu bangu wanapenda makowe ya hivyo, lakini mwisho kitatokea namani?

Chapter 6

¹Mupale mahali salama, mwenga bandu wa Bennjamini, kwa kuboka yerusalemu. Mukombwe tarumbeta za Tekoa nyemekeni ishara kunani ya Beth-Hakeremu, kwa uluhuu wabonekana ukitokea kaskazini, pigo likolo landahichaa. ²Waenja wa Sayuni, wanembo na mwororo, Babulagwa. ³Wachungaji na ngondolo wabe babuwayendea; babeko hemazabo zabawatindiye pande zoti kila mundu ayachunga kwa maboko yake.⁵Mujitakase mwabene kwa minungu kwaajili ya vita. Tuyende tukamuamie wakati wa adhhuhuri. Ni vibaya muno kwamba mumtwekati unatoweka na kiwili cha kihindali chandahichaa. ⁴Lakini tumvamieni kilo na tu harabiye ngome yake.⁶Kwa kuwa Ngwana wa majeshi abaya nyaa. Muutekwane mikongo yake, na tengeneza ni vifusi vya kuitekea yerusalemu. Hawolo ngaa mnema sahihi kuuteka kwasababu atwelihe ukandamizaji. ⁷Kati nyaa kulocha chakipiya mache, nyanyaa minema hawoho wahubeleka hulahuu. Uaribifu na jeuri vinesikika kwabe. Mateso na taunivibile nnonge daima. ⁸Uhadhibiswe, ee yerusalemu, vinginevyo nipalu boka kwako na kupanga ukiwa na kilambo isiyotamwa na bandu.⁹Ngwana wa majeshi abaya nyaa, "Hakika balokota mabaki ya Israeli wabaigalile kati mizabibu. Tondobeya luboko lwako ili tobwa zabibu. ¹⁰Mipalakummakiya namani na kumwonya ma mani ili wapekanyehe? Linga! maikilo yabe yahataayaliwa: hayawezi kutili maanani! Neno la Ngwana litihicha kuwaludi, lakini halualitaki"¹¹Lakini nititwelewa na hasira za Ngwana nimechoka kuizuia. Anibakiye, "Uwitaikwe nnonge ya bana mitaani na katika makundi ya achembe. Kwa kuwa kila mnalome alwabolowewa pamope na mnyumbo wake; na kila mpendo mwene miaka yanambone. ¹²Nyumba zabe balwapewa bandu benge kwa kuwa nipala kuwakwipulu wabatama katika kilambo kwa luboko lwangu. abaya Ngwana wa majeshi.¹³Ngwana abaya hagho boka kwa mchunu hadi kwa wakolo, kila yumo anatamani mapato ya ubochobocho kuanzia kuhani hadi nabii, kila yumo andapanga hila. ¹⁴Lakini haponyehite vilonda bya bandu bangu kwa kunani nani tu. Wandabaya Amani! Amani! na kumbe amani ndopohoo. ¹⁵Buli, babweni honi papangite machukizo? Hasha, babwenilihi honi! babalehili na honi. Kwa hiyo bato mboka pamope na balo babatombote wakati nitaka powaadhibu. Waabatomboka wakati nitakapowaadhibu, batombonywa paye, abaya Ngwana.¹⁶Ngwana, abaya nyaa, yemaa kwenye ndela panda ulolehe, lojiya zelo ndela za zamani, Buli haye tabia njema hibile kwako? kabe endelea nayo na upale mahali pa pamolya lakini bandu bandabaya, tuyendalihi. ¹⁷Nitibeka walinzi kunani yinu ili bapekanye tasumbeto. Lakini babohite, tupekaniyalihi. ¹⁸Kwa hiyo, mupekaniye mwanga mataifa! Mulinge, mwenga mashahidi, mulole chelo chakipalakuwapata. ¹⁹Yohao, wenga dunia! Linga, nibile tayari kuleta janga kwa bandu hawa matunda ya fikra zabe. Bapekanilihi neno langu wala sheria zangu, badala zake bazikani.²⁰Hawo ubani boka sheba wandahoboka unamaana gani kwangu? Au hawe uudi boka kilambocha kuhutalu? Sadaka zinu za kuteketezwa zikubalikalihii kwangu wala dhabihu zinu, ²¹Kwa hiyo Ngwana abaya nyahaa, Linga, Nibele tayari kubeka kikwaza dhidi ya bandu haba. bakobara kunani yake tate na bana babe kwa pamope bakobala. Wakazi na jirani zabepia batihoba. ²²Ngwana abaya nyaa, linga bandu banda chao boka kilambo cha kaskazini kwa kuwa taifa koloho limechochw=ewa boka kilambo cha kuhutalu.²³Wabatola pinde na mishale yabe. Ni wakati na bana huruma lilobe labe ni kati muungurumo wa bahari, na wauluka farasi katika mfumo wa walalome wa vita, enyi waenja wa Sayuni," ²⁴Tuyowi habali zabe maboko yitu yandalegeleka kwa dhiki. Na maumivu yatukamwi kati utungu wa nnwawaa yuwapapa.²⁵Kanauyende panja mumng'unda, na karauteyange mbarabara, kwa kuwa lipanga wa aduna hofu vite hegelyaha. ²⁶Mwenja wa bandu bandu, muwale magunia na kugaaaga kwenye malihu ya lombolya ya mwana pekee lombola ni kwa honii ngoloho kwakuwa yuwaabulaga andahicha kwitu ghafla kunani yitu.²⁷"Mitikupanga wenga, Yeremia, kwawapaya bandu bangu kati mundu yuwapima mbanje, kwa hiyo wachunguzi na pema ndela zabe. ²⁸Wao ni bandu asumbufu miongoni mwa bandu, babayendo hakwo na koloho wakisingizia benge botini shaba na chuma, bapangite kwa dhuluma. ²⁹Kipala inafukuta kwa muoto uwazitiniya; risasi yandatinilwa kwa muoto. Risasi tu ndiyo inayotoka kati yake, lakini hifaikalihi kilebe kwasababu ulahuu waboyelwalihi. ³⁰Bakemelwa taka za mbanje, kwa sababu Nnungu atikuwakana.

Chapter 7

¹Hela ngao neno Ngwana lamihichi! Yeremia, ²Yema katika mniyango la nyumba ya Ngwana na utangaze ajumbe huu! mupeanyehe neno a Ngwana, wenga nyote bandu ba Yuda kumwabudu Ngwana.³Ngwana wa majeshi, Nnungu wa Israeli, abaya nyao: Mutegeneze ndela yinu na panga mema, nane nawaleka muishi hapa. ⁴Kanamutumaini maneno ya ubocho mwabaya, "Hekalu la Ngwana! Hekalu la Ngwana.⁵Bali kama ntatengeneza ndela zinu na panga mema, kama walalo humumu ya haki kati ya mundu na jirani yake. ⁶Kama mwayongalihi yuwatama katika kilambo yatima, mjane na kama hantamwaga damu ya mundu yuwangalina hatia mahali hapa, na kama apayenda kwa minungu mingine kwa ajili maumivu yinu. ⁷Ngaa panipalo kuwaleka mutame mahali hapa, katika kilambo ambacho nitiwalapya mababu zenu boka zamani hata milele.⁸Linga! mnatumainiya maneno ya ubacho ambayo yawasaidialihi. ⁹Buli, mwandahiba mwabulaga, kwa ubocho na kufukuza uvumba kwa Baali na yenda kwa minungu yenge ambayo mwawatangalihi? ¹⁰Buli, mwandahicha na kuyema nnonge yangu katika numba hayehe ambapo lina langu landa tangazwa na baya "Tumeokoka" nyoo mwawe za panda machukizo yoti haya? ¹¹Buli, hayehe nyumba yandapotwa lina lyangu, likoloho la wanyang;anyii nnonge ya minyo yinu? lakini linga, nihibweni Ngwana abaya.¹²Kwa hiyo uyende mahali pangu kule shiloh, kule ambako mwanzoni nitiruhusu lina lwangu tamaa, na linga cheo chanipangite palo kwasababu ya malahuu ya bandu Israeli. ¹³Kwa hiyo nambeyambe, kwa sababu ya matendo yako haya yoti abaya Ngwana nitikukema, lakini huyekitelihi. ¹⁴Kwa hiyo chelo chanipangite shilo, ngaa ambacho pia chanipalanga lwa nyumba yangu hayee yaikemelwa kwa lina langu, nyumba ambayo ninyi mmeitumainia, mahali hapa ambapo nitikanwapeya ninyi na mababu zenu. ¹⁵Kwa kuwa nitawafukuza muboke kwangu, kati vile nilivyo wafukuza anuna zinu boti, lubeleko wa Efraimu¹⁶Na wenga, Yeremia, kana uwaombee bandu babe, na kana utondobeye malombolo ya kilelo au lobe sala kwa niaba yabe, na usinishi, kwa kuwa nikupekaniyalihi. ¹⁷Kwani ulolalihi chelo kwa chawapanga katika minemaa ya Yuda na katika mitaa ya Yerusalemu. ¹⁸Bana bandakusanya anjuu na tate bao hu huwasha muoto! Walwawa ukanda bwembe ili kuoka mikate kwa ajili ya malikia wa mbinguni na mimina sadaka ya vinywaji kwa minungu yenge ili kunikasilisha nenga.¹⁹Ni kweli wananikasirisha nenga? abaya Ngwana Buli, si wabe wanaojikasirisha, ili kwamba honi ibe kunani yabe? ²⁰Kwahiyo Ngwana, Nnungu abaya nyaaa, Linga, hasira na ghadhabu yangu zapegeana kunani ya mahali hapa, kwa bandu boti na hinyama, kunani ya mikongo katika ming'unda na mazao ya bwehee, yawaka nayo yaimikalihi .²¹Ngwana wa majeshi, Nnungu wa Israeli abaya nyaa, jiongezeeni sadaka za kuteketezwa katika dhabibu zinu na nyama zake. ²²Kwani wakati paniwapihite mababu zenu boka kilambo cha misri, nipalikeli chochoti boka kwabe. Niwapehilihi amri kunani ya maswala ya sadaka za teketezwa na dhabuhu. ²³Niwapehi amri hayehe tu, "Mupekanije lilobe lyangu, nanenga nabaha Nnungu winu namwenga mwabaha bandu bangu. Kwa hiyo muishi katika ndela ambazo ninawaamuru, ili makowe yinu yabe mazuri"²⁴Lakini wanipekaniyalihi wala kuzingatia. Batani kwa kufuata mipango yabe ya ulahuu ya mioyo ya ulahuu, kwa hiyo watibuyanngana mchogo badala ya kuendelea nnonge. ²⁵Tangu machoba ambayo mababu babokite katika kilambo cha misri mpaka manabii wangu, kwaleno, Nitituma wapa ngakachi wangu, manabii wangu, kwinu. Nitiiyendelea kuwatuma. ²⁶Lakini awatowinelihi. Hawakuzingatia; Badala yake watishupazo hingo zabe babile walahuu munomuno ya mababu zabe.²⁷Kwa hiyo muyatangaze maneno haya yoti kwabe, japo babakupekanyalihi. Yatangazeni makowe haya kwabe, lakini bakuyangwalihi. ²⁸Uwabakiya kuwa hale ni taifa ambalo lipekaniyalihi lilobe la Ngwana, Nnungu wake na lisilopo boka kwenye vinywa vyabe.²⁹Uzichekwe nyilihi zabe na ujichekwehe na kuzitaikwa. Yemba wimbo wa malombole katika maenoe yaliyo wazi. ³⁰Kwa kuwa Ngwana atikikana na kukitaikwa kizazi hiki cha hasisa yake. Kwa kuwa bana na Yuda bapangite ulahuu nnonge ya minyo yangu abaya Ngwaba wabekate machukizo yabe katika nyumba ambayo lina lyangu hunenwa, ili kujinajsi.³¹Kabe wachhengite mahali papootondobile pa Tofethi ambapo pabile kwenye libende la Ben Hinomu. Bapangite nyaa ili kuwachonja bana na waenja wane kwenye muoto kilebe ambacho nenganibahitelihi, wala kubeka likowe hilo katika hakili zangu. ³²Kwa hiyo, linga machoba yandahicha abaya Ngwana ambapo pakemelwalihi kaye Tofethi au chinjilaha. Bazika maiti hapo Tofethi mpaka eneo loti lienee.³³Maiti ya bandu haba yabaha chakulya cha kihiyuni wa angani na hinyama wa duniani na pabahalihi na mundu wa kuwabenga. ³⁴Nitazikomesha katika minema ya Yuda na mitaa ya yerusalemu lilobe la tondobewa na vicheko, lilobe la ngwana arusi na ya bibi arusi; kwa kuwa kilambo chao chabaha ukiwa".

Chapter 8

¹Wakati huo Ngwana abaya-baleta boka makaburini mihupa ya wafalme wa Yuda na akoloo wake, mihupa ya watama yerusallemu. ²Kabe bahitangazo panja mumtwekati kweupe na mbalamwezi na ndondwa zoti za angani nyaa vilebe katika anga vitinikengama na kunitumikiya, na kwamba vitityanga na kupala, na kwamba vitiniabudu mihupa yakusanywalihi na hika kaye yabaha kati mahi kunani ya minyo ya dunia. ³Na katika kila eneo lalihigalile ambalo nitikuwabenga, nachangwa kiwoho badala ya uzima kwa ajili yabe, boti ambao baigala bokana na taifa halehe la ulahuu abaya Ngwana wa majeshi.⁴Kwahiyo uwabakiye, Ngwana abahite nyaa: Buli habile mundu yuwatomboka na yamalihi? buli, habile mundu yuwahoba na paya buyangana? ⁵Kwanamani bandu haba, yerusalemu, wagalambu kiye ulahuu daima? bakamwi ubochoo na bandakana kutabu.⁶Nititama kwa uangalifu na nitipekaniya, lakini balongehilihi chakibile sahihi; ndopoho yuwabile tubu ulahuu wake, ndopoho yuwabaya, "Mipangite namani?" kila yumo wabe andayenda kolya kwakutaka, kati farasi yuayenda kasi vitani. ⁷Hata koikoi angani andataka muda sahihi, lakini bandu bangu bayatangalihi malagano ya Ngwana.⁸Kwanamani mwandabaya, "twenga tuna hekima! na sheria ya Ngwana tunayoi? Hakika, linga! kalamu yenye ubocho ya mwandishi ipangite ubochoho. ⁹Wenye hekima wataaibishwa. Wameyeyuka na kunaswa. Linga! bakana likowe la Nwana kwahiyo hekima zabe ni kwaajili ya matumizi gani? ¹⁰Kwa alwawa zabe nipalakuwapeya benga, na ming'unda yabe kwa balo watakawawamiliki, kwa kuwa kuanzia kitumbu nabii hadi kuhani boti bandabaya ubochoho.¹¹Kwa kuwa wametibu jeraha ya mwenja wa bandu bangu kwa kunani, boti baya, "Amani" na kumbe ndopoho na amani. ¹²Buli, babweni pabapangite machukizo? Hawa kuaibika babilelihi na utu. Kwahiyo batomboka wakati wa adhabu, pamope na balo babatomboki babataikwilo paye, abaya Ngwana. ¹³Nipalakuwaboya kabisa-abaya Ngwana pabahalihi na dhabibu kwenye mizabibu yabe, wala tini atika mitini kwakuwa lihakapihi loha nyauka, na chelo chaniwapehi kitaisha.¹⁴Kwa namani twandatamo pano? muhiche pamope tuyende kwenye hiyo minema yenye maboma, na twatama chichi kolya katika kiwohoo. Kwa kuwa Ngwana Nnungu winu apatungamazisha. Apatupahga tunywe sumu, kwa kuwa tumpangite dhambi. ¹⁵Twandatumaini amani, lakini kwabahalili na jema. Tunatumaini wakati wa uponyaji lakinni linga kwabaha na hofu.¹⁶Mkorome wa farasi wake batisikika boka Dani, Dunia nzima yandatikatika kwa sababu ya lilobe la karibia kwa farasi wake wene ngupuhu. Kwa kuwa wabahaa kuibulaga kilambo na utajiri wake, mnema woti babatama na dani yake. ¹⁷Hebu linga, ninawatuma ng'ambo kati yinu, fira ambao bawechalihi kuzailiwa kwa uganga. Wawabulaga-abaya Ngwana.¹⁸Honi yangu ndopoho mwisho, na moyo wangu wandaugua. ¹⁹Linga! lilobe la maumivu ya mwenja wa bandu boka kuhutalu! buli, Ngwana hayumo Sayuni? buli, mfalme wake ayumoo ngato yake? Kwa namani nambeyambe banichukiza kwa vilebe vya chongwa na Sanamu na kigeni zilizo boti lakini twenga hatujaokoka.²⁰Mauno yamepita, wakati wa hari utiyomokaa lakini twenga hatujaokoka. ²¹Nitilumya kwa sababu ya maumivu ya mwenja wa mundu wangu. Nalombolaha kwa sababu ya makowe ya shangala ambayo yatiboka kwake; Mimeyeyuka. ²²Buli, kolya Gileadi ndopoho dawa? buli, hakwo ndopoho mponyaji? kwanamani uponyaji wa bandu bangu hutokyalihi?

Chapter 9

¹Kama mmkano wangu kipihite mache, na minya yangu panga kinywanyu cha machozi kwa kuwa natamani lela kitoho na mumtwekati kwaajili yabe bababile waenja wa bandu bangu ambao watiwahaa. ²Kama mundu atanipeya mahali pa wasafiri nyikani nitame, mahali ambapo ningeyenda kuwateketeza bandu bangu. Kama niwaleki, kwakuwa wote ni wazinzi likundi la wenye hiana! ³Abaya Ngwana, "Huupinda kilimi chabe kuna kwamba ni upinde ili wapatelongera ubocho, lakini si kwa uaminifu wabe kwamba wandapata ngapuha duniani. Wanatoka ulahuu humo hadi wenge banita ngalihi nenga"⁴Kila yumo winu, abe mlinzi wa jirani yake na kanaumwamini hata nnumbuwoho yoyoti. Kwa kuwa kila nnumbuwo yoyoti. Kwa kuwa nnumbuwo ni mbochoo, ⁵Kila jirani apatyanga akilaghai kila nnalome andakejeli jirani yake na halongelalihi ukweli mikono yabe ufundisha vilebe vya ubocho. Hujidhofisha ili baya ubochoo. ⁶Makazi yinu yabile kati ya ubochobochoo; kwa ubochobocho wabe bakana kunitambwa nenga abaya Ngwana.⁷Kwa hiyo Ngwana wa majeshi abaya byoo, "linga, nibile tayali kuwapayanawapaya nibone jinsi gani niwechavyo panga kwa waenja wa bandu bangu? ⁸Mikono ya bi nga mishale yaichongike: ulongela makowe ya ulahuu. Kwa mikono yabe batangazo amani hima na jirani zabe, lakini katika mioyo yabe babakonga wakati wa lenda. ⁹Kwa namani nisiwaadhibu kwa sababu ya makowe hagha-abaya Ngwana kwanamani kananijilipizie kisasi kwa taifa ambalo libile kati halehe?¹⁰Nitaimba wiimbo wa kulombola na lelaha kwa ajili ya vitombe,na wimbo wa mazishi utaibwa nyikani. Kwa kuwa bateketize kwa Bayowalihi lilobe la ng'ombe yoyoti kiyuni wa angani na hinyama boti babutuke. ¹¹Kwahiyo nagalambuya yerusalemu kuwa vifusi vya ukilwa maficho ya mbweha. Naipanga nimema ya Yuda panga minema yahihalabikyangali kalibiwa na bandu. ¹²Nyahi mwenu hekima yueayaelewa hagha? Buli mkono wa Ngwana kinatangaza namani kwako ili aweze kuyabaya? kwanamanikilambo kitihobaha kati jangwa ambapo ndopoho yuwapita katikati yake.¹³Ngwana abaya, "Nikwanamani bazileki sheria zake ambazo niliwatengenezea, kwa sababu bahiyowalihi lilobe langu au kuishi kwa kuifuta. ¹⁴Ni kwasababuu watihishi kwa ushupavu wa mioyo yabe na wawakengami mabaali kati tate bao chawafundisha pange.¹⁵Kwa hiyo Ngwan wa majeshi, Nnungu wa Israeli, abaya nyaa, linga, nipala kuwapanga haba bandu balo pakanga na wanywa mache ya sumu. ¹⁶Ngaa nipalakuwasambaza kati ya mataifa ambayo wabayatangalihi, wao wala mababu zao nitatuma upanga kwaajili yabe mpaka niwabulage boti kabisa".¹⁷Ngwana wa majeshi abaya, "muyafikiri hagha. Muwakeme babalelaa, baichee muwatume walwawa wenye taaluma ya lombola, wahichee. ¹⁸Wahiche haraka bayembe wimbo wa lombola kukani yetu, ili minyo yitu yatokwe na machozi na kope xito zibubujike na mache.¹⁹Kwa kuwa lilobe la kilelo itisikika Sayuni jinsi tulivyoharabiwa. Tatiahibishwe muno, kwa kuwa tumeiteketeza kilambo kitumbu pabatombwiye nyumba nyumba zitu. ²⁰Kwa hivyo mwenga wanawake, mupekaniye lineno la Ngwana zingatieni ujumbe undahichaa koka mumkono mwake. Kabe wafundisheni waenje winu wimbo wa lombola, na kila nnwawa wajirani wimbo wa kilelohoo.²¹Kwa kuwa kiwa kitihichaa petyaa mudirisha, vyandaelekeya mahali pitu. Vyanda waarabiya bana boka panja na walongo kwenye vibanya vya minema. ²²Viyatangaze hagha, abaya Ngwana kigomba ya walalome yatomboka kama mahi kwenye ming'unda na kati mabehi baada ya muhunaji, na hapatakuwa na mundu wa beka pamope.²³Ngwana abaya nyaa, kana humleke mundu mwenye busara ajivune kwa ajili ya hekima yake, au shujaa kwasababu ya uwezo wake. Kanaumlekehe mundu tajiri ajivune utajiri wake. Kwa kuwa kati mundu wajivuna chochoti kile, leka hibe nyaa, yuwembe na busara na kunitanga nee. ²⁴Kwakuwa nenga ni Ngwana yuwapanga katika lilagano la wema, haki na hukumu duniani. Ni katika hili kwamba nandapulahikiya abaya NGWANA.²⁵Linga, machobe yandahichoa abaya Ngwana na wakati panipalakuwabakiya boti ambao banahinilwalihi ambao wabile nyoho nyohoo katika yega yabo. ²⁶Nipalakuiyadhibu Misri na Yuda, Edomu, bandu ba Amoni, Moabu na bandu boti babachekwa kiyuni. Kwani mataifa yoti hayo yahinilwelihi, na nyumba yoti ya Israeli ina moyo ambao huinilwelihi".

Chapter 10

¹Mupekenyehe nenno ambalo Ngwana andawa bakiya, enyi nyumba ya Israeli. ²Ngwana abaya nyaa, kanamujifunze ndela za mataifa, na kana mushangazwe na idhara za mbinguni, kwa kuwa mataifa hushangazwa na hagha.³Kwa kuwa desturi za bandu ni ubatili. Kwa kuwa mundu yumo utekwana mikongo misituni, kazi ya maboko ya mmundu na lishoka. ⁴Kabe huzipamba kwa mbanje na dhahabu. Huikkaza kwa misumali na nyundo ili kana hiinehine. ⁵Sanamu haze ni mfano wa sanamu za tishid hiyuni katika ming'unda ya matango kwa kuwa ziwezalihi baya chochoti. Hubebwa, kwa kuwa ziwezalihi hato sogea hatua himo. Kanauwayogope, kwani wawechallihi panga maluhuu wala mema".⁶Ndopoho yuwabile kati wenga, Ngwana, wenga ni mkoloho, na lina lyako lina ngupuhu. ⁷Ni nyahi yuwangali na wasiwasi kunani yako, wafalme wa mataifa? kwa kuwa hiki ndicho unachostahili, kwa kuwa ndopoho wa kuwa kati wenga kati ya boti wenye hekima katika mataifa yoti au katika hali yabe ya enzi.⁸Boti babile sawa, ni kati hinyama na wapumbavu, wanafunzi wa sanamu ambazo si shoshoti ispokuwa mikongo tu. ⁹Bandapiya mbanje yaikuchilwe boka Tarshishi, na dhahabu boka ufazi iliyotengenezwa na sonara, ni kazi ya ustadi nguboho yabe bi ya rangi ya samawi na urujuani. Bandu babe stadi bawayapangite hagha yoti. ¹⁰Lakini Ngwana ni Nnungu wa kweli yuwembe ni Nnungu yuwabile mkolihi na mfalme wa nilele kilamboitaangamia katika hasira yake, na mataifa hayaweza kavumia hasira yake.¹¹Upawabakiya nyahaa, "Nnungu ambayo haikuumba mbingu na kilambo itaangamia katika dunia hayehe na kkilaye cha mbingu" ¹²Alieiumba dunia kwa nguvu zake aliumba kilambo kavu kwa hekika zake kazitandaa mbingi kwa fahamu zake. ¹³Lilobe lake ngaa itengenezayo muungurumo wa mache mbinguni, nayuwembe uzileta mbingu katika mwisho wa dunia. Hutengeza radi kwa ajili ya ulahaa na kutuma upepo boka katika hazina yake.¹⁴Kila mundu abile njinga, ndopoho maarifa. Kila mfua chuma aliahibishwa kwa sanamu yake. Maana sanamu yake ua kuyeyushwa ni ubochoho, ndopoho punzi ngatihi yake. ¹⁵Ni ubatili ni kazi ya ubochobocho; zahoba wakati wa hukumu. ¹⁶Lakini Nnungu ni fungu la Yakobo, si kati haba, kwa kuwa yuwembe ngao yuwaviumbe vilebe vyoti. Israeli ni kabila ya urithi wake; Ngwana wa majeshi ngaa lina lyake.¹⁷Pamope vilebe vyako na uhilekee kilambo, wenga ambaye umekuwa ukiishi katika mazingira haya. ¹⁸Kwa kuwa Ngwana abaya nyaa, " Linga, ni tayari kuwataikwa wakzi wa kilambo panja wakati wowono. Nitawasababishia huzuni, na yabaha nyaa"¹⁹Ole wangu! kwasababu ya mihupa yangu yaitekwanike, jeraha zangu zimeumia. Kwa hiyo nitibaya. "Hakika haghani maumivu, katika lazima nivumilie" ²⁰Hema yangu iliorabiwa, na ngamba za hema yangu zoti zititekwana. Babatweli bana bangu boti, kwa hiyo balamalihi kaye ndopoo kaye mundu wa kuitandaza hema yangu au wa kuzitondobeya pazi za hema yangu.²¹Kwa kuwa wachungaji babile wapumbavu. Bampalalihi Ngwana. Kwa hiyo ndopohoho mafanikio, ngondoloho wabe boti batisambaa. ²²Taarifa imewadi, "Linga! yandakuja, litetemeko kololo landahiccha boka katika kilambo cha kaskazini chapanga minema ya Yuda kuwa ukiwa, na mahiyo ya mbweha.²³Mandatanga, Ngwana kwamba ndela ya mundu baiji boka kwake. Wala ndopoho mundu yuwatyanga guwalongoya hatua zake mwene. ²⁴Ee Ngwana, unibuyanganiye, kwa hukumu za haki, si kwa hasira zako vinginevyo waniangamiza. ²⁵Pengana hasira zako kwa mataifa ambao bakutangalihi na katika familia ambazo wahijehilihi lina lyake. Kwa kuwa watalyahao Yakobo na kumwangamiza kabisa na kuyapanga matamo yake bohaa ukiwa.

Chapter 11

¹Halehe ngaa neno lamuhichi Yeremia boka kwa Ngwana baya, ²"Muyowehe maneno ya lilagano hale, uwabakiye kila mundu wa Yuda na mwenyeji wa yerusalemu.³Uwabakiye, Ngwana, Nnungu wa Israeli, abaya nyahae: na alaaniwe yoyoti yuwabekanilihi maneno ya lilagano halehe. ⁴Hale nga lilagano nililowaamuru tate zinu nalikamwe lichoba puniwapihite boka katika kilambo cha Misri, boka tanuru ya chuma. Nitiwabakiya, "Mupekanyehe lilobe langu na mupange makowe yoti kati chaniwaamuru, kwakuwa mwabaha bandu bangu nane naboha Nnungu winu" ⁵Munipekaniye ili nipate kutimiza kilapo cha nilapile kwa tate binu, kilapo kwamba nipalakuwapeya kilambo yaitweli mabele na businitiyangwa na baya, "ndio, ngwana!"⁶Ngwan anibakiye, "Hubiri habari hizi yoti katika minema ya Yuda, na katika ndela ya yerusalemu baya, "munipekaniye maneno ya lilagano hale na mwayapange. ⁷Kwa maana nitikuwalagya wapendo winu kitumbu machobe yelo yaniealeti boka kilambo cha misri hadi wakati hawo wa nambeyambe, nitiwa kelebuya mara kwa mara na baya, "mupekaniye lilobe langu" ⁸Lakini bapekanilihi au wala tega mahikilo yabe.Kila mundu abile akityanga katika ukaidihi wa muoyo wake mlauhuu. Kwa hiyo munilatii laana zoti katika lilagano halehe nililoamuru hicha kunani yabe. Lakini bandu balo hawakuitii"⁹Kabe Ngwana anibakiye, "njama ibonekine ati ya bandu wa Yuda na wenyeji wa yerusalemu. ¹⁰Watihugalambukiya ulahuu wa mababu zobe wa mwonzo, ambao batikana kapekaniya neno langu, ambao badala yake watifaata minungu yenge ili kwabudu. Waisraeli na nyumba ya Yuda batitekwana lilagano langu nalilibeki na tate bao.¹¹Kwa hiyo Ngwana abaya nyaa, mulinge, nipala leta majanga kunani yabe, majanga ambayo bawechalihi kuyaepuka. Ndipo banikema lakini niwapekaniyalihi. ¹²Minema ya Yuda na wenyeji wa Yerusalemu babayenda na kutii minungu amabyo bapihite sadakaa, lakini hakika bawaokowalihi wakati wa majanga gabe. ¹³Kwa kuwa idadi ya minungu yabe hibe Yuda itiyongezeka sawa na idadi ya minema yakwe. Na ipangite idadi ya madhabahu ya honihi hakwe yerusalemu, madhabahu ya kufukiza uvumba kwa Baali, sawa na idadi ya ndela zake.¹⁴Kwa hiyo wenga wamwene, Yeremia, kana uwaombee bandu habaa. Lazima kanaulombole au kuloba kwa niaba yabe. Kwa maana niwechalihi pekanyaha wakati pabanikemo katika majanga yabe. ¹⁵Mpendwa wanguhu andapanga namani nyumani kwangu, manahite abile na nia mbuga? nyama ya sadaka yako zikusaidialihi. Wandapurahika kwa sababu ya matendo yabe mabaya. ¹⁶Katika machoba ya mchogo Ngwana atikukema mkongo wa mzeituni wene maakapi, mzuri wene matunda mazuri. Lakini atawasha muoto kunani yake ambayo yabonekano kati lilobe ya dhoruba, matawi yake yapatekwanika.¹⁷Kwamaana Ngwana wa majeshi, yuwabileatikusudia maafa kunani yoko, kwa sababu ya matendo malahuu nyumba ya Israeli na nyumba ya Yuda bapangite wamenikosilishe kwa kumpiya Baali sadaka.¹⁸Ngwana atinijulisha makowe hagha, kwa hiyo nitiyatanga. Wenga Ngwana, utinipanga nibone matendo yabe. ¹⁹Nibile kati ngondoloo mpole unayeongozwa na uchinjaji. Nitangitelihi kwamba babile wali hundu mipango dhidi yangu, "Hebu tubulage mikongo matunda yake! Hebu tumtekwanikiye kuutalu na kilambo cha wabile hai ili lina lake li kumbukwelihi kaye. ²⁰Lakini Ngwana wa majeshi ndiye mwamuzi mwenye haki ambaye kisasi chako dhidi yabe, kwa kuwa nitikuletya kesi yangu kwako.²¹Kwa hiyo Ngwana abaya nyaa kunani ya wandu wa Anathothi, Bandapalaa uhai wako "Wandabaya, kanaupange unabii kwa lina la Ngwana, kana uwiche wa wahaa kwa luboko lwitu. ²²Kwa hiyo Ngwana wa majeshi abya nyaa, Mulinge, nipalakuwahadhibu walongo wabe bene ngupuhuu bawaa kwa upanga bana bao na Waenja wabe ba waa kwa njalaa. ²³Ndopoho hata yumo yawapala higalilwa, kwa maana nipalaleta maafa dhidi ya bandu wa Anathothi, mwaka wa adhabu yabe"

Chapter 12

¹Wenga nga mwene haki, Ngwana, wakati wowoti paniletike mashitaka kwako. Lazima nikubakiye sababu yangu ya lalamika: kwamaana ndela za walahuu hufanikiwa? bandu boti bangalihi na imani wanafanikiwa. ²Wenga utiwapanga nabo babile na ndandogo. Wandayendelea papa matunda. Wenga ubile papipi nabo katika vinywa vyabe, lakini kuhutalu na mioyo yabe.³Lakini wenga wamwene wandanitanga, Ngwana utibona nenga na kuchunguza moyo wangu. Uwaboye kati ngondoloo wa chinjilwa. Ukakabeke tayari kwa machoba ya chinjilwa. ⁴Buli! kilambo yabayomoho kwa mundu gani, na mimea katika kila mng'unda yabalika kwasababu ya ulahuu wa bbenyeji bake? hinyama na kiyuni batiboyelwa. Itakika, bandu bandabaya "Nnungu atangitelihi namani kipalatokya kwetu"⁵Ngwana abaya, "kweli wenga Yeremia, utityanga na askari wa magoloho na bachokite, wandawechabuli shindana dhidi ya farasi? manahite wandahobokaa paya ya kilambo yaibile salama, walwapanga buli katika lichoba papipi na Yordani? ⁶Kwamaana hata anunabo nafamilia ya tate boka watikuchalawahe nakukukenea kwa lilobe ngondolo kanauwahamini, hata kama wabahite makowe mazuri kwakoho.⁷Nitihileka nyumba yangu nitihileka urithi wangu niwahehi bandu bangu wapendwa mumaboko ya adui zake. ⁸Urithi wangu ubile kwangu kati himba katika litundu yuwembe andijibeka kunani yangu lilobe lake wenyewe, hivyo nitimchukyaha. ⁹Malipo yangu ya thamani ni fisi, na kiyuni wenya madoadoa papipi na mtwee wake yenda. Ukapekepamope viumbe vyoti vibile katika ming'unda, na uwalete ili walyee.¹⁰Wachungaji wanambone natiarabiyaming'unda wanga wa mizabibu. Watihitaikwa sehemu yangu yoti ya ardhi; watigalambuya sehemu yangu nzuri baa lijangwa, ukiwa. ¹¹Watimpanga kuwa ukiwa. Mandalombola kwaajili yake yuwembe ni ukiwa. Kilambo choti ilipangilwe baa ukiwa, kwa maana ndopoo mundu yuwabekite hagha moyoni mwaka.¹²Uwabulage watihicha kunani ya maeneo yoti yagabile wazi jangwani, kwamaana upanga wa Ngwana mandalyaa boka upande umo wa kilambo hadi wenge ndopoho usalama katika kilambo kwa kiumbe chochoti chakibile kikotihi. ¹³Watipanda lilagano lakini mahuno ya mimimwa bembe batichoka bokana na kazi lakini wapatikelihi chochoti. Bahi muaibike kwa faida yinu kwasababu ya ghadhabu ya Ngwana"¹⁴Ngwan andabaya nyaa dhidi ya majirani zangu bali, walahuu babakombwa milki niliyo walithisha bandu bangu Israeli, "linga nenga ngaa ambaye nitawafukuza boka kilambo chabe bene, nane nipalakuike ngamo nyumba ya Yuda boka katika yabe. ¹⁵Ngaa baada ya bulaga mataifa hayo, nipalapita kwamba nipabaha ba huluma kunani yabe, na kuwaleta kaye; nawaludi kila mundu kwa urithi wake na kilambo chake.¹⁶Kabe nabaha manaite mataifa hayo yapajifunza kwa makini ndela ya bandu bangu, kulapa kwa lina lyangu katungwana chaishihi! nyaa kati cha wafundishe bandu bangu kulapa kwa Baali bai bachenyelwe katikati ya bandu bangu. ¹⁷Lakini kama ndopoho yyoyoti yuwapekahi, bali naling'aa taifa hale. Kwa hakika litang'olewa na kuharabiwo hale ngaa tamko la ngwana"

Chapter 13

¹Ngwana anibakiye nyaa, "Yenda ukawapehi ngubo ya kitani na uhibeke papipi na kibuno chako, lakini kanaubeke kwenye mache kwanza" ²Kwa hiyo nilipewa ngubo kati nyaa Ngwana chanilagile, na nittaba papipi na kibuno changu. ³Ngaa neno la Ngwana lanihichili mara ibelehe, baya, ⁴"Twaa vazi lako kulibemi lalibile papipi na kibuno chako, ukakatake, ukasafiri mpaka frati. Ukaniche hakwo katika mwamba wajabali.⁵Bahi nitiyenda na kuihiya katika Frati kati nyaa Ngwana chaniamuru. ⁶Baada ya lichobe lyenge, Ngwana anibakiye, "yemaa, ubayangane Frati. Wahitole ngubo ambayo yanikubakiye uwiche" ⁷Kwa hiyo nabuyangani Frati na yemba na tola ngubo palo panihifiche. Lakini linga! Ngubo zabe yabile lyalabike, yabimzurilihi kabisa.⁸Ngaa neno la Ngwana lanihichili kaye, baya, ⁹"Ngwana abuya nyaa, nipalakuki bulaga kiburi cha Yuda na Yerusalemu. ¹⁰Bandu haba ni walahuu babakana kuyowaa neno langu, ambao wandayenda katika ugumu wa mioyo yabe, ambao hukengama miungu yenge ili abudu na sujudu babahakali haye ngubo yangalifaika kwa loloti. ¹¹Kwamaana kati nyaa ngubo lolibilwe kwenye kibuno cha bandu, ngaa nitipanga nyumba yoti ya Israeli na nyumba yoti ya kwenye vibuni vya mundu ngao nitipangwa nymba yoti ya Israeli na nyumba yoti ya Yuda zihigalilwe kwangu hale ngaa litamko la Ngwana wabe bandu bangu, ili kunipangya lina, sifa, na heshima. Lakini ibaniyowilihi.¹²Bahi uwabakiye neno hale, "Ngwana Nnungu wa Israeli, abaya nyaa kila chupa yatwelewa divai bakubakkia, Buli tutangitelihi kwambo kila chupa yatwelewa mvinyo? ¹³Bahi uwabakie Ngwan abaya nyaa: Linga nipawatweleya kila yuwatama katika kilambo hache cha lobya na wafalme wanaokoka kiti cha Daudi na makuhani, na manabii na benyeji boli ba Yeresalemu. ¹⁴Ngaa nipawagonganishe kila mundu na mwenzake tate bana babe pamope: haye ngaa litamko la Ngwana miwahurumia au kuwa na huruma, wala niwarehemulihi boka kwenye uharibifu.¹⁵Mupekaniye na makini kuna mube na niburi, kwa kuwa Ngwana alibayaa. ¹⁶Mtukuzeni Ngwana Nnungu wako, kabla ya leta labendoo na kabla ya kuipanga migolo yako kuwa na mashoka kunani ya vitombe wakati wa mtwekati. Kwa maana unatarajia bwehaa, lakini apangelambuyo kuwa maholi pa lubendo nene. ¹⁷Kwa hiyo manaite mupekaniye, nalombola kihi changu kwasababu kiburi chako. Hakika minyo yangu yatalelaa na piya machozi, kwasababu likundi la Ngwana lititolewa mateka.¹⁸"Mumbakiye mfalme na mao wa malkia, mujinyenyekeza na tama paye, kwa maana taji kunani ya mtweechako, kiburi chako na utukufuwako, utitombokaa. ¹⁹Minema ya Negebu yatabilwa, bila mundu wa fungua. Yuda batola mateka, boti uhamishoni.²⁰Tondobeya minyo yake na lola balo babu hicha boka kaskazini, buuli, na likundi gani lakupehi, likundi ambalo labihi zuli muno kwako? ²¹Buli, ubaya namani wakati Nnungu andawabeka balo ambalo bawafundiishe bahaa mabwigalyee? buli, hawoo si mwanzo wa maumivu ya utungu ambao yapakutola kati nnwawa yuwabile katika beleka?²²Kobe wandawecho baya moyoni mwako, kwanamani makowe ghaao gandapita kwangu? yabaha kwa uluhuu wa malahuu yako ambapo malinda yako yatiumukuliwa na uti umizwa. ²³Buli bandu kushi ubadilisha rangi yabe li kongwa chui ubadilishe madoa yake? manahite nyao, bahi wenga wamwene, ingawa bandayobelyaa uluhuu, uwechapunga mema. ²⁴Kwahiyo nipalakuwabulaga kati makapi ambayo yandabulagilwa katika upepo wa jangwa.²⁵Haye ngao ganikupehi, sehemu ambayo nitikulagya kwako hale ngaa litamko la Ngwana kwasababu unilibalile na kunani katika ubochoo. ²⁶Kwahiyo nenga namwene nipalaboya ngubo yangu, na sehemu zako za siri zabonekana. ²⁷Uzinzi na ubembe wako, honi ya tabia yako ya uasherati kwenye vitombe na katika ming'unda nayapango yabanekane, makowe hagha ya machukizo! Ole layendelea kwa machoba gani?

Chapter 14

¹Neno la Ngwana limuhichili Yeremia usu ukame. ²Wayahudi balombole: bahi minyongo yake itomboke nabo bandalambola kwaajili ya bwihii, kkilelo chabe cha Yerusalemu kitipaa kunani. ³Bene ngupuhu huwatuma apangakachi wabe kwa ajili ndopoho hula katika kilambo. Wakulima wabile na honi na kuwekelya mikono yabe.⁴Kwa sababu haye bwihii itipasuka kwamaana ndopoho hula katika kilambo. Wakulima wabile na honi na kuwekelya mikono yabe. ⁵Kwa maana hata kunguru andawaleka banabake katika ming'unda, kwa maana ndopoho mahakapi. ⁶Mbunda wa mwitu andayemaa kwenye mabende yagabile wazi na hukobwa mbepo kati bwea mingo yabe yanashindwa panga kachi, kwa maana ndopoho miweau.⁷Hata ingawa yitu yandatushuhudia, Ngwana, panga kwa ajili ya lina lako. Kwasababu matenda yetu yangali na imani yailiyongekeya tupangite dhambihi. ⁸Matumaini ya Israeli, yolya yuwamwokowa wakati wadhiki, kwanamani wabaha kati mng'eni katika lilambo, kati mundu yuwatama kilambo cha kigeni ambaye ujinyoosha na tumiya hutumia kilo umo tu? ⁹Kwa maana wabaho kati mundu yuwachanganyikiwa kati shujaa ambaye awechalihi kuokoa mundu yoyoti? kwa maana wenga katikati yitu, Ngwana! lina lyako li tangazwile kunani yitukamauboke.¹⁰Ngwana awabakia nyaa bandu haba "kwakuwa bandapenda tanga tanga, bachibyalihi migolo yabe panga nyaa. "Ngwana hapalahiki habo nambeyambe andawakumbusha ulahuu wabe na ameadhibu haba. ¹¹Ngwana anibakiye, kanaulobe kwaajili ya bandu haba. ¹²Manahite bandataba, nipekanilihi kilelo chabe; na pabapiya sadaka za bwembe niwapilahikyalihi. Kwa maana nitawaangamiza kwa lipanga, njalahaa, na tauni.¹³Ngaa nitibaya, "Ee Ngwana! lolaha! manabii wandawabakiya bandu, Huwechalihi bona lipanga: kwa bahalihi na njalaa kwako, kwa kuwa nakupeya usalama wa kwweli mahali hapa" ¹⁴Mgwana anibakiye, manabii wandatgabili abochoo kwa lina lyangu niwafuzelihi wala kuwapeya amri au baya nabe lakini maoni ya ubochobocho na ya maana, bwebehe wa ubocho unaotokana na akili zabe ngaa chawahubiri"¹⁵Kwa hiyo Ngwana abaya nyaa, "kwa habari ya manabii wakihubili kwa lyangu. ambao nengasiwakutuma; balo bababeya kuwa kwa bahalihi na upanga wala njalaha katika kilambo hachee manabii haba babulagwa kwa upanga na njalaa. ¹⁶Bandu babapewilwe utabiri babengelwa panje ya barabara ya yerusalemu kwa sababu ya njalaa na lipanga: Kwa kuwa ndopoho mundu wa kuwazika bembe ma walwawa wabe, na bana babe wala waenja wabe, kwa maana napenga na ulahuu wabe wene kunani yabe.¹⁷Baya neno hale kwabe. Leka minyo yangu yapihite machozi. Kilo na mumtwekati wala yasikome, kwa kuwa kwakola na tomboka kwa bikira mwenja wa bandu bangu jeraha kaloho litibikelihi. ¹⁸Manahite naboko katika mng'unda bahi lolaha! kuna balo bababulagilwe kwa upanga. Na kama nachicha mjini, bahi, linga babille balo na utamwe wa njalaha. Hata nabii na kuhani wote bandatyanga kunani ya kilambo bila maarifa.¹⁹Buli! utimkana kabisa Yuda? buli, wandai chukia sayuni? kwanamani utwikobwi wakati ndopoho uponyaji kwitu? Tulitumaini amani lako ni pabilelihi na kilebe kizuri na kwa wakati wa uponyaji, lakini, linga, ndopoho hofu tu. ²⁰Tuyeketihi, Ngwana, makosa yitu, ulahuu babu zitu, kwa kuwa tutikukosea.²¹Kana utukane! kwaajili ya lina lyako kana ukifedheheshe kiti chako cha enzi cha utukufu. Kombokya na kanautekwane lilagano lako na twenga. ²²Buli, hibile miongoni mwa sanamu za mataifa yeyote zinazowezo kuipanga mbingu pita hulaa? buli, wengalih, Ngwana Nnungu witu, ambaye hupanga likowe halehe? Twandatumaini ambaye hupanga likowe halehe? Twandatumaini kwako, kwa kuwa upangite makowe hagha yoti.

Chapter 15

¹Kabe Ngwana aninakiye, "Hata kama Musa Samweli watiyema nnonge yangu, balo niwafikilihi bandu uwapiye nnonge yangu, ili waweza boya. ²Manahite wakubakiya, Tunapaswa yenda kwako? kabe uwabakiye, Ngwana abaya nyaa balo bobapalkua wahaa papalikwa yenda kwa upanga balo bapalikwa kwa njalaa bapalikwa yenda kwa njalaa, na balo babapelekwile uhamisho bapaswa hamishwa.³Kwa kuwa nawapeya kwa makundi mcheche hilingaa tamko la Ngwana upanga wa kuume wenge mbwaa wararua kiyuni wa angani na mnyama mkale balo na kuangamiza. ⁴Nipale kuwapangiya likowe lenye tisha kwa falme zoti za dunia, kwa sababu Manase mwana wa Hezekia mfalme wa Yuda alipanga Yerusalemu.⁵Kwa maana ni nyahi yuwapalakuwahurumia, Yerusalemu? Ni nyahi yuwapala lombola kwaajili yako? Nyahi yuwapalambuka likya kuhusu ustawi wako? ⁶Wanileki hili ngaa litamko la Ngwana ubuyangani mchogo kwa hiyo nawakombwa kwa lubuko lwangu na kukubulage. Michokite kuwahurumia. ⁷Kwa hiyo natawapepea kwa kipelelo katika miniyango ya kilambo. Nipawafukuza nawabulaga bandu bangu kwani wabuyanilihi na kuzileka ndela zabe.⁸Nawapanga ajane wabe baha zaidii ya mianga ya bahari. Dhadi ya mao wa walongo nipantuma mwangamizi mtwekati napanga mshtuko na hofu ghafla tomboka kunani yabe. ⁹Yumbe apo honi na kufedheheka kwa kuwa nipalakuwaboya balo babaigalile kwa upanga monge ya madui zao hili nga tamko la Ngwana.¹⁰Ole wangu, maaba ngu! kwa maana unibeleki, nenga ambaye ni mundu wa kushindana na hoja katika kilambo choti. Sijakopesha, wala ndo poho mundu yunikopishe, lakini boti bandanilahani. ¹¹Ngwana atibaya nyaa, "Nikuowilihi kwa manufaa? kwa hakika nawapanga maadui wako walobe wa msaada wakati wa msiba na dhiki. ¹²Buli, mundu andawecha chuma? Hasa boka kaskazini yaiyangabanilwe na shaba?¹³Nawapeya adui zako utajiri wako na hazina yako kati nyara za bure. Napanga hale kwasababu ya dhambi yako yoti zazipangilwa ngati ya mipaka yabe yoti. ¹⁴Ngaa bakupanga utumikie adui zako katika kilambo ambacho huitangitelihi maana muwoto wayaka, wayaka katika ghadhabu yangu kunani yake.¹⁵Wenga wawene wandatanga. Ngwana! unikombokyehe na kunisaidio. Ukanilehe kisasi kwaajili ya wanao nikengama. Katika vumilya wako kana uniboye utenga kwamba nibile na honi kwaajili yako. Maneno yako yapatikine na nikayala. ¹⁶Maneno yako yabile furaha kwangu, furaha yangu kwa yangu, kwa maana lina lako landa tangazwa kunani yangu, Ngwana, Nnungu wa majeshi.¹⁷Nitamilihi katika mkutano wa balo babasherekehi au babapulahike. Mitiketi kwa faragha kwa sababu ya luboko lwako mwene ngupuhu kwa maana utinitweya hasira. ¹⁸Kwa namani matamwe yangu yandayendelea na jeraha langu litibikalihi, landakana ponywaa? buli, wabaha kati mache ya ubochoho kwangu yandayomeleya?¹⁹Kwa hiyo Ngwana abaya nyaa, "Yeremiia, manaite upatubu ni[akulejesha, nawenga wayema nnonge yangu na kunitumiki. Kwa maana ukitenganisha makowehe ya kipumbavu kwa vlebe vya thamani, wabaha kati kinywa changu. Bandu bahicha kwako, lakini wenga wa mwen kunahuruudi kwabe. ²⁰Makupanga kati kila ngombe cha shaba usiowe za kuingilika kwa munndu haba, nobo bakobwana vita dhidi yako. Lakini bakushindalihi, kwa kuwa nenga ni pamope nawe ili kuokokoa na kuponya hale ngaa litemko la Ngwana. ²¹Kwa maana nakuhokowa mumaboko mwa walahuu na kukobwa katika luboko lwa mshindani"

Chapter 16

¹Ngaa neno la Ngwana lanihichili, baya, ²Kanaube na nnyumbo, wala kanaube bana au waenja panoho. ³Kwa kuwa Ngwana abaya nyaa kwa bana ba lalaenja ambao watibelekwa pano, kwa maho wabawapotwi, na kwa tate bawapangite babelekwi katika kilambo chee, ⁴Bawaa kiwo cha utamwe. Baliliwalihi wala zikwa Baabaa kati samadi kunani ya kilambo. Kwa maana babulagilwa kwa lipanga na njalaa, na miili yabe yabaha chakulya cha kiyuni wa angani na inyama wa dunia.⁵Maana Ngwana abaya nyaa, kunaujingye nyumba yoyoti yenye lombola. Kanauyende kulombola wala kana huuzunike kwa ajili ya bandu haba. Kwamaana nitiboya amani yangu, uaminifu wa lilagano na huruma, boka kwa bandu haba! Ngaa chaabaya Ngwana; ⁶Kwa hiyo wakoloho bawahaa katika kilambo chee. Wala nachikwalihi, wala ndopoho yeyoti yuwapalalombola kwa ajili yabe. Ndopoho mundu yuwapalajikata-kata au chekwa mitwee yabe kwaajili yabe .⁷Ndopoho mundu yuwapalikwa bagana chakulya chochoti wakati wa lombolaa ili kuwafaliji kwa sababu ya wahaa, na bawapealihi kikombe cha faraja kwa tate au mahabake ili kuwafariji. ⁸Kanahuyende kwenye nyumba ya karamu ili utame pamope nao ili lyaya au nywaa. ⁹Kwa maana Ngwana wa majeshi, Nnungu wa Israeli, baya nyaa, 'linga, nnonge yako, machoba yako na mahali pano, nipalakomesha lilobe la furaha na sherehe, lilobe la Ngwana na bibi arusi'.¹⁰Kabe yatokea kwamba upalawabakio bandu haba manano haya yoti, na wapakubakiya, mbona Ngwana atibaya maafa yoti hagha kunani yetu? ulahuu witu ni ulahuu gani na dhambi yetu twatumpangite Ngwana, Nnungu witu? ¹¹Bahi uwabakiya, hayee ngaa ahadi ya Ngwana kwasababu tate bitu banileki, nambembe bakengami minungu yenge, wakaiyabudu na kuisujudia. Banilekina bahikamwilihi sheria yangu.¹²Lakini mwenga mwabene muletike ulahuu munoho lenga tate binu, kwamaana kila mundu andayenda kwa ukaidi wa moyo wake mlahuu; ndopoho mundu yuwanipekani. ¹³Kwa hiyo nipalakuwabenga boka kilambo chee mpaka kilambo muhitangitelihi, wenga wala tate bako, namwenga mwapala abudu minungu yenge huko mumtwekati na kiloho, kwa maana nenga niwapehilihi fadhili zangu.¹⁴Kwa hiyon linga! lichoba yandahicha ale ngaa lilongelo la Ngwana ambapo wabaya lihi kaye, kati Ngwana chaa ishi-yuwembe yuwaleti bana ba Israeli boka kilambo cha Misri. ¹⁵Kwa maana, kati Ngwana chaishivyo, ywembe yuwawaleti bana ba Israeli boka kilambo cha kaskazini, na boka kilambo chawabulagile, nawabuyanganiya katika kilambo chawanipeyi tate boa.¹⁶Linga! hale nga litamko la Ngwana nipatuma wavuvi wanambone kwa hiyo babawavua bandu. Baada ya hayo nipawatunza wawindaji wanambone ili baweche winda kati ya vitombe na vitombe vyoti, na katika miamba ya mwamba. ¹⁷Kwa kuwa minyo yabile kunani ya ndela zabe zoti, bawachalihi hiyaa nnonge yangu. Ulahuu wabe uwachalihi ku hiya nnonge ya minyo yangu. ¹⁸Mane kwanza nipawalepa mala ibele ulahuu na dhambi zabe kwa kuwa wameichafua kilambo changu sanamu za machukizo, na kwa tweleya urithi wangu na sanamu zabe za machukizo.¹⁹Ee Ngwana, wenga ngome yangu, na butukya kwangu, na mahali pa usalama wangu lichobo la shida. Mataifa yapakukengama kwako boka mwisho wa dunia na baya, katika tate bitu batirithi ubochoho. Ubatili mtupu, ndopoho faidaa ngati yabe buli? ²⁰Bandu hupanga minungu kwa ajili yabe bene? lakini bambe siolihi miningu. ²¹Kwa hiyo linga! manapanga watange wakati wowono, mawapanga watambwe luboko lwangu na ngupu zangu, kwa hiyo wabatanga kwamba yahwe ni lina lyangu"

Chapter 17

¹"Dhambi ya Yuda imeandikwa kwa kalamu ya chuma yene neha ya almasi. Ichongwile kwenye kibao cha mioyo yabe na kwenye mbembe za madhabahu zako. ²Bana hao wakombokya madhabahu yabe nawaenja wabe wa Ashera kwa mikongo ya mahakapa kwenye vitombe vilacho.³Vitombe vyangu katika kilambo cha wazi na mahali yako yoti pamope na hazina zako zoti, nakupeya kati nyara kwa benge. Hayo ngaa thamani ya maeneo yako kunani ya dhambi yaibile katika maeneo yako yoti. ⁴Wataikwa urithi nanikupei. Nipakutumikisha kwa adui zako katika ghadhabu yangu, ambao wayaka milele"⁵Ngwana andabaya, "Mundu yuwantegemea mwanadamu amelaaniwo, ampangaye mwanadamu pangu nguvu yake na galambuya moya wake kuhutalu na Ngwana. ⁶Kwamaana hapaba kati mwitu mchunu katika Araba na hawechalihi bona kilebe kizuri chakihicha. Apatama katika maeneo ya maliwe jangwani, kilambo yangali na watamaji.⁷Lakini mundu yuwantegemeya Ngwana atibalikkiwa, kwakuwa ngwana ngaa tumaini lake. ⁸Kwamaana apabaha kati mmea papipi na mache kando ya mto; ndandayo yake yaebeya. Hawechalihi bona liyoto landalicha kwa kuwa maakapi yake yabaha mabege. Kabe mwaka wa ukame. Habalihi na wasi wala halekalihi kuzalisha matunda.⁹Moyo ni mbochombocho munoho kuliko kilebe chenge chochoti. Ubile mtamwe; ni nyahi yuwazeza elewa? ¹⁰Nenga na Ngwana, ninaye chunguza akili, ambaye hupaya vibuno. Nimpeyi kila mundu kulingana na ndela yake, lingana na matunda ya matendo yake. ¹¹Kati kware yuwaegalya mapinga yangalitaga. Mundu andawecha baha tajiri kwa udhalimu, lakini wakati nusu ya machoba yake ukipita, utajiri hawo wamuleka, na mwishowe abaha mpumbavu"¹²"Mahali pa hekalu litu ni kitu cha enzi cha utukufu, chakitandobilwe tangu mwanzo. ¹³Ngwana ni tumaini la Israeli. Bati ambao bandakuleta babaha na honi. balo bababile katika kilambo ambacho bandalambuka boka kwako babulagwa. Kwa maana wamleka Ngwana, kinywanyu cha mache yagabile hai. ¹⁴Miponyo, Ngwana, na nenga nipalaponywa! makowe nenga, nane naookolewa kwa maana wenga ngaa wimbo wangu wa sifa.¹⁵Linga! bani bakiya, neno la Ngwana libile kwako? Hebu lihiche! ¹⁶Nenga niwahilihi panga mchungaji nchogo yako. Ni hitamanilihi machoba ya maafa wandu tanga yagapiti mumkono wangu. Yapangite nnonge ya uwepo wako.¹⁷Kanaube sababu ya hofu kwangu. Wenga nga likimbilyo langu lichobe la kiwoho. ¹⁸Uwabakiye bandu babaniudhi, lakini nisiabike nega. Bayogopa, lakini kunaulekehe nifadhiike. Tumaa machobe ya maafa dhidi yabo na kuwaangamiza maradufu"¹⁹Ngwana anibakiye nyaa, Yenda ukayeme katika mniyango wa bandu ambako wafalme na Yuda bandajengya na boka, bahi katika malango yenge yoti ya Yerusalemu. ²⁰Uwabakiye, mupekaniye neno la Ngwana wafalme wa Yuda na mwenga bandu boti ba Yuda na kila mundu wa Yerusalemu yuwapalajingya kwa ndela ya malango haya.²¹Ngwana abaya nyaa, "jihadharini kwa ajili ya maisha, yinu na kanamutole mzigo lichobe la sabato ili muilete katika mi niyango ya Yerusalemu. Kana ulete mzigo panja ya nyumba zinu machoba ya sabato. ²²Kana mupange kachi yoyoti, lakini mhitenge lichobe la sabato kati chaniwagile wabendo wako panga. ²³Bapekanilihi wala kutaega mahikilo yabe, lakini bapangite hingo yabe baha ngumu ila kanawanipekani wala yeketya maonyo.²⁴Yapite kwamba manahite wanipekaniya kweli hale ngaa tamko la Ngwana na kanamumlete mzigo kwenye malango ya jiji hale lichobe la sabato lakini badala yake mkatenga lichoba la sabato kwa Ngwana na kunamupange kazi yoyoti kunani yake. ²⁵Bahi wafalme, wakoloho, na balo babotamakiti cha Daudi bajengya miniyango ya mji hawoho kwa magari na farasi, wabe na viongozi wabe, bandu ba Yuda na benyeji wa yerusalemu, na mnema haloho watama milele.²⁶Bahicha boka minema ya Yuda na boka pande zoti za yerusalemu boka kilambo cha Benyamini na visiwa vya page, boka mvitombe na boka kaskazini baletiksadaka za kuteketezwa, dhabihu sada za nafaka na ubani, sadaka za shukrani mwenye nyumba ya Ngwana. ²⁷Lakini ikiwa mupekanilihi kutakasa liohobo la sabato, watola mizigo nzito, kano ujingihi miniyango ya yerusalemu lichoba sabato nitakkungana muoto katika malango yake, nao utaangamiza majumba kuteketeza ngome ya yerusalemu, na hhuwezalihiyimika.

Chapter 18

¹Neno la Ngwana limuhichili Yeremia, baya, ²"Uyeme, uyende kwa nyumba ya mfinyanzi, kwa maana nakupekanisha apanga kazi kwenye gurudumumu la mfinyanzi. ³Bahi, nitiyenda nyumba kwa mfinyanzi, na ulinge! mfinyanzi abile apanga kazi kwenye gudumu la mfinyanzi. ⁴Lakini chombo cha ukando ambao wabile akikifinyanga chaharabike mmaboko yake, kwa hiyo alibadili mawazo yake na panga kilebe chenge ambacho kibonekine bahao kizuri mmiyo yake.⁵Ngaa neno la Ngwana lanihichili, baya, ⁶"Buli, niwechalihi bahaa kati yulya mfinyanzi kwinu, nyumba ya Israeli. ⁷Kwa wakati umo, niwecha tangaza likowe fulani kunani ya taifa au ufalme, kwamba nipalakuhubenga kuhutekwana, au harabiya. ⁸Lakini kwama taifa ambalo nitipanga tumko hilo landagalambuka na leka malahuu yake, bahi nitaghairi kananipange maafa niliyokuwa nimepanga.⁹Watibaya yuwenge, nandawecha tangaza likowe fulani husu taifa au umfalme, kwamba nipalakuhujenga au kuupanda. ¹⁰Lakini manahite wabapanga malahuuu mminyo yangu kwa kutopekaniya lilobe langu, bahi nitaghairi mema ambayo nilikuwa niwabakiye nawapangia.¹¹Bahi bambeyambe, uwabakiyebandu ba Yuda na wenyeji wa yerusalemu, utibaya, Ngwana baya nyaa. Mulinge, nipalakuwabulaga. Nenga ni papipi finyanga mabaya dhidi yinu. Tubuni kila mundu boka ndela yake mbayaha, nyoo ndela zako na matendo yako yatakuletea mema. ¹²Lakini wabaya, hala ndopoho maana. Twapanga lengana na mipango yitu wenyewe. Kila yumo witu apanga malahuu kwa kuukengama malahuu kwa kuhukengama uchupavu wa moyo wake.¹³Kwa hiyo Ngwana abaya nyaa, lokiya bandu wa mataifa, ambao bawahi kuyowaha habari kati hayee? Bikira wa Israeli apangite kitendo cha skitisha. ¹⁴Buli, thuleju ya Zebbanoni iboka vitombe venye mimimwa kunani ya pande zake? Buli, mabende ya vitombe yandaboka kuhutalu yaharabiwe, mabende hayo ya mbepoho?¹⁵Hata nyoo bandu bangu balibalile. Wapangite sadaka kwa sanamu zangali maana wa wapitanga mashaka katika ndela zabe, wakati ndela za kale za tyanga katika ndela njunuhu. ¹⁶Kilambo chabe yabaha ya hofu, kilebe cha kuzomewa milele. Kila mundu yuwapala pita papipi nayuwembe apashuhudia na katikati mtwehe wake. ¹⁷Nipalakuwa bulaga nnonge ya adui zabe kati upepo wa mashariki. Nawagambukiya kisogo, wala usolihi wangu. Lichobe la kowoho chabe"¹⁸Bahi bandu wabahite, "Muhiche, tupange njama dhidi ya yeremia, maana sheria yahobarihi kabisa kwa makuhani, walaushahuri boka kwa kwenye hakima, au maneno ya manabii, muhiche, mshambulie kwa maneno yitu na tupekanye kaye chochoti chaabaya" ¹⁹Mupekaniye, Ee Ngwana! na pekaniye lilobe la adui yangu. ²⁰Buli, maafa boka kwabe yabaha malipo yangu kwa kuwa mema kwabe? kwa maana waniyembi liebwa. Kumbuka jinsi chaniyemi nnonge yako ili ni baye mema kwaajili yabe na galambuya ghadhabu yako kanahiwapate.²¹Bahi uwapehi bana bao njalaa, na uwajeyi mmaboko mwa balo babatumia upanga. Bahi, waleke walwawa wao bawilikwe na bahaa wajane na Bandu bao babugilwa, na anchembe wabe wabulagilwa, kwa upanga wa vita. ²²Ndotihi ya sikitisha ipekanilwe boka katika nyumba zao, kati paupalaleta washambuliaji ghafla kunani yabe. Kwa kuwa watiyembe liyembwa kunikamwa na watihiya vitapa katika magoloho yangu. ²³Lakini wenga, Ngwana, wandatanga mipango yabe yoti dhidi yangu ya kunibulaga. Kunaulibalihii ulahuu na dhambi zabe. Kuna ubaye lake wabulagwa nnonge yako. Badala yake, uwayabe wakati wa ghadhabu yako.

Chapter 19

¹Ngwana abahite nyaa, "Yunda ukapeme chupa ya ukando wakati ukeba na wapendo wa bandu na makuhani. ²Kabe uyende mpaka libende la Ben Hinomu wakati wa jingya kwenye mniyango wahutekwabike wa mfinyanzi na huko utangaza maneno nipalakubakiya. ³Utibaya, Mupekanje neno la Ngwana, mfalme wa Yuda na mwenyeji wa yerusalemu! Ngwana wa majeshi, Nnungu wa Israeli, abaya nyaa, "Mulinge, na nitalete mundu yuwayowaha yawaka.⁴Mapanga nyaa kwa sababu wanileki na kunichalawa na kudharau mahali hapa. Katika mahali hapa wandapi ya sadaka kwa miungu yenge ambayo bahitangitelihi wabe, tate zao, na wafalme wa Yuda pia watwelio mahali yangali na hatia. ⁵Wachengite Baali mahali pa kunani na kuwatniya bana bao kwa muoto kati sadaka za kuteketezwa kwake- kilebe ambacho sijawaamua au kutaja, wala hajingiyalihi ngatihi ya akali yangu.⁶Kwa hiyo lina, machoba yandahicha halehe ngaa litamko la Ngwana ambapo mahali hapa pakemelwalihi kaye Tofethi, libende la Ben Hinomu, kwakuwa labahalibende la machinjo. ⁷Katika mahali hapa nitatangua mipango ya Yuda na yerusalemu. Nipawapanga wapate kubulaga kwa upanga nnonge ya adui zabe na kwa luboko wa balo babapala maisha yabe. Ngaa nipalakuwapeya hiyege yabe bahaa chakulya cha kuyuni wa angani na hinyama wa dunia. ⁸Ngaa nahipanga minema hawoho panga uharibifu na kilebe cha kuzomewa,kila mundu yuwapeta apashanga la na kuzomea kwa sababu mateso yake yoti. ⁹Nawapanga balye nyama ya bana bao na waenja zabe, kila mundu apalya hiyega yake wa jirani yake katika dhiki na katika uchungu amabo utiletwa kwabe na maadui zabe na balo babapalamaisha yabe"¹⁰Kabe wa tekwana chupa ya ukando nnonge ya bandu ambao batiyenda pamope nawenga. ¹¹Uwabakiye, Ngwana wa majeshi baya nyaa napanga likowehe halleho kwa bandu baha na mnema hawoho-hayehe ngaa ahadi Ngwana, kati nyaa Yeremia chatekwana chupa ya ukando ili kanaiweche tengenezwa kaye. Bandu wabazika wafu hakwo Tofethi hata pahigalilihi mahali pa pamolyaha.¹²Nyoo ngaa nipalakupapanga mahali hapa nabenyeji bake nitakapopanga minena haye kati Tofethi, hale ngaa litamko la Ngwana. ¹³Kwa hiyo nyumba za yerusalemu na wafalme wa Yuda baabaa kati Toethi, nyumba zoti zazibile hunani ya bandu walahuu babahabudu ndondwa zoti za mbinnguni na bwea sadaka za nywaa kwa minungu yenge"¹⁴Ngaa Yeremia atiboka Tofethi amabko Ngwana amtumite ahubiri atiyema katika ua wa nyuma ya Ngwana, awabakiye bandu boti, ¹⁵Ngwana wa majeshi, Nnungu wa Israeli, abaya nyaa, linga, nawaletea mnema wake woti maafa yoti niyobahite dhidi yake, kwa kuwa bapangite hingo zabe panga ngumu na kana pekaniya maneno yangu"

Chapter 20

¹Pasuri, mwana wa Imeri, kuhani, abile myemeli mkoloho amyowili Yeremia akihubiri maneno haya nnonge ya nyumba ya Ngwana. ²Bahi pashuroi amkobwi Yeremia, amjeyi katika masanduku yaghabile kwenye lango la kunani Benyamini ngati ya nyumba ya Ngwana.³Ikawa machoba ya pili pashuri amboyi Yeremia panja ya makabati. Yeremia anibakiye, "Ngwana akukemitelihi pashuri, lakini wenga ni magor-misabibu. ⁴Kwa maana Ngwana abaya nyaa, linga, nakupanga kuwa kilebe cha tisha, wenga na wapendwa wako boti, kwa maana batomboka kwa lipanga wa adui zabe, na minyo yako yapalabone nawajeya Yuda mumabo mwa mfalme wa Babeli awapanga kuwa mateka hakwo Babeli au kuwabulaga kwa upanga.⁵Nampeyi mali zoti za jiji hale na utajiri wake woti, vibele vyoti vya thamani na hazina zoti za wafalme wa Yuda. Nawabeki vilebe vyelo mumaboko mwa adui zako, nabo nabakamwa nabo hapalakuwatola na kuwaleta Babeli. ⁶Lakini wenga pashuri, na benyeji boti wa nyumba yako wabayenda mateka. Wayenda Babeli na wahaa kwao. Wenga na wapendwa wako woti ambao uliwatabiria maneno ya ubochoho wachikwa hakwo".⁷"Utinikonga, Ngwana kwa hakika utnikongaa wenga waliniboywa ma shindan. Nibile kilebe cha pulahisha. Bandu banichalawaa kila lichoba lyoti. ⁸Kwa maana muda wowowti nitibaya, nitikema na tangazo, vurugu na uharibifu. Na nenola Ngwana lipangilwe shutumu na dhihaka kwangu kila lichoba. ⁹Manehe nabaya, Mifikialihi ngati ya mihupa yangu. Kwa hiyo ninajitahidi kustahimili lakini niwachalihi.¹⁰Miyowine habari za ugaidi boka kwa bandu bange pande zoti, Mnishtaki! lazima tumshitaki balo bababile papipi nane linga kati natomboka. Lbda andawecha bachobeeh. Ikiwa nyoo, tuwandawecha kummshindi na kujipizaa kisasihi kwake: ¹¹Lakini Ngwana yu pamope nane kati mkobwanaji mwene nguvu hivyo balo babanikengama watajikwaa. Hawakanishindo. Bahabaa na honi muno, kwasabu bafuni kiwalihi kamwe.¹²Lakini wenga, Ngwana wa majeshi, wenga wamlinga mwene haki na ambaye hubona akili na moyo. Hebu nipate bona kisasi chako kunani yabe kwa maana nilikuletya shitaka langu kwabe. ¹³Mumwembihi Ngwana! Msifuni Ngwana! kwakuwa ameokoa maisha ya balo yawagandamizwe boka kwenye maboko ya walahuu.¹⁴Na ilaaniwe lichobe lanibelekwile kana ruhusu lichoba ambalo maabangu anibeleki ibarikiwe. ¹⁵Na alaaniwe mundu yuwammakiye tate bangu baya, Abelekwile mwana nnalome; na kusababisha puraha ngoloho.¹⁶Mundu huyu abile kati minema ambayo Ngwana aliigangamiza bila huruma. Na hapekanihi wito wa msaada kihindahi nalilobe la vita wakati wa mumtwekatihi. ¹⁷Hayo yatokea, kwa kuwa Ngwana anibulagilihi ndumbo au kumpanga maa bangu papipi yangu, kitumbo cha ujauzito milele. ¹⁸Kwa maana nibokite mundumbo ili bona matatizo na uchungu, ili lichoba langu zitweleyee na honi?"

Chapter 21

¹²Hale ngaa neno laliboki kwa Ngwana kwa Yeremia wakati mfalme sedekia amtumite pushuri mwana wa malkiya na Sefania mwana wa maaseya, kuhani. Wammakiye, Pali lishauri boka kwa Ngwana kwaajili yitu, kwa kuwa Nebukadreza , mfalme wa Babeli,aleta vita. Labda Ngwana apalapanga miujiza kwitu, kati chanibile zamani, na panga aboka kwitu."³Bahi Yeremia awabakiye, "Nyaa ngaa nipalakummakiya Sedekia. ⁴Ngwana, Nnungu wa Israeli, "Nyaa ngaa: Linga, nigalambuya nchogo vyombo vya vita vyavibile mmaboko mwinu, ambavyo mukobwana dhidi ya mfalme wa babeli na wakaldayo babakutaba boka panja ya kingombe! kwa maana nitawakusanya katikati ya mnema hawolo. ⁵Nane nakobwana namwenga luboko wautondibiya na luboko wene ngupuhu, na ukale, ghadhabu, na hasira ngoloho.⁶Kwa maana nawabulaga wenyeji wa mnema hawahu, wanadamu na inyama bawaa kwa taami kali. ⁷Baada ya hagho-haye ngaa chadi ya Ngwana Sedekia mfalme wa Yuda, wapangakachi bake, bandu, na kila mundu yuwahishi katika mnema hawa baada yatauni, upanga na njalaa, nawajeya boti mmaboko mwa Nebuadreza mfalme wa Babeli, na maboko mwa adui zabe, na katika luboko wa balo babatoka uhai wa ngaa apawabulaga kwa makale ya upanga. Hapawahulumya, hapawaokowo, au bana na rehema.⁸Bahi uwabakiye bandu haba, Ngwana abaya nyaa linga nipalabeka nnonge yako ndela ya uzima na ndela ya mahuti. ⁹Mundu yoyoti yuwaishi katika mnema hawoho apalawaa kwa lipanga, njalaa, na tauni, lakini mundu yoyoti yuwapala boka na tomboka kwa majua nnonge ya wakaldayo ambao batitabilwa dhidi yako apatama yumbe apaokolewa na maisha yake. ¹⁰Kwa maana nibekite uso wangu kunani ya mnema hawoho ili kutola ili kuleta maafa na sio kuleta mema- hale ngaa litamko la Ngwana. Wajewa boko mwa mfalme wa Babeli nayywembe apakuhuteketeza.¹¹Husu nyumba ya mfalme wa Yuda, upekaniye neno la Ngwana. ¹²Nyumba ya Daudi, Ngwana abaya, "Hukumuni kwa haki kihindahi umuokoa yolwa yuwa hobite kwa maboko wa wenye kulolaha, au ghadhabu yangu yapita kati muoto na tiniya, na ndopoho mundu yuwawechazimiy, kwa sababu ya matendo yako malahuu.¹³Linga, mwenyeji wa libende na mwamba wa kilambo cha wazi! Nenga nibile kunani yako-haye ngaa ahadi ya Ngwana-Nenga ni kunani ya mundu yoyoti yuwabaya, Ninyahi yuwashuka kutukobwa? au minyahi yuwapalajinya kwenye nyumba zitu? ¹⁴Mipala kuwaadhibu bokana na matunda ya makowe yabo-hale ngaaa tamko la Ngwana na nipalawasha muoto katika mwitu, na wateketeza kila kilebe"

Chapter 22

¹Ngwana abaya nyaa, Yenda munyumba ya mfalme wa Yuda, utangaze neno hale hakwaho. ²Ukabaye, Ewe mfalme wa Yuda, wenga yuwakama mukiti cha Daudi, upekaniye neno la Ngwana. Munipekaniye, mwenga wapangakachi wake, na ninyi, bandu bake mwandahicha kwa malango hagha. ³Ngwana abaya nyaa, "panga haki na uadilifu na mumdu yoyoti ambaye ahobilwe muekeni boka mmaboko mwa mshindani. Kana umpangiye mabayaa mgeni yoyoti katika kilambo chako, au yatima au mjane. Kanaupanga vuruge au pengana damu yangalina hatia mahali hapa.⁴Kwa kuwa mpangite makowe hagho, bahi wafalme babatama kiti cha Daudi bajengya munyango ya nyumba hayee waki yendesha gari na farasi yuwembe wapangakachi wake, na bandu bake! ⁵Lakini manate mupekaniyalihi maneno hagha boka kwangu ambayo nitiyabaya-hale ngaa litamko la Ngwana-bahi nyumbani hayehe ya mfalme yaharabiwa'""⁶Kwa maana Ngwana abaya nyaa kunani ya nyumba ya mfalme wa Yuda, "wenga ubilekati Gileadi au kati kilele cha lebanoni kwangu. ⁷Hata nyao nakurambuya panga lifangwa, katika minema yangali na benyeji. Kwa kuwa nitiwalangya waharabifu hicha kunani yinu! Bandu bene silaha zabe bakata mierezi yako yaibile bora na kuleka tomboka kwenye muoto.⁸Kabe mataifa yanambone yapalapita kwenye mnea hawolo. Kila mundu apalakummakiya yolya yuwangana, "Mbona Ngwana apangite nyaa kwa mnema hawolo mkoloho? ⁹Na yuwenge apalaji yangwa, "Kwa sababu wahileki lilagano la Ngwana, Nnungu wabe, batitita kwa minungu yabe yenge, watiiyabadu.¹⁰Kana ulelehe kwa ajili ya yuwawile. Kanahulombole kwaajili yake. Lakini mulele mundu yeyoti yuwajingiya kifungoni, kwa maana habuyangana kaye kuibona kilambo cha belekwile.¹¹Maana Ngwana abaya nyaa kunani ya Yehoahazi, mwana wa Yosia, mfalme wa Yuda, yuwabile mfalme badala ya Yosia tatebake, abokite mahali pano wala habuyanganilihi. ¹²Hapa waha hakwoho mahali ambapo bamtweti mateko, na hailulalihi kaye kilambo hachee.¹³Ole mundu yoyoti yuwachenga nyumba yake kwa ulahuu na nyumba yake ya kunani katika udhalimu, ambao wenga hupanga kazi, lakini walepwalihi. ¹⁴Ole mundu yoyoti yapalabaya, Nipalachenga nyumba rocho na nyumba ya kunani vipana, na chenga madirisha mapana, na nguta zene mwerezi, na kuipakara rangi ngere.¹⁵Buli, haye ngao yakufaika ube mfalme mzuri, kwamba upala baha na ambao za mwerezi? buli tate bako andalyahalihi na ngwao, lakini lakini apangite hukumu na haki? kabe makowe yabile mazuri kwaajili yake. ¹⁶Alihukumu maneno ya maskini na mhitaji yabile vizuri buli, hakwo nibilelihi kunitanga nenga? hale ni litamko la Ngwana.¹⁷Lakini ndopoho kilebe mminyo na moyoni mwako isipokuwa wasiwasi kwa faida yako ibilelihi ya haki na kwa kutaikwa damu ya ngali ma hatia, kwa ukandamizaji kuwapangya jeuri wenge. ¹⁸Kwa hiyo Ngwana abaya nyaa kunani ya Yakimu mwana wa Yosia, mfalme wa Yuda. Bambombolalihi watibaya ole, Mnongobangu! au ole, dada yangu! Balombolalihi kwa baya ole Ngwana! au ole utukufu!. ¹⁹Apalazikwa maziko ya mbunda, apalabuluzwaa kuhutalu na taikwa panja ya miniyango ya Yeresalemu.²⁰Hoboka vitombe vya lebanoni kobwa ndotihii paza lilobe lyako Bashani. Lobwa ndotihii boka kwenye vitombe vya Abarimu, kwa maana bwiga lyako boti baharabiwa. ²¹Mitibaya nawenga wakati waubile salama, lakini utibaya, 'Miyowalihi' Haye yabile desturi yako kitumbu amchembe wako, kwani hapekanilihi lilobe lyake baharabiwa.²²Mchunga utawalisha wachungaji woti, na mabwiga zako wabayenda tabilwa. Hakika wenga wabaha na honi na kufadhaika kwa matendo yako yoti malahuu. ²³Wenga mfalme, wenga ambaye huishi katika nyumba ya mwitu wa Lebanoni, wenga yuwapangite kiyumba kati ya mierezi, wabaha na hali ya kuhurumiwa upalapata utungu kati wakati wa papa"²⁴Kati nenga chanihishi-hale ngaa litamko la Ngwana na hata kati wenga, konia, mwana wa Yehoyakimu, mfalme wa Yuda, ubile alama ya luboko wangu wa mmalyoho, ningekutomboya. ²⁵Kwa kuwa nitiwajeya mmaboko ya balo baba uhai winu na kwenye lubuko ya Nebukadreza, mfalme wa babeli na Wakaldayo. ²⁶Mipalakuwa tikwa wenga na maa bao yuwakupapite katika kilambo chenge kilambo amcho ubelekwilihi, na hakwo wa waa.²⁷Na husu eneo hale ambalo bataka buyangana, babuyanganalihi pano. ²⁸Buli! Itake nga chombo chakichalawile na kilichopasuko? buli, konia ni chombo chakicharalike? kwa namani wataikwe yuwembe na lubeleko lwake, kkumpeleka katika kilambo wabahatangiteli?²⁹Ee bwihi, bwihi, bwihi! mupekanye neno la Ngwana! ³⁰Ngwana abaya nyaa, "Andika kunani ya mundu huyoho konia yuwembe apalapanga na mwana. Hapara fanikiwa wakati wa lichoba lyake, wala ndopoho hata yumo kati ya lubeleko lwake yuwapalafanikiwa au tama kaye kwenye kiti cha Daudi na kutawala kunani ya Yuda""

Chapter 23

¹Ole wabe wachungaji ambao hubulage na kuwa tawanya ngondoroho wa malisho yangu haye ngaa ahaeli ya Ngwana" ²Kwa hiyo, Ngwana, Nnungu wa Israeli, abaya nyaa kunani ya wachungaji ambao wanawachunga bandu bake, "Mwenga mnawatawanya likundi langu na kuwafukuza. Muwahalilihi hata pachumu. Mutenga hale! Nenga vipalawalipiza wahuu winu-hale ngaa litamko la Ngwana.³Nenga namwene nipalakusanya mabaki ya ngondoroho wangu boka kilambo choti chaniwafukuza, nane niparakuwabuyanganiya kwenye lieneo la malisho, ambako bapapa na yongekeya. ⁴Ngaa nipalakuwatondobeya wachungaji kunani yabe ambao bawachunga nyao bayogopa kaye au hobeya ndopoho hata yumo yuwapala hale ngaa tamkola Ngwana.⁵Lola, machoba yandaichaa-hale ngao tamko la Ngwana panipalakumtondobeya Daudi tawi la haki. Atatawala kati mfalme; apalangaga kwa busara na kusababisha hukumu na haki katika kilambo. ⁶Katika machoba yake Yuda apaokolewe, na Israeli wataishi kwa usalama. Na lina lake apalahitwa Ngwana ni haki yitu.⁷Kwa hiyo, linga, machoba yandahicha hale ngaa litamko la Ngwano wabayalihi kaye, kati Ngwana chaahishi, yuwawatohi bana ba Israeli boka kilambo cha Misri. ⁸Badala yake babaya, kati Ngwana chaaishi, ambaye yuwa waleti na ambaye atiwaongoza bana wa nyumba ya Israeli boka kilambo cha kaskazini na kilambo chabe bene"⁹Kuhusu manabii, moyo wangu utitekwanika ngati yangu, na mihupa yangu yoti itilendemao. Nibile kati mnyaha wembe, kati mundu ambaye atishindwa na divai, kwasababu ya Ngwana na maneno yake matakatifu. ¹⁰Kwa maana kilambo ititweleya wazinzi. Kwa sababu ya hayo kilambo imeuka. Vitombe katika jangwa itiyomeleyaa ndela haze za manabii ni mbaya, ngupuhu zabe zipangi kwa namna sahihi.¹¹Kwa maana manabii na makuhani boti watikufuru. Nitibona ulahuu wabe ngati ya nyumba yangu! haye ngaa tamko la Ngwana; ¹²Kwa hiyo ndala yabe yabaha kati mahali pa pomolya katika lubendo. Watasukumwa baye. Wabe wabatomboko ngati yake. Kwa maana nipalakuwatuma mabaya kunani yabe katika mwaka wa adhabu yabe! hale ngaa tamko la Ngwana.¹³Kwa maana nilibona uchungu kati ya manabii hakwo samaria. Batitabili kwa bandu na wakawabulaga bandu bangu Israeli kwenye ndela sahihi. ¹⁴Na miongoni mwa manabii hakwo Yerusalwmu nitibona makowe ya tisha. Banapanga uzinzi na bandayenda kwa ubocho bandaimalisha maboka ya walahuu; ndopoho mundu anarejea na leka ulahuu wake bate babilw kati Sodoma kwangu na bennyeji wake kati Gomora. ¹⁵Kwa hiyo, Ngwana wa majeshi abaya nyaa kunani ya manabii, Mulinge, nawapanga balo magugu na nywaa mache yenesumu, kwa maana kufuru itiboka kwa manabii wa Yerusalemu na jingya katika kilambo choti"¹⁶Ngwana wa majeshi abaya nyao, "kunaupekanye maneno ya manabii wanahokuhubiri bakuchalawa! wanatangaza maono boka kwenye mawazo yabe bene, si kwa mkono wa Ngwana. ¹⁷Wandabaya daima kwa balo babanidharau nenga, Ngwana abaya kwabaa na amani, kwako. Na kila mundu yuwatyanga katika ukaidi wa moyo wake andabaya, mabaya yandahicha kwinu. ¹⁸Lakini nyahi katika mkutano wa baraza la Ngwana? Ni nyahi yuwabona na pekanya neno lake? Ni nyahi yawazingatia maneno yake na kupekaniya?¹⁹Linga, kuna dhoruba yaitoka kwa Ngwana! nyongo yake yandaboka na dhoruba yandatila. yandatila muntwee wa malahuu. ²⁰Nyongo ya Ngwana zalejealihi mpaka zitakapotimiza nia ya moyo wake. Katika lichoba la mwisho, utaelewa.²¹Niwatumilelihi manabii haba. Wabe tu babonekine. Sikuwahubiri makowe yoyoti kwabe, lakini balo bandatabiri. ²²Kwa kuwa wati yemaa katika mkutano wangu wa baraza, wangeweza kuwasababisha bandu bangu yowa neno langu, Batiwapanga wapate kuleka maneno yabe mabaya na mazoea mabaya.²³Nenga, nga Nnungu yoyoti yuwabile papipi hale ngatamko la ngwana menga sio Nnungu yuwwabile kuhutalu? ²⁴Buli, habile mundu yoyoti yuwa yoba mahali penye siri ili nisiweze kumwona? Haye le ngaa litamko la ngwana buli mbingu na kilambo yatweyelihi nane? hale ngaa tamko la Ngwana.²⁵Nitiyowaha yalo babayaa manabii, balo bababile wandatabiri ubocho kwa lina lyangu mibile na kulota! ²⁶Nibile na ndoto! buli, haye yayendelea mpaka lini, manabii babatabiri uboccho boke kwa malango yabe, na bandabaya namano boka na ubochoho mioyoni mwabe? ²⁷Banamipango ya kuwapanga bandu bangu libalya lina lyangu kwa ndoto ambazo wanazoripata, kila yumo kwa jirani yake kati nyaa babu balibalile lina lyangu kwaajili ya lina la Baali.²⁸Manabii aliye na lota, abaya loto hayo. Lakini yulya ambaye nimbakiye kilebe fulani, bahi abaya neno langu kwa kweli. Buli, maakapi yandahusiana na chakulya- hale ni tamko la Ngwana. ²⁹Na maneno langu si kali muoto?- Hale ngatamko la Ngwana na kati mwamba wenye kobwa nyundo? ³⁰Mulinge, ninapingana na nabii- haye ngaa ahadi ya Ngwana na yeyoti yaibo maneno boka kwa bandu benge na andabayo yandaboka kwangu.³¹Linga, ninapingana na manabii-hale ngaa tamko la Ngwana ambalo hutumia lugha zao kutabiri maneno. ³²Linga, ninapingana na manabii babalota ndoto haye. Ngaa haadi ya Ngwana na kisha kuwahubiri na kwa ndela haye ubochoho bandu bangu kwa ubocho wabe na kujivunia nenga nibile kunani yabe, kwa kuwa niwatumilihi walo kuwapeya amri. Kwa hiyo hawatawasaidia bandu haba-haye ngao tamko la Ngwana.³³Bandu haba au nabii au kuhani bokolo lokiye, buli, namani uwabakiye, Ni tamko gani? bahi nitikuleko wengga hali halyo tamko la Ngwana. ³⁴Kwa habari ya manabii, makuhani na bandu bababaya, Hale ngaa tamko la Ngwana nipolakumuhadhibu mundu hayu na nyumba yake.³⁵Yendeleo kubaya, kila mundu kwa jirani yake na kila mundu kwa mnumbuyehe, Ngwana atiyangwa namani? na Ngwana atitangaza namani? ³⁶Lakini kanahulongele kaye kunani ya tamko la Ngwana kwa kuwa kila tamko boka kwa kila mundu libile ujumbe wake mwenyewe na umepotosha maneno ya Nnungu yuwabile mkoti Ngwana wa majeshi, Nhunguwitu.³⁷Wamlokiya nabii, Ngwana atikuyangwa namani? buli, Ngwana atibaya namani? kabe wandabaya litamko kwa Ngwana, ³⁸Lakini Ngwana abaya nyaa, abaya, "Hale ngaa tamko la Ngwana" Ingiwa nitikulagya na baya kunaubaye: Hale nga litamko boka kwa Ngwana. ³⁹Kwa hiyo, lingaa, nipala kuwatola na kukutaikwa kuhutalu na nenga, pamope na jiji ambalo nitikupeya wenga na tate bako. ⁴⁰Ngaa nabeka honi ya milele na fedheha kunani yinu ambayo yalibaliwalihi.

Chapter 24

¹Ngwana ationesha kilebe. Linga, vitunduvibelevya tini vitibekwa nnonge ya hekalu la Ngwana (Maono hagha yatiboka baada ya Nebukadreza mfalme wa Babeli, kumtora mateka Yekonia mwana wa Yehoyakimu, mfalme wa Yuda, mapundi na apuwa vyuma boka Yerusalem na kuwaindikiya Babeli) ²Vitundu chimo cha tini kibile nzuri muno, kati tini za kwanza zazibile mbaya muno zisizoweza liwa. ³Ngwana anibakiye, "Ubona namani Yeremia nitibaya, tini. Tini ambazo ni mzuri muno na tinizo ni mbaya muno ziwecheekanikalihi lyaha"⁴Ngaa neno la Ngwana lanihichili, baya, ⁵Ngwana Nnungu wa Israeli, abaya nyaa: Mawabulaga mateka wa Yuda kwa manufaa yabe kati nyaa tini haze mnzuri, patiwatoli mateka boka pano mpaka kilambo wakaldayo. ⁶Mabeka minyo yangu kwabe wapate memana kuwabuyanganiya kilambo chachee. Mipalakuwa chengya, wala niwabulagaliihi. ⁷Mipalakuwapanda, wala niwang'oalihi. Ngaa nipalakuwapeya moyo wa kunitanga nenga: kwa kuwa na nenga nipabaa Nnungu winu, monyoo wanibuyanganiya kwa moyo woti.⁸Lakini kati vyolo tini ambazo ni zifahikalihi lyahaa- abaya Ngwano-napanga nyaa kwa Sedekia, mfalme wa Yuda, pamope na viongozi wake na pamope na benge wa Yerusalemu ambao batibaki katika kilambo chee au yendo tama katika kilambo cha Misri. ⁹Mawapanga kuwa kilebe cha tisha, wapate maafa, Nnonge ya falme zoti duniani, honi na soma kwa mithali, matusi, na laana mahali poti panipala kuwa benga. ¹⁰Nipolatuma upanga, njalaa, na tauni dhidi yabe bapotelea kuhutalu boka kwenye kilambo chaniwapehi wao na tetebao"

Chapter 25

¹Hale nga nena ambalo litimjia Yeremia kunani ya bandu boti wa Yuda. Hawa ngaa mwaka kwanza Nebukadreza, mfalme wa Babeli. ²Yeremia nabii aliwahubiria bandu boti wa Yuda wenyeji boti ba Yerusalemu.³Atibaya, "kwa kuwa ishirini na mitatu, tangu mwaka wa kumi na tatu wa Yosia mwana wa Amoni, mfalme wa Yuda mpaka leno, maneno ya Ngwana yatihicha kwangu. Nitiwahubili nenga. Nibile na nia ya kutangaza, lakini munipekaniyalihi. ⁴Ngwana atiwapeleka wapangakachi wake wa manabii kwako. Wabile na nia ya yenda, lakini pekanilihi wala kutega mahikilo.⁵Manabii haba watibaya, kila mundu auleke ulahuu wake na udhalimu wa matendo yake na kubuyangana kwenye kilambo ambacho yahwe apihite wakati wa zamanai kwa ajili ya tate bitu mwenga, kati zawadi ya dumu. ⁶Kwa hiyo kunamuhikengame miungu yenge ili abudu au atiletaha paye, na kanaumkasilishe kwa kazi ya maboko yinu ili kwamba awalummiye.⁷Lakini munipekaniyalihi hale ngaa tamko la Ngwana-kwa hiyo ytinikasilishe kwa kachi ya maboho yako ili kujidhuru nafsi zinu. ⁸Bahi, Ngwana wa majeshi abaya nyaa, kwa kuwaa hupekaniyalihi maneno yangu. ⁹Linga, nipalagya amri ya egelya bandu boti wa kaskazini abaya ngwana na Nebukadreza, mpangachi bangu, mfalme wa Babeli na kuwaletea kunani ya mataifa yoti yagabile papipi nabe. Kwa maana nipakuwa bulaga. Napalakuwagalambya panga na hofu, baha kilebe cha Zomewa na ubile daima.¹⁰Lilobe la furaha na shereho-lilobe ya Ngwana arusi bili arusi, lilobe la maliwe ya sagya na bweya wa taa-napanga makowe yoti hagha kunaubeke boka kwa mataifa hagha. ¹¹Ngaa kilambo chee choti chabaa ukabaha na hofu, na mataifa hagha wabumtumikiya mfalme wa Babeli kwa miaka sabanii.¹²Kabe miaka sabini bahipalakamilika, Nipalakumuhadhibu mfalme wa Babeli na taifa halyo, kilambo cha Wakaldayo hale ngaa tamko la Ngwana-kwa ulahuu wabe na kuipanga baa ukeba milele. ¹³Nane nipalaleta kunani ya kilambo hagha maneno yoti yaniyabaya, na kiila kilebe chaki andikilwe katika kitabu hache ambacho Yeremia atitabiri kunani ya mataifa yoti. ¹⁴Kwa maana pia mataifa yanambone na wafalme wakoloho bapato kutumwe boka mataifa hagha. Nipalakuwalepa kwa matendo yabe na kazi ya maboka yabe"¹⁵Kwa kuwa Ngwana, Nnungu Israeli abaya nyaa, "utole kikombe hache cha divai ya ghadhabu boka mmaboko yangu, uwanywile mataifa yoti yanikutumite. ¹⁶Kwa maana wabanywaa na kabe wabalewa na panga wazimu nnonge ya upanga ambao naupelekao kati yabe".¹⁷Bahi, nitikitola kikombe mmaboko mwa Ngwan, nitiwanyweshaa mataifa yoti ambayo Ngwana atinikema. ¹⁸Yerusalemu,minema ya Yuda na wafalme wake, na hakolo wake, na kuwapanga bahaa ukiba na kilebe cha tisha, na bahaa kilebe cha kuzomewa na laana, kati chailivyo hata leno.¹⁹Mataifa yenge kaye wapalikwe nywaa: Farao mfalme wa Misri na wapangakachi wake; maafisa wake na bandu bake boti. ²⁰Bandu boti wa uurithi wa yangabana na wafalme woti wa kilambo cha wafilisti na Ashkelom, na Gaza, na Ekroni, na yaghaogalile ya Ashdodi; ²¹Edomu na Moabu na bana ba Amoni.²²Wafalme wa Tiro na Sidoni, Wafalme wa pwani ng'ambo ya pili ya bahari, ²³Dedani, Tema na Busi na balo babachekwa nywili zabe upande wa pili wa mikano yabe , kaye asili wapalikwe nywaa.²⁴Bandu haba kaye bapalikwe nywaa; wafalme woti wa uarabuni na afalme woti wa bandu wa asilli yangabanike babaisha nyikani; ²⁵Afalme boti wa Zimri afallme boti ba wa Elamu na ²⁶afalme woti wa kaskazini balo wa papipi na balo wa kuhutalu kila yumoo na anuna zake na falme zoti za ulimwengu ambazo zabile paye ya minyo ya dunia. Hatimaye mfalme wa Babeli apalanywaa baada yagho yoti.²⁷Ngwana anibakiye, "Bahi, uwabakiye, Ngwana wa majeshi, Nnungu wa Israeli abaya nyaa nywaa na kulewa, kabe taapika, utomboke, wala kana uyeme nnonge ya upanga wanipakuhutuma kati yinu. ²⁸Kabe yatokea kwamba manahite bakana tola kikombe mmaboko mwako ili mywoo, upalawa bakiya, Ngwana wa majeshi abaya hayehe lazimaa nywaa. ²⁹Kwa maana, linga, nipalaleta jifanga kunani ya mnema waukemilwe kwa lina lyangu, buli mwenga mwalekelwa kanamuhanzibiwe? wabaha Huru, kwa maana nakema lipanga kunani ya nenyeji boti wa kilambo! ngaa tamko la Ngwana wa majeshi.³⁰Bahi wenga mwenyeji, Yeremia, tabiri kwabe makowe hagha yoti: Uwabakiye, Ngwana atanguruma boka kunani, nayuwe hapalatondobeya lilobe lake boka makao yake matakatifu, na radi boka mahali pake patakatifu, nayumbe akobwandotihii lati balo babalebata zabibu dhidi ya boti babaishi duniani. ³¹Ndotii yandaicha mpaka mwisho wa kilambo, kwasababu yamana boka kwa Ngwana upalaleta mashtaka dhidi ya mataifa upaleta haki kwa boti bene hiyega yuwembe apawakema walahuu katika upanga hale ngaa tamko la Ngwana.³²Ngwana wa majeshi abaya nyaa, Mulinge, taabu yatokea boka kwa taifa hadi taifao, na dhoruba ngoroho yatokeya boka pande za mwisho za dunia. ³³Kabe balo babawile na Ngwana bahicho boka pande umo wa dunia hadi wenge: babekelyalihi pamope au chikwa bababa kati samadi paye.³⁴Kobweni yowe, wachungaji, na mukobwe ndotihii ya loba msaada! Galabuka galabuka katika bwiwehe, enyi mwamubile hodari katika likundi. Kwa kuwa lichoba lyako la wabaa na talangana itihichaa watomboka kati ngondorohoo babachaguliwe. ³⁵Wachungaji wabaalihi mtopoho paha butukya ndopoho yatoroka kwa mundu bababile hodari katika kundi. ³⁶Kubile na mlelo wa wasiwasi wa wachangaji na milelo ya lalama kwa bandu wababile hodari katika likundi, kwa kuwa yahweh andaalabiya malisho yabe.³⁷Kwa hiyo, malisho ya amani yandaalabiwaa kwa sababu ya hasira ya Ngwana. ³⁸Kati himba, alileka liebwa lyake kwakuwa bwehee yabe yabaha kilebe cha changalaha kwa sababu ya nyongoo ya mbonelaji, kwasababu ya ghadhabu yake kale"

Chapter 26

¹Pautabwa utawala wako Yehoyakimu mwana wa Yosia neno lanihichili kwa Yeremia litibayaa, ²"Yahwe andabaya nyaa: yema katika lubanjo wa nyumbo yangu na baya kuhusu minema yoti ya Yuda ambao yandaicha abudu katika nyumba yangu. Tangazo makowe yoti yanikuamulu kuyabaya kwabe. kunaupongwe likowe loloti! ³Labda bapekanya, kwamba kila mundu apozileka ndela zake mbaya, ili nigharambuke majengo niyakusudiye kuyaleta kunani yabe kwa sababu ya ulahuu wa matendo yabe.⁴Kwa hiyo lazima hubaye kwabe, yahwe andabaya nyaa: kabe muniwalihi ili mtyange katika sheria yangu ambayo nitihibeka nnonge yinu. ⁵Kama mupekanyalihi makowe ya watumishi bangu manabii ambao nandayendelea kuwatuma kwinu lakini mupekanyalihi! ⁶Kabe napanga nyumba haye baha katika shilo; naipanga nyumba huyehe baha laana katika minyo ya mataifa yoti kunani ya dunia.⁷Makuhani, manabii na bandu boti bamyowi Yeremia baya makowe hagha katika nyumba ya yahwe. ⁸Kwa hiyo yapita kwamba Yeremia payomwile baya yabile yahwe atimwamuru kuyabaya kwa bandu boti, makuhani, manabii, na bandu boti batikwmnyameka na baya, "Hakika wa wahaa! ⁹Kwanamani utibatili katika lina la yahwe na baya kwamba nyumba hayehe yabaha kati shilo na mnema hawolo wabaha ukeba, pangali tamilwa? kwamaa bandu boti bahundite likundi dhidi ya nyumba ya Yeremia.¹⁰Kabe wakoloho wa Yuda batiyowaha makowe na kupanda boka nyumba ya mfalme yenda nyumba ya yahwe. Watitamaa katika ndela ya lango la Yuda katika mnyongo wayambe la nyumba ya yahwe. ¹¹Makuhani na manabii batibaya kwa wakolo Yuda na kwa bandu boti, "Wabaite, "Ni haki kwa mundu huyu wahaa, kwa maana atitabiri kunani ya mnema hawoho, kama chamuyowine kwa mahikilo yinu! ¹²Kwa hiyo Yeremia atibaya kwa akolo boti na bandu boti, "Yeremia atinituma tabiri kunani nyumba hayehe na mnema wake, bayo makowe yoti ambayo mutiyowaha.¹³Kwa hiyo nambeyambe, marisheni ndela zinu na makowe yinu, na mupekaniye lilobe la yahwe Nnungu winu kwamba apaghairi kuhusu lijanga ambalo atitangaza dhidi yinu. ¹⁴Nenga namwene munilinge! nibile mmoko yinu. Munimbangi yaghabile yakweli nasahihi katika minyo yinu. ¹⁵Lakini kwa hakika lazima mutenge kwamba kama mwanibulaga nenga, bahi mwandahibeka damu yangalihi na hatia kunani yinu mwabene na kunani ya mnema hawolo ma babatama kwake, kwa maana yahwe atinituma kweli kwinu ili nitangaze maneno yoti kwa ajili ya mahikilo yinu"¹⁶Kabe wapendo na bandu boti batibaya kwa makuhani na manabii, "Vemalihi kwa mundu huyu waha kwa maana alitangaza makowe hagha kwinu katika lina la yahwe Nnungu witu. ¹⁷Babe bandu apendo wa kilambo batiyema na baya kwa likusanyiko loti la bandu.¹⁸Watibaya, "Mikaya Mmorashi habile andatabiri katika lichobe la Hezekia mfalme wa Yuda Atilongela kwa bandu boti wa Yuda na baya, Yahwe wa majeshi andabaya nyaa: Sayuni upala lemelwa kati mng'unda Yerusalemu wabahga ndihi la bahi na kitombo cha hekalu chapanga kitombe cha kibalike maakapi. Hezekia mfalme wa Yuda na Yuda yoti wambulagile? ¹⁹Hamnyogopadhi yahwe na kuutaka radhi minyo yahwe ili kwamba yahwe angekana husu janga ambalo aliitangaza kwabe? Kwa hiyo twapanga malahuu makolohoha muno kunani ya maisha yitu twenge wabene?²⁰Wati wowono pabile na mundu yuwenge amabye atabiri katika lina la yahwe uria mwana wa shemaya na kilambo chee, akiyeketya na maneno yoti Yeremia. ²¹Lakini mfalme Yehoyakimu na wanajeshi wake woti na apangakachi wake woti pabayowine makowe yake, kabe mfalme atipaya kummulaga lakkini uria atiyowaa na yogope, kwa hiyo alibutuka na atiyenda Misri.²²Kabe mfalme Yehoyakimu amtumite mundu yenda Misri Elnathani mwana wa Ashbori na yenda Misri kumkengama uria. ²³Bambonji uria panja boka Misri na kumleta kwa mfalme Yehoyakimu. Kabe Yehoyakimu ambulagile kwa upanga na kumpelekaa panja kwenye makuburi ya bandu ba kawaida. ²⁴Lakini luboko lwa Ahikamu mwana wa shapni abile pamope na Yeremia, nyoo ajehilihi mmaboko mwa bandu ili awile.

Chapter 27

¹Pautumbwa utawala wa Sedekia mwana wa Yosia, mfalme wa Yudaa, neno hale limuhichili Yeremia boka kwa yahwe. (Ingawa nakala yanambone ya kiebiania zandabaya "Yehoyakimu, mapiyo yandambone ya kisasa yanda lalipite katika kipindi cha utawala wake) ²Hache ngaa yahwe atibaya kitumbu, "Tengecha viungo na nira kwaajili yako mwene. Uzibeke muhingo mwako. ³Kabe atiwatuma yenda kwa mfalme wa Edomu, mfalme wa Moabu, mfalme wa bandu wa amoni mfalme wa Tiro na kwa mfalme wa Sidoni uwabakiye kwa luboko wa wajumbe abo wa wafalme ambao watihicha Yeresalemu kwa Sedekia mfalme wa Yuda. ⁴Boya amri kwabe kwaajili ya mabwana zabe na baya, yahwe wa majeshi, Nnungu wa Israeli, abaya nyaa Ngaa nyaa chaapalabaya kwa mabwana zinu,⁵Nenga namwene nitiumba dunia kwa ngupu zangu kuu na luboko lwangu wautondobilwe. Kaye nitiwahumba bandu na inyama kunani ya dunia, na nitiwaboya kwa yoyoti yuwabilesahihi katika minyo yangu. ⁶Kwa hiyo nambeyambe nenga namwene nizibeka kilambo hii zoti luboko wa Nebukadreza mfalme wa Baheri, mpangakashi wa Nnungu. Kaye nandawipiya kwakehe viumbe hai vyoti katika ming'unda ili vimpangiye kachi. ⁷Kwa maana mataifa yoti wapalakumtumikya yuwembe, banabake ma wachukulu zake hadi muda wa kilambo chake ika. Kabe mataifa yanambona na afalme wanambone watamtiisha.⁸Kwa hiyo taifa na ufalme ambahoo umtumikialihi Nebukadreza, mfalme wa Babeli, na wala wangalibeka hingo yake paye ya nira ya Nebukadreza mfalme wa Babeli nipalakuliadhibu taifa lyoho kwa upanga,njalaa, na kobwolewa hale nga litangazo la yahwe hadi panipala bahaa niwateketezile kwa luboko lwake.⁹Kwa hiyo kanamuwapekanyehe manabii winu wabashiri winu, bababona kwinu, lota kwinu, watembuli winu, ambao wabile watibaya kwinu ili kuwapeleka kuhutalu na kilambo mfalme wa Babeli. ¹⁰Kwamaana wanatabi wanatabiri ubocho kwinu ili kuwapeleka kuhutalu na kilabo chinu, kwa maana nipalakuwapeleka kuhutalu na mwawaha. ¹¹Lakini taifa ambalo wababeka ingo zabe paye ya nira ya mfalme wa Babeli na kumtumikia, mmbala kuwaluhusu pamolya katika kilambo chaba-hale nga tangazo la yahwe-na wabailema na panga nyumba za humo"¹²Kwaiyo nitibaya kwa Sedekia mfalme wa Yuda na kumpeya ujumbe hawoho, "Muzibeke ingo yinu paye ya nira ya mfalme wa Babeli na umtumikye, yuwebe na bandu bake, na mpalalama. ¹³Kwa namani mwawee wenga na bandu boko kwa upanga njalaa, na puba kati nyaa cha nitangaza husu taifa ambalo wabapuuza leumyumikya mfalme wa Babeli?¹⁴Kanampekanyelihi makowehe ya manabii babalongehi kwinu na baya, kanaumlumkye mfalme wa Babeli, kwa maana bandatabiri ubocho kwinu. ¹⁵Kwamaana nenga niwatumitelihi-hale nga tangazo la yahwe-kwa manabii maana bandatabiri ubocho katika lina lyangu ili kwamba niwabenge panja na muhobe, mwenga nyoti na manabii babatabiri kwinu".¹⁶Mititangaza, hili kwa makuhani na bandu boti na baya, "Yahwe abaya nyaa: kanamuyapekanye makowe ya manabii babatabiri kwinu na baya, mulinge! vyombo vya nyumba ya yahwe vyandabuyangana boka Babeli nambeyambe nyaa! Bandatabiri ubocho kwinu. ¹⁷Kanamuwapekani mtamktumikia mfalme wa Babeli na mwalama. Kwanamani mnema hawo ubulagwe? ¹⁸Kati ni manabii na kati likowe la Nnungu litihichaa kwabe kweli, bahi mumlobe yahwe wa majeshi kanahavipeleke Babeli vyombo vyavisalie katika nyumba ya mfalme wa Yuda na Yerusalemu.¹⁹Yahwe wa majeshi andabaya nyaa kuhusu zelongubo, bahari na matako, na yombo yoti yoti vya vihigalile katika mnema hawo. ²⁰Vyombo ambavyo Nebukadreza mfalme wa Babeli atwetilihi wakati pamtweti Yekonia mwana wa Yehoyakimu, mfalme wa Yuda katika utumwa boka Yerusalemu yenda Babeli pamope na Akolo woti wa Yuda na Yerusalemu.²¹Yahwe wa majeshi, Nnungu wa Issraeli, anabaya nyaa husu vyombo vyavihigalile katika nyumba ya yahwe, nyumba ya mfalme wa Yuda na Yerusalemu, ²²Bapalaleta Babeli, na vipalahigala hakwo hadi machoba nilivyovipangiye timia-hale ngaa tangazo la yahwe- kabe navileta na kuvibuyanganiya katika sehemu hayehe".

Chapter 28

¹Yapitike katika mwaka wolo, pautumbu utawala wa Sedekia mfalme wa Yuda, katika mwaka unanchechd na mwehi wa tano, Hanania mwana wa Azuri nabii, abile wa Gibeoni, atibaya kwangu katika nyumba ya yahwe nnonge za makuhani na bandu boti. Atibaya, ²"Yahwe wa majeshi Nnungu wa Israeli, andabaya nyaa: Nitetekwana nira yaibekilwe na mfalme wa Babeli.³Mgati ya miaka hibele mipakuvigoloya katika sehemu yehee vyombo yoti vya nyumba ya yahwe ambavyo Nebukadreza mfalme wa Babeli ulivitolaboka sehemu hayee na kuvisafilisha hadi Babeli. ⁴Kabe napalawabuyanganye, katika sehemu haye Yoekinia mwana wa Yehokimumu, mfalme wa Yuda na mateka woti wa Yuda ambao watipelekwa Babeli hale ngaa tangazo la yahwe-kwa maana nipalatekwana nira ya mfalme wa Babeli".⁵Kwa hiyo Yeremia nabii atibaya kwa Hanania nabii nnonge ya makuhani na kwa bandu boti babayemi katika nyumba ya yahwe. ⁶Yeremia nabii atibaya, "Yahwe apanga nyaa! yahwe ayathibitisha makowe ambayo ulitabiri na kuvibuyanganiya katika sehemu haye vyombo vya nyumba ya yahwe na mateka boka Babeli. ⁷Nyaa nyaa mupekaniye likowe ambaloo nitilitangaza katika mahikilo ya bandu boti.⁸Manabii ambao babile nnonge yangu na nnonge yinu mda mrefu waupite pia batitabiri husu mataifa yanambone na kunani, husu vita, njaraha, na mapigo. ⁹Kwa hiyo nabii yuwembe yuwatabiri kwamba kwabaa na amani-kati neno lake latimia, bahiyatangwa kwamba yuwembe ni nabii kweli yuwatumwe na yahwe".¹⁰Lakini Hanania nabii aitweti nira boka kwenye ingo ya Yeremia na tekwana. ¹¹Kabe Hanania atibaya nnonge ya bandu boti na baya, "yahwe andabaya nyaa. Kati nyaa tu, ngati ya miaka hibele baitekwana nira yaibekilwe na Nebukadreza mfalme wa Babeli boka kwenye ingo ya Yeremia nabii atiyenda ndela yake.¹²Baada ya Hanania nabii kuitekwana nira boka kwenye ingo ya Yeremia nabii, likowela yahwe limuhichili Yeremia. Atebayaa, ¹³Yenda na ubaye kwa Hanania na ubeye, yahwe andabangu nyaa! uhitekwani nira ya mbao, lakini badala yake nipange nira ya chuma. ¹⁴Kwa maana yahwe wa majeshi, Nnungu wa Israeli, abaya nyaa: Nibekite nira ya chuma muingo mwa mataifa hagha yoti ili wamtumikiye. Kaye nimpeji inyama wa ming'undo abata wale"¹⁵Kabe nabii Yeremia ammakiye Hanania nabii, "Mupekaniye Hanania! yahwe hakutumitelihi, bali wenga wamwene uliwasababisha bandu haba amini katika ubochoo. ¹⁶Kwa hiyo yahwe andabaya nyaa! lolaha, nibile papipi kukutme panja ya dunia. Mwaka wowono hapawaha" ¹⁷Katika mwehi wa saba wa mwaka walo, Hanania nabii atiwaa.

Chapter 29

¹Hagha ni makowe katika warakaa ambao Yeremia nabii alituma boka Yerusalemu kwa wapendo babaigilile miongoni mwa mateka na makuhani, manabii, na bandu boti ambao Nebukadreza ztiwapeleka wapangakachi boka Yerusalemu hadi Babeli. ²Haye yabile baada ya Yekonia mfalme, maabake mfalme, na hapangakachi appendo, viongozi wa Yuda na Yerusalemu, na wahunzi babile batikumpekaa kuhutalu na Yerusalemu. ³Atihutuma waraka wowono kwa luboko wa Elasa mwana wa Shafani, Gemaria, mwana wa Hilkia ambaye Sedekia, mfalme wa Yuda abile amtumite kwa Nebukadreza mfalme wa Babeli.⁴Waraka ubahite, yahwe wa majeshi, Nnungu wa Israeli, ubahite nyaa kwa mateka ambao nitiwasababisha baha mateka boka Yerusalemu hadi Babeli, ⁵Muchenge myumba na mutame ngati yake pandeni bustani na mulyehe matunda yake.⁶Mutole nyumba na ubeleke bana na waenja kabe mutole nyumbo kwaajili ya bana binu, na uwapehi walalome waenja zinu babeleko na waenja na wayongekehe ili kamube wa chunu muno. ⁷Muhipale amani ya mnema amboke niwapangite ba apangakachi na mmlobe kwangu kwa niaba yako kwa kuwa wabaha na amani kwinu kati mnema ubile katika amani.⁸Kwamaana yahwe wa majeshi, Nnungu wa Israeli, abaya nyaa, kanamuwaleke manabii ambao wabile katika yinu na wabashiri winu kuwakonga, na kunsmupeksnys lota ambazo mwenga mwabene mwandalota. ⁹Kwa maana bandatabiri ubochoo kwinu katika lina lyangu. Nenga naaumikelihi-hale nga tangazo la yahwe.¹⁰Kwa maana yahwe andabaya nyaa, Babeli papalabaha atikuwatalawa kwa muda mwa miaka subini, nipalakuwa mwenga na kutimiya neno langu jema kwaajili yinu ili kuwabuyangania mwenga katika sehemu haye. ¹¹Kwa maana nemga namwene naitanga mipango yanibile nayo kwaajili yinu-hale ngaa tangazo la yahwe-mipango kwaajili ya amani na siyo kwaajili ya malahuu ili kuwapeya mwenga litumaini na machoba yinu za mwisho.¹²Kabe mwanikema, na yenda na kuniloba nenga,na nawapekanya. ¹³Kwa maana mwanipala na kumpataa, kwa kuwa mwanipala kwa moyo woti. ¹⁴Kabe napatikana kwinu hili ni tangazo la yahwe na nawabuyanganiya bandu binu babatazwa; nawakumba boka mataifa yoti na sehemu zoti ambalo nitiwatawanya-hale nga tangazo la yahwe-kwa maana nawabuyanganiya boka sehemu ambako wasababisha baha mateka.¹⁵Kitumbu chambaya kwamba yahwe atondobiye manabii kwa ajili yitu katika Babeli, ¹⁶Yahwe andabaya nyaa kwa mfalme yuwatama katika kiti cha enzi cha Daudi na bandu boti babatama katika mnema hawo, waenja winu ambao bayendalihi pamope namwenga utumwani. ¹⁷Yahwe wa majeshi andabaya nyaa, "lolaha, nibile papipi tuma lipanga, ma utamwe kunani yabe kwa maana nipalakuwapanga baha kati tini mnbou ambazo ni mbaya muno zifaikalihi lyahaa.¹⁸Kabe nipalakuwa kengama kwa lipanga, njalaa, ma tauni na kuwapanga baha kilebe cha shanga laa kwa falme zoti kunani ya dunia-kibele cha kuogofya, kilebe cha laaniwa na zomewa, na kilbe cha honi miongoni mwa mataifa yoti nitikuwatawanya. ¹⁹Hayee ngaa kwasababu bapekanilihi likowe lyangu hale ngaa tangazo la yahwe-ambalo nitituma kwabe petya wapangakachi bangu manabii. Nitiwatuma kalya na kaye, lakini mukupekanyalihi-hale tangazo la yahwe.²⁰Kwa hiyo mwenga mwabene mupekaniye likowe la yahwe, mwenga mateso boti ambao atiwatuma boka Yerusalemu hadi Babeli, ²¹Yahwe wa majeshi, Nnungu wa Israeli, andabaya nyaa kuhusu Ahabu mwana wa kolaya na Sedekia mwana wa Maaseya, Bandatabin ubocho kwinu katika luboko wa Nebukadreza mfalme wa Babeli. Apalawabulaga nnonge ya minyo yinu.²²Kabe laana yalongelwa na afungwa boti wa Yuda katika Babeli husu bandu haba laana yabaya: yahwe awapange baha kati Sedekia na Ahabu ambao mfalme wa Babeli aliwahoka mu moto. ²³Hale latokea kwasababu ya makowe ya honi bagayapangite katika Israeli pabapanga uzinzi na nyumbo wa majerani zabo na tangazo makowe ya ubocho katika lina lyangu, makowe ambayo niwabakiyelihi wayabaye. Kwa maaana nenga nga nitangite, nenga nga shahidi hale nga tangazo la yahwe.²⁴Husu shemaya Mnehelami, baya nyaa: ²⁵Yahwe wa majeshi, Nnungu wa Israeli, abaite nyaa: kwasababu ulituma barua kwa lina lyake kwa bandu boti katika Yerusalemu, kwa Sefania mwana wa Maaseya kuhani, na kwa makuhani boti, na utibaya, ²⁶"Yahwe atiwapanga ninyi baa makuhani badala ya Yehoyoda kuhani, ili ube wayemeli wa nyumba ya yahwe. Mwenga ni viongozi wa bandu boti wajijehi wazimu na panga mwene manabii mwabeka katika mkatale na nyororo.²⁷Kwa hiyo nambeyambe, kwa namani mummakiyelihi Yeremia wa Anathothi ambaye andajipanga mwene nabii kunani yinu? ²⁸Kwa maana utitume twenga katika Babeli, yabaa muda mrefu muchenga nyumba na ishi ngati yake, na mupande busitani na mulye matunda yaki" ²⁹Sefania kuhani atihisoma barua hayee nnonge ya Yeremia nabii.³⁰Kabe likowe la yahwe litihicha kwa Yeremia, ³¹"Tuma likowe kwa mateka bati na baya, yahwe andabaya nyaa kuhusu shemaya Mnehelamii: Kwa sababu shemaya aliwatabiri mwenga wakati nenga nimtumitelihi, na atiwaongoza amini ubocho, ³²Kwa hiyo yahwe nyaa: lolaha, nabile papipi kumwadhibu shemaya Mnehelami na lubeleko lwake. Pabahalihi na mundu wa tama miongoni mwa bandu baha kwaajili yake. Hapalola mema nipalakuyapanga kwaajili ya bandu bangu-hale nga tangazo la yahwe-kwa maana batitangaza uasi dhidi ya yahwe."

Chapter 30

¹Likowe lalihichili kwa Yeremia boka kwa yahwe landabaya, ²"Nyao ngaa yahwe, Nnungu wa Israeli, andabaya jiandikie mwabene katika barua makowe yoti niliyo tangaza kwako katika barua. ³Maana lola, lichoba-hale nga tangazo la yahwe-panipalawabuyanganiya mateka wa bandu bangu Israeli na Yuda. Nenga yahwe, nitibaya hili kwa maana nipala wabuyanganiya kwenye kilambo ambayo nitikuwapeya bau zabe, na baimiliki"⁴Haga ni makowe ambayo yahwe andatangaza kuhusu Israeli na Yuda, ⁵"Kwa maana yahwe andabaya nyaa, Tuyowine lilobe la lendema ya hofu na wala siyo ya amani.⁶Ulokiye na ubone kati mnalome andamwogopa mwana mbona nimwonite kila mnalome mwenja akamwite maboko yake kunani ya kibuno chake kama mnwawaa yajifunguwe mwana? kwa namani minyo yabe yoti zigalambuke rangii? ⁷Ole! kwa maana lichoba lyoho yabaha ngoloho, isiyofanana na yoyoti. Wabaha wakati wa honi kwa Yakobo, lakini apalahokolewa.⁸Kwa maana yabaha katika lichoba lyoho-ole ngaa tangazo la yahwe wa majeshi kwamba nipalakuitenyororo yinu, kwa hiyo wang'eni bawapangalihi wa pangakachi kaye. ⁹Bahi wapalakumwabudu yahwe Nnungu wabe na kumtumikya Daudi mfalme wabe, ambaye nipalakunmpanga mfalme kunani yabe.¹⁰Kwa hiyo wenga, mpakangakachi wangu Yakobo, kanauyogope-hale nga tangazo la yahwe-na kana ukate tamaa, Israeli. Maana loli nibile papipi kukubuyanganiya boka kuhutalu na lubeleko lwako boka kilambo ha wapangakachi, Yakobo apalabuya ngana na apabaha katika amani; apalaoko lewa na pabahalihi na hofu muno. ¹¹Kwa maana nibile pamope nawenga-hale ni tangazo la yahwe ili kukulilwa. Kabe nipalalete mwishoo kamili kwa mataifa yoti ambako nitiwapala ganya. Bali nibekalihi mwisho kwako, ingawa ninakuadhibu kwa haki na kwa haki nikulekalihi bila kukuadhibu.¹²Kamaana yahwe andabaya nyaa, lijeraha lyako si la pona; kilonda chako kitienea. ¹³Ndopoho mundu wa teta makosaa yako; ndopoho utetezi kwaajili ya kilonda chako ili upone.¹⁴Wapenzi wako boti bakulibalile bakulolalihi, kwa maana nitikujeruhi kwa lijeraha la adui na nidhimu ya ngwana mkatili kwa sababu ya ulahuu wako wanambone na dhambi yako yaikotikwe balangilwa. ¹⁵Kwa namani, ukema msaada kwaajili ya libanga lyako? Minyaa kwako yaponalihi. Kwasababu ya ulahuu wako wanambone, dhambi yako ziba langwilelihi, nilipanga makowe hagha kwako.¹⁶Kila mundu yuwalyaha apaliwa, na adui zake boti wabayenda wapangakachi. Kwa maana kila yuwakutekkite nyara hapatekwa, na nipalakuwapanga boti babakuwinda baha mawindo. ¹⁷Kwa maana nipalapiya uponyaji kunani yako; nipalakukuponya majeraha yaje-hale nga tangazo la yahwe nipalanga nyaa kwasababu babukemi benekutaikwa. Ndopoho yuhujalihi Sayuni.¹⁸Yahwe andabaya nyaa, "Lolaha, nibile papipi kuwabuyanganiya mateka wa hema za Yakobo na baha na huruma kunani ya nyumba zake. Kabe Mnema wapalachenga kuna i ya lundoo la magofu, na jumba labahaa kaye kuti chayabile kawaida. ¹⁹Kabe wimbo wa sifu na lilobe la shangwe yayowanika boka kwabe, kwa maana nipalakuwayongekeya na wala niwapunguziyelihi, nipalakuwaheshimu ili kwamba kunaupange anyonge.²⁰Kabe bandu wabaha kati chaibile mwanzo, na likosanyiko labe lipaanzishwa nnonge yangu wakati panipalawaadhibu boti babdawatesa kwa nambeyambe. ²¹Koingozi wabe apaboka miongoni mwabe. apalatokya boka kati yabe panipalakumleta papipi na panipalanikalbya nenga. Kati nipangalihi nyoo, ni nyahi yuwapala thubutu kuniegelya? hale nga tangazo la yahwe. ²²Kabe mwabaha bandu bangu, nipalabaha Nnungu winu.²³Lora, tufani ya yahwe, ghadhabu yake, itiyendapanja. N tufani isiyokoma yatindiya kunani ya mitwehe ya bandu walahuhu. ²⁴Hasira ya yahwe yabuyanganalihi mpoka iboke na timiza kusudi, la moyo wake. Katika lichoba lamwiyo mwalielewa lehee"

Chapter 31

¹"Katika muda huwo-hale nga tangazo la yahwe nabii ha na Nnungu wa familia yoti ya Israeli na bahabaa bandu bangu." ²Yahwe andabaya nyaa, "banda ambao watinusurika n alipanga watipata kibali katika nyka; nipalatoka panja kuwapeyo lipumziko Israeli. ³Yahwe yunitokile zamani na baya, "Mitikupenda wenga, Israeli. Kwa upendo wa milele kwa hayo nilihutao kwanguhu kwa agano la uaminifu.⁴Nipalakukuchenga kaye kwa hiyo upabaho utichengwe, bikra kwa Israeli na yenda panja michezo ya puraha. ⁵Wapanda mizabibu kaye kunani ya vitombe samaria; Akulimo bapando na beko matunda kwaajili ya matumizi mazuri. ⁶Kwa maana lichoba landahichao wakati alinzi bapalatangazo katika minema ya Efraimu, ugoloke tuyenda kunani kwenye vitombe vya yahwe Nnungu witu.⁷Kwamaana yahwe abaya nyaa, kobwa ndotihii ya ugelegele kunani ya Yakobo! kobwa zafurahakwaajili ya bandu hakoloho wa mataifa sifa ziyowanike baya, "yahwe atikuwalopwa bandu boke, mabakii ya Israeli.⁸Lora, nibire papipi kuwaletya boka kilambo cha kusini nipala kuwakusanya boka sehemu za kuhutalu za dunia. Vipou na bee ulemavu wabaha kati bababile papipi beleka baabaha papope nabii likusanyiko likolo labuyangana pano. ⁹Bahichanga kwa lombola; nipalakuwahongoza konoho nipangite maombi yabe. Nawapanga wasafiri katika mikondo ya mache katika bara bara yaiyookite. Bjikwalihi kunani yake, kwa maana nabaha tate wa Israeli, na Afraimu apabaha lubeleko lwangu wa kwanzaa.¹⁰Pekaniya likowe la yahwe, mataifa. Mulitangaze mbembezoni mwa visiwa kuhutalu. Mwenga mataifa lazima mubaya, yolya alyempanyanya Israeli andakusanya kaye na kuwalinda kati mchungaji chaalinda ngondoroho. ¹¹Kwamaana yahwe atimfidia Yakobo na kumko mboaa bona mmaboko ambayoho ubile na ngupuhu muno kwake.¹²Kabe wabahicha na puraha katika vilelevya sayuni. Minyo yabe zipalamelemeta kwasababu ya wena ya yahwe, kunani ya yakulya na divai yayambe, kunani ya mahuta na malimbuko ya kwanza ya likundi lya ng'ombo. Kwa kuwa maisha yabe yapalabaha kati bustani yaimwangiliwe, na habonahi honi kaye.¹³Kabe banawali bapulahika kwa hinahina, na abango na walalome apendo baabaha pammope. Kwamaana nipalakuyagambugo maombolezo yabe bahaa sherehe na kuwapanga palaika basala ya uzanika. ¹⁴Kabe nitayaloanisha muno maisha ya makuhani bandu bandu batajijaza bene kwa wema hale nga litangazo la yahwe"¹⁵Yahwe andabaya nyaa: Lilobe litiyowanikaa katika Rama, kilelo na malombolo yanambone. Ngaa Raheli atilombola kwaajili ya banabake atikana farijiwa kuanani yabe, kwa maana babilelihi hai kaye"¹⁶Yahwe andabaya nyaa, uchibye lilobe lyako kana ulele na minyo wako kanayapiyeli machozi, kwa maana hibile fadia kwaajili ya mateso yako-hake nga litangazo la yahwe bana bako babuyangana boka kilambo cha adui. ¹⁷Yabile matumaini kwaajili ya lichoba linu la daadaye-hale nga tangazo la yahwe-lubeleko wako babuyangana ngati ya mipoka yabe"¹⁸Kwa hakika nitikumyowa Efraimu andalelaa, utiniadhibu, nanenga nitadhibika kati ndani angoli na mafunzo. Ni buyanganiye na nipalabuyanganilwa, kwa maana wenga ni yahwe Nnungu wangu. ¹⁹Kwamaana baada ya buyangana kwako, nibile na honi, baada ya pundiishwa, nitijikobwa likofi. Lichovu lyangu. Niliaibika ana dhaririko, kwa maana nitibelekwa na hatia ya unana wangu. ²⁰Efraimu mwana wangulihi wa thamani? yuwembe si mpendwa wangu, mwana wangu yuwanipenda? kwamaana hawo moyo wangu wandatamani. Kwa hakika nabaa na huruma kunani yake-hale ngaa tangazo la yahwe"²¹Ujjibeke alamaa za mubara bara kwaajili yake mwene. beka litangazo ya maelezo kwaajili yake mwene. Uibeke akili yako kunani ya ndela sahii, ndela yaipalikwa kuikengama. Rudii, bikra Israeli! buyangana kwenye haye minema yako. ²²Nyo Yeremia atweti kibabu na kumpaya Baruku muana wa Neria mwajiliwa. Baruku andike makosa gake kwa imla ya Yeremia makowe gote ambago gagamile mukitabu chakuyosilwe mwoto na mpwalme Yehoyakimi mpwalme ya Yuda. Sakuyongie, makowe nghenghe gagalandine bate yongea mu kutabu seno.

Chapter 33

¹Boka hapo likowe lya yahwe lyaisile kwa Yeremia mara yenebhele, pabile balo akatalwa nkati ya lwubanja lwolyendela lyatibaya. ²Yahwe uhaumba, andabaya nyinyo-yahwe, auba ili akikise- yahwe nga lina lyake, ³Nikema, hibakuyeketea, imbakusimulya makowe makyolho, sili yakotoka kwitanga'⁴Kwa nyoho yahwe, Nnungo wa Israeli abaya nyinyo boka na nyumba yaibile mu muji wono na nyumba ya wapwalme ba Yuda yuboolilwe kwa mwanja ya maboma na lipanga. ⁵Wakaldayo bausa khomwana no tweleya nyumba yeno kwa majeshi ga banduu wataua mu nyungo yangi no gadhabika kwango, pamaujobheya muji wono kuminyo yango kwa mwanjauwopu wabe woti.⁶Ila uloole, mbele papipi kuleta uponyaji na tiba, kwanyo mbakwaponya na kwapeya wingi wa amani na ua minipu. ⁷Kwa nyo mbakwakeuboya atabilwa babe ba Yuda ba Israel mbala kwa pundasa kabe kati mwakwabile pantundu. ⁸Kabhe mbakwatakasa uuwopu wote wabaupangite dhidi nate. Nindasamia makosa goti gabambagile, na nandela yyoti yabaasile dhidi neche. ⁹Kwa nyo nname wono kwa aajili nehe uapbaa kilebe cha pulaika, miambo, sipdwa na hesinkwa mataipwa goti ga dunia ambago baghewa mambo goti mema ganiendapanga kwaajili ya wono Nnema boka hapa bapalayogopa na lendema kwa kwanja ga makowe gate mema na amani wanaupeya Nnema wono.¹⁰Yahwe abaya nyinyo, mu kwingo chuno ambayo nambwiya mbweno mwibaya, Itehegelwa pandu pangali binadamu wala kunyama, mu neema wono wa Yuda na mu munaema ga Yerusalemu ambago gagaekekilwe bila binadamu wala kinyama, gayowanikali kae. ¹¹Luobe lyo pwaika na lilobe lya shangwe, luobe lya Ngwana arusi na lilobe lya mmbuya arusi, malilobe ga balo babalongela, pataleta shulani mu nyumba ya yahwe, "Mushukulu yahwe wa majeshi, kwa mwanja yahwe ni mwema, na upendo wake waukotokashindwa unda damu malehe". Kwa mwanja mbalakwapanga kae atabilwa ba Nnema panga mwababile pantumbu, abaya yahwe.¹²Yahwe wa majeshi abaya nyinyo pandu pano pakeloba, ambapo lelo ntopu binadamu wala kinyume mu Nnema wango woti kwabalii kae malisho ambago achungaji bawesa phomolya ikundi yabe. ¹³Mukilambo wono nu Nnema ya itombe, Nnema wa nkanya na mbwega mu nnema wa Benjamini no tendiya Yerusalemu yoti, na mu kilambo cha Yuda, makundi galwapata ndola pae ya luboko lwa yulo whababalanga, abaya yahwe.¹⁴Lola! lisoba lindaicha cheno litangaso la yahwe ambapo napanga ganibagilile nyumba ya Israeli na munyumba ya Yuda. ¹⁵Kwa msoba go na kwa kipindi choo lyaipuka lina lya haki kwa ajili ya Daudi, na lyapanga ukumu na haki mu Nnema. ¹⁶Kwa masoba ga Yuda allwatupulilwa na Yerusalemu atama mu usalama kwa mwanja nyo agapakemelwa, "yahwe nga haki nga haki itu."¹⁷Kwa nyongo yahwe alongela nyo mwanaboka lukolo lwa Daudi alwalutakasa tama mu kitego cha nyumba ya Israeli, ¹⁸Hata mundu whaboka mukuhani wa kilawi andatakasa pia salaka ya teketesa nnonghali yanghi, pia salaka ya chakulya no pia salaka ya nafaka wakati woti""¹⁹Likowe lya yahwe lyaisi kwa Yeremia, lyatelougela, ²⁰"Yahwe abaya nyingo 'mwana mundawesa kukkitekwa na kilagano chagho muntwekati na kilo tumbelelo lisoba kuhaliselewe wala kilo kanauseheweisa kwa wakati wake, ²¹Bai mulwawesa mono kulitekwana kilagano songho na Daudi ntumwa wangho, panga nyo kanaapate mwana who tama kunani ya kitego chake cha lenzi, na kilagano chaugho na makuani ga kilawi, atumwa bangho. ²²Kati buli majeshi ga mbingini gagawesekamkamkalii balangika, na kati kae lwangi lwa mwonghu ya baali mwaugaigie nganalwa luyongekeya ubelekwe wa Daudi mtumwa wangho na walawi babatumika nnonghengho"²³Likowe lya Nnung'o lyaisi kwa Yeremia, longela. ²⁴Muzingatiehii chabatangasika bandu baa pababaite, yelo jamii ibhile ambayo yahwe yichawile, halo aikamii? Kwa namuna yeyenoyeno yabapuzilwa bandu bangia baba baite panga litaipwalii kae mu minyo gabe.²⁵Mimi yahwe nibaya nyinyo, mwana ninalisibitisahii lilagano lya muntwekati na kilo na mwana ninabhekalii shaliya ya mbinguna lumia, ²⁶Bai mbakwakana ubelekwa wa Yakobo na Daudi ntumwa wangho, kananileta mundu boka nkati ya utawala kunani ya ubelekwe wa Abrahamu, Isaka na Yakobo. Kwa nyo mbakwakeleboya atabilwe loabe no laya lugho kwabe"

Chapter 34

¹Likowe lyamwisili Yeremia boka kwa yahwe, wakati Nebukadreza mpwalme wa Babeli, asikali bake boti, pamope na falme yote ya lunia, ilambo yote yaibile pae ya amuli yake na bandu bake boti bababile kabakhomubwa na ngondo dhidi ya Yerusalemu na ilambo yake yoti, baya. ²Yahwe Nungo wa Israeli alongela nyinyo: uyende na wongale na Sedekia mpwalumu wa Yuda no ubaya kachake, yahwe abaya nyinyo: ulolee nibile papipi kukiyeya kilambo seno mmoko ga mpwalme wa Babeli apakuyosa mwoto. ³Waponalihii boka muluboko lwake, kwa nyo akika ulwaboyolelwa no kumulwa mmoko yake. minyo gako gulingulya minyo ga mpwalme wa Babeli alongela na wee moja kwa moja wakati koyenda Babeli!⁴Sedekia mpwalme wa Yuda upekani ukowe lya Yahwe! yahwe alongela nyinyo usu wenga, wawahi kwa lipanga. ⁵Ulwawaa mu amani kati mu makikiyo ga babu bako, apwalme bababile kabula yako, bapayosa yegalongei-leno babaya ole Ngwana! bapalakulombolelya. Lelo ni longei leno ni litangaso lya yahwe!⁶Kwa nyo Yeremia binnindoli atwatangasa kwa Sedekia mpwalme wa Yuda makowe gano gote mu Yerusalemu. ⁷Majeshi ga mpwalme wa babeli lilwapanga dhidi ya yerusalemu na ilambo yoti ya yuda yaigile. Lakishi na Azaka. Ilambo yeno ya Yuda yayaigile kati kulambo sene maboma.⁸Likowe lyahimwisili Yeremia boka kwa yahwe baada ya mpwalme Sedekia panga na bandu mu yerusalemu ili atangasiye uru. ⁹Kwa nyinyo kila mundu lasima aneki uru mmanda wake wa kiebrania bote nnalomena nnwawa kwa nyoo mundu impasa kumtumikishalii myahudi ambaye whabile nnongowe.¹⁰Kwa nyo bandu bote na ikolongosi bajingi mu kilagano panga kila mundu aneke uru mmanda wake nnalome na nnwawa ili kanaabe mmanda wake nnalome na nnwawa ili kanaabe mmanda ake, ateyeketya na kwaleka uru. ¹¹Ila boka hapo bategalambuya luda lwabe batekwa kchebeleboya abanda ambae babalei uru babalasimishe panga abanda kae.¹²Kwa nyo likowe lya yahwe lyaisi kwa Yeremia lyatelongela. ¹³"Yahwe Nnungu wa Israeli, alongela nyinyo, Nnengo namwene napangite kilagano na babubinu mu masoba ambago ganampiite panja na Nnema wa misri panja ya nyumba ya ubanda hapo nganabaite, ¹⁴Mu mwisho wa mwaka wa saba, kila mundu la sima anekeye nnongowe, mwebrania nyine whaipemie mwene kachako ili kkukutimikia kwa miaka sita. Unagii ayene uru" ila babu binabani pakanilalii wala tegamlasikilo gabe kachanghe.¹⁵Tumbwele mwenga mwabene mwateungama na panga gamema pa minyo gagho. Mwa tangazike uru kila mundu kwa mbwigalye, na wapaangite kilagano nnonge yaghho mu nyumba yaikemelwa kwa lina lyangho. ¹⁶Ila kae mutigalambuka no kuliteka lina lyangho mumsababise kila mundu kumkaleboya kae mmanda wake nnalhome na nnwawa, balo bamwalei yenda kwa bapalee, mwalasimise panga abanda kae!¹⁷Kwa nyo yahwe abaya nyinyo mwenga mwabene mumbekanilii. Mwapalikwe panga mutangase uru, kila yumo winu, kwa nnongowe na baisraeli ainu. Kwa nyo mulolekaye! Nibile papipi tangasa uru mwinu-lheno ni tangaso la yahwe-uru, na lipanga tauni, na njala, kwa nyo niyekwapanga kubele cha ng'ondoka minyo gano kila mpwalme panani ya Nnema. ¹⁸Boka hapo nashugulikiya bandu babatekwani kilagano changho ambabo babakotwekekamwa makowe ga kilaga no ambacho cha baakikise mu mu imemendu ibhele no tyanga mu imemendu yake, ¹⁹No bokapo ikolongosi ya Yuda na yerusalemu, awambenda na makuhani, na bandu bote loote bapa Nnema batyangite mute imemendu ya yhulo ng'ome nnome,²⁰Mbala kwayeya mumaboko ga maadui gabe na mu maboko ga habo babapala bwoni wabe yega yabe yapanga cha kulya cha iyuni angani na inyama panani ya Nnema. ²¹Kwa nyo mbala kwanyya Sedekia mpwalme wa Yuda na ikolongisi bake mu maboko ga adui babe na mu mwilo wa balyo babaupala mbwhomi wabe na mumaboko ga majeshi ga mpwalme wa babeli ambago kakatuka dhidi inu. ²²Mulole, nibile papipi piya amani lheno ni litangaso lya yahwe-na mbalakwaleta kae mu Nnema wono ili bakhomwana dhidi yake, no kuutinia mwoto. Kwa nyo mbalakwigalambuya milema ya Yuda panga pandu pakeba ambapo bababii atamii"

Chapter 35

¹Likowe boka kwa yahwe lyamwisili Yeremia mu masiba ga Yehoyakimu mwwana wa Yosia mpwalme wa Yuda, baya Uyende mu jamii ya warekabi na wongela nabo. ²Bokapo walete mu nyumba yangho molho nkati yayumo wa nyumba wapei divai banywee"³Kwa nyo natweti Yaozania mwana wa Yeremia mwana wa Habasinia na alongobe, banabake bote, na jamii yoti ya warekabii. ⁴Nabapelike bote mu nyuba ya yahwe, papipi na sumbasa kolongosi, ambaso chabile kunani ya sumba cha maaseya mwana wa Shalumu, nnendela niango.⁵Bokapo naletike mabakuli na ikombe yaitwelile divai nnonghe ya warekabi no baya kwabe, "munyehe divai" ⁶Ila batibaya, "tunywalii divai yoyoti kwa nyo babubitu, yonadabu mwana wa Rekabu, atulasimise, kanatunwe divai yoyoti, twenga wala mapapi gitu, milele. ⁷Kae kunasenge nyumba yoyoti, panda mbeyu yoyoti, wala panda ng'unda wowowti wa mizabibu nyosiyo kwa ajili inu. Kwa nyo lasima mutame mu hema maisha ginu goti, kwanyo muweise tama masoba gambone mu Nnema wamytama kati mwangeni.⁸Tuyhuwine ilibe lya Yonadabu mwana wa Rekabu babubitu, kwa goti galasimise, kotoka nywaa divai mwomo witu woti, kwenga, kinayumbo bitu, bana bitu, na ahenje loitu. ⁹Tusengahii nyumba kwa mwanja tama nkati, na twalwabalii na ng'unda wa mizabibu, konde, wala mbeyu yo hambia twenga. ¹⁰Tutami mu hema na tupwatike no panga goti gagalasimiswe Yonadabu babu bitu. ¹¹Ila Nebukadreza mpwalme wa babeli paujingilile Nnema, twalongei, wise lasima tuyende Yerusalemu ili tupone na luboko lwa wakaldayo na majesi ga waaramu. Kwanyo tutama Yerusalemu"¹²Bokapo likowe lya yahwe lyaisi kwa Yeremia, nolongela, ¹³Yahwe wa majesi, Nnungo wa baisraeli, abaya nyinyo, iyende no ulongele na anolhome ba Yuda na atamii ba Yerusalemu, mwapokyalii maelekezo no kuliphekania likowe lyangho? uneno ni litangaso lya yahwe. ¹⁴Makowe ga Yonadabu mwana wa Rekabu gagapaile bana bake kati amuli. Kanabanywe divai yoyoti gatieshimika mpaka leno apwatike amuli ya babu babe. Ila nenga, nipanga matangaso kwinu bila kotoka, ila mumbekanilii.¹⁵Natumite atumasi bang'o kasinu boti, alongolii, nabile kwatuma bika kutoka ili balongele. Kila mundu aweke uwopu wake no panga iyende yema; kanaabehe mundu wahokwikegema nndondosa yhenghe kae kwiabundu. Bada yake, mukheleboke mu Nnema wanabapeile mwmenga na akinababu binu, balo mumbhekanialii wala pphendekana sikingunu kasangho. ¹⁶Kwa nyo ubelekwe wa Yonadabu mwana wa Rekabu naikamwile amuli ya babu babe yabapeile, ili bandu baa salawa pekania"¹⁷Kwanyo yahwe, Nnung'o wa majesi na Nnungo wa ba Israeli alongela nyinyo, mulole, mbaleta kunani ya Yuda na kunani ya kila mundu whatama yerusalemu, matukiyo goti dhidi yabe kwa mwanja nababakie, au baniphekanileliii, natakakema, au banjekitelii"¹⁸Yeremia alongei mu jamii ya warekabi, "yahwe wa majeshi, Nnungu wa baisraeli alongela nyinyo mwikamwa yoti-mugajatike goti gamu lasimiswe panga. ¹⁹Kwa nyo yahwe wa majesi, Nnungu wa baIsraeli abaya nyinyo masoba goti abaa na mundu boka ubelekwe wa Yonadamu mwana wa Rekabu kwa ajilii ya kumtumikia"

Chapter 36

¹Lyateisa mu mwaka wanancheche wa Yehoyakimu mwana wa Yosia mpwalme wa Yuda, kwamba likowe leno liwasa kwa Yeremia boka yahwe abate. ²Utole kitabu kwa ajili yako uandike juu yake makowe goti ambago nilongwile kukubakia bokana na israeli na Yuda, na kila utaipwa, upange mono kwa kila kilebe chanikubakia bokapo usoba lya Yosia mpaka lisobalyo. ³Wenda bandu ba Yuda balwaphekanya majanja ngabe ambago yake amba, ili kwamba niwese kwasamia maya gabe na sambi yabe."⁴Bokapo Yeremia ankanate Baruku mwana wa Nena na Baruku ateandika mukitab, imla ya Yeremia makowe gote ga yahwe galongelike kachake. ⁵Bakapo Yeremia apiite amuli kwa Baruku, atebaya, "Nibile mutabile ba nwesali yenda nu nyumba ya yahwe. ⁶Kwa nyo upalekwe yenda na soma boka mu kitabu chakuandikilwa kwa imula yagho kwa lisoba lya punga, upalikwa usome makowe ga yahwe mu masikilo ga bandu pa nyumba yake, na kae mu masikilo ga Yuda babaichile boka mu ilambo yabe usimu makowe gano kwabe.⁷Pangi luba kwabe kwa rehema bawesa bata kwa yahwe peingi kwa mundu awesa leka inanyata, kangha azabu nanyongo ya yahwe utangazilwe pata ga bandu kwa ukalhe" ⁸Kwanyo Baruku wa Naria apangite kwa kuebe ambao Yeremia ndoli chamulie whamba panga asomite kwa ngupu makowe ga yahwe nkati mwa nyumba ya yahwe.⁹Yasile boka mu mwaka wa tano wa mwei watisa kwa Yehoyakimu mwana wa Yosia, mpwalme wa Yuda, panga bandu boti ba yerusalemu na bandu bababol yerusalemu boka mwilambo ya yuda atangazike punga kwa kumkakatuya yahwe. ¹⁰Baruku asomite kwa ngupu makowe ga Yeremia nyumba ya yahwe, boka mu chumba cha Gamaria mwana wa Shafari wanduka mu lua lwa kunani mu mango wa jinga munyumba ya yahwe apangite nyo mu masikilo ga bandu boti.¹¹Bai mikaya mwana wa Gemaria ayowene gote ga yahwe mu kitabu. ¹²Ayai pae mu nyumba ya mpwalme, mu chumba cha kitabu ulole ajili bote.¹³Bokapo mikaya apute abali ya makowe goti kwa ambo bahogayo wine ambago Baruku atisoma kwa lilobe yo yowanika na nandu. ¹⁴Kwanyo wajiliwa bote batante Jehudi mwana wa Nethania mwana wa shelemiah mwana wa kushi, kwa Baruku. Jehudi atebaya kwa Baruku, "utole kitabu mu luboko lwako. Kibabu so kisomae mu masikilo ga bandu yenda uchi kwanyo Baruku mwana wa Nara atweti kitabu mu lubuko lwake no yenda kwa ajiliwa. ¹⁵Bokapo alilongele nakwe, "tama pae na usome aga mu masikilo getu" Kwanyo Baruu asomile kitabu.¹⁶Yapitile muda wa bayowine haga makowe haga. Kua mukamulu na wasiwasi kwa mundu wa bile papipi na whembe nobaya kwa Baruku, "altakake ipatakaka ipalikwa tubaye abaliga makowe haga gote mpwalme" ¹⁷Bokapo latikunokia Baruku, "Tubakia, waandikeandike buli makowe haga kwa umla ya Yeremia?" ¹⁸Baruku anakie, "apicte imla ya makowe haga kwangu na kuandika na wino mu kitabu seno" ¹⁹Bokapo wajiliwa alabaya kwa Baruku, "uyende ukayube wamwene na Yeremia , nyinyo. Kanaatanga mundu panga ubile kwakho"²⁰Bokapo bayai ba lubanja uwa mpwalme na longei abali ya makowe gano kwake. ua wente kubabu batekibika mu chumba cha Elishama. ²¹Bai mpwalme amakue Yehudi ukatole kibabu. Yehudi aketwiti boka mu chumba cha Eshama kitabu, Bokopo akiso kwa ngupu kwa mpwalme na kwa boti waajihava babyemi papipi na whembe. ²²Kumbe mpwalme abile ayemi mu nyumba wakati wa mbepo mu mwei wa tisa, na mwoto undeyaka ninonghe yake.²³Yapitile muda yehudi pasomite ikurasa itatu au ncheche, mpwalme apetola na kata na khembe kaatana no takulya pa mwoto na kitabu chote kilwetinika. ²⁴Ua mpwalme yeyote wala nkibaluwa wake whayowine makowe gano ateyogopa, wala bampopwanikeli ngobo yake.²⁵Elnathani, delaya, na Gemari banobite mpwalme kanaaki yose kitabu, ua bapekanili. ²⁶Bai mpwalme anasimise yeremia undugu, seraya mwana wa Azrieli, na sheremia mwana wa Abdeeli kuntaba Baruku whaandike na Yeremia nnondoli, ila Yahwe atekwaiya.²⁷Bokapo ukowe lya yahwe alyaisi kwa yeremia baada ya mpwalme panga yayosike kitabu na makowe ga baruku gabile maandika imla ya yeremia yatebaya. ²⁸''Buya utole kitabu senge kwa ajili yako, na uandike makowe goo gote ambago gabile mukitabu cha mwanzo acho yeho ya kimu mpwalme wa yuda akiyosoke hasa kitabu: mwoto. ²⁹Ua ipalikwa ulongele nyinyo kwa mpwalme yeho yakimu mpwalme wa yuda: wakiyoseke seno kitabu, na wateba; kwa mamani andika juu yango, '' mpwalme wa babali akuka andaisa no kualibia nnema wono kwanyo alwaalibia analwome bote na inyama nkati yake?³⁰Kwanyo yahwe abaya nyingo kuhusu wenga, yehoyakimu ampwalme wa yuda, ''itupo uzao wako wawa ishimu kitego cha daudi, kati wenga, maiti goko galwa ikulwa ikulwa mamisoba lyato na kuo cha mbepo. ³¹Nitwa kupatia, loalopatie na abanda bako ya sambi yako yote mlwaleta kwinu, atami iba yerusalemu na kwakula mundu yuda malati so ambago gambatisa mwenga, ila mudeleli wasa.³²Yeremia atweti kitabu senghe na kumpeya baruku mwana wa neri amwagiliwa. baruku akiandike juu yake kwa ima ya yeremia makowe goli gaga ile mukitabu sakiyosilwa mwoto na mpwalme yehoyakimu mpwalme .

Chapter 37

¹Kwanyo sedekia mwana wa yosia atetawala kati mpwalme baada ya yehoyachi mwana wa yehoyakimu. Nebuka dreza mpwalme wa babeli ampangite sedeki mpwalme kunani ya Nnema wa Yuda. ²Ila sedeki, ibaluwa yake, na bandu ba nnema papakanilii makowe ga yahwe ambago ategatangasa kwa luboko lwa yeremia nnondolii.³Kwa nyo mpwalme sedekia, yehukali mwana wa shelemia, na zefania, mwana maaseia kuwani atumite salamu kwa yeremia nnondolii batebaya, ''ulobe kwa ajili itu kwa yahwe nnungo witu''. ⁴Kwanyo yeremia abile kaisa na yenda pamope na bandu, kwa mwanja abile balo anabhekhelwalii nkati ya ligelesa. ⁵Lijeshi lya fakao aboi misri, na wakaldayo babaitindiite yerusalemu bayowene ikowe yabausu bembe no boka pa yerusalemu.⁶''Bokapo likowe lya Yahwe lyaisile yeremia Nnondoli no baya. ⁷''Yahwe, nnungo wa israeli, abaya nyinyo, mono ngamwawalongela kwa mpwalme wa yuda, kwa mwanja atekutuma wenga pala ushauli boka kwangho, wole jeshi lya farao, ambalo lyateisa kukuyangatia, libile teyali buya misri, mu Nnema wabe. ⁸Wakaldayo balwabuya, balwakhombwana kilambo seno, kuuteka na kuuyosa:⁹Yahwe abaya nyinyo, kanankongane no baya, '' Hakika wakoldayo batuleka twenga kwa nyinyo batwekalii. ¹⁰Hata nyo mulishindike jesi lya wakaldayo lyote ambalo lyalikhombwana na mwe ili ipange analbome babakhochwike babaigie pa kimand yabe, bapewesa katuka no yosa kilambo seno''.¹¹Bai yabile mula jesi la wakaldayo paliboi yerusalemu mula jesi lya farao lyabile kabaisa. ¹²Bakapo yeremia ayei boka yerusalemu yenda nnema wa benjamini. Apai ambia nndela ya nnema hakwo mmojawapo wa bandu bake. ¹³Kati mwaibile mu niango wa benjamini, nnendeli nkholo whabilepo. lina lyake lyabile yeria mwana wa shelemia nnondo lii no baya, '' mubhuka jangwani kwa wakaldayo''.¹⁴Ila yeremia atebaya, '' hago kwelilii. niyendalii jangwani kwa wakaldayo '' ila yeria ampekanilii. Atekuntola yeremia na kunneta kwa maapisa. ¹⁵Maapisa batekunkosikha yeremia. batikunkhombwa na kummeka mugelisa, ambapo yabile nyumba ya yonathani mwanidisi, kwanyo baigalambwi panga geresa.¹⁶Kwanyo yeremia abhekilwe mu kipungo cha pae, ambako abile kwoo kwa masiba gambone. ¹⁷Bokapo mpwalme sedekia antumite mundu yumo whanetike mu ikulu. mu nyumba yake, mpwalme anokie whembe, '' wina likowe , ulwayehelwa muboko lwa mpwalme wa babeli.¹⁸Bokapo yeremia atilongela kwa mpwalme sedekia, ' kwa mwanja namani nikupangi sambi, nkibalwa wako, au bandu haba lilo banibhekite nenga mugekisa. ¹⁹Baikwakho alondolii bako, balo babalondule kwa ajili yako no longela, mpwalme wa babeli alwaisa kiyume chang'ho au kiyume cha nnema wono?. ²⁰Ila lelo mupekani, Ngwana wango mpwalme'' ulilekeye liombi lyangho libe nnonghi yako. kanaunghelebhoki neemu nyumba ya yonathani mwandisi, au nilwawaa kwoho''.²¹Kwanyo mpwalme sedekia apiite amuli ibaluwa yake bamekile mipaka yeremia mu lubanja lwa alendeli. apeitwe mikate kila lisoba boka mitaa ya waokaji nkate, mpaka pakilamo sote mikate yote yayo mwike bai yeremia aigile mu lubanja lwahalendeli.

Chapter 38

¹Shefatia mwana wa matani, Gedalia mwana wa pashuri, na pashuri mwana wa malkiya agayowie ,akowe ambago Yeremia gagatangasike kwa bandu bote gagalongelage, ²"Yahwe abaya nyingo: whowhote whatama mu kilambo seno alwalagilwa kwa lipanga, nnjala napigo. Ila wowote ambae whayenda kwa wakaldayo alwalama. Alwatoloka pamope na maisa gake mwene no lama. ³Yahwe abaya nyingo: seno kilambo seno ulwapeyelwa kwa luboko lwa banajesi la upwalme wa babeli, na ulwakkubowha"⁴Kwanyo maapisa batebaya kwa mpwalme, "leka mundu yhuho awee, kwa mwanja kwa nnela yeno a ganyong'o nyeye maboko ga analome babakhombwanaji babaigile mu mukilambo sino, na maboko ga bandu boti, Atangasa makowe gano, kwanyo ayu mundu apangali owa bandu baa, ua kwa majanga" ⁵Bai mpwalme Sedekia atebaya, "lola abile mumaboko gako kwa mwanja ntopo mpwalme whawesa kunkombwa"⁶Bokapo antweti Yeremia na kuntaikwa mu lhose lwa malkiya, mwana wa mpwalme. Ihose lwabile mu lubanje lwa nnendali. batekumuluya Yeremia pae kwa upela panilii na mase mu lhose, ua gabele mandope, na atiwhikia pae ya mandope.⁷Tumbwe lelo Ebed maleki mkushi abile mmojawapo ngwambende pa nyumba ya mpwalme. ayowine panga bamekite Yeremia mu lose. tumbelelo mpwalme atami pa nningo wa Benjamini. ⁸Bai Ebed maleki ateboka yenda nyumba ya mpwalme no longela na mpwalme. ⁹Atibaya, "Ngwana wango mpwalme haba analhome bapangite uwopu kwa jinsi mwabampangite Yeremia nnondolii. bantaikweli mu lose awe bokana na njala, boka tumbu ntopo chakulya zaidi mu kilambo¹⁰Bokapo mpwalme apiite amuli kwa Ebed. meleki mkushi Atibaya, "watole kwa amuli bandu thelasini bokapo no na umpie Yeremia nnondolii panja ya lose kabula anawalii" Bai Ebed maleki atwati amuli ya bandu boo na ayei mu nyumba ya mpwalme, mu gala lya nng'ambo pae ya nyumba. ¹¹Bokapo atweti atambala na nngabo yaupopwanika kumulukia pae kwa upela Yeremia nkati ya lose.¹²Ebed ,eleki mkushi amakie Yeremia, "Bheka matambala na ng'obo yaelile pae ya maboko gako na kunani ya upela" Bai Yeremia apangite nyoo. ¹³Bokapo bamutike Yeremia kwa upela. Kwa nnela yeno batekumpia boka mulhose bai Yeremia atama mulubamja lwa nneli.¹⁴Bokapo mpwalme Sedekia atumite likowe lya kuneta Yeremia nnondolii kwake, mu niongo wenetatu nyumba ya yahwe. mpwalmtwee, niatelongela kwa Yeremia, "Nipakulokia kilhebe. Kanaukotoke kuniyangwa nee" ¹⁵Yeremia amakie Sedekia mwana na kuyangwa wanibwilagulii kweli? na mwana na kupea ushauli, wampekania li nenga" ¹⁶Ila mpwalme Sedekia atilapa kwa Yeremia kwa sili nobaya, kati yahwe mwatamaa, whembe whatupangite twee ni kubulagalii au kukuyeya mu maboko ga bandu balho bapapala mbwumi wako"¹⁷Kwanyo Yeremia atelongela kwa Sedeki, "yahwe Nnungo wa majesi, Nnungo wa naisraeli abaya nyinyo. Kati mwana kweli upaboka yenda kwa maapisa na mpwalme wa Babeli bai ulwalama, na kilambo seno kiyoselwalii, wenga na jamii bako mulwalama. ¹⁸Ila mwanauyendalii kwa maapisa ba mpwalme wa Babeli, bai kilambo seno kilwatolelwa mu luboko lwa wakaldayo na bapalayosa, na ukwepalii boka mmoko yabe"¹⁹Mpwalme Sedekia amakia Yeremia, Ua nindayogopa bandu ba Yuda bababoi jangwani yenda kwa wakaldayo bambeya muluboko lwabe, a kumbanga kinanyata"²⁰Yeremia atibaya, "Bakuboyaliii kwabe. Ukengamee ujumbe boka kwa yahwe ambao wanikubakia ili kusudi makowe gayende kinanoga kasako, na ili kusudi ulamee. ²¹Ila mwana ukani boka, mono nga yahwe anganilaite nee,²²Ulolekaye! alwawa boti babalekilwe mu nyumba yako, mpwalme Yuda, baletelwa kwa maapisa ba mpwalme wa Babeli. Haba alwawa loabaya kadako, "Ukongilwe na mambwigalyo loakualibia. Maghologako lelo gatumbikile mu mandope, na mambwigalyo balwakutila! ²³Kwanyo kina yumbo binu na bana aletelwa kwa wakaldayo na wenga wamwene watolokalii munnema wabe. Ulwaboyolwa na ulibokoo lwa mpwalme wa Babeli na nnema hawo ulwayoselwa"²⁴Bokapo Sedekia bayowa panga nilongei na yeremia, "Kunaumakie whowhoti husu makowe gano, uiakana waa. ²⁵Mwana maapisa bayowa panga nilongei na wenga mwana baaisa no lokia kwako, utubakie mulongei namani na mpwalme. Kanautuie, au tulwakubulaga. Na utubakie ni mpwalme Salongei Kasoka. ²⁶Lelo upalikwa wongele nabo, Nashaulianiena pamope mpwalme abuye kwangho mu nyumba ya Yonathani ulwa waa moo"²⁷Bokapo maapisa boti baisi kwa Yeremia na kunnokia, bai babayengwe kati mpwalme mwabaelekise, bai balii longela pamoja na whembe, kwa mwanja bayhowinelii makowee ga kati ya Yeremia na mpwalme. ²⁸Bai Yeremia aigile mu lubanja lwa nnendeli mpaka soba lya Yerusalemu paitekilwe.

Chapter 39

¹Mu mwaka wa tisa na mwei wa khomi wa Sedekia mpwalme wa Yuda, Nebukadreza mpwalme wa babeli ateisa pamope na jesi lyake lyoti kiyume na Yerusalemu na kutindiya. ²Mu mwaka khomo na mwei wa nancheche wa Sedekia, lisoba lya tisa lya mwei, kwambo chate halibiwa. ³Bokapo ,aapisa bote ba mpwalme wa Babaeli ateicha no tama mu niango wa pakatikati Nergali Sharezeri, samgari nebo na Sarsechimu, apisa Nerga Sharezeri abite apisa mkholo na looti babaigile maapisa ba mpwalme wa Babeli.⁴Yupitile panga wakati wa Sedekia, mpwalme wa Yuda na analhome akhombwa niki bake bote pababweni batebutakaa bapitike panja kiloho boka mu kilambo kwa nndeka ya kubusitani ya mpwalme muniango wa pakati pa inghombe ibele. Mpwalme apitike panja mu mwelekeo wa Arabaha. ⁵Ua jesi lya wakaldayo batukumwakakiya na kumpata Sedekia mu mkanya wa libhende lya Yordani papipi na Yeriko.Bokapo batikummmowha na kuna=nata kwa Nebukadreza, mpwalme wa babeli, Riblaha mu Nnema wa Hamath, ambapo Nebukadreza apatie ikowe kwaajili yake.⁶Mpwalme wa Babeli anchinjike mwenja wa Sedekia nnongge ya inyo gake akwo Ribla. Kae achinjike analhome boti ba hesimaa wa Yuda. ⁷Bokapo ateboya minyo ga Sedekia na kumtaba nyolobe lo ya shaba ili kusudia kumpelika Babeli.⁸Bokapo wakaldayo bayosike nyumba ya mpwalme na nyumba ya bandu. Kae nathekwanie kinngombhe cha Yerusalemu. ⁹Nebukadreza nahodha nnendela wa mpwalme, babatwetimu mateka bandu bambone babaigile mu kilambo yeno na bandu bheghe babalekilwe mu kilambo. ¹⁰Ila Nebukadreza nahodha wannendeli wa mpwalme babalusie bandu akeba ambee babilehii necho kulebhe ya mizabibu na uambo kwa masoba galho.¹¹Nebukadreza mpwalme wa aBabeli apiite amuli usu Yeremia kwa Nebukadreza nahodha wa nnendeliii wa mpwalme atilongela, ¹²Untole na unnyali, kanausulu upanga kwa ajili yake sosoti sakubakia" ¹³Bai Nebukadreza nahodha wa nndeli wa mpwalme Nebukadreza mphenndo wa bawabende Mergalii sharezeri apisa kholho na batumilwe bandu panja. ¹⁴Bandu baa bantweti Yeremia boka kwa banja lwa nnendlii na kumpeya Gedalia mwana wa Ahikami mwana wa Shafani, kuntola kaseke bai Yeremia aigile pamope na bandu.¹⁵Bokapo likowelya yahwe lyaisi kwa Yeremia wakatik pabile pae ya kupungo mu llubanja lwa nendelii no atebaya, ¹⁶Mulongele kwa Ebedi meleki mkushi no baya, yahwe wa majesi Nnungo wa Israeli, abaya nyinyo. Lola, nicgelile potwa makowe gangho gafapalikwa pa kilambo seno kwa ajili ya janga na kwenda kinanogalii. Kwanyo galwapanga kweli nnonghe yako pa lisoba lyo.¹⁷Ila nakulopwa pa lisoba lyo-lheno litobe lya yahwe wabalii mu maboko ga analhome ambao babayogopa. ¹⁸Kwanyo nilwa kutupwa akika, wathombokalii kwa lipanga ulwatolhoka pamope ma maisa gako, kweni undanitumaini-leno lyabile lilobe lya yahwwe.

Chapter 40

¹Leno lyabile likowe ambalo lyaisi kwa Yeremia boka kwa haywe badaya Nebukadreza manulaka ga nndali wa mpwale, antumite kutalu bhoka Ramaha, itakwo anga kwa toliwe yeremia na hakwa ngakwantabite nyolo. ²Abile mmojawapo bababoyolilwe bote yerusalemu na Yuda ambao bapalikwe baboyolwe Babeli. Mnendeli kholo antweti Yeremia no longala kwake, "Yahwe Nnungu wako ahamulise maafa gano pata kilambo seno.³Bai yahwe alatekee apangite kati mwaamulise kwanyo mwenga mwabandu nupangite sambi dhidi yake na uyhowanabii lillobe lyake, senonga kutumbu sa mambo gano pitha kwinu. Ua lelo nikulahi ulu leno boka munyo lolo yaibile mu maboko yako. ⁴mwana kunanoga pamu na kunanogalii pa nyo gako isa na nne babeli wise na nakujali pa minyo gako isapamope nanne bai kuna upange ulolekeye Nnema woti Nnonge yako. Uyende papabile pananoga na sawasawa pa minyo gako yenda".⁵Muda Yeremia wakotwike yangwa Nebukadrezani atibaya, "yenda kwa Gedalia mwana wa Ahikam mwa wa shafani ambae mpwalme wa Babeli ammekite mmunyemelhekhei wa ilambo ya Yuda. Uwigali pamope na whembe pamope na bandu au uyende popoti pananoga pa minyo gako yenda" Amuliwa nnendeli wa mpwalme ampei chakulya na sawali, na bokapo amtunute kutalu ⁶bai Yeremia ayei kwa Gedalia mwana wa Ahikami, akwoho mizpah, aigile pamope nawhembe pamope na bandu ambao babaigile nchogho pa Nnema.⁷Tumbele baadhi amuli ya b mwana niaanajesi ba Yuda ambao bababile bado mulibanja na bembena bandu loabe- ba yowine panga mpwalme wa Babeli ampangite Gedalia mwana wa Ahikam, liwali pa analhome, alwawa bana ambae babile bandu akheba Nnema balho bangalitolelwa mateka Babeli. ⁸Bai bayei kwa Gedalia hakwoho mizpa. Aba bandu babile isilini mwana Nethania na Yonathani, bana ba Kareaa: Saraya mwana wa Tunhumethi, bana ba Efai Netophathite na Yezania mwana mmaaka-bembe na bandu babe.⁹Gedalia mwana wa Ahikam mwana wa Shafani, anteti kilapo kwabe na kwa bandu babe, no baya kwabe, "kanauyogope kwatumikia maapisa ba wakaldayo tama mu Nnema no kumtumikia mpwalme wa babeli, na yapanga kinanoga kwinu. ¹⁰No ulole nitama mizpa kwembana pamope na wakaldayo nanaisi kwitu. Bai uhune mvinyo matunda ga mpenja na mauta na uhibheke muyombo yake utame mwi lambo ambayo yhotweti,"¹¹Bokapo hayahudi boti mu moabu mmojawapo mwa bandu ba Ammoni, na mu Edom, namu kika Nnema yayowanike panga mpwalme wa Babeli aluhwile maigala ga Yuda igala leto anchawile Gedalia mwana wa Shafani juu yabe. ¹²Bai hayahudi atebaya boka kila sehemu ambayo yabe tawanyikele. babuyaganile muNnema wa Yuda, kwa Gedalia hakho mizpa. baunike mvinyo na matunda ga mpenja kwa yoloka.¹³Yonathani mwana wa Karea, na amuli boti baje si mu lubanga baisile kwa Gadalia hakwoho mizpa ¹⁴Balonge kwake, "Utangitehii panga Baalis mpwalme bandu ba Ammoni bantumite Idhmaeh mwana wa Nethania kukubulaga?" Ua Gedalia mwana wa Ahikim haminilelii.¹⁵Bai Yonathani mwana wa Karea alongei kwa sili kwa Gedalia hakwo mizpa no baya, unilusu ni yende mkamulage Ishmach mwana wa Nethani Nthopo whanishiitakia, mwanja namani kanaakubulage wee? kwa mwaja kale husu Yuda yoti ambao yaikusanyilwa na algala ba Yuda alibiwa?" ¹⁶Ila Gedalia mwana wa Kareta, "kanaupange likowe leno, kwanyo ulongela ubochoho kuhusu Ishmaeli"

Chapter 41

¹Ila yapitile kwamba mu mwei wa saba Ishmach mwana wa Nathania mwana wa Elishama, boka mu jamaa ba kipwalme na mapisa baazi ya apwalme baisile-Analome khomi baisile pamope na whembe- kwa Gedalia mwana wa Ahikam, hakwoho mezpa bate chakulya pamope hakwo mizpa. ²Ila Ishmael mwana wa Nethania, na Anolhome khomi ambae babile pamope nawhembe batekati tuka na kunyingilya Gedalia mwana wa Ahikam mwana wa Shafani kwa lipanga. Ishmach amulige Gedalia ambae mpwalme wa babeli whamekite panga nnimhelekei wa Nnema. ³Bokapo Ishmach abulige hayahudi bate ambae bababile pamope na Gedalia hakwo mizpa wakaldayo Analhome boputana bakolile kwaoho.⁴Bokapo yabile lisobalyebhele baada ya kumulaga Gedalia, ua ntopo atayumo wahatagite. ⁵Analome bali ateisa shechem, boka shiloh, na boka samaria-Analome samanini ambae babachekwile nndeu yabe. bapopwanie ngobo yabe na kwikana bene pamope na chakulya na salaka na ubani mu maboko gabe yenda mu nyumba ya yahwe.⁶Bai Ishmach mwana wa Nethania ayeii oka mizpa kwembana nabo kati mwabayei kabaye nda no lela. Bokapo kati mwakwembine nabo, atelongela nabo, "mwise kwa Gedalia mwana wa Ahikam! ⁷Yaisi baa nyinyo wakati wabaisile mu kilambo, Ishmach mwana wa Nethania atekwabulaga na kwataikwa mu chembwa, whembe na Analome bababile pamope na whembe.⁸Ila babile na Analome khomi pomope naabo ambao batebaya kwa ishmael'' kana utubulage, kwa kuwa kwina mali itumu nn'gunda. ngano na shayiri, mauta na busi, kwanyo babulagilwelii pamope na mapwigalyabe ahengke. ⁹Lhose ambalwe ishamael atalkwele yega ya boti babawile ambabo whembe na Gedalia bati kwakhombwa, chabile chabele chichilya amabaso mpwalme asa atechemba wakati pavamilwe mpwalme na baasha wa israeli . ishmael mwana wa nethania atwelie balo ambao bababulagilwi.¹⁰Bokapo ishmael abohwile bandu bahenghe boti ambao bababile kwoho mizpa, ahanja ba mpwalme na bandu boti ambabo babalekilwe hakwo mizpa ambabo nebuzaradani nnendeli nkholo ankamwiye Gadaha mwana wa nhikam. basi ishmael mwana wa nethania ate kwa uta kwa bandu ba Ammoni.¹¹Ila Yonathani mwana wa karea na amuli bote bajesi pamope na whembe loayhowine mazala goti ambago ishamael mwana wa nethania gagapangite. ¹²Bai babatweti analhome babe no yenda khombwa zidi ya ishmael mwana wa nethania. bakhomlowanie nakwe hakwoho kulose lukholo lwa Gibeoni.¹³Bokapo yapitile kwamba wakati bandu bote ambao babile na ishmael bona yonathani mwana wa karea na amuli boti wa jesi ambalo bababile na lyo pamope na whembe, batipulaika. ¹⁴Bai bandu boti ambao ishmael, bababowile hakwo mizpa bategalambuka no yenda kwa yonathani mwana wa karea.¹⁵Ila ishmael mwana wa nethania atitoroka na analhome banane boka kwa yonathani. Ayei kwa bandu ba Ammon. ¹⁶Yonathani mwana wa karea na amuh jesi pamope na whembe babatweti boka mizpa bandu bote ambao baba okoliwe boka kwa ishmael mwana wa nathania, yeno yabile baada ya ishmael panga amulige gedalia mwana wa ahikam. yonathani na mapwigalyake ababatwiti analhome mashuja. analhome akhombwanaji, aluwa na bana, nigwa mbende ambae waaokoliwe hakho Gibeoni.¹⁷Bokapo batiyenda no igala kwa mula hakwo Geruthi chimham, ambayo ibile papipi na Bethelemu. babile kabayenda Misri. ¹⁸Kwanyo wakaldayo bandekwayogopa mwanja Ishmaal mwana wa Nethania amulige Gedalia mwana wa Ahikam ambae mpwalme wa Babeli abhekilwe mu uyemmelekei wa Nnema.

Chapter 42

¹Bokapo amuli boti ba jesi na Yonathan mwana wa Karea. Jezania mwana wa Hoshaia na bandu boti boka nchini kwa nkholho bamwegeli Yeremia nnondolii. ²Batelongela nakwe, "Uleke maombi gitu gaicche nnonge yako. Lhoba kwa ajili itu kwa Yahwe Nningu wako kwa hajili ya bandu haba ambabo baigala kwanyo tubile twa chene mu idadi kati mwobona. ³Unokie yahwe Nnungu wako atubakie twinga nndela yaho yendelya na namani tupange"⁴Bai Yeremia nnondolii atilongela nabo, ni ndaku nkheleboya. Mulole, nilwaloba kwa yahwe Nnungu winu kati mwamulhobite mwomwote yahwe kaniyangwa, Nalwakumakia nimwiyalii sosoti mwenga. ⁵Balongei Yeremia, "Na yahwe abe shaidi nkweli na whominika zidi hinu, mwana tupangali kila kulebe yahwe Nnungu wenu yatubakia panga. ⁶Mwana vizuli au vibaya, tutwalii ulobe lya yahwe Nnungo witu,, ambae tuntuma mwenga, ili nyinyo ibe vuzuli pamope na twee wakati wa tutii lilobelya yahwe Nnungo witu"⁷Bai yapitile nyinyo baada ya masoba khomi, likowe lya yahwr aisile kwa Yeremia. ⁸Kwanyo Yeremia ankemite Yonathani mwana wa Karea na amuli boti jesi pamope na whembe na bandu boti nchini kwa nkholo. ⁹No baya nabo, "Yahwe, Nnungu wa Israeli, ambae wonitumite nenga ili mweze bheka maombi gako nnnonghe yaho. Yahwe abaya nyinyo. ¹⁰Mwana mwabuya notama mu Nnema whono, bai mbala kwasenga na ninyandwali pae mbala whoboka na nintupwalii, kwanyo mlwagalambuya ualibipu ambao wa mletike juu inu.¹¹Kunaunyogope mpwalme ea babeli, ambae mundu kunyogopa kanamunyogope lenoni llilobe lya yahwe kwanyo nibile pamope na mwehe kkumwiya na kumwokoa boka muluboko lwake. ¹²Kwamwanja nilwakumpeya rehema, Nalwabaa kiya juu inu na mbala kwakheleboya mu Nnema winu.¹³Ili twawase baya nyinyo, "Tutamali mu Nnema wono" mwana muphekaniali lilobe lyangho lilobe lya yahwe Nnungu winu. ¹⁴Tuwase nyinyi tubaya, "lili" Yulwayenda mu Nnema wa misri ambao twabonali nngondo yoyoti ambayo twayuwali lilobe tatumbeta twabona njala ya chakulya twetama kwoho"¹⁵Tumbwele upekani likowe leno lya yahwe, wenga wa mbwigayo wa Yuda. Yahwe wa majesi, Nnung'o wa Israeli abaya nyinyo, mwana kweli mwaboka yenda misri, yenda no tama hakwo, ¹⁶Bai lipanga ambalo lya muliyogapa lilwakumpeta hakwoo mu Nnema wa misri. Njala yammeka wasiwasi nayo ilwakwakhe hakwo misri. Na mukawaa hakwo. ¹⁷Bai yapitia nyinyo analbome bote bababoi yenda misri tamaa hakwoo bawaa kwa lipanga, njala au pigo. Pbali na mwathika wabe, ntopo whalwatolo ka maafa ambago ganulwa leta juu inu.¹⁸Kwanyo yahwe wa majesi, Nnung'o wa Israeli, abaya nyinyo mwana adhabu yangho na nyinyongo kwangho mjitine juu ya babatama Yerusalemu kwa nndela yoo nyinyongo yango ilwajitamka juu hinu mwana mwayenda misri. Mwaipanga sababu ya nyongo na hopu, sababu ya longelya laana na kulebe chanyali hesima. Na mwalwabonali kae kilambo seno kae" ¹⁹Bai Yeremia atebaya, "yahwe alongei bakona na mwache-mbwigayo wa Yuda kananyende mmisri! mutangite panga hakika nipangite shaidi zidi hunu leno.²⁰²²Kwanyo mwiikongite kenanyata mwabene wakati wa mamtumite nenga yenda kwa yahwe Nnung'o winu no baya, "Luba kwa yahwe Nnung'o witu kwa hajili hitu. Kila kilebe ambaso yahwe Nnung'o witu abaya, utubakie, na tulwaipotwa. ²¹Kwanyo niyomwile pia taalipwa kwako leno, ua mupekanili lilobe lya yahwe Nnung'o winu au husu chochoti husu chamtumite nahe kasako. Bai lelo ulwatanga hakika lelo upalawaa kwa lipanga, njela na pigo mu kilambo sotanile yenda tama"

Chapter 43

¹Yapitile nyinyo Yeremia ayomwile tangasa kwa bandu boti makowe gote ga yahwe Nnung'o wabe nyinyo yahwe Nnung'[o wabe atikwabakia np baya. ²Azaria mwana wa Hoshaia, Yonathani mwana wa Karea, na bandu bene yeuli batebaya kwa Yeremia, "Ulongela uboso. Yahwe Nnung'o witu anakutumali wenga baya, "Kanauyende misri tama hakwo. ³Kwa mwanja Baruku mwana wa Neria andatuchongia zidi hitu kutuboya twenga na luboko wakaldayo, kwanyo wenga utisabisa kiwo situna kutupanga twenga mateka hakwo Babli"⁴Bai Yonathani mwana wa Karea apendo pa jesi na bandu boti babakani pekania lilobe lya yahwe tama mu Nnema wa Yuda. ⁵Yonathani mwana wa Karea amuli jesi lyote babatwei mbwigaya wa Yuda ambalo bababuya ngine boka mmataipwa goti ambago gagata wanyike tama mu Nnema wa Yuda. ⁶Babatwiti analome na alwawa. bana na ahenja ba mpwalme na kila mundu ambae Nebukadredani. naodha wa nnendeli wa mpwalme. balusule igala pamope na Gendalia wa mpwalme.Ahikamu mwana wa Shafani. Kae bantwiti Yeremia nnondoli na Baruku mwana wa Neria. ⁷Baayei Nnema wa Misri. Kwa Tahpanhesi, kwa mwanya bakanileli llilobe lya yahwe.⁸Bai likowe yahwe aisile kwa Yeremia hakwo Tahpanhesi no baya, ⁹"Utole maliwe makholo mmakoko yako, na ma minyo ga bandu ba Yuda, uia mu chokaa pa nndela yo jingia mu nyumba ya Farao hakwo Tahpanhesi. ¹⁰Bokapo batilongela nakwe, "Yahwe wa majesi Nnung'o wa Israeli, abaya nyinyo lola niegelile tuma abali kumtola Nebukadreza mpwalme wa babeli kati mmanda wangho. Nilwabheka, kitengho cha kazi panani ya malwe gano ambako Yeremia wenga utikasika. Nebukadreza abheka kimanda chake kunani yake.¹¹Kwa mwanja aisa no kkuhijigilya Nnema wa misri. Whowhoti whahandikilwe waa apala waa, whembe whahandikilwe alwatolekwa tekwala alwatekelwa na whowhoti whahandikilwe lipanga apawaa kwa lipanga. ¹²Bokapo mwayakia mwoto mu mahekalu ga miungu ba misri. Nebukadreza alwakwayosa na kwa mbowha asapisa nnema wa misri kati nchungaji mwasapisa inyama babaatibia nghobo yabe. balwayenda panja boka kipande choo kwa kisindo. ¹³Athekwana magilo ga maliwe hakwo heliopolisi mu nnema wa misri ayosa ma hekalu ya miungu ya misri.

Chapter 44

¹Leno lyabile likowe ambalyo ayaliisi kwa Yeremia usiana na hayaudi bote babatami mu Nnema wa misri, balho babatama migdoli, Tahpanhesi, Memphis na mu Nnema wa patrosi. ²"Yahwe wa majesi, Nnung'o wa Israeli abaya nyinyo wenga wa mweni ligamweni mabaya goti ganigaletike juu ya yerusalemu na milema yote ya Yuda. Lolo ukebe leno. Ntopo whowhoti wadhatama hamo. ³Yhebonga mwanja makowe maopu gabapagite kunikosia nne. Kwaho yosa ubani no tukusa miungho yenge. Haba babile munghu ambayo wala baha bene, wala mwenga wala mababu nu batingiteli.⁴Bai munibuyangani mbakwatuma atumwa bangho bote alondoli kwinu. Natumite bembe balongela, 'leka panga hilebe yeno mausi ambaga ganiusika' ⁵Ila bayowineh: bakana panga makini au leka maopu kwo yosa ubani kwa miungu yenghe. ⁶Bai nyongo yangho na hadhabu yangho nateyitana na yakia mwoto mu ilambo ya Yuda na maeneo ga Yerusalem. Bai batiahbiwa noteketeka kati masoba ga keno"⁷Nyinyo lebo yahwe, Nnung'o wa majesi na Nnung'o wa Israeli abaya nyinyo, "mwanja na mani upanga maopu makholo mwenga mabenee boka mmjawapo wa Yuda-analome alwawa, bana babayonga. Hamtupo mabalia ginu ghalwa igala. ⁸Kwa maopu ginu mumikosile na yendo ya maboko ginu kwa yosi ubani kwa mungu yenghe mu Nnema ea misri, ambako ugai yenda tamaa. Muyai akwoho ui lelo uangamiswe, ui lelo mu ulaaniwe no shutumiwa kati ya matapwa gote pa lunia.⁹Mulibalile maopu gabapagite akinababu binuna maopu gaga pangilwe na apwalme ba Yuda na akiwa yumbo babe? mulibalile uopu waupangilwe na mwenga na akina yumbo binu mu Nnema wa Yuda na maeneo ga Yerusalemu? ¹⁰Kwa masoba gano unanyenyekeali balo. Muheshuli shelia yangho au maagoso ganibhekite nnonghe yabe na kinababu babe, wala bathangali nayo"¹¹Kwanyo lelo yahwe wa majesi, Nnung'o wa Israeli abaya nyinyo, lola miegelite bhake sula yangho zidi inu leta maafa kwinu na kwialibia Yuda yoti. ¹²Kwanyo malatola ba Yuda ambao batumbwile mwanja yenda Nnema wa Misri tama hakwo. Mbapanga nyo ili baangamia bote mu Nnema wa Misri balwatomboka kwa lipanga na njala. Boka anangata na aphendo palwaangamia kwa lipanga na njala bapawaa na uwapanga sababu yoho lapa, laani, shutumu na kitendo kinanyata.¹³Kwanyo mbala kwapwatha bandu atami ba Nnema wa misri kati mwanipatile yerusalemu lwa lipanga na njala na kipigo. ¹⁴Nthopo mutuki wala nnumia ba lgalaba Yuda, hata mwanabapala buya no tama akwo. nthopo mjawapo wha buya japa achini batokoka boka hakwo"¹⁵Bokapo bandu bote ambo babatangite panga akinayumbo babe bayosae ubani kwa mungu yenghe na alwawa boti babile mu likusanyoko likholo na bandu bote ambabo babatamage mu Nnema wa Misri pa pathrosi atekunyangwa Yeremia. ¹⁶Nobaya, "husu ukowe ambalo latubakie twenga kwa lina lya yahwe: Tukupekaniali. ¹⁷Hakika tulwapanga makowe goti ambayo twabaite tulwapanga: yosi ubani kwa malikia wa mbinguu jita sonywa cha salaka kwake kati twenga kina babu bitu, apwalme bitu na ikolo ngosi bitu mwabapangite mu Nnema wa Yuda na chakulya na tulwafanikiwa pasipo pata maopu gogote.¹⁸Wakati katuitenga makowe gano, kwenda pia salakali na ubani kwa malikia wa mbungu na kwenda jita chonywa kwa salaka kwake, twabile twatooto yundaminya ukeba na twabile tundewaa na lipanga na njala" ¹⁹Alwawa babaite, "wakati patwatengesine ubani na salaka mmonghe ya malikiya wa mbingu no jita chonnywa mu salaka kwake, twapangite nyo ilebe pangali analhome bitu tanga"²⁰Bokapo Yeremia alongei kwa bandu boti-kwa analome na alwawa na bandu bote babanyangwile whembe atetangasa no baya, ²¹Buli yahwe akhombokileli ubani ambao wamwayosike mu kilambo cha Yuda na maeneo ga Yerusalemu wenga na kinababu binu, apwalme binu ikolongosi na bandu ba Nnema? mwanja yahwe andakhombokya leno mubunda, indaisa mawaso gake.²²Bai bawasikeli kae pumilia kwa manja yendo inu opu, kwamwanja machukiso ambago gamwapagite. Bai Nnema wenu upangite nkebe wo tisa, na laana bai pabileli na mtamii kae kwa masoba gano. ²³Kwanyo mwayosike ubani no panga sambi zidi ya yahwe, na kwanyo , amuli yake, au magiso ga agano lyake, mafagano zidi inu gapitile kati kwa masoba gano"²⁴Bokapo Yeremia alongei kwa bandu bote na alwawa bote" upekani likowe lya yahwe, Yuda mabote mmbao mwamile pa Nnema wa Misri. ²⁵Yahwe wa majesi, Nnung'o wa ba Israeli, abaya ujinyo wenga na akinayumbogo boti muyemi kwa mitwe inu no potwa kwa maboko ginu chelo chamulonei, "Hakika tulwapotwa ilipo ambayo twepangite kumwabudu malikia wa mbingu, kwamba kumwaji cha salaka" lelo witimise ilipo inu, wipotwe"²⁶Bai mupekania likowe lya yahwe, Yuda yoti ambao mwantama pa Nnema wa misri, lola nilapite kwa lina lyangho kwaa-longela yahwe. lina lyangho lyakemelwali kwa mitweee ya analome whowhoti wha Yuda pa Nnema wa misri, wenga ambae wolongela lelo, "kati Ngwana yahwe mwatama" ²⁷Lola mbalakulelekea juu yako kwa ajili ya mafana kwenda kwa kunanoga. Kila mundu wa Yuda mu Nnema wa Misri, alwaangamia kwa lipanga a njala mpaka bote bayomoki. ²⁸Bokapo bwigaya wa lipanga babuya boka Nnema wa misri kwa Nnema wa Yuda, kisabe idadi njene yabe. Bai mwigaya bote ba Yuda babayei mu Nnema wa misri tama hakwo batanga kwamba likowe lyaba kweli yangho au yabe.²⁹Yeno yabe ishala kwaajili yako-leno ni litobe lga yahwe-nyinyo nibheka zidi inu mu sehemu yeno, ili nyinyo mulwatanga kwamba makowe gangho halzika galwa kwa vamia pamope na maafa. ³⁰Yahwe abaya nyinyo, Ulole, mandagelya kumpia Frao itofra mpwalme wa misri mu luboko lwa alui bake na mu luboko lwa balya babam pa kumulaga. Yaba sawasawa kati mwanimpei Sedekia mpwalme wa Yuda mu luboko lwa Nebukadreza mpwalme wa Babeli, andui wake apalike mbwomi wake.

Chapter 45

¹Leno ni likowe ambalyo Yeremia ninondoli amakie Baruku mwana wa Neria yeno yapitile wakati wandika mu kitabu makowe haga kwa imula ya Yeremia-yeno gabile mu mwaka wa nancheche wa Yehoyakimu mwana wa Yosia, pwalme wa Yuda no baya" ²Yahwe Nnung'o wa ba Israeli, abaya nyinya kwako Baruku ³ubaite, ole nenga kwa mwanja yahwe ayongekie uchungu wa maumivu, lwala kwangho nisokite nipatali mbomolyo:⁴Nyo ngopalekwa lengol akwake. "Yahwe abaya nyinyo: lela, chanikisegite tumbwelelo nikuvya pae. Chanipandike tumbwelelo nindakitupwua. yeno ni kweli juu ya lunia. ⁵Ila utahobhalya makoe makhalho kwa ajili yako? kanauabeli hago, ulole maafa ngandaisa kwa binadamu boti-leno ni lilobe lya yahwe-Ua mbakupeya maisha gangho kati nyara popoti powayenda"

Chapter 46

¹Leno ni likowe lya yahwe lyalimwisili Yeremia ninondoli juu ya mataipwa. ²Juu ya misri, "leno ni juu ya jesi lya Farao Neko, mpwalme wa misri whabile karkemishi mpwega ya libhende fati. Leno ni jesi lyahsindike Nebukadreza mpwalme wa Babeli lyashundwile mu mwaka wa namcheche wa Yehoyakimu mwana wa Yosia, mpwalme wa Yuda. ³Mubhake tiyali ngao nnjene na nnghalo na uegeli mu ngondo. ⁴Mwayai falasi lijamu na hatamu na uoboke panani yabe, mwenga mwamuoboka falasi. Mwibhake pandu pinu wakati uwati halmati mu mtwe wenu. Mukakatuye misale inu no wala silaha inu.⁵Mubona namano pano? bana yogo[a na bandabutuka, kwanyo asikali wabe asindwile andabutuka lwosalama na alolekeali nchogho. Itiso ibile pandu poti- leno ni likowe lya yahwe. ⁶Hayoyou bawesali batuka na asikali awasali kumkwepa banda khobala kasikasini no thomboka mpwega ya libhende Frati.⁷Kinyai baa babakakatuka kati nile, ambao masi gabe gandagoloka kunani na pae kati mabhende. ⁸Misri ukakatuke kati libhende nile, na mase gake ganda tupa kunani na pae kati malohende. Abaya, nilwa whoboka nani, nitwakuweklya Nnema nilwakwialibia milema ya bandu bake. ⁹Mukakatuke, falasi mubena nyongo, mwenga muwaibandu panja. Asikali na bayende, kushina na putu bandu bababile na ujuzi wa ngao na ludima, bandu bene ujuzi bo upinde wake.¹⁰Lisoba alyo yapanga lisoba lya lengelya kwa Ngwana yahwe wa majesi, na whembe ailepha kisasi juu ya madui bake. Lipanga ulwapheka na kwihilizisha. Ulwalya no kwiyukutia kwa lamu yabe. Kwanyo kulwabaa na salaka lwa Ngwana yahwe majesi pa Nnema wa kusikasini mbwega ya libende lya Frati.¹¹Uoboke Gileadi wipatii lawa wenja wa misri whoalibike. Hifakali kwamba ubheka lawa yambone kunani yako. Nthopo pona kwako. ¹²Mataipwa noyawine alibika kwako. Nnema utwelile malombolyo gako, kwanya asikali bandakhobala juu ya yaasikali, na boti abhele thoboka pamope"¹³Lenonga likowe lya yahwe lyamakie nnondoli Yeremia wakati Nebukadreza mpwalme wa babeli paisile na shambulia Nnema wa misri. ¹⁴Upie abali kwa wa misri na uphekanilwe pa migodoli na memfisi babaite mu Tupenes, mubheke kituo na mube mwakekamapu kwanyo lipakuhia mwa botge kati inu.¹⁵Kwa mwanja khele Apisi Nnung'o winu atetila? kwa mwanja namani ng'ombe Nnung'o wenu awesikeli yema? Yahwe antobweye pae. ¹⁶Ayongekie ibada ya babakhobile kila asikali andantomboka kiyume cha whakhengama banabaya, "kakatuka haya boka kaya. Haya na tubeye kwa bandu bitu mu Nnema witu wa asili. Na tuuleke lipanga lhone lyatubulaga" ¹⁷Batangazike palwe, "Farao mpwalme wa misri ni ndoti tu, awai awasa wake kutalu.¹⁸Kati mwamishi-leno ni lebe lya mpwalme yahwe wa majesi kwa lina, kwina mundu apacha whabile kati intombhe Tabori kuntombe karmeli mbweya ya bali. ¹⁹Mubheke masanduku gunu mugatola uhamishwe, mwnja whatama misri. Kwanyo memjisi yaikali, magopu whalwata hakwo.²⁰Misri ni mtamba unanoga muno, ua kilulu whaluma andaisa boka kasikasini Andaicha. ²¹Asikali wake wakodiwa ni kati nanohome wa ng'ombe whanenipe kati whembe na bambekae bagalambuka no butuka. bayemali pamope, kwanyo masoba gabe ga mazalandaicha bandaisa kunyume chabe wakati wa azabu yabe. ²²Misri apiga ulobe kati lya ng'ombo na boka kwoho kwabe, mana adui waka andakwapanga kiyume chake bandakunkabili kati nkata mikongo whabile libago.²³Bapatomboya mapoli-ijapo yanambone sanaleno ni lilobe lya yahwe. ²⁴Kwanyo adui bababammbone kuliko njige, bangalibalangikwa. Mwenja misri alwaabishwa. Abhekelwa mumaboko ga bandu boka kasikazini"²⁵Yahwe wa majesi Nnung'o wa baisraeli, abaya "linga nibile papipi kumwadhibu Amoni wa Thebesi, farasi na miungu yake, Farao upwalme wake na bote mtumaini. ²⁶Mbakwabheka mu luboko lwa bagagabone maisa gabe na mu luboko lwa Nebukadreza mpwalme wa Babeli tumwa kae. Bokapo baada ga haago haba kati mwanzo-abaya yahwe"²⁷Ila wenga wa Yakobo wa mtumwa wangho, kanauopu kanaufadhaike, Israeli mana ulele, nilwakukeleboya boka kutalu na libekwe wako boka Nnema wa mateka. bokapo ulwabuya, upale amani, na upanga wankotho, na habali wa kumuofia. ²⁸Wenga wa ntumwa wangho Yakobo, kanauyogope abaya yahwe-kwa maana nibile na wenga nyo nilwaleta maangamizi gaga kumilike zidi ya mataipwa goti ganikupelike. Ila mkualubuyali. Hata nyo nalwakupwatha kwa hakika na hakika nakulekahi bila kupwatha.

Chapter 47

¹Leno ni likowe lya yahwe kwa Yeremia nnondoli juu ya bafilisiti.Likowe leno lyamwisili Farao kabla anashambiali Gaza. ²"Yahwe atebaya nyinyo: ulinguli mawikelya ga mase gandakakatuka hakwo kasikasini galwapanga kati lebhende lyaliwekelibwe! bokapo wagalikisha Nnema na kila kilebe nkati yake, ilambo yake nabandu babatema nkati yake! kila mundu akhombwa nndoti yo lomba msaada, atamii boti ba Nnema balwalombola.³Kwa lilobe lya libata lwayo lwa faradi wabembe bene ngupu, kwa mundu wa vibandawazi yabe na ndoti ya mataili gabe, azazi babasadiali banababe kwa mwanja usaipu wabe. ⁴Kwanyo masoba gandaisa gabalekelwa ukeba ajilisiti boti, kumuya kila mundu whaigalile whambala kwa yangatiya boti, babaigalie pa kiyeka ya pa kaftori.⁵Ombolesa kwasa juu ya Gaza. Hata kwa Ashikeloni, bandu babaigile mmende babaliki. Nikwa wakati gani ulwakwiboya mu maombolezo? ⁶Ole, upanga lya yahwe! ulwatola wakati gani uta ukothoke? mubuye alani mwinu! wake na ukotoke. ⁷Uwesa buli tama liki, maana yahwe atekulegiya atikuamulu kumkhombwa Ashikeloni na zidi ya Nnema wa pwani ya bahali.

Chapter 48

¹Juu ya moabu, yahwe wa majesi, Nnongo wa Israeli abaya nyinyo, "ole wake nebo kwanamani apangite ikoba, kiriathaimu atitelwa no amishilwa ngome yake intombwake no haibishwa. ²Heshima ya moabu ntopo kae. mafui bake mu heshboni bapangite njama ya kumwangamisa batebaya mwiisange tumwangamise kati mataipwa madmena kae ilwaangamiswe-lipanga luwakulongolya!³Muphekani lilobe lya lyoyota lindaisa boka Horonaimu. ⁴Moabu angamizwe ilelo ya bana bake inayowamka. ⁵Baoboka kithambhe cha luhithi lubalela, mundela yoti bayenda Horobaimu ilelo indayuwanika bokana na maangamizi.⁶Ubutuke! muokowe maisha ginu kati kichaka munnete pa nyika. ⁷Kwa mwanja tumaini letu mu yendo na utajili wahu, mwenga kae mulwatekelwa. Bokapo kemoshi alwatolelwa mateka, pamope na makuwani na kolongosi wake.⁸Nyo mwalibipu alwaisa kila kilambo: ntopo kilambo chakilwapona. nyinyo lembhende lilwangamiya na munkanya ilwateketega kati mwabaite yahwe. ⁹Mumpei moabu mapapayo, nganyo lazima ja angorohoke kutalu bila shaka. Ilambo ya yabaa magofu pasipo tama mundu hamo. ¹⁰Na alaniwe kila whabile nkata nkati ya kwipanga kasi ya yahwe! Na alaniwe kila whaizuikilya upanga wake kanaapengane lamu!¹¹Moabu apekanyi ukotho baka pabile munchembe whembekati mvinyo wake ambao unamimilwalii boka mukbhega yenda kibega senga. Hayendali matekani Nyinyo radha yake ni njema kati mwanzao radha yake ibadilikali. ¹²Nyinyo wala lisoba lyendaisa-abaya yahwe panampelekea babapala mvinyo na jita ibhegha yake yoti na piwana ibhegha yake.¹³Bokapo moabu hapalakumwalibia kemoshi kati mwa nyumba ya Israeli mwaalibiwe Betheli, tumaini lyabe. ¹⁴Ulukwesa buli baya, Twetwa asikali, twakhombwanikii bebe ngupu?¹⁵Moabu alalawangamizwa na milema yake shambuliwa. Kwa nyinyo anchembe bake bananoga bulwike pandu [a chinjilwa leno ni lekowe lya mpwalme! yahwe wa majesi ga lina lyake. ¹⁶Mangamizo ga moabu yandaegelya mapwa gandaalakia. ¹⁷Mwenga mwaboti wamubile papipi na moabu, uombeleze. Namwenga mwa mutangite fahali yake, mukombwe ndoti nyo. Ole, bakola yene ngupu, bakola yene heshima, thekwanika.¹⁸Muhuluke boka pandu pinu pa heshika notama pa Nnema nyomo, ube mwinja wautama Diboni. Nyoo whanangamisa moabu andakushambulya, whapalme kwiangamiza ngome yako. ¹⁹Muyema munnndela no lelekea, mwenga mwanatama u Aroeri. Mwalokie bababutuka na toloka baya. Namani chakipitike? ²⁰Moabu alibike,kwanyo atekwanike. Mulhele kwa lilobe lya nyunyuntha mukhombwe nndti mulobe msaada. Mwabakie mbwega ya libhende Arinoni nyinyo moabu anganiswe.²¹Bai maangamizi gaikite pa Nnema pa kintombhe hakwo Holoni, yakza na mefathi, ²²Hakwo Diboni, Nebo ma Bethi Diblathaimu. ²³Hakwo kiriatahaimu, Beth Gamul, na Bethi meoni. ²⁴Hakwo karrothi na Bozra na mu milema yote yaibile mu Nnema wa moabu ilambo yaibile kutaluna papipi. ²⁵Ngupu ya moabu iyomwike luboko lwake lute kwanike-abaya yahwe.²⁶Mung'olwe kwanyo apangite ujeuli kiyume chang'ho. Yahwe Bai moabu akhombwa makapi kwo chakulya kwa tapika kwa mwene, nyo abile kati kilebhe cho chekesha. ²⁷Kwanyo Israeli abileli kilebe cha chekesha kwako? abonekine miongoni wa bai nyinyo utikitetite ntwehe wako pawalongei panani yake?²⁸Mwii tenge na ilambo no bheka kamba pa ntobheka, mwenga mwa bandu ba moabu ubekati ngunda wayubatia kunani ya Niango wa kutundu mu miamba. ²⁹Tuyowene kubuli cha moabu-kwipuna kwake bonga, ujeuli, utukufu binapusi na kwikakatuya pamwoyo.³⁰Leno ni lilobe lya yahwe-nenga namwene nitingite makowe gake kaidi, gangalisaidia so kati yendo yake. ³¹Nyo nilwavumisha maomboleso kwa ajili ya moabu, na mbakhombwa nndoti mu uzuni kwa yaajili ya moabu mbadombolya kwa ajili ya bandu ba kir Hareshi. ³²Nilwalela muno kwa hajili ya inu kuliko mwani pagite kwa Yazeri, mzabibu wa sibma! mTwi gako gapite mu Bakali ya mwinyo no ika mpaka Yazeri malibipi ashambie yakulya inu ya mpenja na mzabibu winu.³³Nyo sherehe na palauka kutebuyeli wa boka mikongo ga yakulya na Nnema wamo abu Nikomeshike mvinyo wabe boka mumashikkisho gabe: balwalebatali na nndoti ya palaika nndoti yoyoti ibalii ua nndoti ya pwaka.³⁴Boka karere hakwo Heshiboni hata ika Eliale, malobe gabe kayowanika mpaka Yahazi, boka soari hata Horonaimu na Eglathi shelishiya mpaka mase ya Nimrimu gayomite. ³⁵Kwanyo nilwa kuomwa kila mundu pa moabu wha pia salaka pandu pakunani no angamisa mvumba wa miungu bake-abaya yahwe.³⁶Kwanyo mwonyo wako unombolya moabu kati zamali mwoya wango unambolya lati Zomari kwa mwanja bandu pa Kir-Heresi. Utajili wapaupatike uyo. ³⁷Mana kila ntwie wina lupalae na kila kileu kisakulilwe nembo ibile kwa uboko na ngonghobo ya mabunia kwa kibuno chabe.³⁸Lombolya kubile kila pandu, kunani ya kipaa chanyumba ya moabu na mosoka ga muabu. Kwanynite kwani moabu kati kitaleko cha kikotoka faika kae abaya yahwe. ³⁹Jinsi gani! wanialibia jinsi mwabako mbwa ndoti mu maombolezogabe moabu aigalammbwee kwa ani! nyo moabu apaba kwebe cha hakelwa na kitiso kwa bote babanzunguka"⁴⁰Kwanyo yahwe abaya nyinyo, "Lola andui apachakagholoka kati tai, kaenesa mapapayo gake kunani ya moabu Keriothi atekilwe na akiba yake iboyolilwa. ⁴¹Kwinyo lisobalyo nyoyo yaasikali wa moabu yabe kati miyoyo ya alwawa mu lwongho papa.⁴²Nyo moabu alwaalibiwa kati bandu mwanja patekwipuna kiyume chango. ⁴³Wasiwasi na lyembwa, na ntego indakujiliya, bandu ba moabu abaya-yahwe. ⁴⁴Ila wha butuka kwaajili hofu alwathombokya mulyembwa, na kila whapita mulyembwa alwakoka na ntego, mana mbalagaleta gano juu yabe katikamwaka wa kisai chango zidi yabe-abaya yahwe.⁴⁵Bababuka blwayema pa mwili wa Heshilooni bila ngupu, kwamana mwoto wabaka Hesheloni, michilizi boka pakatika ya sihoni. Ulwatekeza kibonge cha kuminyo ya moabu na kunano ya bandu bene maliga.⁴⁶Ole wako, moabu! bandu ba kemoshi batengamiswa, kwa mwanja bana bako batetolelwa kati teketolwa na aenja bako tekelwa. ⁴⁷Ila na gakeleboya masoba mema ga moabu pa masoba gagaisa-abaya yahwe "Hukumu ya moabu iyomolya pano.

Chapter 49

¹Juu ya bandu ba Amoni yahwe aba nyinyo, "Je israeli aina bana? buli ntopo mundu whalisi sosote mu Israeli? kwa mwanja namani maleki aitami Gadi, na bandu bake tamaa mu kilambo chake? ²Nyo ulekeye, masoba gandaisa-abaya yahwe-panalaya alama ya ngondo juu ya izaba. Mmojawapo wa bandu ba Amoni,nyo yapanga undo babalekilwe na aenja babe pakoya mwoto maana Israeli babamuliki babamuliki," abaya yahwe.³Unkhombwe nndoti kwa lembolya Heshboni, maana mwomi alwaangamiswa! mukhombwe nndoanja ba Raba! muwale nghombo ya mabunia. Mwilombole no batuka kwo yangabanika maana maleki ayenda matekani, pamope na makuhani na ikolango si babe. ⁴Kwa mwanja namani miipunia ngupuinu? ngupu inu itwayomoka, aenja bangaliamini, mwenga mwamuoblya utajili wenu ,wabaya, "nyai whaisa kiyume nane?⁵Mulelo nulwaleta kitiso juu inu-leno ni lilobe lya yahwe, Ngwana wa majeshi-katiso seno kiwaboka kwa bote babazunguka kila yumo winu apataganika nanghe yake. Abalii mundu wha kwabuka pamope babapawanyika. ⁶Ua bada ya haga nakelebaya mema ga bandu ba Amoni-ale lilobe lya yahwe.⁷Juu ya Edomu yahwe wa majeshi abaya nyinyo, buli kae hekima mu Temani? buli ishau mwema uwobite boka lwa mwene whaalewa? buli hekina yabe utialibikaa? ⁸Mubutuka! ukaleboke nangho mwiigale mu maembwa Nnema, mwenekaya Dedani. Mana nileta maafa ga Esau Juu yake wakati wa nimpwalya.⁹Mwanaipangite auniba zabibu basi kusako, buli bepelekali angalau kachini? mwaipangite bahii baisile, kilo, buli batwejibali kiasi cha bapelekipala? ¹⁰Ila nimputike Esau kwa ukebe. Niumikwile maiya gabe. Kwanyo awesali kwiiya mene ban bako alongobe na majilani gake batealibiwa, baobite, ¹¹Wale nchongo yatima bako. nilwatola mwomi wabe, na ajane bako nawesa kuniamini.¹²Nyo yahwe abaya nyinyo, "ulole mwangastaili nilasima munywe sehemu ya kibonde. buli muwasa mulwale kelwa bila kukupwatia? lihi akika ulwanywa. ¹³Kwanyo ikowe bokakwa yahwe Bozra uwaba hofu oni ligofu ngakilebe cha lena ulambo yake yoti iwapanga magofu masobagote.¹⁴Niyowine ikowe bka kwa yahwe, na makowe gatumilwe mu mataipwa, "mukusanike na kumtupa, mwiandae kwa ngondo! ¹⁵Ulole ni kupagite wanche lenganisha na mataipwa nghange mwamusalauwa na bandu¹⁶Na kwa wasiwasi inu ujeuli moyo wako ukukongite babata sehemu ya itondobile mwenga wamuambile uleleya ntombhe ui mpange upo ya kati tai nilwa kumuyulaya boka hakwo-alangela yahwe.¹⁷Edomu aba kitiso kwa kila whahaphete kila mundu alwawa lendema no pai lilobe kwa sababu ya maafa gake. ¹⁸Kati mwanaangamize Sodoma Gomola na jiraya, "ungala yahwe ntopo whatama pallo ntopo mundu whapalatima wkhono.¹⁹Ulole nilwa whoboka kati imba boka miitu ya Yordani hata sehemu ya malelya mabhienge mema nilwa kunyombwetekya Edomu kummutuka nane nilwakumeka winghe whapala chauliwa na uyemaleki wono. Mana nyal whabile kati nenga nyai wapalakumlangha niise? mchungaji gani wawezakunikanikia.²⁰Nyo upekani mpanga wa upangite yahwe atiamu zidi Edomu, mipango yapangite kuyume cha babatama Temani, ninawasiwasi balwaboyelwa hasa kikosi kichene kuliko bote. Nnema wabe wineyakulya yabe mbwighe ulwagalambulwa wine yakulya yabe mbwighe ulwagalambulwa panga pantu pene magofu.²¹Kishindo cha tomboka kwabe Nnema undalendema lilobe lya ulelo ya katatamaa iyowanika mu Bahali ya shamu. ²²Ulole mundu kuluni akhombwa kati tai no uluka pae kwa alaka no yenda mapapayo gake kunani ya Bazra bokapo kwa masaba hago, miyo ua asikali wa Edomu ulwaba kati mwoyo wa ntwawa wakati wa papa"²³Dameski, "Hamath Arpadi yulwaalibika, kwa mana bayowene habali ya mazalo banda salawa! bateangaika kati bahali yangali yema. ²⁴Dameski abile nzaipu muno. andagalambuka, butuka wasiwasi imowhile, angaika na minya kumpatake kati lwongho lwa nlwawa whakomboka. ²⁵Bandu bake bandabaya ibile buli kilambo maalupu, kilambo ambaso sana kipulaike pakibile kinakelwali.²⁶Kwanya andembe bake balwatomboka mu maeneo gake na asikali babe boti balwatekete lisoba lyo-lelo lilobe lya yahwe wa majesi. ²⁷"Nyo myakia mwoto mu lagombe ya Dameski, nane nilwatekwana akiba ya Beni Hadadi"²⁸Juu ya kadili na falme za Hazoni, yahwe amakia nyinyo Nebukadreza mpwalme babeli wabile uyendege shambulia ilambo yeno: "kakatukatuka na wikhombwe kedari na kwa halibia balo bandu ba mashariki. ²⁹Majesi gake galwatolelwa na hema yabe na ikundi ya be, magila ga hema yabe, na ilebe yabe yoti balwatolelwa ngamia babe boka kwa bandu ba kandali na kwabakia, wasiwasi ibele upande wote!"³⁰Butuka, yubayuba kutalu! tama mu maandaki pahee mwatama Hazori-abaya yahwe-kwamana Nebukadreza mpwalme wa babeli apangite mipango kiyume na mwee mubutuke! mugalambuke! ³¹Muyema! mulishambulie Taipwa lyalikanilwe amani, batame ukotho"abaya yahwe ntopo niango wala magilo nkati yabe, na bandu babe batama bene.³²Nyo falasi babe balwatekelwa na wingi wa mali yabe ilwatekelwa mungondo. Bokapo na lwa kwapangana mu uppepo babachekwamui pembe ya nywili yabe, nane nilwaleta mazala juu yabe boka kila lwingo-leno nilukowe lya yahwe. ³³Hozori ulwabaa kati mbweya, Nnema wagefaika sayoti ntopo whalwatama hakwo ntopo binadamu whalwa tama hakwo.³⁴Leno ni likowe lya yahwe lyalimwisili Yeremia nnondoli kuhu Elamu. wabile mwanzo wa utawala wake sedekia mpwalme wa Yuda, na whembe atebaya. ³⁵"Yahwe wa majesi abaya nyinyo: ulole nindaegelya kumtekwana whwapiga upande wa Elamu, sehemu ngholo ya ngupu yabe. ³⁶Mana mbaleta pepo ncheche boka mu pande nchechd ya mbingu, nanenilwatanga bandu ba Elamu mu pepo yoyoteye, kwabalii na litapwa ambalo kwa bembe balwa kwatawanyiswa boka Elamu ba yendalii.³⁷Nyo nilwa kwa tekwanatekwana Elamu mbele ya mandui babe na mbele ya babapala mwomi wabe. Kwa mana nilwaleta maangamizi zidi yabe nyango ya gazabu yangho-leno ni likowe lya yahwe nanne nilwapelika lipanga nchongo yabe hata pana bakengama bote. ³⁸Bokapo nilwabheka kiteghu chango cha wnzi hakwo Elima na kumwangamisa mpwalme na kikolongosi babe boka hakwo-asema yahwe. ³⁹Na yabaha masoba gagaicha nyinyo nalwakeleboya mema ga Elamu-abaya yahwe"

Chapter 50

¹Leno ni likowe lyahlongeo yahwe ju ya babeli, Nnema wa wakaldayo, kwa luboko lwa Yeremia nnohdoli, ²Watangazi mataipwa ili baywe upege alama ili bayowe kanauleke. bay, 'Babeli Holilwe, Babeli ihalibike. Merodaki afadhaike. Sanamu yaka baalibie inyogo yake ifashaike.³Taipwa boka kasikasini lilwakakatuka kinyume sake ili kupanga Nnema wake ukeba. Ntopo hata yumo ba abe mundu au kunyama alama nkati yake. balwaboka. ⁴Kwa masoba ago na wakati awo-leno ni lilobe lya yahwe-bandu ba Israeli bandu ba Yuda balwa kusanika ili yenda lela na kumpala yahwe Nnungo wabe. ⁵Balwalokia nndela lyoyenda sayuni balwayenda akwoo, kababaya, tuyenda twabene ili uhungama na yahwe mu kilagano sa milele lyangali libalikwa.⁶Bandu bangho bapangite ngondolo babaobite. achungaji babe batekwaobeya muithombhe, bate kwa galambatelilya pandu pabatamage. ⁷Kila whabayendalyea anda kwaswaga. ashiki babe bandabaya,'ntope sambi, kwa mwanja bampangila sambi yahwe, kasabe hasi yabe-yahwe, tumaini la akina babu babe.⁸Muboke nkati ya Bebali, muboke mu Nnema wa wakaldayo. Mube kati mwabapanga mabebelu nnongo na likundi lyabe. ⁹Mana ulelo, nijitangha peleka no kakayuya kinyume cha Babeli likundi lya mataipwa makholo boka kawi kasikaini. Galwakwipanga gene kinyume chake. boka pano Babali ulwetelwa, mishale yabe ni kati shuja nyobelya whangali buya mmoko sika. ¹⁰Ukaldayo yaba mateka. balo babaiteka balwalisika-abaya yahwe.¹¹Mundapulaika, mundashelekeya kuuteka uridhi wangho undagholikagholoka kati ndama whalebata mu lyo wake; undalela kati farasi mwene ngupu. ¹²Nyo mabinu aluaibika muno: whabapapite alufadhaika alwabaa wha mwisho mu taipwa, nyika, Nnema nyomo na jangwa. ¹³Kwa mwanja nyongo ya yahwe Babeli, itamilwali, ua ilwa ukebe sika. Kila whaphata mpwega alwayogopa kwa mwanja Babeli na apiya lilobe kwa mwanja mabai gake.¹⁴Muipangise mwabene kuntindiya Babeli kunyume chake. Kila whaphenda phenda na ankhopwe. Kana mukenge mshale winu wowoti kwa maana mumpangi sambi yahwe. ¹⁵Ukhombwe nndoti yo shinda kuyume cheka mwenga mwaboti mwamumzighukite. Asalimwile amuli yake, minara yake ibomwanike. Inghombe yake ibomwanilwe, maana seno ni pemo cha yahwe. Muilepi kisasi juu yake; mumpange kati mwagapangile mataipwa ganambone,¹⁶Mwaalibie bote whalima mbeyu namwembe wwatumii mbapo wakati wa una mu Babeli haya kila mundu nabuye kwa bandu bake boka mulipanga lya ntesaji na babutuke mu Nnema wabe bene.¹⁷Israeli ningondolo watawanyakwe no pelekelwa na imba kutalu. Kwanja mpwalme wa Ashuru atekumla luwa: boka hapo, Nebukadreza mpwalme wa Babeli antekwani yupa yake. ¹⁸Kwa nyo wa majesi, Nnung'o wa baisraeli, abaya nyinyo: Ulo, nilwa kumpwatha wa babeli na Nnema wakw, kati mwanimpwatile mpwalme wa Ashuru.¹⁹Nilwa kumkeleboya Israeli mu Nnema wakei alwalyamu karmeli na Bashani. Bokapo alwayukuta mu Nnema wa intombhe ya Efraimu na Gileadi. ²⁰Masoba ago na mula hawo, abaya yahwe, uopu ulwa palikwa mu Israeli, ila wabonekanali. Nilwalokia husu samba ya Yuda, ila yabonekanali, kwanyo nilwa kwa samia mwigaya wa niulei.²¹Ukakatuke zidi ya Nnema wa merethaimu, kiyume chabe nabo babatama pekodi, mwakhombwe kwa mbwoi wa lipanga na mapange kwa ajili kwaangami sa-abaya yahwe-upange kila chanimwamulia, ²²Lilobe lya ngondo mangamiso gasitabasha gabile pa Nnema.²³Iteibuli nyundo ya mataipwa yoti itekatilwa kutalu na halibiwa njisi Babeli mwababile kilebe choshangaza kati ya mataipwa. ²⁴Niphendike ntego zidi yako. Ukweti. Babeli, nawe utambuiteli! uteboneka no boyolwa, boka powanijujajile yahwe.²⁵Yahwe ayowe ligolo lyake lya siha na atolasila kwaajili yo teketesa nyongo yake, kwina kasi kwa ajili ya yahwe wa yahwe wa majesi mu Nnema wa wakaldayo. ²⁶Mumpoke boka kutalu muyowe magolo gake ga chakulya na kunindika kati malundo ga yakulya ummeke ukutalu na maangamizi kana umwikake kilebe.²⁷Bulaga molome gake goti ga mg'ombe wauluyemachi nyiyo. Ole babe bana lisoba lyabe liikite wakati wa pwatilwa kwabe. ²⁸Kwina lilobe lya balo bababutwike babanusuli mu Nnema wa Babeli aba alwapia taalipwa kiasi cha yahwe Nnung'o witu wa sayuni witu wa sayuni, lugho kwa hekalu lyake"²⁹Kema wakhombwe pinde ziddi ya Babeli baloboti babapenda khoombwa kambe kiyume chake, na kanauneke ye toroka. Munepi kwa selo cha kipangite mumpangikwa nguvu ya tumile. mana ansawihi yahwe myakatipu wa Israeli. ³⁰Nyo anchembe bake balwatomboka mu ibe=anja ya ilambo na akhombwakii bake bote balwangamiswa lisobe liyo leno ni lilibe lya yahwe.³¹Ulele nenga nibile kinyume chako namwene majipu no-leno ni ulobe lya Ngwana yahwe wa majesi-maana lisoba lyako likite, wamwene ujeuli waka wana kupwatia. ³²Nyo mwene ujeuli ulwakhobala notomboka, ntopo whakukatuya mlwayakia mwoto mu ilambo yabe uteketese kila kilwebe kati yabe.³³Yahwe wa majesi abaya nyinyo bandu ba Israeli tenyanyasika, pamope na bandu ba Yuda boti babatekite balo bakamuliya bandakana kkwaleka baboke. ³⁴Whembe whabaokoa ni mwene wa majesi ni lina lyake. Kwa hakika alwaliteteya alalamiko lyabu ilileta kipomlyo pa Nnema, na kwa khombwa babatama Babeli.³⁵Lipanga lii kunani wakaldayo, abaya yahwe, na kunani ya batama Babeli: ikilongesi bake na bene hekima alwawa. ³⁶Lipanga lisa kunani yahaganga ui bailole banga ajinga. Lipanga lilwaba juu ya asikali bake nyo balwadaha na liwasiwasi. ³⁷Lipanga uwaba kunani ya farasi bake. Ibanda yabe na bandu boti bababile nyo baba kati alwawa, lipanga juu ya ghala yake. Inayembe ilwatekelwa.³⁸Vyomo undaisa juu na masi gake. Nyogayoma mana Nnema wa miungu yangalipwaika na bapanga kati bandu babanghokilwe ba miungu yabe yangali saidiya. ³⁹Nyo inyama ya jangwani ilwatama na mbweya balwatama hakwo. na bana pa mbuni batama nkati yake. kwa wakati woti, balwakumtamia kae boka kizazi mpaka kizaazi, alwamilwa kae na bandu. ⁴⁰Kati nyo Nnungo mwalangise Sodoma Gomola na majilani gake, aba yahwe, ntopu whappeletama akwo. ntopo whapalela tama nkati yake."⁴¹"Lolo, bandu baisa boka kasikasini, mana litaipwa likholo na apwalme babone batikunkunyanganyu. ⁴²Batole pinde na nchele batii na ntopo kiya, lilobe lyabe kati nnundumo wa balii na bawhomwike farasi mu mpangilio kati bandu babakhombwana, zidi yake, mwanja Babeli. ⁴³Mpwalme wa Babeli ayowine ikowe yabe na maboko gake gatelegeleka kwa uzinika wasiwasi inkamwile kati nlwawa mulwongo.⁴⁴Lola! ayenda kunani kati imba whaboka mu miinuko ya Yordani helekea mu kilambo cha malelya pumiliya, mana ku kiyunge haya nilwapanga abutuke boka mmo, nane nilwakumika mundu whasauliwe kwa hangalia kwake. mana ni nyai whabile katine ya whaniangalikia! mchungaji gani whawesa kunizuia?⁴⁵Muphekani mipango ambayo yahwr yaamuite juu ya Babeli, mipanga yabile nayo zidi ya Nnema wakaldayo. Kwa hakika alwabaye lwa ata mwana likundi lisini muno: kilambo sabe solelyo galambuilwa panga lwingo lwene magopu. ⁴⁶Kwa lilobe lya mboyelwa kwa Babeli Nnema undakunyangunya na lilobe lwa teseka kwabe lyaliyowani kati ya mataipwa.

Chapter 51

¹Yahwe abaya nyonyo, "Lola, niyei leta upepo wo angamisa kwa babeli kwa balo babatama nkati ya Lebokamei. ²Napala kwetuma Babeli ageni. Balukwatawanya na kwipanga ukeba nnema wake, maana baluuaisa tofauti ywembe boka poti lisoba lya madhala.³Kanababaleke akombwa lusage bapende mipende yaba, kanababaleke bawale silaa yabe, kanababaleke anchembe bake ba kinalume; mulitenge jeshi lyake lyote kwa maangamisi. ⁴Maana bandu babalumiilwe batamboka kunnema wa Akaldayo, bababulagilwe batomboka mu mitaa yake.⁵Maana Isilaili na Yuda banalekelwa li na Nongo wabe, na yawe wa majeshi, pamope na nnema wabe utwelile na maasi gagapangilwe tofauti na mpeletau wa Isilaili. ⁶Mubutoke boka Babeli kila mundu aikombwe mwene. Kana mwaangamie mu maasi gake. Maana wono nga wakati wa kisasi cha yahwe. Aluakunepa kwa gole.⁷Babeli abile kikombe sa dhaanu moko ga yahwe sabanyweliye milema yole; mataifa banywile wembe waka ngababa na malalo. ⁸Babeli atomboka gafla na angamisilwa. Mumwombolesi na kumpeya ntela kwa ,wabona minya; penje awesa pona.⁹Twakusudile kuponea Babeli lakini anaponali, aya tuneke tuboke, munnema witu, Maana kosea kwake kwikosea kwake kwitite kunnani; kutigelekena mpaka ika kumaunde. Yahwe alongei panga twenga ntopo atiya. ¹⁰Mwise ku sayuni tulongele makowe ga yahwe Nnongo witu;¹¹¹²Munole lusage lwinu na potwa njao. Yahwe aimisa 100 ya nkulungwa wa umedi mu mpango wa kuiangamisa Babeli. Aye ni kwa mmwanja kisasi cha yahwe, kisasi kwa maangammisi ga hekalu lyake. Mukakatuye bendela kunani ya ingombe ya Babeli mubeke alendeli mubeke alolekii, mubeke asikali babawinda lenga kummoywa kila ywatila kumuji maana yahwe alipanga sa kusudile panga. Alnapanga sakibaite kwa balo babatama Babeli.¹³Mwwenge mwamutama mu inywanyu ya mbone ya mase, mwenga mwamubile na azina yambone mwisi winu wikite Upingo wa lama kwinu upongoyilwe. ¹⁴Yahwe wa majeshi alitalapa kwa maisha gake, "Nia kutweleya ndoti ya ya ngondo kunani yako,¹⁵Aipangile lunia kwa likakala lyake; aibei lunia kwa ikima yake. Kwa mwatangite ywembe na kwitandika mbingu. Pavuma, kuba na mvumo kati wa mase mbinguni maana aleta unande boka Yomokya kwa lunia. ¹⁶Aipanga nyai kwa mwanja ula na kuntuma upepo boka mu ligolo lya nyumba yake.¹⁷Kila mundu apangakati kinyama ywange lunda kila ywayana kyoma aibweni oni mwene na sanamu yake. Maana bonekana kwake kwandakonga; kwa mwanja ntopo ukoto nkati yake. ¹⁸Lifaikali lyenjo lya babapanga nchalango; baluangamiswe pabalungamiswa pabuluazibiwa. ¹⁹Lakini Nnongo, usili wa Yakobo, sio okatiba, mana ywembe ngaywapanga ngondo yote. Isilaili nga kabila ya ulisi wake; yahwe wa majeshi lina lyake.²⁰Wenga nga nyundo ya ngondo yabe, sila ya ngondo yango. Kwa wenga naluakwapola mataifa na kwialibia na kwialibia kulungwa. ²¹Kwa wenga nilua kwa lebata falasi na babaoboka: kwa wenga nalua lebata ibanda wazi na babaendesa.²²Kwa wenga naluakwafuta nalume na nnwawa: kwa wenga nalua kwa futa mpendo na mancheme. ²³Kwa wenge nalua kwafuta munchembe na mwenja bikila. Kwa wenga naluafuta asungi na mapenga alemi na jozi yabe yole mya kwa wenga naluafuta atawala na maofisa.²⁴Maana mnonge yako naluakunepa babeli na bote babatama ukaldayo kwa gananyata goti gabapangite akwo sayuni-ale ngalyalilonge yahwe.²⁵Lolaa, na nibile tofauti na we ube kitombe ube wawaalibiya bandu benga-ale olengei yahwe kwialibiya innia yote. Naluakukombwa kwa mokoganyo na kukugalabaya pae boka mugengwe wa kitombe kae nalua kupanga kitombe sakitiniyilwa na mwoto. ²⁶Kwa nyo batolali liwe lyolyote kwako lenga kwitengya nsinsi kwani waluapanga ubeka wa masoba gote, ale alongei yahwe.²⁷Ukaleatuye bendela ya ngondo kunani ya nnema ukombwe lipenga mumataifa, ugake me mataifa ansangilye;Ararati mimi na ashkenazi. Usawe majemedali bakunsabubulya; ulete falasi okati ma inge babagoloka. ²⁸Waandae mataifa kunsambulya; akulungwa ba umedi nga magavana babe, na maofisa bake bote na nnema wake woti.²⁹Maana mnema waluatikisika no dhoofika, kwa mwanja mipango ya yahwe indayendelya akwo ku babeli kwipanga mema wa babeli pengefaika pando pange mundu.³⁰Maasika bale kukwombwa akwo babeli; batama mungome yabe. Likakala lyabe lisindilwa; bapangite alwawa-nyumba yabe ibele mumwoto, makomeo ga milya yabe gayekwanike. ³¹Njumbe wa wautili lenga kummakia nyumba ywenga na ywapiya abali kummakiya mpiya abili ywenge lenga bammakia nkulungwa wa babeli muji wake ytolikwe boka mwisho mpa mwisho. ³²Kwa nyo iloko yote kumto yalikwe; adui atinia mafunjo ga mapapayo na akombwa nikii na babeli bayagabanikilwe.³³Maana yahwe wa majeshi, Nnonge ea Isilaili abaya nyonyo biti ba babeli ukati sakafu yo kobatya.Ni muda wa kunnebata. Ni muda nchini waluasa kwake.³⁴Yelusale baya, "Nebukadreza nkulungwa wa babeli anipapwaie, atiniyomeya na kunipanja kubega sika, na kunimila okote ng'ombe atikwiyukutiya kwasika, kwa saleulya sango kinamega, anitaikwile kutalu? ³⁵Benekaye ba sayuni, "Gasia yanipangilwe na yega yanyo na ibe kwa babeli! yelusalemu aluabaya, damu yangu naiwe juu ya babatama ukaldayo.³⁶Kwa nyo yahwe nyonyo, lola, nibiletayali kulitetea sitaka lyako neleta kiasi kwako. Maana nagayomeya masegababeli na panga mwagatumbulya yome. ³⁷Babeli walua panga liitundo lya mgofu mbango ya imbweya, pandu papatisha, kilebe sakipiya lya ng'ombe pange bandu.³⁸Ababeli balua lunduma pamope akati imba. Balua lunduma okoti bana baimba. ³⁹Pabawashilwa mwoto kwa nyongo, nalakwa pangya sikuku, natuakwatobeya mpaka bapulaike nabokapo gonja lugono lwange mwisho hata bayumukali-ale lyabaiite yahwe. ⁴⁰Nalua kwa peleka pae okati ngondolo kwa ywasinja okati ngondolo nanume na kati mbwinkongwe.⁴¹Jinsi isile kunani ya babeli! awekelilwe na mawimbi gagavuma. ⁴²Baali yake ipangite ukebe, pandu payomo na lubele, nnema wangebandu, na ntopo mundu ywapetapo.⁴³Mji yake ipangite ukebe, pandu payomo na lubeke nnema wangebandu na ntopo mundu ywapetapo. ⁴⁴Kwa nyo naluakumwazibu babeli; na luakiboya munkono wake sakimilite, na mataifa bammilikia likae pamope na lubelelite, pamope na lubelekwo lwake, ingombe ya babeli yalna tomboka.⁴⁵Muboka kwake mwenga mwa bandu bango. Kila yumo winu aokoe maisha gake boka mu nyonyo yango. ⁴⁶Kanamnleke nyonyo inu yopopa au hofu kwa abali ya iyowanike mu nnema, maan abali yaise lisoba lini Baada yake mwaka wauisa wabe na abali na gasia yalua ba mu nnema. Ntawala aluaba tofauti na ntawala.⁴⁷Kwa nyo lola, masoba gandaisa panaazibu sana ya Babeli. Nnema wake woti waliaainika, na bote babasinjilwe baliatomboje nkati yake. ⁴⁸Kae mbingu na nnema, na yote yabile nkati yake yapulaika kwaajili ya babeli. Maana mwalibipu alina kumwisilya boka kasikasini-ale abaite yahwe, ⁴⁹"Okati babeli mwayabapangite babawile Isilaili tomboka, babawile mu nnema wake, batoombo ku babeli.⁵⁰Mubokange! mwanulamile ku ngondo, kanamuselewe munkomboke yahwe boka kutalu yelusalemu ikombokelwa. ⁵¹Twaibike, maana tuyowine matusi; ncholango uwekeli kuninyoitu maana ageni bajinjitee papeletau panyumba ya yahwe.⁵²Kwa nyo, lola, masoba gandaisa-nyo nsabaya yahwe-panaiazibu sanamu yake, na abalumiilwe baluanung'unika lwa minja. ⁵³Maana ataikatei babeli ikaoboka yenda mbinguni au senga ngome yake ndaso, ywaalabiya boka kwango apalage kunyendelya, ale alongei yahwe.⁵⁴Ndoti ya angamisa yaboi babeli ntomboko nkolo boka kunnema wa akaldayo. ⁵⁵Maana yahwe aialabia babeli; aipanga ndoti ya lilobe lyake yamoka, audumu bake balunduma okati mawimbi ga mase, ndoti yabe yabina likakala. ⁵⁶Maana ywa alabiya aisile tofauti na ywembe, tofauti na babeli! Na mashuja bake natekilwe, upende wake utekwaniyilwe, maan yahwe nnongo wa kisasi aluakipanja kisasi cha.⁵⁷Naluakwapanga bana akulungwa bake, bene ikima wake, maofida wake, na masikali wakw lobya, nabembe baluagonja ingono iwangeyumuka-ale alongei kulungwa; yawe aa majeshi nga ima lyake. ⁵⁸Yawe wa majeshi andabaya: kingombe kinankenda sa babeli sakuatomboyelwa na malyango gake malaso galuatomboyelwa. Kae bandu babaisa kumsaidia baluapanga lyenjo lajenjefaika: kila mataifa sabapayanga kwa ajili yake saluatiniyilwa kwa mwoto.⁵⁹Ale ngalikowe lya yelemia nndolo lya mwamulise seroyamwa raya, mwa wa makseya payei na sedekia nkulungwa wa Yuda akwo babeli mu mwaka unansese wa tawala kwake. Bai selaya abile afida mwaudiki. ⁶⁰Maana Eliya aandike mugombo usumadhara gote gaga yenda pangika kubabeli-makowe aga gole gaandikilwe babeli.⁶¹Yeremia nyammakia seraya, "poyenda Babeli uakikise undagasoma makowe gote. ⁶²Na wenja ubaite waluakupaabia pandu pa. Pabali na bandu botama bandu au inyama. Paluabaa nnema wangefaika daima!⁶³Kae pamwayomwa soma gombo le, watabe liwe likoolo kunani yake na kulitaikwa pakatikati ya farati. ⁶⁴Baya, "Babeli ulinga nnyonyo walua kakatuka li kwa mwanja gananyata ganigapeleka kunani yake, nembe balua tomboka makowe ga yelemia gayokya pa.

Chapter 52

¹Sedekia abile na myaka isilini na jimo patumbwile tawa, atawalite myaka komi na jimo akwo yelusalemu. Lina lya maobake akemelwage Hamtali; abile biti yeremia wa libna. ²Apangite gananyata kuminyo ya yahwe, apangite kila sapangite Yehoyakimu. ³Kwa nyongo ya yahwe, gagapiti ga goti gapitilw yelusalemu na Yuda mpaka pabapiite nonge yake mwene. Kae Sedekia atiasi kwa nkulungwa wa babeli.⁵Yabile mu mwaka wa tisa wa nkulungwa Sedekia mu mwei wa komi, na lisoba lya komi lya mwei wo, Nebukadreza nkulungwa wa Babeli, aisile na jeshi lyake lyote akwo yelusalemu. Babeli kambi kulenga, nembe basengite ukuta kuutindia. ⁴Kwa nyo mji batekuusulu mpaka mu mwaka wa komi na jimo wa utawala wa nkulungwa Sedekia.⁶Mumwei wa nansese, lisoba lya mwaka wo, kwai na njala ngale muno mujini hata kwa bile li na sakulya kwa bandu ba nnema wo, ⁷Kae muji wateotolwa, na akombwaikii bote bapitike panja ya muji kilo, kwa ndela ya lilyango lyalyabile kati ya ingombe ibele, kwa ndela ya bostani ya nkulungwa, japo Akaldayo bautindiite mji. Kwanyo bayei kwa ndela ya Araba. ⁸Lakini jeshi lya Akaldayo lyankengine nkulungwa na kumpata Sedekia munkanya wa Yordani papipi yeriko. Jeshi lyote lyatitawamjika kutalu nakwe.⁹Bampatike nkulungwa na kuneta kwa nkulungwa wa babeli akwo Ribla kunnema wa Hamathi papoyite huku kunani yake. ¹⁰Nkulungwa wa Babeli abasinjika banaba Sedekia mwene kalola kwa minyo gake, na akwo Ribla abasinjike kolongosi bote ba Yuda. ¹¹Kae Sedekia bantolwile minyo gake, kae antibite ifinjo ya shaba na kuneka babeli. Nkulungwa wa babeli ammei kutabilwe mpaka lisoba lyo wa kwake.¹²Bai mu mwei wa tano, lisoba lya komi lya mei, wawabile mwaka wa komi na tisa wa utawala wa nkulungwa Nebukadreza nkulungwa wa Babeli, Nebukadreza aisile yelusalemu Abile jemedali wa alendeli wa nkulungwa wa Babeli. ¹³Aitimie nyumba ya yahwe kasiri, na nyumba yote ya yerusalemu na kila jengo muhimu ya mujini asonjike. ¹⁴Manaitei kwa kuta ya kwitindia yerusalemu jeshi lote la wababeli lyabile pamope na jemedali ywa alendeli atelialibiya.¹⁵Manaite bandu masikini bandu babaigile babalekilwe mu muji banyendeli nkulungwa wa Babeli na benge bandu bene ujuzi Nebukadreza jemedali wa asika alendeli abatweti bazi yabe kwa amiya. ¹⁶Lakini Nebukadreza jemedali wa alendeli. abalei bandu masikini muno ba nnema kwilolekea mizabibu na migunda.¹⁷Lakini kwa mapepele ga shaba gagabile mu nyumba ya yahwe, mikamulyo na baali ya shaba yayabile mu nyumba ya yahwe, Wakaldayo ngabaitekwana ipande ipande noboka nayo keleboke Babeli. ¹⁸Iteleko makoleo, kinala sa taa, mabakuli na ilebe yote ya shaba makuhani yabaitunyage hekaluni-wakaldayo napotwile yote. ¹⁹Makalai na chetezo so ukikiya ubani, mabakuli vyungu na kinala sa taa, ikalango, makalai gagapangilwe kwa zaabu , kupteni wa alendeli wa nkulungwa atekwipotwa kae.²⁰Mapepele gabele, baali, na ng'ombe komi mbele ba shaba bababile pae yake, ilebe yelo nkulungwa Sulemani yaipangite kwa mwanja mjumba ya yahwe yayabile na shaba yambone muno yangewesa lengeka. ²¹Mapepele gabile na ulaso dhiraha komi na nane kila jumo, na nsitali kutindiya kila jumo yene ulaso wa dhiraha komi nebele. Kila jimo yai na ukoloukolo wa lukonji na lipoyo.²²Kitwe sa shaba sabile kunani yake. Kitwe sabile ulaso wake dhira tano, lyengo lya waya lyali kinge manisha kwitindiya makomamanya yote yapangilwe kwa shaba. Na lipepele lenge nambe lyabile na mako mamanya gake yabile kati nongoi. ²³Kwa nyo kwabile na makomamanga mia moja kunani ya ngaya ilingamaana kwitindiya.²⁴Jemedari wa alendeli antweti Seraya, ntabilwe kuhani mkuu, pamope na Sefania kuhani yunebele na balo mbawabu atatu. ²⁵Boka mujini antweti ntabilwe afisaywabile kunani ya asikali, na bandu saba ba balo babansauli nkulungwa, babaigile mujini. Antwetintabilwe afisa ywabile na mamulaka ga kwayeya asikali.²⁶Kae Nebukadreza, jemedali wa alendeli atikwapotwa ma kwaleta kwa nkulungwa akwo Ribla. ²⁷Nkulungwa wa Babeli ku nnema wa Hamathi kwa ndela yae, Yuda kunema wake no yena kwo amya.²⁸Aba babalebandu babaamiye Nebukadrea; mumwaka wa saba, wa Yuda 3,023. ²⁹Mu mwaka wa komi na nane wa Nebukadreza atweti 832 boka yelusalemu. ³⁰Mu mwaka wa Ishirini na tatu wa Nebukadreza, Nebukadrenani, jemedali wa alendeli ba nkulungwa, abaamiye Ayudeya 745. Mjumu ga bandu babaamiyelwe babile 4,600.³¹Yabile mu mwaka wa salathini na saba wa tabilwa kwake Yehoyakimu nkulungwa wa Yuda, mu mwei wa kominebele lisoba lya isilini na tano, Evi-merodaki, nkulungwa wa Babeli ngapanyoa Yohoyakimu nkulungwa wa Yuda boka mutabilwe. Yabile mwana Evil-Merodaki atummbitawala.³²Alongei nakwe mbolembole na kumpeya kitego saisima kuliko nkulungwa twenge ywoywoti nkulungwa Yehoyakimu bababile pamope akwo Babeli. ³³Evil- Merodaki ngamula ngobo ya utabilwe ya Gerezeni nkulungwa Yehoyakimu. Na Yehoyakimu alile sakulya pa meza ya nkulungwa masoba gote gagaigilemu maisha gake. ³⁴Na apeilwe liposo ya sakulya sa kila masoba ga maisha gake gote gagaigile mpaka lisoba lyo wa kwake.

Lamentations

Chapter 1

¹Nema wawabile na bambone masobaga nchogo nambeyambeno utami kichane. Apangine kati mundu jwawelikwe na nchengowe, japo abile Taifa likula. Abile mwana wa falme nkati ya mataifa, lakini nambiambino alazimike panga ntumwa. ²Andalela na lombolya kilo, na moligake gawekelya magomo gake. Ntopo ataywapendile ywantebeya. Mabwiga gake boti batekukana. Bapangite maadui bake.³Baada ya ukebano teseka, Yuda ayei kubanda, Atama nkanti ya mataifa na apatali pomolya. Bababenganga bapatike munyonge wabe.⁴Balabala ya Satuni indalombola kwa sababu ntopo ywaisa kushuguli yo yaiandaliwe.Milyango yake yote ukeba. Apendo ba dini bake boti, bandasikitika. Mabikra bake babi na uzuni na mwenewe abile na ugumu. ⁵Maadui bake bapangiye angana bake, maadui bake bandafanikiwa. Yahweh atempwatiya kwa zambi yake yambone. Banabake achini bayenda tekelwa na maadui gake.⁶Ugolo umekite mwenja wa Sayuni, bana ba ntawala bapangite kati jwakotoka bona pandu pa lya, na bayenda bila ngumu kwa baba benganga.⁷Masiba ga mateso gake napanga nyumba ntopo, yetrusalemu yakumbokya akiba yake ya palipite yabile nayo mwanzo wakati bandu bake pabatombokile matoko ga adui, ntopo jwasaidie. Maadu batekwabona na kwaeka mwabaangamia.⁸Yerusalemu yapangite sambi sana kwa nyobasi, atisika kati kilebe kichapu. Botibaba mweshimu nambiyambino banda kusalawa mwanja babweni utopo wake. Andasikitikane paya galambukya mbwega. ⁹Apangite nchapu pae ya siketi yake. Awasike li hatima yake. Atumbwikie kinanyata. Abile ntopo jwakupembela. Atelila " ulole matesa gangu," Yahweh, mwanja adui apangite nkuilo muno".¹⁰Adui abikite luboko lwake mu akiba ituya samani. Abweni mataifa kabajingya pandu pake japo waamuite kane bajingi pandu pako po kwembana.¹¹Bandu bote bandakuikuilika pabapala libumunda. Bapiite akiba yabe ya samani linga bapate sakulya so kelebuya bwimi wabe. Ulole Yahweh, ungomboki nenga, kwa mwanja pangite ntoo faida. ¹²Kilebeli kwako. Mwaboti mwapita? ulole na ubone mana kwina mundu mwene uzuni kati uzuni waunibonela nenga, buka Yahweh anibonelite nenga pamasoba ga nyonga yake ngale.¹³Buka kunani apo ngatumite mwoto muyupa yango na unisindike. Awekeli lupilili kwa magolo gangu na kunigalambwa. Ambakite ukeba na uzaifu. ¹⁴Nsingo wa makosa gango utabilwe na moko gake. Itebilingilwa no bikelwa paingo yango. Apangite wesa kwango shindwa. Bwana anikamwiye moko ga, na niwezali yema.¹⁵Bwana ataikwile pambwega alalome bangi hodarli babanilopwile. Akwembanie bandu kwaajili yango linga kwayondwa alalome bango imala. Bwana atekwalebata bali bikra ba Yuda mu kilebe sasagya wimbi.¹⁶Kwa ilebe nendalela. Minyo gangi, masegauluka pae ya minyo gango buka mfariji jwapangilwe keleboya bwimi wango abile kutalu na nenga. Bana bango babile akoba kwa mwanja adini yango ashindike. ¹⁷Sayuni anyoshike maboko gake,.Ntopo alayumo wa kupembela, Yahweh apiite amri nkati ya Yakobo, panga babatilita babe maadui bake, Yerusalemu kilebe kichapu kwabe.¹⁸Yahwe nga mwene haki mwanja nilei amri yake. Mpikanyange, ndakumakia mwenga mwa bandu boti, nkagalole moligangi, Aenja bango na andiembe bango batolilwe mateka. ¹⁹Nakemite mamwiga bango, ilaa babile hila kwango. Makuani bango na azee baangamie kumji, pabapalage chakulya cho keleboya bwimi wabe.²⁰Olole we wa Yahwe maana nenga nibile mushida. Litumbo lyango, lindanguluma, mwoyo wango atitomboka nkati yango, mwanja ndiasi muno. Akwo panga lipanga lyabulaga bandu nyumba kwina kiwo.²¹Bayoni masikitiko gango, ila ntopo jwanipembela, maadui bango boti bayoni shida yango na bapulaike mwnja umbangile nyo. Walwailela lisoba lelo lawatangazite na bembebalowapanga kati nenga. ²²Ago mabaya gabe gotege gaiche nonge yako wengi, ukaapange bembe kati mwonipangite nenga mwanja sambi yango yote, mwanja masikitiko kango ni gabone muno, na mwoyo wango utinduka.

Chapter 2

¹Bwana amwekelile mwenja Sayuni pae ya liunde la nyongo yake , Ataikile pai utukufu wa Israeli boka mbinguni mpaka duniani Wala akikombokile kitengo cha magolo gake katika lisoba la nyongo yake. ²Bwana agamike makao ga Yakobo, wala abwenili akiya, Ateletie miji imara ya mwenja wa Yuda katika nyongo yake, kwa oni aulwiyepae ufalme wake na utawala wake.³Kwa nyongo ngake atikana kila kipembe cha Israel, akelebwike luboko lwake kwa maadui. Atiniye Yakobo kati mwoto nkale wautinia kila kilebe karibu yake. ⁴Kati adui apendike upinde wwake no laya kwitu, na walwamalyo wake abile tayari kutushambulia.Achinjike boti bababile kabanogelya mulihema la mwale wa Sayuni, ajitike nyongo yake kati mwoto.⁵Bwana apangite kati adui. Amilike Israeli. Amilike majumba gake goti. Alibie ngome yake . Ayongiye kilelo na kwilombola kati ya aenjaba Yuda. ⁶Ashambulie hema lake la kwembana kati jumba kabustani. Abomwani pandu pa kwembana. Yahwe asababishe kwembana na sabato libalikwa Sayuni. kwa mwanja asalawile ntawala.⁷Bwana akani madhabau gake no kama pandu pake patakatifu. Aboite ingombe ya majumba maboko ga adui. Bapeite malobe munyumba ya Yahwe, kati lisoba la shuguli.⁸Yahwe ahamuwite bomwana kingombe cha mji wa mwale wa Sayuni. Atambaliekamba ya kilengo na anazuia liluboko kwake kotoka bomwana king'ombe. Apangite minara na kingombe lombola, yaobile pamo. ⁹Mihango yabe itombwike pae, atibomwana na tekwana kioma cha kingombe. Ntawala wake na bana ba ntawala babile nkati ya mataifa, salia ntopo kaena manabii bake bapatalii maono buka kwa Yahwe.¹⁰Apendo ba mwale wa Sayuni batami pae likie bago lwiye vumbi mumitwe yabe no wala mabunya. Bale ba Yerusalemu balitie mitwe yabe pae.¹¹Mingo gango moli gake goti gayomite litumbo lango lindaunguruma, semu yango ya nkati ipenganike paekwa mwanja ya unyonge wa mwale wa bango, bana na ilekeleke batandika mumitaa ya mji. ¹²Banda baya kwa kina mao babe," Mbeyu ibile kwa na mvinyo?" kati mwabainduka kati mundu jwalumike mimitaa mji, maisha gabe gajitike muyuba ya kimababe.¹³Namani gweza baya kwako, mwale wa Yerusalemu? Niweza kukulandanisha na namani ili nikufariji mwale bikra wa Sayuni? kilonda chako kikolo kati bali. Ngai jwaweza kukuponya?. ¹⁴Manabii bako babweni bocho na maono ga ubocho kwa ajili yako. Banabekali wazi sambi yako keleboya mali yako.¹⁵Bote babapeta bwega ya balabala bakombwa makofu kwako. Bandaguna na tikatika mitwe yabe zidi ya mwale wa Yerusalemu no baya. Awo nga mji wabaukemite kamilika kwa noga, Dunia yoti pulaika?" ¹⁶Maadui gako boti baumukwi mikano yabe na kukunyondwa. Bayiyoblya no saga mino no baya, Tumilike jwembe, Leno ngalisoba lyatwalendike, tuteishi lenga kwibona,.¹⁷Yahwe apangite mwakusudile panga . Atimizike neno lyake. Akupelengwile bila akia, kwa mwanja anuswile adui kukupulaikya atondobie mbembe ya maadui gako.¹⁸Myoyo gabe yanelile Bwana, ingombe ya mwale wa Sayuni, upange mdi gako kaolwe pae kati mto kilo na mutwekati, kaneukwipei male, minyo gako bila male. ¹⁹Uyeme, ulele kilo, masoba ga mwanzo ujumusaa nane ya kilo ujite mwoyo wake kati mase nonge ya kuminyo ya Bwana. Ukakatuye mokogako kunani kwa ajili ya bana bako babainduka na njala mundela ya kila mtaa.²⁰Ulole Yahwe na ukumboki abo bawapangile aga. Alwawa balo tunda la upapi wabe, bana babajalile? makuani na manabii bachinjilwe pandu patakatifu pa Bwana?.²¹Boti achene na akulobatama mu ukando wa mitaa. Alwawa bango achene na alalome bango achene batobwike kwa lipanga wachinjike bila panga na akia. ²²Wakemite bandu kati mwopalage kwa kenya chakulya, ofu yango kila pandu, palyaika lisoba la nyongo ya Yahwe ntopo jwa tolwike, abo banajalike na kukoya, adui bango baalabiye.

Chapter 3

¹Nenga nga nanalome nanibweni maangaiko pae ya gongo la nyongo ya Yahwe. ²Atikunibenganga na kunisababisha twanga mulubendo kuliko mubweya. ³Kakape anigalambulile luboko lwake zidi yango kae na kae, masoba gote. ⁴Apangite yega yango na ngozi yango fifiya, atekwaniye yupa yango.⁵Asengite ifusi ya ukando panani yango, na kuniteleta na uchingu na unonopau. ⁶Apangite niishi pandu pa lubendo, kali abo babawile samani. ⁷Asengite kingombe kuniteleta na niwezali toloka. Apangite minyororo yango topa. ⁸Napo kangema na lelya nsada, aimia maombi gango.⁹Aibite ndela yango kwa kingombe cha maliwe go chonga apangite ndela yango inyate. ¹⁰Yahwe ni kati dubu alenda kunishambulia, imba abi yobelya. ¹¹Agalabwile pambwegandela yango ambangite na nkeba.¹²Apendeshike upande wake anipangite nenga kati lyengo lya nshale wake. ¹³Aotwanie matoga gango kwa mishale ya mufuko wake. ¹⁴Nabile na kiekeyo kwa bandu bango boti. kielelezo cha kunyondwa lisoba lizima. ¹⁵Anitwelie kwa uchungu na kunilendendelya ninywe mase ganambaba.¹⁶Atekwanie mino gango kwa kokoto aninokoli pae pa namani. ¹⁷nafasi yango ijimilwe amani, nilibalile pulaika nga namani. ¹⁸Nyo ndabaya," vumilia kwango kuyomwike pano tumaini lyango Yahweh".¹⁹Ukomboki mateso gango na angaika kwango mase ganambaba na uchungu . ²⁰Niyendelya kumbokya na ndilita nkati yango. ²¹Lakini natiliuta ale mulunda lwango kwanyo nina matumaini.²²Upendo wene ngupu wa Yahwe ukomali na akia yabe iyomoka li. ²³Yayambe kilo kindae uaminifu wako nkolo. ²⁴Yahwe ni ulisi wango" Nabaite kwa nyo nalowa kuntumaini.²⁵Yahwe ni mwema kwabe babandenda, na kwa jwampala. ²⁶Inoogite lenda mbolembole wokovu wa Yahwe. ²⁷Inoga mundu potwa nsinyo paba munehembe. ²⁸Uneke atame kisake pautulivu, paipangambekilwe kunani yake. ²⁹Uneke abeke nkano wake pavumbi kuweza panga bado kwi na matumaini.³⁰Uneke apiye ligomo lyake kwajwembe jwankombwa, na apate oni ya mbone. ³¹Kwa mwanja Bwana alwakutukana milele. ³²Pamoja na ayeya uzuni, apanga na akia kwa kadri ya wambone wa upendo wake wakweli. ³³Kwa mwanja aukumiwa li boka mumwoyo wake au kwatesa bana ba binadamu.³⁴Lebata pae ya magolo afungwa boti ba dunia. ³⁵Kunyima aki mundu nonge ya pabile jwabile kunani. ³⁶Kunyima mundu aki yake, Bwana apeteali ilebe kati yo.³⁷Nyai jwalongei no timya, manaitei bwana li?. ³⁸Siyo boka munkano mwa jwa bile kunani gananyafa na gananoga gandaisa?. ³⁹Mundu aweza buli lalamika kwa ukumu ya sambi yake?.⁴⁰Tukwilole ndela itu na kwipaya, na tunkeleboki Yahwe. ⁴¹Na tukakatuye mioyo itu na maboko gitu kwa Yahwe mbingini. " ⁴²Tukoseite na tuasile, na unasamya li. ⁴³Utekwiyobeka na nyongo na kutubutuya, utibulaga na unanusulu lii.⁴⁴Ukwiyobike na liunde lenga kane kube naliombi lolote laliweza peta. ⁴⁵Utupangite kati uchapu na takataka nkati ya mataifa. ⁴⁶Maadui bitu boti batitulani. ⁴⁷Wasiwasi na lyembwa lituisilike, mafa na unyonge.⁴⁸Minyo gango gamiminika na mifereji ya moli kwa sababu ya bandu bango. ⁴⁹Minyo gango gapia molibila mwisho: bila koma. ⁵⁰Mpaka palola pae na Yahwe abona boka mbinguni.⁵¹Minyo gango ganisababisha uzuni mwanja bale ba mji wango. ⁵²Niwindilwe kati ijuni abo bababile maadui bango batikuniwinda bila likosa. ⁵³Bandikwile mulembwa na kunitaikulya liwe. ⁵⁴Namase gatejitika pana ni ya twe wango nibaye, " nikatwile kutalu.⁵⁵Nalikemite lina lyako, Yahwe buka kiyemo cha lyembwa. ⁵⁶Wayowine lilobe lyango, Wayo wine lilobe lyango panabaite, "kane uwekeli lisikilo lyako kwa kilolo chango cha nsada". ⁵⁷Waisi papipi lisoba lyanakukemite, wabaite" kaneuyogope".⁵⁸Bwana wateteike kesi yango, waokowite maisha gango,. ⁵⁹Yahwe ugabweni gananyata gabambangile ukumu kesi yango. ⁶⁰Ubweni matusi gabe mipango yabe yote kunani yango. ⁶¹Uyowine salawa kwabe, Yahwe, na mipango yabe kuniusu.⁶²Mikano nya abo babakatuka nchogo yango, na mashitaka gake, isaidi yango lisoba lizima. ⁶³Ulole jinsi mwabatama no kakatuka: banisalawa na myambo yabe.⁶⁴Walepi, Yahwe, kwa kilengo sabapa ngite. ⁶⁵Ulwaleka mioyo yabe bila laumiwa< itukumu yako ibe kunani yabe. ⁶⁶Wabenganga kwa nongo na kwaalibia pae ya magolo, Yahwe.

Chapter 4

¹Zaabu ilai ipangite buli zaabu safi itegalambuka, maliwe mataifa gatipenganika kila pandu pa ndela yamtaa. ²Bana ba zamani ba Sayuni babile na zamani ya topa kwa zaabu safi, lakini nambiambeno babileli na zamani³Ata mbwa bamumitaa bapia mabele ga kwa ayongea bana babe, lakini mwale wa bandu bango apangite katili, kati mbuni nkati ya lijangwa.⁴Lulimi lwa mwana nchini jwayonga ukagonga kunani ya wake kwa nyota, bana baloba sakula, lakini ntopo sabebembe. ⁵Bambe bayobeli lya sakulya cha samani kwa nyo bainashida njala mumitaa, bembe babalelilwe kwo wala ngobo ya zambarau, nambeyambeno magonjite mumajalala.⁶Ukumunya mwenja wa bandu bango ni ngolo shinda ayo yaSodoma, na yapendo likwe kwa dakika na ntopo jwakakatwie moko kunisaidia.⁷Iongozi bake babile safi shinda saluji ulilya shinda mabele, yega yabe yabile nonopa shinda liwe, yega yabe yabile kati yakuti na samawi. ⁸Bonekana kwabe kupangite kupili kati lubendo, batanganikwa li mumitaa. ngozi yabe iyundile muyupa yabe: ipangite njomo kati anju.⁹Abo babawile kwa lipanga bai na pula zaidi kuliko abobaba wile na njala, babaobite, batiolwa kwo kosa mauno ga kunginda. ¹⁰Maboko ga alwawa bene akia yachemshike bana babe. bapangite chabe wakati amabpo mwenja wa bandu bango pabile kabomwanilwa.¹¹Yahwe alaite nyongo yake yoti, ajitike nyongo yake ngale. Atinie mwoto Sayuni alibie misingi yake.¹²Atawala ba dunia baaminile li, wala babatama mudunia, kwa nyo maadui bawezike jingya pa nyango wa Yerusalemu. ¹³Aga gapitile kwa mwanja sambi ya manabii no asi kwa makuani pengine damu yabeneaki nonge yake.¹⁴Bateangaika, kwa upofu mumitaa. Bakwiyeile unajisi kwa damu yo amabyo ntopo jwatusiwe kamwa ngobo yake. ¹⁵"Utame kutalu wenga wamnajisi", Bandu babaobokie malobe." utame kutalu, utame kutalu, kane ukamwe," kwa nyo bateaika, bandu batebaya kati ya mataifa, Bawezali tama pano kae".¹⁶Yahwe mwene atikwabagamia: alola kae. Baeshimu li makuani na balaya li upendo kwa apendo.¹⁷Minyo gitu gatilwama, kagalola bule kwa nsada: boka minala itu ya ulinzi twalolite taifa lalikotoka kombwa okoa. ¹⁸Bakengime atua itu, twawezike li tyanga mumitaa itu. Mwisho witu waikite.¹⁹Babatubenganite babile ayo you shinda tai jwa kunani. Batubengangite mwitombe na kutuwinda nyikani. ²⁰Pumzi mu mbulo itu jwapakitwe mauta na Yahwe ngajwaboyolilwe mulyembwa: ngajwembwe jwabaite," pai ya kiwili sake tulwaishi kati ya mataifa.²¹Ushangilie na upulaike mwale wa Edomu, wenga waishi munchi ya Uzi. Na kwako kitombe chapetishwa, walobya no ula ngobo. ²²Mwale wa Sayuni, ukumi yako yaika kumwisho, ayongea li mateka gako lakini mwale wa Edomu, alowa kumikumi, aumukwa sambi yako

Chapter 5

¹Ukomboki, Yahwe, gagatupitile na ubone oni iyu. ²Ulisi witu ugalambulilwe kwa ageni, nyumba itu kwa ageni. ³Tupangite yatima, bila tate, na akina mao bitu kati aweletwa. ⁴Lazima tulepe ela kwa mase gatunywa, na tulepe ela pata mbao itu.⁵Abo baisa kwitu baegelile nchogo itu, tuchokite na tuweza li pata mapomolyo. ⁶Tutikwipia kwa Misri na kwa Assiria tupate chakulya cha lengana. ⁷Akina tate bitu bapangite sambi, na babileli kae na tupotule masambi gabe,.⁸Atumwa batitutawala, na ntopo jwa kutulopwa na maboko gabe. ⁹Tupata likati litu palo patuatalisha maisha gitu kwa sababu ya lipanga la nyikali. ¹⁰Yega itu ipangite na mwoto kati lijiko kwa sababu ya lyoto lya njala.¹¹Alwawa bandabakwa Sayuni, na aenja pa mji wa Yuda. ¹²Bana ba mfalme batinyongelwa na maboko gabe, na ntopo eshima yaiboneka kwa apendo.¹³Alalome anchembe balazimishilwa saga mbeyu kwa liwe losagya, na anchembe bakobala pae ya makenda ga anju. ¹⁴Apendo balekite milyango ya mji na anchembe balekite miziki.¹⁵Pulaika kwa mwongo wikite kumwisho no ina kwitu kugalamwike kilelo. ¹⁶Taji litombwike mumitwe itu, Ole witu kwa mwanja tupangite sambi.¹⁷Kwa mwanja mwogo witu ubile undaminya, na moli gitu gandafifia, kwa ilebe aye minyo gitu gandafifia. ¹⁸Maana kitombe Sayuni kitami ukeba, mbwa bamumi taa bang'anda kunani yabe.¹⁹Lakini wenga Yahwe, utawala milele,na ulwatama pa kitengo sako sa enzi vizazi na vizazi. ²⁰kwa mwanja kele utulibalya milele?. Mwanja namani utuleka masoba ga mbone?. ²¹Utukeleboye kwako, Yahwe, na twenga tulwakeleboka. ²²Upange upya masoba gitu kati mwagabile apo zamani. Kwale upange utekana na ubile na nyongo kwitu peta kiasi.

Hosea

Chapter 1

¹Ale likowe la ngwana lyaliichile kwa Hosea wana wa Baeri masoba ga uzia yothamu, Ahazi na Hazekia Afalumu ba Yuda, na masoba ga Yeroboamu mwana wa Yoashi, mpwalume wa Israeli.²Wakati Ngwana palongei petha Hosea, atikumamakia. Uyende ukati nwama malaya. Aba na bana hagoo ga umalaya wake, kwa mwanja nnema upanga umalaya nkolo kwokuneka Ngwana.³Bai Hosea atiyenda amweni Gomeri biti Diblaimu nawhembe apotwile ndombo apapiti mwana nalhome.⁴Ngwa amakia Hosea, ukeme lina lyake Yezeli kwa mwanja mula mwipi nipala kwialibia Nyumba ya Yehu mwanja apenyine lamu hakho Yezreeli nane mbalayomwa nyumba ya ufalume wa Israeli.⁵Lyapitya lisobalyo pana thekwana upinde wa baisraeli palibinde lya Yezreeli.⁶Gomeri aputwi nndumbo kaake apapite biti. Ngahapole Ngwana amekie Hosea, Ukemee lindyakhe lo Ruhama kwa nyo naulumiali kache nyumba ya Israeli hanabasani kwa ndela yenge. ⁷Hata nyo mbakwauluma nyumba ya Yuda, nane mbalakwaokowa Namwene. Ngwana.Nnungu wabe.Naokowali kwo upande, upanga ngondo Farasi, au babamuboka farasi.⁸Baba ya gomeni kunakea lo Ruhama apatike ntumuloo no papa mwana lwenge Nnalome.⁹Ngwana ngabaya ukeme linalyake Lo Ami kwa mwanja mwaband a bangiholi wala nenga na Nnungu winuli.¹⁰Hata nyo idadi ya bana ba Israeli yapanga kati lwangi lwa mubali uwesali kululyinga au kululyenga yapanga pacho pababakilwe. Si mwabandu bangho! balwa bakilwa mwenga ni mwabandu ba Nnubgu whabile nkoto. ¹¹Bandu ba Yuda na bandu ba Israeli balwakusanyika pamope bembe pamoke kolongasi yumo whabe bene. na bapala mboka pa nnema. Kwa nyo lyapanga lisoba lya Yezreeli kikholhu.

Chapter 2

¹Mwabakie alongobini analome bandu bangho! na kwakina Dada bane lupitike lwongo.²Mwasitaki mabinu.Mwasitaki nana whembe nenga nyubo wangholii na nenga na nchengoweli.Na hauboyhe umalaya wake nnunghe yangho.Yendo yake ya umalaya nkati ya mabele gake.³Mwana hakotwike leka niliwakumula nnongombo na kunaya wathopuu wake kati lisibalya balekwile Nane mbala kumpanga kati jangwa na kati nnema wobomwike nane nilwakupanga awe bokana na nyota.⁴Napeyali rehema banabake, kwa mwanja bembe ni bana baumalaya.⁵Kwa nyo mabake amalaya na whembe pabile nanndumbo apangite makowe gahoni atibaya mbala khengama ilombo yangho kwa mwanja bamba nkate wangho na masi supu yangho na kitani, maluta gangho na chunywa.⁶Kwa hayo nipalasenga luwa lwozuia nndela yake kwa minimwa.Ni lwa kumchengiha kinghombe chake ili kanewese pata nndela whembe akegama ilombo yake lakini alwakwa kwembali.⁷Whembe alwakwa pala. lakini abapatali alafu le abaya.Nilwabuyabuyanga kwa nchengo wango nnongi kwa nyo ibile bola yango samani kuliko nambe yambiyambino.⁸Kwa nyo hatangiteli panga nenga ga nipempeile nafaka ,divai ya yambe na mauta.Nalelo ninyongekie ela na dhabu ambaya aitumile kwa Baali.⁹Kwa nyo balatola nafaka yake wakati wa una , na divai yanghu ya yambi mu msimu wake Nilwatola supu yangho na kitambala chakitumike yhubika wathopu wake.¹⁰Ngunamula lee nghombopo paminya ya Uhombo yake,wala abali mundu wa Kumkombwa mmoko yangho.¹¹Ni lwa kutamika pulaika kwake kwoti siku yake moneka wa mwei, sabato yake sikuku yake yoti yaibekilwe.¹²Mbalahalibia mizaituni yake na mtini wake kwa abaite haye ni nchala wangho ambaye ilombo yangho patimbeya ni lwa kupanga mwitu na inyana ya mungunda bapalalya.¹³Nane mbala kumpea adhabu kwa jili ya sukuku ya Baali , abaukie ubani, atikwilemba kwa pete na mawalo gake na whimbi kwikegama ilombo yake.No kunilibalya ale ga lilobelya Nngwana.¹⁴Kwa nyo mbala yenda kumshawishi ninete jangwani na kumakia kwa kiya.¹⁵Ne mbala kumkhekikebokea mizabibu yake. na libinde la kori ati nnyongo wa Tumaini. Whembe aniyongwa mwapangite lisoba lya uchembe wake, kati lisoba lyabai kilambo cha misri.¹⁶Gaoanga kati lisoba lyo "hale nga lilobe lya Ngwana" kwa kumkema.mchenga wangho, wangema kae nenga Baali wangho.¹⁷Kwa nyo mbalaboya maina ga Baali mutwee wake. Maina gabe gakhombokelwali kae.¹⁸Lisoba lyo napanga agano pamope na inyama mumigunda kwa hajili yabe na lyuni ya kunani. na ilebe ya ityanga pae. baboya upinde,lipanga na ngondo pa nnema Nakupanga ugonja ukoto.¹⁹Napanga nanchengogo milele. Napanga navmchengogo muu hake,muhukumu na uaminipu wa agano, na ulumaa. ²⁰Napanga nachengigo kwo uaminifu.Nawenga walwa kunitanga nenga Nangwana.²¹Lisoba lho nayangwa" hale hmga lilobe lya ngwana Naiyangwa mbingu, Nabembe bayangwa nema.²²Nnema uoalaangaikya nafaka, Divai yayambe na mauta hayangwa Yezreeli.²³Nipala kuhoboka na mwene nnema kwa hajili yangho. nimekyakiya lo Ruhana.Namakia lo Ami wenga wa Ami Ata, nabembe bapalakumibakia , wenga wa Nnungu wango.

Chapter 3

¹Ngwana mwanaambakie, uyende kae, mukamoende nwawa, whapandilwa na nchengowe umbwele mmalaya, mumpende kati nenga,Nangwana mwanapandile bandu ba Israeli ataikabile bagalambu kya michela Nopenda mikate ya Zabibu.²Kwina lana,ubocho,bulaga bwi na umalaya. bandu bateekwanie mipaka yoti, na lamu isa baada ya hamu.³Kwa nyo kilambo kindayama, na mundu whabile mkati yake andaangamia, inyama Mungu nda iyuna ba kunani ata omba ba mubali,bandaboelwa.⁴Lakini kanauhusu mundu asitaki nakana muhusu mundu whowhoti amukumu mundu whenghe ila mwenga mwakimakuani tu gamchitakya.⁵Mwenga mwaki makuani mwe mupala khobala muntwekati,Nondoli bembe bapala pamope na mwenga kilo na nenga mbala kwahanganisa mabako.

Chapter 4

¹Muphakani likowe lya ngwana mwenga wa bandu ba Israeli. Ngwana apala kumchitakye mwabene kaya bapakilambo. Kwa mwanjan ukwati ntopo no amikali no laganali, na ntopo kumkipwa nnungu pakilambo.²Kwina lana, ubocho, bulaga, bwii na umulaya bandu bateekwane mipaka yoti, na lamu isa baada ya lamu.³Kwanyo kilambo kindayuma, na mundu whabile mkati yake andaangamia inyama muringunda na iyuni ba kunani ata omba ba mubali, bandaboelwa.⁴Lakini kanauhusu mundu asitaki nakana muhusu mundu whowhoti amukumu mundu whenghe ila mwenga mwakimakuani tu gamchitakya.⁵Mwenga mwaki makuani mwe mupala khobala muntwekati,Nondoli bembe bapala pamope na mwenga kilo na nenga mbala kwahanganisa mabako.⁶Bandu bango bandaalibika ukosepu wa malipwa kwa mwanja makuani bakani malipwa nane nakani kana babe makuni bangho kwa mwanja balibalile sheha yangho japo nenga na Nnungu wabe Nane nabalibalya banabako.⁷Makuwani lohenghe batiyonge ,muno baoangite sambi zidi yangho batibadilisha heshima yabe kwa oni.⁸Balyanganga sambi ya bandu bangho,bembe bene taamaa shida uwopu wabe.⁹Nalwa panga sawa kwa bandu kati ma kuwani mbala kwapeya boti kwa yendo yabe mbala kwa lepa kwa yendo yabe.¹⁰Bapala lya ila bayukuli bapala panga umalaya ila bayongekeyali kwa mwanja babile kutalu na ngwana.¹¹Bapendi usalati divai na divai yayambe ambayo itweti elewa kwabe.¹²Bandu bangho bapala ushau kwa sanamu yabe ya mbao ni lukogocho lwabe lwatyangilya lwapeya ulondoli kwa nyo mawaso ga usalati gatikwakonga, na balile kati makaba bada ya ba baminipu kwa Nnungu wabe.¹³Bapia sadaka mwithombe no teketesa wumba mwi ithombi pae ya mialoni, milibua mela ,kwamwanja kweli kizulibai mabindi ginu bapanga usalati, na mabinti binu amalaya.¹⁴Nenga naazibuli mabitigako wakati waba sawa panga usalati. wala biti yako ka panga umalaya kwa nyo analinume nabembe banda kwipia kwa maakaba no pia zabiu ili bawese panga yendo ya usalati na ukahaba Nyo bandu bangali tanga bapala anganiswa.¹⁵.Japo wenga wa Israeli upangiti Umalaya.Ila yuda kana abe na atia,mwenga kanani yende Gilgali, kanayende mpaka Beth,Aven,wala kana mulape " mwatama Ngwana ".¹⁶.Kwa nyo Israeli bapangiti ugaidi kati ndamagaidi buli ngwana andawesa kwaleta babayla kati ngondolo mahali penenafasi?.¹⁷.Efraimu auingite na sanamu uneke kichake.¹⁸.Hata pachabhi kileo chabe ba yendelie panga umalaya atawala babe penda sana aibu yabe.¹⁹.Upepo upala kumtaba kwa mapayo gake. nabembe bapalakwibona oni kwa mwanja ya zabiu yabe.

Chapter 5

¹.Muphekani haga, makuhani! mube makini. Nyumba ya Israeli muohekani,nyumba ya mfalume! kwa nyo hukumu indaicha juumu mubile katintengo akwo mizpa nawavu utisabazwa juu ya Taboni.².Baba asi yhema sana mumauaji lakini napeya asabu boti.³.Nitangite Efraimu na israeli anayhubali kachango Efraimu lelo ubile kati kahaba Israeli ni unajisi.⁴.Mateke gabe galwakwalusuli kun'ngalambukya Nnungu kwa mwanja mawaso ga umalaya gabile nkati yabe nabantangali ngwana.⁵.Kibuli cha Israeli kinda kwa tanga ,kwa nyo israeli na Efraimu bapala kyubala ya kwa hatiya yabe na Yuda na whembe apalathumbuka pamope na hambo.⁶.Bapala yenda pamope na ngondoto yabe na ng'ombe babe kumpala ngwana lakini bamonahi kwa mwanja bate kwiboya boka kachebe.⁷.Babile baminikaeli kwa ngwana, kwa mwanja bapapite bana haramu.Boka nabhiyathino sherehe ya mwei wa yhambi upala kwa hangamisa na migunda yabe yoti.⁸.Hukhombwa tarumbeta akwo Gibea, natalymbeta akwo Rama, lilobe lya nnelo wa ngondo hakwoo Beth Aveni Tulwa kukengama wa Benyamini!.⁹.Efraimu ilwapanga pokeba lisoba lya azabu miongoni mwa makabila ga Israeli nitangazike ikowe yayapitha.¹⁰.Ihongoli ya Yuda nikati babaliboya liwe la munipaka Nane nilwajita adhabu yango juu yabe kati mase.¹¹.Efraimu angamizwe angamuzwe kwa ukumilwa kwa mwanja athangite kwo lyali kengama sanamu.¹².Kwa nyo mbapanga kati nanondo kwa Efraimu na kati bola ya Munyumba ya Yuda.¹³.Efraimu pamweni utamwe wake. Yuda abweni libai lyake.Efraimu ayei nshauri Yuda. atumite ajumbe kwa mfalume nkolo lakini awasikeli kwayhuya bandu au kuyhuya libai lyake.¹⁴.Kwa nyo nilwapanga kati naimba kwa Efraimu nakati namba munyumba ya Yuda,Nenga naamu nee nalwaoba noyende kutalu nanalwakwatola nahabali mundu wholokoka.¹⁵.Nilwa yenda no buya sehemu yango batangr makosa gabe kwa kengama kuminyo yanghu, ngabala kwa bidii mudhiki yabe.

Chapter 6

¹.Wiche ubuyangane kwa ngwana ,kwa mana atutekwanie ipande ipande ,lakini tulwapona atupeimanmbai lakini apalatuteba mabai gitu.².Baada ya masoba yabhele apalatugholoya isoba lye natatu apalatukakatuya na tupalatama nnughe yake.³.Natwinga tuntange ngwana tuyengali kumtanga ngwana isa kwake ni kweli mwana ipangite kindae,apalaicha kwitu kati ula, kati ulawa nakauka ambaye inelya mbwei.⁴.Efraimu mkupangi namani? Yuda nikupangi? uaminifu wako kati lyunde lya kindae kati umande ulababoka.⁵.Kwa mintekwani kimemendu kwa ntwe wa wa alondoli mti wabulaga kwa ikowe yantwe wangho, langha ya mikati nuru yaiangaza.⁶.Kwanyo nindatamayha aminika wa kwenda Dhahabuli na kumtanga Nnungu kulikoho sadaka ya teketezwa.⁷.Mwana wa adamu atekwani kulagano. baaminikeli kasangi⁸.Giliadi ni kijiji cha hapanga puyu mmarigho ga Damu.⁹.Kati kikosi cha kipokonywa baba nnenda mundu.nabembe makuani bandakwiuga babapamope panga mauaji kwa indela ya shekemu, bapangite ya ani.¹⁰.Mu nyumba ya Israeli nilibweni likowe inanyata umalaya wa Efraimu ubile pulyu na israeli aiyheile kasoho.¹¹.Kwa nyo wenga wa Yuda, urithi uchaulwe mpaka panakeleboka bandu bango.

Chapter 7

¹.Muda wambala bapone israeli sambi ya Efraimu indaumukulwa pamope na ikowe njapu ya samaria, kwa mwanja bandakongana,mbwihi undajinghi na likundi lyopokonjwa bashambulia mitaani.².Batangali pamwoyo wabe kati yendo yabe inanyata lelo yendo yabe lwa kwatindiya nnonghi ya kuminyo yangho.³.Kwa mwanja uwovi wabe bampangite mfalme abe na palaa na maafisa gabe kwo ubocho wabe.⁴.Bote amalaya kati lituta ka linjonjilwe na muokaji gwaleka utila moto boka inyata uyale mpaka chachanduka.⁵5.Risoba ya mfalme wetu,Viongozi bapangite atamulee na akalee badivai ywagolile moko gake kuoziaki.⁶.Kwa moyo wabe kati tanuu bombe baba panga ba ukongana,Nyonyo yabe igonja kilo choti, kindae babeka kunani kati mwe.⁷.Boti bapatite moto wa palithote na kwangaza balho babatawala , wafalume boti bateto mboka mtopo hata yumo whikema.⁸.Efraimu aiyangabana mwene , Efraimu ni nkate unawaili gauzwa.⁹.Ageni balile ngupu yake, lumbwele atangiteli nywili ya uliya ijitya kunani yake, lakini atangiteli.¹⁰.Kibuli cha Israeli kindakwa lolekea hata nyoo, banabuyali kwangwana ,Nnungu, wala bampalikeli ataiko yoteye.¹¹.Efraimu, kati ngunda Balazuri na whangali busara, kumkema yenda misri, lelo nghulwoka yenda Ashulu.¹².Kabayenda ,Nilwakwatawanya baofu bangho juyabe,Nane mbalakwathomboya kati iyuni ya kunani.Nipala kwa pwatha kati yendelya kwabe.¹³.Ole wabe ! kwa kuwa batioba bhuka kachaghuwalibipu undakwaichilya bembe batiasi kachangho, na pendi kwaokoa, ila balongei ubhuchu kachangho.¹⁴.Wala banilhelili kwa mwoyo wabe woti, ila bandalombolelya muhndanda yabe, banda kusanika nenga.¹⁵.Ingawa natekwa yegana, tumbwe bapanga kinanyata na nenga.¹⁶.Banda buya ila babuyali kachango, nanibile kunani,Bembe kati upinde wautumainike , maafisa gabe balwathomboka kwa mwanja uzalimu wa vinjwa,hayhe yapanga aniyabe pa munnema wa misri.

Chapter 8

¹.Bhika filimbi mukano wako, Tai andaicha kunani ya nyumba ya ngwana kwa mwanja bandu bathekwana kilagano changho na batihasi sheria yangho.².Bandanilelya Nnungu wangho, twenga twa ba Israeli tundaicha.³.Ila Israeli akani wema, na adui andakumpala.⁴.Baabhekite afalme ,lakini kwo shauri wangholi balolikite aphendo ila nitangiteli.⁵.Ndama yako ikanilwe ,samaria nyongo yangho inda yaka kwa bandu baha, kwa wakati gani bapaba na makosaha?.⁶.Kwa hajili sanamu yheno Ibhuka Israeli,pundi aipangite Nnunghulii Ndama ya samaria apala kwithikwana imemendu imemendu.⁷.Kwa mwanja bandu bapanda na una kimbhunga mbeyu ya iyemi ntupu ntwe, ipiyali mbwembwe mwa kaipo mhulya ageni bapalalya.⁸.Israeli itimemesa, nambhiyambhino bagonja mataifa kati kilebe changali faida. ⁹Kwa nyo bati yenda Ashuru kati mbunda wa mwitu kichake Efraimu ajilie apenzi bake mwene. ¹⁰Ingawa baajilile apenzi kati ya mataipwa, nambhiyambhino mbala kwambhika pamope,bembe bapalatumbwa oba kwa mwanja nyanyasilwa na mfalume mpendho.¹¹Efraimu iyingekie madhabahu kwa sadaka ya sambi,tumbwele ibile gabile madhabahu gapanghe sammbi.¹²Nawesike sologana sheriya yanghu kwabe mara elfu khumi bapalekibona katikilebe chahajabu kwa habe.¹³Kwa mwanja dhabihu ya sadaka yanghu, bapiya nyamano kwilya, ila nenga , na ngwana , nayhikethali tumbwele mbalakwawasa ubaya wabe mbalakwa suluhu sambi yabe balwabuya misri.¹⁴Israeli anilibalile nenga,nanimuhumbite,na asengite mayumba,Yuda aimalishe ilambo yambone,ila mbalatuma mwoto mu nnema wake ilwahalibika nngome yake.

Chapter 9

¹Kana upulaike Israeli kati mwaba pulaika bandu bhinghe mwanja uaminikeli, unei Nnungu wako upendi kumlega mshara mmalaya musakapu yoti ya nafaka.²Tumbwe sakapu na divai inishali divai yayambile iliwapho ngoka.³Bawesali yendelya tamaa munnema wa ngwana, badala yake,Efraimu abuya misri, na lisoba limo balya chakulya kisapu Ashuru.⁴Bampikyali ngwana sadaka ya divai wala bampulaisali, Dhabihu yabe yaba kwabe kati chakulya cha matanga boti babalya balwakwiphekaniya kwa nyo chakulya chabe chapanga chabe kichabei chajinghali munyumba ya ngwana.⁵Ulwapanga namani lisoba la sikukuu ya yaipakikwa,lisoba la sikuu.⁶Ulolekeye batibutuka uwovu, misri epala kuwakisanya Ipala kuwasika kwa nyoo azina yabe ya ela Babanayo ya mmimlwa ya twelya mu kambi yabe.⁷Risoba lya adhabu lindaisa,lisopo la ulepywa kisasi indaicha ,aisraeli bote batenge ikowe ye nondoli mpumvavu na mundu ywa vuviwa mwendawazimu kwa Mwanja ya ubou wake mkolo na uwadui mkolo.⁸Nondoli ngalendera kwa nungu wangu kwa Efraimu, ila mtayo ya kiyane ,Ni yali ya ndela yake yote Na adui abile momo mu Nyumba ya Mnongo wake.⁹Baialibie bene kati lisoba lya Gibea,Nnungu apalakwakyombokea puyo yabe nawhembe apala kwaswaga na sambi yabe.¹⁰Ngwana abaya,"paniikwembite Israeli, yabile kati pala zabibu jangwani, kati yakulya ya kwanja ya wakati wake munkongo,namweni kinatabebinu, bayhi Baal peori, bapilite musanamu yaoni nitikwa chulye kati lisanamu lyabalipendikea.¹¹Kwa hajili ya Efraimu utukupu wabe ulwaboka kati kijhuni,kwabali papa, mthopu ndumbo, wala whapotwa ndumbo.¹²Atapangite baletike banababe ,mbala kwatola kanaigale ata nyumo.Ole wabe mwananinekite.¹³Nimbwini Efraimu, kati buli Two, apandilwe pa kithombhi, ila Efraimu alwakwapia banabake kwa mundu whabulaga.¹⁴Apei ngwana ulwakwapea namani?wapi kitumbulyalialibeke na ndumbo na uibele lyakotokapia mabele.¹⁵Kwa mwanja puyoyabe hakwo Gilgali,hapo gapanabachukile,Kwa mwanja makowe gabe ga sambi, nilwakwabhi nganga babepanja ya nyumba yangho, nalwakwapendali kae maopisa gabe boti bembe batiasi.¹⁶Efraimu ni ntamwe na ndandani yake inyhumite ipiali yholya,Hata mwanaikabile baina, bana mbala kwa bulaga bana babe babapendike.¹⁷Nnungu wabe alwakwakana kwo mwanja banyowineli,babaha bandu bahangaika na mataifa.

Chapter 10

¹Israeli mzabibu unanoga upambika matunda gake,kwa mwaibile matunda gake mwayayongekeya,nyonyo ngasenga madhabahu ganambone,kwa mwanja nnema wake watibalekana muno, atiboleshea ukuta wake.²Moyo wabe undakwakonga, tumbwe bapalikwa phohwa atiya yabe, Ngwana apalahalibi madhabahu.³Kwanyo babaya "Ntupu mfalme kwa mwanja tumtukusikeli Ngwana aga mfalme apelewesa kutupaghe namanii?.⁴Balongela makowe sika nalagana kwo lapa ubhucho kwanyo haki indaicha kati maghegho genesumu mumito ya migunda.⁵Babatama samaria bapala yogopa kwa mwanja ndama ya Beth Aveni bandu bake batilombolya juu yabe, ila babilelikhe.⁶Bembe bapalatolekwa yenda Ashuru kati sadaka ya mfalme mphendo ,Efraimu abanaomi, Israeli bobanayooni kwainyago yabe.⁷Mfalme wa samaria alwahangamia,kati kyekye cha lwanju kunani ya kuminyo ya mase.⁸Eneo la kunani uovu litialika kye nga sambi ya Israeli mikongo na ulema yapanga kunani ya madhabahu gabe, bandu baibakia ito, mbe! mutuwekeli twenga kwa ito!mbe." mutumbokeye!.⁹Wenga Israeli, upangite sambi boka lisoba lya Gibea buli, nigondo ilwa kwapata bana ba wasi akwio Gibea?.¹⁰Mwana kani pala kwapwathia mataifa bapalaungana pamope nabo kwabeka mu utabilwa kwa uwalibifu wabe mara ibhele.¹¹Efraimu ni bebelu mwene mafundisho wapendi kupura nafaka, nyo balabilika jozi kunani ya kingo yake inanoga,Efraimu nipalabika jozii Yuda ataimea, Yakobo auhuta pigo kwa nafasi yake.¹²Mupange kweli,muhule mambo gauopu wa kilagano muembe ardhi inu yangali pandilwa kwango ni wakati wa kumpala ngwana, mpaka palwaicha no kwikakatuya haki juu inu.¹³Mulemite alibika muunike udhaipu, mulile matunda ga kongelwa kwa mwanja waaminile mipango yako na asikali bako banambone.¹⁴Kwanyo mlipuko wa ngondo ulwafufuka kati ya bandu bako na nnema wako woti wene ngome indalibiwa yapanga kati shalma ni ahalibie Beth arbeli lisoba hya rigondo,wakati malio batithekwanilwa imemendu na bana babe boti.¹⁵Kwayo yaba kwako, betheli, kwa mwanja uopu wako mkhulu, wakati wa muntwekati mfalme wa Israeli alwakerigendelwa mpamo.

Chapter 11

¹Pabile bile Israeli muchembe natikumyoenda, na tukukema mwana wang'o boka misri.²Kwa mwabakemilwe nga mwababoi kachanjo,pangite dhabihu Baali, baupalike ubani wa inyago.³Ila nanga nganiny'igani Efraimu tyenga ngawabakakatie silaha yabe, ila batangite panga nindakwawasa.⁴Nati kwalongokea kwa kamba ya kabinadamu,na maundo gha mapenzi,nenga nabile kati mundu whapungie mawaso ga taya yabe, natilita na kwayakia.⁵Buli babuyali nnema wa misri? buli Ashuru itawalali juu yabe kwa mwanja bandakana buya kachango?.⁶Upanga lipalatwombuka kunani ya nnema wabe nohalibia makupuli ga milyango yabe,ipakwa hangamisa kwa mwanja mipingo yabe bene. ⁷Bandu bango bakwisulile kunileka japo bakema kwa uyubile kunani, ntupu mundu uabasaidia.⁸Niwesa buli kukuleka Efraimu? Nawesabuli kukupeleka Israeli niwesabu kukupanga kati Adma? niwesa buli kukupanga kati seboimu? mwoyo wango ubadilike kati yango kya yango yoti indayongea.⁹Nipangali nyonyo yango ipange ngale nenga nafulahi Efraimu kebe, kwa mwanga nenga na Nnungu, kwenda namunduli nenga nanitakatifu pinu nane nichali pa nyongo.¹⁰Bapalakunipala ngwana nalwaguuna kati na imba Nanehe nalombolya bandu baicha kabalendema boka magharibi.¹¹Balwaicha kabalendema kati kyuni boka msri kati nghunda boka nnema wa Ashuru, Nilwa kwapahya batame munyumba yabe,"Halenga likowe lya ngwana".¹²Efraimu anitindiya kwa makowe go bochulyaria nyumba ya Israeli ndakhupeya ,ila Yuda abila kayendelya nane nani mwaminifu wango mtakatifu.

Chapter 12

¹Efraimu alya upepo na aufata upepo wa mashariki whembe sagoti yongekea ubhocho no nyanyasa balagana na Ashuru no tola mauta ga Misri.²Ngwana whembe aina mashitaka usu na Yuda no kumwadhibu yakobo kwa galo yagapegite apala kunnepa kwa yendo yabe.³⁴Pa litumbo Yakobo akamwile kinga nunawekwo udinada wake aitaidile kwa Nnungu.Ashindine na malaika achundike Atilela no lwa neema yake, akwembine na Nnungu, hakwo Betheli hakwo Nnungu atilongela nakwe.⁵Hayhu nga ngwana, Nnungu wa majeshi "Yahweh" ngalina lyake.⁶Bai utyange kwa Nnungu wako ukamwe ua minipu na uhuru wa malagano, no unende Nnungu wa sayoti.⁷Bababulusa biasala lina kilengo cho bochu mmokoyabe ,bapandile konja.⁸Efraimu atibaya "hakika nne na tajili muneinipatike utajili kwa napwasi yango, mu kasi yango yotiba bonahi mabaya gogoti nkati yango chochote cha chapanga sambi".⁹Nena gende na ngwana, Nnungu , wako boq wabhi nnema wa misri mbala kupanga utame kae muema kati lisiba lya kalamu aibhekilwi.¹⁰Natikwa bakia alondoli natikwa peya mawaso ganambone kwa ajili inu, kwa luboko lwa no ndoli napiite mpwano.¹¹Mwanabile punyo hakwo Gileadi,hakika bandu gabe ilwabaha kati maumbe ga liwe mukuta wa migunda.¹²Yakobo atibutuka panema wa Aramur,Israeli apangite kasi ili pata nnwawa,nawhambe achungite likundi lya ngondolo ili pa nnwawa.¹³Ngwana alatike Israeli boka misri kwo tumia nnondoli na whembe atukusike kwa nnondoli.¹⁴Efraimu atikumusi muno ngwana, bai ngwana apaleka damu yake naweyembe apalakeleboya oni yake.

Chapter 13

¹Efraimu palongei wabile na mtetemeko ilikwitusa katika Israeli ila abile na atia kwa mwanja ibada ya Baali na ywembe waha.²Tumbwelelo apanga sambi muno na muno, bapalatengesana kinyago cha khoma boka mu ela yabe, kinyago kwa namna faikiwa kwabe, twabotini kiasi ya mapundi bandu andalongela juu yabe,, bandu baa babapia dhahabu Kumpenda ndama.³Kwanyo bapalabalati maunde ga kindae kati umande wauboka kinyombeteka kati makapi gagabokana na upepo boka musakapu Nakati lyoi lya liboka mubomba.⁴Ila nenga nga nangwa Nnungu wako, boka nneme wa misri,Huntangali Nnungu whenge ila nenga wala zaidi yango, ntophu ukomboa whenge.⁵Nakutangite jangwani munnema wa ujhumo .⁶Wakati panikisage watiyukuta na wakati ponhyukwite mwoyo wako watenilwa kwa mwanja nyo unilibalile.⁷Nilwaba kati imba ,kati omba nipalalola mbwege ya nndela.⁸Mbala kwa angamisa kati dubu wapokonyolilwa na banabake, nane balapopwana vifuo yabe na kwo mbala kwa hangamiza kati imba kinyama cha mwitu wharaluilwa ipande ipande.⁹Palakumuhangamiza Israeli whammbala kumusaidia.¹⁰Mfalme whako abile kwali ili abaokoe munneme wako wote? babile kwaha aphindo,ambae bembe atinibakia nyonyo, umbi mfalme naapendo?.¹¹Nikuoai mfalme kwa nyonyo yango mntetikwa ghadabu yango.¹²Puyo Efraimu utifadhiwa makosa gake gatebhikelwa.¹³Abanao uchungu wa kwataba ila mwana wa ujinga kwanyo wakati wa belekwa apitali nndumbo.¹⁴Buli nipala kwahopwa na luboko lwa likabuli? buli mbala kwalopwa na kiwo ndewe maiti ga kwakho khombolelwa kwako? ndewe likabuli wekwakho alibia kwako? kija nilwayubeya paminyo yako.¹⁵Nyo Efraimu andapa kwa alongobe, uchunga wa mashariki uoalaicha ,nchunga wa ngwa apala kukhombwa boka jangwani,kijito cha masiga Efraimu kipalanyoma chapange ntopa masi anduiwake apala pola ghala yake na kila kilebe cha samani.¹⁶Samaria Ipalabaha na makosa kwa hajili banekite Nnungu wake, bapalantomboka kwa lipanga bana babe achini balwantekwanilwa na alwawa babe bene litumbo balwatambulikwa.

Chapter 14

¹Israeli buya kwa ngwana Nnungu wako kwa mwanja uthombike kwa puyo yako.²Matole ikowepamope nanne mumkelebokee kwa Yahweh, mumakie "aboye punyoitu yoti, uyeketi gaananoga, ili uwezepata matunda ga mukano wetu.³Ashuru ikukakatuyali,tulibakali farasi yenda kungondo tuwesali kwabaka kasi ya moko gitu, mwenga mwamaghulhu gitu,kwa nyo kwa kila mundu whabile na tate pata kinya.⁴Bapalapona geuka kwabe,nane mbala kwa penya kwa mwoyo kwango nyongo yango ilwaboka kachake.⁵Napanga kati naumande wa israeli apalapita katili nnema wa lebaboni .⁶Kipale chaki kipantianga kwake ulwapanga kati mzaituni , nungia kwake kati maelezilebaloni⁷Bandu babatama pamwili wake bapalayuka kati na faka na mauwa kati mizaituni utukupu wake wa panga kati divai ya lebanoni .⁸Efraimu nipangite nama kaena kinyago? nanenga mbala kunyangwa na mbala kumtukusa Nnenga kati mberoshi makapi gake ga kijani mara yoti boka kachangu icha mumatunda gako.⁹Nngai mwene lunda atange makowe haga?nyai andatanga makowe gano ili bantange ? kwanyo Nndela ya Nngwana ni kweli, na mwene kweli apatyanga nkati yabe ila babapanga piyo balwa tomboka nkati yabe.

Joel

Chapter 1

¹Lino likome la Bwana lalimwichile Yoel mwana ywa Pesueli.²nyuwe gano .mwenga mwa pindo na muyuwe mwenga mwa benyeji mwa nema .³wabokie banabako usuliyo waleke banabako na bana babe na kizizi cha kicha .⁴Galu gatupatike kana tusubutu galelikwe nazige bambone ,gala gatwelie galilikwe nanzige mbai bagalile ,na gatupatike nambai bagalile na madumandu.⁵Nyumuke mwenga mwalepi nilange muomboleze mwenga mwabote mwanywile wimbi kwa sababu wimbi nzuli ikatike buka kwinu.⁶Kwa maana taifa lichi naniyangu ya dunia yangu yaikamilike nayangali tangwanika minogake mino gaimba .⁷aupangite ngiunda wangu wa zabibu panga malipa yogopelwa aputwi mkongo wangu aputwi likungwa lake nakuli taikwa kulipite nandambi yake yabileuu.⁸Wilombole katibikila aweti magania kwa kiwoo chachengowe mchunu.⁹Sadaka ya bwembe na sadaka ya kibanja ikanilwe kulipite na nyumbaa ya Bwana apindo ba dini atumicha ba Bwana kwilombela¹⁰migunda ialibike nadunia ichokite kwa maana ya kulia ialibike wimbi wayombe ualibike namauta gaayumite.¹¹mubobe oni mwenga wa mwaneema mulile mwaneema mizabibu na ngano na chayili kwa mauno ga migunda gaalibike.¹²Mizabibu iyumite na mikongo ya mikongo iyumite mikongo ya mikomamanga , kaii mitende na mikongo ya epo mikongo yote ya kungiuunda itialibika kwa pulaika itialibika buka kwa baana kwa banadamu .¹³Kena magunia na kwi lombola mwenga mwaki makuani munalela mwenga mwatumichi mwa mazabau mwiiche onjanga kilo mwabote manguuniaa mwenga mwatumichi wanungu bangu mana sadaka ya bwembe na sadaka gwa iyemekelwe munyumba ya Nungu winu.¹⁴mukeme kwa funga na mmee mwasafi na mulikeme tikunde lisafafi mwakusanye apindo na benyeji boote bandunia baike kaaya kwa Bwana Nungu winu na kanilia Bwana.¹⁵Mwenga kwa lichubaa kwanyo lishubalia Bwana likalibie kwanyo yaisha uwalibifu buka kwa mwene.¹⁶mwenga shakala kikanilweli nungi inuu nungi ya minyoyina napulaika naeka bukaa kaya mwa Nungu witu.¹⁷Mbeyu itumbwa pali ya utupii wakee lingiuulu liyukite ukibaa na mabamba gatikwanike kwa mana ninaika nikalibie .¹⁸kwa nyama banalila ng`ombe wa ngome banangaika kwa maana bakosaliaa kaii makundi ga ngondolo gana angaika¹⁹Bwana nguliaa wenga kwa maana moto uwegelile malisha gakunda jangwani na mwoto uteketie mikongo yote ya kungunda.²⁰Nata anyama bakunguunda banaubuka kwa ajili yako kwa maana mabinde gayumite na moto ulilee na moto ulile malisho ga jangwani.

Chapter 2

¹Ukumbwe talumbweta kwa sayuni na ukumbwe ndutii kunani ya kitumbi shangu kitakatifu babahile bete baa nemaabalendeme kwa yogopa kwanyo lishuba liambwana linaisha ibile karibu .²lishubalia lubindu nauu lishuba liaa lubindu likulu kati kindai yaiyanga banika yabile pakitumbi lijeshi likulu nalia ngupuu likalibie inawalibaa jeshi katiliyo kwa balikali atayaba izazinyingi.³Mwoto ulatumika kila kiumbe nungiyake ,na nyumba yake mwoto unayaka nemawoo kati bositani ya edeni nungi yake lakini nyumba yake kati ya ngwa lialii alibike kweli ndupuu kilibee shoshate chacha toloka .⁴Bonekana kwa majeshi ibonekana kati mbunda na banabutuka kiti baba ubwake mbunda⁵Bana guluka kwa nduti kati yiluu ya magali kanani yayiluu ya itumbi kati nduti ya mishale ya mwoto natonyo makapi tinika kati yeshi lyangupuu lialibile tayari kwa vita.⁶Nungi yabe bandu bakoo katika lumia nakuminyo yabee bote ibile ya langi .⁷Banabutuka kati baba kumbwana benee ngupuu baukuka ukuta kati asikali bana egela kila mundu kwa utawa nabaa tikwa pali fulusa yabee.⁸Wala ndupu yumo ywa sukama ywingi kando bana egela kila yumo kwatua kwa ndala yake bembe tikwana kwa ndala ya undela na kwa tumbukau panja ya msitali.⁹Baubutuka ujiji babutuka paubile ukuta . baubuka panani ya nyumba na bapitia madilisha bali.¹⁰Nemaa tikisika nungi yabee mbinguni undema lishuba na mwei lubindu na ndondwa inaleka panga bweeya .¹¹Bwana kakatuya lilobe liake nunge ya jeshi liake maana akubwakiniki bake baingi muno kwa maana bembe bana ngupu , balaa bapanga anuyake kwa maana lishuba lia Bwana likuluu na yatisha sanaa nyai ywapala ishi.¹²Lakini paka nambiambino abaya Bwana mumbuya ngani nenga kwa moyo winu wote alakalila na omboleza.¹³Mwi popwane miyoo inuu kati walakwinuli na mumuludie Bwana Nungu winu kwa maana mweneema na bile nakiya mwingi wa nongoli na mwingi wa utukufu na waagano na apende galambuka bukana na azabu.¹⁴Nyai ywatanga kwalee akagalambuka na bahaa na kiya nakuileka baraka nyuma yake sadaka ya bwembe na sadaka ya nyuna kwa Bwana Nnungu winu.¹⁵Ukombwe talumbeta alewo sayuni wakemee kwa ajili ya funga kwa usafi na muwakemee makusanyiko ya usafi¹⁶Muwakusanye bandu muwakemee kwa kusanyiko kwa usafi muwakusanye wapendo muwakusanye bhana na bhana achenee, bwana arusi baweche bokaa panja ya nyumba yabe na bibi arusi boka nyumba yake.¹⁷Bai makuani atumushi baha Bwana bababile pagati ya usafi na madhabahu waabakie ubakemee bandu bako wenga Bwana kana ujio urithi wako kwa honii ili mataifa batawale kanani yabe kwa namani bapala longera pa kati ya mataifa hai kwako Nnongo ywabe?¹⁸Kwa nyoo Bwana babile kwa nnema wake na kuwalumia bandu bake.¹⁹Bwana atikubajibu bandu bhake , ulinge ndwakubaleta wembe wa ywambee ,na mauta waridhika na bembe wala napanga lihii honii pakati ya mataifa.²⁰Na bahoya babanyingili wa kasikazini babalipite na mwenga ,nawapatea papabile inchi njomoo na yailekilwe sehemu ya nnonge ya jeshi lyabe lyajingia bahari ya mashariki na sehemu ya nchoo ya ingia bahari apangite mambo makolo.²¹Kananyogope pa nnemaa mlishangilie na pulaika kwa nyoo Bwana apanga mambo makolo.²²Kananyogope hanyama bha mmende kwa nyoo malisho ya jangwani gakola mikongo ya beleka na matunda gake ,na mikongo ya mizabibuna mizabibu ya beleka na mauno yabee gotee.²³Mpulaika mwenga wa bandu ba sayuni napulaika kwa Bwana Nnongo winu kwa maana akupea hula ya vuli kwa pachene na kuwaletea hulaa kwa ajili yinuu ,hula wa vuli na hula wa kiukukati machoba gagapite.²⁴Sakafu njomo ya tuelea ngano ya nyombo ya tuelea wembe wa yambe na mauta .²⁵Twenga atawezesha miaka ya kulya kwa nyoo ambayo nzige batilya ,paloo nzige ,na nzige wakuteketezwa jeshi lyangu lina ngupu kwa nyoo nilitumie kachinu.²⁶Mwaliya chakula na yakuta na kulitunja lina la Bwana Nnongo winu ,ywapangite miujiza pakati hinuu bai na letaa bandu bangu.²⁷Wandanga nenga nibile pakati ya Israeli , na nenga na Bwana Nnongo wako wala mtopoo ywenga wala naletea lii honi bandu bangu .²⁸yapanga baada yaago umimine mayu wango kunani yababile na yega botii na bhana binu mabinti binu ba tabili apendo binu balota ndoto bhana binu baibona ndoto.²⁹ukombwe kunani ya utumishi na atumishi alwawa lichoba alyoo na mimina moyo wango.³⁰Nagaloya maajabu mbinguni na duniani damu na moto na lijengo ya liyoi.³¹Lichoba liapanga na lubendo na mwei panga damu kabla ya lichoba likolo yatisha ya Bwana payaicha .³²Yapanga kila ywakema lina lya Yehova ha okolewa kwa maana kitombe cha sayuni na yerusalemu yapanga baloo balyokwike kati Bwana cha baite na kati baloo babaigile balo Bwana ba kemite.

Chapter 3

¹Ulinge kwa lichoba alyoo na wakati woo,panabuya babatekilwe Yuda na Yerusalemu .²Nena na kusanyiko bandu bote naleta mulibende Yehoshafati .ndwakwahukumu hukoo kwa sababu ya bandu bango na urithi wango wa Israeli habo batikuwatawanya katikati ya mataifa kwa sababu baigagine inchi yango.³Bakombwi kula kwa ajili ya bandu bango bampemite kijana kwa ajili ya umalaya ,balekwa msichana kwa wembe ili baweche ngwaa.⁴Nambiambino,kwa namani unanikachilikiya, tiro sidoni na mikowa yote ya wafilisiti?bulii mupakumbuyangania malipo ? ata mundepite mara imo namuyangania malipo ginu kunani ya mitwe inu mwabene.⁵kwa maana mtweti hela yango na madhabahu yango mwenga mtweti azina yango na kuileta katika ekalu linu.⁶Mwapemie bandu bango wa Yuda na Yerusalemu kwa Yunani ili kuwapeleka kulipite na manemane yabe.⁷Mulinge ndwakuyumuya baboke kulipite kwa nyoo mwatikuwapemea ndwakumuyangania malepo ya kunani ya mitwe hinu mwabene .⁸Ndwakumupemea bana bako na mabinti bako kwa luboko lwa bandu wa yuda bembe bapakuwapemea sheba kwa mataifa kilipite kwa maana Bwana abaite .⁹Utangaze gano katikati ya mataifa mwitayarishe mwabene kwa ajili ya vita wayumuye bene ngupu mwaleke bakachilike bene ngupu bote wa vita baoboke kunani .¹⁰Mugakengame majembe ginu pangaa upanga na kiyembe hinu vya chongesha panga miliki bai wadhaifu wabaye ina ngupu.¹¹Harakaa na muiche ,mataifa bote ba karibu muikusanya pamoepe hakwo wenga Bwana uwauluye bene ngupu hakwo.¹²yee mataifa gaimize gene hicha halii libende la Yehoshafati kwa maana natuma akwo kuwaukumu mataifa gote ga jirani.¹³Mummeke katika mundu kwa nyoo mauno gapite muiche mupondee zabibu kwa ajili lipipa liya wembe litwelile hipuli ya itwelile kwa sababu maovu yabe makolo muno.¹⁴Kuna mshitukoo shituka kwa libene la hukumu kwa maana lichoba lya Bwana likalibu kwa libende la ukumu.¹⁵Lichoba na mwei lyapanga na lubendo ndondwa yaleka ng`ara .¹⁶Bwana haungaluma boka sayuni na kulitondobea lilobe lyake boka Yerusalemu kunani napae kwatikisika lakini Bwana apanga makoa kwa ajili ya bandu bake ,na ngomee kwa bhana ba Israeli.¹⁷Kwanyo mwatanga nenga na Bwana Nnongo winu ywatama Sayuni kitombe changu kisafi kwanyo Yerusalemu kwa panga kusafi nandopo jeshi lya tindikia kae.¹⁸Kwalichoba halyo litombe yaatayarisha wembe mzurii hitombe yatiririkka maziwa mabende gote ga Yuda gapeta patakatifu kati ya mche na chemuchemu yapeta mwinyumba ya Bwana na mache ya ubende ya Chitimu.¹⁹Misri yapanga ukeba na Edoni lyapanga lijangwa chika kwa sababu gagapangite kwa bandu wa Yuda ;kwa sababu bapengine damuu yaibile lii na hatia kwa nchi yabe .²⁰²¹Lakini Yuda yapanga mwenyeji milele na Yerusalemu yapanga belekwa ata belekwa .Nalepea damu yabe kwa nyoo ni ilepia lihi kisasi kwa maana Bwana hatama Sayuni.

Haggai

Chapter 1

¹.Potumbwile mwaka wenebili wa mfalme Dario, potu mlowile mweli wa sita, lisoba lya kwanza lyamwei, likowe loa ngwana liticha kwa luboko lwa nondoli hagai yenda kwa gavana wa yuda , zerubabeli mwana wa sheatieli kuhani mpindomkyolu Joshua mwana wayehozabaki, baya, ².Ngwana wa majeshi abaya: haba bandu babaya, wakati witu lili woicha au senga nyumba ya jehova.³.Kaaye likowe la ngwana lya tiicha kwa luboko lwa nondoli hagai baya,⁴.Buli wakati winu mwabene tamaa nyumba yaikamilike , na wakati nyumba yeno indaalibika.⁵.Kwanyo lelho ngwana wa majeshi abaya ningo: mwiwase ndela inu!⁶.Mupandike mbegu yambone, hakini muletike mauno machini munda lya lakini muyukuta lii, mundanywa lakini, itwelileli yamunywa munda wala ngobo lakini mupatalii lyotolinu mwabene, na mundu wa nchala apata wene maembwa bai!⁷.Ngwana wa asikali abaya gaha.⁸.Mwase nndela inu mutihoboke muitombi, mukalete mbao, na musenge nyumba yango ngalelo napanga radhi no tukuzilwa aloaya ngwana.⁹.Mwaliobeli pata yombane , lakini mulolekeye! Waletikekaya njini inbakwiboya kutalukwa mwanja kele ? ngabaya ngwana wa majeshi nyumba yango itama ualibifu, lakini kila mundu alisike munymba yake.¹⁰.Kwa mwanja nyoho mbungu itikamulua kanai piye umande boka kwango na ardhi itika muliwa iloelekanalii. ¹¹Nitikukemaa boka kunani ya lowee na kunani ya intombwe,ya yakuliana kunani ya zabibu ya ga mbit kunani ya matana kunani ya mauno, na kunani ya kasi yoti ya moko gako.¹².Lelo zeruloabeli mwana wa shelitieli, na kuhani nkulo yoshua mwana yehozalakia pamope na wigala wa bandu wakati lilobe lya ngwana nnungu wabena makowe mnungu atikutuma kwa mwanja bandu bayo gopea kuminyo ya ngwana.¹³.Ngapo hagai ,mjumbe wa ngwana atilongala likowe lya ngwana kwa bandu no baya ni bile pamope na wenga hale ni lobe kya ngwana.¹⁴.Ngwana aitibwanie roho ya mpendo wa mkoa wa yuda, zerubabeli mwana wa sheitieli na roho ya kuhani mpendo Joshua mwana wa yehazadoki, na roho ya wigala wa bandu,bakapo yopanga kasibai munyumba ya ngwana nyangu wa majeshi , gannu ngu wabe.¹⁵.Lisoba lya ishirini lya mwei wa sita mwaka wenebele wa wa utawala wa mbwalume daria

Chapter 2

¹.Patumbwile mwei wa saba lisoba lya ishirini Na moja lya mwei, likowe lya ngwana lyatisa kwa luboko wa nondoli itagai, no baya.².Ulongele na mpendo wa nkoa wa yudah zerubabeli mwanasheltieli, na kuani nkulo yehozadaki na wigala wa bandu wabakia.³. Ni nyai ywaigalile kati inu ywambwe ni utukufu wa nyumba ya kwanja ? na mubona buli wono wa nambya mbeno buli ni kilebeli pa minyoinu?⁴.Nambeyambeno mube mwahanganga , zenibabali hale likowe likowe la ngwana na ube wanganga, kuhani mkola Joshua mwana wayehazadaki mubee mwahanganga mwenga mwabandu banema hale ni likowe lya ngwana pamope na wenga hale ni lilobe lya ngwana pamope wa majeshi ⁵.Whobelya na haadi yaibile na kilagano cha kipangike pamuboimisri roho yango yatiye ma pakatikati inu kanamu yogope.⁶.Tumbwa ngwana wa majeshi alongela nyungo paigali pachini marayengi mbalatenye ndenye mbingu nalunia bahi na nnema nyomu!⁷.Nilutikisa kila taipwa na kila taipwa bapa letailebe ya thamani kwango, no tweleya nyumba yango utukufu abaya ngwana wa majeshi.⁸.Dhabu na hela ni yango hale ni libole lya ngwana wa majeshi.⁹.Utukupu wa nyumba yeno upalapanga mkoho muno kuliko utukupu awa nyumba ya kwanja abaya ngwana wa majeshi na mbala kwapea amani sehemu yeno nililobe la ngwana wa majeshi¹⁰Lisoba lya ishirini na nane mwei wa tisa mwaka wenebeli wa utawala wa Dario. likowe lya ngwana lya mwisilile nondoli hagai no baya.¹¹.Ngwana wa majeshi abaya nyingo unokie kuani kusu sheliya , no baya.¹²Mundu mwana apatwile nyama yaipulwe kwangwana mupindo wa ulwakunywa lowake au nchukulya che'nge' wani ngayangwa ngabaya '' nyonyolii''¹³.Tumbwelelo hagai ngalongela ‘’ mwana mundu najisi kwakitumbu cha kunywa maiti no kunywa ilebe yeno, boti bawesa panga hasapu, kuwani atiyangwa nobaya, ‘’ elbo bapanga asapu.¹⁴.Kwa nyoo hagai atiyangwa no baya pamope na haba bandu pamope na taipu lya libile nngeyango haga atilongela ngwana kila kilebe kiyomwike kwaluboko luke chabapile chalale kisapu chapileli kisapu.¹⁵.Kwa nyoho uwase buka usoba lya leno na lya nchonguu tango liwe lina kelwali imuliwe lyenge mu hekalu lya ngwana.¹⁶.Yabile bulile ?kila mundu paisile mumwikilengo ishirini ya yakulya kumbe yalibe ilengo kho mibai, na wha sile asili teka ipeemo hamsini kumbe aile tek aipemo i shiri i kwandoo.¹⁷.Nampeile tabu mwenga kasi ya maboko ginu kwa lidowa nakoga na lakini munikelebokilii abaya ngwana¹⁸.Muliwase lisoba lya leno no yende lya, boka lisoba lya ishirini na nane lya mwei mwei wa tisa , boka lisoba ilelo lya libe kilwa msingi waheka lulya ngawana muliwase lyo.¹⁹.Buli balo mbeyu boka mugala?, mzaituni mkongo wa mtini, komamanga , na kongo wa mzaituni ubelike li matunda! Tumbulya lisoba lya leno bakumaliki²⁰kae likowe lya ngwana lyatiisa mara yenebile kwa hagai lisoba lya ishirini na nane mwei baya. ²¹longala na mpenda wa nkowa wa yuda , zeru babeli umakie , mbala kunyangunya na nnema. ²²kwa nyao nipala kukipengele ngwa kitegha sake mbwalume na alilia ngapu ya falme ga mataipwa²³.Lisobalyo-yaba –nyo alongala ngwana wa majeshi nikutola wenga zerubabeli mwana wa sheiteli katiwa mtumwa wango nyongwana ngalongela mbala kutuma katipete ya muhuli wan ngo kwa mwanja nenga nganikuchawele- alongelangwana wa majeshi.

Matthew

Chapter 1

¹Kitabu cha lukolo lwa Yesu Kristo mwana wa Daudi,mwana wa Ibrahimu, ²Ibrahimu abile tate ba Isaka, ni Isaka tate bake Yakobo,ni Yakobo tate ba Yuda ni nuna bake. ³Yuda abile tate ba Peresi ni Sera kwa Tamari,Peresi tate ba Hezeroni,ni Hezeroni tate ba Ramu.⁴Ramu abile tate ba Aminadabu,Aminadabu tate ba Nashoni,ni Nashoni tate ba Salimoni, ⁵Salimoni abile tate ba Boazi kwa Rahabu,Boazi tate ba Obedi kwa Ruth,Obedi tate ba Yese, ⁶Yese abile tate ba mpwalume Daudi,Daudi abile tate ba Sulemani kwa nnyumbo wa Uria.⁷Sulemani abile tate ba Rehoboamu,Rehoboamu tate ba Abiya,Abiya tate ba Asa. ⁸Asa abile tate ba Yehishafati tate ba Yoramu,ni Yoramu tate ba Uzia.⁹Uzia abile tate ba Yothamu,Yothamu tate ba Ahazi,Ahazi tate ba Hezekia. ¹⁰Hezekia abile tate ba Manase, Manase baba ba Amoni ni Amoni tate ba Yosia. ¹¹Yosia abile tate ba Yekonia ni kaka bake wakati pabatolilwe yenda Babeli.¹²Ni baada ya tolelwa yenda Babeli,Yekonia abile tate ba Shatieli abile babu bake ni Zarubabeli. ¹³Zarubabeli abile tate ba Abiudi,Abiudi tate ba Eliakimu,ni Eliakimu tate ba Azori, ¹⁴Azori abile tate ba Zadoki,Zadoki tate ba akimu,ni Akimu baba ba Eliudi.¹⁵Eliudi abile tate ba Eliaza,Eliaza tate ba Matani ni Matani tate ba Yakobo. ¹⁶Yakobo abile tate ba Yusufu nsengo wa Mariamu,ambaye kwa Yembe Yesu abelekilwe,ywa kemwa Kristo. ¹⁷Ibelei yoti tangu Ibrahimu hadi Daudi yabile ibelei komi ni ncheche,kuoma Daudi hadi kutoliwa yenda Babeli ibelei komi ni ncheche,ni kuoma kutoliwa yenda Babeli mpaka Kristo yabile ibelei komi ni ncheche.¹⁸Belekwa kwa Yesu Kristo kwabile nyonyo,Mao bake,Mariamu,achumbilwe ni Yusufu,lakini babi bado gonja pamope,abonekine kubi ni ndumbo kwa uwezo ba Roho mtakatifu. ¹⁹Nchengo bake,Yusufu, abile mundu wa Nnongo apendi kwaa kumpeya oni.Amweni anneka kwa siri.²⁰Pabilekagawaza kunani makowe ago,Malaika ba Ngwana ampili mundoto,kakoya,"Yusufu mwana wa Daudi,kana uyogope kuntola Mariamu kuba nnyumbo bako,kwa sababu ndumbo abi nayo ni kwa uweza wa Roho mtakatifu. ²¹Alowa beleka mwana nnalome ni walowa kunkema lina lyake Yesu,kati apala kubalopwa bandu bake kuoma musambi zabe."²²Ngoti yega yapitike kamirisha chelo sabakilwe kwa ndela ya manabii,kakoya , ²³Lola,bikira apatola ndumbo ni beleka mwana nnalome,ni akemwa lina lyake Imanueli maana yake,"Nnongo pamope natwenga."²⁴Yusufu atiyumuka kuoma mulugono ni panga kati malaika wa Ngwana akoite nga atikumpotwa kati nnyumbo bake. ²⁵Palyo,agonjike kwaa nakwe mpaka paapapite mwana wake nnalome akemilwe lina lyake Yesu.

Chapter 2

¹Baada ta Yesu,belekwa mu Bethlehemu ya Uyahudi plyo pa utawala ba mpwalume Herode bandu asomi buka kubwani ya kutalu baisile Yerusalemu kaakoya, ²"ywabile kwaa'ko ywabelekilwe mpwalume Ayahudi?twabweni itondwa yabile mashariki yitu tuisi kumwabudu. ³Palyo mpwalume Herode payowine atiyogopa,ni Yerusalemu yote pamope ni ywembe.⁴Herode nga akusanya boti apendo ba makuhani ni baandishi ba bandu,kaalokiya,"Kristo abelekwa kwako?" ⁵Kaba koya,"ku'Bethlehemu ya Ayahudi,mana nyon nga yaandikilwe ni manabii, ⁶Ni wenga Bethlehemu,mu,nchi ya ya Yuda,nchunu kwaa nnonge ya iongozi ba Yuda.kwa kuwa kuoma kwako wabile mtawala ywalowa kuwachunga bandu bango ba Israeli."⁷Herode kabakema balo asomi kwa siri ni kabakoya muda gani hasa itondwa ipala bonekana. ⁸Abatumite ku Bethlehemu,kakoya,"muyende mbolembole mukalaluye muda hasa mwana ywa abelekilwe.Palyo mwalowa m'bona ,muniletei habari ili mwanja ni nenga niweche isa ni kumwabudu."⁹Paba myowine mpwalume,bayei ni mwanja wabe,ni tondwa lelo waibweni ngolo ni yatikuwalongoya mpakanpaluyemi kunani ya mwana pabelekwile. ¹⁰Palyo paibweni tondwa,bapulaike muno.¹¹Bajingii nnyumba ni bamweni mwana ywa belekilwe ni Mariamu mao bake,batikunolekea ni kunnoba.Baundwi misigo yabe ni kumpeya zawadi ya dhahabu,uvumba ni manemane. ¹²Nnongo atikubaonya mu'ndoto kana bapite kwa Herode,ila babuye kwa ndela yenge.¹³Baada ya kuoma,malaika ba Ngwana ampiye Yusufu mundoto ni kukoya,'Uluka,umpotwe mwana ni mao bake ni m'butukie Misri.Mutame kwoo mpaka pana mmakiya,mwanja Herode apala mwana amulage. ¹⁴Kilo Yusufu atiyumuka ni kupotwa mwana ni mao bake ni kabutukya Misri. ¹⁵Atami kwoo mpaka Herode awile.Alee litimii lelo likowe lya longei Ngwana pitya kwa anabii,"kuoma Misri ni kemite mwana wango."¹⁶Boka po Herode pabweni asomi batikonga,atikasirika sana.Alangi kwabulaga bana boti alalome bababile Bethlehemu miaka ibele mpaka pae yake kuoma muda ng'ulo wa akikishe na asomi.¹⁷Palyo ngalitimii likowe lya alongei mukano wa nabii Yeremia, ¹⁸"Lilobe lyayowinike Rmah,kilelo sa lobola muno,Raheli kalelya bana bake,ni akani kumpembelya,mana bawile."¹⁹Herode pawile,linga malaika wa Ngwana atikumpitya Yusufu mu ndoto kaakoya, ²⁰"Uluka untole mwana ni mao bake,ni myende mu'nnema ba'Aisraeli kwa maana babau palenge byomi wa mwana bawile." ²¹Yusufu kayumuka ngampotwa mwana pamope ni mao bake,kaisa kunnema wa Israel.²²Lakini payowine panga Arikelau abile katawala Yuda badala ta tate bake Herode.endeyogopa yenda kwao.Baada ya Nnongo kukalipwa kwa lota,atibuka yenda kunnema wa Galilaya. ²³ni ayei tama kunnema woo waukemelwa Nazareti.Alee lenga lilimi likowe lyalongei kwa ndela ya manabii,panga alowa kemelwa Mnazareti.

Chapter 3

¹Palyo machiba ago Yohana mbatizaji atiisa kuhubiri kupongoti ya Yuda kakoya, ²"Mulobe samaha mana utawala wa Nnongo ubi karibu." ³Maana ayoo nga mmaite manabii Isay kakoya,"Lilobe lyamundu buka kupongoti,mwibika tayari ndela ya Ngwana,mumugoloye mwalowa peta.⁴Nambeambe Yohana aweti manyoya ga ngamia ni nkanda wa likenga nkibuno chake chakulya chake chaimapai nni busi wa mmwitu. ⁵Boka po Yerusalemu,Yuda yote,ni lieneo lyoti lyalitindiyete libendo lya Yordani bayei kachake. ⁶Bayendage batizilwa mulibende lya Yordani kuno bakitubu sambi zabe.⁷Ila paabweni mafarisayo ni Masadukayo banyansima kabankengama kwabe kupala batizwa,kabakokiya,"Mwenga mwa lukolo lya nng'ambo ywabile sumu nyai nyai ywakwelike mwitile gadhabu yaisa? ⁸Mupambike matunda gagalendine ni toba. ⁹Kana muwaze ni longela nkati yinu,'Tubile ni Ibrahimu kati tate bitu.' Kwa kuwa nenda kuwakokiya Nnongo awesa kutondobekeya Ibrahimu bana kuoma mu'maliwe aga.¹⁰Libengo tayari liyomwike bekelwa mu,mikega ya mikongo.Ni nkongo wawakotoka kwaa pambika matunda ganoike kutema ni kuteikuliwa pa mwoto. ¹¹Nindakuwabatiza mu'mache kwaajili ya tubu,Lakini ywembe ywaicha nchogo yangu kulo nenga ni nchene ni nenga ngwesa kwaa hata kwipotwa ilatu yake,ywembe alowa kwabatiza kwa Roho Mtakatifu ni kwa mwoto. ¹²Ni kipepeto sake kibii muluboko lwake pwaya sana lubanja lyake ni kumba ngano yake muligala.Lakini atinie makapi mo mwoto wainika kwaa.¹³Yesu kaisa kuoma Galilaya mpaka lubendo Yordani abatizwile ni Yohana. ¹⁴Lakini Yohana apalage kana kakoya,"Nenga nipalikwa nibatizilwe ni wenga,ni wenga kaicha kachango?" ¹⁵Yesu kayangwa ni kukoya,Uyeketi ibe nyonyo saa yeno,kwa sababu ipalikwa timiza haki yoti."kisha Yohana atiyeketya.¹⁶Baada yabatizilya,mara Yesu apitike mmache,linga,kunani kwatiyogopa kayake ni amweni Roho ya Nnongo kuuluka kwa mfano wa nngunda ngaloa pantwe wake. ¹⁷Lola,lilobe latiboka kumaunde ni kukoya,"Ayo nga mwana wango nimpendile muno."

Chapter 4

¹Boka po Yesu ngapelekelwa ni Roho mpaka kupongoti lenga ajaribiwe ni nchela. ²Atabike masoba arobaini mutwekati ni kilo ngaibona njala. ³Nchela atimwichilya ni kunkokiya,"Mana itei wenga wa mwana wa Nnongo,ugabakiye maliwe aga gapangite nkate." ⁴Lakini Yesu kan'yangwa ni kunkokiya,"Itiandikwa,'Mundu kana atama kwa nkate kichake,ila kwa kila likowe lyapita munkano wa Nnongo.'"⁵Boka po nchela ampelekile kunnema mtakatifu ni kunbeka kunani muno ya kuliyengo lya hekalu, ⁶ni kunkoya,"Mana itei wenga wa mwana wa Nnongo,witomboye pae,maana itiandikwa,'Alowa kwalazimisha malaika bake pake pakupoke,' ni 'kuku kakatuya kwa maboko gabe,linga wakana kobala lungolo lwake muliwe."⁷Yesu kaakoya,"Kae iandikilwe,kana un'geye Ngwana Nnongo bako." ⁸Boka po nchela ngamputwike yendya mahali pa kunani muno ngamnaya utawala wote wa dunia ni ikowe yake yoti. ⁹Kakoya,"Nalowa kukupeya ilebe yoti yino mana unisujudu ni kuniabudu."¹⁰Boka po Yesu kankoya,"boka uyende wa nchela!Mana iandikilwe,'Ipalikwa kumwabudu Ngwana Nnongo bako,ni umtumikie yembe kichake.'" ¹¹Nchela anlekite,nga linga,malaika ngaisa kunyangatia.¹²Yesu nga yowine panga Yohana ateboyolwa,atiboka mpaka Galilaya. ¹³Abokite Nazareti yenda ni kutama Karperanaumu,yaibile papipi ni bahari ya Galilaya,mpakani mwa lijimbo lya Zabuloni ni Naftali.¹⁴Ayee yapiti lenga litimii chelo chalongei nabii Isaya, ¹⁵Ku nnema wa Zabuloni ni nnema wa Naftali yendelya kubari,kwiye ya Yordani,Galilaya ya bamataifa! ¹⁶Bandu babatami mulubendo baubweni mbwega wananchima,ni balo batami pamwili wa kiwo,kunani ya mbwega yatikuwaangazia."¹⁷Kuoma muda woo Yesu atumbwi hubiri kakoya,"mutubu,mana utawala wa kunani ulegelile."¹⁸Abile atyanga mbwega ya bahari ya Galilaya,amweni apendo abele,Simoni ywa kemela Petro,ni Andrea kaka bake,kabatengwa mbelete yabe mubahari,mana babile avuvi ba omba. ¹⁹Yesu kaakoya,"Muiche munikengame,nilowa kuwapeya uvuvi wa bandu." ²⁰Nga bailekite belele yabe ni kumkengama.²¹Yesu abile kayendelya kuoma abweni apendo benge,Yakobo mwana wa Zebedayo,ni Yohana kaka bake babile mungalaba pamope ni tate babe Zebedayo kaba sokota mbelele yabe,Nga akema, ²²ni mara jimo baileka ngalaba ni tate babe ni bembe kabankengama.²³Yesu ayei karibia Galilaya yoti,kapundisha mumasinagogi gabe kahubiri Injili ya utawala,ni kuponya kila matamwe ga bandu. ²⁴Habari yake yayowanike Siria yoti,ni bandu kabaleta balo boti atamwe,bababile ni malazi goti ni minya,bababile ni moka,ni bene kiundaundani bababile lemile.Yesu kabaponiya. ²⁵kipenga sa bandu bati kunkengama kuoma Galilaya ni Dekapoli,ni Yerusalemu ni Uyahudi ni kuoma ng'ambo ya Yordani.

Chapter 5

¹Yesu paakibweni kipenga sa bandu,atiboka ayei pakitumbi,paatami pae,banapunzi bake baichi kichake. ²Nga yowa nkano wake kapundisha,kakoya, ³"Heri bababile akeba ba Roho maana utawala wa Nnongo wabe. ⁴Heri balo bene huzuni,mana batafarijiwa.⁵Heri bene upole,mana balowa kurithi nchi. ⁶Heri bene njala ni kui ya haki,mana bapala yukutilwa. ⁷Heri bene rehema mana abo bapala pata Rehema. ⁸Heri bene mwoyo sapi mana walowa kum'bona Nnongo.⁹Heri bapatanishi ba haki,maana abo balowa kemelwa bana ba Nnongo. ¹⁰Heri balo babateswa kwaajili ya haki,maana upwalume wa Nnongo ni wabe.¹¹Heri mwenga mwamutukanilwa ni bandu ni kuwatesa,au kubakokeya kila ubaya kachinu kwa ubocho kwa mwanja nenga. ¹²Mupulaike ni luluta,maana thawabu yinu ni ngolo kunani kumaunde.Kwa kuwa nga bandu gaba-apangite manabii bababile kabla yinu.¹³Mwenga mwa mwinyo wa dunia.Lakini kati mwinyo uaribike,olowa pangika kitiwi ubenanoga kwake kae?Iwezekana kwaa ube ni radha ili kujita panja ni kulebata ni agolo ga bandu. ¹⁴Mwenga mwa mbwega wa dunia.Nnema wauchengilwe pakitombe wiyobeya kwaa.¹⁵Bandu bawasha kwaa taa ni kwibeka pae ya kindanda,ila kunani ,ni ywembe yenda kuwamulikya boti nkati ya nyumba. ¹⁶Ni mbwega winu umulike nnongi ya bandu linga bagabone matendo gananoga ni kumsifu tate binu ywaabile kumaunde.¹⁷Kana muwase niichi kuibulaga saliya wala manabii,niichile kwaa kuiharibu ila kwitimiza. ¹⁸Kwakweli nindakuwakoya nyoo mpaka maunde ni dunia yate pita mtupo yodi wala nukuta jimo ya saliya yayalowa kuoma musaliya mpaka po kila kilebe kiyomwile timia.¹⁹Eyo yeyote ywatekwana amri njunu yimo nkati ya amri yee nikuwapudisha benge panga nyoo alowa kemelwa nchunu mu'utawala wa kumaunde.Lakini ywoywoti ywaikamwa ni kuipudisha alowa kemelwa nkolo mu'utawala wa kumaunde. ²⁰Kwa maana nabakokiya ukweli winu mana mukotwike kwazidi baandishi ni mafarisayo,kwa vyovyoti mwabile mwajingya nkati ya ufalme wa kumaunde.²¹Muyowine yabakiyilye zamani panga,"kana ubulage" ni ywoywoti ywa bulaga abi pae ya hukumu.' ²²Lakini nendakuwakokiya ywoywoti ywanchukiya nnongowe apalikwa ukumilwa. Ni ywoywoti ywammakiya nnongowe panga,wenga wa mundu wangefaika! apangika kwa ballaza,Ni ywoywoti ywabaya wenga wa nyinga apalikwa ni mwoto wa jehanamu.²³Eyo mana kopiya sadaka yako nnonge ya Nnongo ni kankombokiya panga winakikowe nnongogo. ²⁴Uwileke sadaka nnonge ya madhabahu,ni ukamwe ndela yako.Ukapatane wete nnongo'wo,ni boka po uiche kuitola sadaka yako.²⁵Upembele ni mshitaki wako upesi,uwineke mundela kamuyenda mahakamani,kinyime chake alowa kupeleka kwa hakimu ni kukutaikulya muligereza. ²⁶Muamini nendakuwamakiya,walowa lekelwa kwa mpaka ulepe senti ya mwisho yalongelwa.²⁷Muyowine yaiikokiywe panga,"Kaa ube ni malaya." ²⁸Lakini neda kuwakokiya ywoywoti ywa nnolekeya nnwawa kwa kutamaniya ayomwile gonja nakwe mwoyo wake.²⁹Na mana itei liyo lyako lya kummaliyo lyenda kuobeya,ulitolwe ulitaikwe kutalu ni wenga.Kwasababu bora kiungo chimo cha payega yako kiobe kuliko yega yako yoti watakulikwe jehaamu. ³⁰Na mana itei luboko lwako lwa kummaliyo lyenda kukosea,walukate ni kulutaikwa kutalu ni wenga.mana bora kiungo chako chimo cha payega yako kiobe kuliko yega nzima taikulilwa jehanamu.³¹Itibakijilwa kae,jwalowa kuneka nnyumbowe ampei hati ya talaka' ³²Lakini nenda kuwakokiya,ywoywoti jwa nneka nnyumbowe ,ila kwa abari ya umalaya,apanga mmalaya,i ywoywoti ywa nkobeka baada ya peyelwa taraka enda zini.³³Kai muyowine batibakijilwa balo azamai,'kana mulape kwa ubocho,umtumikiye Ngwana lapa kwako' ³⁴Ila nenda kuwakokiya,kana mulape hata pasene,au kwa maunde,kwasababu kuezi ya Nnongo; ³⁵Wala kwa dunia,maana ngabeka magolo gake,aokwa Yerusalem,maana ni nema mpwalume nkolo.³⁶ Wala kana walape kwa mtwe wako,mana uweza kwa kulupanga lunywili limo panga luua u lupili. ³⁷Ila makowe ginu gabe,"Kweli,kweli,kana,kana,'mana ywa yongeya makowe gabuka kwa nchela.³⁸Muyowine ikokiywe panga," Liyo kwa liyo,ni lino kwa lino.' ³⁹Lakini nenda kuwakokiya,kana mwasindane nchochi,lakini mundu akukombile ligomo lya mmaliyo wangalambukiye ni lenge.⁴⁰Ni mundu ywa lowa kukushitaki ni kuitola nganju yako,unneki ni likoti. ⁴¹Ni mundu ywa kulazimisha yenda maili jimo wayende nakwe ibele. ⁴²Ywa kuloba wampei,ni ywapala kukopa kana untile.⁴³Muyowine panga ikokiywe,'umpende jirani bako ni umchukie adui bako.' ⁴⁴Lakini nenga nendakuwakokiya,mwapende adui binu mwalobii mwisi, ⁴⁵linga mupange mwabana batate binu bababile kumaunde,maana jwembe amulikya lisoba lyake abaya ni bema,ulaenda niya kwa bandu boti bene haki ni bange haki.⁴⁶Mana mene mwapendi babapendile mwenga mupata thawabu gani? Hata bai!ni bembe bapanga kwaa nyoo? ⁴⁷Kae mana mwapendi alongo binu bai,mupanga namani cha zaidi?Hata bandu bageaminiye bapanga kwaago? ⁴⁸Bai mwenga mwalowa panga mwatakatifu,kati tate binu ba kumaunde mwababile atakatifu.

Chapter 6

¹Kana upange makowe ganoite kwa bandu linga ubonekane,wapata kwaa thawabu buka kwa Tate abile kumaunde. ²Kwaiyo mana kopiya kana upage ndoti na kuipuna mwene kati nanfiki babapanga mumasinagogi gabe ni mumitaa,linga panga bandu balumbe,kweli nenda kuakokiya,bayowine pokya thawabu yabe.³Lakini wenga mana kopiya,liboko lyako lya mashoto kunkeya lwa mmalyo kana lutange chakipanga. ⁴linga panga zawadi yako ipijilwe kwa siri,ni Tate bako babakubona kwa siri alowa kukupeya zawadi yake ipiyilwa kwa siri.⁵paupanga,kana ube kati wa nnafiki,maana bapendike yema ni loba 'mumasinagogi ni mulukona,linga panga babonekane ni bandumkweli nenda kuakokiya bapokite thawabu yabe. ⁶Lakini wenga,mana ulobie,kuyingii mu,chumba,ujigale nnango,ni ulobe kwa mwanja tate bako ywa abile musiri,Nga Tate bako ywaaibona siri alowa kupeya thawabu yako. ⁷Na paaloba,kana ukeme kwaa marudio kati ya apanga amataifa,kwasababu bawasa panga balowa kwayowa kwa mwanza makowe gabe gana nchima.⁸Kwa eyo,kana mube kati bembe,mana Tate bako atangite ywagapala hata balo waloba kwake. ⁹Kwa eyo,mulobe nyonyo,"Tate bitu waubile kumaunde,lina lyako litukuzwe. ¹⁰Upwalume wako uiche,champendile kipangilwe hapa pakilambo kati kwo kumaunde.¹¹Utupei lino nkate witu wa kila lisoba. ¹²Utusamee madeni yitu,kati twenga twatuwasamee wadeni witu. ¹³Kana utupei majaribu,lakini utulopwe ni yulu nchela.¹⁴mana itei mwalowa kwasamiya kwa makosa gabe,Ni Tate bako ywabile kumaunde apala kwasamee mwenga. ¹⁵Lakini yaibile muwasamee kwaa makosa gabe,Tate binu awasamee kwaa makosa yinu ni mwenga.¹⁶Zaidi ya yoti,mana autabike,kana ubonekane kuminyo kwati kekenaa kati anafiki mwabapaga,mana benda kekenala kuminyo yabe linga bababonikine ni bandu,panga batabike.Kweli niaalokiya,bayomwite pokya thawabu yabe. ¹⁷Lakini wenga,mana utabike,upakile mauta mutwe wako ni uuluwe kuminyo. ¹⁸Nyoo watanganikwa kwaa ni bandu panga utabike,ila Tate bako ywabile musiri,alowa kupeya thawabu yako.¹⁹Kna ubeke akiba mukilambo,mabongo ni kutu yalowa alibiya,ni bai tekwana ni jiba. ²⁰Itunzie akiba yako mwene kumaunde,hakwo mabongo wala kutu ialabiya kwaa ni mwii aweza kwaa tekwana ni jiba. ²¹Mana akiba yako paibile,ni mwoyo bako nga walowa baa.²²Liyo nga taa ya payega,kwa eyo,mana itei liyo lyako likoto,yega yoti walowa panga ni bwega. ²³Lakini mana liyo lyene libou,yega yako yoti,iba twelya lybendo totoro.Kwa eyo,mana itei bweya waubile nkati yake lubendo hasa,lubendo lukolo kiasi gani! ²⁴Ntopo hata yumo ywaweza kwatumikya ngwana abele,mana alowa kunchukiya yumo ni umpenda ywenge,au alowa tama kwa yumo ni kunzalau ywenge,mwaweza kwaa kuntumikya Nnongo ni mali.²⁵Kwa eyo nendakukokiya,kana mube ni masaka husi maisha gako,panga mwalwaa namani ni mwawala namani. ²⁶Lola iyuni ya kunani,bapanda kwaa,bauna kwaa,ni kana bakusanye ni kutunza mughala,lakini Tate binu ywaabile kumaunde ubalisha.Namani mwenga mwa thamani kwaa kuliko iyuni?²⁷Nyai nkati yinu ywaisumbukiya ywa enda weza kwiyongeya miaka ya maisha gake? ²⁸Mwanja namani mukonda mashaka husu mawalo?muwase maloba ga mumigunda,mwaganawili.Gapanga kwaa lyengo ni gaweza kwiwalika. ²⁹Bado niakokiya,hata Sulemani wakati wa utawala wake awalikwe kwa kati ga mulobe.³⁰Mana itei Nnongo agawalika manyei mu'ng'unda ni gatama kwaa miaka yananchima malao baika kagataikulya kumwoto,tubwe kwa kitiwi mwalowa kumwalika mwenga,mwenga mwabile ni imani njene? ³¹Tubwe kana bube ni mashaka kamukoya,'mwakolongwa tulolya namani?'Au "Twalowa nywaa kele?" au twalowa waa ngobo gani?"³²Mana amataifa nembe bapala makowe aga,ni Tate binu ywa kumaunde atangite panga mwenda gapala goo. ³³Lakini wete mupale utawala wake ni kweli wake ni ago goti mwalowa peyelwa. ³⁴Kwa eyo,kana ubeke shaka kwaajili ya malabo,mana malabo yaisumbukya yene.Kila lisoba lyalengani kwa litatizo lyake lyene.

Chapter 7

¹Kana uhukumu,ni wenga walowa hukumilwa. ²Kwa hukumu yalowa kubahukumu benge,ni wenga walowa hukumilwa.Kwa kipimo sa upimite ni wenga walowa pemelwa chechelo.³Mwanja namani ulolekipande cha kibile muliyo lya nnongowo,lakini utanga kwaa lipekete lya libile muliyo lyako? ⁴Uweza buli baya kwa nongowo,linda nikubuye kipande sa kibile muliyo lya nongowo,wakati wabile ni lipekete mu'liyo lyako? ⁵Wannafiki wenga,"wete uboye lipekete lyalibile muliyo lyako,ngauweza kuliboa kinanoga ni kummoya nongowo lyalibile muliyo lya nnongowo.⁶Kana uwapei mbwa chakulya kitakatifu,ni kana wataikuli magombe kilebe cha thamani nnonge yabe. Mana balowa kuitahabikya ni kwi lebata kwa magolo,ni kai bakugalambukya wenga ni kukupalangwana ipande ipande.⁷Loba,ni wenga walowa pata,Upate ni wenga walowa kwibonapanga.Upinge hodi,ni wenga wapala yogolelwa. ⁸ywoywoti ywa loba,upokya.Ni ywoywoti ywabisha hodi,apala yogolelwa, ⁹Au abile mundu nkati yinu ywabile,mwana wake anobite kipande sa nkate apala mpei liwe? ¹⁰Au maa anobite omab,ni ywembe apala mpeya lingambo?¹¹Kwa eyo,mana itei mwenga mwabaya mutangite kuwapea wana winu zawadi inogite,je kiasi gani kwa Tate ywabile kumaunde apala kuwapea ilebe inanoga balo bannobite? ¹²Kwasababu eyo,waupala pangilwa ni bandu benge ni wenga wapayi nyonyonyo mana ayee sheria ni manabii.¹³Mjingi kwo pitya niyango wabana,Mana nnyango nkolo ni ndela ngolo yeyenda kuobi,ni bandu babapeta ndela yoo bananchima. ¹⁴Nnyango watibana,nnyango wabana ni ndela yeeyenda kuukoti achunu baweza kuibona.¹⁵Muiazari ni manabii baubocho,balowaicha bawati likengo lya ngondolo,lakini kumbe kibwa mwitu akale. ¹⁶Kwa matokeo gabe mwalowa kuwataba,je bandu baweza una matunda gaanoga muichongoma,au tini mukongo wa mbaruti? ¹⁷Kwa nyoo bai,kila mkongo unanoga upambika matunda gananoga,lakini mkongo mmaya upambika matunda ganoite kwaa.¹⁸Mkongo unanoga uweza kwaa pambika matunda yanoite kwaa,ata mkongo unanyata uweza kwa pambika matunda gananoga. ¹⁹Kila mkongo waupambika kwaa matunda yanoite walowa taikwa mu mwoto. ²⁰Nga nyo,mwalowa kwatanga bokana ni matunda gabe.²¹Si kila mundu ywanikema nenga,'Ngwana,Ngwana,' alowa jingya mu upwalume wa kumaunde,ila yolo ywapanga gagapendike Tate bangu ba kumaunde. ²²Bandu bananchima banibakiya lisoba lyo,'Ngwana,Ngwana,twapiyete kwa unabii kwa lina lyako,tukemile kwa masetani kwa lina lyako ni lina lyako twapagite makowe makolo?' ²³Nga niakokiya wazi,'Niatangite kwaa mwenga!muboke kachango,mwamupanga sambi!'²⁴Kwa eyo,kila yumo ywayowa maneno gango ni kugatii alowa landana ni mundu mwene lunda ywachengite nyumba yake paliwe. ²⁵Ulatiniya machegatitwelyana na mbonga ya tiputa nyumba yoo lakini wawezike kwa bomoka maana ya chengilwa paliwe.²⁶Namundu jwa liyowa likowe iyango alitikwako aliwapangitwa katimundu ngalunda jwachungite nyumba yake palwangi. ²⁷Ulatisa mafuliko gatiicha mbonga yatipukatya na kwikobwa nyumba yoo! ngobomoka na alibika sana.²⁸Wakati yesu payomwi longule makowe gaa bandu batigasangala mapundisho gake. ²⁹Mana apundishike katimundu mwene utawala sio kati waandishi babe

Chapter 8

¹Ysu pauluka buka pakitombe bandu banyansima batikuukengama. ²Lola mwene ukoma atikukilikitya nnonge yake kabaya."Nngwana mana uwezike uniponeye. ³Yesu ngamkwamwa na liboko lwake kabaya "mbala ube wankoti," popopo ngapona ukoma wake.⁴Yesu kankokeya,"lola kene wamakiye munelu jwo jwote.Uyende ukailaye kwa makuwani na upiye sadaka kati Musa mwalagile, lenga na bembe bakatange"⁵Yesu paikite kaperanaumu jemedari atei ni kunnobia, ⁶kabaya," Nngwana, mtumishi wango atigonja kasango alipooza na andaminya sana. ⁷Yesu ngammakiya,"nalowaicha na kumponeya."⁸Jemedari kanyangwa na kummakiya,"Ngwana nega najwa thamani kwaa hatawiche nojingya nnyumba yango ulongele likowe tuu na mtumwa wango alowapona. ⁹Mana nenga wa mundu wa mwene utawala na nibii na askari pae yangu mana nibaite wenga ayo yenda na kayenda na wenga isa aicha na kwa tumishi wango panga nyoo nanjwembe panga! ¹⁰Yesu payowine nyoo atashangala sana na kwabakiya balo baba nkengamage kweli nendakumakiya napata kwa kumona mundu mwene imanikati yoo Muisrael.¹¹Nendakumakiya baingi balowaisa buka kubwani na kubara balowa tama pameza pamope na Abrahamu,Isaka na Yakobo mu utawala wa kumaunde. ¹²Lakini bana ba ufalme balowa taikulilwa mulubendo lwa panja nga kwaba na kulelo na tauna mino. ¹³Yesu ngamakiya jemedari yenda kati mwoyo mwi aminiya naipangi lwe nyo kachako namtumishi aponi muda wowowo¹⁴Wakati Yesu paaikite kunyumba ya Petro,amweni mao bake nyumbowe Petro agonjike kaminya homa. ¹⁵Yesu kankamwa ni luboko lwake,ni homa yake gainneka.Ngayumuka kaba muhudumia.¹⁶Piikite kitamunyo,bandu banletike Yesu bandu banyansima bene nsela.Kaabuya nsela ni kuaponiya atamwe. ¹⁷Kwa jinsi yee gatimii galo gagabakiyilwa ni Isaya nabii,"Ywembe mwene agapotwi matamwe gitu ni apotwi malasi gitu."¹⁸Kae Yesu pabweni kipenga sa bandu kiyengetike,atikwaelekeza ya yenda upande wenge wa bahari ya Galilaya. ¹⁹Ngaa mwandishi aisa kasake ni kunkokeya,"Mwalimu,mbala kukukengama kwokwote kwawapalayenda." ²⁰Yesu kakoya,"mkunge abi ni lembwa,nakiyuni sakunani ayi ni iyumba,lakini mwana wa Adamu ntopo pandu pogonjeka ntwe wake."²¹Mwanapunzi ywenge kankokeya,"Ngwana,umbei rusa wete ngasike Tate bango," ²²Lakini Yesu kaankokeya,"Ungengame,waleke wafu basikane bene"²³Yesu payingii mungalaba,anapunzi bake,batikunkengama molo mungalaba. ²⁴Linga lyapitike limbonga mubahari yene,mpaka ngalaba yaiwekelekwa.Lakini Yesu agonjike. ²⁵Anapunzi bake kabayenga kunyumuya kababaya,"Ngwanautulopwe twenga,twenda waa!"²⁶Yesu kaakokeya,"mwanja namani muyogopa,mwenga mwabene imani njene?" Ngayumuka ni kukalipya limbonga lya mubahari.Ngapautulia liki, ²⁷Analome kabasangala ngababaya,"Ayu mundu ywa aina gani,ata mbonga ya mubahari yenda kumtii yembe?"²⁸Wakati Yesu pabiliye lenge wa nnema wa Magadala,alalomea abele batawalilwe ni nsela batikwembana nakwe.Babokage mumakaburi ni babile ni vulugu muno ,ata apeta ndela bawesa kwaa peta ndela yoo. ²⁹Lenga,batikemelana ni koya,"Twinamani cha panga kachako,wa mwana wa Nnongo?Uichi kututesa ata wakati witu wangaisa?"³⁰Pabile ni likundi likolo lya ngobe kabalepolya manyei,babile kwa kutalu, ³¹nsela ngabakemelya kabakoya,"Mana kautuamuru tuboke utupeleke kulikundi lya ngobe." ³²Yesu kaakokeya,"Muyende!" nsela kababoka yenda kwa ngobe.Ngalinga,likundi lyoti galilela buka kukitombe ni yendya mubahari ni lyoti lyaweli mmache.³³Alalome kabasangala ngobe batitila,Napabayei mjini batikuwabakiya yoti gagapitile,hata cha ubendi upepo. ³⁴Lola,mji woti wati icha kwembana ni Yesu.Paba mweni,batikunnoba abuke mukowa wabe.

Chapter 9

¹Yesu kayingya mungalaba,ngaloka kaika mukijiji chenge cha atamage. ²Lola,kabannetya mundu ywa pozike agonjike paligodolo.paaibweni imani yabe,Yesu kankokeya ywa mundu apoozike,"Mwanawango,ube ni puraha,dhambi yako usameilwe."³Lola,baadhi ya baalimu ba saliya bende bakiyana bene kwa bene,"Mundu yoo enda kupulu" ⁴Yesu atangite mawazo gabe ni kabaya,"Mwanja namani muwaza mabaya mumwoyo winu? ⁵Cha'ako chakibii rahisi baya,"sambi yako isameilwe!" au baya,"Yema uyende" ⁶Lakini mutange panga mwana wa Adamu abile nao uwezo wo samiya sambi..."Abayite goo kwa yolo ywapoozike, "Yema,uputwe ligodolo lyako,ni uyende kasako."⁷Ni yolo mundu kayema kaboka yenda kachake. ⁸Kipenga sa bandu kapabweni agoo, batisangala ni kunsifu Nnongo,ywa apeilea uwezo uwo bandu. ⁹Ni Yesu paabile kapeta kuoma koo,amweni mundu ywakemelwa lina lyake Mathayo,ywa abile tama palo paakusanyle kodi. Niywembe kankokeya,"ngengame nenga" Ni ywembe atiyema ni kunkengama.¹⁰Ni Yesu patamile kulya chakulya cha kiloo nkati ya nyumba,baisi bakusanyile kodi bananyansima ni bandu baovu balya chakulya pamope ni Yesu ni anapunzi bake. ¹¹Nga Mafarisayo pamweni ago,kabakokeya anafunzi,"Mwanja namani mwalimu winu alye chakulya pamope ni bakusanya kodi ni bandu abaya?"¹²Yesu paayowine ago abayite,"Bandu bababile ni afya nzuri bapalike kwaa nng'anga,ila balo babile atamwe. ¹³Yatikuwapasa muyende mkajipunze maana yake,"Mbendike rehema ni dhabihu kwaa." kwa mana niisile,kwa balo babile ni haki kwaa kutubu,ila kwa balo babile ni sambi.¹⁴Nga anapunzi ba Yohana baisi kachake ni kukoya,"Mwanja namani twenga na mafarisayo twatabite,lakini anapunzi bako atabite kwaa?" ¹⁵Yesu kabakokeya,babaindikiya ndowa baweza huzunika wakati mwene ndowa abile pamope nakwe? Lakini lisoba lyaisa ambalo Ngwana ndowa alowa boka ngabalowa taba.¹⁶Ntopo mundu ywa beka ipande ya ngobo ya ayambe mu ngobo ya ayambe kwaa,kiraka salowa papwanilwa buka mu ngobo ni mwepopwaniko nkolo wa pita.¹⁷Ntopo bandu babayeya wembe mmabau mu chombo cha wembe kwele,bene bapanga,likengelya popwanika,wembe walowa penganika ni likengo lwalowa popwanika.Badala yake babeka wembe wayambe mulikengo lya ayambe ni vyoti vyabile vikoto.¹⁸Palyo Yesu kabakokeya makowe ago,linga,afisa atiicha ngampingya magoti nnonge yake,ni ywembe kabaya,"Mwana wango atiwaa nambeyambe,lakini wiche unobii ni ywembe atama kai. ¹⁹Yesu ngayema ni kunkengama ni anapunzi bake.²⁰Linga nwawa ywabile kapita mwai kwa kyaka komi niibele,atiicha papipi ni Yesu kakamwa mu'lipindo lya ngobo yake. ²¹Kwasababu atibaya,"Mana niikamwi ngobo yake,nalowa pona." ²²Yesu kagalambuka kummakiya,"Mwinja,line na mwoyo,imani yako itekuponeya," Ni muda wowo mwale atipona.²³Yesu paikite mu'nyumba ya afisa,nembe abweni akombwa talumbeta ni kipenga sa bandu sakibile kikombwa likoti. ²⁴Ni ywembe kabaya,"Mbukange pani,mana nwawa awile kwaa ila atigonja,Lakini balo bandu batiheka ni kumgeya.²⁵Na balo badu pabapitike panja,ni ywembe ajingii kuchumba ni kunkamwa luboko ni mwale ngayumuka. ²⁶Ni habari yee yatiyowanika nnema woti.²⁷Nga Yesu kapeta buka palo,alalome abele ipofu bati kunkengama.Kabankema ni kunkokeya,"mwana wa Daudi,utuponyee" ²⁸Palyo Yesu aikite panyumba balo ipofu baisi kachake,Yesu ngabakiya,"Mwendaaminiya panga nenda weza panga?" kabankokeya "Eloo,Ngwana."²⁹Nga Yesu kakamwa minyo yabe ni baya,"Naipangilwe nyoo kwinu kati mwaaminikwe" ³⁰Na minyo gabe kabagauywa,Yesu ngabakiya ni kuakokeya,"Lenga mundu ywoywote kana atange kuhusu likowe lee." ³¹Lakini bandu abele batibuka na tangaza habari yee sehemu yoti ya nnema.³²³⁴Tubwe abo alalome abele pababile kabayenda kachabe,linga,mundu yumo bubu ywaabii na nchela banetike kwa Yesu. ³³Na nchela pagamoi yolo mundu bubu ngatumbwa longela.Kipenga sa bandu satumbwa sangala ni baya,Ayee inawa kwaa pitya mu'Israel. Lakini Mafarisayo babile kababya,"Kwa mpendo wa nchela,abenga masetani."³⁵Yesu atetindiya mjini mpaka mwijiji.Ni ywembe kayendelya pundisha mumasinagogi.Kahubiri Injili ni upwalume,na poneya atamwe ga kila aina ni udhaifu wa aina yoti. ³⁶Bandu pabamweni,nembe abeki kiya,mana batisumbuka mwoyo.Babile kati ngondolo yange nchungaji.³⁷Ni ywembe kaakokeya anapunzi bake."Mauno ni yananchima,ila apanga kachi ni achene. ³⁸Nga eyo munobe Ngwana wa mauno,linga apeleke apanga kachi mu'mauno gake."

Chapter 10

¹Yesu akemite anapunzi bake komi ni ibele pamope ni kwapeya ngupu kunani ya nsela achapu,kwabendya ni kwabenga kila aina ya malasi goti ni matamwe.²Maina ga mitume komi ni ibele nga aga. Lya kwanza Simeoni(ywakemelwa Petro),ni Andrea kaka bake,Yakobo mwana wa Zebedayo,ni Yohana kaka bake: ³Philipo, ni Bartelemayo,Thomaso,ni Mathayo,ntoza kodi,Yakobo mwana ba Alfayo,ni Tadeo, ⁴Simoni mkananayo,ni Yuda Iskariote,ywa ansalitiye.⁵Haba komi ni ibele Yesu atikubatuma.Ni ywembe atibaelekeza kabaya,"Kana muyende seemu yabatama amataifa ni kana muyjingii mumji wa asamalia. ⁶Badala yake,mwayendeli kwa ngondolo babaobite ba nyumba ya Israel. ⁷Ni mana kamuyenda,muhubiri ni kubaya,upwalume wa Nnongo waisa.'⁸Mwaponye atamwe,mwayoye babawile,mwaponeye bene ukoma ni kugabenga nsela.Mupeyilwe bure,mwapeye bure. ⁹Kana mtole dhahabu,almasi,ao shaba mu'pochi yinu. ¹⁰Kana mwaputwe mpuko nkati ya safari yinu,ao ngobo ya ngalabwa,ilatu au fimbo,kwa sababu mpanga kazi apalikwa alepelwe.¹¹Mji wowoti ao ijijicha mujingii,mumpale ywa aminike mtame palo kachake pamwapala buka. ¹²Ni nyumba yamwalowa jingya mwailobi, ¹³Mana itei nyumba yastahili,amani yinu ibaki palyo,lakini kati nyumba istahili kwaa,amani yinu imuyangani ni mwenga mwabuka.¹⁴Na kwa balo babakotoka kumpokya mwenga na kulipekaniya kwa likowe lino,mana kamubuka munyumba au pamji woo,muikung'unde hata vumbi ya kulwayo yinu. ¹⁵Kweli nenda kuakokeya,bora mwabapumiliye bandu ba Sodoma na Gomora lisoba lya ukumilwa kuliko nnema woo.¹⁶Linga niatuma kati ngondolo nkati ya mabwa mwitu,nga eyo mube mwamutangite na mwapolw kati ngambo,namube apole kati ngunda. ¹⁷Mube aangalifu ni bandu,balowa kushitakya ni balowa kumkombwa mu'masinagogi. ¹⁸Ni mwalowa potwa nnonge ya akolo ni afalme kwaajili yango,kati ashuhuda kwabe ni mataifa.¹⁹Pabalowa kunshutumu,kana mube ni mashaka kinamani chabakokeya,kwa kuwa kilebe sa longela mwalowa pewa wakati woo. ²⁰Kwa kuwa mwenga kwaa mwawalowa koya,ila Roho ba Tate binu ywabile longela nkati yinu.²¹Alongo balowa bulangana,tate ni mwana wake.Bana balowa inuka kunani ya azazi bao,ni kwabulaga. ²²Ni mwenga mwalowa chukilwa na kila mundu kwamwanja ya lina lyango.Lakini ywoywoti ywalowa pumuliya mpaka mwisho mundu ywo alowa okoka. ²³Pabalowa kuntesa pamuji goo mwatili wenge,kweli nenda kuakokeya,mwaiyomwa kwa milema ya Israel bila mwana wa Adamu buya.²⁴Ilengani kwaa mwanapunzi kana abe nkolo kuliko mwalimu wake,wala mmanda ywabile kunani ya Ngwana wake. ²⁵Mana itei bankemite Ngwana wa nyumba Belzabuli,mwenga si muno balowa kuwageya ni nyumba yake!²⁶nga nyo bai kana muyogope,mana ntopo chachakotoka ba chapala,ni ntopo chabaijile sasakotoka bonekana. ²⁷Chalo chaniakokeya mulubendo,mukibaye pabweya,ni chalo chamukiyowa mbolembole mmasikio yinu,mwakitanga kunani ya nyumba.²⁸Kana muyogope balo bababulaga yega lakini baweza kwa bulaga roho.Ila,mwayogope yolo ywaweza bulaga yega ni roho kwipeleka kuzimu. ²⁹Je kasuku abele bapemeya kwa senti njene?.Hata nyoo ntopo ywaweza tomboka pae bila Tate binu kufahamu. ³⁰Lakini ata nywili yimo ibalangilwe. ³¹Kana mube ni mashaka,mana mube ni thamani kuliko kasuku bananchima.³²Kwa eyo,kila mundu ywalowa kuniyeketya nnonge ya bandu,na nee nalowa kun'yetya nnonge ya Tate bango ywabile kumaunde. ³³Na ywangana nnonge ya bandu,na nee nalowa kunkana nnonge ya Tate bango ywabile kumaunde.³⁴Kana muwase panga niletike amani mukilambo,ila lipanga. ³⁵Maana niisi kumpanga mundu bayumanie ni akina tate bake,ni mwenye na mao bake,ni mkamwana ni mao bake nchengowe. ³⁶Ni adui ywa mundu ywa nyumba yake.³⁷Na ywalowa kuwapenda mao ni tate muno kuliko nenga abwaika kwaa na ywapenda mwana wake nnalome au mwana wake nnwawa ne aywo abwaka kwaa. ³⁸Ywembe ywa kotoka putwa msalaba wake ni kunikengama abwaika kwaa. Ywa lowapala maisha agaopeya. ³⁹Lakini ywalowa abeya maisha kwaajili yango alowa kugapata.⁴⁰Ywalowa kunikaribisha mwenga anikaribisha nenga,ni ywanikaribisha nenga akaribisha jwembe ywaniletike nenga. ⁴¹Ni ywembe ywalowa kunkaribisha nabii kwa mwanja nabii alowa pokya sawabu ya nabii.Ni ywoywoti ywankaribisha mwene haki kwa mwanja mwene haki alowa pata sawabu ya mundu wa haki.⁴²Ywoyoti ywalowa kumpeya kati bana baa,angalau kikombe cha mache go nywaa maimu,kwa mwanja anapunzi bango,kweli nenda kuwamakiya,ywembe aweza kwa kosa kwandela yoyoti sawabu yake."

Chapter 11

¹Baada ya Yesu yomwa kwaeleza anapunzi bake komi ni ibele atibuka pae yopundisha ni hubiri munuji yabe. ²Ni Yohana atabilwe payowine mwapangage Kristo,atumite banapunzi bake, ³Bakannokiya,"Wenga nga ywaapala icha,au kwi ni ywenge ywatunnenda?"⁴Yesu kaayagwa ni kukoya,"Muyende kum'bakiya Yohana gamgabona ni galo gamugayowa. ⁵Ipofu bandalola,iwete banda yenda,akoma banda pona,babakotokage yowa benda yowa kae,bandu babawile benda yoka kae,ni anyonge bahubiyilwe likowe linanoga. ⁶Ni abarikiwa ywa kotoka kuniboniya masaka.⁷Ni bandu pababoi,Yesu ngatumbwa longela ni bandu kuhusu Yohana,"Kinamani chamwaiyei kukilinga kupongote mbonga ya yalendemiye linyei? ⁸Lakini kinamani mwauei kukibona mundu ywaweti mangobo laini?Kwakweli,balo babawala ngobo laini batama munyumba,ni zaidi ya nabii.⁹Lakini mwatiboka lolekeya namani nabii?nga nyo nendakuwamakiya,na zaidi ya nabii. ¹⁰Ayoo nga yolo ywaandikilwe,linga nitume talisi wango nnonge ya kuminyo yako, ywembe ngalima ndela yake.¹¹Nenga niakokiya ukweli,kati ya bababelekwi ni nwawa btopo ywabile nkoto kuliko Yohana Mbatizaji.Lakini ywembe nchini mu utawala wa kumaunde nga nkolo kuliko ywembe. ¹²Buka masoba ga Yohana mbatizaji mpaka leno utawala wa kumaunde upatikana kwa ngupu ni bandu babile ni ngupu,batola kwa ngupu.¹³Kwa mwanja manabii ni saliya,batitabiri mpaka wakati wa Yohana. ¹⁴Ni mana itei mpala yeketya,yembe nga Eliya ywa palaisa. ¹⁵ywa abi ni makutu gayowa na ayowe.¹⁶Nikilinganishe ni namani kibeleki cheno?mfano wa bana babang'anda sokoni,babatama na kemelyana. ¹⁷Ni kukoya, 'Twakombwi zomarimwainike kwaa,Twatilombola,mwaleikwaa.'¹⁸Maana Yohana atiicha bila lya nkate wala nywaa divai,ni mubayage,'Aii na nchela.' ¹⁹Mwana wa Adamu atiisa kalya no ywaa na mumaya ni kumila na nepi,mbwiga labe akusanga ushuru na bene sambii,lakini hekima itanganikwa kwa matendo gake."²⁰Yesu atumbwi kuakalipiya miji yayabile miyendo yake michapu,mana babile bado tubu. ²¹Ole wako,Kolazini,Ole wake Bethesaida kati matendo makolo gakapangika Tiro i Sidoni galo gagapangike pano,bapale tubu zamani kwo wala mabuniya na pakala lingu. ²²Lakini kwaloba bana pumulia Tiro na Sidoni masoba gahukumu kuliko kasabe.²³Wenga Kapernaum,ukita tondobelwa mpaka kumaunde?Ntopo walowa ulujilwa mpaka pai kuzimu.Kati kwa Sodoma kulwe pangika makowe makolo,kati mwagapangilwe kachabe,ilwepanga mpaka leno. ²⁴Ila nibaya,kachako yalowa baa rahisi kwa nnema wa Sodoma pumulia lisoba lya hukumu kuliko wenga.²⁵Muda woo yesu atibaya,nenda kulumba,mwenga mwa Tate,Ngwana wa kumaunde ni nnema,kwa mwanja waijite makowe gaa bene hekima na akili,na kwayogolya bange lunda,kati bana achunu. ²⁶Tate kwa kuwa mwapendesilwe nyoo pa minyo yinu. ²⁷Makowe goti galekilwe kachango buka kwa Tate.Nantopo ywantangite mwana ila Tate,na ntopo ywantangite Tate ila mwana na ywoywoti ywampendi mwana kunnagilya.²⁸Muiche kwango, mwenga mwa boti mwamuangaika na mwamulemewa na igombo inatopa,ni nenga nipala mpomoli. ²⁹Mube ni akili ni mwiyegane buka kachango,mana nibii ni lwongo na nampole wa mwoyo ni mwalowa pata pumulya na nafsi yinu. ³⁰Kwa mana nila yango ibii laini ni igombo yango nj'oyou.

Chapter 12

¹Lichoba lya sabato Yesu kapeta karibu ni mung'unda,anapunzi bake babile ni njala gabatekwa makasi no lyaa. ²Lakini Mafarisayo pabagabweni goo,nga bammakiya Yesu aalagiye anapunzi bake baitekwana saliya bapanga lsoba lyange lusilwa lisoba lya Sabato."³Lakini Yesu ngaabakiya,"Munasoma kwa Daudi mwapangite wakati wabile na njala,bamope na bandu babile pamope nabo? ⁴Mwayingii nyumba ya Nnongo no lyaa mikate ya madhabahu,na yabile kwaa alali kachake kwi na balo babile nabo,ila alali kwaa makuhani?⁵Bado munasoma kwa kuhusu saliya,panga lisoba luya sabato Makuhani gati ya hekalu kwichapuya sabato,lakini ntopo ywa sitakiya? ⁶Lakini nilongela kachinu panga ywabile nkolo kuliko hekalu abile pano.⁷taanga ayee ina maana gani,nipala loba na sio sadaka,mpele kwa hukumu kwa benge makosa. ⁸Mana mwana wa Adamu nga Ngwana wa sabato.⁹Yesu gabuka palo gayenda kuhekalu lyabe, linga kwabi na mundu mlemafu wa luboko Mafarisayo ngaba naluya Yesu,kababaya, ¹⁰"Je,halali kumponeya lisoba lya sabato?"Lenga bapate kusitakiwa kwopanga sambi.¹¹Yesu kaakokiya,"Nyai kato yinu,abile ni ngondolo yumo,ni aywoo ngondolo atumbuki mulembwa lisoba lya sabato,ywakotoka kunapwa? ¹²Je,kilebe chaako cha thamani,bora kunopwa mundu kuliko ngondolo!kwa eyo alali bai panga mema lisoba lya sabato."¹³Yesu kankokeya ywa mundu,"ngalowa luboko lwako"Ngalugoloya,ngalupona,kati lololwenge. ¹⁴Lakini Mafarisayo ngabapita panja kabapanga ndela ya kumulaga.¹⁵Yesu patangite mpango woo atiboka.Bandu banyansima batikunkengama,nga aponea bote. ¹⁶Abakiye kana babakiye bandu akanatanganikilwa kwa bananchima, ¹⁷panga ilimi yolo kweli,yabaite nabii Isaya,kaba¹⁸Linga,mtumishi wango ywanichewile,ywanimpendile,kwa ywembe mwoyo wango utikumpenda.Nalowa beka Roho yango kunani yake,na alowa tangaza hukumu kwa mataifa.¹⁹Aangaika kwaa wala lela kwa ngupu;aimiya kwa utambi wa upiya lyoi,mpaka pateta hukumu no shida. ²⁰Kana auna tete lyalichubulilwa,kana aime tambi yoyoti wauluka lioi. ²¹Na mataifa balowa bana ujasili kwa lina lyake.²²Mundu pilani ngaminya na bubu,ywalobi moka banetike kwa Yesu.Ngamponiye,pamope ni mundu bubu pona na kipofu bona; ²³Bandu boti batisangala no baya,iweza wezekana mundu yoo mwana wa Daudi?"²⁴Lakini Mafarisayo pabayowine husu maujiza agoo,batibaya,"Ayo mundu aboya kwa masetani kwa ngupu yake mwene ila kwa Baheburi,mpendo wa masetani. ²⁵Lakini Yesu agatangite gabaweza na kwabakiya,"Kila utawala wautalanganike wene walowa alabika kwaa,na kila nyumba yayalowa lalanganika bene yayema kwaa.²⁶Mana itei nchela alowa kumoya nchela,inda kipenga muakili yake mwene. ²⁷Kwa kitiwi utawala wake walowa yema? Na mana itei niboya nchelakwa ngupu ya Belizabuli,babafata mwenga babuya nchela kwa ndela ya kele?kwa ndela ya balowa ba akimu winu.²⁸Na mana kanibuya nchela kwa ndela ya Roho wa Nnongo,bai utawala wa Nnongo uichile kachinu. ²⁹Ni aweza buri yingwa nyumba ya mwene ngupu najiba,bila kutaba mwene ngufu wete?Ngaweza yiba ilebe yake buka nkati ya nyumba. ³⁰ywoywoti ywakotwike baa nanee enda kunitaukya,na ywa kutoka kumba pamope na nee enda palagana.³¹Kwa eyo nibaya kachinu,kila sambi na kufulu bandu alowa kwa samiya,lakini kukufulu Roho Mtakatifu asamiya kwaa. ³²Na ywoywoti ywalowa baya likowe kinyume sa mwana wa Adamu,alowa kusamiwa.Lakini ywolongela kinchogo sa Roho Mtakatifu aywo basamwa kwaa,kwa utawala ngo wala wauicha.³³Ao upange mkongo panga unanoga na litundu lyake linanoga,kwasababu nkonga utanganikwa mutunda gake. ³⁴Mwenga ,wa lukolo lwa ng'ambo,mwenga mwabaya muweza longela makowe gananoga?Kwasababu mikano ilongela buka mumwoyo. ³⁵Mundu nzuri muakiba inanoga ya mwoyo wake gapita gananoga,na mundu mwou mu'akiba ou ya mwoyo wake,ipita kilebe kinayangata.³⁶Nenda kuwamakiya panga lisoba lya ukumu bandu balowapiya hesabu ya kila likowe lyange mana lyabalongelage. ³⁷Kwa kuwa kwa makowe gako walowa balangilwa haki na kwa makowe gako walowa hukumilwa."³⁸Mwisho baazi ya aandishi ni Mafarisayo ngaban'yangwa Yesu kababaya,"Mwalimu twapendi kubona ishara kachako." ³⁹Lakini Yesu atikwayangwa ni kuakokeya,"kibelekwi kinoite kwaa ni sa umalaya kipala ishara lakini ntopo ishara yailwapila kachako ila yulo ya nabii Yona. ⁴⁰Kati nabii Yona mwaatami mundumbo lya omba nkolo kwa masoba gatatu kilo ni mutwekati,nga nyoo mwana wa Adam alowa tama nkati ya mwoyo wa bwee kwa muda wa masoba gatatu kilo ni mutwekati.⁴¹Bandu baninawi balowa yema nnonge ya hukumu pamope ni ubelekwi wa bandu aba na balowa hukumilwa kwasababu batiloba kwa makaburi ga Yona,linga mundu nkolo kuliko Yona abile pano.⁴²Malkia wa kusini alowa katuka pa hukumu pamope ni bandu ba mmelekwoogu na kwa hukumu.Aisi boka mwiso wa dunia icha pekaniya hekima ya Selemani,na linga,mundu fulani nkolo kuliko Selemani abile pano.⁴³Nchela pamoka mundu,apeta pange mmache kapala pompomolya,ila mana akotwike kupabona. ⁴⁴mwisho baya mbala buyangana kunyumba yango kwa mboi.mana aikoli yumo nyumba isafishilwe na ibi tayari. ⁴⁵Alowa kelebuka na kwaleta benge roho njapu saba bababile abaya sana kuliko ywembe isa tama bote palo.Na hali yake baa mbaya kuliko ya mwanzo.Ngamwalowa panga kwa ubelekwi wono mwou.⁴⁶Wakati Yesu kalongela umati linga mabake na akinanunabe bayemi panja,kabampala." ⁴⁷Mundu yumo atikummakiya,"linga maobako na akinanunango bayemi panja,bapala longela na wenga."⁴⁸Lakini Yesu kayangwa ni kuakokeya ywaammakiye mao bango nyai? Ni anuna bango aki'nyai? ⁴⁹Nga alangwa anapunzi bake nobaya,"Linga,aba nga mao ni anuna bango! ⁵⁰Mana ywoywoti ywagapanga gabapendi Tate bango ywaabile kumaunde,mundu ywo nga nongo wango mno bwango na mao bango."

Chapter 13

¹Kwa masoba ago Yesu atiboka kaya ni tama bwega ya bahari. ²Kipenga sabandu satikusanyika kwa kutindiya,ajingi kati ya ngalaba natama nkati yake likundi lyoti lyayema kwiye ya bahari.³Boka po Yesu alonngela makowe gananchima kwa mifano,Atibaya,linga,mpandi ayei pana. ⁴Wakati kapanda mbeyu yenge yatumbuki bwega ywa ndela na iyuni bati kuichonywa. ⁵Mbeyu yenge yatomboki paliwe,napembe ando waichene,nayabalike lakini kwo kosekana ukando wakoikwa. ⁶Nalimu palubai watiyoma mana yabile kwa na ndandai no yoma.⁷Mbeyu yenge yatomboki kumimimwa.Mikongo yene mimimwa yatikolaa na kwiingilya. ⁸Mbeyu yenge yatomboki paukando wananoga na pambika matunda,yenge mia jomo,yenge sitini na yenge thelathini. ⁹Ywa abii ni makutu ayowe.¹⁰Anapunzi bake bateisa na kummakiya Yesu,"mwanja namani ulongela na kipenga sa bandu kwa mifano?" ¹¹Yesu kayangwa ni kuakokeya,"Mupeyilwe upendeleo wo tanga siri ya upwalume wa kumaunde,ila kachabe banapeyelwa kwaa. ¹²Lakini ywoywoti ywabile nacho,ywembe alowa yongekelwa muno,na alowa pata faida ngolo,ila ywaabile kwaa kilebe hata chelo kichunu chaabile nacho alowa pokonyolwa.¹³Kwa eyo nilongela nabo kwa mifano kwa mwanja kwale babone,kana baibone kweli.Na ingawa bayowa kana bayuwe wala tanga. ¹⁴Unabii wa Isaka utimile kachabe,ngolo wa baite "Yowa mwalowa yowa,lakini mwaelewa kwa,bona mwalowa bona lakini mwatanga kwaa.¹⁵Na mumimwoyo ya bandu ibii mulubendo nonopa yowa na bawiliwiti minyo yabe,kana baweze bona kwaa minyo yabe,ao yowa kwa makutu gabe au tanga kwa mioyo yabe,bapele kunigalambukwa kae,na mbele kwaponea.'¹⁶Ila minyo ginu gatibalikilwa,mwaya genda bona, na makutu ginu mwanja genda yowa. ¹⁷Kweli nenda kuamakiya manabii bananchima na bandu bene haki babile na hamu ya kugabona makowe galo gamugabona,na bawezike kwaa kugabona.Batitamaniya kugayowa makowe galo gamugayowa bagayowine kwaa.¹⁸Tubwe mupekani mfano wa mpandi. ¹⁹Wakati ywoyoti ywalowa yowa likowe lya utawala na kana atitange,nga nchela icha kukitola chakiyomwile pandikwa mumwoyo nkati wake.Hayee nga mbeyu yaipandile mbwenga ya ndela.²⁰Ywembe ywapandike mumaliwe nga yolo ywaliyowine likowe na kulipokya upesi kwo pulaika. ²¹Bado ntopo ndandai nkati yake,nopumuliya kwa muda mwipi matatizo ao mateso pagapita kwa mwanza likowe kwikobala ghafla.²²Ywa pandikwe mumimwa,ayu nga yolo ywaliyowine likowe lakini maangaiko ga dunia no kongana ni utajiri kulingilya lelo likowe lya kana pambika matunda. ²³Ywa apandilwe pa ukando unanoga,nga yolo ywaliyowine likowe ni kulitanga.Hyo nga ywapambike matunda no yendelya pambika limo zaidi ya mara mia,yenge sitini,yenge thelathini."²⁴Yesu apei mfano wenge,kabaya.Utawala wa kumaunde ulandanishwe ni mundu jwapandike mbeyu inanoga mung'unda wake. ²⁵Lakini bandu pabapabagonjike,mbii wake nembe atiicha panda manyei nkati yangano ngakabuka kachake. ²⁶Baadae ngano paibalike no pweka,na manyei nembe gatipweka nagembe.²⁷Na atumishi ba mwene nng'unda batiicha nakummakiya,Ngwana,hupandike kwa mbeyu inanoga mung'unda wako?Ibikitiwi kwi na manyei? ²⁸Nga bakiya,mbii ngapangite nyoo, Atumishi gabammakiya,"Tugatupwe"²⁹Mwene ng'unda ngabaya,"hata,pamwalowa tupwa manyei mwalowa tupwa ni ngano. ³⁰Mugaleke gakue pamope mpaka wakati wouna,wakati wo una nalowa kwabakiya babauna,"Wete mugatupwe manyei mugatabe makenda makenda ni kugayocha mwoto,na mwikusanyi ngano mulighala lyango.³¹Boka po Yesu abakiye mfano wenge. "Upwalume wa kumaunde ulandine na mbeyu ndebele nayo mundu atikwitola na kwipamda mung'unda wake. ³²Mbeyu ye njene sana kuliko mbeyu yenge yoti.Lakini mana ikoi lopokwa kulliko yoti mubustani,pana kati nkongo,mpaka kiyuni chenge iyumba mundambe yake.³³Nga kaabakiya mfano wenge kai,"Upwalume wa kumaunde ubi kati mandibale ngalo gatweti mnwawa no yangabana ipemo itatu kwa bwembe mpaka ilole.³⁴Aga goti Yesu atiabakiya nkati ya kipenga sa bandu petya mifano.Na bila mifano abatei kwa kilebe chochote kachabe. ³⁵Ayee ywabi na mana panga gote gabalongei manabii gaweze timya,palyo pabaite,naliwa yuwa nkano wango kwa mifano.Nalowa longela makowe galo iyilwe boka mumisingi ya dunia.³⁶Mwisho Yesu kakileka sa kipenga sa bandu buya kaya,Anapunzi bake batikunyendelya ni kummakiya,"Utuyongoli mfano wa manyei ya kumigunda." ³⁷Yesu kayangwa ni ukoya,"Ywapanda mbeyu inanoga nga mwana wa Adamu. ³⁸Mng'unda nga dunia,mbeyu inanoga,aba nga bana ba utawala,Na manyei nga bana ba yolo nnau na kibii sakipandike nchela. ³⁹Na mauno ni mwisho wa dunia,babauna nga malaika.⁴⁰Kati mwagabile kusanyilwa ni yoselwa mwoto,Nyo ngawabaa mwisho wa dunia. ⁴¹Mwana wa Adamu alowa kwatuma malaika bake,ni kubaleta mu upwalume wake ni makowe gati gagasababilwe ni sambi ni balo babapanga makosa. ⁴²Balowa kwataikwa boti mulitanuli lya mwoto,na akwo kwalowa bana kilelo na tauna mino. ⁴³Na bandu bene haki bamelemetya,kati lisoba mu utawala wa Tate bake.Ywembe ywabii na makutu ni ayowe.⁴⁴Upwalume wa kumaunde ubi kati akiba yabaiyembi mung'unda .Mundu atikuibona na kwiiya.Katika pulaika kwake ngayende pemeya kila cha bile nacho na kuupema ng'unda. ⁴⁵Kae Upwalume wa kumaunde ubi kati mundu jwapanga biashara ywapala madini gene thamani. ⁴⁶Paibweni yelo yene thamani,ayei bene ya kila kilebe abile nacho ni akapemia.⁴⁷Upwalume wa kumaunde kati lupelele lwalubile kati ya bahari,no panga lukumba iumbe ya kila aina. ⁴⁸Palutweti lupelele baluhuti bwega.mwisho batanganite pae ngabakulya ilebe yoti kati ya chombo lakini yango thamani baitaikuli kutalu.⁴⁹Yalowa baa nyonyonyo wakati wa mwisho wa dunia malaika balowa icha na kwabangana bandu abaya boka nkati ya bandu azuri. ⁵⁰Ni kwataikwa mulitanuli lya mwoto,kwalowabana ilelo no saga mino.⁵¹Mutangite makowe goti aga?Anapunzi kabayangwa,"Elo", ⁵²Boka po Yesu kabakokeya,"Kila mwandishi ywabile mwanapunzi wango wa utawala alandana ni mwene nyumba jwapiya mu'akiba yake ilebe yaayambe ni ya zamani.' ⁵³ikawa Yesu payomwoi mifano eyo yoti,atiboka pandupo.⁵⁴Ni Yesu paikite pa nkoa wake apundisha bandu mu'sinagogi.Mwisho wake bende shangala no baya,"Kwako kwagapatike mapundisho gaa miujiza yee? ⁵⁵Mundu yoo nga yolo mwana wa selemala?Mariamu nga mao bake kwaa? nongo bake kwaa Yakobo,Yusuph,Simoni ni Yuda? ⁵⁶Ni alombo bake tubi nabo papano?Bai mundu yolo apeilwe kwako aga goti?"⁵⁷Batichukya.Lakini Yesu atikuakokeya,"Nabii akosa kwaa heshima isipo kuwa kachake na panema wake. ⁵⁸Apangite kwaa miujiza yananchima maana bamwamini kwaa.

Chapter 14

¹Muda woo Herode ayowine habari kuhusu Yesu.²Atikuakokeya atumishi bake,"Ayoo nga Yohana mbatizaji atiyoka boka mukiwo.Na yelo ngupu ibii kunani yake."³Maana Herode abile amoywite Yohana atabite na kuntaikwa muligereza kwa mwaa ya Herodia,nnyumbowe Filipo kaka bake. ⁴Kwa kuwa Yohana atikuakokeya,"Alali kwaa kuntola ywembe panga nyumbowe." ⁵Herode apala kumulaga lakini ayogwipe bandu kwa mwanja bamweni Yohana panga nabii.⁶Lakini lisoba lya abelekwile Herode paliikite mwanja wa Herode atiina pakatikati ya bandu ni kumpulaisa Herode. ⁷Kwa yangwa ahadi yake kwo lapa panga alowa kumpeya chochote chalowa luba.⁸Baada ya kushauriwa ni mao bake,atibaya,"Nenga unipei ntwe wa Yohana mbatizaji mukikombe." ⁹Mpwalume atisikitika kwa chalobite mwanja wake,lakini kwa kilapo chake,na mwanja bote babanile pachakulya pamope abaite panga ipangike.¹⁰Ayei tolelwa Yohana mbatizaji muligereza . ¹¹Lenga akatilwe ntwe wake ni kubeka musinia ni kumpeya yolo mwanja na kupeleka kwa mao bake. ¹²Ni anapunzi bake batiicha kupotwa yeya yake ni yendya kusika,baadaye bayei kummakiya Yesu.¹³Ni ywembe Yesu payowine goo,ngaitenga buka pandu palo ngayenda nkati ya mashua kayende pandu paki yake.Ni kipenga sabandu pabatangite paile batekunkengama kwa magolo buka mjini. ¹⁴Mwisho Yesu atiicha nnonge yabe abweni kipenga kikolo sa bandu.Aboni huruma ni kuwaponea matamwe yabe.¹⁵Paiikite kitamunyo anapunzi bake batiisa no baya,"Yeno nga sehemu ya lijangwa,na lisoba lipitike.Ukipei ruhusa kipenga cheno cha bandu bayende kijijini bakapemi chakulya.¹⁶Yesu ngaabakiya,"Ntopo haja yojenda kachake mwapei mwenga chakulya." ¹⁷Ngaammakiya,"Pano tubile ni mikate mitano ni omba abele bai." ¹⁸Yesu ngabaya,"Mwilete kachangu."¹⁹Nga Yesu kaabakiya mwabakiye bandu batame pae pamanyei.Katola mikate mitano ni omba abele.Kalinga kunani kumaunde,ngabariki no metwa na mikate ngaapeya anapunzi bake.Anapunzi ngabapeya kipenga sa bandu. ²⁰Ngabalya bote noyukuta.Boka po ngabatondwa ipande yoti ya chakulya na batweliye itondo komi ni ibele. ²¹Balo babalile karibu alalume elfu tano bila kwa balanga alwawa ni bana.²²Ngaabakiya anapunzi bayingi mumashua,wakati woo ywembe nga alanga kipenga kaboka kachake. ²³Baada ya kwalaga umati yenda kachake,aobwike kukitombe yoloba kichake.Wakati pachabile kitamunyo abile kwo kichake. ²⁴Lakini muda woo ngalaba yabile pakatikati ya bahari kebembeya kwa mwanja ya mawimbi,kwani mbonga yabi ngale.²⁵Kilo cha kungoko Yesu abi karibu naika,katyanga nnani ya mache. ²⁶Anapunzi bake pabamweniu katyanga kunani ya mache,batiyogopa no baya,"Kinamani" ngabakemelya kwo yogopa. ²⁷Yesu ngaabakiya mara jimo,ngabaya,"Mwikaze!nganenga!Kana muyogope."²⁸Petro kannyangwa ni kummakiya,"Ngwana mana itei wenga,uniruhusu niiche kwoo nnani ya mache." ²⁹Yesu kannyangwa ni kummakiya,"Icha." Petro ngapita nkati ya mashua nga tyanga nnani ya mache kuyenda kwa Yesu. ³⁰Lakini Petro pakayabweni mawimbi,atiyogopa,ngatubwa zama pae,ngapakema,"Ngwana,unilopwe."³¹Upesi Yesu ngaatabwa luboko lwake nga ntondobeya Petro,ni kummakiya,"Wenga imani yako njene.Mwanja namani wabi ni masaka?" ³²Na Yesu ni Petro bayingi mungalaba,ni mbonga ya kotwikupuma. ³³Anapunzi mungalaba ngabamwabudu Yesu no baya,"Kweli wenga wa mwana wa Nnongo."³⁴Bapayomwile loka,baikite pannema wa Genesareti. ³⁵Ni bandu pa eneo lyoo pabatangite Yesu,batibakiyana kila sehemu ya bwega ni kwaleta atamwe woti. ³⁶Batikunnoba muno kuwa bakamwe ngobo yake,ni bengi balo bakamwi ngobo yake baponyike matamwe yabe.

Chapter 15

¹Nga mafarisayo ni baandishi baisi kwa Yesu buka Yerusalemu,no baya, ²"Mwanja namani anapunzi bako babomwa makowe ga apendo?Mana bauluwa kwa maboko gabe mana kaba lyaa chakulya." ³Yesu kaayangwa ni kwabakiya,"Ni mwenga namani mwibomwa saliya ya Ngwana kwa sababu ya apendo winu?⁴Mana Nnongo atibaya,'Mwaeshimu tate bako ni mao bako,ni ywalongela ngananyata kwa tate bako ni mao bako,alowa waa.' ⁵Lakini mwenga mubaya,'Kila ywaammakiya tate bake ni mao bake,'"Kila msaada walowa kupata uboka kachango sayeno zawadi buka kwa Nnongo,'" ⁶"Mundu yo ntopo sababu ya kwamuishimu tate bake.Kwa aina yee mwitekwaniye likowe lya Nnongo kwa sababu ya masilai ginu.⁷Mwe mwalau,kweli kati Isaya mwabaite husu mwenga pabaite, ⁸'Bandu baa baniheshimu kwaa nenga kwa mikano yabe,lakini mioyo yabe ibii kutalu na nee. ⁹Baniloba bure kwa mwanja bapundisha mapundisho gabalangi bandu.'"¹⁰Nga likema likundi ni kwabakiya,"mubekani ni mutange- ¹¹Ntopo klebe chakiyingya munkano wa mundu chakinyeya mundu uchapu.Ila chakipita munkano,hacho gakinyenya mundu uchapu."¹²Nga anapunzi bake ngabayendelya no baya,ngabalongela ni Yesu,"Je!,utangite mafarisayo pabayowine lelo likowe litikwalumiya?" ¹³Yesu kayangwa ni kwabakiya,"Kila mtombo wa kotwike panda lalebango ba mbinguni aupandike kwaa walowa luputwa. ¹⁴Mwaleke kichabe,bembe viongozi bange minyo,Ni mundu ngeminyo mana kampeka ngeminyo aupandike nyine bote abele batumbukya mulembwa."¹⁵Petro kayangwa ni kummakiya Yesu,"Utubakiye twenga maana ya mfano goo. ¹⁶Yesu kayangwa,"Na mwenga mnelewite kwaa?" ¹⁷Mwenga mwabona kwaa kila chakiyenda mukano kipetya nndumbo na yenda kulindi?.¹⁸Lakini ilebe yoti yaipita mukano ipita nkati ya mwoyo.Ngainyenya uchapu. ¹⁹Kwa mwanja mumwoyo ipita mawazo mabaya,bulaga,umalaya,usalati,bwii,umbeya,ubocho ni matukangano. ²⁰Aga nga makowe gaganyenya mundu uchapu lakini lya bila uluwa maboko kumpanga kwaa mundu uchapu."²¹Yesu ngaboka pandu palo kayenda kutalu yenda upande wa Tiro na Sidoni. ²²Linga aichi nnwawa ywakanani buka upande woo ngakemelya kabaya,Unihurumiye,Ngwana,Wa mwana wa Daudi,mwinja wango ateswa muno ni nchela." ²³Lakini Yesu anyangwi kwaa kikowe,anapunzi bake kabaisa ni kunnoba,kakabaya,"Mumoye ayende kachake,mana atupangyandoti."²⁴Yesu kayangwa ni kuabakiya,Nitumilwe kwaa kwamundu ywoywoti ila kwa ngondolo babaobite ba munyumba ya Israel." ²⁵Lakini atiicha no lita nnonge yake,ngabaya "Ngwana uniyangatiye" ²⁶Ati kunyangwa no baya,"Inogite kwa tola chakulya cha bana na kwataikulya mabwa,"²⁷Ngabaya,"sawa,Ngwana,hata nyoo mabwaa achene lyaa chakulya chakitomboka pameza ya ngwana wabe." ²⁸Nga Yesu kayangwa no baya,"Nwawa,imani yako ngolo.Naipangilwe kachako kati ya ywapala."Ni mwinja wake ngapona kwa muda wo.²⁹Yesu atiboka mahali palo ni yenda karibu ni bahari ya Galilaya.Boaka po ayei pakitombe no tama kwoo. ³⁰Kipenga kikolo sa bandu chayei kachake,ni kunelya iwete,bangeminyo,mabubu,babalemile na benge,bababile atamwe baabekete pama ngologa Yesu lenga aponeye. ³¹Ni kipenga satisangala pabamweni mabubu kabalongela,ilema kababa akoto,iwete kabayenda na bangeminyo kabalola.Batikumsifu Nnongo wa Israel.³²Yesu ngaakema anapunzi bake kaakokeya,"Nikiboni huuruma chelo kipenga cha bandu,kwa mana chabile na nenga masoba gatatu bila lya kilebe chochoti.Niwesa kwaa kwalaga bayende bila lyaa,bakana induka mundela." ³³Anapunzi bake,kabammakiya,"Kwaako kwatuweza pata mikate yanyansima na pano papongote yo yukuta umati nkolo kiasi cheno? ³⁴Yesu kaakokeya,"Mubile na mikate ilenga? kabayanywa,"saba ni omba achene." ³⁵Yesu ngabakiya mwabakiye bandu batame pae.³⁶Atweti yelo mikate saba na balo omba achene ni baada ya shukuru,ngaimetwana na kwapeya anapunzi bake.Anapunzi bake ngabapeya bandu. ³⁷Bandu boti kabalya ni yukuta,ngaba kusanya ipande ya kulya yai igalile ipande ipande,yalweli itondo saba. ³⁸Boti bababile analome elfu ncheche bila alwawa na bana. ³⁹Boka po Yesu kaalangya bayende kachabe ni kujingya mungalaba ni yenda sehemu ya Magadani.

Chapter 16

¹Mafarisayo ni masadukayo batikun'yendya Yesu ni kun'geya apange ishara boka kumaunde. ²Lakini Yesu kabayangwa ni kuabakiya "Pakibile kitamunyo mubaya panga hali ya upepo sapi,kwa mana kunani kwakongolwike.³Na kindai mwenda baya ,Hali ya upepo leno inanoga kwa kuwa kunani kukele na maunde ngati wekelya kunani kwoti!Mwenda kutanga mwakubile kunani,lakini muweza kwaa tanga ishara ya nyakati. ⁴Kibeleko kichapu ni cha umalaya kipala ishara,lakini ntopo ishara yeyoti yailowa peyelwa,isipokuwa yelo ya Yona,boka po Yesu kabaleka ni kuyenda kachake.⁵Anapunzi baisi upande wana ibele,lakini balibalile potw a mikate. ⁶Yesu kaabakiya,"Mwitahazari ni mube makini no kwo lola mafarisayo ni masadukayo." ⁷Anapunzi ngabalaluyana na kababaya,"Kwa mwanja tupotwi kwaa mikate." ⁸Yesu atangite sabawasa no baya,mwenga mwabene imani njene,mwanja namani muwasike no bakiyana kati yinu no baya panga kwa mwanja tupotwi kwaa mikate?⁹Je mutanga kwaa au muna kombokya kwaa yelo mikate mitano kwa bandu elfu tano,ni itondo ilenga muikusanyile? ¹⁰Au mikate saba kwa bandu elfu ncheche,ni itono ilenga yamwaputwike?¹¹Ibile kitiwi panga munatanga kwaa yopanga nabile nilongela na mwenga kunani ya mikate?mwilendele na mwiazali na lola kwa mafarisayo ni masadukayo." ¹²Ngabatubwa tanga panga kumbe abakiya kwa husu kuazari ni mikate yai loi,ila kwiazari na mapundisho ga mafarisayo na masadukayo.¹³Wakati Yesu paikite ku'Kaisaria ya Filipi kaalaluya anapunzi bake kabaya,"Bandu bakoya mwana wa mundu nga nyai? ¹⁴Kababaya,wenge wakukema Yohana mbatizaji,benge bakukema wa Eliya,ni benge,bakukema Yeremia,au wa nabii yumo wa manabii. ¹⁵Kaabakiya,ni mwenga mwanikema nenga na nyai? ¹⁶Simoni Petro kabaya,"wenga wa Kristo mwana wa Nnongo ywa bii nkoto."¹⁷Yesu kan'yangwa ni kunkokeya,"Utibarikilwa wenga wa Simoni Bar Yona,kwa mana miyai ni nyama yongolike ale,ila Tate bango ywaabile kumaunde. ¹⁸Na nenga nendakubakiya panga wenga wa Petro,ni kunani ya liwe linalowa kulichenga likanisa lyango.Milwango ya kuzimu yalishinda kwaa.¹⁹Nikupeya wenga funguo ya utawala wa kumaunde.Chochoti ukipangite mu'dunia chatapilwa hata kumaunde,ni chochote chawalowa kukiyowa mu'dunia chalowa yongolewa ni kumaunde. ²⁰Boka po Yesu kababakiya anapunzi bake kana mwam'bakiye mundu ywoywoti panga ywembe ni Kristo.²¹Boka muda woo Yesu atumbwi kuwabakiya panga lazima ayende Yerusalemu,yoteselwa na kwa makowe ganansima mumaboko ga apindo ni apindo ga makuhani ni aandishi,bulangilwa ni yoka lisoba lyene tatu. ²²Yesu kamtola Petro pambwega na kumkalipya kummakiya,"Likowe le libekutalu na wenga,Ngwana,hale kana libiti kachako. ²³Lakini Yesu atigalambuka ni kummakiya Petro,ubuyangane nchogo yangu nchela!wenga wa kibo kachango,kwa kuwa ujali kwaa makowe ga Nnongo,ila makowe ga bandu."²⁴Boka po Yesu kaabakiya anapunzi bake,"Mana mundu ywoywoti ywapala kunikengama nenga,lazima aikane mwene,aupotwe msalaba wake,ni anikengame. ²⁵Kwasababu ywapala kugaokoa maisha gake alowa gaobeya,na kwa ywoywoti ywa abeya maisha gake kwa ajili yango alowa galamiya. ²⁶Je!faida gani ywalowa ipata mundu mana aipatike dunia yoti lakini aobiye maisha gake?²⁷Kwa maana mwana wa Adamu alowa icha mu'utukufu wa Tate bake na malaika bake na Ywembe alowa kunepa kila mundu lengana na matendo gake. ²⁸Kweli nenda kummakiya baazi yinu mwamuyemi paa,mwalowa paya kwa kiwo mpaka pabamwona mwana wa Adamu kaicha mu utawala wake.

Chapter 17

¹Lisoba lya sita Yesu atikuwatola pamope ni ywembe Petro,Yakobo,ni Yohana nnunawe,kaatola mpaka kunani ya kitombe kilacho. ²Atibadilishwa nnonge yabe.Kuminyo yake kwatimelemeta kati lisoba ni ngobo yake yabonekine yamelemetya kati bweya.³Linga halo bapitike Musa ni Eliya,kalongela nakwe. ⁴Petro kayangwa ni kummakiya Yesu,"Ngwana,bora kachitu twenga tube pano.Mana upendile,twalowa chenga pano ibanda itatu-chimo chako,chimo cha Musa ni chenge cha Eliya."⁵Wakati kabalongela,linga liunde lyuu lyatikwawekelya,na linga ngalipita lilobe buka muliunde kai baya,"Ayoo nga mwana wanga ywanimpendile na ywembe mumpekani." ⁶Anapunzi bake pabayowine ago,ngabatula baye wakukama ni batiyogopa muno. ⁷Boka po Yesu klaisa kuwakamwa ni kuabakiya,"Katukange wala kana muyogope." ⁸Kabakakatuka kabalolekeya kunani lakini bamweni kwaa mundu ila Yesu kichake.⁹Napabile kabauluka kukitombe,Yesu kaalangya,"Kana mwabaye husu mwamugabweni mpaka mwana wa Adamu kayoka boka mu kiwo. ¹⁰"Anapunzi bake batikunaluya,kababaya,"Mwanja namani aandishi babaya panga Eliya alowa isa wete?¹¹Yesu kayangwa kuabakiya,Eliya alowa isa kweli na alowa buyanganiya makowe goti. ¹²Lakini biamakiya mwenga,Eliya ayomwile icha,lakini bamtangite kwaa-Badala yake,bampangii makowe ngabapala bembe.Nga nyo mwana wa Adamu alowa teseka kwa maboko gabe." ¹³Nga anapunzi bake batangite panga alongelange habari ya Yohana mbatizaji.¹⁴Paikite pa kipenga sa bandu,mundu yumo atikuwayendelya,apigite magoti nnonge yake,ni kummakiya, ¹⁵"Ngwana,umonii lwongo mwana wango,maana abi ni kyunda unda no teswa muno mana mara ganansima atombokya mumwoto au mumase. ¹⁶Nanetike kwa anapunzi bako,lakini bawezike kwaa kumponeya.¹⁷Yesu kayangwa,"Mwenga mwaubelei wange aminiya na chakiaribike,nilowa tama namwenga hata bakibawi?nnete hapa kwango." ¹⁸Yesu atikumkemya nchela nga mmoka munchembe aponi buka saa yelo.¹⁹Ni anapunzi banyendeli Yesu kwa siri ni kunnaluya,"Mwanja namani twenga tushindwe kumponeya? ²⁰Yesu kaabakiya,"Kwasababu ya imani yinu njene.Kweli nenda kuwamakiya,mana mwa baa na imani hata njene kati nombo ya mbeyu ya haradari mwalowa kukibaya kitombe cheno,boka apa na uyende kolo,na wembe walowa ama chalowabaa kwa kilebe chachalowa shindikana kachinu. ²¹(Muzingatie:makowe ga mstari wa 21 "lakini aina yee ya nchela awezekana kwaa boka,ila kwa loba na funga" gabonekana kwaa ukurasa wa zamni)²²Wakati pabile bado Galilaya,Yesu kabakiya anapunzi bake,"mwana wa Adamu alowa yeyelwa maboko ga bandu. ²³Nalowa kumulaga,na lisoba lineitatu ayoka."anapunzi batihuzunika muno.²⁴Na pabaikite Kapernaumu,bandu babakusanya kodi ya nusu shekeri kaban'yendelya Petro no baya,Je mwalimu winu endalipa kodi ya nusu shekeli? ²⁵Kabaya,Yesu kalongela na Petro wete no baya,uwacha namani Simoni?afalme ba dunia,pokya kodi au ushuru buka kwa nyai?Kwa balo babatawala buka kwa ageni?²⁶Wakati Petro pabaite,"buka kwa ageni" Yesu kammakiya,kwahiyo atawaliwa batiboyelwa kulepi. ²⁷Lakini kana tuwapange atoza ushuru kabapanga sambi,yenda kubari,taikulya ndoano na unopwe yulo omba ywalowa isa ywa kwanza wanyamiye kano wake,walowa kwibona shekeri jimo.witole na akapei atoza ushuru kwa ajili yango na wenga.

Chapter 18

¹muda woo anapunzi bake batiicha kwa Yesu ni kummakiya,"Nyai ywabile nkolo mu'utawala wa kumaunde?" ²Yesu kaankema mwana nchunu kammeka nkati yabe, ³No baya,"Kweli nenda kuamakiya,mana mukotwike tubu no panga kati mwabana alele muweza kwaa jingya mu utawala wa Nnongo.⁴Kwa eyo woywote ywalowa kuuluya kati mwana mnele,mundu kati ywo nga nkolo mu'utawala wa kumaunde. ⁵Ni mundu ywoywoti ywalowa kumpokya mwana mnele kwa lina lyango anipokya nenga. ⁶Lakini ywoywoti ywasababisha jumo kati ya alele aba babaniaminiya asi,yalowa panga bora kwa mundu ywp liwe likolo lyo sangya likatabilwa paingo yake ni,tumbukilwa mu'bahari.⁷Ole kwa dunia kwasababu kunumiya!kwa mana ntopo namna kwa wakati wo icha,lakini ole kachake kwa mundu yolo wakati woo yaicha kwaajili yake! ⁸Kati luboko lwako lutikusababisha kukwazika,ukate ni utaikwe kutalu ni wenga bora kachako wenga jingya muuzima ubile ntopo luboko au kilema,kuliko taikulikwa mumwoto wa machoba gangunganikwa ubile na maboko goti na magolo goti.⁹Liyo lyako mana likukoseyite,ulitupwe na ulitaikwe kutalu ni wenga.Bora kachako wenga ujingii mu uzima na liyo limo,kuliko taikuliwa kumwoto wa masoba yangeyomoka ubile ni minyo yoti.¹⁰Linga panga kana mwazarau jumo ywa achene baa kwa mana nenda kuwamakiya panga kumaunde kwii na malaika bembe masoba goti,kaba ulolekeya kuminyo kwa Tate bango ywabile kumaunde. ¹¹(Mugakamwe:Makowe gagabonekana kati ga mistari ya 11,"Kwa mwanja mwana wa Adamu atiicha lopwa chelo chachaobite."ngabonekine kwa manakala bora ya zamani)¹²Muwaza namani?Mana itei mundu abi na ngondolo mia jimo yumo aobe,Je!aweza kwaleka tisini na tisa ya kitombe na yenda kwapala yolo yumo ywaobite? ¹³Na mana amweni,kweli nenda kuwamakiya,alowa kumpulaikya kutiloo tisini na tisa babakotwike obe. ¹⁴Nga nyo mapenzi kwaa ga Tate binu ywa kumaunde panga kati ya yumo ywa achene ba baobe.¹⁵Mana nongo wako akukoseite,uyende,ukanobe akusami abile kichake.Mana akuyowine wapanga ukelebwiye nnongo'wo. ¹⁶Lakini mana akuyowine kwaa,wapotwe alongo benge abele au atatu mana kwa mikano ya ashahidi abele au atatu kila likowe liweza yomoka.¹⁷Na mana asalawile kukupekaniya,ulibakiye li'kanisa likowe lyoo,mana asalawite kae kulipekaniya likanisa,bai na abe kati mundu wa dunia na ywalonga ushuru.¹⁸Kweli nenda kuamakiya,chachatabilwa mu'dunia na kumaunde kilabilwe na chochote chachayongoyelwe mu'dunia na kumaunde kiyongolike. ¹⁹Kae nenda kuamakiya panga bandu kati yinu mana bayeketyaniye kunani ya kikowe lyolyote mu'dunia kabaloba,halyo ²⁰Tate bango ba kunani alowa panga. Kwa mwanja abele au atatu mana bakusawike pamope kwa lina lyangi,Ne nibi pakati kati yabe.²¹Na Petro kaisa na kummakiya Yesu,"Ngwana,mara ilenga nongo wango mana anikoseite na nenga nimsami?Hata mara saba? ²²Yesu kammakiya,"Nikubakiya kwa mara saba,lakini hata sabaini mara saba.²³Kwa mwanza nyo utawala wa kumaunde ni sawa na tawala pulani ywapalage lekebisha esabu buka kwa atumwa bake. ²⁴Paatumbwi lekebisha esabu,mtumwa yumo batikunnetya kachake na ywembe alonge lwage talanta elfu komi. ²⁵Mana abile nacho kwaa Cleopata,Ngwana wake alangi apemeyelwe,nyumbowe bana bake na kila kilebe chabile nacho,na alepe.²⁶Nga aywo mmanda ngalabukya,apiyite magoti nnongi yake kabaya," Ngwana unipumiliye nenga,nalowa kukulepa kila kilebe'. ²⁷Nga aywo Ngwana wa mmanda ywo,mana abina uruma,atikunneka na kusamwa deni lyo²⁸Lakini mmanda ywo atiboka na kumpata mmanda yumo katika amanda benge,ywa nnongage dinari mia.Atikumwuta,na kunkaba pa'ingo,na kumakiya,"Unilepe chanikulenga.' ²⁹Lakini yolo mmanda ywenge atikukilikitya ni kunnoba muno,kabaya,"Unipumiliye,nalowa kukulepa."³⁰Lakini mmanda ywa kwanza atikana.Badala yake ayei kuntaba kuligereza,paka palepa deni lyake. ³¹Pababweni amanda wenge chelo chakipangite.Batikasirika muno Batiisa ni kummakiya Ngwana wabe kila kilebe chakipitike.³²Boka po ngwana wa atmanda yolo ankemite,ni kummakiya,'wenga wa mmanda mmaya,nitikusamya wenga lideni lyako lyoti kwa mwanja wati niloba muno. ³³Ywabile ni wenga ukaba na huruma kwa mmanda nyino kati nenga mwanikuhurumiye wenga?³⁴Ngwana wake atikasirika muno ni kwapeya askari watesa mpaka apalepa lideni lyake. ³⁵Eyo nga Tate bango ba kumaunde ngabalowa panga,manaite nkolikwe samyana mwalongo sika kwa mwoyo winu".

Chapter 19

¹Yapiti wakati Yesu payomwi makowe go,ayei Galilaya na ayei kupaka wa Yudea nnonge ya libende lya Jordani. ²Kipenga kikolo chatimkengama,na atikwaponiya kwo.³Mafarisayo gabauyendelya,kabampaya,kabammakiya,"Je halali mundu kunneka nyumbowe kwa sababu yoyoti? ⁴Yesu kayangwa ni kwaabakiya,"Musomite kwaa,panga ywembe ywaumbite hapo pakwanza aumbite nnalome ni nwawa?⁵Na kae kabaya,'Kwasababu ya nnalome alowa kunneka Tate bake ni mao bake no longela na nyumbowe,ni abele balowa ba mundu yumo?' ⁶Kwahi abele kwaa kae,Ba chalumbine Nnongo,mundu yoyoti kana atenganishe."⁷Ngabamakiya,"Tubwe mwanza mani Musa atubakiye tupiye hati ya talaka na kunneka?" ⁸Ngabakiya,kwa sababu ya nonopa kwinu kwa mwoyo Musa atikuarusu kwaleka akina yumbo binu,lakini boka zamani yabinyo kwa. ⁹Nenda kumakiya,jwalowa kunneka nyumbowe,ila kwa mwanza amalaya na katola ywenge,enda zini.Nalome ywalowa kutola nwawa ywalekilwe endazini."¹⁰Anapunzi kabammakiya Yesu,"manaibile nyoo kwanalome ni nyumbowe,bora kutoka tolakwe". ¹¹Lakini Yesu kaabakiya,"Mundu kwaa ywaweza tama kichake,ila kwa balo babapeyilwe. ¹²Kwasababu babile benembende bababelekwile buka ya mao babe.Ni kae kwi na bene mbende babaipangile kwa sababu ya utawala wa kumaunde ywaweza pokwa mapundisho ga na agapoki."¹³Alafu baneti baadhi ya bana achene linga abeki maboko kunani yabe na kwalolya,lakini anapunzi bake bende kwakerebuya. ¹⁴Ila Yesu atikwabakiya,"Mwaleke bana achene,wala kana mwakanikiye icha kachango,kwamana utawala wa kumaunde ni wa bandu kati baa. ¹⁵Ni ywembe nga abekya maboko gake kunani yabe,na mwisho ngaboka palo.¹⁶Linga mundu yumo kaisa kwa Yesu na kumakiya,mwalimu kikowe gani kinanoga champalikwa panga linga nipate jingya kukoto wa wange yomoka? ¹⁷Yesu ngamakiya,mwanja namani unilaluya kila begani kinanoga? kwi na yumo bai ywabile mwema lakini mana upendi kupata ukoto,mwikamwe saliya ya Nnongo."¹⁸Yolo mundu nganaluya,saliya yako?Yesu ngabaya,kana usalau,kana wabe malaya,kana wabe mwii,kana walongela ubocho. ¹⁹Uwaeshimu Tate bako na mao bako,na upende jilani wako kati mwawipendi wa mwene."²⁰Mundu yolo ngammakiya,'Makowe goti nigakamwile.Bado nipalikwa kinamani? ²¹Yesu ngamakiya,mana kupala ube wa mkamilifu,yenda,ukapemeye yobile nayo,nawapei maskini,na walowa baa na akiba ya kumaunde.Alafu wiche unikengame." ²²Lakini kijana yolo payowe galo gamakiye,atiboka kwo uzunika,kwa mwanja abi na mali yanansima.²³Kae nenda kaamakiya anapunzi bake,"Kweli nenda kuamakiya,ngumu kwa mundu tajiri jingya,mu'utawala wa kumaunde. ²⁴Kae nenda kuamakiya,rahisi ngamiya petta palembwa lya sindano kuliko tajiri jingya mu utawala wa Nnongo."²⁵Anapunzi pabayowine ago,batisangala muno no baya,"Nyai le ywapala okoka?" ²⁶Yesu atikwalinga no baya,kwa alyo liwezekanika kwaa,lakini kwa Nnongo goti gendawezekana." ²⁷Petro nganyangwana kumakiya,linga twilei yoti na kukukengama wenga,kilebe gani chatulowa kukipata?"²⁸Yesu kayangwa,"Kweli nenda kuwamakiyanga,ywembe ywanikengama nenga,mubelei wayambe wakati mwana wa Adamu palowa tama pakitengo cha utawala cha utukufu wake,na mwenga mwabembe mwalowa tama paitengo kumi na ibele ya enzi,kwahukumu makabila komi ni ibele ya Israeli.²⁹Kila mundu yumo ywailei nyumba,kaka,mnombowe Tate bake mao bake,bana na mingunda kwa ajili ya lina lyango,alowa wapokiya mara mia na kurithi ukoto wangeyomoka. ³⁰Lakini baingi bababile bakwanza balowa bamwisho,na bababile bamwisho baba ba kwanza.

Chapter 20

¹Kwa maana utawala wa kumaunde ufanine na ywautawala ng'unda,ywayumwika kindae na mapema linga apeleke ibarua kung'unda wake wa mizabibu. ²Baada ya yoyeketyana nabo dinari jimo kwa kuwa,abayite bayende kung'unda wake wa mizabibu.³Ayuin kae baada ya masaa gatatu ni abweni apanga kazi benge bayemi bila kazi karibu na soko. ⁴Ngabakiya na mwenga muyende kung'unda wango wa mizabibu na chochoti chakibi alali nalowa kunepa."Nga nyo bayei panga kazi."⁵Ayei kae baada ya masaa sita,ni kae katika masaa tisa,apangite nyonyonyo. ⁶Mara yenge kai majira ya saa komi ni jimo atiyenda ni kwakokeya bandu benge bayemi bila kazi ya Atikwabakiya,"Mwanja namani muyei paa bila panga kazi lisoba lizima? ⁷Kabankokeya,kwa sababu ntopo mundu ywoywoti ywatuajiri.Akabakokeya,"mwenga kae muyende katika ng'unda wa mizabibu.'⁸kitamunyo,mwenye ng'unda wa mizabibu asimamizi bake,wakeme apanga kazi walepe mishahara utubwa wa mwisho mpaka wa kwanza. ⁹Pabaisi babayei saa komi ni jimo,kila mundu apeyilwe dinari. ¹⁰Pabaisi apanga kazi ba kwanza bawasage balowapala yanansima lakini bapoki kila mundu dinari jimo.¹¹Baada ya pokya kila mundu malepo gake,batikunlalamikya mwene ng'unda. ¹²Kababaya 'haba apanga kazi bamwisho batumi lisaa limo bai yabapangite kazi,lakini walupitae Katitwe twenga tupotwi mizigo nzma na lumia na liumu.¹³Lakini mwene ng'unda kayangwa nikummakiya yumo nkati yabe,'Wa bwiga wango,mbangite kwaa likowelibaya.Je!Tuyeketyanikwe kwaa na nenga panga dinari yimo? ¹⁴Upoki chelo chakibile halali yako ni uyende kachako.Puraha yango kwa apeya aba anapunzi babayei mwisho sawasawa ni wenga.¹⁵Je kana ibi haki kwango panga chelo chanikipala na mali yango? Au liyo lyako lilau kwa mwanza nenga na mwema? ¹⁶Nga nyo wa mwisho aba wa kwanza ni wa kwanza abi wa mwisho."¹⁷Yesu pabile kaboka kuyenda Yerusalemu apotwi ni anapunzi bake komi ni ibele pambwega,ni mundela kabakokeya, ¹⁸"Linga tuyenda Yerusalemu,ni mwana wa Adamu alowa abilwa mmoko ga akolo ba makuhani na baandishi.Balowa kumwukumu kiwo. ¹⁹Na balowa kumpiya kwa bandu ba mataifa ili kun'geya,kunkombwa ni kunikongeara.Lakini baada ya masoba gatatu alowa yoka."²⁰Ni mao bake Zebedayo aichi kwa Yesu na bana bake.Atikilitika nnonge yake ni kunnoba kilebe boka kichake. ²¹Yesu kaankokeya,"Upala namani?" kaamakiya "Ulazimishe panga aba bana bango abele batame,yumo atame liboko lya kummalyo ni ywenge luboko lwako lwa kukeya mu'utawala wako.'²²Lakini Yesu kayangwa ni kubaya,"Ulangite kwaa chaukiloba. Je wenda weza kukinywelya kikombe saniweza nywelya nenga? Ngababaya,"Twenda weza." ²³Kabaakokeya,kikombe chango hakika mwalowa kukinywelya. Ila tama luboko lwangu lwa kumalyo ni tama luboko lwango lwa kukeya kazi yangu nenga kwaa,ila balo babayomwile changulilwa ni Tate bango." ²⁴Anapunzi benge komi pabayowine ago,bati chukya muno kwa bana balo abele.²⁵Lakini Yesu atikuwakema bene nakwabakiya "Mutangite panga atawala ba mataifa kwa kwalazimisha,ni apendo babe kwitimiza mamlaka kunani yabe. ²⁶Lakini kana ipange nyoo kachinu.Badala yake,ywoywote ywapala panga mpindo pa nkati jinu lazima abe mtumishi winu. ²⁷Ni ywalowa panga ywa kwanza kati yinu lazima abe mtumishi winu. ²⁸Kati mwabi Mwana wa Adamu aichi kwaa kutumikilwa,ila tumika na kupiya mwomi wake panga ukombozi kwa bingi."²⁹Wakati kaba buka Yeriko,kipenga kikolo sa bandu chatikuwakengama. ³⁰Bababweni ipofu abele batami bwega ya ndela.Pababweni Yesu endapita,batikemelya no baya,"Ngwana,Mwana wa Daudi,utuponeye." ³¹Lakini kipenga satikwabendya,na kwabakiya mukotoke,hata nyo,batikemelya lilobe likolo no baya,"Ngwana,Mwana wa Daudi,utuponeye."³²Mwisho Yesu atiyema atikwakema ni kwalalaya,"Mupala niatende namani?" ³³Kabankokeya,"Ngwana tupala tubone." ³⁴Bai Yesu,kaumiya mwoyo wa huruma,kagakunywa minyo gabe,sa yoyo,kabalolekeya kabankengama.

Chapter 21

¹Yesu ni anapunzi bake baikite karibu ni Yerusalemu na bayei mpaka Bethfag,kukitombe sa mizeituni,Boka po Yesu ngatumite anapunzi bake abele, ²Kabakokeya,"Muyende kukijiji cha kibii nnonge,na mwalowa kummona mwana wa mbonda bantabite palo,mukamwunde na kuniletya. ³Mundu mana kanaluya mwammakiye,'Ngwana indakumpala' ni mundu ywo alowa kunneka na mwuiche nakwe."⁴Likowe lyoo lyapiti lyalibaite nabii lazima litimye.Kabakokeya, ⁵Mum'bakiye mwale Sayuni.linga,mpwalume wako endaicha kachinu,mnyenyekevu na ampoki mwana wa mbonda,mwana wa mbonda mnele.⁶Mwisho anapunzi bati buka no panga kati Yesu mwalangile. ⁷Baneti mbonda na mwana wake,no tandika ngobo na Yesu ngampokya. ⁸Bingi nkati ya bandu balandike ngobo yabe mundela na benge batekwi matawi ga mikongo no tandika mundela.⁹Kipenga satilongolya Yesu na babamwindikiyae kabayoba,kabaya,"Hosana Mwana wa Daudi umebarikiwa ywaisa kwa lina lya Ngwana.Hosana kunani muno. ¹⁰Yesu paikite Yerusalemu,mji woti watishtuka no baya,"Hayo wa nyai?" ¹¹Kipenga chayangwa,"Hayo nga Yesu nabii,boka Nazareti ya Galilaya."¹²Na mwisho Yesu ajingii mu'nyumba ya ibada ya Nnongo.Atikwapiya panja bote bababile kabapema no mpemeya mu'hekalu.Nga nokwa meza yabang'andae kamali na itengo ya babapemeyange ngunda. ¹³Kabakokeya,"Yaandikilwe,nyumba yango yalowa kemelwa ya maombi.Lakini mwenga mwipangite lipango lya anyang'anyi." ¹⁴Boka po ipofu ni ilema batikumwisilya muhekalu,ni ywembe atikwaponiya.¹⁵Ila apindo ba makuhani na aandishi pababweni maajabu agapangite,na pabayowine bana kabapanga ndoti muhekalu na kubaya,"Hosana mwana wa Daudi," batikasirika muno. ¹⁶Batikumakiya,"Uyowine chabakibaya haba bandu?"Yesu ngabakiya,"Elo! Lakini muna wai kwaa soma,buka munkano wa aba bana na bana alele baba yonga benda sifu kinanoga?" ¹⁷Boka po Yesu atikwaleka no yenda panja ya nnema akwo Bethania na agonjike kwokwo kwo.¹⁸Kindae kabuyangana,boka mjini,abweni njala. ¹⁹Abweni mtini bwega ya ndela.Atikuuyendea,lakini alibweni kwa litunda nnani yake ila makapi,atikuubakiya,"Buka lino kana wapambike kae." na mtini wene watiyoma.²⁰Anapunzi pababweni,batishangala no baya,"Ibi kitiwi mkongo utiyoma mara jimo? ²¹Yesu kayangwa no kwabakiya,"kweli nenda kwamakiya,mana mubile na imani bila mashaka,mwalowa panga zaidi ya nkongo,mwalowa kukibakiya kitombe chelo kiboke kikatumbuki mu'bahari,ni yalowa pangilwa. ²²Chochote cha mwaloba kwo salya,mana muaminile mwalowa pakya."²³Yesu paikite muhekalu,apindo ba makuhani ni apindo babandu batikunyendelya wakati kapundisha na kunnaluya,"Kwa ngupu gani upanga makowe aga? Na nyai ywakupei mamlaka ago? ²⁴Yesu kayangwa ni kuamakiya,Na nenga mbala kwanaluya linga liswali limo. Mana mwalowa kunibakiya,ni nenga nilowa kuwabakiya ni kwa ngupu ilenga nipangite makowe aga.²⁵"Ubatixo wa Yohana waboka kumaunde au kwa bandu?"Kabakokeyana bene,kababaya,mana tubaye uboka kumaunde,'apala kutumakiya kwanini tuuaminite kwaa?' ²⁶Lakini mana tubayite,'uboka kwa bandu,'twalowa yogopa kipenga sa bandu,mana bote bamweni Yohana kati nabii." ²⁷Boka po batikunkengama Yesu bakibaya,"Tutangite kwa" kabakokeya,"wala nenga niamakiya kwaa ngupu gani nipanga makowe aga.²⁸Lakini muwaza namani?Mundu mwene bana abele.Kayenda kwa yumo ni kummakiya,'Mwana wango,nenda ukapange kazi kung'unda wa mizabibu. ²⁹Lino mwana kayangwa no baya,'niyenda kwaa.' Lakini baadae atibadilisha mawazo gake ni kuyenda. ³⁰Na mundu yo ayei kea mwana wake ywana ibele ni kumakiya kati ywa kwanza. Mwana ayo kayangwa na kummakiya,nilowa yenda ngwana,' lakini ayendike kwaa.³¹Ywaako kati ya aba abele ywapangite chakipendike tate bake?,Kababaya,mwana wa kwanza." Yesu kabakokeya,"kweli nenda kuamakiya baba kusanya ushuru ni amalaya balowa jingya mu'utawala wa Nnongo bila mwenga jingya. ³²Kwa mana Yohana aichile kwinu kwa ndela inyookile,lakini mwenga mwangana mwamini,wakati babakusanya ushuru ni amalya batikumwamini.Na mwenga,pamubweni aga gapangite,muweza kwaa kutubu ili badae mwamini.³³Mupekani mpwano wenge.Pabile ni mundu mwene lieneo likolo lya bwe.Apandike mzabibu pawaegelile,atumite baadhi ya apanga kazi bake kwa balo akulima ba mizabibu yotola mizabibu yake. ³⁴Wakati wa mizabibu ikaribu na kwiuna,atumite atumishi kwa akulima wa mizabibu yotola mizabibu yake.³⁵Lakini akulima ba zabibu ngabatola balo atumishi bake batikumkombwa yumo,batikum'bulaga ywenge,ni yumo bamkombwi ni maliwe . ³⁶Kwa mara yenge,mmiliki atumite atumishi benge,banansima zaidi ya balo bakwanza lakini akulima wa mizabibu bapangite kati balo ba kwanza. ³⁷Baada ya ago ngwana yolo atumite mwana wake,kabaya,"kwasababu ywa mwana wango balowa kumweshimu."³⁸Ila akulima ba mizabibu pabamweni kijana yolo,kababakiyana,"Hayo nga mrith,muiche,tumulage ni kumiliki urithi.' ³⁹Kabampotwa,kabantaikulya panja ya ng'unda wa mizabibu ni kummulaga.⁴⁰Je!mwene ng'unda wa mizabibu paalowa icha,alowa kwapanga buli akulima ba miabibu?" ⁴¹Atikwabakiya,"alowa kwabomwana hobo bandu abya kwandela inanyata muno na mwisho alowa kukodisha ng'unda wa mizabibu kwa akulima bingi payalowa kelya."⁴²Yesu kabakokeya,"Munasoma kwa maandiko,liwe lyabalikani aandishi libile liwe likolo lya papembe Alii lyapitike kwa Ngwana sangala paminyo gitu?'⁴³Nga nyoo nganimakiya,utawala wa Nnongo ulowa boloywa buka kachinu na peyelwa mataifa genge gaga jali malunda gake. ⁴⁴Ywoywoti ywalowa tomboka kunani ya liwe lyo alowa tekwanika ipande ipande na kwaywoywoti lyalya mtombokya,lyalwa kumtimba."⁴⁵Akolo ba makuhani na mafarisayo pabayowine mifano yake batangite alongelya bembe. ⁴⁶Lakini kila pabapalage kummoywa bakiyogopage kipenga,kwa mwanja bamonage kati nabii.

Chapter 22

¹Yesu atilongela nabo kae kwa mipwano. kabaya, ²"Upwalume wa kumaunde ulandine na utawala ywa andaite shughuli ya ndoa ya mwana wake. ³Atumite atumwa bake kwakaribisha babakokwile isa kusherehe ya ndoa,lakini baisi kwaa.⁴Mpwalume atumite kae amanda wenge,kabakiya,"Mwabakiye babakokilye linga nitayarishe chakulya,Fahali ni ngombe wango ywa nenipe batikuchinja,na ikowe yote ibi tayari,muiche kushughuli ya ndoa."⁵Lakini bandu abo baisi kwaa kwa muda wabakemilwe.Benge bakelebuka kumigonda yabe,ni benge bayei kubiashara yabe. ⁶Benge bagalambuki amanda ba pwalume na kwa tania na kwaula ngobo. ⁷Lakini mpwalume atikasirika.Atumite lijeshi lyake,atikwabulaga balo bababulage ayabe na kutiniya nnema wabe kwa mwoto.⁸Alafu abakiye atumwa bake,"Ndowa ibii tayari,lakini banakokite bafaika kwaa. ⁹Kwa eyo muyende pamalekano ga ndela ngolo,mukakoke bandu benge,kadiri yaiwezekana baise mu sherehe ya ndoa." ¹⁰Atumishi kabayenda kundela ngolo na kwa karibisha bandu bote bababweni,azuri na abaya.Eyo ukumbi wa ndoa watweli ageni.¹¹Lakini mpwalume payingile kuwaloalageni,amweni mundu yumo aweti kwaa sare ya ndoa! ¹²Mpwalume atikunaluya,"Mbwiga,uwezike kwaa jingya mono muukumbi bila sare ya ndoa?' Nga mundu ywo ayangwi kwaa kikowe chochote.¹³Nga mpalume kaabakiya atumishi bake,"Muntabe mundu ywoo maboko gake na magolo ni mukantaikwe panja kulubendo,akwo kwaba ni kilelo ni tauniya mino. ¹⁴Kwa mwanja bandu banyansima bandakemelwa,lakini ateule ni achene."¹⁵Nga mafarisayo watiboka no panga njama ya kummoywa Yesu mu'makowe gake mwene. ¹⁶Nga pabatumite anapunzi gabe pamope ni Maherode.Na batikummakiya Yesu,"Mwalimu twatangite wenga wa mundu wa kweli,no panga pundisha ga apala Nnongo,kwa kweli utangite kwaa mawazo ga mundu ywenge na ubonekana kwa kwayogopa bandu. ¹⁷Kwa eyo utubakiye uwasa kele? Je,ifaike kisalia lepa kodi kwa Kaisari au ifaike kwaa?¹⁸Yesu atangite ubaya wabe,kabaya,"Mwanja namani mwanigeya,mwe mwa'anafiki? ¹⁹Munilage mabanje yamutumya lepa kodi." Ngabannetya dinari.²⁰Yesu kalaluya,kuminyo na lina lee lya nyai?" ²¹Kaban'yangwa,"Ga Kaisari." Nga Yesu kaabakiya,"Mumpei Kaisari ilebe ya ibile yake na ga Nnongo mumpei Nnongo." ²²Pabayowine nyoo batisangala,mwisho batikuneka no yenda kachabe.²³Lisoba limo baadhi ya Mafarisayo baisi kwa Yesu,balo bababaya ntopo yoka mu kiwo.Ngabannaluya, ²⁴kabakoya,"Mwalimu,Musa abayite mana itei mundu awile bila papa mwana,Nunawe amukiye nwawa yo apate mwana oywo nkowe.²⁵Babile alongo saba,wa kwanza atikobeka na mwiso atiwaa bila beleka mwana.Nganekya nunawe yolo nwawa. ²⁶Ni yolo nunawe ni ywembe atiwaa nembe apangite nyonyonyo na kae yolo wa itatu,yabile nyonyo mpaka yolo wa saba. ²⁷Baada yo panga nyo bote yolo mwana nembe atiwaa. ²⁸Wakati wa yoka aywo nwawa alowa panga wa nyai kati ya alongo balo saba?kwa mwanja bote batikunkobeka."²⁹Lakini Yesu atikwayangwa ni kwakokeya,"Mwenda kosea,kwa mwanja mutangite kwaa maandiko wala ngupu ya Nnongo. ³⁰Kwa mwanja wakati wa yoka,bandu bakobeka kwaa wala kobekwa. Ila bandu baba kati malaika ba kumaunde.³¹Lakini husu kuyoka kwa bandu munawai kwaa soma chelo cha longei kachinu,kabaya, ³²Nenga na Nnongo wa Ibrahimu,Nnongo ea Isaka,Nnongo wa Yakobo?Nnongo nga Nnongo kwaa wa bandu bawile,Ila Nnongo wa akoto." ³³Wakati kipenga pabayowine agoo,batisangala mapundisho gake.³⁴Lakini Mafarisayo pabayowine panga Yesu atikwatuliza masadukayo batiikusanya bene kwa bene. ³⁵Yumo,abi mwana saliya,analwiye liswali kwa kumgeya. ³⁶"Mwalimu,amri yaako yaibi ngolo kuliko yoti yaibi musaliya?"³⁷Yesu kanyangwa,"Lazima umpende umpende Ngwana kwa mwoyo wako woti,kwa roho yako yoti ni kwa malango gako goti. ³⁸Aye nga amri ngolo ya kwanza.³⁹Ni inainele ilandana na yoyoyo,lazima kumpenda jirani bako kati waipendi wa mwene. ⁴⁰Saliya yoti na manabii bayemi mu amri yee ibele.⁴¹Na mafarisayo babile bado papalo palo pabakusanyike pamope,Yesu alalwiye liswali. ⁴²Kabaya,"Je! mwawaza kele husu Kristo? ywembe mwana wa nyai? na bembe ngabayangwa,"Mwana wa Daudi."⁴³Yesu kayangwa," kwa namna yaako Daudi kwa mwoyo ankema Ngwana,kabaya ⁴⁴Ngwana atikumakiya Ngwana wango,"Tama kuluboko lwako lwa mmalyo,mpaka panalowa kwapanga adui bako babekelwe pae ya magolo gako?"⁴⁵Mana itei Daudi ankema Kristo "Nngwana",kwa kitiwi alowa baa mwana wake?" ⁴⁶Ntopo ywawezike yangwa,likowe kae na ntopo ywa thubutu kunaluya kae liswali buka lisoba lyoo ni yendelya.

Chapter 23

¹Baadae alongei ni kipenga sa bandu na anapunzi bake,kabaya, ²Aandishi na Mafarisayo batami kiteo sa Musa. ³Kwa eyo chochote cha wakipanga,mupange kono kamwachunguza.Lakini kana mujingi mumatendo gabe,mana bembe watabwa na makowe gananchima na bembe bapanga kwaa.⁴⁵Kweli,bembe bataba igombo mikulu nayo tapa kwipotwa,na kwa tweka bandu mmapamba gabe.Lakini bene baweza kwaa egeya lukonji kwipotwa. Gabapanga goti,bagabanga linga babone bandu.Kwa mwanja bembe bapanwa masanduku gabe no yongeya ukolo wa mapindo ga ngobo yabe.⁶Bembe pena tama sehemu ya kifahari pashughuli na paitengo ga heshima kati ya Musinagogi, ⁷Na panga habari kwa heshima makowe gakusoko,na kemelwa "Walimu" na bandu.⁸Lakini mwanga mulakilwa kwa kemelwa 'Mwalimu",kwa mwanja babile nakwe mwalimu yumo,na mwenga mwabile mwalongo. ⁹Kana mube mundu ywoywote pano padunia kuwa tate binu,kwa kuwa mubi ni Tate yumo,ywabile kumaunde. ¹⁰Wala kana mwakemelwe 'Mwalimu',kwa kuwa mubi ni Mwalimu yumo,ywaa ni Kristo.¹¹Ila ywabi nkolo kati yinu alowa baa mtumishi winu. ¹²Kila ywa itondobeya alowa uluyilwa.Na ywoywote ywalowa kwiuluya alowa tondobelwa.¹³Ila ole winu waandishi na Mafarisayo,mwanafiki! mwayigalya bandu utawala wa kumaunde.Mwenga muweza kwaa jingya,na hamwaruhusu kwaa babapala jingya bayingi. ¹⁴(Uzingatie:mstari ba 14 ubonekana kwaa mukitab bora cha samani.Baadhi ya itabu iyongeya mistari go baada ya mstari wa 12. mstari wa 14, Ole winu aandishi na Mafarisayo mwaanafiki mana mwamila babawelikwe na akii niasengo babe) ¹⁵Ole winu aandishi na Mafarisayo mwanafiki!muloka kwiye ya bahari na ika kumpanga mundu yumo aamini galo gamapundisho,napapanga kati mwenga,mupanga mara ibele mwana wa mwoto ni kati mwabene mwamubile.¹⁶Ole winu iongozi ipofu,mwenga mwa mubaya,ywoywote ywalapa kwa hekalu kilebe kwaa.Lakini ywa alapa dhahabu ya kulihekalu,atabilwe ni kiapo sake. ¹⁷Mwa bandu ipofu apumbafu,chako kikulo kuliko chenge,dhahabu au hekalu ambalo latiweka wakfu dhahabu kwa Nnongo?¹⁸Na ywoywote ywa lapa kwa madhabahu,kilebe kwaa ila ywalapa kwa sadaka yaibile kunani yake,alabilwe na kilapo chake. ¹⁹Mwenga mwabandu ipofu,chhako kikolo chaiweza wekelwa wakfu sadaka yaipiyilwa kwa Nnongo?²⁰Kwa eyo,ywembe ywalapa kwa madhabahu alapa kwa yoo na kwailebe yote yaibile kunani yake. ²¹Na ywembe ywalapa kwa hekalu,alapa kwa ywo ywatama kati yake. ²²Ni ywembe ywalapa kwa kumaunde,alapa kwa iteo ya kipwalume cha Nnongo na kwa ywembe ywa tama kati yake.²³Ole winu aandishi ni mafarisayo,mwaanafiki!Kwa mwanja mulepa zaka kwa bizali,mnaanaa ni likolo,lakini mgaleka makowe makolo ga saliya-haki,rehema na imani.Lakini aga mupalikwaa mugapange,na kugaleka kwaa genge bila kugapanga. ²⁴Mwa iongozi ipofu,mwenga mwamulopwa ilulu njenenjene lakini mumila ngamia.²⁵Ole winu,aandishi na mafarisayo,mwanafiki,kwa mwanja mngolwa panga ya kikombe na panja ya kyani,lakini nkati mutweli dhuluma na bakwa na kiasi. ²⁶Mwenga mwa mafarisayo mwange minyo,mugolwe wete nkati ya kikombe na nkati ya kyani,lenga na panja nembe pabe pasafi.²⁷Ole winu,aandishi ni mafarisayo,mwanafikib,kwa mwanja mulandana na makabwi gagabapakiye chokaa,nagembe kwa panja kagamelemetya,lakini yupa yake yeni yene sambi na njapu. ²⁸Nyo nyonyo,ni mwenga kwa panja mwabonekine mwabene haki nnongi ya banu,lakini nkati mutweli unafiki ni udhalimu.²⁹Ole winu,aandishi ni mafarisayo,mwanafiki!kwa mwanja muchenga makaburi ya manabii na kugapamba makaburi ga bene haki. ³⁰Mwenga mubaya,mana tukata tama wakati wa haki ni tate bitu,tulwe kotoka shiriki pamope nabo pengana damu ya kimanabii. ³¹Kwa eyo mwibaya mwabene panga mwenga mwabana ba abo bababulinge kimanabii.³²Kai mwenga mukamilisha tweleya sehemu yostahili sambi sa tate binu. ³³Mwenga mwaking,ambo,mwabana ba abaya kwandela gani mulowa kosana ni Jehanamu?³⁴Kwa eyo,mulolekeye,nenda kwatuma kachinu manabii bene hekima,na aandishi.Benge mwalowa kuwabulaga ni kwa nyonga,ni benge mwalowa kuwakombwa nkati ya Masinagogi ginu ni kwa bene boka nnema go mpaka nnema go. wenge. ³⁵Mwisho wake yalowa pilya kachinu mwai yote ya bene haki yaipenganike mu dunia,boka mwai ya Habili mwene haki mpaka mwai ya Zakaria mwana wa Barakiya,ywa mumulige kati ya patakatifu ni madhabahu. ³⁶Kweli,nenda kuwamakiya,makowe aga gote galowa peta kibeleko chelo.³⁷Yerusalemu,Yerusalemu,wenga wawabulaga manabii ni kwokombwa maliwe balo babatumilwe kachako!Mara ilenga ni kumbite bana bako! pamope kati ngoko mwayubatya bana bake nkati ya mapapayo gake,lakini uyeketi kwaa! ³⁸Lola!nyumba yako igali ni ukeba. ³⁹Ni nenga nenda kubakiya,buka saa yeno no yendelya wambona kwaa,mpaka pawalowa baya,Abarikilwe ywembe ywaicha kwa lina lya Ngwana."

Chapter 24

¹Yesu atiboka muhekalu kayenda kachake.Anapunzi bake kabayendelya ni kunangwa majumba ga hekalu. ²Lakini atikwayangwa ni kuabakiya,"Je! mugabona kwaa makowe gote?kweli nenda kuwamakiya,ntopo liwe lyalyalowa igala lingelekine na lenge lyalyo kotoka bomoyelwa."³Na paatami pa kitombe cha mizeituni,anapunzi bake batekunyendelya ku faragha no baya,"Utubakiye,makowe gagapitya pakibawi?KInamani chachapanga dalili ya buya kwako na mwisho wa dunia.? ⁴Yesu kayangwa ni kubaya,"Mube mwatulivu panga kana aiche mundu kumwobeya. ⁵Kwa kuwa baingi balowa icha kwa lina lyango.Balowa baya nenga na Kristo,nabalowa kwa obeya banyansima.⁶Mwalowa yowa ngonda na habari ya ngondo.Mulinge kana mube ni masaka.kwa kuwa makowe aga galowa petya,lakini mwisho ubile bado. ⁷Kwa kuwa litaifa lyalowa kombwana ni lyenge,na pwalume hayo ayumana ni upwalume.Paba ni njala na matetemeko ga nnema muma'eneo mbalembale. ⁸Lakini makowe ago gote nga mwanzo wa uchungu wo beleka.⁹Nga walowa kwapotwa kwaajii yo kwatesa ni kwabulaga.Mwalowa chukilwa ni mataifa gote kwa sababu ya lina lyango. ¹⁰Ni banansima balowa kobala na salitiana na chukyana bene kwa bene. ¹¹Manabii banansima baubocho baicha ni kuabocholiya baingi.¹²Kwa mwanza ubaya waba wananchima,pendana kwa bandu kwopola. ¹³Lakini ywapumiia mpaka mwisho alowa okoka. ¹⁴Yeno Injili ya upwalume yalowa hubiriwa mu kilambo choti panga uushahidi kwa mataifa gote,Hapo nga ulo mwisho wa icha.¹⁵Kwa eyo pamwaubweni ubou wouharibifu,lyalabayitwe ni nabii Danieli liyemi pandu patakatifu[ywosoma atange], ¹⁶Nga balo babile Yuda bayende mu'itombe. ¹⁷Nga ywabile nnani ya nyumba auluke kwaa pae kutola kilebe chochote buka nkati ya nyumba. ¹⁸Nga ywabile kung'unda kana abuyangane kuisa tola ngobo yake.¹⁹Lakini naasikitikya bene bana na babayongea wakati woo. ²⁰Mulobe butuka kwinu kana kube wakati wa mbepo,wala lisoba lya sabato. ²¹Kwasababu kwabaa dhiki ngolo,ayo inapilya kwa buka umbilwa dunia mpaka saayeno na wala yapitya kwa kae. ²²Ikapangage machoba gakakotoka pungoyelwa,ntopo mundu ywapele okoka.Lakini kwa mwanja atente,masoba go galowa pongoyelwa.²³Kae mana itei mundu ywoywoti alowa kumakiya 'lola,Kristo abi pa!au 'Kristo abi kulo,kana mwaamini makowe go. ²⁴Kwa sababu Makristo ga ubocho ni manabii ga ubocho walowa icha na kulaya ishara ngolo na maajabu,kwa kusudi lya kwaobeya,yawezekana na hata kwa babachaulilwe. ²⁵Mulole,nitikwatahazarisha kabla makowe go pitya.²⁶Kwa eyo,mana bammakiya,"Kristo abikupongote,kana mwayende kwo kupongote.au lolekeya,abile nkati ya nyumba,kana mwamini ago. ²⁷Kati njai paimulika kebuka mashariki no mulika mpaka magharibi,ngayopanga isa kwa mwana wa Adamu. ²⁸Popote ubile mzoga,apo ngaba twelwana tai.²⁹Lakini baada ya dhiki ngolo ya lisoba lyo,lisoba lya banalubendo,mwei wabakwa na bweya wake,ndondwa yalowa tomboka buka kunani na ngupu ya kumaunde yalowa tikiswa.³⁰Nga ishara ya Mwana wa Adamu yalowa bonekana kumaunde,na makabila yoti ya dunia yalowa lombola.Balowa kunoma mwana wa Adamu kaicha mumaunde ya kunani kwa ngupu ya utukufu nkolo. ³¹Alowa kwatuma malaika bake kwa lilobe likolo lya tarumbeta,nabembe balowa kwa kubya pamope ateule bake buka ipande ncheche ya kilambo,buka kumwisho wa kilambo mpaka mwisho.³²Mwiyanganee lisomo buka munkongo mtini.Pamwibona ndambe keipuka kagabita makapi,mutangite panga mpenja wenda icha. ³³Na yo kai,pamwagabona makowe gote mpalikwa tanga panga aegelile,karibu abi paniango.³⁴Kweli nenda kuwamakiya,mmelekwogo ubeta kwaa,hata makowe ga ngote galowa pitya. ³⁵Mbingu ni nnema walowa peta,lakini maneno yango yapeta kwaa kamwe.³⁶Lakini husu lisoba lyoo ni saa ntopo mundu atangite hata malaika ba kumaunde,wala mwana ila Tate kichake.³⁷Kati mwayabile wakati wa Nuhu,nga mwaba wakati wa buya mwana wa Adamu. ³⁸Kwa mwanja masoba ago kabla ya gharika bandu babile kabalyaa no nyaa,kaba kobekana konda mpaka lisoba lelo lyajingii Nuhu musafina, ³⁹na batangite kwaa kilebe chochote mpaka garika paisile na kwakumba bote nga mwayaba icha kwa mwana wa Adamu.⁴⁰Nga bandunabele baba kung'unda-yumo alowa tolelwa ni ywenge kalekelwa. ⁴¹Anwawa abele balowa bakusangi pamope yumo atolelwa ni ywenge kalekwa. ⁴²Kwa eyo, mube mminyo kwa mwanja mutangite kwaa lisoba gani lwabuya Ngwana witu.⁴³Lakini mutangite panga,ipangite mwene nyumba akatanga saa ilenga mwii apala icha,apelekeleka na alowe yeketya kwa nyumba yake bamomwe. ⁴⁴Kwa eyo,mupalikwa ba tayari,kwo panga mwana wa Adamu alowa isa kwa masaa ga mukotwike tanga.⁴⁵Tubwe nyai ywabii mwaminifu,mmanda mwene lunda,ywapeyilwe madaraka na Ngwana kwa babile munyumba yake,linga apei chakulya kwa muda wofaika? ⁴⁶Atibarikiwa mmanda ywoo,aywo Ngwana wake alowa kukolya kapanga nyoo papala buya. ⁴⁷Kweli nenda kuwamakiya Ngwana na alowa kum'beka kunani ya kila kilebe cha kibii chake.⁴⁸Lakini mana itei mmanda mmaya kabaya pamwoyo wake,'Ngwana wango atiselewa. ⁴⁹Nga tubwa kwakombwa atumishi bake benge,na kalya na kalobya wembe, ⁵⁰Ngwana wake mmanda ywoo palowa isha lisoba lyakotwike tanga,na saa yakotwike tanga. ⁵¹Ngwana wake alowa kunketani ipande ibele ni kummeka nafasi yimo na anafiki na kwaba na kilelo no taunya mino.

Chapter 25

¹Nga upwalume wa kumaunde ulandine ni aija komi babapotwi taa yabe no boka yenda kupokya ngwana arusi. ²Atano nkati yane babile apumbafu ni atano benge babi bene lunda. ³Balo ainja apumbafu bapotwi taa yabe,bapotwi kwaa mauta. ⁴Bali balo atano aelevu bapotwi taa ni mauta.⁵Tubwe wakati ngwana arusi pacheliye icha,bote lwatweti lungono no gonjanga. ⁶Lakini kilo cha kungoko kwabi na ndoti,linga,ngwana arusi,mupangite panja mukampoki'.⁷Nga abo bainja bote bayumwike no washa taa yabe. ⁸Balo apumbafu baabakiye balo bene lunda,Mutupongoli mauta ginu mwanja taa yitu yenda imika'. ⁹Lakini balo bene lunda batikwayangwa na kwabakiya,'Ngatulengani twa bene ilabu yende dukani mukapeme kiasi kwaajili yinu.¹⁰Wakati kabayenda pema,ngwana arusi kaicha,na bote babile tayari bayei nakwe muukumbi wa sherehe ya arusi,na nianga watiyigalwa. ¹¹Baadae balo ainja wenge pia kababuyangana na kababaya,'Ngwana,ngwana,utuyogoli.' ¹²Lakini atikwayangwa ni kuwabakiya,'kweli nenda kwamakiya,nenga niatangite kwaa mwenga.' ¹³Kwa eyo mulinge,mana mutangite kwaa lisoba au saa.¹⁴Kwa kuwa kati mundu ywa yei nema wa kutalu.Akemite atumwa bake ni kwapeya utajiri wake. ¹⁵Yumo wabe ampei talanta tano,ywenge ampei talanta ibele,ni yolo ywenge ampei talanta yimo.Kla mundu apeyilwe lengana na uwezo wake,na yolo tajiri atiboka mwanja wake. ¹⁶Mapema yolo apeyilwe talanta tano ayei kwizungusha,no kwizalisha talanta zenge tano.¹⁷Nyonyonyo yolo apeyilwe talanta ibele,atizalisha zenge ibele. ¹⁸Lakini yolo mmanda apeyilwe talanta yimo,ayei kachake,ayei kwiebya lembwa na kwikulya ela ya ngwana wake.¹⁹Na baada ya masoba peta,ngwana wa amanda abo atibuya nabalanga hesabu nabo. ²⁰Yolo mmanda ywapeyilwe talanta tano kaisa ni kumpeya talanta zenge tano,kabaya,'Ngwana,unipeile talanta tano.Linga,nipatike faida yenge tano.' ²¹Ngwana wake atikummakiya,'Sapi sana,wa mmanda wananoga na uaminike!ubile na uaminifu kwa ilebe njene.Nilowa kukupeya utawala kwa ilebe yanansima.Ujingii mupuraha ya Ngwana wako.'²²Mmanda ywa apoki talanta ibele kaisa ni kubaya,'Ngwana,unipeyile talanta ibele,linga nipatike faida ya talanta zenge ibele. ²³Ngwana wake kammakiya,'Hongera,mmanda unoyite ni mwaminifu!Ubile mwaminifu kwa ilebe njene.Nipala kukupeya madaraka kunani ya ilebe yote.Jingya mupuraha ya ngwana wako.'²⁴Baadae yolo mmanda ywapoki talanta yimo nembe kaisa no baya,'Ngwana,nikutangite panga wenga wa mundu wa nkale,uuna pange panda. ²⁵Nenga natiyogopa,natiyenda kasango no iya talanta yako pae.Linga,ubile nayo pano yelo yaibile yako.'²⁶Lakini ngwana wake kayangwa no baya,'wenga,wa mmanda muou ni nzembe,watangite panga niuna pandu panikotwike panda no una pange lema. ²⁷Bola ngabeka talanta yango kwa bandu ba benki,ni wakati wa kubuya kwango mbaitepokya talanta yango pamope ni faida.²⁸Tubwe mumpokonye ayo talanta ni mumpei yolo mundu ywabile na talanta komi. ²⁹Kila mundu ywabile nacho,alowa yongelekwa hata kwotweleya muno.Lakini ywange ba nacho alowa pokonyolwa. ³⁰Muntaikwe panja palubendo aywo mtumwa ywange faika,nakwo kwabana kilelo no sagamino.³¹Wakati mwana wa Adamu paisa mu'utukufu wake na malaika bote pamope na bembe,ngatama pakitengo chake cha utukufu. ³²Mataifa gote balowa kusanyilwa nnonge yake,najwembe alowa kwabawa bandu,kati mchungaji mwabawa bwii na ngondolo. ³³Alowa kwabeka ngondolo luboko lwake lwakumalyo,ila mwii alowa kwabeka luboko lwa kukeya.³⁴Alapu mpwalume alowa kwabakiya balo bababile luboko lwake lwakumalyo,'Mwise,mwamubakilwe na Tate bangu ba kumaunde. ³⁵Kwa mwanja nabile ni njala mwanipei chakulya,nabi na ng'eni mwatikunkaribisha; ³⁶Nabi na bula na mwambei ngobo;nabile nangonjwa mwatinitunza.Nabile natabilwe ni munilekite.'³⁷Nga bene haki kabannyangwa ni kummakiya,'Ngwana,lisomangani lyatubweni wi njala,na kukupeya chakulya?au ubi na nyota tukupei mase? ³⁸Na lisoba ngani tukubweni wiwang'eni,na twatikukaribisha?Au ubi na bula tukupei ngobo? ³⁹Na lisoba gani twakubweni watamwe,au utabilwe,twaisi kukulola. ⁴⁰Na mpwalume alowa kwayangwa na kwabakiya,'Kweli nenda kuamakiya,cha mupangite pano kwa yumo wa nongo bango achunu,mwanipangii nenga.'⁴¹Nga alowa kwabakiya balo bababile luboko lwake lwakunkeya,'Mubokange kachango,mwamulanilwe,muyende kumwoto wange yomoka wautayarishwe kwaajili ya nchela na malaika bake. ⁴²Kwa mwanja nabi na njala mwambei kwa chakulya;nabi na nyota mwabei kwa mache gonywa. ⁴³Nabi na ng'eni mwangalibishwe kwaa;nabi na bula mwambei kwaa ngobo,nabi naatamwe na natitabilwa,lakini mwaisi kwa kunilola!⁴⁴Nga nabo nembe balowa kun'yangwa na kumakiya,'Ngwana lisoba gani tukubweni ubile na njala au ubile na nyota au wang'eni,au ubile bula au ubi waatamwe,au utabilwe,na tukuhudumiye kwaa? ⁴⁵Mwisho alowa kwayangwa na kwabakiya,kweli nenda kumakiya,chelo chamukotwike kwapangya jumo ywa balo bana,mwambaki kwa nenga. ⁴⁶Aba balowa yenda katika adhabu yangeyomoka ila bene haki katika uzima wange yomoka.

Chapter 26

¹Wakati Yesu ayomwi longela malongelo goti,abakiye anapunzi bake, ²"Mutangite baada ya masoba gabele kwalowa baa na lisoba lya pasaka,na mwana wa Adamu apiyilwa linga bakongele."³Baada ya bakuu ba makuhani ni apindo ba bandu bakwembanike pamope mu'ukumbi wa kuhani nkolo,ywakemelwage Kayafa. ⁴Kwa pamope bapangite mpango wa kumoywa Yesu kwa siri na kumulaga. ⁵Mana batibaya,kana ipangike lisoba lya sikukuu,yakana yoka puyo kwa baadhi ya bandu."⁶Wakati Yesu paabile Bethania mu'nyumba ya Simoni ywabile nkoma, ⁷pagoloki pameza,nnwawa yumo aisi kachake abile apotwi kikoba chakibile na mauta ga garama ngolo,aijitii mu mutwe wake. ⁸Lakini anapunzi bake bapakibweni kitendo choo,batichukya muno no baya,mwanja namani upangite nyoo. ⁹Aga tulowe weza pemeya kwa kiasi kikolo na kwapeya maskini."¹⁰Lakini Yesu ayomwile tanga lee,ngababakiya,"Mwanza na matusuluya nnwawa yoo? kwa kuwa apangite kilebe kinanoga kasango. ¹¹Maskini mubile nabo kila lisoba,lakini mutama kwaa na nenga kila lisoba.¹²Kwa mwanza panijili maula payega yango,apangite nyo kwa mwanza ya kunisika kwango. ¹³Kweli nenda kwamakiya,popote payahubiliwa injili pakilambo chote,kitendo cha kipangite ayo nnwawa,chalowa pangilwa kwa mwaya kombokya."¹⁴Nga yumo nkati ya balo komi ni ibele,ywakemelwa Yuda Iskariote,ayei kwa apindo ba makuhani, ¹⁵no baya,"Mwalowa mbeya namani mana ninangile?" Ngaba mpemwa Yuda ipande thelathini ya mbanje. ¹⁶Buka muda wo apalange nafasi ya kwalangya.¹⁷Hata lisoba lya kwanza lya mikate yange lola,anapunzi banyendeli Yesu na kumakiya,"Kwaako kupala tukutayarishie ulye chakulya cha Pasaka?" ¹⁸Ngabakiya,"Muyende mjini kwa mundu fulani na mumakiye,mwalimu abaya,"Muda wango uyomwike.Nicha yomolya pasaka pamope ni anapunzi bango munyumba yako."" ¹⁹Anapunzi gabapanga kati Yesu mwalangile,batayarishe chakulya cha Pasaka.²⁰Pasaka iikite kitamunyo,atami lya chakulya pamope na anapunzi bake balo komi ni ibele. ²¹Pabile kabalya chakulya,atibaya,"Kweli nenda kwabakiya panga pakatikati yinu yumo apala kunisaliti. ²²Batihuzunika muno,na kila yumo ande kunaluya,"Nenga buli kwa, Ngwana?"²³Kayangwa,aywo ywasanja pamope na nenga mubakuri ngalowa kunisaliti. ²⁴Mwana wa Adamu endabuka,kati mwaiandikilwe.Ila ole wake mundu ywasaliti mwana wa Adamu!Yanogite bora mundu ywo akakotoka belekwa." ²⁵Yuda ywapala kusaliti atibaya,"Je,nenga mwalimu?" Yesu kammakiya,"Ngawenga wolongela."²⁶Pababile kaba lya chakulya,Yesu autweli nkate,atikubariki,na metwana.Apei anapunzi bake no baya,"Mutole,mulye.Aye yega yango."²⁷Ngatola kikombe no shukuru,ngapeya no baya,Munye mwabote mukikombe chee. ²⁸Kwa mwanja aye maiyango yo lagano kwango,yaipenganika kwa sababu banansima kwa kwasamiya sambi. ²⁹Lakini nenda kuamakiya,nanywali kae matunda ya zabibu go,ata lisoba lelo lyana lowanywa pamope namwee ku'utawala wa Tate bango."³⁰Payomwile yemba mwambo,batiboka yenda kukitombe cha mizeituni. ³¹Boka po Yesu atikwabakiya,"Kilo cheno mwabote walowa kwikobala kwa mwanja nenge,kwasababu itiandikilwa,Nalowa kukombwa mchungaji na ngondolo bakikundi basambalalika. ³²Lakini baada yo yoka kwango,nalowa longolya yenda Galilaya."³³Lakini Petro atikummakiya,"Hata mana itei bote bakukani kwa mwanja ya makowe gagalowa kupata,Nenga nikukana kwaa. ³⁴Yesu kannyangwa,"Kweli nenda kuabakiya,kilo cheno ngoko nanome anabeka kwaa,alowa kunikana mara itatu." ³⁵Petro ngamakiya,hata mana itei waa na wenga,nikukana kwaa."Na anapunzi bake benge bote babaite nyonyonyo.³⁶Baadae Yesu ayei nabo pandu papakemelwa.Gethsemane atikwabakiya anapunzi bake,"Mutame paa wakati paniyenda loba apo." ³⁷Apotwi Petro na bana abele ba Zebedayo ngatumbwa huzunika na sikitika. ³⁸Boka po atikwabakiya,"Roho yango yenda minya muno,hata kiasi cho waa.Mwiigale papamukeshe loba nanee."³⁹Ayei nnonge pachene,kalola pae wa kukama,no loba,Tate bango,mana kewezekana,kikombe sekinipele,kana ipange kati mwanipala nenga,ila kati mwamupata mwee." ⁴⁰Ngayendeya anapunzi kakolya bangonjike lugono,ngamakiya Petro,mwanja namani ukotwike keleka pamope na nee kwa lisaa limo? ⁴¹Mukeleke mulobe linga kana uyingii mumajaribu.Roho ibile radhi bai,lakini yega ibii zaipu."⁴²Atiboka kae mara yene ibele yoloba,"Tate bango,mana itei likowe lee ngwesa kwaa kulikwepa na lazima nikinyweli kikombe chee,mwamupendi mwenga itimii," ⁴³Kaabuya kae aisi kwakolya bagonjike lugono,mana minyo gabe gabi matopau. ⁴⁴Ngabakiya kae kaboka ngayengda loba mara yenge itatu kabaya makowe gagalo.⁴⁵Baadae Yesu ayendeli anapunzi bake nakwabakiya,"Bado mugonjike na pomolya?Mulinge saa iegelile,mwana wa Adamu endasa litiwa mmokoya bene sambi. ⁴⁶Muyumuke tuboke.Mulinge yolo ywapala kunisaliti aegelite."⁴⁷Wakati abibalo kalongela,Yuda yumo kati ya balo komi ni ibele,atiisa.kipenga sa bandu chatiisa nabo,kaliboka kwa apindo ba makuhani na apindo ba bandu.Baisi na mapanga na ndolonga. ⁴⁸Na mundu ywakusudie Yesu ampei ishara,atibaya,yoloywa nannoniya ngaywo.Mwamoywe."⁴⁹Mra ngaisa kwa Yesu no baya,"Salamu,mwalimu!"Nakunnoniya. ⁵⁰Yesu ngammakiya,"Webwiga lyango,Ulipange lelo lya likuletike,"Ngabaisa kumoywa Yesu na maboko gabe.⁵¹Lola,mundu yumo ywabile pamope ni Yesu,ngasolomwa kyembe na kumkombwa mmanda wa ntumwa nkolo na kukata likutu lyake. ⁵²Nga Yesu kaamakiya,"kelebuya lipanga lyako mulupata lwake.Kwa mwanza bote babatumya lipanga balowa polota kwa lipanga. ⁵³Muwasa panga ngwesa kwaa kwakema Tate bango,naywembe alowezekunilumya majeshi zaidi ya komi ni ibele ba malaika? ⁵⁴Lakini kwa kitiwi gagaandikilwe gaweza timya,aga ngagapalikwa gapiti?"⁵⁵Wakati woo Yesu kakikoya chelo kipenga sa bandu,"Mbona mwisi na mapanga na mandolonga kuniboywa kati na mwii? Kila lisoba natami muhekalu kanipundisa,mwaniboywi kwaa! ⁵⁶Lakini aga gote gapangike lenga maandiko ya manabii gatimii." Nga anapunzi bake kabanneka ni kabatila.⁵⁷Balo babamoywile Yesu bampeike kwaa Kayfa,kuhani nkolo,pandu pabakusanyike aandishi na apindo babile bakusanyilwe pamope. ⁵⁸Lakini Petro atikukengama msongo kwakutalu mpaka mukumbi wa kuhani nkolo.Ajingii munyumba notama pamope na alinzi akibone chakilowa pangila.⁵⁹Bai apindo amakuhani na baraza lyote babile kabapala ushaidi wa ubocho kwa Yesu,lenga bate kumulaga. ⁶⁰Ijapo bapitike mashahidi banansima,lakini bapatike kwa sababu.Ila baadae mashaidi abele bati kwipiya nnonge ⁶¹no baya,"Mundu yo atibaya "Ngwesa kulibomwana hekalu lya Nnongo na kuchenga kwa masoba gatatu."⁶²Kuhani nkolo kayema ni kunaluya,"Huweza kwaa yangwa?Hababakushitakya namani wenga?" ⁶³Lakini Yesu atami liki.Kuhani kulo ngamakiya,"Kati Nnongo mwabile,nenda kulasimisha utubakiye,panga wenga wa Kristo,wa mwana wa Nnongo." ⁶⁴Yesu kayangwa,"Wenga wa mwene ubaite likowe lyo.Lakini enakubakiya,boka sayeno no yendelya wamona mwana wa Adamu atami kuluboko lwa mmalyo lwene ngupu,na kaida mu maunde ga kunani."⁶⁵Nga kuhani nkolo kalendwana ngobo yake no baya,Atikupuru!Je,tupala kae ushahidi wakele?Linge,tayari muyowine kakufuru. ⁶⁶Je!muwaza namani?Ngabayangwa no baya."Ipalikwa awee."⁶⁷Ngaba mwuniya mata kuminya na kukombwa makofi kwa maboko gabe, ⁶⁸no baya,ututabilie wenga wa Kristo.Naiywa kukombwile?"⁶⁹Wakati wo Petro atami panja kuhukumbi,amanda alwawa batikunnyendelya no baya,"Wenga wabi pamope ni Yesu wa Galilaya. ⁷⁰Lakini atikana nnonge yabote,ngabaya nee nitangite kwaa chaakibaya."⁷¹Payei pannango,mmanda ywenge nwawa atikumona na kwabakiya bababile apo,'Mundu yoo nembe abile pamope ni Yesu wa Nazareti. ⁷²Ngankana kae kwa kulapa,"Nenga nintangite kwaa mundu yolo."⁷³Muda mwipi baadae,balobabayemi karibu,batiyenda yolongela ni Petro,kwa kweli wenga wipamope nakwe,kwa mana hata longela kwako kwenda yowanika. ⁷⁴Nga tumbwa lapangwa no lapa,'Nenga nitangite kwa mundu yoo,"Mara ngoko kabeka. ⁷⁵Petro kakombokya makowe gamakiye Yesu.Pai panga kabla ngoko anabeka kwaa walowa nikana mara itatu.Ngapita panja kono kalela.

Chapter 27

¹Pabaikite kindae,akolo bote ba Makuhani ni apindo ba bandu babile ni njama kwaajili ya Yesu linga bamulage. ²Batikuntaba,batikunongoya,na kumwikiya kwa liwali Pirato.³Boka po wakati Yuda,ywabile atikunsaliti,amweni panga Yesu bayomwile kumwukumu,atijuta no kelebuya ipande thelathini ya mbanje kwa akolo ba makuhani na apindo, ⁴no baya,"Nipangite sambi kwa kwisaliti mwai yange makosa."Ngaban'yangwa,"Twena ituhusu namani?ugalinge ago wa mwene." ⁵Boka po kaitakulya pae yelo ipande thelathini ya mbanje muhekalu,kabuka kachake kwikongela mwene.⁶Nkolo wa Makuhani atikuitola yelo ipande thelathini ya mbanje no baya,"Halali kwaa kwibeka mbanje yeno mu'hazina,mana yabile garama ya mwai." ⁷Batikujadilyana kwa pamope batikwitola yelo ipande thelathini ya mbanje batumi kupema mgunda wosikiya ageni. ⁸Kwasababu yelo mgunda woo walowa kemelwa,""Mgunda wa mwai" mpaka leno.⁹Linga lelo likowe lyaalongei nabii Yeremia latimii,kabaya,"Batwelile ipande thelathini ya mbanje,garama yaipangilwe ni bandu ba Israel kwaajili yake, ¹⁰ni baatumi kwa mgunda wa mfinyanzi,kati Ngwana mwaanibakiye."¹¹Nga Yesu ban'yemike nnonge ya liwali,na liwali atikunaluya,"Wenga wa mpwalume wa Ayahudi?" Yesu kayangwa,"Wenga wabaya nyoo." ¹²Lakini pabansitaki akolo ba Makuhanini apindo,ayangwi kwaa kilebe chochote. ¹³Boka po Pilato kammakiya,"Uyowine kwaa masitaka goti kunani yako? ¹⁴Lakini anyangwi kwaa hata likowe limo,liwali atisangala muno.¹⁵Yabile mu'sikukuu kati yabile desturi ya liwali kunyogolya mtabilwe yumo ywabachalwa no kipenga sa bandu. ¹⁶Muda woo abile mtabilwa sugu lina lyake Baraba.¹⁷Tubwe pabakwembine pamope,Pilato atikwalaluya,Nyai ywamupala ninyogoli kwa hiyali yinu?"Baraba au Yesu ywaikema Kristo. ¹⁸Kwa mana atangite panga bammoywe kwa kunchukya. ¹⁹Patami pakitego chake cha hukumu,nyumbowe atumite neno kabaya,"Kana upange likowe lyolyote kwa mundu ywange hatia.Mana nititeseka muno mundoto ya leno kwa mwanja ywembe."²⁰Tumbwe akolo ba Makuhani ni apindo,batikwakingindwa bandu bannobe Baraba,na Yesu bamulage. ²¹Liwali atikwalaluya,"Kati ya haba abele ywako nin'yogolii?"Ngababaya,"Baraba." ²²Pilato kaabakiya nipange kele kwa Yesu ywakemelwa Kristo?" Bote kabanyangwa,"Anyongelwe."²³Ni ywembe kabaya,"mwanja namani,kosa gani lyaapangite?"Ngabatondobiye lilobe kabakemelya,"Anyongolwe." ²⁴Kwa eyo wakati Pilato paibweni aweza kwaa panga kikowe chochote,ila furugu yende tumba,atweti mache auluwi maboko gake noge yabe,no baya,"Nenga ntopo atiya kwa mundu yoo ywange likosa.Mugalinge gaa mwabene."²⁵Bandu bote kababaya,"Mwai yake ibe kun ani yitu na bana bitu." ²⁶Boka po anyogoli Baraba kasabe,lakini akombwi ni mjeredi Yesu atikwapeya kwabe bayende kusulubilwa.²⁷Ni askari ba liwali kabantola Yesu mpaka Praitorio na likundi lya maaskari bote batikusanyika. ²⁸Kabamwulike ngobo yake na kungwalika likanju lya rangi ngele. ²⁹Boka po ngabatengeneza lukamba lyene mimimwa ni kulibeka nnani ya ntwe wake,ni kubonikiya nai muluboko lyake lwa kumalyo.Bapigite magoti nnongi yake kaban'geya,kababaya,"Twenda kusalimu,Mpwalumea Ayahudi?"³⁰Ngaba muniya mata,ngatola nainkabankombwa mutwe. ³¹Muda kabayendelya kunkebei gaba mwula ngobo yake,nganongoya yenda kukongela.³²Pabapitike panja,bamweni mundu yumo boka Krene lina lyake Simeoni,batikunlasimisha alongwane nabo lenga atweti nsalaba wake. ³³Pabaikite pandu papakemelwage Goligotha,mana yake,"semu yalipakala lya ntwe." ³⁴Kabampei siki yayengabanike ni nongo aywe.lakini paipayite nywele kwaa.³⁵Muda kabansulubisha,bangine ngobo yake kwa kwipigya kura. ³⁶Na batitama ni kunnola. ³⁷Nnani ya ntwe wake paandikilwe gastakilwe kangasomeka,"Ayo nga Yesu,mpwalume Ayahudi."³⁸Anyang'anyi abele batikwakongela pamope ni ywembe,yumo upande wa kumalyo ni ywembe wa kunkeya. ³⁹Balo bababile kabapeta palobende kaban'geya,kabatikisa mitwe gabe, ⁴⁰no baya, "Wenga wa upalange kulibomwana hekalu ni kulichenga kwa masoba gatatu,"Wilopwe wa mwene!Mana itei wa mwana wa Nnongo,uuluke pae uboke mu'nsalaba!"⁴¹Kati ya hali yeyelo akolo ba makuhani babile bakin'geya,pamope ni baandishi ni apindo,no baya, ⁴²Aokowile banansima,lakini aweza kwaa kwilopwa mwene.Jwembe mpwalume Ayahudi.Auluke pae boka munsalaba,nga twamwamini.⁴³Atikuntumaini Nnongo,leka Nnongo anopwe nambi yambe mana kapala,kwa mwanja atibaya Nenga na mwana wa Nnongo." ⁴⁴Na balo anyang'anyi babauyongilwe pamope ni ywembe balongei makowe gakun'geya.⁴⁵Buka saa sita kwabi ni lubendo nnema wote mpaka saa tisa. ⁴⁶Payaiikite saa tisa,Yesu kalela kwa lilobe likolo,"Eloi,Eloi,lama thabakithan?" mana yake Nnongo wango,Nnongo wango,mbona wenda nileka?" ⁴⁷Wakati woo baadhi yabe babile bayemi palo kababekaniya,kababaya,"Ankema Eliya."⁴⁸Mara jimo yumo ywabe atibutuka yotola sifongo kwitweleya kinyo kikale,ngabaibeka nnani ya nkongo ni kumpeya anywe. ⁴⁹Nababaigalile kabakiya,"Muneke kichake,lulole panga Eliya apala isa kunopwa." ⁵⁰Boka po Yesu atilela kae kwalilobe likolo na awile.⁵¹Linga,pazia lya hekalu ngalipapwanike ipande ibele boka kunani mpaka pae.Ni nnema watilendema na miamba yatipapwanika ipande. ⁵²Makaburi ngayongoka,na yega ya atakatifu banansima babaginjike kabayoka buka mu kiwo. ⁵³Batipita mumakaburi baada ya kuyoka kwabe,kabayingii mu mji mpeletau,batibonekana na bandu banyansima.⁵⁴Bai yolo akida ni balo bababile kabannola Yesu babweni lilendemo ni makowe goti yapangike palo,batiyogopa muno no baya,"Kweli ayo abile mwana wa Nnongo.' ⁵⁵Alwawa banansima babankengime Yesu boka Galilaya linga kumudumia babile palo kabanlolekeya boka kutalu. ⁵⁶Nkati yabe abile Mariamu magdarena,Mariamu mao bake Yakobo na Joseph,na mao bake Zebedayo.⁵⁷Paikite kitamunyo,aichi mundu tajiri boka Arimathayo,lina lyake Yusufu,nembe kae ywabile mwanapunzi wa Yesu. ⁵⁸Anyendeli Pilato kunnoba bwega wa Yesu,Pilato atilagya apeyelwe.⁵⁹Yusufu apeyilwe bwega ni aubilingile ni ngobo ya sufi inoyite, ⁶⁰Ayei kusika mulikaburi lya yambe lyake atikulichonga muliwe.Ngaimbiliya liwe likolo ngaliwekelya pannyango wa likaburi kaboka kachake. ⁶¹Mariamu magdarena ni Mariamu yolo ywenge babile palo,watitama kabalolekeya kulo kulikaburi.⁶²Lisoba lyenge lyabile lya maandalio,akolo ba makuhani na Mafarisayo batikwembana pamope kwa Pilato. ⁶³Kabammakiya,"Ngwana,tukomboki panga wakati yolo mmocho abile nkoti,atibaya,'Baada ya masoba ga tatu alowa yoka kae,' ⁶⁴Kwa eyo ulangi panga likaburi bakalilende libesalama mpaka masoba gatatu,Yalowa wezekana,anapunzi bake baweza kun'yiba no baya kwa bandu,atiyoka boka mu kiwo!no ubocho wa mwisho walowa mbaya kuliko wa kwanza.⁶⁵Pilato kaayangwa,"Mutole alinzi.Muyende mkapange kati mwa muweza. ⁶⁶Ngabatiyenda no kulipanga likaburi panga salama liwe balikombwi muhuri na kubeka alinzi.

Chapter 28

¹Paikite kitamunyo cha lisoba lya sabato,liumu lyabile liyomoka,kuyenda lisoba lya kwanza lya wiki,Mariamu magdalena,ni yolo Mariamu ywenge batiisa kulilolekeya likaburi. ²Linga pabile ni lilendemo ngolo,kwa kuwa malaika ba Ngwana atiuluka ni kulimbilingiya lelo liwe,ni kulitamya.³Sura yake yatimelemetya kati umeme,ni ngobo gake gabile gai'uu kati theluji. ⁴Balo alinzi kabayogopa muno no panga kati batiwaa.⁵Yolo malaika kaabakiya balo alwawa kabaya,"Kana muyogope kwa mana nitangite sa mukipala Yesu,ywasulubilwe. ⁶Abile kwaa pano,ayokile kati mwaamakiye,Muiche mulole pandu agonjike. ⁷Muyende upesi mukaabakiye anapunzi bake,'Ayokile boka mu kiwo,linga alongwiye Galilaya akwo ngamwalowa kumona.'Linga nenga niamakiye."⁸Balo alwawa boti baboite palo palikaburi upesi babile ni hofu ni puraha ngolo,ni kababutuka kwabakiya anapunzi bake. ⁹Linga Yesu kakolyana nabo no baya,"Salamu."balo alwawa batiisa kunkamwa magolo gake,na kumwabudu. ¹⁰Yesu kaabakiya,"Kana muyogope,muyende mukaabakiye alongo bango balongoli Galilaya.Akwo banibona.¹¹Wakati balo alwawa babile kabayenda na baadhi ya alinzi bayei mjini no kuabakiya akolo ba Makuhani makowe goti gabile gapangike. ¹²Na makuhani pababile bakwembine ni apindo na kulijadili likowe lee pamope na bembe,papiyite mbanje yanansima kwapeya balo alinzi, ¹³no kwabakiya,kana mwabakiye bandu panga,anapunzi bake Yesu baisi kilo kujiba bwega wa Yesu wakati twenga tugonjike.'¹⁴Abali yee mana itei kwa liwali,twanga twenga twalowa nshawishi na kumoya mwenga mashaka goti." ¹⁵Kwa eyo balo askari kabaipokya yelo mbanje na panga kati mwababakiywe.Habari yee yatitangazilwa muno kwa Ayahudi na baaminiya nyoo mpaka leno.¹⁶Lakini balo mitume komi ni jimo bayei Galilaya,palo pakitombe payomwi kwabakiya. ¹⁷Na bembe pabamweni,batikumwabudu,ila baadhi yabe babile ni mashaka.¹⁸Yesu aisile kasabe kabakokeya no baya,"Nipeyilwe mamlaka goti ga kilambo na kumaunde. ¹⁹Kwa eyo muyende mukabapange mataifa goti kuba anapunzi bango. mukaabatize kwa lina lya Tate,na lya mwana,na lya Roho mpeletau.²⁰Muapundishe kugatii makowe goti ganibaamuru,Na linga,nenga nibile pamope ni mwenga masoba goti,mpaka mwisho wa dunia.

Mark

Chapter 1

¹Gono mwanzo wa Injili ya Yesu Kirisitu, mwana wa Nnongo. ²Kati mwaiandikwe na nabii Isaya, Lola nandokubatuma asenga bango kulonge yinu, yumo apetwaa ndela yako. ³Lukalanga wa mundu kakema mpongote, yomolyae ndela Bwana; boneyaye ndela yake".⁴Yohana ateisa, kabaatiza mpongote na kuyegana ubatizo wa toba ku mzamaa wa sambi. ⁵Nnema nzima wa Sudea na bandu bake ba Yerusalemu bayei kwake. Bai kababatizwa ni ywembe mulupondo Yordan, kabaungamana masambi gabe. ⁶Yohana awalage ngobo ya mayunzu ga ngamia na nkibuno mkwisi was likengo, na alyage busi wa mwitu.⁷Atelongela na ukoya, "Abi yumo Ando isa kuoma nee, abi na ngupu kuliko nee, nipwaa kwa ha Lita pae kuundua ilatu yake. ⁸Nenga niabatza kwa Mase, Ywembe abatiza mwenga kwa roho mtakatifu.⁹Yaomi lisiku eyo Yesu aisi kuoma Nazareti ya Galilaya, na atebatizwa na roho mulupondo Yordani. ¹⁰Yesu yaagakatwike kuoma mmase abweni kunani kusalanike pala na roho kauluka pae kunaniyake kati ngunda. ¹¹Na lukalanga waomi kunani, "wenga wa manango mpendwa. Nandopulaika muno na wenga".¹²Mara yimo roho atikunnasimisa ayende mpongote. ¹³Aabii mpongote lisiku arobaini, kagiywa na nsela. Ai pamwepe ni igongoro ya mmwitu, na malaika kabanlola.¹⁴Tubwe kumona kuboyolwa kwa Yohana, Yesu aaisi Galilaya katangasa Injili ya Nnongo, ¹⁵Kaakoya "muda uike, na upwalume wa Nnongo uisi. Mubuye kwa Nnongo ni muamini mwinjili.¹⁶Na kaapeta mmbwega ya mbwani ya bahari ya Galilaya, kaammona Simoni na Andrea alongo bake Simoni kabataga mbelele yabe mmase, kwakuba baisi aubaji. ¹⁷Yesu abalogoli "muise, mungote, na niatenda aubaji ba bandu". ¹⁸Mara yimo baalei mbelele na kunkota.¹⁹Wakati Yesu ayei kutalu kasunu, na kaammona Yakobo mwana wake Zebedayo na YohanaNnunage, bai nngalaba kabapota mbelele. ²⁰mara kabaakema na bembe kabanleka tate babe nngalaba na atenda kasi benge, kabankota.²¹Apobaike Kaperaniamu lisiku ya sabato, Yesu kayingya mulisinagogi na kuyegana. ²²Batekanganya liyegano lyake kwa yelyo abi kayegana kati mundu abi na upwalume na ayendana kwa na aandishi menge.²³Muda gogo kwabi na mundu mulisinagogi labe abi no nsela na ateguta. ²⁴Kaakoya "tubi na selosa utenda nimwenga, Yesu wa Nazareti? uisikutuangamisa? Nandokututaga nyai wenga. Wenga wantakatifu yikayako kwa Nnongo!" ²⁵Yesu kaankopokya nsela na kukoya "Nyamala na uboke nkati yake!" ²⁶Ni roho njapu kantomboya pae na kupita kalele kwa liyobe la kunani.²⁷Nibandu bote batekanganya eyo kabalokiyana kila yumo, "Seno kele? liyegano lyaayambe libiniupwalume? Na nsela kunkota ago akoya!" ²⁸Nimayegeyo kuhusu ywembe mara yimo yalitawala kila nsengo nnema nsima wa Galilaya²⁹Mara yimo baada ya kupita kunza ya Lisinagogi, Baayingi ukaya kwa Simoni na Andrea bai na Yakobo na Yohana. ³⁰Sasa akibe alwawa Simoni abiagonzike kabinya homa, mara yimo kabankokeya Yesu ubinye wake. ³¹Eyo kaisa, kankamwa luboko, Na kunkagatuya, homa yaboi muyega yake na utumbwa uudumya.³²Kitamunyo eyo lisoba liwile Abinye bote baaletikwe kwake, au babi Na nsela kumutwe. ³³Nnema nsima baikonzike pamwepe pa nlyango. ³⁴Atealagwa Abinye banyansima mabinye mbalembale na kupiya nsela(mahoka) banyansima, aakani mahoka kulongela maana batekuntanga.³⁵Aayumwike bwamba muno lubendo lukatama; aaboi na kuyenda pandu abonekane kwa Na mundu na kayopa oko. ³⁶Simoni na bote baipamwepe na ywembe baankotike. ³⁷Baammweni na kunkokeya "kila yumo andokupala".³⁸Atekubabakiya, "Tuboke kundukwenge, kunza ya gono nnema, ili niwese ulongela na uko iyeya. Ndio mwalongo was kuisa pano. ³⁹Ayei kapeta Galilaya yote, kalongela mmasinagogi yabe Na kukemea mahoka.⁴⁰Kaisa mundu yumo abi ni ukoma. Abi kampembela; aatengwi majua na kunkokeya"Mana kaupala tenda nibe na nkoto". ⁴¹San'yingikiya, Yesu katondobeya luboko lwake na kunkamwa kankokeya, "nipala ubebwise". ⁴²Mara yimo ukoma waamboi, katenda kuba bwiso.⁴³Yesu atekunkopokya kwa ukale Na kumbakiya ayende marayimo. ⁴⁴Atekumbakiya, "kanaukoye liyaulyo kwa yeyoteywa, lakini boka ukajibineye kwa kuhani, Na upiye dhabibu kwa utakaso Musa atelagiya, katiusaidi kwabe."⁴⁵Ateboka Na kutumbwa kumbakiya kila yumo nikukoya liyaulyo muno hata Yesu awesome kwa lelo kuyingya pannema kwa uhuru. Eyo atami pandu pakiiyo na bandu baisi kuoma kila nnema.

Chapter 2

¹Aabwi Kaperiniam baada ya siku nsunu, yayowine abiukaya. ²Bandu banyansima muno bakusanyike batwelile mpaka pa nlyangoPai ntopo nafasi lelo, na Yesu kabakokeya.³Baadhi ya bandu baisi banletike mundu atetomboloka; bandu bane batekumpotwa. ⁴Wakati basindikwe kumuegelya mwalo baibandu banyansima, baboiye lipala kunani palyo aabile, baapeninye lusase na mundu mminye agonzike mumo.⁵Apo abweni Imani yabe, Yesu kambakiya ywa mundu atombolwike, "manango, sambi sako zisameiwe." ⁶Aandishi benge balyo baatami palyo kabailokiya mmiyo yabe. ⁷"Awesa buli mundu oyo kulongela iyeya? Andokupulu! Nyai awesa kusami sambi Mana Nnongo kwa bai yikayake?"⁸Yesu aatangike kumoyo wake eso bawasake bembe bene. Kabaakokeya, "mwalo wakele muwasa eyo mwiuba yinu? ⁹Lipi litopike muno kulongela kwa mundu atombolwike, masambi gake gasameiwe au kukoya kagatuka, tola lusase lwako na utyange?¹⁰Lakini bapate utanga kuba mwana wake Adamu abiniupwalume wa kusamii masambi pano padunia, ankokiye ywa atombolwike. ¹¹"Nikukokeya wenga, yinuka tola ndanga yako, na uyende ukasako." ¹²Kaakagatuka na kutola ndanga yake, na kupita panza bandu bote bapalyo kabakanganya na kabampaya Nnongo utukufu, tubi tunawai kwaa kubona kilebe kati Seno.¹³Ayei kumbwega ya ziwa, nibandu banyansima, boote balyo kabayegana. ¹⁴Ya kaapeta kaammona lawi mwana wake Alfayo atami palyopakuya kodi na kaankoke ya "Ngota" kayinuka Na kunkota.¹⁵Palyo Yesu kalya kilalyo ukasake Lawi, Atola kodi bingi Na bandu bene sambi bai kabalya na Yesu na benepunzi bake, kwa kuba bai bingi Na bembe kabankota. ¹⁶Wakati baandishi, amafarisayo, baabweni Yesu kalya na bandu bene sambi na atola kodi, kabaabakiya benepunzi bake"mwalo wakele alya na atola kodi na bene sambi?"¹⁷Palyo Yesu aayowine kabaabakiya"bandu bene afya mwiyega yabe bampala kwa nng'anga, bandu Abinye yika yabe ndio bapala. Niisikwa kuakema bandu bene haki, lakini bandu bene sambi."¹⁸Benepunzi ba Yohana ni Amafarisayo baikabataba. Nibandu benge baisi kwake na kunkokeya"mwalo wakile benepunzi ba Yohana na Amafarisayo bando taba? Lakini benepunzi bako bataba kwaa? ¹⁹Yesu kabaakokeya "Je balyo bayei kuharusi bawesa kutaba mana ntolaji abipamwepe Na bembe? Ntolaji mana abipamwepe na bembe bawesa kwaa utaba.²⁰Lakini lisiku ya kulonge ntolaji mana aboiywe kwabe, mulisiku eyo na bembe bataba. ²¹Ntopo Mundu wa usona kipande sa ngobo yayambe mulinzenga. eso kilaka kitama kwaa kipita bai omo mulinzenga. Na kubeka mpapuko wa kuakala.²²Ntopo Mundu wa kuyeya Divai yayambe Nviriba ya samani, vinginevyo Divai ya Tula iriba Na vyote ibele Divai na iriba ya oba. Beka divai yayambe mu iriba yayambe."²³Mulisiku ya sabato Yesu aapite mmigonda, Na benepunzi bake baatumbwi kutola makondi ga ngano. ²⁴Na mafarisayo bambakiye "Lola mwalo wakele batenda Kati iyeya kilebe Seno kiyendanakwaa na sheria ya lisiku ya sabato?"²⁵Kabaakokeya, "msomike kwa sa atei Daudi palyo aabile Na njara-ywembe pamwepe na bandu bake baipamwepe na ywembe? ²⁶Yelyo ayei munymba ya Nnongo wakati Abathari aabikuhani Nkolo Na kulya mkate wabikulonge-yabi kiogo na sheria kwa mundu yeyote kulya isipokua kuhani-kabapaya Ni balyo aipamwepe nabo?"²⁷Yesu akoiye"sabato batei mwalo was mundu, na mundu kwaa mwalo was sabato. ²⁸Eyo mwana wa Adamu na Bwana, eyo kwa sabato.

Chapter 3

¹Na iyeya ayingi nnyumba ya Lisinagogi na omo abimundu abi Na luboko lutombolwike. ²Bandu benge baikabankota kwa karibu kulola atamponya lisiku ya sabato ili basitaki.³Yesu kankokeya mundu mwene luboko lutombolwike"kagatuka na uyeme, kati yabandu bano." ⁴Kisha kabakokeya bandu, "je ni halali kutwnda liyaulyo linoike lisiku ya sabato au kutenda yasio ya haki, kulopwa maisha gabandu au kubulaga? lakini batami poloi.⁵Kaabalola kwa hasira, kahuzunika mwalo wakunonopa iuba yabe, Na kankokeya yeah mundu "Tondobeya luboko lwako."katondobeya na Yesu kaamponya luboko lwake. ⁶Mafarisayo bayei panza kabatenda nzama Na maherode dhidi yake ili bambulage.⁷Kisha Yesu, pamwepe na benepunzi bake bayei baharini, na bndu banyansima kabankota kabapeta Galilaya na Uyahudi. ⁸Na kuoma Yeruselemu na kuoma Idumaya na kulonge ya Yorodani na jirani ya Tiro na Sidoni, bandubanyansima, ya kuyowa eso akitei kila mundu aisi kwake.⁹Nakabankokeya benepunzi bake kuandaa ngalaba nzunu mwalo wake, mwalo was kipenga za bandu, kana baise kumpuma. ¹⁰Kuba atekubalagwa bandubanyansima, lenga kilamundu jwabi Na mateso abinishauku ya kuika palyo aabile ankamwe.¹¹Palyo roho achafu bambweni, baatombwike pae kulonge yake kaba lela ni kukoya "Wenga was mwana wa Nnongo." ¹²Kabaaking'india kanabatende atanganike.¹³Aayei kunani ya kitombe, kabayenda kwake. ¹⁴Kabatalanganya komi na ibile (kabaakema mitume), ili babe pamwepe na awese kubatuma kuhubiri. ¹⁵Na kuba na mamlaka ya kupiya mahoka. ¹⁶Na kaababagwa komi na ibele: Simoni, kaampaya Lina lyango Petro,¹⁷Yakobo mwana wa Zebedayo, na Yohana nnunawake Yakobo, aampai lina lya Bonagesi, abo nabana ba Ngurumo, ¹⁸na Andrea, Filipo, Bartholomayo, Mathayo, Tomaso, Yakobo mwana wa Alfayo, Thadayo, Simoni Mkananayo, ¹⁹na Yuda Iskariote, ambaye aankana²⁰Kisha ayei ukaya, na bandu banyansima bayei pamwepe, hata balyo bawesa kwaa kulyaa mkate. ²¹Alongo bake bayowine habari eyo, kabayenda kumboywa, kabakoya"agolwike malango." ²²Aandishi baisi kuoma Yerusalemu kabakoya, "Amepagawa na Beelzebuli," na, "kwa ntawala was nsela ampiye nsela."²³Yesu aakemike ukasake na kulongela nabo kwa mifano, "ya nsela awesa kumpiya nsela? ²⁴Kama upwalume ubaganike wene, upwalme ogo uwesa kwaa kuyema. ²⁵Mananyumba ibaganike yene, nyumba eyo iwesa kwaa kuyema.²⁶Kati nsela akagatuka kiogo sake mwene na kubaganika, awesa kwaa kuyema na aba aike mwisho wake. ²⁷Lakini ntopo hata yumo awesa kuyingya nnyumba ya mundu mwene ngupu kuyiba ilebe yake bila ya kuntaba mwene ngupu wete, kisha kutola ilebe yote ya nnyumba.²⁸kweli nando kuwakokeya, sambi sote za bana Baadam zitasamehewa, pamwepe nikufulueyo balongela. ²⁹Mundu yeyote ywa ankufuru Roho ntakatifu asamehewa kwa, bali abiniatia ya sambi za milele. ³⁰Yesu akoiye yenu mwalo bayi kabalongela "abini Roho nchafu"³¹Kisha mao bake anuna bake baisi nikuyema panza, kabankokeya mundu ankeme. ³²Bandu banyansima bayii karibu yake batame kabankokeya "mao bako na anuna bako babii panza, bakupala wenga".³³Kaayangwa "nyai mao bango na anuna bango? ³⁴Kabaalola balio batami bantetelike, kakoya "lola bano na mao bango na anuna bango! ³⁵Yeyote atenda mapenzi ya Nnongo, mundu woyo na nlongo wango, nnombwango, na mao bango.

Chapter 4

¹Lelo katumbwa kuyegana mbwega ya bahari. Na bandu banyansima baisi na kunteteleka, kayingya nngalaba mmase nikutama, bando boote bayii pa mbwega kuyumo. ²Na kaba yegana mayaulio ganyansima kwa mifano, na kaakoya kwabe kwa amyegano gake.³pekayeni, mpanzi ayeyi kupanda. ⁴Yakapanda mbegu yenge yatumbwike munndela, na iyuni baisi kabasonywa. ⁵Mbegu yenge yatumbwike kumiamba, ntopo ukando wanyansima. Mara za yomike, mwalo ntopo ukando wanyansima.⁶Yakupita bai lisoba, zayomike, mwalo zai ntopo mikega. ⁷Mbegu yenge yatumbwike mumiiba. Miiba yakoi nikuiteteleka, na ibelike kwa kilebe.⁸Mbegu yenge yatumbwike pa ukando unoike na yaabelike matunda palioka zikola nikuyongeyeka, yenge yabelike mara thelathini zaidi, na yenge sitini zaidi, na yenge mara mia". ⁹Kaakoya, "ywa bini makutu yakuyowa na ayowe".¹⁰Yesu palyo aiyika yake, balyo karibu yake na balyo komi na ibele kaba nlokiya kuhusu mifano. ¹¹Kaakokeya kwabe, kwinu mpatike siri ya ufalume wa Nnongo. lakini baapanza kila kilebe na mifano. ¹²Ili kabalola, ndiyo ulola, lakini babona kwaa, kwaeyo hapo bayowa ndiyo uyowa, lakini batanga kwaa amasivyo batendebuka na Nnongo angaliwasamehe."¹³Kaakokeya kwabe "je ntangike kwa mfano gono? muwesa buli kutanga mifano yenge? ¹⁴Mpandi alipanda neno. ¹⁵Benge na balyo baatumbwike mmbwega ya ndela palyolyaulyo laapandikwe. Hapo bayowine, mara nsera kaaisa na kulitola lya ulyo lipandikwe nkati yabe.¹⁶Na benge balyo bapandikwe kunani ya miamba, jambao, apo baliyowa liyanlyo, ulitola kwa haraka na kupulai. ¹⁷Na ntopo mikega nkati yabe lakini huvumilia kwa muda mfupi. Halafu tabu na usumbufu apo viisa kwa sababu ya liyanlyo, mara hujikwaa.¹⁸Na benge balyo bapandikwe mmiba. wanalisikia nlieyaulyo, ¹⁹Lakini masumbufu ya lunia, udanganyifu, mali, na tamaa za mambo genge, hubayingia na kulisonga liyaulyo, na linashindwa kuzaa matunda. ²⁰Kubi na balyo bapandikwe kulukando lunogine. Bando kuliyowa liyaulyo na kulipokea na kuzaa matunda: baadhi thelathini, na baadhi sitini, na baadhi mia yimo".²¹Yesu kabakookeya, "Je muletage mnyumba na kubeka pae ya kitongo, au pae ya lusase? Huileta nnyumba na kuibeka kunani ya kiango. ²²Kwa kuwa ntopo kilebe sa kuiya ambacho kitanganika kwaa, na ntopo siri ya kuitanga kila mundu. ²³Oyo abini makutu ya uyowa, na ayowe!"²⁴Kabaakokeya m'be makini kwa eso mukiyowa kwa kuwa kipimo mpimacho, ndicho mtachopimiwa, na itaongezwa kwinu. ²⁵Kwa kuwa ywembe abinaso, atapokeya zaidi, na yalyo ntopo kilebe, kuoma kwake vyatolwa na vile abinavyo".²⁶Kakoya, upalume wa Nnongo bate kuufananisha na mundu apandike mbegu kuukando. ²⁷Aagonzike kilo na kuyumuka bwamba, mbegu ya mei na kukola, japo atangike kwaa uko yaomi. ²⁸Dunia hupiya mbegu yene, kwanza majini, halafu maua, halafu mbegu zilizokomaa. ²⁹Apo mbegu ipile hupeleka mundu kwa sababu mavuno gaike.³⁰Na kaakoya tuufananishe upwalume wa Nnongo na kilebe gani, au tutumia mpwano wa kele kuuelezea? ³¹Kati mbegu ya haradali, ambapo yapandikwe nzunu muno kuliko mbegu zote mudunia. ³²Hata, wakati ipandikwe, iba ngolo muno kuliko mitela yenge mubustani, na iba na matambe makolo hata iyuni wakunani kusenga iyota yabe mmwilili.³³Kwa mipwano yanyansima ateyegana na kukaya liyaulyo kwabe, kwa eyo batangike, ³⁴Na aakokiye kwaa bila mipwano. Lakini apo abiyila yake, kaakokeya kila kilebe benefunzi bake.³⁵Lisiku iyo, kitamunyo kaakaya kwabe, "Tuyende uko upande wa nyaibele". ³⁶Eyo kabaleka bandu banyausia, kabantola Yesu, muda huo abinngalaba. Ngalaba yenge yabipamwepe na ywembe. ³⁷Na upepo nkale wate uma na dhoruba na mase kayayingiya mungalaba na ngalaba yabi itolile.³⁸Mwene Yesu abi mulishetri, agonzike kumuto. Kabannyumuya, kabakoya, "mwalimu ustuka kwaa twee twando waa?" ³⁹Kayumuka, kaukaya upepo na kaikokeya bahari itolii ipolee", upepo walei kupuka, na kwa bii poloi.⁴⁰Kaoya kwabe, "mwalowa kele mwando yogopa?"je nke bado ntopo na imani? ⁴¹Bayingi na hofu ngolo nkati yabe na kabakoyana bene kwa bene, "Yuno nyai lelo, upepo na mase gando kun'yogopa?

Chapter 5

¹Baisi upande wenge wa bahari, munkoa wa Gerasi. ²Palyo Yesu kapita nngalaba, mundu mwenye mminya lilalo aisi kuoma mmakaburi.³Undu oyo atami kumakaburi. ntopo mundu wakunkato ya zaidi, ntopo hata kwa minyororo. ⁴Atabikwe minyololo siku yanyansima. Aukutwi nyororo na pingu zatekwike. Ntopo hata yumo abi na ngupu ya kunsinda.⁵Kilo na mutwe nkati abi kumakaburi na mmilema, kalela na kuipapwana mwene na mawe. ⁶Palyo ambweni Yesu kutalu kumbutukia, na kuinama kulonge yake.⁷Klela kwa sauti ngolo, "upala nkutendii kele, Yesu, mwana wa Nnongo wa kunani muno? Nando kusihi kwa mwene Nnongo, kana unitese". ⁸Kwa kuwa ate kunkokeya, nkote mundu oyo, wenga roho nchafu".⁹Kanlokiya, "wenga lina lyako wanyai?" Na ywembe kan'yangwa, "lina lyango Legion, mwalo tubi twabingi". ¹⁰Kan'yopa tena na tena kana abapeleke kunnza ya mkoa.¹¹Ngobe banyansiba kabaliswa kunani ya nnema, ¹²Kaban'yopa kabakoya, "Tutume kwa ngobe, tuyingi nkati yabe". ¹³Hivyo kabaelekeya, roho wachafu abobapai kaba yingia nkati ya ngobe, kababutukia pae ya nnema mpaka baharini, karibu ngobe elfu niibele batumbukii mmase.¹⁴Bale babi kabaasubga babutwike kuyenda kupiya taarifa ya sakipi kulyo kunnema. Bandu banyansima bapi kuyenda kulola eso kipite. ¹⁵Baise kwa Yesu na kum'bona mundu asanganikiwe na nsela abi nilijeshi atami pae, awaliywe, na abi kuhali yake ya samani na bembe kaba yogopa.¹⁶Balwo babweni eso kipite kwa mundu asanganikiwe na nsela kabakokeya eso kipite kwabe na ngobe iyeya. ¹⁷Na bembe kabankokeya aboke kumkoa wabe.¹⁸Kayingiya nngalaba, mundu abi na nsela kumutwe kaampala baboke bote pamwepe na ywembe. ¹⁹Kakana kuboka nake, lakini kambakiya yenda akasako na kwa bandu bako, na ubakokeye aakutendii Nngwana na rehma akupayi. ²⁰Eyo aboi na kutumbua kutangaza mambo makolo ayatei Yesu kwake Dekapoli, kila mundu ate kunganya.²¹Wakati Yesu alokike tena upande wanyaibele, nngalaba, bandu banyansima baisi kunteteleka abi mmbwega ya bahari. ²²Na yumo kiongozi wa sinagogi akemwa Yairo, aisi, ya kummona, atomwokia mmagolo. ²³Kampembeya Na kumpembeya, kakoya "manango nnwawa mbeyambe awaa" Nandokuyopa uise ubeke maboko gako kana awee na apone. ²⁴Eyomaboi pamwepe na bandu banyansima kabaakota karibu kabanteteleka.²⁵Kwabi ni nnwawa damu yake yapii kwa miaka kumi na ibele. ²⁶Akundike masaka muno pae ya ang'anga banyansima aatomii kila kilebe abinaso, Ata eyo apatike kwaa nafuu kati ate yongeya bai. ²⁷Ayowine habari kuhusu Yesu, eyo aisi Na kiogo yake kantyanga nkipenga say bandu, kakamua ngobo yake.²⁸Kwa kuwa akoiye "mana ngamuibile ngobo yake napona. ²⁹kunkamuwa bai, damu yalei kupita, na yowine yega yake yaponi aboi mmasaka.³⁰Da go go Yesu atangake nkati yake mwene ngupu yampii. kaatendebuka kolyo na kolyo nkipenga asa bandu kaalokiya, "nyai angamwi ngobo yango?" ³¹Benepunzi bake kabankokeya, "ubona kipenga seno kikutetelike, ukoya nyai atekukamwa?" ³²Yesu aloi kono na kono kulola nyai atei yeno.³³Nnwawa atangike eso kipii, ateyogopa na kulendema. Aisi nikutomboloka kulonge yake nikunkokeya kila kilebe. ³⁴Kankokeya, "we nnwawa imani yako ikutei ube wa nkoto. yenda kwa amani na mabinye gako gaboka.³⁵Kalongela, baisi bandu kuoma kwa kiongozi wa sinagogi, kabakoya, "Mwana'go nnwawa awile. Mwalwakele kulyendelya kunkundiya masaka mwalimu?"³⁶Yesu ayowine eso bakikoyage kam'bakiya kiongozi wa masinagogi "Kan n'yogope mwamini bai". ³⁷Akani kulongwana na mundu ywenge isipokuwa Petro, Yakobo, na Yohana, nnunage Yakobo. ³⁸Baisi ukaya kwa kiongo wa sinagogi na ywembe am'bwenikiya, kulela muno na kuomboleza.³⁹Apo ayingi ukaya kabakokeya, mwalwakele mwando nung'unika na kulela? mwana ana waa kwaa agonzike". ⁴⁰Kabamuheka, ywembe kaba mpiya panza kabantola tate mundu na mao mundu na balyo bai pamwepe na ywembwe, kabayingia nnyumba omo abii mwana.⁴¹Katola luboko lwa mwana na kunkokeya, "Talitha koum." ambayo na kukoya." ⁴²Ghafla mwana mwenza yumuka" Mwana ayumwike na utyanga (kubaa abi na miaka komi na ibele). na gafla kabayingiwa na nkanganyo nkolo. ⁴³Kabaamulu kwa ngupu ngolo ntopo mundu yeyote kupaswa kulitanga liyaulyo. Na kabakokeya bampaye kilalyo mwana mwenza.

Chapter 6

¹Na kaaboka palyo na kuyenda ukaasabe, na benefunzi bake kabankota. ²Sabato kuika, katumbwa kuyegana mmasinagogi. Bandu banyansima paban'yowa na kabakanganya. Kabakoya agapatike kwako gano mafundisho? "Hekima gani yeno bampayi? "Atenda buli miujiza kati gano mumaboko gake?" ³Yono si ywa fundi selemala mwana'ge Mariamu nlongo wabe Yakobo, Yose, Yuda na Simoni? Alombo bake si batama papano na twenga?" Na bapulaiswe kwaa na Yesu.⁴Yesu abakokeya nabii akosa kwaa heshima, ispokuwa pansengo wake, na baadhi ya alon go bake na munyumba yake." ⁵Awesike kwa kutenda miujiza hapo, ila kaabeka maboko kwa mminye asunu kubaponiya. ⁶Atekanganywa mwalwakele bakotoka kwamini kwabe. kaayenda misengo yapambwega nipalyo nikuyegana.⁷Kaakema balyo benefunzi komi na ibele katumbuwa kubatuma abele abele, kabapaya ngupu kunani ya nsela, ⁸Na kuwakokeya kana bapotwe kilebe ila lukongoso bai. Kna batole nkate, nkwisi, wala pwela pakitondo; ⁹Lakini bawale ilatu, na sio nganzu ibele.¹⁰Na kaakeya nnyumba eyo muilingiya kana mpite mpaka uboka. ¹¹Nnema wowote mana bakani kubapokiya na ku8bapekanya, muboke apo, na mupate liu mumagolo ginu, ibe usaidi kwabe."¹²Na bembe kabayenda na kuwakoya bandu babuye kwa Nnongo na bstubu masambi gabe. ¹³Baabengike nsela banyansima, kabapaka mauta abinye kabapona.¹⁴Mpwalume Herode ayowine ago, kuba liina lya Yesu lyatanganike muno. Benge kabakoya "Yohana mbatizaji ayokike, mwalo ogo ngupu ya miujiza itenda kasi nkati yake". ¹⁵Benge nkati yabe kabakoya "yono na Eliya" Benge kabakoya, "yono nabii kati balyo manabii basamani."¹⁶Herode ayowine kakoya, "Yohana ywa ninkatike mutwe ayokike." ¹⁷Mwene Herode atelagiya Yohyana aboyolwe nikutabwa gerezani mwalwa Herodia (nyumbo wa mwasage Philipo) mwalo ywembwe abi nnyumbowe(amtweti).¹⁸Kwa maana Yohana atekunkokweya Herode, "si halali kuntola nnyumbo wa mwasago". ¹⁹Herodia atumbwi kunchukia ni kupala kum'bualaga lakinin awesike kwaa. ²⁰Maana Herode ate kunnyogopa Yohana; atangike kwamba na mundu mwene abi na haki ni ntakatifu, kanneka salama. Palyo ayendelile kumpekanya ahuzunike muno, lakini apulaike kumpekanya.²¹Palyo iike wakati mwafaka wa kubelekwa Herode kabaandaliya maofisa bake kalamu ni makamanda na viongozi wa Galilaya. ²²Mwana nwawa wa Hrode kayingiya ni kuina kulonge yabe, kampulaisa Herode na ageni batami kabalya kilalyo sa kitamunyo. Mpwealume kankokeya ywa mwenza, "niyope sosote sa upala nami nakupaya."²³Kalapiya na kukoya, sosote sa waniyopa, na kupaya, hata mana nnusu ya upwalume wango." ²⁴Kapita panza kannokiya mao bake, "Niyope kele?" Kaankokeya, "Mutwe wa Yohana m'batizaji." ²⁵Mara yimo kwa Mpwalume nikunkeya, "nipala mutwe wa Yohana m'batizaji musahani."²⁶Mpwalume atesikitishwa muno, lakini mwalowa kilapo na ugeni awesike kwaa kukana sa ayopike ywa mwanza. ²⁷Mpwalume kabatuma asikali kati ya balyo alinzi bake na kubalagiya bayende kunnetia mutwe wa Yohana. Mlinzi ayei kunkata mutwe aii kifungoni. ²⁸Kaleta mutwe wabii musahani na kumpeya ywa muenza ni muenza na ywembe kumpeya mao bake. ²⁹Anafunzi bake kabayowa, kabayenda kuntola mwili wake kabayenda kuusika mmakaburi.³⁰Mitume, bakusanyike kulonge ya Yesu, kabankokeya yote agabatei ni ago kabayegana. ³¹Naye kababakiya, "muise mwabenge pandu pa kiiyo, tupomoli kwa muda" bandu banyansima baisi na kuboka, hata bapatike kwaa kulya. ³²Kaba kwela ngalaba kabayenda pandu pafaragha yika yabe.³³Lakini bababweni kababoka na benge baatangike kwa pamwepe babatwike na magolo nnemausima, Na bembe baike kabla yabe. ³⁴Kuika pwani babweni kipenga sa bandu, kababonia kiya, mana babi kati ngondo bakosike nsuka. Na katumbwa kubayegana mambo ganmyansima.³⁵Muda yaugendelile benepunzi baisi kabankokeya, "pano mahala pa faragha na m uda uyendelil. ³⁶Ubalage bayende ijiji ya jirani balkapemi kilalyo."³⁷Kabayangwa kakoya."mwapeyi mwenga kilalyo."Kabankokeya "Tuwesa kuyenda kupema mikate yenyen thamani ya dinari mia ibele ni kuapayaa balye? ³⁸Kabakokeya,'m'bi na mikate ilenga? yendaye mkalole." palyo bapatike kaba mwalya "Mikate mitano na omba abele."³⁹Kabaakokeya bandu batami ipungu ipungu kunani ya manyei mabee. ⁴⁰Kabaataminya ipungu ipungu ya bandu mia kwa hamsini. ⁴¹Katola mikate mitano na omba abele, na kulola kunani, kaibariki kuapaya benepunzi babeke kulongeya ipungu na kubagana omba kwa bandu bote.⁴²Kabalya bote na kuyukuta. ⁴³Kabakusanya ipande ya mikate ya iigile kuitwelya itondo komi na ibele, na ipande ya omba pia. ⁴⁴Na bai analome elfu tano balii mikate.⁴⁵Kabaakokeya bakwele mmashua bayende kundo kwenge, hadi Bethsaida, wakati ywembe kabalaga makutano. ⁴⁶Palyo baboi ayei ukiogolo kuyopa. ⁴⁷Kitamunyo, mashua yabe yaii katikati ya bahari, nin ywembe aiyika nchi kavu.⁴⁸Kabaabona kabakunda masaka kupiga kasia mwalo upepo wainkale. Karibu ya bwamba kabakata, ⁴⁹Lakini kabatyanga kunani ya mmase, na apaikuwapeta. Palyo bamweni katyanga kunani ya mase kabayingiwa na masaka balongwage misimu kabaguta. ⁵⁰Kwasababu bamweni kabatwelya masaka, mara kabaakokeye 'mube majasiri."nenga. kana m'be ni masaka"⁵¹Kayingia mmashua, na upepo kautolya, na bembe kaba nkanganya muno. ⁵²Eyo batangite kwa maana ya ile mikate, malango gabe gabii masunu.⁵³Balokike upande wanyaibele, baike nnema wa Genesareti mashua yayei nanga. ⁵⁴Kupita kunza ya mashua, kabantanga. ⁵⁵Kababutuka mkoa nsima kutangaza, kabatumbua kubaleta abinye mmasela palyo bayowine andoisa.⁵⁶Palyo ayingii ukijiji, mjin au nnema, abinye bababei pa'lisoko na kaban'yopa bakamwe lipendo lya ngobo yake awatei, na bate balyo bakamwile baponi.

Chapter 7

¹Mafarisayo na baandisi baumi Yerusarem bakusanyikekunteteleka ywembe.²Ababweni banapunzi bake kabalya mikate na makoko najisi, maisukike kwaa. ³Mafarisayo na mayahudi balya kwaa mpaka basuke maboko gabe bwiso. ⁴(Mafarisayo kababuya kuoma kusoko, balya kwa mpaka bayonge wete na kubi sheria yenge bando kuikota kati ya kusuka ikombe, iteleko, igombo ya shaba na viti ya matuma wakali waulya kilalyo).⁵Mafarisayo na aandishi kabanlokiya Yesu, "Walowa kele benepunzi bako batenda kwaa kati ya matendo agoi, balya mikate bila ya kuagua maboko?"⁶Ywembe kabaakokeya, "Isaya atabirike bwiso mwenga mwaboso. Kaandika 'Wandu aba banieshimu pankanwa bai, miyo gabe ibikutaru na nee. ⁷Banitendi ibada ya uboso, bayegana sheria ya bandu kati mapokeo yabe.'⁸Muileki sheria ya Nnongo na kukamuliya kandende kandende sheria ya bandu. ⁹Kakoya kwabe,'Muikani amrin ya Nnongo kwa urai mpate kuyendelya na tamaduni zenu. ¹⁰Musa alongei m'baeshimu tatee na mao binu nin ywembe akaiye mabou ya tate bake na mao bake hakika ba waaa"¹¹Lakini mwendakoya, mundu kakoya kwa tate ba ao mao bake, "sosote sa mpokea kuoma kwango na hazina ya Hekalu," '(kakoya kwamba iomi kwa Nnongo.' ¹²Eyo unnekeya kwa kutenda kilebe sosote sa mwalo wa tate au mao bake. ¹³Muisarawa amri ya Nnongo, mutenda mila yinu, Na menge ganyansima kati ayo mutenda."¹⁴Kabakema kabakusanyika na kabakokeya "mumbekanyi nee, mwabote na mundange. ¹⁵Kilebe sosote kuoma kunza kinsapwa kwa mundu, Bali sa kimpita mundu ndicho kiwesa kunsapwa mundu. ¹⁶[Kombokiya: mstari gono, "mana mundu yeyote abi na makutu ga kupekanya, na ayowe" Ntopo kwenye nakala ya samani.]¹⁷Yesu abalei pakipenga na kuyingia ukaya, benepunzi bake kabanlokiya kuhusu mpwano ogo. ¹⁸Yesu kakoya, "na mwenga nke balo kutanga? mbona kwaa sa kin'yingia mundu kinsapwa kwaa, ¹⁹Mwalo kiwesa kwaa kuyingiya kwimoyo, lakini kiyingiya ndumbo yake na kupita kuyenda kumwitu. kwa mayegeyo gano Yesu ate ilalyo yote kuba halali.²⁰Kakoya,'sakimpita mundu ndicho kinsapuaso, ²¹Kwakuwa kioma nkati ya mundu, na kunza ya moyo, kupita mawazo maovu, uzinzi, bwii, kubulaga, ²²Kubelenya, tamaa mbaya, maovu, bwii, na ujinga. ²³Maovu gano gote gaoma nkati, galyo gansapuwa mundu."²⁴Ayumwike na kuboka palyo ni kuyenda mkoani Tiro na Sidoni. Ayingii nnyumba na atekana mundu kutanga kati abi apo, lakini werekine kwaa kumuuya. ²⁵Lakini gafla nnwawa abii na mwana nsunu abi na nsela ayowine habari yake kaisa ni kutomboka mmagolo gake. ²⁶Nwawa ayo ai Myunani, likabila la Kifoeniki kun'yopa na kumpembela ambenge nsela ai kumutwe ya kaenza kake.²⁷Yesu kankokeya ywa nnwawa, "balekee bana balye wete, mwilo kutoa nkate wa bana kunlekelya mbwa.' ²⁸Nnwawa kamyangwa nikukoya,'Eena Amwenye mbwa pae ya meza kulya maigala ya kilalyo sa bana."²⁹Kankokeya, "Mwalo ukoiye iyeya ubi huru kuyenda pensela ampii muenza wako." ³⁰Nnwawa abui ukaya na kum'bona muenza wake agonzike palusase, na nsela ampii.³¹Yesu apii kuinza ya mkoa wa Tiro na kupeta Siodoni kuyenda bahari ya Galilayampaka kumbwega ya Dikapolisi. ³²Na kabannetya mundu mbogoso na abiawesa kwaa longela bwiso, kabampembela Yrsu abeke luboko kunani yake.³³kampiya kunza ya kipenga kwa siri, na nngozi yake mmakutu, na baada ya kuunamata, kakamwa lulimi lwake. ³⁴Kaalola kunani kumbengo, kapomwa kunkokeya "Efata" Eyo kukoya "Talauka." ³⁵Muda gogolyo makutu gayowike, na sa sa satabike lulimi sa pimwanike na kaalongela bwiso.³⁶Kabaakokeya kana bankokeye mundu yoyote, ila kila ya akanikeye, bembe kabazidi kulongela na kukoya kwa bandu. ³⁷Hakika batekanganywa na kukoya, "Atei kila kilebe bwiso atei mbogoso kuyowa na mbubu kulongela.

Chapter 8

¹Siku yeno, bai bandu banyansima, bai ntopo kilalyo. Yesu kabaakema benepunzi bake kabaakokeya, ²Nibonia kiya bandu aba, bai ni nenga pamwepe lisiku lya itatu na atopo kilalyo. ³Mana niatawinye bayende ukasabe bazimia mundela mwalowa njala, benge baomi kutalu muno. ⁴Benepunzi bake kaban'yangwa, tupata kwako mikate yanyansima ya kuyukuta bandu abo bote paeneo leno lilekine?⁵Kabaalokiya "m'bi na ipanga ilengaya mikate? kabakoya "Saba". ⁶Kabaakokeya bandu bote batame pae. Kaaitola mikate Saba, kaanshukuru Nnongo na kuitekwana. Kabapeya benepunzi bake baibeke kulongo yabe na bembe kaabaibeka kulonge ya balyo bandu batami.⁷Pia aini omba asunu asunu kidogo, baada ya kushukuru kabaakokeya benepunzi bake baapaye na aba iyeya. ⁸Kabalya na kuyukuta. Na kaba konza ya ipande ⁹Iigile itondo ikolo saba. Bakalibile bandu elfu ina. Na kabaleka bayende. ¹⁰Kuyingya mmashua Na benepunzi bake, kabayenda ukanda wa Dalmanuta.¹¹Mafarisayo kabapita kunza Na kutumbua na ywembe. Bapala abapaye ishara kuoma kwa ¹²Nnongo, kwa kumgeya. Katafakari muno kumoyo kakoya, "Mwalowa kele kibelei seno kipala ishala? Niakokeya mwenga kweli ntopo ishala ipita kwa kibelei seno." ¹³Kabaleka, kuyingya mmashua, kaboka kuyenda upande wenge.¹⁴Benepunzi bayebwike kutola mikate, bai na kipande kimo said mmashua. Kabakaya na kuakokeya, ¹⁵M'be Na minyo muiluile na chachu ya farisayo na chachu ya Herode.¹⁶Benepunzi kabakayana bene kwa bene, "mwalo twatopo mikate." ¹⁷Yesu kalitanga leno, kabaakokeya "Mwalowa kele mukayana mwalo wa kutobaa mikate? Bado mutangikwe kwaa? Ntangike kwaa? Mioyo yenu ibi yoyolo?¹⁸M'bi Na minyo, m'bona kwaa? m'bi Na makutu, muyowa kwaa? mukombokiya kwaa? ¹⁹Nabagine mikate mitano kwa bandu elfu tano mwatweti itondi ilenga itwelii ipande ya mikate? kaban'yangwa "komi na ibele."²⁰Palyo nabagine mikate Saba kwa bandu elfu ina, mwatweti itondo ilenga? ²¹Kabakaya "Saba" Kabaakokeya nke bado kutanga?²²Kabaisa Bethsaida, bandu apo banletike mundu ndolo kwa Yesu, kabampembela Yesu ankamwe. ²³Yesu kankamwa ywa mundu ndolo, na kunlongoya konza ya kijiji. Palyo aunike mata kunani ya minyo gake na katondobeya luboko kunani yake, kunnokiya ubona sosote?²⁴Aloi kunani Na kukoya, "Nibona bandu kati mikongo ityanga." ²⁵Kaatondobeya tena maboko kunani ya minyo gake, mundu ywa kagumukwa minyo gake, abweni tena kila kilebe bwiso. ²⁶Yesu kanneka ayende ukaya na kunkokeya "kana uyingii mjini."²⁷Yesu kaboka Na benepunzi bake kuyenda ijiji ya Kaiseria ya Filipi. Mundela kabaalokiya benepunzi "Bandu bakoya nee nyai?". ²⁸Kaban'yangwa kabakoya "Yohana mbatizaji." Benge bakoya "Eliya" Na benge, "Yumo ba Nabii."²⁹Kabaalokiya, "Mwenga mukoya nenga nyai?" Petro kankokeya, "Wenga wa Kirisitu." ³⁰Yesu kabakotoya kana bamwali mundu kuhusu ywembe.³¹Kaumba kuwayegana kuba mwana wa Adamu lazima akunde masaka kwa mambo mengi, na bankana iongozi na akolo la makuhani, na aandishi, na abulagwa, na baada ya siku tatu ayoka. ³²Akoiye gano kunza. Petro kantola pambene na kutumbua kunkaya.³³Yesu atendebwike na kualola benepunzi bake na na kunkoya Petro nikukoya, "Peta ukuogo sango nsela uyogopa kwaa mambo ya Nnongo isipokuwa mao ga bandu." ³⁴Kisha kabakema bandu banyansima pamope ni benepunzi bake, na kuubaalya, "Mana kubi na mundu apala kunikota, aikane mwene, atole msalaba wake na angote.³⁵Ywa apala kuyaokoa maisha gake, agataga na gwaagataga maisha gake mwalowa nee na mwalowa injili atayaokoa. ³⁶Insaidia kele mundu, kuba na ulimwengu wote, na kisha kuba na asara ya maisha gake gote? ³⁷Mundu awesa kupiya kele badala ya maisha yake.³⁸Yeyote anibonia oi na muyaulio gango kwa kubelei seno sa uzinzi na kibelei sa bene sambi, mwana wa Adamu ambonia oni palyo aisa pa apwalume wa Tate bamwepe na malaika atakatifu.

Chapter 9

¹Na akoiye kwabe "Hakika na kaya winu, nkati yino kana bandu bayemi pano bawakina mpaka baabone upwalume wa Nnongo kauisa kwa ngupu. ²Na baada ya siku ya sita Yesu abatweti Petro, Yakobo na Yohana pamope na ywembe pannema, yika yabe. Katumbua kubadilika kulonge yabe. ³Ngobo yake yatumbuani kung'aa muno, maupe muno, maupe kuliko mng'arishaji gwengi pano duniani.⁴Eliya na Musa kabapita kulonge yabe, na kabalongela na Yesu. ⁵Petro kayangwa kunkokeya Yesu, "Mwalimu, mwema twenga kuba pano, na tusenge ibada itatu, kimo sako, kimo sa Musa, na senge sa Eliya." ⁶(Mwalo atangike kwaa sakukoya, bateyogopa muno)⁷Liunge kalipitia na kubagubika. Sauti saipita kuliunde kaikoya "Yono banangu mpendwa, mumpikanyi ywembe. ⁸Gafla palyo baibalola, baambweni kwa yeyote pamwepe na bembe, baambweni Yesu bai.⁹Palyo kabaaliuka kuoma akitombe, kabaakini kiya kumwalithia mundu yoyote galyo bagabweni, mpaka mwana wa Adamu kayoka kuoma kwa bandu bawile. ¹⁰Kabatunza mambo yabe bene. Lakini kabalokiyana bene kwa bene maana yake kele "kuyoka kuoma kwa bandu bawile.¹¹Kabanlokiya Yesu, "Mwalowa kele aandishi ukoya lazima Eliya aise kwanza?" ¹²Kaabakiya, "Eliya aisa kutoka ilebe yote. Mwalowa kele iandikwe mwana wa Adamu aakunda masaka ganyansima na bandu kunkana?" ¹³Niabakiya Eliya atangike, na baantei ya bapendike, kati ya maandiko gakoya kwake.¹⁴Kubaya kwa benepunzi, baabweni bandu banyansima batetelike ni Masadukayo bai kaba bishana. ¹⁵Kummona bai, kipenda sote sate kanganya ni kumbutia kumsalimia. ¹⁶Kabaanlokiya benepunzi bake, mbishana nao kelee?¹⁷Yumo mwa mukipenga kayangwaa, "Mwalimu nanlekite manango kwako, aii na nsela atei kana alongele, ¹⁸Na kumtenda alendeme na kuntomboya pae, na kupita litutuma munkanwa na kutauna mino na kung'ong'onala. Nayopite benepunzi bako bampiye nsela lakini bawesike kwaa. ¹⁹Kabayangwaa, "Kilebe kisicho amini na tama nimwee kwa muda gani? Natoliana nimwee mpaka lini? Nneteni kwango.²⁰Kbanneta mwanage, nsela paamweni Yesu, kan'yeya kulendema. Mwisembe katomboka pae na kupita litutuma munkanwa. ²¹Yesu kankokiya tate bake, "Ubinyo ubi kwa muda gani? tate kabayangwa" tangu unangota. ²²Mara yenge atombokeya kwa moto au mmase, n kujaribu kumpoteya. Kama uwesa panga sosote ya tuboniekiya utuyangate."²³Yesu kankokeya "Mana ubi tayari? Kila kilebe sando wesekana kwa ywe aminiye." ²⁴Tate ya mwana kalela na kukoya, "Nando amini niyangate kuto kuamini kwango." ²⁵Palyo Yesu abweni kipenga sa bandu kakibutukiya kwabe, kaankopokia nsela na kukoya, wenga nsela mbubu na mbogoso, nando kubakiya nneke, kana uyingii keake lelo.²⁶Kalela kwa lukalanga na kuntaabiya mwana na nsela kaaboka. Mwana abonike kati atewaa. Bingi kabakoya "Awile," ²⁷Yesu kan'tola na luboko kan'yinua, na mwana kayema.²⁸lyo Yesu ayingii nnyumba, wanapunzi bake kabanlokiya faragha, "Mwalowa kele tuwesike kwaa kumpiya?" ²⁹Kabakiya "Kati iyeya apita kwa ila kwa mayopeyo."³⁰Bapii palyo kupitya Galilaya, Aakani kutanga mundu yeyote yaa kutanga palyo babile. ³¹Mwalo abikabayengana wanapunzi bake. Kabanakokeya mwana wa Adamu aikiywa mmaboko ga bandu, na bambulaga, palyo abi awile, atama siku tatu ayoka tena." ³²Lakini baatangike kwaa mayegeyo gano na bayogwipe kunnkiya.³³Ndipo baike Karperinaumu. Palyo bai nnyumba kabalokiya "mwalongelage kele mwamundela? ³⁴Bayangwi kwaa batami poloi. baikababishana mundela nyai aimpendo muno. ³⁵Aatami pae kabakema komi na ibele pamwepe, na kalongela nabo "Ywa apala kwa wa kwanza na lazima abe wa mwisho na mtumishi wa bote.³⁶Kantola mwana nnangota kambeka kati yabe. Kantola mmaboko gake kakoya. ³⁷Ywa ampokeyae mwana kati ay o kwa lina lyango, pia anipokile na nee, na mana abi mundu amenpokea, ambokya kwaa nee bai, niywa andumike.³⁸Yohana kankokeya, "Mwalimu twammweni mundu kapiya nsela kwa lina lyako tukankotaya, mwalo atubengeya kwaa" ³⁹Yesu kakoya, "kana munkataya, mwalo ntopo atenda kasi nglo kwa lina lyango na baadae akoye lina ulyo linoike kwaa kwango."⁴⁰Ywa atupenga kwaa bai ai pamwepe na twenga. ⁴¹Ywa akupaya kikombe sa mase ga kunywaa mwalo abi na Kirisitu, nando kubakiya, Ataga kwaa thawabu yake.⁴²Ywa abakosya bana anangota balyo bangota nee, yai bwiso kutabwa libwe la kusagia paingo ni kutangwa baharini. ⁴³Mana luboko lwako utei kwa bwiso ulukeng'ende, nantali kuyingi pankoto bila lubko kuliko kuyingia pahukumu na maboko gako gote. Kumoto "uimika kwaa" ⁴⁴[Itange mistari yeno, "Pandu punza bawakwa na moto uimika kwaa." Ntopo nnakala za kale]⁴⁵Mana lugolo lwako litei kwa bwiso, lukeng'ende. Na bwiso kuyingi kuukoto na nkilema, kuliko kulagena kuhukumu na magolo mabele. ⁴⁶(Itange mistari gono, pandu punza bawakwaa na moto uimika kwaa"Ntopo mu nakala za kale).⁴⁷Mana liyo lyako litei kwa bwiso lipiye. Bwiso kuyingia kuufalme wa Nnongo na liyo limo, kuliko kuba na minyo mabele kutagwa kuzimu. ⁴⁸Pandu pabi na punza banga waa, no moto wangaimika.⁴⁹Kwa kubaa kila mundu akolezwa mni moto. ⁵⁰Mwinyo unoike, mana mwinyo utagike ladha yake watenda buli kubukiya ladha yake? Mube na mwinyo nkati yinu mwabene, na mube na amani kila yumo.

Chapter 10

¹Yesu aboi na kuyenda mkoa wa Uyahudi na eneo la kulonge ya lupondo Yordani, na makutano bambengeiye, kabayegana tena, kati ya ibii kawaida yake kutenda. ²Na Mafarisayo baisi kun'geya, kabanlokiya "na bwiso nnalome kunneka nyumbo wake?" ³Yesu kabayangwa, "Musa abakokiye buli?" ⁴Kabakoya "Musa aloywi kuandika seti sa kurekana na kumbenga nnwawa."⁵"Mwalowa kunonopa mioyo yinu ndio maana aliwaandikia yino sheria. Yesu kabakokeya. ⁶"Kuoma mwanzo wa uumbaji,' Nnongo aumbike nnwawa na nnalome.'⁷Nnalome kabaleka tate na mao bake na kuungana na ayumbo bake, ⁸Na abo abele babamwili gumo, baba ubili kwaa lelo, bali mwili gumo. ⁹Eso akitei Nnongo kuba simo kanaaakibangane."¹⁰Wakati bai nnyumba benepunzi bake kabaanlokiya kuhusu leno. ¹¹Kabaakokiya, "Ywa anneka nnyumbo wee na kutola nnwawa wenge, enda libekenya. ¹²Nnwawa na ywembe mana anneki nsengo wake na kutolwa ni nnalome ywenge, atenda libelenga."¹³Na bembe kaba nnetia banababe anangota abakamwee, lakini benepunzi kabaakalikiya. ¹⁴Yesu palyo atangike apulaike kwaa kabaakokeya, "Alekeya bana basunu baise kwango na kana m'bakanikiye, kati bano upwalume wa Nnongo ni wabe.¹⁵Kweli nando kuwalokiya, ywa atami kupokya upwalume wa Nnongo kati mwana nnangota hakika ayingia kwaa kumpwalume wa Nnongo. ¹⁶Kaatola bana mmaboko bake kaabariki kaabekya maboko kunani yabe.¹⁷Katumbua mwenza wake mundu yumo kambotokiya na kupiga mayuwa kulonge yake, kanlokiya "Mwalimu mwema, ndendebuli niweze kurithi ukoto wa milele?" ¹⁸Yesu kakoya "mwalowa kele ungema mwema? Ntopo aliye mwema ila Nnongo yika yake. ¹⁹Uzitangike amri: Kana ubulage, kana ubelenye, kana ubulage, kana uboswee, kana ukoye uboso, uba eshimu tate na mao bako."²⁰Mundu ywa kakoya, "Mwalimu gono gote na gatei tangu nge mwinsembe." ²¹Yesu kanlola na kumpenda, kankokiya, "Upongwa kilebe kimo. Inapaswa usuluse ilebe yote ubinayo na ubagane akeba, na ubani azina kumbengo. Ndipo uise ungote. ²²Akatike tamaa kwa mayegeyo gano, aboi kauzunika, kwa kubaa aii na mali ganyansima.²³Yesu aloi kulyo ni kolyo kababakiya benepunzi bake, "buli na kunonopa matajiri kuyingii kuupwalume wa Nnongo! ²⁴Benepunzi batekanganya gano mayaulio. Yesu kabaakokeya yeya, "Bana kunonopa kunonopa kuyingi kupwalume wa Nnongo. ²⁵Nantali Ngamia kuyingia mukipole sa sindano kuliko tajiri kuyingi kuupwalume wa Nnongo''.²⁶Batekanganya muno kabakoya, "Eyo nyai ataokoka" ²⁷Yesu kabalola na kukoya, "kwa bandu iwesekana kwaa, lakini sio kwa Nnongo. Kwa Nnongo gote gando wesekan." ²⁸Petro katumbua kulongela naye, "lola tulei gote na ttukubengeiye we."²⁹Yesu kakoya, "Ukweli niakokiya mwenga ntopo alei nyumba, mwasage alombo bake, mao bake, tate bake, bana bake, bwee, mwalo wa nee na mwalo wa Injili, ³⁰Ambaye apokeya kwa mara mia zaidi ya sasa pano Duniani, nsengo, mwasa, nnombo, mao. bana, na bwee, kwa masaka na ulimwengu uisaa, ukoto wa milele. ³¹Bingi ba kwanza baba ba mwiso na balyo ba mwisho baba ba kwanza."³²Mundela kabayenda Yerusalem, Yesu abi kulonge yabe. Benepunzi batekanganya na balyo ai kabaa kota ukyogo kaba yogopa. Yesu kabapinya pambwega balyo komi na ibele na kutumbwa kuakokeya eso sa mpitia mbeyambe. ³³Lola, tuyenda mpaka Yerusalem, na mwana wa Adamu aikinywa kwaa makuhani akolo na aandishi. Wataukumu awee na kumpiya kwa bandu ba mataifa. ³⁴Watamdhihaki, bamuunia mata, bampumunda fimbo na kumbulaga. Lakini lisiku nyaitatu ayoka."³⁵Yakobo na Yohana, bana ba Zebedayo, baisi kwake na kukoya, "Mwalimu tukupala ututtendi sosote sa tukuyopa." ³⁶Kabaakokeya, "mpala niatendi kele? ³⁷Kabakoya "Tupala kutama mwenga nkeya."³⁸Yesu kayangwa, mtangite kwa eso muyopa. muwesa kunywa kikombo eso nannywea nenga au kustahamili ubatizo ago napatizana? ³⁹Kabankokeya "Twando wesa" Yesu kabakokeya, "kikombe eso na nywea mtakinywea. Na ubatizo ambao kwabe nmebatizwa, mtastahili. ⁴⁰Ywa atama kuluboko lwango lwa mmulyo au luboko lwango lwa nkeya nenga kwa wa upiya, kwa balyo ukasabe bayomwile kuandaa."⁴¹Balyo benepunzi benge komi ya bayowine gano, kabatumbwa kuakasirikia Yakobo na Yohana. ⁴²Yesu kabakema ni kukoya, "mwandotanga balyo badhaniwa kuba atawala wa bandu ba mataifa huwatawala, Na bandu babe mashuhuri huwaonyesha mamlaka kunani yabe."⁴³Lakini upaswa kwaa kuba eno nkati yinu. ywa aba mpendo kati yinu lazima atumikii, ⁴⁴Ni ywa aba wakwanza nkati yinu na lazima abe mmanda wa bote. ⁴⁵Mwalo mwana wa Adamu aisi kwa kutunukiwa bali aisi kutumika, na kuyaoiya maisha gake kwa faida ya bingi."⁴⁶Wakaja Yeriko. Palyo kaboka Yeriko na benepunzi bake na kipenga sa nyansima, Mwana wa Timayo, Batimayo, kipofu myopaji, atami mmbwega ya ndela. ⁴⁷Palyo ayomi kuba Yesu Mnazareti katumbua kupiya lukalanga kakoya, "Yesu mwana wa DaudiYesu nibonee kiya. ⁴⁸Bingi kabankoya wa ndolo, kabankokeya anyamale. Lakini kalela kwa sauti ngolo, Mwana wa Daudi nibone kiya!'⁴⁹Yesu kayema na kukoya akemwe. Kabakoya, baa ngangale! Yinuka! Yesu ando kukema." ⁵⁰Kalitaga pambwega likoti lyake kabutuka kuyenda kwa Yesu.⁵¹Yesu kan'yangwa na kukoya, "upala nikutendi kele?" Ywa nnalome ndolo kayangwa, "mwalimu nipala kubona." ⁵²Yesu kambakiya, Yenda, imani yakuponinye."papo hapo kagagumukuka, na kunkota Yesu mu ndela.

Chapter 11

¹Wakati ogo baisi Yerusarem, kalibu ya Besthfage na Bethania, pakitombe sa mizeituni, Yesu atumike abele kati ya balyo benepunzi bake ²Nkuakokeya "Muyende ukijiji sa kibii kalibu na twee. mi ana muujingile omo, mwammona mwana mbonda, ambaye anakwelwa kwaa. Mtabaye na munnete kwango. ³Mana api mundu kubalokiya mwalowa kele ntenda iyeya? Mbakiyaye Bwana ando kumpala na ambukiya pano."⁴Bayei nia kummona mwana mbonda kunza ya mlango kwenye mtaa wa palai na membe kabaamuundua. ⁵Na bandu bai bayemi palyo na kabaakokeya "Mutenda kele kumbundua mwana mbonda oyo?" ⁶Kabaakokeya katu ya abalogoli Yesu, na bandu kabaaleka ayende.⁷Wanapunzi abele banletike mwana mbonda kwa Yesu na kabatandika ngobo yabe kunani ili Yesu awese kukwela. ⁸Bandi banyaansima kabatandika ngobo yabe mundela na benge batandike matambe galyo batekwi mmigonda. ⁹Balyo bayei kulonge yake na balyo bankotike kaba guta "Hosana! Abarikiwe aisa kwa lina lya Bwana." ¹⁰Ubarikiwe upwalume ogo uisa watate bitu Daudi! Hosana kwa aliye kunani.¹¹Ndipo Yesu ayingii Yerusalem na ayei hekaluni na aloi kila kilebe. Muda wa yei, ayei Bethania pamwepe na komi na ibele. ¹²Lisiku lya nyaibele, palyo kabakuya kuoma Bethania, abi na njara.¹³Abweni ntela wa kumwitu ubi na manyei kutalu ayei kulola kama kubi na kilebe mwa nnani. ¹⁴Kankokeya, "Ntopo wa ulya matunda kuoma kwako lelo." Benepunzi bake bayowine.¹⁵Baisi Yerusalem na ywembe kayingia muhekalu katumbua kubapiya panza asalusaji na anunuzi muhekalu. Kagalwa mesa za wabadilishaji pwela na vitu vya asulusa ngunda. ¹⁶Kakanikiya kwa mundu yeyote kupotwa kilebe sosote muhekalu sa kisalulwage.¹⁷Kabayegana na kukoya, "je iandikwe kwaa, nyumba yango yakemwa nyumba ya sala kwa mataifa gote? lakini mutei lipango lya anyang'anyi." ¹⁸Makuhani akolo na aandishi bayowine ga akoyage, na bembe kabapala ndela ya kum'bulaga. Hata hivyo bayogwipe mwalo bandu banyansima batekanganywa na mapundisho gake. ¹⁹Kila pa yaike kitamunyo baboi mjini.²⁰Kabatyanga bwamba, baabweni ntela wa mmwitu uyomike mpaka mikega gake yake. ²¹Petro kakombokya na kukoya "Rabi lola, ntela wa mmwitu wa ulaanike uyomi."²²Yesu kabayangwa, mube na imani kwa Nnongo. ²³Amini nando kuwakoya kila ywa akikokeyue kitombe seno,'Boka na ukaitage wa mwene baharini mana kana ntopo masaka kumoyo wake lakini abi na imani sa akoiye sapitya, Eyo ndivyo Nnongo atenda.²⁴Eyo nendo kuwabakiya kila kilebe sa muyopa na kulokiya kwa ajiri yake, amini na mpokile navyo vya ba vinu. ²⁵Wakati wa kuyema na kuyopa, mnapaswa kusamehe sambi naso dhidi ya mundu ywenge, ili Tate binu bambinguni abasameeni mwenga mukosa yinu. ²⁶(Zingatia: mstari uno, Lakini msipo samehe tate binu wa mbinguni na ywembe hata wasamehe masambi ginu. ntopo mu mistari ga kale)²⁷Baisi Yerusalem kwa mara yenge. Yesu katyanga hekaluni, Makuhani akolo, aandishi na agoi baisi kwake. ²⁸Kabankokeya, kwa mamlaga gani utenda iyeya?" Nyai akupei mamlaka ya kutenda gano?"²⁹Yesu kabakokeya, naalokiya swali limo. Nikokeyage nani naakokeya nitenda gano kwa mamlaka ga nyai. ³⁰Je, ubatizo wa Yohana wa omi mbinguni au wapii kwa bandu? Niyangwaye."³¹Kabajadiliana bene kwa bene kabashindana na kukoya "mana tukoiye kuoma mbinguni, akoya mwalowa kele hamkumuamini? ³²Mana twakoya kuomba kwa bandu,... "Bayogwipe bandu, mwalo bote bakoyage Yohana abi nabii. ³³Kabam'yangwa Yesu na kukoya, "Tutangike kwaa" Yesu kabakokeya, "Wala nenga nabakiya kwaa kwa mamlaka gani nitenda gano.

Chapter 12

¹Yesu katumbua kuayegana kwa mifano. Kakoya mundu apandike nngonda wa mizabibu, kuliteteleya lubego na kuemba likinga la kusudikia mvinyo. kasema mnara na kaupangisha nngonda wa zabibu kwa alemi wa zabibu kaboka kutalu. ²Palyo muda uike, amtumike mtumishi kwa alemi ba zabibu kupokya matunda kuoma kumigonda ya zabibu. ³Kaba m'boywa, kabampumunda, na kabam'benga bila ya kumpaya kilebe.⁴Kantuma kwabe ntumishi ywenge, kabampumunda kumutwe na kuntendeya mambo ya oni. ⁵Bado kantuma ywenge yeya, ni yono yumo kabambulaga. Na benge kabantenda mahoba kati aga. Kaba ankombwa benge kaaam'bulaga.⁶Aigile mundu yumo wa kuntuma mwana mpendwa. Na ywembe awi wa mwisho kutumwa kwabe. Kakoya "Watamsheshim mwanango." ⁷Lakini wapangaji kabakoyana bene kwa bene "Yono ndie mrithi. Isaye, tum'bulage na mrithi wa ba witu."⁸Kaba n'yola, kaba m'bulaga na kuntaga kunza ya nngonda wa mizabibu. ⁹Kwa eyo, atenda kele mwene n'ngonda wa mizabibu? Aisa na kubaangamiza alemi ba mizabibu na kuapaya benge n'gonda wa zabibu.¹⁰Msomike kwaa andiko elo? Libwe ambalo ajenzi balikani, libi libwe la kumbwega. ¹¹Leno lapii kwa Bwana, na lakukanganya kumminyo gitu. ¹²Bapai kunkamwa Yesu, lakini baypgwipe kipenga sa bandu, batangike kuba aabakiye mfano wa kilebe soo. Eyo kabanneka kaba boka.¹³Kabatuma mafarisayo na Maherodia ili kuntega kwa mayegeyo. ¹⁴Palyo baike, kabankokeya, "Mwalimu, tutangike ukani mayegeyo gegote na upendelya kwaa bandu. Uyengana ndela ya Nnongo bwiso. Je, inoike kulepa kodi kwa kaisari au la? Je tulepe au tukotoke?" ¹⁵Yesu kabayangwa uboso wabe nikuakokeya, "Mwalowa kele mwando n'geya? Mbayaye Dinari na ilole."¹⁶Kabaleta yimo kwa Yesu, kabaakokeya na sura ya nyai na gano maandishi ga nyai? Kabakoya "Ya kaisari."Kabakokeya ¹⁷Yesu kabakokeya, mpayaye kaisari ilebe ya kaisari na Nnongo ilebe ya Nnongo."Kabankanganya.¹⁸Kisha Masadukayo, bakoyae ntopo mfufuo, kaban'yendelelya. kabannokiya, kabakoya, ¹⁹"Mwalimu Musa atuandikie kuba, mana mundu awile na kunleka nnwawa kiogo yake, lakini alei kwa nwawa, mundu kantola wa nnwawa wa nlongoe, na kuipatia bana mwalo wa nlongoe.²⁰Kwai na alongo saba, wakwanza atweti nnwawa kawaa, alei kwa bana, ²¹Wa nya ibele kantola na ywembe kawaa, alei kwaa bana. Na wanyaitatu iyeya. ²²Na wasaba awile bila yakuleka bana. mwisho ywa nnwawa na ywembe kawaa. ²³Wakati wa ufufuo, kabayoka tena. Je, aba nyumbo wa nyai? Balyo alongo saba bote bai nyumbo wabe.²⁴Yesu kabakokeya, "Je hii mwalo ntebosolwa, mwalo ntangike kwaa maandiko wa ngupu ya Nnongo?" ²⁵Wakati wa kuyoka kubaa kuoma kuwaa, batola kwaa wala kuyingiya malisengele, baba kati malaika wa mbinguni.²⁶Kuhusu kuyoka kuoma bandu bawile, msomike kwaa kitabu sa Musa, muhabari za kichaka, Ya Nnongo akoya na kunkokeya, Nenga Nnongo wa Abrahimu, na Nnongo wa Isaka, na Nnongo wa Yakobo?' ²⁷Ywembe Nnongo kwa wa bandu bawile, bali Nnongo wa akoto. Nia kunza kunza mpotile."²⁸Mwandisi yumo aisi na kugayowa malongelo ago abweni; Yesu ayangwi bwiso. Kanlokiya "Je na amri gani iliyo ya muhimu muno kuliko yenge?" ²⁹Yesu kayangwa, "Ya muhimu yeno, "Yekanya, Israel Nnongo witu, Bwana yumo bai. ³⁰Umpende Nnongo wako kwa moyo wako gote, kwa roho yako yote, kwa malango gako gote, na kwa ngupu yako yote.' ³¹Amri ya nyaibele yeno, "Mpende jirani kati ya uipenda ya uipenda wa mwene." Ntopo yenge ngolo kupita yeno. `³²Mwandishi kakoya, "bwiso mwalimu ukoya kweli kuba Nnongo yumo bai na ntopo ywenge zaidi yake. ³³Kumpenda ywembe kwa moyo gote, kwa malango gote, na kwa ngupu zako zote na kumpenda jirani yako kati mwene, na muhimu kuliko mapitio na dhabuhu za kuteketeza. ³⁴Palyo Yesu abweni apiiye jibu la busara, kaankokeya "Wenga hauko kutalu na upwalume wa Nnongo" kuoma hapo ntopo hata yumo annokiye Yesu swali lolote.³⁵Na Yesu kayangwa, wakati apundisha mu hekalu, kakoya, "Je, baandishi hukoya kuwa Kristo nimwana wa Daudi? ³⁶Daudi mwene muroho mtakatifu, akoiye, "Bwana akoiye kwaa bwana wango, tama kuluboko lwango lwa mmayo, mpaka niatei maadui wako kuba pae ya magolo gako.' ³⁷Mwene Daudi ankema Kristo,'Bwana' Je, na mwana wa Daudi buli? Na bandu banyansima bampekanyi kwa Pulaa.³⁸Mmayegano gake Yesu kakoya, Ntame kutalu na aandishi bapenda alyanga ni nganzi ndaso na kusali miano kwenye masoko. ³⁹Na kutama mukiti sa akolo mmasinagogi na musiku kuu mwa pandu pa akolo. ⁴⁰Pia balya mmisengo ya ajane na kuyopa mayopo malaso ili bandu bababone. Bano bandu bapokya hukumu ngolo.⁴¹Kisha Yesu atami pae pambwega ya lisanduku la sadaka nkati ya eneo la hekalu, ai kalola bandu kabayeya pwela yabe musanduku. Matajiri bingi babei pwela ya nsima. ⁴²Kisha nnwawa mjane nkeba kayeya ipande ibele thamani ya senti.⁴³Kabakema benepunzi bake ni kuakokeya, "Amini nandokubakiya yono mjane ayeyi kiasi kikolo muno ya balyo bote bapiye mulisanduku la sadaka. ⁴⁴Bingi bapiiye kuoma na ukolo wa kipato sabe. Lakini yonooo nnwawa mjane, kuoma na ukeba wake ayeyi pwela yote ya utumi mmaisha gake.'

Chapter 13

¹Yesu katyanga kuoma Hekaluni, mwenepunzi yumo kanlokiya, "Mwalimu lola malibe gano gakukanganya na masengo!" ²kam'bakiya, "Wandobona masengo gano makolo? Ntopo hata libwe limo laingia kunani ya lyenge la tomboywa kwa pae."³Na ywembe palyo atami kunani ya kitombe sa mizaituni ukiogo ya Hekalu, Petro, Yakobo, Yohana ni Andrea kabanlokiya kwa siri," ⁴Tubakiye gano mambo gaba lini? kele dalili ya upitia gano?"⁵Yesu katumbwa kuwabakiya, "Mbe makini mundu kana aba potosha. ⁶Bingi baisa kwa lina lyango kabakoya,'Ndiye Nenga' nawatawa potosha bingi.⁷Palyo mwayowa vita na mayegeyo ya vita, kanamyogope, mambo gano gapitya bai, lakini kuke bado kuika mwisho. ⁸Taifa lainuka kiogo na taifa lyenge, na upwalume na upwalume wenge, pabaa na malendemo na njara, Gono mwanzo wa utungu.⁹Mbe minyo, Mwapelekwa mabarazani, na mwapengwa mmasinagogi, mwayemekwa kulonge ya utawala na ya upwalume mwalo wa nee. Kati usaidi kwabe. ¹⁰Injili lazima wete ihubiriwekumataifa gote.¹¹Palyo baaboywa na kuakabidhi, kana myogope kwa selo mwakikoya, nkati ya muda gogo, mwapaywa sa kukoya, mwaba kwa mwenga mwalongela bali Roho mtakatifu. ¹²Nongo atanshitaki nnongo kubulaga, tate ni mwanage. Bana baakana tate ¹³babe na kusababisha babulagwe. Mwakanwa na kila mundu mwalo wa lina lyango. Lakini ywa atama mpaka mwisho aokoka.¹⁴Mana mubweni chukizi lya uharibifu liyemi palyo lipaliwe kwa kuyema (asomaye ni atange) ndipo balyo bai kwa Yuda babutukiye ukitombe, ¹⁵Ywa abi kunani ya nyumba kana aluke pae ya nyumba na kana atole kilebe sosote sa kibi kunza, ¹⁶Ni ywa abi mugonda kana abuye kuisa kutola ngobo yake.¹⁷Lakini ole wabe alwawa bene tumbo ni balyo alwawa bai ni bana kabayonga eyo lisiku! ¹⁸Muyope kana ipitye lisiku ya umande. ¹⁹Paba na masaka makolo iyo lisiku, ambayo ganopitya kwa tangu Nnongo aumbike Dunia. Mpaka mbeyambe ya inapitya kwaa na ipitya kwaa. ²⁰Mpaka Bwana palyo apongoya siku, ntopo yega yaokoka, lakini mwalowa atende, abo asagula, apongoya namba za siku.²¹Wakati huo mana mundu yeyote kabaakokeya, lola, Kristo abi pano! au 'Lola abi palyo!' kana mwamini. ²²Akriso wa ubocho ni anabii ba ubocho bapitya na kupiya ishara ya maajabu. ili bababosolwe, Yamkini hata wateule. ²³M'be minyo! Nialogolile gano gote kabla ya wakati.²⁴Baada ya matabiyo ya siku eyo, lisoba layeyelwa lubendo, mwei wapiya kwa wanga wake. ²⁵Ndondwa ya tomboka kuoma kunani ni ngupu eyo ibi kunani ya lendema. ²⁶Apo bamwona mwana wa Adamu kaisa kuma unde kwa ngupu ngolo na utukufu. ²⁷Aatuma malaika bake na kuakusanya pamwepe ateule bake kuoma mbande ngoto ina za dunia, kuoma mbande ngolo ina za dunia, kuoma mwisho wa bwee mpaka mwisho wa maunde.²⁸Muntela jifunzeni, kati litambe ya lipiya na kubeka manyei gake, ndipo mwatanga kuba kiangazi kibi karibu. ²⁹Ndivyo mwabona mambo gano kagapitya, mulange abi karibu, ya nlango.³⁰Kweli, nabakiya, seno kibelei kipeta kwa kutalu kabla mambo gano ganapitya. ³¹Maunde ni bwee wapeta lakini mayaulyo gango gapeta kwaa. ³²Kuhusu eyo lisiku au saa, ntopo oyo atanga, hata malaika wa kunani, wala Mwana, ila Tate.³³M'be minyo lola, mwalo ntangike kwaa muda gani yapitya. (zingatia: mstari huu, m'be mwaloii, mulole ni muyope mwalo... "Ntopo mu nakala za kale.) ³⁴Na kati mundu ayenda safari: kaleka nsengo wake, na kumbeka mbanda wake kuba ntawala wa nsengo, kila mundu na kazi yake. Na kum'bakiya mlinzi kutama minyo.³⁵Kwaiyo m'be minyo! kwani mtangike kwaa mwene nsengo lisiku gani ubuya ukasake, ya wezekana kitamunyo, kiloo, palyo nzogolo abeka, au bwamba. ³⁶Mana aisi gafla, kana akubone ugonzike. ³⁷Eso nikubakiya wenga na m'bakiya kila mundu: kana mgonza.

Chapter 14

¹Yabi siku ya nyaibele bai baada ya lisiku ya Pasaka na mikate yangayeyelwa nzaso. Makuhani akolo na baandishi bai kabapala namna ya kum'boywa Yesu kwa hila na kum'bulaga. ²Kwa kuwa bakoiye, "wakati gono kwa wa sikukuu, bandu kana baise kutenda gasia".³Palyo Yesu abi Bethaia kaasake Simoni mkoma, kayenda pameza, nnwawa yumo kaisa na chupa ya marashi ya nardo ya pwela ngolo muno, katula na kuyitiya kumutwe wake. ⁴Pai benge bakasilike, bate kokeyana bene kwa bene kabakoya"Sa upotevu gono? ⁵Manukato gano gabi kusulusa zaidi ya dinari mia tatu kabapaywa akeba."Nibembe kabankoya.⁶Yesu kakoya 'Nnekaye yika yake. Munkundiya kele masaka? Alei kilebe kinoke kwangu. ⁷Kila lisiku akeba m'binabo, muda wowote wa mana mupenda kuatendya ganoike atendyaye. Lakini muba kwa minee muda wote. ⁸Atei sa akiwesike aipakiye yega yango mauta kwaajili ya masiko. ⁹Kweli niabakiya, kila pandu injili apo ihubiriwa Dunia nzima, sa akitei nnwawa yono salongelwa kwa ukombokeyo wake.¹⁰Yuda Iskariote, yomo kati ya balyo komi na ibele ayei kwa makuhani akolo ili apa kuapaya. ¹¹Akuhani akolo palyo bayowine iyeyo, bate pulai na kuahidi kumpaya pwela. Katumbua kupala nafasi ya kumkabidhi kwabe.¹²Iisiku ya kwanza ya mkate wanga yeyelwa nzaso palyo bapiiye mwana ngondolo wa pasaka, benepunzi bake kabankokeya, "Upala tuyende kwako tukaandae ili upate kulya kilalyo sa Pasaka?" ¹³Kabatuma wanapunzi bake abele kikualokiya, "Yendaye mjini mwabonagana na nnalome apotwi kibenga. Munkengame. ¹⁴Nyumba ayingya, nkotaye na nlokiyaye mwenye nsengo ogo "Mwalimu alokiye," Kibii kwaa chumba cha ageni pandu nalya pasaka na wnapunzi bango?"¹⁵Aobonenya kyumba sa kunani kikolo kibii ni samani kibii yayari. Tendaye maandalizi kwa ajili yitu palyo." ¹⁶Wanapunzi baboi kabayenda mjini babweni kila kilebe kati ya babakiywe, kabatengeneya kilalyo sa Pasaka.¹⁷Wakati yai kitamwinyo, aisi na balyo komi na ibele. ¹⁸Kabaikaribia meza na kulya, Yesu kakoya, "kweli nando kuabakiya, yumo kati yinu alya pamwepe na nee angana." ¹⁹Bote kaba sikitika, yumo yumo kabankokeya "Balatu nenga kwaa?"²⁰Yesu kayangwa na kuakokiya, yumo kati ya komi na ibele nkati yinu, yumo mbeyambe ayeya ndonge mubakuli pamwepe na nee. ²¹Kwa kuwa mwana wa Adamu ayenda kati aya maandiko gakoya kunani yake. Lakiniole wake mundu ywa kupitya ywembe mwana wa Adamu aakanwa! Yai bwiso muno kana aibelikwe kwaa.²²Kabalyaa, Yesu katola mkate, kaubariki na kuutekwa. Kapaya kakoya, "Tolaye, yeno yega yango." ²³Katola kikombe, akashukuru, na kwapaya na bote kabanywaa. ²⁴Kabaakokeya, "yeno damu yango ya agano, damu iyitikayo mwalo wa bingi. ²⁵Kweli niakokeya, ninywa kwaa lelo mukibelei seno sa lizabibuy mpaka lisiku ya ninywaa ya ayambe kwa upwalume wa Nnongo."²⁶Palyo bayomwile kuyemba wimbo, bayei kuya katika kunnema wa Mizeituni. ²⁷Yesu kabakokeya, "Mwenga mwabote mwatama kutalu mwalo wa nee, mwalo iteandikwa,'nankombwa mchungaji nangondolo batawanyika.'²⁸Lakini baada ya kuyoka kwango, naalongoylya kulonge yinu Galilaya." ²⁹Petro kam'bakiya, "Hata mana bote bakulei nee nikuleka kwaa."³⁰Yesu kam'bakiya "kweli nikubakiya, kilo yeno kabla nzigolo anabeka malaibele, wangana mara tatu" ³¹Lakini Petro akoiye "Nibi tayari kuwaa pamwepe na wee, nikukana kwaa."bote bapiiye ahadi yeyelo.³²Baisi kulieneo likemwage Gethsemane, na Yesu kabaakokeya wanapunzi bake "tameni pano wakati nasali." ³³Kabatola Petro, Yakobo na yohana pamwepe ni ywembe katumbua kuhuzunika na kukunda masaka muno. ³⁴Kabaakokeya, "Nafsi yango ibii na huzuni muno, hata kuwaa mtame pano kana mugonze."³⁵Yesu ayei kulonge kidogo katomboka pae, kayopa, mana iwezekana saa yeno ingemuepuka." ³⁶Akoiye "Aba Tate kila kilebe kwako sando wezekana niboyee seno kikombe. Lakini kwa mapenzi gango kwaa bali kwa mapenzi gako."³⁷Aabui na kuabona baginzike, na kankokeya Petro, Simoni, ugonzike? uwesike kwaa kutama minyo hata saa yimo? ³⁸Kana mugonze na muyope kana muise kuyingya kwenye majaribu. Hakika Roho abi radhi lakini yega dhaifu." ³⁹Ayei tena kuyopa, na atumile yayegeyo gagalyo.⁴⁰Aisi tena kababon bagonzike, minyo gabe gai gatopike, batangike kwaa kele sa kumualya. ⁴¹Aisi mara ya nyaitatu na kuabakiya "mke mkagonza na kupomolya? Ilengani muda uike. Lola mwana wa Adamu bankana mmaboko mwa bene sambi. ⁴²Yumukaye, tuboke lola ywa angana abi karibu."⁴³Palyo kalongela bai, Yuda, yumo wa balyo komi na ibele, aike, na kipenga sa bandu kuoma kwa makuhani akolo, aandishi ni agoi bai ni mapanga na ipeke peke mmoko. ⁴⁴Msaliti apayi ishara ywa nambusu ngaywembe mboywaye mumpeleke pae ya ulinzi." ⁴⁵Yuda kuika bai kayenda kwa Yesu na kukoya "mwalimu" kam'busu. ⁴⁶Kaban'yeya pae ya ulinzi na kum'boywa.⁴⁷Yumo kati yabe ayemi karibu yake kapiya upanga wake na kumpumunda na kumkata likutu mtumishi wa kahani nkolo. ⁴⁸Yesu kabaakokeya "muisi kuniboywa na mapanga, mapekepeke kati kingongolo? ⁴⁹Wakati kila lisiku nibii na mwenga kanipundisha hekaluni, muniboywi kwaa. leno mulitei ili maandiko yatimie. ⁵⁰Balyo bote bai na Yesu banlei na kubutuka.⁵¹Mwisembe yumo kankota, abii aweti shuka bai aigubike kunteteleka, kabankamwaa. ⁵²Kapolonyoka kaleka suka na kubutuka utopo.⁵³Kabanlongoya Yesu kwa kuhani nkolo. Palyo bakusanyike makuhani akolo bote, agoi, na aandishi. ⁵⁴Petro na ywembe kankota Yesu kwa kutalu, kuyenda kulua ya kuhani nkolo. Atami pamwepe na alinzi, bai karibu na moto kabayota kupala lyoto.⁵⁵Muda ogo makuhani akolo na baraza lote baika bapala ushaidi kuhusu Yesu ili bapate kum'bulaga. lakini baaupatike kwaa. ⁵⁶Kuba bandu bingi baletike ushuhuda wa uboso dhidi yake, lakini ushahidi wabe upwanine kwaa.⁵⁷Benge kabayema na kupiya ushaidi wa ubosho dhidi yake, kabakoya, ⁵⁸"Twan'yowine kukoya, nilipimwanane leno liekalu lisengikwe nimaboko." ⁵⁹lakini ushaidi wabe upwanine kwaa.⁶⁰Kuhani akolo ayemi katikati yabe na kunlokiya Yesu, "Je wantopo saugwaa? bandu aba bakoya kele kwako?" ⁶¹Aatami poloi ayangwi kwea kilebe. Kuhani nkolo kanlokiya tena "Wenga wa kristo, mwana wa m'barikiwa?" ⁶²Yesu kakoya "Nenga oyo. Na ummona mwana wa Adam atami lumoko wa mmulyo wa ngupu kaisaa na maunde ya mbinguni."⁶³Kuhani nkolo apapwile ngobo yake na kukoya, "Je bado tukapala mashaidi? ⁶⁴Muyowine kupulu. Muamua kele? Bote bate muhukumu kati mundu wakuwaa. ⁶⁵Benge kabatumbwa kumuunia mata na kumgubika kuminyo na kumkombwa na kunkokeya, "Tabiri!" Maafisa kaba mpotya ni kumpumunda.⁶⁶Petro bado abi pae kuyeto, mtumishi yumo muenza wa kuhani nkolo kaisa kwake. ⁶⁷Kammona Petro palyo ayemi kayota moti, kanlokiya kwa kumsogelea kisha kakoya, na wenga wabi na mnazareti Yesu." ⁶⁸Lakini kakana, kakoya, nenga kwaa wala ndangike kwaa eso ukoya" Kapita kayenda kunza kuyeto (zingatia mstari uno, "Na nzogolo kabeka "Ntopo mu nakala za kale.)⁶⁹Lakini ntumishi nnwawa amweni palyo ayemi katumbwa kuwakokeya balyo bai bayemi palyo "Mundu oyo babalyo!" ⁷⁰Lakini kakana tena. baada balyo bai bayemi palyo bai kabankokeya Petro "Balatu wenga babalyo maana wenga wa Galilaya".⁷¹Katumbwa kuibeka mwene pae ya laana na kulapa, "Nitangike kwa mundu oyo munkoya". ⁷²Nzogolo kabeka tena mara ya nyaibele. Petro kakombokeya mayegeyo ya Yesu aam'bakiye "Wangana mara tatu, kabla nzogolo ana beka mara ibele. Katomboka pae na kulela.

Chapter 15

¹Bwamba muno akolo ba makuhani bakusanyika pamwepe na agoi na aandishi na baraza zima la agoi. Kabantaba Yesu na kumpeleka kwa Pilato. kanlokiya, "Wenga wa mpwalume wa wayahudi? ²kayangwa, "Wenga ukoiye eyo". ³Akolo ba makuhani kabakoya mashitaka mengi kuhusu Yesu.⁴Pilato kanlokiya tena, "Uyangwa kwaa sosote? Ubona kwaa eyo kushitaki kwa mayaalo mengi? ⁵Lakini Yesu an'yangwa kwa Pilato, na eyo yate kunkanganya.⁶Kwa kawaida lisiku ya sikukuuu kunlekeya mfungwa yumo, mfungwa ywa an'yopike. ⁷Kwaii waharifu muligereza, miongoni mwa abele gaji bateasi kabatumikia makosa yabe. Abi mundu yumo akemmwa Baraba. ⁸Bandu banyansima kabaisa kwa pilato na kun'yopa atende kati ya atei uko nkyogo.⁹Pilato kayangwa ni kukoya, "Mupala nia ndulye mpwalume wa Wayahudi?" ¹⁰Aatangike bwiu wa aakolo ba makuhani kum'boywa na kumpeleka kwake. ¹¹Akolo ba makuhani basosile sa kipenga sa bandu kuguta na kukoya alekwe Baraba badala yake.¹²Pilato kayangwa tena na kukoya, "Nintende kele mpwalume wa wayahudi?" ¹³Kabaguta lelo "Msulubishe"¹⁴Pilato kakoya "atei libaya gani? bayongiye kuguta na kukoya msulubishe" ¹⁵Pilato kaba apulaisha kanlekeya Baraba. Kaamkombwa Yesu mjeredi kisha kampiya ili asulubiwe.¹⁶Askari kabanlongoya mpaka mulua (wa ubi nkati ya kambi) bakusanyike pamwepe na kikosi cha askari. ¹⁷Kabam'waliya Yesu ngazu ya zambarau, kaba pota taji ya miiba kaba mwaliya. ¹⁸Kabatumbwa kumueka na kukoya "Salam Mpwalume wa Wayahudi!"¹⁹Kabankombwa kumutwe na milai na kumuuniya mata kaba beka mayua yabe pae kwa kumheshim. ²⁰Kabayomwa kumdhihaki, kaba muule ya kanzu ya zambarau na kumwaliya ngobo yake, kabampiya panza kuyenda kumsulubisha. ²¹Kabamlazimisha mpeta ndela kun'gangata abi kuoma kumiginda kayingiya mjini akemwage Simoni mkerene (Tate bake Iskanda na Rufo); kabanlazimisha kupotwa msalaba wa Yesu.²²Askari kabampeleka Yesu pandu pakemwa Goligotha (maana ya tafsiri yeno na pandu paliupa l lundoi). ²³Kabampya mvinyo uangabinwe na manemane lakini anywi kwaa. ²⁴Kabamsulubisha nakunagana ngobo yake kaba paga kula luamua eso apata kila askari.²⁵Yabi saa tatu bwamba palyo bate kumsulubu. ²⁶Kababeka lubao kunani kabaandika shitaka "Mpwalume wa Wayahudi." ²⁷Kaba msulubisha na majambazi abele, yumo luboko wa mmulyo na yumo luboko lwa nkeya wake. ²⁸(Zingatia mstari uno; "Na maandiko gatimile ago gakoiywe" Ntopo munakala za kale.)²⁹Balyo kabapeta bai kabantukana, kaba iniya mutwe na kukoya, "Aha! wenga wa kupi mwana lihekalu na kusenga kwa sikutatu, ³⁰Jiokoe wa mwene na uuluke pae viboye apa pamsalaba.³¹Kati iyeya akolo ba makuhani wakimdhihaki kabakoyana pamwepe na aandishi na kukoya, "Aokwile benge lakini mwene ashindikewe kuiokwa. ³²Kristo mpwalume wa Israel uluka pae kuoma msalabani, ili tupate kubona na kuamini "Na balyo basulubiwe pamwepe walimdhihaki.³³Kuika saa sita, lubendo lwa isi nnema nzima paka saa tisa. ³⁴Muda wa saa tisa Yesu kaguta kwa sauti ngolo, eloi, eloi lamasabaktane? Yabini maana ya "Nnongo wango, Nnongo wango mwalowa kele kunileka? ³⁵Balyo bayemi kuyowa eyo kaba koya "lola, ankema Eliya".³⁶Mundu yumo kabutuka ni kuyenda kutola siki na kuibeka musiponchi na kubeka kunani ya malai na kumpaya ili anywee. mundu yumo kakoya "lenda tubone oyo Eliya aise kumuuluya pae. ³⁷kisha Yesu kalela kwa sauti ngolo kawaa. ³⁸Pazia ya hekalu labaganike ipande ibele kuoma kunani mpala pae.³⁹Ofisa yumo ayemi kaegenda kwa Yesu ya kummona wawile ya abile kakoya "Kweli yono mundu abi mwan wa Nnongo. ⁴⁰Baii alwawa kutalu kabalola. nkati yabe ai Mariamu Magdarena, Mariam (mao bake Yakobo mnunage Yose) na Salome. ⁴¹Kwa Galilaya bankotike na kuntumikia na alwawa wa benge bingi, pia alongwaniye mpaka Yerusalem.⁴²Kuika kitamwinyo, kwa kuwa yabii lisiku ya maandalio ya sabato, ⁴³Palyo kaisa Yusufu wa Arimathaya, aii nyumbo wa baraza mundu wa heshima anageutarajia upwalume wa Nnongo. Kayenda kwa Pilato na kuyopa mmwili wa Yesu. ⁴⁴Pilato kakanganya kuba Yesu tayari awile, kankema ywa afisa na kunnokiya kama Yesu awile.⁴⁵Palyo apatike uhakika kuoma kwa afisa kwamba Yesu awile, kankokeya Yusufu akautole yega. ⁴⁶Yusufu apemike sanda kaamualaga kuoma msalabani, kantola na sanda ni kumbeka muli kaburi liyembikwe kummwamba kisha kalibeka libwe kunlango wa kaburi. ⁴⁷Mariam Magdalena na Mariamu mao bake Yose babweni pandu pa Yesu asikikwe.

Chapter 16

¹Palyo sabato iyomwike, Mariam Magdalena na Mariamu mao bake Yakobo na Salome, bapemike manukato ganoike, ili baise kupakaya mauta yega wa Yesu kwaajili ya kunsika. ²Meke, bwamba lisiku ya kwanza ya juma, bayeyi kuli kaburi palyo lisoba lipii.³Kabakoyana bene kwa bene, "Nyai aalipiya libwe mwalo watwee ili tuyingii muli kabuli?" ⁴Ya kulola, kuba mmona mundu kalipiya libwe, labi likolo muno.⁵Kabayingiya mulikaburi na kummona mwinsembe aweti joho leupe atami mmalyo, kabakaganywa. ⁶Kabaakokeya kana n'yope, mumpala Yesu, wa Nazarethi aliye sulubiwa ayokike! Ntopo pano lola palyo baibambei. ⁷Yendaye mkaabakiye wanapunzi bake na Petro kuba alongolile Galilaya, mwammona ako kati yaa abakiye".⁸Baaaboi na kubutuka kuoma kulikaburi kabalendema na kukanganya. Bakoiye kwa kilebe kwa mundu yeyote ywa mwalo bale yogopa muno.⁹(Zingatia: Nakala za kale ntopo marko 9-20) mapema lisiku ya kwanza ya juma, baada ya kuyoka, ampitii kwanza Mariam Magdalena. Kuoma kwake kumpiya nsela saba. ¹⁰Aaboi na kuakokeya balyo bai pamwepe na ywembe palyo kaba huzunika na kupiya moli. ¹¹Bayowine kuba nkoto na abonekine nagye lakini bamwaminike kwaa.¹²(Zingatia nakala za sa, ani ntopo Marko 9-20) kuoma hapo, kaitokeya kwa namna yenge kwa benge abele kabatyanga kuoma kati ya nchi. ¹³Bayei na kuakokeya benepunzi benge baingile lakini baaminike kwaa.¹⁴(Zingatia: nakala za samani ntopo marko 9-20) Yesu kapita kwa balyo komi na yimo bai baegami meza, nikabakoya kwa kutoamini kwabe na kunonopa kwabe kwa mayo, mwalo hawa kuwaamini balyo babweni baada ya kuyoka kuoma kwa wafu. ¹⁵Kabaakokeya "Eyendaye mkahubiri injili Dunia nsima na kwa ilebe yoti. ¹⁶Ywaa aamini na kubatizwa aokolewa, na ywa aamini kwaa aahukumiwa.¹⁷(Zingatia: nakala za samani ntopo marko 9-20) Ishara yeno ya yendana na balyo bote waamonio. Kwa lina lyango bapiya nsela. kabakoya kwa lugha ya ayambe. ¹⁸Kabakamwa nyoka kwa maboko gabe, hata mana banyii kilebe sosote sa kufisha kiadhuru kwaa. baabeka maboko kwaa abinye, na benmbe babaakoto."¹⁹Baada ya Bwana kukoya nabo, katolwa kunani mbinguni na atami luboko lwa mmulyo wa Nnongo. ²⁰Wanapunzi baboi na kuyenda kuhubiri kila pandu, Bwana katenda nabo kazi na kuthibitisha liyaulyo kwa miujiza na ishara kaikota.

Luke

Chapter 1

¹Bananchima batikujitahidi beka katika mpangilio malongelo usu makowe ambago gabatimizike nkati yinu. ²Kati gabatupeile twenga,ambago tangu nkiogo nga masaidi wa minyo ni apangachi wa barua. ³Na nenga kai,baada ya chunguza kwa lingulya chanzo cha makowe aga goti boka nkiogo-nibweni nzuri kwango kae kukuandikya katika mpangilio wake mheshimiwa muno Theofilo. ⁴Linga wete uwese tanga ukweli wa makowe gaupundishilwe.⁵Katika machoba ga Herode,mfalme wa Yudea,pabi ni mchungaji fulani akemelwa Zekaria,wa lukolo lwa Abiya. Nnyumbowe apitike kwa ainja ba Haruni,ni lina lyake amelwae Elizabeti. ⁶Boti babi ni haki nnonge ya Nnongo,batyangite bila lawama katika amri yoti ni malagano ga Ngwana. ⁷Lakini babile ni mwana,kitumbu cha Elizabeti abi n'gumba,ni kipindi chii babi agoi muno.⁸Tumbwe yapitike Zakaria abi mu uwepe wa Nnongo,kayendelya na lyengo lya kiuchungaji katika utaratibu wa zamu yake. ⁹Lingana na desturi ya chawa achungaji ywako ywapala huduma,bachawii kwa kura jingya mu kanisa lya Ngwana ni apetutuya ubani. ¹⁰Likundi lyoti lya bandu bende lola panja wakati wa tutuya ubani.¹¹Tumbwe malaika wa Ngwana atikumpitya ni kuyema upande wa mmalyo wa madhabahu ga tulukia. ¹²Zakaria atiyogopa pamweni;hofu yatikuntumbukya. ¹³Lakini malaika amakiye,"kana uyogope Zakaria kwasababu luba kwako kuyuanike.nnyumbowo Elizabeti akupapya mwana,lina lyake wankema Yohana.¹⁴Upapanga ni puraha ni changamka,ni banambone bapapulaikya belekwa kwake. Kwa kuwa apanga nkolo,nnonge ya minyo ga Ngwana. ¹⁵Hanywa kwaa wembe ni apanga atwilile Roho mpeletau tangu ndumbo ya mao bake.¹⁶Na bandu banambone ba Israel bapakun'galambukya Ngwana Nnongo wabe. ¹⁷Ayenda nnonge ya kuminyo kwa Ngwana katika mwoyo ni ngupu ya Eliya.Apanga nyaa linga buyanganiya mioyo ya tate kwa bana linga bangali panga bayende katika hekima ya bene haki.Apanga nya kuabuka tayari Ngwana bandu ambabo babaandalilwe kwaajili yake."¹⁸Zakaria amakiye malaika,"Ngawecha kwa tanga aga? Kwasababu nenga na n'goi na nyumbo wangu miaka yake yanambone muno." ¹⁹Malaika atiyangwa na kummakiya,"Nenga na Gabrieli,ambaye niyima nnongi ya Nnongo.Natitumilwa kukubakia, kukuletya habari yino nzuri. ²⁰Na linga walongela kwaa,watama chichi,wawecha kwaa longela mpaka lichoba lilo gapapita makowe aga.Hayii kwasababu washindwi ubilya maneno gango ambago gapatimya kwa wakati waupalikwa."²¹Tumbwe bandu babanendaye Zakaria.Batichangala kwamba atumiaye muda wanambone mulikanisa. ²²Lakini papitike panja hawechike kwaa longela nabo.Batangite apatike maono pabile mulikanisa ayendelyae tangya na na alongei kwaa. ²³Yapitike lichoba lya huduma yake yomoka aboi buyangana kachake.²⁴Baada ya Zakaria buyangana kachake boka kuhuduma yake mukanisa,nnyumbo wake abi ni ndumbo.Na ywembe aboi kwaa boka munyumba yake muda wa miei mitano.Abaite, ²⁵"Alii nga alipangite Ngwana apangi kwangu panilingite kwa upendeleo linga abuye oni yangu nnonge ya bandu."²⁶Nambiyambi katika mwei wa sita wa ndumbo ya Elizabeti,Nnongo amakiye malaika Gabrieli yenda nnema wa Galilaya walikemelwa Nazareti, ²⁷Kwa bikra ywabile akobikwe na nnalome ambaye lina lyake labile Yusufu,Ywembe abile ywa lukolo lwa Daudi na Lina lya bikra aywo labile Mariamu. ²⁸Aichi kwake na baya,"Salamu,wenga waupokile nnema ngolo!ywaakupendile Ngwana." ²⁹Lakini malongelo ga malaika gatikunyangabana na haelewite kwaa kwanamani malaika alongei salaamu yii ya ajabu kwake.³⁰Malaika ammakiye,"Kana uyogope,Mariamu,maana upatike nema boka kwa Nnongo. ³¹Linga wapotwa ndumbo katika litumbo lyako na wapapa mwana.Na wenga upakunkema lina lyake 'Yesu'. ³²Apanga nkolo na akemelwa mwana ywabile kunani muno,Ngwana Nnongo ampeya iteo ya enzi ya Daudi tate bake. ³³Atatawala katika lukolo lwa Yakobo milele ni ufalme wapanga kwaa na mwisho.³⁴Mariamu ammakiye malaika,lino lyapita kwa namna gani,kwa maana nagonja kwa ni nnalome yeyoti? ³⁵Malaika kayangwa na kummakiya,"Roho mpeletau akuichila kunani yako,na ngupu ywa ywabile kunani muno yaicha kunani yako.Kwa nyoo,mpeletau ywa belekwa akemelwa Ngwana wa Nnongo.³⁶Linga nongo wako Elizabeti ai ni ndumbo wa mwana katika umri wa ugoi wake.Wuno nga mwei wa sita kwake,ambae bakemae n'gumba. ³⁷Ntopo lya lishindikana kwa Nnongo" ³⁸Mariamu ngabaya,"Linga,Nenga na mpangakachi nnwawa wa Ngwana.Leka ibe nyo kwangu sawasawa ni malongelo gako,"Boka po malaika nga nnekite.³⁹Ndipo katika machuba go Mariamu ngaaboi ni yenda upesi katika ilambo ya itumbi,ilambo ya Yudea. ⁴⁰Ayei pa nnyumba ya Zakaria ni kuntaka hali Elizabeti. ⁴¹Tumbwe yapitike pa yoine salamu ya Mariamu,mwana ndumbo yake atiguluka,ni Elizabeti atwilile Roho mpeletau.⁴²Apiyite lilobe lyake ni kabaya kwa lilobe likolo,""Ubarikiwe wenga muno katika alwawa,ni mwana ywa bile mndumbo yako atibarikiwa. ⁴³Na ipangite kitiwi kwangu,mao wa Ngwana wango yapalikwe aiche kwangu? ⁴⁴Kwa kuwa linga,paliyuanike mmachikilo gangu lilobe lya abari,mwana ndumbo yangu atighuluka kwa puraa. ⁴⁵Ni abarikiwe nwawa yulo ambaye aaminile wapita ukamilifu wa makowe galo ghabikiilwe boka kwa Ngwana."⁴⁶Mariamu abayite mwoyo wango unnuba Ngwana, ⁴⁷ni roho yango upulaikwe katika Nnongo mwokozi wango.⁴⁸Kwa maana alingite hali yango ya pae ya mpanga kachi wake nnwawa.Linga,tangu nambiyambi katika babaelekwa boti bapakunikema wanibarikiwe. ⁴⁹Kwa maana wembe ywan'gwechike apangite makoe makulu kwangu,na lina lyake ni lipeletau.⁵⁰Rehema yake yatitama buka kizazi hata kizazi kwa balo babamheshimu ywembe. ⁵¹Ailangi ngupu kwa luboko lwake;atikuapalagana balo ambao bendekuipuna kunani ya mawacho ga mioyo yabe.⁵²Atikuaeleya pae bana ba afalme boka katika iteo yabe ya enzi na kuakakatuya kunani babale hali yabe pae. ⁵³Atikubayutuya bene njala kwa ilebe inanoga,bali matajiri atiabenga maboko ga bure.⁵⁴Apiite msaada kwa Israel mtumishi wake,linga kumbukiya rehema. ⁵⁵(Kati cha longei kwa tati bitu) kwa Abraham ni lukolo lwake milele."⁵⁶Mariamu atami na Elizabeti yatimi miei itatu nga abuyangine kachake. ⁵⁷Tumbwe wakati watimile kwa Elizabeti papa mwana wake akombwike mwana nnalome. ⁵⁸Majirani bake na alongela bayoine jinsi Ngwana mwaikuyite rehema kwake,na batipulaika pamope ni ywembe.⁵⁹Tumbwe lyapitike lichoba lya nane baichi kumwina mwana.Yapalikwe kumkema lina lyake,"Zakaria",kwa kuzingatia lina lya tati bake, ⁶⁰Lakini mao bake ayangwi ni kubaya,nyonyo kwaa,atikemelwa Yohana." ⁶¹Bammakiye ntopo hata yumo katika alongo ywa kemelwa lina lelo."⁶²Bampangii ishara tati bake ashilia ywembe apalike lina akemelwa nyai. ⁶³Tati bake apalikwa kibao cha andikiya,na andika "lina lyake Yohana." boti balichangala leno.⁶⁴Gafula nkano wake watiyughulikwa na lulimi lwake lwapangite ulu.Atilongela ni kunnumba Nnongo. ⁶⁵Woga watikuwachilya boti babatami karibu ni bembe. ⁶⁶Makowe choti cha itumbi ya Yudea. Na boti babayowine batikugatunza mumioyo yabe,babayite,"mwana yu wa namna gani? kwasababu luboko lwa Ngwana wabile pamope ni ywembe.⁶⁷Tate bake Zakaria atwilile ni Roho mpeletau na piya unabii,abayite, ⁶⁸Alumbilwe Ngwana,Nnongo wa Israel,kwa sababu atikusaidia na shughulikiya wokovu kwa bandu bake.⁶⁹Atikakatulile mbembe ya wokovu katika,nyumba mpanga kachi wake Daudi,boka nkati mwa lukolo mwa mpanga kachi wake Daudi, ⁷⁰Kati cha bayite kwa nkano wa manabii bake bababile katika wakati kunchogo. ⁷¹Atukombwa boka kwa adui bitu na boka mwaboko mwa boti babachukya.⁷²Apangite nyaa langiya rehema kwa tati bitu,na kumbukya lilagano lyake takatifu. ⁷³Kilapo cha kibayite kwa Abrahamu tati bitu. ⁷⁴Atilapa thibitisha kwamba ywawechekana kumtumikiya ywembe bila yogopa,baada ya kombolelwa boka katika maboko ga adui bitu. ⁷⁵Katika utakatifu na haki nnonge ya machuba gitu goti.⁷⁶E'lo,na wenga wa mwana,makemelwa nabii ywa ywabile kunani muno,kwa kuwa wayendelya nnongi ya kuminyo ya Nwana linga kumwandaliya ndila,kubaandaa bandu kwaajili ya icha kwake. ⁷⁷kubafahamisha bandu bake kwamba,bakombolelwa kwa ndila ya kuaminiya dhambi yabe.⁷⁸Lino lipapita kwa sababu ya lwongulwa Nnongo witu, ⁷⁹Kuamulikya kwabe babatama mulubindu na katika kiwili cha mauti,Apanga nyoo kugalongoya maghulu gitu katika ndila ya amani."⁸⁰Tumbwe yulo mwana atikula na panga mwene ngupu mu mwoyo na atami mmwitu mpaka machuba gapitike kwa Israel.

Chapter 2

¹nambeambe katika lichoba liyo,yatibonekana kwamba kaisari Agusto apiite agizo kumuelekeza kwamba itolekwe sensa ya bandubaatama mulunia. ²Yeno yabile ni sensa ya kwanza yaipangilwe muda Krenio abile gavana wa Siria. ³nyoo kila yumo atiyenda mjini kwayenda yakuandikisha sensa.⁴Niywembe Yusufu atiboka kae katika mji wa Nazaleti kwa Galilaya na atisafiri Yudea kwa mji wa Bethlehemu,utangilikwa kati mji wa Daudi,kwa sababu atepitiya lukoloo lwa Daudi. ⁵Atiyenda kwa kujiandikicha pamope na Mariamu,ywembe abile kobeka na abile pekaniliya mwana.⁶Nambeyambe atikuipya kwamba,pabile kolo muda wake wa papa mwana utimile. ⁷Apapite mwana nnalome,mmbeleko wake wa kwanza,atikumbilingia ngobo muyega atikumlendelana mbepo mwana.Boka po atikumbeka kwenye liholilyalelya inyama,kwasababu yabile ntopo nafasi kwenye nyumba ya wageni.⁸Katika eneo lelo,babile bachungaji mmigunda batilendanga kipenga sa ngondolo wabe kilo. ⁹Ghafla ,malaika wa Ngwana atibonekana ,na utukufu wa Ngwana uting'ara kubatindiya,ni babile na hofu muno.¹⁰Ndipo malaika atikuwabakia "Lana muyogope"kwa sababu natikubaletya habari njema ambayo ipala kululetya puraha ngolo kwa bandu boti. ¹¹Leno mwokozi atibelekwa kwaajili yinu mjini mwa Daudi!ywembe nga Kristu Ngwana! ¹²Yeno nga ishara ambayo tupeilwe,mpala kumkolia mwana atitabilwa ngobo ni atigonja ku'liholi lya lelilya inyama."¹³Ghafla kwabile na jeshi likolo lya kumaundebatiungana na malaika hago batikumsifu Nnongo,batibaya, " ¹⁴Utukufu kwa Nnongo ywa abile kunani muno,ni amani ibi mukilambo kwa boti bapendezwa nae."¹⁵Yabile kwamba malaika payomwike boka yenda kumaunde,bachungaji batibakiana bene kwa bene,"tuyende na mbeyambe kolo Bethlehemu,na tukannole cheno kilebe ambacho kitibonekana,ambacho Ngwana atitubakia." ¹⁶Batiyombeteka kolo,na batikunkoliya Mariamu na Yusufu,bamweni mwana atigonja ku'holi la,lelya inyama.¹⁷Na bapamweni nyoo,batekuwabakiya bandu celo chabakibweni batibakilwa chakimhusu mwana. ¹⁸Boti babayowine habari yeno batishangara na chelo chabalongei na bachungaji. ¹⁹Lakini Mariamu atiyendelea fikiri husu gooti yayomwike kuyapekaniya,atikuyatunza mwoyoni mwake. ²⁰Bachungaji babuyangite batikumtukuza na kumsifu Nnongo kwaajili ya kila kilebe chabakipekani na kukibona,kama tu yaibile inenwa kwabe.²¹Payeikite lichiba lya nane na yabile ni muda wa ina mwana,batikumkema lina Yesu,lina lapeilwe na yolo malaika kabla ya kundumbo inatunga kwaa ndumbo.²²Mazao yagapalikwa ya utakaso zapitike,lingana na sakiya ya Musa,Yusufu na Mariamu bampotwike kulihekalu kolyo Yerusalemu kum'beka nnonge ya Ngwana. ²³Kati yaiandikilwe katika saliya ya Ngwana,"kila nnalome yayogowa ndumbo ndumbo apala kemelwa ywapiitwe wakfu kwa Ngwana." ²⁴Balo nyanyanya baichile piya sadaka lengana na chelo chakibailwe katika saliya ya Ngwana,"Jozi ya ngunda ama mabunda mabele ya ngunda."²⁵Linga,pabile na mundu katika Yerusalem ambaye lina lyake abile akemelwa Simeoni.mundu ywa abi na haki na mcha Nnongo.Ywembe abile atilenda kwaajili ya mfariji wa Israel ,na Roho mpeletau abi kunani yake. ²⁶Yabile iyomwike tunuliwa kwa ywembe ywa Roho mpeletau kwomba ywembe apala waa kaa kabya ya kum'mona Kristob wa Ngwana.²⁷lichoba limo aichile nkati ya hekalu,ationgozwa na Roho mpeletau,ambapo azazi batikunleta mwana,Yesu,kumpangia galo yapalikwe kawaida ya saliya. ²⁸ndipo Simeoni atipokiya kwaluboko lwake,na atikumsifu Nnongo nabaya, ²⁹"Nambeyambe ruhusa mtumishi wako ayende kwa amani Ngwana,lengana na Neno lyako.³⁰Kwa kuwa minyo gango yabwe ni wokovu wako, ³¹ambao utibonekana kwa minyo ya bandu boti. ³²Ywembe ni nuru kwaajili ya ufunuo kwa bamataifa na utukufu wa bandu baisraeli."³³Tate na mao ba mwana batishangala kwa makowe ambayo atilongela kunani yake. ³⁴Ndipo Simeoni atikuwabariki na baya kwa Mariamu mao bake,"pekaniya kwa makini!mwana yo atakuwa sababu ya obiya na okoka kwa bandu benge katika Israel na ni ishara ambayo bandu benge bataikana. ³⁵Pia ni upanga wapala kuchoma nafsi yako na mwene,ili kwamba mawaso ya mioyo ya benge yatangike."³⁶Nabii nnwawa akemelwa Ana pia abile mulihekalu.ywembe abile nwawa wa Fanueli boka likabila lya Asheri.Abii na miaka yanambone muno.Naye atitama na nchengowe kwa miaka saba baada ya kobekwa. ³⁷Na ndipo abii mjane kwa miaka themanini na ncheche.Naye abile kwaa boka muhekalu na abile atiyendelea kumuabudu Nnongo pamope na taba roba,kilo na mutwekati. ³⁸Na kwa muda woo,aichile palo pabile natumbwa shukuru Nnongo,nalongela husu mwana kwa kila mundu ambaye abile akilenda ukombozi wa Yerusalemu.³⁹Pabayomwile kila kile chawapalike panga lingana na saliya ya Ngwana,batibuya Galilaya,mjini kwabe,Nazareti. ⁴⁰Mwana atikola,na abii na ngupu,atiyongezeka katika hekima,na neema ya Nnongo yabile kunani yake.⁴¹Wazazi bake kila mwaka batiyenda Yerusalem kwaajili ya sikukuu ya Pasaka. ⁴²Pabile na umri wa miaka komi na ibele,batiyenda kae muda mwafaka kidesturi kwaajili ya sikukuu. ⁴³Baada ya bakia machoba goti kwaajili ya sikukuu,batumbwile buyangana kunyumba.lakini nnalome Yesu atiigala nnchogo mwolo Yerusalem na wazazi bake batangite kwaa. ⁴⁴Batangite kwamba abile mu'kipenga cha babile nabo musafari,batibutuka safari ya lichoba limo,ndipo batumbwile kumpala miongoni mwa anunange na marafiki wabe.⁴⁵Pabashindwile kumpala,batibuya Yerusalem na tumbwa kumpala. ⁴⁶Itibonekana kwamba baada ya lichoba lya itatu,batikumpata hekaluni,abi atitama katikati ya baalimu,akibapekania na kuwalokiya maswali. ⁴⁷Boti bayowine batishangala na ufahamu wake na majibu gake.⁴⁸Pmweni,batishangala,mao bake atikumkumbatia,mwanango,namani cha ututendeite nyaa?Pekani,tate boka na nee tutikupala kwa wasiwasi nkolo." ⁴⁹Atikuwabakia,'kitumbwe namani kunipala?mwatangite kwaa kwamba lazima nibii ku'nnyumba ya Tate bangu? ⁵⁰Lakini baelewite kwaa namani chamaanisha kwa maneno galo.⁵¹Ndipo ayeii pamope nao mpaka kaya Nazareti na abile mtii kwabe.Mao bake abekite makowe goti moyoni mwake. ⁵²Lakini Yesu atiendelea kola katika hekima na kimo,na azidite pendwa na Nnongo na bandu.

Chapter 3

¹Nambeambe katika mwaka wa komi na tano na utawala wa kaisari Tiberia,wakati Pontio Pilato abile gavana wa uyahudi,Herode abile nkolo wa nkoa wa Galilaya,na Filipo nnuna wake abile nkolo wa nkoa wa Iturea na Trakoniti,na Lisania abile nkolo wa nkoa wa Abilene. ²Na wakati wa kuhani nkolo wa Anasi na Kyafa,Neno lya Nnongo lamuichile Yohana mwana wa Zakaria,mulijangwa.³Atisafiri katika mikoa yoti atizunguka libende Yordani,akihubiri ubatizo wa toba kwaajili ya msamaha wa sambi.⁴Kati yaiandikilwe katika kitabu cha maneno ga Isaya nabii,"lilobe lya mundu abili kumwitu,'Mutengeneze tayari ndela ya Ngwana,mugatengeneze mapito gake yangyookile.⁵Kila libende litwelia,kila kitombe nakitombe vipala sawazishwa,ndela yaipindile ipala nyookile,na ndela yabii na mashimo yapala lainishilwe. ⁶Bandu boti bapala kuubona wokovu wa Nnongo."⁷Yohana atikuwabakiya makutano makolo ya bandu bamwichite bapate kubatizwa na ywembe,"Mwenga ubeleko wa mng'ambo bene sumu,nyai ywaboonile kaibutuka ghadhabu yaicha?.⁸Mubeleke matunda yagaendana na toba,na kana mutumbwe baya nkati yinu,"Tubile nakwe Ibrahimu ambae nga tate bitu;kwa sababu mndakuwabakiya kwamba,Nnongo andawecha kumkakatuliya Ibrahimu bana hata bokana maliwe haga.⁹Tayari libao labekitwe kwenye ndandai ya mkongo,nga nyoo,kila mkongo waulebeka kwaa matunda mema,wapalakatwa ni kutinya mu'mwoto.¹⁰Boka po bandu katika makutano atikolya akibaya,"nambeambe tupala tupange kitiwi?" ¹¹Atijibu na kuwabakiya,"kati mundu abii na kanzu ibele apalikwa apiye nganzu imo kwa ywenge ambaye ntopo kabisa,na ambaye abi na chakulya na apange nyonyoo."¹²Boka po baadhi ya batoza ushuru baichile pia batizwa,na batikummakia,"mwalimu,tupalikwa panga namani? ¹³Atikuabakiya,"Kana mkumbe mbange zaidi kuliko chapalikwa kumba."¹⁴Baadhi ya maaskari batikumlokiya bakibaya,"Na twenga je?tupalikwa tupange namani?Atikuabakiya,"Kna mtole mbanje kwa mundu yoyote kwa ngupu,na kana mumuhukumu mundu yoyoti kwa ubocho.mulidhike na mishahara yinu"¹⁵Nambeambe,kwa kuwa bandu babile na shauku ya kumlenda Kristo ywapala icha,kila yumo abile aandawacha mu'mwoyo wake husu Yohana kati ywembe ndiye Kristo. ¹⁶Yohana akayangwa na kubabakiya,"Nenga nakuwabatiza mwenga kea mache,lakini kubii ni yumo ywaicha ambaye abi na ngupy kuliko nee,na nistahili kwaa hata taba kamba yee ilatu yake.Apakwa batiza mwenga kwa Roho Mpeletau na kwa mwoto.¹⁷Pepeto lyake libi muluboko lwake ili kusafisha kunanoga uwanda wake wake wa pepetya ngano na kuikumba ngano muligolo lyake. Lakini,apala kuyateketeza maakapi kwa mwoto uwecha kwa imika.¹⁸Kwa maono genge ganambone,atihubiri habari njema kwa bandu. ¹⁹Yohana atikunkemeya pia Herode nkolo wa nkoa wa kwa kum'tola Herodia,nnyumbowe na nnuna wake ni kwa malau yenge ganambone ambayo Herode ayapangite. ²⁰Lakini baada yake Herode apangite lilau lyenge libaya muno,Amtabike Yohana muligereza.²¹Boka po yatipita kwamba,muda bandu bote babile bakibatizwa ni Yohana,na ywembe Yesu atibatizwa pia. muda abile akiloba,maunde yatiyogoka. ²²Roho mpeletau atiiuluka mnani yake kwa mfani wa kiwili kati ngunda,muda wowo lilobe latiicha boka kumaunde yatibaya,"Wenga nga mwana wango wanikupendile.Napendezwile muno ni wenga."²³Nambeambe Yesu mwene,atumbwike pundisha,abile ni umri wapata miaka thelathini.Abile ni mwana (kati ya idhanilwe) ywa Tusufu,mwana wa Eli, ²⁴Mwana wa Mathali,mwana wa Lawi,mwana wa Melki,mwana wa Yana,mwana wa Yusufu,²⁵Mwana wa Matathua,mwana wa Amosi,mwana wa Nahumu,mwana wa Esli,mwana wa Nagai, ²⁶mwana wa Maati,mwana wa Matathia,mwana wa Semeini,mwana wa Yyusufu,mwana wa Yuda.²⁷mwana wa Yoanani,mwana wa Resa,mwana wa Zerubabeli,mwana wa Shealtieli,mwana wa Neri, ²⁸mwana wa Melki,mwana wa Adi,mwana wa Kosamu,mwana wa Elmadamu,mwana wa Eri, ²⁹mwana wa Yoshua,mwana wa Eliezeri,mwana wa Yorimu,mwana wa Matathi,mwana wa Lawi,³⁰mwana wa Simeoni,mwana wa Yuda,mwana wa Yusufu,mwana wa Yonamu,mwana wa Eliyakimu, ³¹mwana wa Melea,mwana wa Mena,mwana wa Matatha,mwana wa Daudi, ³²mwana wa Yese,mwana wa Obedi,mwana wa Boazi,mwana wa Salmoni,mwana wa Nashoni,³³mwana wa Abinadabu,mwana wa Hesroni,mwana wa Peresi,mwana wa Yuda, ³⁴mwana wa Yakobo,mwana wa Isaka,mwana wa Ibrahimu,mwana wa Tera,mwana wa Nahori, ³⁵mwana wa Seruig,mwana wa Ragau,mwana wa Pelegi,mwana wa Eberi,mwana wa Sala,³⁶mwana wa Kenani,mwana wa Arfaksadi,mwana wa Shemu,mwana wa Nuhu, ³⁷mwana wa Lameki, mwana wa Methusela,mwana wa Henoko,mwana wa Yeredi,mwana wa Mahalalei,mwana wa Kenani, ³⁸mwana wa Enoshi,mwana wa Sethi,mwana wa Adam,mwana wa Mungu.

Chapter 4

¹Boka po,Yesu abile atwalilwe Roho Mpeletau,atibuya boka kubende Jordani,ni ationgozwa ni Roho mu'lijangwa ²kwa machoba arobaini,ni kwoo atijaribiwa ni nchela.Muda woo alile kwaa chochote,ni mwishowe wa muda uno ayiisile njala.³Nchela atikum'bakia,"kama wenga ywa mwana wa Nnongo,liamuru liwe leno lipangite nkate." ⁴Yesu kaayangwa,itiandikwa;mundu atama kwaa nkate kichake."⁵Boka po nchela atikumuongoza kunani kwenye kilele sa kitombe,na atikumlaya falme yoti pakilambo kwa muda mfupi. ⁶Nchela atikum'bakiya,"Nipala kukupatia mamlaka ya tawala falme yeno yoti pamope na fahari yake.Niwecha kukupanga nya kwa sababu nyoti nitikabidhiwa kwango niitawale na nindawecha kumpeya yoyoti nimpalae kumpeya. ⁷Kwa nyo,kati unda niaminia na kuniabudu,vitu vino vyooti vipala panga vyako."⁸Lakini Yesu kan'yangwa ni kummakiya,"iandikilwe,"Lazima umwabudu Ngwana Nnongo wako,ni lazima umtumikie ywembe kichake."⁹Baadaye nchela atikumuangoza Yesu hadi ku'Yerusalem ni kum'beka sehem ya kunani kabisa ya jengo lya hekalu ni kum'bakia,"Kati wenga ni mwana wa Nnongo,ujitombwe pae boka pano. ¹⁰"Kwasababu iandikilwe "Apala lagiya malaika bake bakutunze ni kukulenda, ¹¹na bapala kukukakatuya kunani muluboko lyake ili kwamba kana ulumi magolo gako kunani ya liwe."¹²Yesu atikumjibu akim'bakia,"Itinenwa,"kana umjaribu Ngwana Nnongo wako." ¹³Nchela payomwile kumjaribu Yesu atiboka ni kumleka hadi muda wenge.¹⁴Boka po Yesu atibuya Galilaya kwa ngupu za Roho,ni habari kumhusu ywembe zitienea ni sambaa katika mikoa yapapipi yoti. ¹⁵Atifundisha katika masinagogi yabe,ni kila yumo atikumsifu.¹⁶Lichoba limo ayei Nazareti,mji ambao atilekwa na kla.Kati cha ibile desturi yake atijingya ku'lisinagogi lichoba lya sabato,ni atiyema soma liandiko. ¹⁷Atikabidhiwa gombo lya nabii Isaya nyoo,atiundwa gombo na pala sehemu yaiandikilwe,¹⁸Roho wa Ngwana ywa mnani yango,keasababu anijeile mauta hubiri habari njema kwa maskini.Atikunituma tangaza uhuru kwa wafungwa ni panga bababona kwaa wecha bona kae kubabeka huru balo baba kandamizwa, ¹⁹tangaza mwaka ambao Ngwana apala laga wema wake."²⁰Boka po po akalitaba gombo,atikumrudishia kiongozi wa sinagogi,ni tama pae minyo ya bandu boti babile mu'lisinagogi bati kumlinga yembe. ²¹Atumbwile longela nakwe akibaya,"Leno andiko lino litimile mmasikio yinu. ²²Kila yumo palo atishuhudia chelo cha kibaite,Yesu,ni benge miongoni mwabe batishangala na maneno ga hekima gagabile bokya katika nkano wake,Babile bakibaya,yono ni kijana tu wa Yusufu,nyonyo kwa?"²³Yesu atikubabakiya,"hakika mpala baya methal ino kwango nee,"N'ganga jiponye mwene,choti chatuyowine panga Kapernaumu,mukipange pano kae kukaya kwinu." ²⁴Kae abayite,"hakika nindakuwabakiya mwenga,ndopo nabii angayeketilwa kachake."²⁵Lakini nindakuwabakiya mwenga kweli kwamba kwabile ni bawelikwe banambone Israel katika kipindi sa Eliya,muda kunani paitabilwe ntopo na ula kwa miaka itatu ni nusu,muda kwabile ni ndele ngolo pa'kilambo choti. ²⁶Lakini Eliya atumwile kwa yeyote yumo kwabe,lakini kwa mjane yumo ywa tamile Sarepta papipii ni mjo wa Sidoni. ²⁷Pia kwabile ni hakomo banambone Israel katika kipinda sa Elisha nabii,lakini ntopo hata yumowabe yapomwile isipokuwa Naamani mundu wa Siria.²⁸Bandu boti nkati ya sinagogi batwele ni gadhabu payowine haga goti. ²⁹Batiyema ni batikunchukuma panja ya mji,ni kumwongocha mpaka mu'mbwegu ya kitombe sa mji ambapo mji wabe wachengitwe kunani yake,ili waweche kumtomboya pae. ³⁰Lakini apitile salama nkati yabe ni yendya zake.³¹Boka po atiyelya Kapernaumu,katika mji wa Galilaya.Sabato yimo abile atifundisha bandu nkati ya sinagogi. ³²Batishangala ni mapundisho gake,kwasababu atifundisha kwa mamlaka.³³Nambeambe lichoba liyo nkati a sinagogi,kwabile ni mundu abile ni roho nchafu wa nchela,ni atilela kwa lilobe la kunani, ³⁴"Tubi ni namani nakwe,Yesu wa Nazareti? Uichile kutuyomwa? Nitangite wenga wa nyai!Wenga wa mpeetau wa Nnongo!"³⁵Yesu atikumkemeya nchela buya,"ukotoke liki,ni u'mboke mundu yuno!Nchela yolo atikumtaikwa mundu yolo pae nkati yabe,atikum'boka yolo mundu bila ya kumsababishia maumivu gogoti. ³⁶Bandu boti batishangala,ni endelea kulongela kikowe chelo kila yumo nanyine,batibaya,"ni makowe ga aina gani haga?"Atikubaamuru roho bachapu kwa mamlaka ni ngupu ni bapala boka. ³⁷Nga nyo,habari kunani ya esu itienea katika makowe gabazunguka mkoa wono.³⁸Boka po Yesu atiboka katika mji wolo ni atijingia katika nyumba ya Simoni .Nambeambe,mao bake mkwe ni Simoni abile andaminya homa kali,ni batikumsihi kwa niaba yake. ³⁹Nga nyo,Yesu atiegelelya,atikemea ile homa ni itikumleka ghafla atiyema ni tumbwa kubatumikiya.⁴⁰Liumu laitimbweli yima,bandu katika batimletea Yesu kila yumo ywabile atama ni maradhi ya aina ganambone abekite luboko lwake kunani ya kila mtamwe ni atikubaponya boti. ⁴¹Ni nchela kae yatikuwapiya banambone wabe bakilela kwa malobe ni baya,"wenga ni mwana wa Nnongo!Yesu atikuwakemeia mashetani ni atikubaruhusu balongele,kwa sababu batitanga kwamba ywembe abile ni kristo.⁴²Muda pauyomwike,ayei eneo labile ntopo mundu.Makutano ga bandu babile bakimpala na icha katika eneo lya abile. Batijaribu kunkanikiya kana ayende kulipire nakwe. ⁴³Lakini atikuwabakiya,"Lazima pia nihubiri habari inanoga ya ufalme wa Nnongo katika miji yenge yanambone,kwa kuwa yeno nga sababu nititumwa pano. ⁴⁴"Boka po atiyendelea hubiri nkati ya masinagogi katika uyahudi woti.

Chapter 5

¹Basi yabonekine muda bandu batikusanyika ni kumzunguka Yesu nipekaniya neno lya Nnongo,ambapo abile atiyema mmbwega ya zia Genesareti. ²Abweni mashua ibele ziyeile nanga mmbwega ya ziwa.Wavuvi babile bakiolwa nyavu yabe. ³Yesu atijingya katika yimo kati ya yelo mashua,ambayo yabile ya Simoni na kumloba aibeke mumache malite pachunu ni payo.Boka po atitama na pundisha bokya ku'mmashua.⁴Longela,kum'bakiya Simoni,"ipeleke mashua yako nkati ya kilindi sa mache nauluya lupelel lwako ili kuuwa omba." ⁵Simoni kan'yangwa ni kubaya,"Nwana tupangite kachi kilo choti,ni tupatile kwaa kilebe,lakini kwa neno lyako nipala uruya lipelele. ⁶Palo bapangite nyaa batikusanya kiasi kikolo sa omba ni lupelele lyabe lipala katika. ⁷Nga nyo,batikubaashiria aine mumashua yenge lenga waiche ni kubayangatia.Baichile twelia mashua zoti,kiasi kwamba tumbwa zama mu mumache.⁸Lakini Simoni Petro,paabweni nyaa,atitomboka mu'magoti ya Yesu ni kubaya,"Boka kwangu kwasababu nenga ni mundu mwenye sambi Ngwana." ⁹Kwasababiu atishangala,ni goti babile pamope naye,kwa uvuvi wa omab watikupanga. ¹⁰Lino latikuwajumuisha Yakobo ni Yohana bana ba Zebedayo,ambao babile bashirika ba Simoni. Ni Yesu kam'bakiya Simoni,"Kana uyogope,kewa sababu tumbwa nambeambe na yendeleya utavua bandu" ¹¹Payomwile leta mashua yake payomo,batileka kila kilebe ni kunkengama ywembe.¹²yabonekine kwamba pabile katika mji umo,mundu abile atwelile ukoma abile kwoo.Muda pamweni Yesu atombwike inamisha inamisha uso wake mpaka pae ni loba,baya,"Ngwana mana undapala,wecha kunitakasa," ¹³Boka po Yesu atinyoosha luboko lwake ni kumkumkamwa,baya "mbala takasika" Ni saa yeyelo ukoma utikumleka.¹⁴"Atikumlagiya kana um'bakiye mundu yoyoti,lakini atikum'bakiya "yenda zako,ni ukajilaye kwa makuhani ni upiye sadaka ya utakaso wako,sawasawa ni chelo Musa chakiamuru,kwa ushuhuda wako."¹⁵Lakini habari husu ywembe yatienea kwa kulipite zaidi,ni umati nkolo wa bandu icha pamope kumpekaniya akipundisa na ponya magonjwa yabe. ¹⁶Lakini mara kwa mara atikuitenga faraga ni loba.¹⁷Yabonikine lichoba limo kati ya machoba haga abile akipundisha,ni babile mafarisayo ni baalimu ba sheria batitama poo amabao baichile boka vijiji vya nambone tofauti katika mikoa ga Galilaya ni Yudea,ni pia boka katika miji ya Yerusalem.Ngupu ya Ngwana yabile pamope ni ywembe kuponya.¹⁸Bandu kadhaa baichile,batikumpotwa mundu kwenye likoi ywapooza,na batipala ndela ya jingya nkati ili kum'gonjea pae nnonge ya Yesu. ¹⁹Bapatike kwaa ndela ya kujingya nkati ya bandu kwasababu ya umati,nga nyo babwike kunani ya paa lya lya nyumba kumhuluya yelo mundu pae pitia vigae ,,kuna ni kikai iyake mkati ya mundu, mnonge kabisa ya yesu.²⁰Atilinga imani yabe yesu abaite Rafiki, dhambi zako utisamehe. ²¹Baandishi na matatisayo batibwilehoji liyo baya, "'gono ni nyai galongela kufuru ? ni nyai yawecha samehee dhambi ila mnongo kichake yembe'"²²Lakini yesu, atitambwa namani cha bakifikitia, atikubajibu na kuwabakya,kitumbwe namani mndalokiana hili mioyo mwinu. ²³Chako ni rahisi baya "Dhambi yako isameilwa ama baga gema nautwange". ²⁴Lakini matange ya kwamba mwana wa Adam abile nakwe mamlaka mukilambo ya kusamehe dhambi,nindakuwabakia wenga, uyumuke, utole likai lyako na ugende kachake."²⁵Muda wowo atiyumuka nnonge yabe ni tola likai lyako labile atigonjeliya.Boaka po buya kachake akimtukuza Nnongo. ²⁶Kila yumo atishangala na batikumtukuza Nnongo. Batwelite na hofu bakibaya,"tubweni makowe gasiyo ga kawaida leno."²⁷Baada ya makowe haga bonekana,Yesu atiboka kwoo ni amweni mtoza ushuru akemelwa Lawi atumite eneo la kusanya kodi.Atikum'bakiya."Unikengame." ²⁸Nga nyo Lawi atikakatuka na kumikengama,atileka kila kilebe munnchogo.²⁹Boka po Lawi atiandaa kachake karamu ngolo kwa ajili ya Yesu. Bababile batoza ushuru benge kolo ni bandu banambone babatamile mezani bakilya pamope naye. ³⁰Lakini mafarisayo ni baandishi bao babile banda nung'unika banapunzi,baya,"Kwa nini mlya ni nywaa na batoza ushuru pamope na bandu benge bene zambi?" ³¹Yesu kabayangwa,"bandu bako katika afya njema bapala kwaa tabibu,ili balo tu babaminyanga abo bandakubapala mhitaji muno. ³²Niichile kwaaa kubakema bandu bene haki bapalika tabu,bali kubakema bene sambi bapale tubu."³³Atikuwabakiya banapunzi ba Yohana mara ganambone utaba ni loba ni banapunzi ba mafarisayo nakwe bapanga nya nyoo.Lakini banapunzi bako alya ni nywaa. ³⁴Yesu atikuwabakiya,"indawezekana mundu yoyoti panga hudhuria lichengele lya Ngwana atesi taba muda Ngwana arusi bado yu pamope nakwe? ³⁵Lakini lichoba lindaicha muda Ngwana arusi patolekwa kwao,katika lichoba lya bapala taba,"³⁶Boka po Yesu atilongela kae kwabe kwa mifano,kwa mifano."ntopo ywa popwana kipande sa ngobo boka kwenye nganju ya nambeambe na tamiya kurekebisha nganju la zamani ,kati apanga nyo,apopwana ngobo ya ayambe,ni kipande cha ngobo boka munganju yanambeambe kitaika kwa tumika na ngobo ya nganju ya kunchogo.³⁷pia ndopo mundu ambae abeka divai yayambe mu'vibega vikukuu,kati apanga nyo,divai yayambe ingepapwana chelo kiombo ni divai penganika,ni kibeka na alibika. ³⁸Lakini divai yayambe lazima bekwa mu'kibega chayambe. ³⁹Ni ntopo mundu ywa baada nywaa divai ya nnchogo,apala yayaambe kwasababu abaya,"Ya nnchogo ni bora."

Chapter 6

¹Yesu abile atipeta mu,migunda ya nafaka ni banapunzi bake babile bakitombwanga masuke,bakabasungwanga kati ya luboko lwake bandaliya nafaka. ²Lakini baadhi ya mafarisayo batibaya,"namani upanga kikowe ambacho halali kwaa kisheria kukipanga lichoba lya sabato"?³Yesu atikubajibu ,akibaya,"muwaite kwaa soma chelo Daudi chakipangite pabile ni njala,ywembe ni banarome bababile pamope nakwe. ⁴Atiyenda mu'nyumba ya Nnongo,ni atolite libumunda litakatifu na liya baadhi,ni kuiboya baadhi kwa bandu bababile nakwe lyaa,hatakama ibile halali kwa makuhani lyaa." ⁵Boka po atikuwabakiya,"mwana wa Adamu ni Ngwana wa sabato."⁶Yabonekine mu'sabato yenge kwamba atiyenda nkati ya sinagogi ni kubapundisha bandu kwa pabile ni mundu ambaye luboko lwake lwa mmaliyo watipooza. ⁷Baandishi ni mafarisayo babile banda kunlinga kwa makini bona kati anyeponya mundu lichoba lya sabato ,ili wecha pata sababu ya kumshitaki kwa panga likosa. ⁸Lakini atangite namna cha fikiria na baya kwa mundu ywabile atipooza luboko uyumuka uyema pana kati ya kila yumo ." Nga nyo yolo mundu atikakatuka ni yema palo.⁹Yesu atibaya kwabe,"ninda kuwalokiya mwenga ni halali lichoba lya sabato panga mema au panga madharau,kuokoa maisha amakuyaaribu,Boka po atikubalinga boti ni kum'bakiya yolo mundu. ¹⁰"Nyoosha luboko lwako,"Apangite nyaa,ni luboko lwake labile litinyooka. ¹¹Lakini batwelile ni hasira,batilongela bene kwa bene husu namani chapaswa apange kwa Yesu.¹²Yatibonekana machoba ago kwamba atiyenda pakitombe loba,Aatiyendeleya kilo yoti loba Nnongo. ¹³Paibile bwamba,atikubakema benepunzi bake kwake,ni atikuwachawa komi ni ibele kati yabe,ambao pia atikubakema,"Mitume"¹⁴Majina ya balo mitume yabile Simoni,(ywa pia atikumkema Petro) ni Andrea nnuna wake,Yakobo,Yohana,Filipo,Bartolomayo, ¹⁵Mathayo,Tomaso ni Yakobo mwana wa Alfayo,Simoni ywa akemwa Zelote, ¹⁶Yuda mwana wa Yakobo ni Yuda Iskariote,ywa abile msaliti.¹⁷Boka po Yesu atitelemka pamope nakwe boka mukitombe ni yema mahali palibende.Benepunzi bakr banyansima babile kwo pamope ni bandu benge banyansima boka Uyahudi ni Yerusalem ni boka mbwani ya Tiro na Sidoni. Baichile kumpekanya ni ponywa magonjwa yabe. ¹⁸Bandu babile bandasumbuliwa ni nchela bachapu batiponywa pia. ¹⁹Kila yumo kwenye lyoo kusanyiko atijaribu kumkamwa kwa sababu ngupu ya uponyaji yabile bonekana nkati yake,ni atikubaponya boti.²⁰Boka po atikubalinga benepunzi bake,ni baya,"mtibarikiwa mwenga mwa m'bile maskini,kwa maana ufalme wa Nnongo ni winu. ²¹Mtibarikiwa mwenga mwabile ni njala nambeambe,kwa maana mpala yukuta.Mtibarikiwa mwenga mwamlela nambeambe kwa maana mpala eka.²²Mtibarikiwa mwenga ambao bandu bapala kubachukianga ni kubatenga ni kubashutumu mwenga kwamba mwa'ovu,kwa ajili ya mwana wa Adamu. ²³Pulaini katika lichoba lyoo ni goloka goloka kwa pulaha,kwa sababu hakika mpala pata thawabu ngolo kumaunde,kwa maana tate bao batikubatenda nyonyonyoo mananbii.²⁴Lakini ole winu mwabile matajili kwa maana myomwile pata faraja yinu. ²⁵Ole winu mwabile yukwita nambeambe! kwa mana mpala bona njala baalaye,Ole winu mwamueka nambeambe mpala lomboleza ni lela baalae.²⁶Ole winu mwapala lumbwa ni bandu boti! kwa mana tate bao atikubatenda manabii wa ubocho nyonyonyo.²⁷Lakini nibaya kwinu mwenga mwamunipekaniya,mwapende adui zenu ni kupanga mema kwa babawachukiya. ²⁸Mubabariki balo babalaani mwenga ni mubalobii balo babaoneya.²⁹Kwa ywembe ywa akukombwa shavu limo,mgalauliye ni lya ibelr.Kati mundu akupokonyile jyoho lyako kanamchibi na nganzu. ³⁰Mbei kila ywa akuloba.Kati mundu akupokonyile kilebe ni mali yako,kana umrobe akubuyanganiye.³¹Kati ubapendavyo bandu babatendii,ni mwenga mubatendi nyonyonyo. ³²Kati mkiwapenda bandu baba mpendanga mwenga tu,eyo ni thawabu ya namani kwinu" kwa maana hata bene dhambi huwapenda balo babapendile. ³³Kati mwatendi mema balo bawatendi wema ni mwenga,eyo nga thawabu gani kwinu?kwa mana hata ywabile ni sambi apanga nyoo. ³⁴Kati mwatikunkopesha ilebe kwa bandu mwabile mutegemie kwamba balowa kubabuyanganikiya,eyo nga thawabu gani kwinu?Mana hata balo babile ni sambi balowa kopesha benge sambi benge,ni tegemya pokya kiasi chechelo kae.³⁵Lakini mwapende adui zenu ni mwatendei mema.Mubakopeshe ni mhofie kwaa kuhusu kubuyanganikiwa,ni thawabu yinu ipalika kuba ngolo.Mpalikwa kuba bana ba Ywabile kunani,kwa mana ywembe mwene nga mwema kwa bandu babile kwaa ni shukrani ni baovu. ³⁶Mube ni huruma,kati Tate binu ywabile ni huruma.³⁷Kana mhukumu,mwenga muhukumilwa kwaa.Kana mulaani,ni mwenga mulaanilwa kwaa.Musamei benge,ni mwenga mwalowa sameelwa.³⁸Mwapei benge,mwenga mwalowa peilwa.Kiasi sa ukarimu-chakisindililwe,sukwasukwa ni mwagilwa-mwagilwa mumagoti yinu.Kwamana kwa kipimo chochote mwakitumile pemya,kipimo chechelo chapanga tumilwa kubapemya ni mwenga.³⁹Boka po kabamakiya kwa mpwano kae,"Je mundu ywange bona aweza kumwongoza kipofu ywenge?Kati atipanga nyoo,bai boti balowa tombokya mulimbwa,je kana batumbukii? ⁴⁰Mwanapunzi aweza kwaa kuba nkolo kuliko mwalimu wake,lakini kila mundu kaayomwa pundishwa kwa ukamilifu alowa kati mwalimu bake.⁴¹Mwanja namani bai mwakilola kibanzi nkati ya liyo lya nongo wo,ni wabile ni boriti nkati ya liyo lyako uilola kwaa? ⁴²Waweza kwaa kummakiya nongowo ,Nongo wango kiboywe ibanzi mu'liyo lyako ,"wenga ulola kwaa boriti yaibile muliyo lyako wa mwene,Nga ubona inanoga kumoywa kibanzi mu'liyo lya nongo bako.⁴³Kwamana ntopo nkongo unoyite upambike matunda ganoite kwaa,wala ntopo nkongo unoyite kwaa upambika matunda ganoite. ⁴⁴Kwa mana kila nkongo bandu uyowanika kwa matunda gake.Kwamana bandu bachuma kwaa tini boka mu'miba,wala kana bachuma zabibu boka mu'michongoma.⁴⁵Mundu mwema mu'hazina njema ya mwoyo wake kumoywa galyo mema,ni mundu mwou mu'hazina mbou ya mwoyo wake umoywa galyo maou.Kwamana ntwe wake ubaya galo gaujazike mwoyo wake.⁴⁶Kwa namani mwanikema,'Ngwana,Ngwana,na balo muyatendi kwaa galo ganiabakiya? ⁴⁷KIla mundu ywanikengama nenga ni kugayowa makoweni kugatendii kazi,nalowa kwaonesha ywabile. ⁴⁸Atilandana ni mundu ywachenga nyumba yake,ywa chimba pae muno,ni kuchenga msingi ba nyumba nnani ya mwamba imara.Mafuriko gaisile,maporomoko ga mase,gaikombwile nyumba,lakini yaweza kwaa kwitikisa,kwa mana yabile ichengwite vizuri.⁴⁹Lakini ywoywoti ywaliyowa neno lyango no kulitii kwaa,mpwano wake ywa mundu ywachengite nyumba nnani ya mbwega pabile kwaa ni msingi,mto wauilukie kwa ngupu,nyumba yelo yapatike maangamizi makolo.

Chapter 7

¹Baada ya Yesu yomwa kila kilebe chabile kakibaya kwa bandu babampekaniyage,ajingii Karpenaumu.²Mmanda pulani ywa akida,ywabile ywa thamani muno kake,abile ntamwe muno ni abile karibu na waa. ³Lakini ayowine usu Yesu,yolo akida antumite kiongozi wa kiyahudi,kunnoba aiche kunkombwa mmanda wake linga kanaawe. ⁴Pabaikite papipi ni Yesu,batikunnoba kweli ni baya,"andastahili upalikwa panga nya kwaajili yake, ⁵Kwasababu andakulipenda taifa litu,ni ywanjengite sinagogi kwaajili yitu."⁶Yesu ayendeli ni safari yake pamope nakwe,lakini kabla anaika kwaa kuutalu ni nnyumba,afisa yumo aatumite mambwiga bake longela nakwe,"Ngwana,kana uuchoshe wa mwene kwasababu ya nenga nistahili kwa wenga jingya mu dari yangu. ⁷Kwasababu yino nifikilie kwa hata nenga namwene panga nenda pwaika icha kwako,lakini ubaye lineno tu ni mmanda wango apapona. ⁸Kwani nenga na mundu wanibile pa mamlaka na nibii ni askari pae yango,abaya kwa yuu 'Yenda" ni andayenda,ni kwa ywenge 'Icha" ni andaicha ni mtumishi wango "upange nyaa" ni ywembe andapanga.⁹Yesu payowine haga atichangala ni kubagalambukiya makutano bababile kabankengama ni baya,"Nindawabakiya hata mu'Isreali,nabona kwa mundu mwene imani kolo kati yolo. ¹⁰Boka po balo babatumilwe babuyangine kaya ni kunkolya mtumishi abile nkoto.¹¹Pulani baada ya haga,yapitike kuwa Yesu ende safiri yenda kilambo che nge chakemelwa Naini. Benepunzi bake bayeyi pamope nakwe bakengimine na bandu banyansima. ¹²Paikite papipii ni nnyango wa kilambo linga,mundu ywa wile abile apotwilwe ni nga mwana yumo kwa mao ywake.ywabile mnomelanga,ni umati wa akilishi buka pa kilambo bai pamope ni ywembe. ¹³Pamweni Ngwana atikumwegeleya kwa rwangu muno husu ywembe ni kummakia "kana ulile" ¹⁴Nga egelya nnonge ni kukungwa lijeneza bababutulile maiti ni balo babaputwike batiyimaaa ngaabaya "wenga wa kijana uyumuke." ¹⁵Ywa awile ngakakatuka ni tama kitako ni tumbwa longela. Boka po Yesu kampea ywa mwana kwa mao bake.¹⁶Boka po hofu ibajingile boti,bayendeli kumtukuza Nnongo bende baya "Nabii nkolo alikakatulwa nkati yitu" ni "Nnongo alingite bandu bake." ¹⁷Hayii habari inanoga ya Yesu yatienea Yudea yoti ni kwa mikoa yoti ya jirani.¹⁸Benepunzi ba Yohana bammakiye mambo goti haga. ¹⁹Ndipo Yohana ngaa ankema abeli nkati ya Benepunzi bake ni kubatuma kwa Ngwana baya "wenga yulo ywa icha,au kuna mundu ywenge tumnende? ²⁰Bapaikite karibu ni Yesu aba payite Yohana mbatizaji atitumite kwako baya,"wenga nga yolo au kui na mundu ywenge tumnende?²¹Kwa wakati woo aaponyike bandu banyansima buka nkati ya matamwe ni mateso,buka kwa nchela,ni kwa bandu ipofu apeile bona. ²²Yesu ayangwine baya kwabe,"Baada ya n'yei kwa mwokite mkammakiye Yohana chamkibweni ni kukiyoa.Babile ipofu bapokya bona ni iwete banda tyanga,bene ukoma banda pona,iziwi banda yoa,babawile banda yuka ni panga akolo kai,bangali ni kilebe aabakiya habari inanoga. ²³Ni mundu ywaleka kwaa kuniamini nenga kwa sababu ya matendo gango abalikilwe."²⁴Baada ya balo babatumilwe ni Yohana buyangana kwaba bukite Yesu nga tumbwe longela na bandu husu Yohana,"Mwayei panja bona namani,nnai wautikatika ni mchunga? ²⁵Lakini mwayei panja bona namani,mundu ywa weti vizuri? linga bandu balo babawala ngubo ya kifalme ni ishi maisha ga staree babile bene nafasi ya kifalme. ²⁶Lakini nn'yenda panja bona namani,Nabii? Elo,nenda baya kwinu na muno kuliko nabii.²⁷Uyu ngaba ywaandikilwe,linga nenda kutuma mjumbe wango nnongi ya minyo yinu,ywapala andaa ndila kwaajili yango, ²⁸Mbayaa kwinu,kati ya balo bababelekwile ni nnwawa,ntopo nkolo kati Yohana,lakini mundu ywangali muhimu muno nga ywaa lama ni Nnongo mahali pabile ywembe,apanga nkolo kuliko Yohana."²⁹Ni bandu boti pabayowine haga pamope ni babatosage ushuru,batitangaza Nnongo nga mwene haki.Babile kati yabe babatizilwe kwa ubatizo wa Yohana. ³⁰Lakini mafarisayo ni bataalamu ba saliya ya kiyahudi amabbo babatizilwe ni ywembe batikana hekima ya Nnongo kwaajili yabe bene.³¹Kai mbaweza linganisha mwenga ni namani bandu ba kizazi cheno?Bai kitiwi? ³²Balingana ni bana babang'anda pasoko,babatama ni kemana yumo baada ya ywenge kababaya,'tuliyula filimbi kwaajili yinu,ni mng'andike kwaa,twatilombola mlelite kwaa. "³³Yohana mbatizaji aichile alile kwaa nkate wala anywile kwa lilogwa,ni mmayite,"Aina mashetani. ³⁴Mwana wa mundu aichile alile ni ywa ni mmayite linga aina choyo ni nnevi,limbwiga ni babatosa ushuru ni bene sambi. ³⁵Lakini hekima bakwipwile kuwa ibile ni haki kwa bana bake boti."³⁶Yumo ywa balo ,afarisayo anobite ayende akalye nakwe.Baada ya Yesu jingya munyumba ya mafarisayo,alindikii meza linga alye. ³⁷Linga abi na nnwawa katika kilambo chilo abi ni sambi.Akwipwile kuwa atamii kwa farisayo,alelike chupa ya mauta gananungya. ³⁸Ayemi nchungu yake karibu ni maghulu gake kuno kalela.Kae atumbwi tepengaya maghulu kwa nywili ya mutwe wakeni kuipakalaya mauta gananungya.³⁹Ni yulo farisayo ywa nkokiti Yesu pamweni nyoo,awechike mwene abayite,mana mundu yuu apanga nabii,apendaga hayu nyai ni nnwawa wa namna gani ywa mkunywa,ya panga mwene sambi. ⁴⁰Yesu atin'yangwa ni kum'makiya,"Simoni nibiina kikowe cha kukubakiya."Abayite" "kibaye bai mwalimu"⁴¹Yesu abayite,"pabii ni alongelwa abile ba kopite kwa mundu yumo.Yumo abi kadaiwa dinari mia tano ni wene ibele adaiwa dinari hamsini. ⁴²Ni pabile ntopo ela ya kunnepa atikuwasameya boti.Tubwe ywakuywa mpenda muno? ⁴³Simoni ati kunn'yangwa "mbona ywa nyansima. Yesu amakiya uukumu sawasawa."⁴⁴Yesu nga ngalabukya mnwawa ni baya kwa Simoni,"Wandamwona uyu nnwawa.Nijingii munyumba yako.Umbei kwaa machi kwa ajili ya magulu gangu, lakini huyu,kwa morii gake ateoengiye magulu gangu ni kugafula kwa nywili yake. ⁴⁵Huninonii kwaa,lakini ywembe,tangu panjiyite muno alekite kwaa kuninoniya magulu gangu.⁴⁶Huipakiye kwaa magulu gangu mauta,lakini aipakiye magulu gangu mauta gananungya. ⁴⁷Kwa jambo lee,nenda kubakia kwamba abe ni sambi zanyansima ni ninsamilie muno,ni kai atipenda muno,lakini ywasamehelwa pachini apendike pachini tu."⁴⁸Baadaye aamakiye nnwawa,"sambi yako ichamiilwe." ⁴⁹Balo babatami pameza pamope nakwe ngabatumbwa longela bene kwa bene,"Aywa nyai mpaka ansamii sambi?" ⁵⁰Ni Yesu amakiye nnwawa imani yako ikukombwile,Uyende kwa amani."

Chapter 8

¹Yapilike mundu mwipi kwemba Yesu tumbwe miyanya katika ilambo ni lilyambo mbalimbali,kahubiri ni tangaza habari inanoga ya Nnongo ni balo komi ni abele bayihi pamope nakwe, ²Nyonyo alwawa fulani babaponike boka kwa nchela ni matamwe maingi,abile Mariamu ywakemelwa Magdalena ambaye ywaminyike nchela saba. ³Yoana nyumbowe kuza meneja wa Herode,Susana,ni alwawa banyansima,babapiyite mali yabe kwaajili yabe bene.⁴Ni baada ya bandu banyansima kwembana pamope babile bandu boka ilambo yenge,atilongela nabo kwa tumiya mifano. ⁵Mpandii ayei panda mbeyu,papandage baadhi ya mbeyu yatombokii mbwega ya ndila batikuilebata pae ya magolo ni iyuni batikuichonwa. ⁶Mbeyu yenge yatumbwike pa ukando wabile maliwe ni paibalike miche yatiyama sababu pabile kwaa ni machi.⁷Mbeyu yewnge yatumbwike pene mikongo yabile mimimwa,nayo mikongo yatiyuma pamope ni yilo mbeyu ni yatikuibana. ⁸Lakini mbeyu yenge yatumbwike pa ukando waupwaika ni yatipambika yakulya mara mia zaidi.Baada ya Yesu kubaya makowe haga,atibaya,"Ywabile ni makutu ni ayowine"⁹Kaia benepunzi bake batikunnokiya maana ya mpwano uno, ¹⁰Yesu atikuwabakiya,"mpeilwe upendeleo wa kwipwa siri ya ufalme wa Nnongo,lakini bandu benge papundishwa bai kwa mifano,linga kwamba,"mana babweni kana babone,ni mana bayowine kana baelewe."¹¹Na yii nga maana ya mpwano wono,mbeyu nga neno lya Nnongo. ¹²Mbeyu ya itumbwike mumbwega ya ndila nga balo bandu babali yowa lineno,ni baadaye nnau nchela ulitola kulipu boka mumwoyo,linga kana kwaa amini no kombolelwa. ¹³Ni yilo yatumbwike pa maliwe nga bandu balo babaliyowa neno ni kulipokya kwa pulaha lakini ndandai yeyete,baaminiya muda mwipi,ni wakati taabu banda tumbuka.¹⁴Ni mbeyu yilo yaitumbwike pa mimimwa nga bandu babayuwa lineno,lakini wanapoendelea kukua yandakuibana maisha ni utajiri ni uzuri wa maisha ga ni bapapa kwaa. ¹⁵Likini yelo itumbwike pa mbwega unanoga nga ywaa baada ya yowa neno bandu balo anyenyekevu ni mwoyo inanoga,baada ya kuliyowa neno ulikamuliya ni libaa salama ni papa matunda ya uvumilivu.¹⁶Sasa ntopo hata yumo ywa washa taa ni kuipunika kwa bakuli au kuibeka pae ya kindanda,badala ya kuibeka panani linga kila mundu ywa jingiya apate kuibona. ¹⁷Kwa kuwa ntopo chakipala iyilwa,au chochote chakibile siri ambacho chakipala tanganikwa kwaa chakibaa pa mbweya. ¹⁸Kwa nyo ube makini pau pikaniya,kwa sababu ywa bile nacho,bapa kunn'yongeyekea zaidi,lakini yolo ywa ngali nacho hata chelo kichini cha abile nacho kapatola."¹⁹Baadaye mao bake Yesu ni anunabe batiicha kwake bamkaribie kwaa kwasababu ya bandu banyansima, ²⁰Ni boti batikummakiya,"Mabako ni anunabo bai palo bapala kukubona wenga. ²¹Lakini,Yesu kaayangwa ni kubaya,"Mao bangu ni anuna bangu ni balo babalipikaniya neno lya Nnongo ni kulitii.²²Yapitike lichoba limo kati ya machoba galo Yesu ni benepunzi bake baubwike mu'ngalaba,ni kuabakiya,"tuloke mpaka kwiya."baandaite ngalaba yabe. ²³Lakini pabatumbwi boka,Yesu agonjike lugono,ni dhoruba ngolo yabile ni mbepo,ni ngalaba yabe itumbwe twilya machi ni bai katika hatari ngolo muno.²⁴Baadaye baichi benepunzi bake kun'yumuya,kababaya,"Ngwana nkolo!Ngwaba nkolo! tui karibu ni waa! Ngayumuka ni kubendya nchunga ni mawimbi ga machi nga tulia ni panga ni utulivu. ²⁵Nga abakiya,"imani yinu ii kwako?"Batiyogopa,Batichangala,balongei kila mundu na nyine,"Ywa nyai,kiasi kwamba amrisha mbepo ni machi tuliya?"²⁶Baikite pa kilambo cha Garasini yaibile upande wa nchogo wa Galilaya. ²⁷Yesu paulwite ni libata pae,mundu pulani boka mukilambo,akwembine nakwe,kwa muda mwingi abii awalae kwaa ngobo,ni atamae kwaa munnyumba,lakini atamae mumakaburi.²⁸Pamweni Yesu alei kwa lilobe,ni tumbuka pae nnonge yake kwa lilobe likolo andebaya,nipangite kilebe gani kwako,Yesu mwana wa Nnongo ywabile kunani? Nenda kuloba kana upwati nenga. ²⁹Yesu ngaa amrisha munneke mundu yulwa nchela kwa mara yanambone ganda uboka hata mana bamtabike nyororo ni kumana bandu kunendela anda kutwana ni yenda ni nchela mpaka mulijangwa.³⁰Yesu annokiye,"lina lyako nyai?"ayangwi baya,"Legion" Kwamaana tubi ni nchela banambone gajingii kwake. ³¹Baayendelii kunnoba kana utubakiye tuyende mulimbwa.³²Likundi lya ngobe labile kalilya pa kitumbi,banobiye aruhusu bakajingii kwa balo ngobe.Ni atibaruhusu panga nyoo. ³³Kwa nyoo balo nchela babutukeye kwi yolo mundu ni jingya kwa balo ngobe ni lilo likundi latibutuka pano pakitumbi mpaka kulibwawa ni tumbukya moo.³⁴Balo bandu bababile kabaleleya balo ngobe pakabweni chakipitile,bati butuka pia taarifa palo pakilambo ni sehemu yenge yaii tindiya palo. ³⁵Bandu pabayowine hago batiyenda bona chakipiite,ni baichi kwa Yesu bamweni mundu ambaye nchela gatikumuka,abile aweli vizuri ni mwene akili timamu,atami pa magulu ga Yesu,ni batiyogopa.³⁶Nga mundu yumo ywa gabweni atumbwi kuachimuliya benge jinsi hayo mundu wabile kaganongoya nchela mwaponike. ³⁷Bandu boti ba nkoa wa Ageres ni maeneo gake gagalindia banobite Yesu aboke kwasababu babii ni uwaoga nkolo muno.Ni ajingile mungalaba ku uruka.³⁸Mundu yolo ywabokwile ni nchela atikunsihi Yesu yenda nakwe,lakini Yesu atikumbakiya ayende no baya, ³⁹"Ubuye mu nyumba yako ni ubalange galo goti ambayo Nnongo apangite kwa wenga. Ayo mundu kaboka,kuitangaza poti mu ijiji ni goti ambago Yesu kapanga kwanembe.⁴⁰Ni Yesu kabuya,kipenga sa bandu satikunkaribisha,kwa mana boti babile batikusubiri. ⁴¹Linga kaisa mundu yumo ywakemelwa Yairo nga yumo nkati ya atawala mu'sinagogi. Yairo katomboka pa'magolo ga Yesu ni kumnoba muno ayende munyumba yake, ⁴²kwa mana abile ni mwana nnwawa yumo bai,ywabile ni miaka komi ni ibele,ni abile nkati ya hali yo waa.Paabile kayenda,kipenga sa bandu satikunkengama ni ywembe.⁴³Nnwawa yumo ywatokwa ni mwai kwa myaka komi ni ibele abile palo ni atumile mbanje yoti kwa aganga,lakini ntopo ywamponyile hata yumo, ⁴⁴kaisa kunchogo ya Yesu ni kukamwa lipindo lya ngobo yake,ni ghafla mwai yaachile kum'moka.⁴⁵Yesu kabaya,"Nyai ywanikamwile?" Pabakanikiye bote,Petro kabaya,Ngwana nkolo,kipenga sa bandu kabansukuma ni kunzonga." ⁴⁶Lakini Yesu kabaya,"Mundu yumo anikamwile,mana naiyowa ngupu yatiboka kwango."⁴⁷Ywa nnwawa paabweni yabile aweza kwaa kificha chaapangite,katumbwa lendema,katomboka pae nnongi ya Yesu katangaza nnongi ya bandu bote sababu yai panga ankamwe ni aponywile saa yeyelo. ⁴⁸Boka po kabaya kwanembe,"Nwawa,imani yako ikupangite ube nzima.Yenda kwa Amani."⁴⁹Paabile yendelya kubaya,mundu yumo kaisa boka munyumba ya ntawala ywa li'sinagogi,kabaya,"Nwawa wako atiwaa.Kana usumbuke mwalimu." ⁵⁰Lakini Yesu pabaayowine nyoo,kannyangwa,"Kana uyogope.Amini kae,ni alowa lopolwa."⁵¹Kayingya mu ayo nyumba,aruhusu kwaa mundu yeyote kujingii pamope niywembe,ila Petro,Yohana ni Yakobo,tate ba nwawa,ni mao bake. ⁵²Muda bandu bote babile bakiomboleza ni kumoywa lilobe kwaajili yake,lakini kabaya,"Kna mumpangii ndoti,awile kwaa,lakini agonjike kae. ⁵³Lakini batikunheka kwa kundharau,batiyowa kuba awile.⁵⁴Lakini ywembe,kankamwa luboko yolo nnwawa,ni kunkema kwa lilobe,kabaya,Mwana,uluka" ⁵⁵roho yake yankerebukye,ni kauluka saa yeyelo.Atikwaamuru kuwa,apeilwe kilebe pulani ili alye. ⁵⁶Azazi bake batishangala,lakini atikwaamuru kana bammakii mundu chabile chapangilwe.

Chapter 9

¹Atibakema balo komi ni ibele pamopeiatikuwapea uwezo ni mamlaka kunani ya nchela goti ni kubaponya atamwe. ²Atikubatuma bayende kuhubiri ufalme wa Nnongo ni kubaponya atamwe.³Atikuwabakiya "kana mtole chochote kwa ajili ya safariyinu wala fimbo,wala mkoba,walankate,wala mbanje,wala kana mtole nganju ibele. ⁴Mukaya yoyoti mwa mujingia,mutame poo mpaka mwampala bokanga mahala poo.⁵Kwa balo babapokeite kwaa,pampala boka mji woo,mukungutange vumbi mumagolo yinu kwa ushuhuda kunani yabe." ⁶Batiboka yenda peta muijiji,bakitangaza habari inanoga ni kuponya bandu kila mahali.⁷Herode mtawala atiyowa goti yagabonekine atitaabika muno,kwa sababu yayowanike ni baadhi kwamba Yohana mbatizaji atifufuka bok mu'kiwo, ⁸Ni baadhi kwamba Eliya apitike ni kwabenge kwamba yumo kati ya manabii wa kunchogo atiuluka boka mu'kiwo kae. ⁹Herode atibaya,"atikunchinja Yohana,lakini yono nyai kwabe yaniyowa habari gake? Ni Herrode atipala ndila ya kum'bona Yesu.¹⁰Wakati papabuyangine balo babalagilwe,batikum'bakiya kila kilebe cha bakipangite.Atikubatola pamope ni ywembe,Atiyenda kichake katika mji waukemelwa Bethsadia. ¹¹Lakini bandu banyansima batiyowa kuhusu lino batikumkengama,ni kuwakaribisha ni atilongela nabo kuhusu ufalme wa Nnongo,ni atikubaponya balo babapala.¹²Lichoba palitumbwile yomoka,balo komi ni ibele batiyenda kwake ni baya,"Batawanye bandu banyansima bayende katika ijiji ya papii ni mjini bakapalange papalya ni chakulya,kwa sababu tubile eneo lya mmwitu." ¹³Lakini atikuwabakiya,"mwanga mubapei kile chalya." Batibaya,"ntopo zaidi ya ipande itano ya nkate ni omba abele,papola tukapeme chakulya kwa ajili ya bandu aba banyansima." ¹⁴Pabile ni analome elfu tano palo.Atikuwabakiya anapunzi bake,"batamange pae katika makundi ya bandu hamsini kwa kila kundi.¹⁵Kwa nyoo batipanga nyo ni bandu batitama pae. ¹⁶Atitola mikate itano ni omba abele ni linga kumaunde,atikuibariki,ni kuimetwa katika ipande ipande,atikuwapa banapunzi bake linga waibeke nnonge ya bandu. ¹⁷Boti batilya ni yukuta,ni ipande ya chakulya vyaigile vyatilokotwa ni tweliya ikapu komi ni ibele.¹⁸Nayo ibile kwamba,palobile kichake,benepunzi bake babile pamope ni ywembe,ni atikuwalokya baya,"bandu ubaya nenga ni nyai?" ¹⁹Bayangwa,ni baya,"Yohana mbatizaji,lakini benge ubaya Eliya,ni benge ubaya yumo wa manabii wa nyakati za kunchogo atiuluka kae boka mu'kiwo."²⁰Atikuwa bakya,"Lakini mwenga mubaya nenga na nyai? Petro kayangwa nikubaya,"Kristo boka kwa Nnongo." ²¹Lakini kwa kubakeleboya,Yesu kabaeleza kutobaya kwa yeyoti kunani ya lino, ²²Atibaya kwamba mwana wa Adamu lachima bantese kwa makowe yanamboneni kunkana ni apendo ni makuhani bakolo ni baandishi,ni atauwa,ni lichoba lya tatu apauluka boka mu'kiwo.²³Atikuwabakiya boti,"kati mundu yeyotri apala kunikengama,lachima aikane mwenr,atole msalaba wake kila lichoba,ni anikengame. ²⁴Yeyoti ywa jaribu okowa maisha gake apala obiya,lakini yoyoti obiya maisha gake kwa faida yango,apala okoka. ²⁵Je kipala kufaidia namani mwanadamu,muite apalike ulimwengu woti,lakini obiya au apatike asara ya nafsi yake?²⁶Lini yoyoti ywa nibonia oni nee ni maneno gango,kwa ywembe mwana wa Adamu atikum'bonea oni paabile ni nkati ya utukufu wake,ni utukufu wa Tate ni malaika batakatifu. ²⁷Lakini natikuwabakiya ukweli,kui ni baadhi yinu batiyemanyanga,abata baonjike kwaa kiwompaka bauone ufalme wa Nnongo."²⁸Yapitike katika machoba nane baada ya Yesu baya maneno gaa kwamba atikubatola pamope ni ywembe Petro,Yohana ni Yakobo,batioboka kitombe loba. ²⁹Ni pabile katika loba,bonekana kwa kuminyo yake kutibadilika,ni nganju yake yabile nyeupe ni ng'ara.³⁰Ni lola,babilr analome abele batilongela nakwe babile Musa ni Eliya. ³¹Babonekine katika utukufu.Batilongela kuhusu boka kwake,kikowe chakalibila timiza Yerusalem.³²Nambeambe Petro ni balo babile pamope kwee babile batiyemanga pamope nakwe. ³³Yapitike kwamba pabile bakibokanga kwa Yesu,Petro atikum'bakiya,"Ngwana ni vizuri kwitu tama pano ni itupasa tengeneza makazi ya bandu atatu.Tengeneza limo kwaajili yako,limo kwaajili ya Musa,ni jimo kwaajili ya Eliya,Aelewite kwa chalongeite.³⁴Patilongela aga,laichile liunde ni latikuwayobeka;ni batoyogopa pamweni batindilwe ni liunde. ³⁵Lilobe lya pitike kumaunde baya,"hayoo nga mwana wango mteule.Mumpekani ywembe." ³⁶Lilobe palikotwike,Yesu abile kichake.Batamile chichii,ni katika machiba galo babakiye kwaa yeyoti chochoti.³⁷Lichoba lenge,baada ya boka pakitombe,bandu banyansima batikwembana nakwe. ³⁸Lola, nnalome boka mu'bandu atilela kwa lilobe,baya,"Mwalimu nindaloba ulinge mwana wango,mana ni mwana wango wa pekee. ³⁹Ubweni nchela hunkwamwa,ni mara ukombwa ndoti,ni kae umpanga changanyikiwa ni boywa pou mu'nkano,Nayo uboka kwa shida,na pia andaminya muno. ⁴⁰Natikuwasihi benepunzi bako kuikemia iboke,lakini bawesike kwaa."⁴¹Yesu kayangwa nikubaya,"Enyi kizazi cha kiamini kwaa ni chakiobile,mpaka namwe toleana namwe?M,leti mwana wako pano." ⁴²Kijana ywaichile,roho chapu itntombwa paeni kumtikisa kwa pujo lakini Yesu atikemea yelo roho njapu,atikumponya ywa nnalome,ni kunkabidhi kwa tate bake.⁴³Boti batishangala ni ukolo wa Nnongo.Lakini pawabile batishangala boti kwa makowe goti yagatendite,baya kwa benepunzi bake, ⁴⁴"Maneno yatame mmakutu ginu,kwa kuwa mwana wa Adamu atitolewa muluboko lwa bandu." ⁴⁵Lakini baelewite kwaa maana ya maneno ago,ni atihiya mminyo gabe,linga kana baelewe batiyogopa kumlokiya kuhusu neno lelo.⁴⁶Boka po mgogolo utumbwike nkati yabe kunani ya namani apala panga nkolo. ⁴⁷Lakini Yesu paatambwile chabalokiana munyoya yabe atikumtola mwana nchunu,ni kum'beka upande wake, ⁴⁸ni kubaya,"Kati mundu yeyoti ywampokeite mwana nchunu kati yono kwa lina lyango,anipokeite nee,ni yeyoti ywanipokeite nee,ampokeite ywaanitumile,kwa kuwa abile nchunu kati yinu nga nkolo."⁴⁹Yohana kayangwa ni kubaya,"Ngwana twamweni mundu akibenga moka kwa lna lyako ni tutikunkanikia kwa sababu akengamana kwaa ni twee." ⁵⁰Lakini Yesu atikum'bakiya,"kana munknikiye,kwa kuwa ywa abile kwaa kinyume ni mwenga ni wa kwinu."⁵¹Yapitike kwamba, lingana na machoba yagabile karibu ni machoba gake ga yenda kumaunde,kwa uimara aelekezite minyo gake Yerusalemu. ⁵²Atumite ajumbe nnonge yake,nabo batiyenda ni jingiya katika ijiji ya Asamaria linga bantayarishie mahali. ⁵³Lakini bandu bakwe bampokeite kwaa,kwa sababu abile atielekeza minyo gake Yerusalemu.⁵⁴Benepunzi bake Yakobo ni Yohana palibweni leno,batibaya,"Ngwana upala tuamuru mwoto uhuluke pae boka kumaunde ubatiniye?" ⁵⁵Lakini atibagalambukiya nikubakanikiya. ⁵⁶Boka po batiyenda ijiji chenge.⁵⁷Pababile bakiyenda,katika ndela yabe,mundu yumo atikuwabakiya,"Nipala kukukengama kokoti kwa uyenda." ⁵⁸Yesu atikum'bakiya,"mbweha bana mayembwa,iyuni wa anga bana itundu,lakini mwana wa Adamu hana pa beka mutwe bake."⁵⁹Ndipo atikum'bakiya mundu ywenge,"Nikengame." Lakini ywembe atibaya,"Ngwana,uniruhusu kwanza niyende nikamchike tate bango," ⁶⁰Lakini ywembe atikum'bakiya,"mubaleke wafu bachikane wafu bene,lakini wenga uyende utangaze ufalme wa Nnongo kila mahali."⁶¹Pia mundu ywenge atibaya,"Nipala kukukengama,Ngwana,lakini uniruhusu kwanza nikawalage bababile kachango." ⁶²Lakini Yesu atikuwabakiya ntopo mundu,yajea luboko lwake lemana linga mchogo ywafaika kwa ufalme wa Nnongo."

Chapter 10

¹Baada ya makowe ago,Ngwana atichawa benge sabini na kubatuma abele abele bamlongoli katika mji ni enea atilitarajia yenda. ²Atikuwabakiya,"Mauno ni ganambone,lakini wapanga kazi ni achache.Hivyo basi mulobe Ngwana wa mauno,ili kwamba atumeatume haraka apanga kazi katika mauno gake.³Muyende katika miji,Mulole,nindakubatuma kati ngondolo katika mapwa mwitu. ⁴Kana mpotwe mfuko wa mbanje,wala mikoba ya usafiri,wala ilatu,wala kana musalimii yeyoti mundela.⁵Katika nyumba yeyoti mwamujingile,kwanza mubaye,"Amani ibii katika nyumba yinu.' ⁶Kati mundu wa amani abile palo,amani yinu ipala igala kunani yake,lakini kama sivyo,ipala buya kwinu. ⁷Muigale katika nyumba yoo,mulye ni munywangange chabakipya,kwa maana mwapanga kazi astahili mchaala wake,Kana muhame boka kunyumba yoo yenda yenge.⁸Mji wowote wa'mujingile,ni kubapokya mulye chochoti chakibekwa nnonge yinu, ⁹ni mponyange atamwe bababile mwoo.Mubaye kwabe,'ufalme wa Nnongo uichile karibu yinu'¹⁰Lakini katika mji wowti wa mwamujingiya na bangana kuwapokiya,muyende panja katika ndela ni baya, ¹¹'Hata vumbi lya mji uno lalinata magolo mwitu tunalikung'unda dhidi yinu!lakini mtambwange leno,Ufalme wa Nnongo utikaribia.' ¹²Nindakuwabakiya kwamba lichoba lya hukumu yopanga ni uvumilivu zaidi kwa Sodoma kuliko mji wuno.¹³Ole wako Korazini,Ole wako Bethsaida!Kati kachi ngolo yaipangite nkati yako ingalipangika Tiro ni Sidoni,Bangalitubu zamani kweli,bakitama nkati ya magolo ga magunia ni majivu. ¹⁴Lakini ipala istaimilivu zaidi ya machoba ga hukumu kwa Tiro ni Sidoni zaidi yinu. ¹⁵Wenga Kapernaumu,ufikiri kakatuliwa mpaka kumaunde?Ntopo,upala uluka pae mpaka kuzimu.¹⁶Ywa abapekania mwee anipekania nee,ni yeyoti abakana anikana nee,na yeyoti ywanikana nee ankana ywa anitumile."¹⁷Balo sabini batibuya kwa puraha,baya,"Ngwana hata moka watupekania kwa liina lyako" ¹⁸Yesu atikuwabakiya,"Nambweni nchela akitomboka boka kumaunde kati radi. ¹⁹Lola,nitakuwapea mamlaka ya lebata mngambo ni nge,ni ngupu yoti ya adui,ni ntopo chochoti kwa ndela yeyoti chakipala kubadhuru mwenga. ²⁰Hata nyoo kana mupulaike tu katika leno,kwamba roho indabatii,lakini mpulaike zaidi kwamba malina yinu yaandikilwe kumaunde."²¹Katika muda wowolo atipulai sana katika Roho mpeletau,ni kubaya,"Nindakusifu wenga Tate,Ngwana wa kumaunde ni kilambo,kwa sababu upangite makowe aga boka kwa bene hekima ni akili,ni kuyaumukwa kwa babapundishwe kwaa,kati bana achunu.Ndio Tate,kwa kuwa yapendezite katika minyo gako."²²Kila kilebe kitikabidhiwa kwango ni Tate bango,ni ntopo ywatanga Tate ni nyai ila mwana,ni yeyoti ywatamani mwana kuyaumukwa kwake."²³Atikuwagalambukia anapunzi bake baya faragani,"woti barikiwa bababona haga ambayo mwenga mwagabona. ²⁴Ninda kuwabakiya mwenga,kwamba anambone ni afalme batitamani bona makowe mwamuyabona,ni wayabweni kwaa,niyowa mwamuyowa mwenga,ni bayowine kwaa.²⁵Lola mwalimu pulani wa saliya ya Kiyahudi atiyema ni kumjaribu,baya,"Mwalimu nipange namani niurithi ukoti wangayomoka?" ²⁶Yesu atikum'bakiya,"Itiandikwa namani katika saliya?Indachomeka kitiwi?" ²⁷Kayangwa ni kubaya,"Utampenda Ngwana Nnongo wako kwa mwoyo wako wpti,kwa roho yako yoti,kwa ngupu yako yoti,ni kwa malango gako goti,ni jirani yak kati nafsi yako mwene." ²⁸Yesu kabaya,"Uyangite kwa usahihi,panga nyoo ni upala tama."²⁹Lakini mwalimu,atitamani kujibalangia haki mwene,atikum'bakiya Yesu,"ni jirani yango ni nyai?" ³⁰Yesu kayaangwa ni kubaya,"Mundu pulani abile uluka boka Yerusalem yenda Yeriko.Atitomboka kati ya anyang'anyi,batolite mali yake,ni kumkombwa ni kumleka karibu ya waa.³¹Kwa bahati kuhani pulani atiuluka kwa ndela yoo,pamweni atipita upande wenge. ³²Nyonyonyo mlawi pia,paikite mahali palo ni kumwona apitike upande wenge.³³Lakini Msamaria yumo,atisafiri,apitike palo pabile mundu yolo pamweni apatike huruma. ³⁴Atikumkaribia ni kumtaba ilonda yake,ni kumpenganikia mauta ya divai kunani yake.Nakum'beka kunani ya mnyama wake,ni kumpeleka katika nyumba ya angeni ni kumuhudumia. ³⁵Lichoba lenge atitola dinari ibele,ni kumpeya mmiliki wa nyumba ya angeni ni kum'bakiya,'muhudumie ni chochoti cha ziada chautumia,mbalepa panibuya.'³⁶³⁷Ni ywako kati ya haba atatu,yafikiri,abile i jirani kwake ywembe ywatombwike kati ya anyang'anyi?" Mwalimu atibaya,"Ni yolo alaite huruma kwake." Yesu atikum'bakiya,"Uyende ni upange nyonyoo."³⁸Mbeambe pabasafiri batijingya katika ijiji pulani,ni nnwawa yumo lina lyake Martha atikumkaribisha kunyumba yake. ³⁹Abile ni dada bake akemwa Mariamu,yatamile pamagolo ya Ngwana ni pekania neno lyake.⁴⁰Lakini Martha atikuipeya shughuli yanambone za anda chakulya.Atiyenda kwa Yesu,ni baya,"Ngwana,ujali kwa kwamba dada bango atinilekiya nihudumiye kichango.Hivyo basi ubakiyeaiche kuniyangatiya." ⁴¹Lakini Ngwana atiyangwa ni kum'bakiya, Martha,martha,unachumbuka kunani ya makowe yanambone, ⁴²Lakini ni kikowe chimo tu chema,Mariamu atichawa kilicho chema,ambacho hakitaondolewa boka kwake."

Chapter 11

¹Yapatike wakati yesu pabile kaloba sehemu fulani yuma wabanafunzi bake atikuwabakia "Ngwana utupundishe twenga loba kati yehona cha bafumbike anafunzi bake".²Yesu atikuwabakiya, pampalasali, mubaye, tate, lina lyako lifukuzwe, ufalme wako uiche.³Utapei mkate witu wakila lichobo. ⁴Utasamii makasagitu, kati twenga chatu wasania bahatukosea boti, kana utujeilii mmajalibu.⁵Yesu atikuwabakiya "Nyai kwinu ya abile na timbwiga yapalakunyendelia kilo na nakumakia mbwigai yango uniachime mikate itatu. ⁶Kwa sababu mbwigali yango haichile na mbeambeno boka safari nanenga ndopo chakumwandaliya. ⁷Nayolo yabile mkati atiyangwa, kanauniangishe mumnyongo tayari ujigalilwe na bana banga pamope nanenga tugonjike pakindanda.Ngwechalii ya yumuka na kukupewa wenga mikate. ⁸Nindakuwabakia kikowe ayumukali na kukupea mikate kati wenga wambwigati yake kwasababu yendeliya kukomboliya oli bila oni, apalayumukali na kukupie ipande yanambone ya mikate lingana na mahitaji yake.⁹Manenga mndakuwabakia mulobange na mwenga mpalapata mupalange na mwenga mpalatatu mukombwange oli na mwenga mpalayongolekwa. ¹⁰Kwa kuwa kila mundu yaloba apalapokiya na kila mundu yapala apapata na kila mundu yakombwa odi,mnyango apayogolekwa.¹¹Tate ywakwo kati yinu,mwana wake mana alobite omba,ampeya mngambo badala yake? ¹²Au kunnoba lipinga kampeya kipelele badala yake? ¹³Kwa nyo,mwenga mwabile alau mutangite kuwapea bana binu kuwapea zawadi yaibile inanoga,muno kwaa Tate binu wa kumaunde apala kuwapea Roho Mpeletau balo babamnoba?"¹⁴Baadaye Yesu abile kaakemiya nchela,ni mundu ywabile ni nchela abile ni bubu.Pabile nchela gam'boi,mundu yolo awechite longela.Bandu banyansima batishangala muno. ¹⁵Lakini bandu benge batibaya,"hayo aboya nchela kwa Beelzebul,nkolo wa nchela.¹⁶Benge batiyangwa ni kumpala abalage ishara boka kumaunde. ¹⁷Lakini Yesu atiyatambua mawaso gabe ni kuwabakiya,"kila ufalme waubaganika ya panga ukeba,ni nyumba yaibaganike yalwatomboka.¹⁸Kati nchela atibaganika,ufalme wake upala yama kitiwi?Kwa sababu mubaya apiya moka kwa Belzebuli ¹⁹Kati nee nipiya mokoka kwa Belzebuli,Je ainu baboya moka kwa ndela gani,Kwasababu yeno,babo bapala kuwa ukumu mwenga. ²⁰Lakini,kati meite niboya moka kwa lakonji lwa Nnongo uwichile.²¹Mundu ywabile ni ngupu yabile ni silaha kalendela nyumba yake,ilebe yake ipalal tama salama. ²²Lakini kumvamia ni mundu ywabile ni ngupu zaidi,yolo mundu mwene ngupu nakumpokonywa silaha yake,natola mali yake yoti. ²³Ywembe ywabile pamope ni nee abile kinyume ni nee,ni ywembe yayangabana kwaa pamope ni nee utawanyisha.²⁴Ncheka nchapu pammoka mundu,ayenda ni pala sehemu pagamile ntopo mache lenga apomoli. ²⁵Papanga akosite,ubaya,nipala buya kwa mboi. Papala buya nabona nyumba ipambilwe ni itama vizuri. ²⁶Nga nyo paba buyangine nakoliya nyumba itipyailwa ni itami vizuri. Huyenda pala moka genge saba balio baovu zaidi kuliko ywembe mwene ni kubaleta baichange tama sehemu yelo.Ni hali ya mundu ywoo upanga m'baya kuliko ywabile mara ya kwanza.²⁷Yapitike kwamba pabaite maneno goo,nnwawa pulani akombwililobe lyake zaidi ya boti pamkutano wa bandu ni baya,"litibarikiwa ndumbo lalikupapite ni mabele yauyongite." ²⁸Lakini ywembe atibaya,mutibarikiwa mwamupekaniya neno lya Nnongo ni kulitunza.²⁹wakati bandu banyansima batikusanyika ni yongeyeka,Yesu atumbwile baya,"Kizazi cheno ni kizazi cha maovu.Upala ishara ni ntopo ishara yabapeilwa zaidi ya yelo ishara ya Yona. ³⁰Maana kati Yona abile ni ishara kwa bandu ba Ninawi,nga nyo ni mwana wa Adamu apala baa ishara kwa kizazi cheno.³¹Malkia wa kusini ayimaa lichuba lya hukumu ni bandu ba lubeleko linu ni kubahukumu bembe kwani ywembe apitike mwisho wa kilambo linga aiche apikani hekima ya Solomoni,ni hapo abile nkolo kuliko Solomoni.³²Bandu ba Ninawi bayimaa katika hukumu pamope ni bandu ba lubeleko luu lichoba lya hukumu bakikuhukumu,kwani bembe batitubu kwa mahubiri ga Yona,ni linga,hapa abii nkolo kuliko Yona.³³Ntopo mundu yoyoti,ywa washa taa ni kuibuka sehemu pae yene libindu yangali bonekana au pae ya kitondo,ila washa ni kuibika panani ya kilee lnga kila mundu ywa jingya aweche bona bwea. ³⁴Lio lyako ni taa ya yiga,lio lyake mana lizuri basi yiga yake yoti yabaa mumbwea.Lakini lio lyako mana libile libaya basi yiga yako yoti waba mulubindu. ³⁵Kwa nyo,muhiadhili linga bwea wa ibile nkati yinu kana ujihilwa libindu. ³⁶Kwa nyo,kati yiga yoti ibile mubwega,ni ntopo sehemu yaibile mulubindo,basi yiga yako wabaa sawa ni taa yaiyaka ni piya bwega kwinu."³⁷Paywomwile longela,Farisayo atikunkoka akalye chakulya kachake,naye Yesu ajingii nkati ni ba pamope nabo. ³⁸Ni mafarisayo batichangala kwa kuwa haulugwi kwa kwanza kabla ya chakulya cha kitamuyo.³⁹Lakini Ngwana awabakiye,"mwenga Mafarisayo mughulwa ikombo panja ni makaburi,lakini nkati yinu mutwi kwaa tamaa ni ulau. ⁴⁰Mwenga mwa bandu mwangali lunda buli ywembe ywaubile panja aumbite kwaa ni ngati kae? ⁴¹mwapei masikini gagabile nkati,ni ikoe yoti yapanga safi kwinu.⁴²Lakini ole winu Mafarisayo,kwani mpiya zako ya mnanaa ni ndebele ni kila aina ya mboga ya bustani.Lakini mlekite makoe ga haki ni kumpenda Nnongo,bila leka panga ginge kae.⁴³Ole winu Mafarisayo,kwa kuwa mpendi tama katika itego ya nnongi mu sinagogi na lamukilwa salamu ya heshima mmusoko. ⁴⁴Ole winu,mulandana ni makaburi gangali ni alama ambago bandu utyanga panani yake bila tanga."⁴⁵Mwalimu yumo ywa saliya ya Kiyahudi anyangusi ni kumakiya,Mwalimu chaukibaya chenda kutuuzi kayetwenga." ⁴⁶Yesu abayite,"Ole winu,baalimu ba shaliya!kwani muapea bandu michigo mikulu yangali kuiwecha kuiputwa,lakini mwenga mkunywa kwaa michigo yoo hata kwa lukonji lumo.⁴⁷Ole winu,kwasababu mchenga ni bika kumbukumbu mu makaburi ga manabii amababo mjenga kumbukumbu katika makabuli ga manabii ambabo bababulige ni bukubinu. ⁴⁸Nga nyo mwenga muchimulya yitityana na kachi yabapangite babubinu kwa sababu kweli bawile manabii ambabo mjenga kumbukumbu katika makaburi gabe.⁴⁹Kwasababu ya kae hekima ya Nnongo ibaya,"Mbakuatuma manabii ni mitume nabo bapakuatesa ni kuabulaga baadhi yabe. ⁵⁰Lubeleko lu lwa wajibika kwa damu ya manabii babawile tangu tumbwa kwa kilambo. ⁵¹Buka damu ya Abeli hadi damu ya Zakaria,ywa wile katikati ya madhabahu ni patakatifu.Ndiyo niwabakiya mwenga,lubeleko lu chawajibika.⁵²Ole winu balimu ba saliya ya Kiyahudi,kwa sababu mtweti funguo ya lunda;mwenga mwabene mujingya kwaa,ni balo babapala jingya mwanda kuwa chibya."⁵³Baada ya Yesu buka palo baandishi ni Mafarisayo batikumpinga ni ntau nakwe husu makowe maingi. ⁵⁴kubapaya akole kwa maneno gake.

Chapter 12

¹Kwa wakati wo maelfu ganambone gabandu balikusangika pamoja kiasi cha tumbwa libatana atumbwi bayana banafunzi bake muhidhali na chachu ya mafarisayo ambayo nga unafiki.²Na pabali na siri yai iyilwe ambayo ya umukulilwalii wala jambo laliiyilwe ambalo latangani kwali. ³Na lyolyoi laumbayit palibindu layanika pabwega.Na gogota gamubajite munachikilo nkati ya yumba yinu ya nkati yamuyigile gatangazwa panani ya nyumba.⁴Nenda kuabakia mabwiga lyangu kana mwayoghope balu bababulagayiga na mtupu kile chingi chabakipanga. ⁵Lakini ni palakuabula ywakunyogopa.mungogope yulu ambaye baada ya bulaga aina ngupu ya kukutailya jehanamu elo nendakuabakia mwenga munyogopenywo.⁶Je shomoro batano bapimiali shilingi ibele? hata ivyo mtupu hata yamo ywabapala kumbalya mbele ya Nnongu. ⁷Lakini mtange kuwa nywili ya mumitwee yinu itibalangwilwa kana muyogope. mwenga muina thamani ngulu kuliko shomoro baingi.⁸Ninda kuabakia,ywaniyikitiya nenga nninge ya bandu,mwana wa Adamu anyiyikitya nnonge ya malaika na Nnongo. ⁹Lakini ywoywoti ywanikana nnonge ya bandu ni ywembe akanikiya nnongi ya malaika ba Nnongo. ¹⁰Ywoywoti nywabaya lineno kunani ya mwana wa Adamu,asamehelwa,lakini ywoywoti ywa mkufuru Roho mpeletau,asamehelwa kwaa,¹¹Bapampeleka nnongi ya wakolo ba masinagogi,atawala,ni bene mamlka,kana muyogope husu namna ya longela katika kuitetea au kile cha baya, ¹²Kwa kuwa Roho Mpeletau ampundisha namani mwampala baya kwa wakati woo,"¹³Mundu yumo katika likusanyiko ammakiye,mwalimu,umakiye nnunangu ampei sehemu ya urithi wango," ¹⁴Yesu an'yangwi,ni nyai ywa nibikite panga namwamuzi ni wanipatanisha kati yinu? ¹⁵Nga aabakiya,muiadhari ni kila namna ya tamaa,kwa sababu ukto wa mundu ubile kwaa katika wingwa ilibe yabile nayo."¹⁶Yesu aabakiye mfano,kabaya,nng'unda wa mundu yumo tajiri yatipambika muno. ¹⁷ni atikuilokiya nkati yake,kabaya,mbange namani kwani ntopo mahali pabika yakya yango? ¹⁸Ngabaya mbapanga nyaa,mbatekwana magolo gango machunu ni chenga balibile likolo ni kuibika yakulya yango yoti ni ile yenge. ¹⁹Naibakiya nafsi yango,"Nafsi,uibekii akii ya ile yanambone kwa miaka yanambone upumuli,ulye,unywee ni ustalee."²⁰Lakini Nongo ammakiye,wenga mundu mpumbavu,kiloo cha lino tupala mwoyo buka kwako,ni ilee yoti yaniandaite yapanga ya nyai? ²¹Nga yapanga kwa kila mundu ywa ibekya mali ni kuitayalisha kwaajili ya Ngwana.²²Yesu aabakiye benepuzi bake,kwa nyo nenda kuwabakiya kana muyogope husu maisha yinu ya kwale mwa lyaa namani au husu yega yinu mwa wala namani. ²³kwa kuwa maisha nga muno kuliko chakulya,ni yega muno kuliko ngobo.²⁴Muilinge iyuni ya angani,balima kwaa wala bauna kwaa.Ntopo chumba wa lighulo lya bikya,lakini Tati bitu anda kuwaleleya mwenga bora kwaa kuliko iyuni! ²⁵Ywako nkati yinu ambaye ywaisumbua awesa yongeya dhiraa imo katika maisha gake? ²⁶Mana basi mngwecha kwaa panga hacho kichunu chakibile rahisi kwa namani kuisumbwa hago genge?²⁷Mugalinge maluba mwagakula.Gapanga kwaa kazi wala gapota kwaa.Lakini nenda kuwabakia hata Suleimani katika utukufu bake boti ban'gwalike kwaa kati yimo yapo haga. ²⁸Mana Nnongo ugawalika vizuri maakapi ga mmendi,ambago leno gabile,ni malau ugataikwa pa mwoto.Buli mwenga muno kwaa aweza kun'gwalika?mwenga imani njunu!²⁹Kana msumbukii husu mwa lyaa namani au mwa nywa namani wala kana m'be ni hofu. ³⁰Kwa kuwa mataifa goti ga kilambo basumbukiya mambo gabe.Ni Tati binu atangite kuwa mpala ago.³¹Lakini muupale ufalme wake kwanza,ni ago genge anyongekeya. ³²Kana muyogope mwenge mwa likundi lichini kwasababu Tati binu apulaikya kwapea ufalme.³³Mupimeye mali yinu mukaapeiimaskini,muhipangii mifuko yangali yomoka hazina ya kunani yanga yomoka,sehemu ambayo baii bakalibia kwaa wala nondo aweza kwaa alibu. ³⁴Kwa kuwa paibile hazina yako,nga mwoyo wako paupabaa.³⁵Ngobo yinu ndachi ibe itabilwe kwa nkanda,ni taa yinu muhakikishe kuwa kaiyendelya yakaa. ³⁶ni m'be kati bandu babannolekea Ngwana wabe buka kusheree ya ndoa,linga mana aichile ni kumbwa ulibawecha kunyughulya nniyango kwa haraka.³⁷Batibarikiwa balu atumishi ambao Ngwana aakolya bai minyo.Hakika atabaa ngobo yake ndacho kwa nkanda alafuatawika pae kwa chakulya,ni kubahudumia. ³⁸Kati Ngwana aaicha kwa zamu yeneibele ya lindela lya kilo,au hata zamu yene itatu ya lindela,ni kunkolya wabiile tayari,yabaa heri kwa abo atumishi.³⁹zaidi ya ago mutange linga,kati ngwana mwene nyumba akatangage saa ambayo mwii andaicha,apeilekali nyumba yake tekwana. ⁴⁰Mube tayari kai kwani mutangite kwaa ni wakati gani mwana wa Adamu abuyangana.⁴¹Petro abayite,"Ngwana,utubakia twenga mfano yii,au umakiya kila mundu? ⁴²Ngwana amm'bakiye,nyai mwanda mwaminifu au mwene hekima ambaye ngwana wake amika panani ya abanda benge lenga abagane chakulya chabe kwa wakati wapalikwa? ⁴³Atibarikiwa mmanda yolo ambaye bwana wake mana aichile ukolya kapanga galo ganagile. ⁴⁴Hakika nindakuwabakiya mwenga ya kuwa ami'ka manani ya mali yake yoti.⁴⁵Lakini mmanda yolo mana abayite pa mwoyo wake,'bwana wango achia buya,nga nyoo ngatumbwa kuangumbwa abanda alalume ni alwawa alafu atumbwa lyaa,nywaa ni lobya. ⁴⁶Bwana wake yolo mmanda aicha katika lichuba yanga kwaa kuitegemea ni lisaa langa kwaa kulitanga,ywembe ankata ipande ipande ni kummeka katika sehemu imo ni banga kwaa aaminifu.'⁴⁷Mmanda ywa yowa mapenzi ga bwana wake,aindaite kwaa wala apangite sawa sawa ni penda kwake,akumbulwa iboko iingi. ⁴⁸Lakini mmanda ywa tangite kwaa mwapendi bwana wake,lakini apangite gagapalikwa adhabu,angumbulwa iboko njunu.kwa kuwa ywembe ywa peilwe yanambone,apalongelwa buka kwake ni ywembe ywaaminilwe kwa yanambone,kwake alongelwa yanambone muno.⁴⁹Niichile koya mwoto mukilambo ni nenda tamaniya ibe inda yaka, ⁵⁰Lakini nina ubatizo ambao mbabatizwa,ni nina kyoto mpaka paukamilika.⁵¹Buli mufikilia kuwa niichi leta amani mukilambo?Nyoli,ninda kuwabakiya,badala yake niletite mutalanganike. ⁵²Tangu nambeambe ni yendelya paba,ni bandu batano.Katika nyumba yimo babaganike,ni atatu kinyume ni abele abele bapanga kinyume ni atatu. ⁵³Babaganika,tati apanga kinyume ni mwana wake,ni mwana ni mwana apanga kinyume ni tate bake,Mao apanga kinyume ni mwana wake,ni mwana apanga kinyume ni mabake,mwile apanga kinyume ni mkwano,ni mkwano apanga kinyume ni mabake.⁵⁴Yesu ende kuabakia makutano kae,pa mona maunde kugapita kundondi,mwaya wakati wa ula wandaicha,ni nga chai bile. ⁵⁵Ni mchunga wa kusimana uvumilite mmaya paba ni lyoto likali,ni nga chai baa. ⁵⁶Mwenga mwa lau,muweza tafsiri mmoneka wa kilambo ni kunani,lakini iba buli nngwecha kwaa tafsiri wakati waubile?⁵⁷Ni kwa namani kila yumo kana alipambanue lali la kweli kwake kulipanga wakati pa bi ni nafsi ya panga nyo? ⁵⁸Maana mana uyihi ni ywakushitakiya nnongi ya hakimu,uitahidi patana na ywa kushitakya mungali balo mundela kana akupeleke kwa hakimu,ni hakimu akupeleki kwa afisa akutaikwa muligereza. ⁵⁹Ninda kuwabakiya wapita mwo adi ulepite mpaka lusenti lwa mwisho.

Chapter 13

¹Ni wakati wowow pabile ni baadhi ya bandu babamtaarifu husu Agalilaya ambabo Pilato atikuabulaga ni yangabana damu yabe ni sadaka yabe. ²Yesu atiyangwa ni kuabakiya,buli mukita kuwa Agalilaya abo babi dhambi kuliko Agalilaya bengi boti nga maana bapatilwe ni mabaya go? ³Nyoo kwaa,nenda kuabakiya,lakini mana mutubu kwaa,ni mwenga mpaangamia nyonyo.⁴Au balo bandu komi ni nane katika Siloamu ambabo nnara watitumbuka ni waa nkati bembe babi bene dhambi muno kuliko bandu katika Yerusalemu. ⁵Nyoo kwaa,ninga nibaya,mana ntubu kwaa,mwenga mwaboti mwa angania kae.⁶Yesu aabakiye mfano woo,mundu yumo abile ni mtini utipandilwa katika nn'gunda wake ni ayei pala matunda nnani yake lakini hapatike kwaa. ⁷Aamakiye ywa atunza nng'unda,linga kwa miaka itatu nitiicha ni paya pala matunda muntini we lakini mbatike kwaa.uukate,kwani ulete uhalibifu wa bui?⁸Ywatunza nng'unda ayangwi ni baya uleke mwaka wono linga ni niukulugii ni kubikya mbolea panani yake. ⁹Mana upambike matunda mwaka wauicha ya panga vizuri,lakini mana upambike kwaa,waukate!"¹⁰Tumbwe Yesu endefundisha katika yumo nkati ga masinagogi wakati wa sabato. ¹¹Linga abile mao yumo ambaye kwa miaka komi ni mitano abile ni roho nchapu ywa udhaifu,ni ywembe abile atipinda ni ntopo uwezo kabisa wa yima.¹²Yesu atikumona,atikumkema amakiye "Mao,ubekilwe huru bukana na udhaifu wako." ¹³Abekite maboko gake kunani yake,ni mara yiga yake yatikuinyosha ni atikuntunza Nnongo. ¹⁴Lakini nkolo wa Sinagogi atikachilika kwa sababu Yesu atikumponya lichuba lya sabato.Nga nyo ntawala ayangwi abakiye makutano,"kui na machoba sita ambago lazima panga kachi.Muiche kuaponya basi,katika lichuba lya sabato kwaa.¹⁵Bwana ayangwi na baya,"mwanafiki!ntopo kila yumo winu unyaghulya mbunda ywako au ngombe buka kyungulu ni kuaongoza kumpeleka nywa lichuba lya sabato? ¹⁶Nga nyo kae mwana wa Abrahamu,ambaye nchela atikuntaba kwa miaka komi ni minane,buli kipalikwe kwaa kifungo chake kana kiyoghulekwe lichuba lya sabato?"¹⁷Pabile kabaya maneno aga,balo boti batikumpinga bamweni oni,bali makutano boti ba bengi batishangilia kwaajili ya makowe ga ajabu gagapangite.¹⁸Yesu abayite,"Ufalme wa Nnongo ulandana ni namani,ni niweza linganisha ni namani? ¹⁹Ni kati mbeyu ya haradari ya itweti mundu yumo ni kuipanda munng'unda wake,ni kulaa panga mkongo nkolo ni iyuni ya kunani chenga ijumba yabe katika sambi yake.²⁰Kae abayite niulandaniye ni namani ufalme wa Nnongo? ²¹Ni kati chachu ambayo mnwawa uitola ni kuiyangabana muilengo itatu ya bwembe hata umuka."²²Yesu atyanga kwaa kila mji ni kila kijiji kayenda Yerusalemu ni kuapundisha. ²³Mundu yumo alokiye,"Ngwana,ni bandu achunu bai babakolelwa?hivyo atiabakiya, ²⁴"Muitaidi jingya pitya nnyango nchunu,kwasababu baingi bapaya ni bawecha kwaa jingya.²⁵Mara baada ya mwene nyumba yima ni jigala mnyango,basi mwayima panja ni kumbwa uli paniyango ni baya,"Ngwana,Ngwana,Utuyungulii ywembe ayangwa ni kuabakiya,nibatangite kwaa mwenga wala kwa mmoka. ²⁶Nga mwa baya,"Twalile ni nywa nnongi yako ni wenga watipundisha katika mitaa yitu.' ²⁷Lakini ywembe an'yangwa,nenda kuabakiya,nibatangite kwaa,kwa mmoka,muboke kwango,mwenga mwa moanga malau!.²⁸Papanga ni kilio ni saga mino wakati mwababona Abrahamu,Isaka,Yakobo ni manabii boti katika ufalme wa Nnongo,lakini mwenga mwabene mutaikulilwe panja. ²⁹Baicha boka mashariki,magharibi,kaskazini,ni kusini,ni pumulya katika meza ya chakulya cha kitamunyo katika ufalme wa Nnongo. ³⁰Ni utange alee,wa mwisho nga wa kwanza ni wa kwanza apanga wa mwisho."³¹Muda nchunu baadaye,baadhi ya mafarisayo batiicha ni kummakiya,"Uyende ni ubuke paa kwa sababu Herode apala kukubulaga. ³²"Yesu abayite,"muyende mukammakiye yolo kibweya,linga,nigabinga moka ni kuaponya lino ni malau,ni lichuba lya itatu naitimiza lyengo lyango. ³³Katika ali yoyoti,ni muhimu kwaajili yango yendelya lino,malau ni lichuba laliicha,kwa vile ikubalike kwaa kumulaga nabii kulipau ni Yerusalem.³⁴Yerusalemu,Yerusalemu,nyai ywa abulaga manabii ni kuakumbwa maliwe balo babatumilwe kwinu.Mara ilenga mbala kubakusanya bana binu kati nguku mwa akusanya bana bake pai ya mapapaya gake lakini mwalipalike kwaa. ³⁵LInga nyumba yako ilekilwe,ni nee nendakuwabakia mngwecha kwaa kum'bona hata pampala baya Abarikiwe anywo ywa icha kwa lina lya Ngwana."

Chapter 14

¹Yapitike lochoba lya sabato,pabile kayenda kachake kwa yumo ywa kiongozi wa Mafarisayo lya nkate,nabo babile kabachunguza kwa karibu. ²Linga palo nnongi yake pabile mundu ambaye asuliwae ni iumbe. ³Yesu aalokiye ataalamu ba saliya ya Ayahudi ni Mafarisayo,"Buli,ni alali kumponya lichuba lya sabato au bulii?⁴Lakini bembe babi chichi kwa hiyo Yesu atikumkamwa,nikumponya ni kumruhusu ayende zake. ⁵Ni ywembe aabakiye,nyai kati yinu ambaye aii na mwana au ngombe atumbukii pa luchii lichuba lya sabato amuuta panja mara yimo?" ⁶Bembe babi ni uwezo kwaa wa pia jibu kewa mambo ago.⁷Yesu pakwipilwe kwamba bachawii itii ya heshima,abakiye mfano,Ngabakiya, ⁹Wakati pankokelwa ni mundu kundoa kana utume katika nafasi ya heshima kwasababu iwezekana akokilwe mundu ambaye mwene heshima muno kuliko wenga. ⁸Wakati mundu ywa mkokite mwenga mwaabele paaicha akubakia wenga,"upiyee mundu yo nafasi yako" ni kwa oni watumbwa tola nafasi ya kumwisho.¹⁰Lakini wenga mana ukokilwe,uyende ukatame nafasi ya mwisho,linga wakati yulo ywa kukokite manaaichile awecha kukubakiya wenga,"Mbwiga,uyende nnongi,zaidi,"apo wabaa utieshimika nnongi ya boti bautaminabo pameza. ¹¹kwa maana kila ywa ikwiya bapakumuuluya ni nywaa iuluya bapa kunkwiya.'¹²Yesu kae aabakiye mundu ywankokite,papia chakulya cha mutwe kati au cha kitamwiyo,kana uakoke mabwigalyo au alongo au anunabo au majirani bako matajiri,linga kwamba bembe kana kukoke wenga kwa pata malipo.¹³Badala yake,paunga sheree wakoke masikini,ilema,iwete ni ipofu. ¹⁴Ni wenga wabarikiwa,kwa sababu bawecha kwaa kukulipaa.Kwa maana walipilwa katika ufufuo wa bene haki."¹⁵Wakati umo wa balo babatami mezani pamope ni Yesu,p[ayowine ago,ni ywembe aamakiye,Atibarikiwa yolo ywa lyaa nkate katika ufalme wa Nnongo!" ¹⁶Lakini Yesu aamakiye mundu yumo aandayite sheree ngolo akokite bandu baingi. ¹⁷Wakati sheree paibile tayari,amtumite mmanda wake kuabakia balo babakokilwe,muiche,kwa sababu ile yoti ibekilwe tayari¹⁸Boti batumbwi luba radhi,ywa kwanza aamakiye mpanga kachi,mbinike nng'unda,lazima niyende nikalibone tafadhali unisamee,' ¹⁹Ni ywenge abayite mbimike jozi tano ya ngombe ni nenga niyenda kuwapaya.Tafadhali uniwie radhi.' ²⁰Ni mundu ywenge kabaya,"nikobike nnwawa,kwa nyoo ngwecha kwaa icha.'²¹Mmanda kabuya ni kummakiya ngwana wake makowe ago,ngwana mwene nyumba atikasirika atikummakiya mmanda wake,Yenda uoesi mumitaa uichochoro ya mji ukabatole kwango maskini,ilema,ipofu ni babalemile." ²²Mmanda ngabaya,nwana hago gaulagya gapangilwe ni hata nambiambi balo kui na nafasi.²³Ngwana ngamakiya mmanda,yenda katika ndela ngalu ni muichocholo bandu ni ubalazimishe bandu bajingii,linga nyumba yango itwetii. ²⁴Kwa maana nenda kuwa bakiya,katika balo babakokilwe ba kwanza ntopo ywapaya sheree yango.'²⁵Nambeambe bandu banyansima babile kabayenda nakwe pamope agalambwike ni aabakiye, ²⁶Mana mundu kaicha kwango ni amchukya kwaa tate bake,mao bake,nnyumbo we,bana bake,anunabe,alalome ni alwawa ndio,ni hata maisha gake awecha kwaa panga mwanapunzi bango. ²⁷Mundu ywaapotwa kwaa msalaba wake ni icha ichungu yango hawecha kwaa panga mwanapunzi bango.²⁸Maana nyai nkati yinu,ambaye atamaniya chenga nnara hatamaa kwa akadilii galamaa kwa mahesabu kati ai na chilo chakipala linga alikamilishe lyo? ²⁹Vinginevyo baada ya bika nsingi ni chindwa yomolya,boti bababweni batumbwa kum'dhihaki. ³⁰Kabaya,mundu yu alumbwi chenga wakati ntopo ngupu ya yomolya.³¹Au mfalme ywako mana kaapala yenda,kumbwana ni mfalme ywenge katika vita ambae hatama kwaa pae kwanza ni tola ushauli usu mana awecha,pamope ni bandu elfu komii kumbwana ni mfalme ywenge kaicha usu ywembe ni bandu elfu ishirini? ³²Ni mana nyoo kwaa,wakati jeshi lya bengi balo li kutalu utuma mjumbe pala masharti ga amani. ³³Kwa nyoo basi yoyoti kati yinu ambaye haaleka kwaa yoti yabile nayo,hawecha kwaa,panga mwanapunzi bango.³⁴³⁵Mwinyo ni nzuri,lakini iobiye ladha yake,panga kitiwe panga kai mwinyo kae? Ntopo matumizi kwa bui au hata kwa mbolea undataikwa kutalu.Ywabile na makutu,ni ayowe."

Chapter 15

¹Bai batoza ushuru boti ni benge bene sambi baichile kwa Yesu ni kumpekania. ²Mafarisayo ni baandishi batinung'unika kababaya,mundu yoo hubakaribisha bene sambi ni lya nabo."³Yesu kabaya mfano wono kwabe,kabaya, ⁴"Nyai kwinu,kati abi ni ngondolo mia jimo ni mei teo anobite yumo kati yabo,apala kuwaleka balo tisini na tisa mupongote,ni ayende kumpala yolo ywanobite mpaka kumbona? ⁵Ni ywewmbe maite mpatike umbeka mulipamba lyake ni pulaika.⁶Paika kunyumba,ubakema mbwiga kwa yango ni jirani yake nakuwabakiya mupurahi pamope ni nee,kwa kuwa nimpatike ngondolo ywango ywaobite.' ⁷Nindakuwabakia nyonyonyo kupabaa ni puraha kumaunde kwaajili ya mwene sambi yumo yatubu,zaidi ya bene haki tisini na tisa babile ntopo hoha ya tubu.⁸Au kuna nnwawa gani ywabile ni sarafu komi za mbanje,payaobite ni sarafu jimo,hapa washa taa ni pyaya nyumba ni kuipala kwa bidii hadi kuipata? ⁹Ni paibona hubakema mbwiga kwaa yake majirani bake kuwabakia mpurahi pamope ni nee,kwa kuwa niipatike sarafu yango yaniobite. ¹⁰Hata nyoo nindakuwabakiya ibile puraha nnonge ya malaika wa Nnongo kwaajili ya mwene sambi yumo tubu."¹¹Ni Yesu atibaya,"mundu yumo abile ni bana abele ¹²Yolo nchunu atikum'bakiya tate bake,tate unipei sehemu ya mali yango yoti kuirithi.Nga atibagana mali yake kati yabo.¹³Machoba ganambone kwaa yolo nchunu atokusanya vyoti anavyomiliki naboka kilambo cha mbale,na kwoo atitapanya mbanje yake,kwa pema ilebe yaipalite kwaa,na tapanya mbanje yake kwa anasa, ¹⁴Naye pabweni ayomwile tumiya yoti njala kolo itiyingya pakilambo chelo nayembe atumbwile panga abi na uhitaji.¹⁵Atiyenda ni kuajiri mwene kwa yumo wa raia wa kilambo chelo,ni yembe atikumpeleka kumng'unda wake lisha magobe. ¹⁶Ni atitamani kuishibisha kwa maakapi yabalile kwa sababu ntopo mundu ywampei kilebe chochoti cha lya.¹⁷Ila yolo mwana nchunu patambwile mwoyoni mwake,abaite ni atumishi alenga wa tate bango bana chakulya chanambone cha tosha ni nenga nibile pano,ni waa na njala! ¹⁸Nipala boka ni yenda kwa tate bango,ni umbakiya,"Tate nikosite kunani ya maunde ni nnongi ya minyo gako. ¹⁹Nistahilli kwaa kemelwa mwana wako kae,unipange kati yumo wa atumwa bako."²⁰Ndipo atiboka ni yenda kwa tate bake,pabile angaliu palipite napatate bake amweni akiya ayei lubela ni kumkumbatiya ni kumnoniya. Yolo mwana atikum'bakiya ²¹,"Tate nikosite kunani ya maunde ni nnonge ya minyo gako nistaili kwaa kemelwa mwana wako.'²²Yolo tate atikuwabakiya atumishi bake,'mulileti upesi nganju ya ibile bora,mukamuwalike mujei ni pete mu'ingonji ni ilatu mumagolo. ²³Boka po munileti ndama yolo yanonite nakumchinja uliye ni kupurai. ²⁴Kwa kuwa mwana wango atiwaa naywembe abi hai.Ati oba nakwe atibonekana batumbwile shangilia.²⁵Bai yolo mwana wake mpendo abile kumngunda.Pabayowine ni karibia kunyumba ayowine malobe ya nyambo ni ng'anda. ²⁶Amkemite mtumishi yumo nakumlokiya makowe gano maana yake namani" ²⁷Mtumishi akam'bakiya mnunako haichile ni tate bako atikumchinjia ndama yanenipe kwasababu atibuya salama,'²⁸Mwana mpendo atikasirika akani jingiya nkati ni tate bake apitike panja kumpembeya. ²⁹Ila atikuyangwa tate bake baya,"lola nenga nitikutumikiya miaka yanambone,wala nikosite kwaa amri yako,lakini unipei kwaa mwana mbui lenga niweche sherekea ni rafiki zango. ³⁰Lakini paichile yono mwana wako watapakinye mali yako yoti pamope ni makahaba atikunchinjia ndama yanenipe.³¹Tate akabakiya,'mwana wango,wenga u pamope ni nenga kila machoba goti ni vyoti yanibile vyo vyako wenga. ³²Ila yapangite vyema kwitu kumpangiya sherehe ni purai,yono mbwiga wako atiwaa,nanambeambe abi nkoti,ni atioba ni ywembe apatikine."

Chapter 16

¹Yesu atibabakiya kae benepunzi bake,"Pabile ni mundu yumo tajiri abile ni meneja,ni apeilwe habari ya kwamba meneja yono atapanya mali yake. ²Nga nyoo tajiri atikumkema,nikum'bakiya,"nga namani yeni yaniipekania kunani yako?Upiye hesabu ya umeneja wako,kwa kuwa uwecha kwaa panga wameneja kae."³Yolo meneja atibaya kumoyo wake,nipala panga namani,mana ngwana wango anikonyie kazi yango ya umeneja?Ntopo ngupu ywa lema,ni loba loba nibona oni. ⁴Nilitangite lanipala panga lenga panipoyelwa kukazi yango ya uwakili bandu banikaribishe kunyumba yabe.⁵Nga nyoo wakili atikubakema adeni wa ngwana wake kila yumo akam'bakiye wa kwanza,'udaiwa kiasi gani ni ngwana wango?' ⁶Atibaya ipimo mia jimo ya mauta akambakiya 'utole upesi hati yako utame upesi uyandike hamsini.' ⁷Boka po atim'bakiya ywenge ni wenga udaiwa kiasi gani? 'atibaya 'ipimo mia jimo vya bwembe wa ngano,akam'bakiya,'utole hati yako uyandike themanini.'⁸Yolo ngwana atikumsifu meneja dhalimu cha pangite kwa weleu,kwa kuwa bana ba'kilambo wono ni werevu wanambone nashughulika kwa ung'anga ni bandu baupande wabe kuliko bababile bona banuru. ⁹Ni nenga nindakuwabakiya muipange ambwiga kwa mali ya udhalimu lenga baikosike babakaribishe katika makao ga milele.¹⁰Ywa abiile mwaminifu katika lalibile lichunu muno upanga uaminifu katika likolo,ni abile dhalimu katika kichunu muno na katika kikolo pia. ¹¹Mana mwenga mpangile kwaa uaminifu katika mali ya udhalimu ni ywako apalakukuamini katika mali ya kweli? ¹²Na mana mwabile kwaa baaminifu katika tumia mali ya mundu ywenge nyai ywapala kuwapea yaibile ya kwinu bene?Ntopo mtumishi ywaweza tumikia ngwana wanaibele,kwa maamna apala kumchukia yumo ni kumpenda ywenge,ama apala chikamana ni yolo ni kumdharau hayo.Hawesa kwaa kumtumikia Nnongo ni mali."¹⁴Bai Mafarisayo,bababile apenda mbanje bayowine ago goti ni chalawa. ¹⁵Ni atiabakiya,"mwenga mwamuipunia haki nnonge ya bandu,lakini Nnongo aitangite mioyo yinu,kwa kuwa latitumikite kwa bandu upanga chukizo nnonge ya Nnongo.¹⁶Saliya na manabii vyabile mpaka Yohana paichile.Boka wakati wolo,habari njema ya ufalme wa Nnongo utitangazwa,ni kila mundu upaya jingya kwa ngupu. ¹⁷Lakini ni rahisi ka kumaunde ni pakilambo viboke kuliko hata herufi yimo ya saliyakosekana.¹⁸Kila ywanneka nnyumbowe ni kobeka nnwawa ywenge azini,nayomkobeka ywembe ywalekwite ni nchengowe azini.¹⁹Pabile ni mundu yumo tajiri awalite ngobo za rangi ya zambarau ni kitani safi ni abile atipurai kila lichoba utajiri wake nkolo. ²⁰Ni maskini yumo lina lyake Lazaro abekitwe muligeti lyake,ni ana ilonda. ²¹Ni ywembe atitamani yukuta kwa makombo yatambwike katika meza ya yolo tajiri hata mapwa waichile ni kumlambata ilonda yake.²²Ikawa yolo maskini awile ni tolekwa ni malaika mpaka pakiuba cha Ibrahimu.Yolo tajiri pia awile nachikwa. ²³Ni kolo kumambe abile kumateso aobwile minyo gake ni kum'bona Ibrahimu kuutalu ni Lazalo pakiuba chake.²⁴Atilela ni kubaya,Tate Ibrahimu,unihurumie unlei Lazaro achuye ncha ya lukonji lwake mumache,auburudishe ulimi wango,kwa sababu nindateswa katika mwoto wono.²⁵Lakini ibrahimu abayite,"mwana wango ukumbuke ya kwamba katika maisha yako utipokiya makowe yako mema,ni Lazaro nyo apatike mabaya.Ila nambeyambe abile pano anafarijiwa ni wenga unalumia. ²⁶Ni zaidi ya ago,kubekitwe liembwa likolo ni lilacho kati yitu,lengo balo bapala boka kono icha kwoo kana bawechange wala bandu wa kwinu kana baloke icha kwitu."²⁷Yolo tajiri abayite,'nindakuloba tate Ibrahimu,kwamba umtume kunyumba ya tate bango. ²⁸kwa kuwa nibile nabo anunango atano linga abaonye,kwa hofu kwamba nabo baicha mahali pano nateseka.'²⁹Lakini Ibrahimu abayite,"babile Musa ni manabii babapekani bao. ³⁰Yolo tajiri atibaya,"nyoo kwaa,tate Ibrahimu,lakini mana ayendile mundu boka kono kwa wafu bapala tubu.' ³¹Lakini Ibrahimu atikum'bakiya,'kana bakani kuwa pekania Musa ni manabii bapala shawishika kwaa ni mundu hata mana atiuluka boka mu'kiwo.

Chapter 17

¹Yesu atikuwabakiya benepunzi bake,"makowe yagasababisha bandu bapange sambi hana budi pitya,lakini ole winu mundu ywasababisha! ²Bora panga nyoo mana mundu yoo atitabilwa liwe lanatopa lya yagio paingo ni kumtaika mu'bahari,kuliko kumpanga yumo wa haba achunu atenda sambi.³Muilindange,mana nnongo wako atikukosea umketeboye,ni ywembe akitubu umsamehe. ⁴Mana akukoseite mara saba kwa lichoba limo ni mara saba kwa lichoba limo aichile kwako baya,'nindatubu,'umsamee"⁵Mitume bak batikum'bakiya Ngwana,"utuyongekee imani yitu," ⁶Ngwana abayite,"mana mwabile na imani kati punje ya haradari,mwawezite kuubakiya nkongo wono wa munene,kuutapwa ni ukabolike mubahari,nakwe ungebatii.⁷Lakini nyai kati yinu,abile ni mtumishi ywalema mng'unda wake ama ywachunga ngondolo,apala kum'bakiya pabuya kung'unda,uwiche haraka ni keti uliye chakulya. ⁸Je apala kum'bakiya,'uniandalie chakulya nilye,ni uitabe mkanda ni unitumikie mpaka paniyomwa lya na nywaa.Badala ya poo apala lya na nywaa?⁹Hapakumshukuru mtumishi ywoo kwasababu atimizite galo abakilwe? ¹⁰Nyonyonyo ni mwenga mana mupangite yaniwalagile mubaye twenga tu atumishi tustahili kwaa,tupangite tu galo gatupasayo panga.'¹¹Yatikuwapitya kwamba pabile safarini yenda Yerusalemu,atipita mpakani mwa Samaria ni Galilaya. ¹²Pajingile pakijiji chimo,kwoo atikoliana ni bandu komi bababile ni ukoma,atiyema kuutalu. ¹³Batondobiye lilobe baya,"Yesu Ngwana hutuhurumiye."¹⁴Pababweni atikuwabakiya,"Muyende mukailaye kwa makuhani,"nabo pababile andayenda batitakasika. ¹⁵Yumo wabe pabweni kwamba aponi,atibuya kwa lilobe likolo atikumsifu Nnongo. ¹⁶Atikilikita mumagolo ya Yesu atikushukuru,yembe abile Msamaria.¹⁷Yesu kayangwa,kabaya,"Je batakasike kwaa boti komi?babile kwako balo benge tisa? ¹⁸Ntopo hata yumo ywabonekine buya lenga kumtukuza Nnongo,bali yono mgeni? ¹⁹Ammakiye,"Ukatuke ni uyende zako imani yako ikuponyile."²⁰Palokiye ni Mafarisayo ufalme wa Nnongohiucha lichoba lyako?,Yesu atibaya,"Ufalme wa Nnongo kilebe cha wezekana kwaa bonekana. ²¹Wala,bandu bapala baya kwaa,"mulinge pano!ama,mulinge kolo!kwa maana ufalme wa Nnongo ubile nkati yinu"²²Yesu atikuwabakiya anapunzi bamke,wakati upalaika ambapo mpala tamani kuibona yumo la lichoba la mwana wa Adamu,lakini mupala kulibona kwaa. ²³Wapala kum'bakiya,mulinge,kolo!mulinge pano!' Lakini kana muyende linga,wala kubakengama. ²⁴Kati umeme wa njai umulikao katika anga tumbulia upande umo hadi wenge. Nga nyoo hata mwana wa Adamu aba nyo katika lichoba lyake.²⁵Lakini kwanza impasa teseka katika makowe yanambone ni kumkana ni kizazi cheno. ²⁶Kati yalibile lichoba lya Nuhu,ngaipalanga katika lichoba lya mwana wa Adamu. ²⁷Walile,na nywaa,bakikobeka ni konda mpaka lichoba lelo ambalo Nuhu pajingie katika safina ni mafuriko paichile ni kubaangamiza boti.²⁸Nga chaibile katika lichoba lya Ruthu,babile nywaa,pema ni pemeya,lema ni chenga. ²⁹Lakini lichoba lelo latu paboi Sodoma,wanyei ula wa moto ni kiberiti boka kumaunde ni kubaangamiza boti.³⁰Nga nyo yaipala panga lichoba lelo lya mwana wa Adamu paumukulwa. ³¹Lichoba liyo kana umruhusu ywabile mudari ya nyumba auluka tola bidhaa yake nkati ya nyumba.Ni kana umruhusu ywabile kumnguta buya kaya.³²Mkumbukiya mnyumbowe Ruthu. ³³Yeyoti ywapala kuyalopya maisha gake apala kuya abiya,lakini yeyoti yayaobiya maisha gake apala kugalopwa.³⁴³⁵³⁶Nindakuwabakiya,kilo cheno kupabaa ni bandu abile katika kindanda chimo,yumo apala tolekwa,ni yenge apala lekwa.Pulabaa ni anwawa abele bandaaga nafaka pamope,yumo apala tolekwa ni yenge lekwa." 36³⁷Bannobiye,"Wapi Nnongo?" Kaayangwa,"Palo pabile mzoga,ndipo tai kabakusanyika pamope."

Chapter 18

¹Boka po atikuwabakiya mfano wa namna babapali kwa loba daima,ni kana bakate tamaa. ²Atibaya,'Pabile ni hakimu katika mji fulani,ambaye atimwogopa kwaa Nnongo ni kubaheshimu bandu.³Panile ni mjane katika jiji lyo,nayemba atiyenda mara nyingi,abaya,uniyangatiye pata haki dhidi ya mpinzani wango.' ⁴Kwa muda mrefu abi tayari kwaa kumyangatia,lakini baada ya muda atibaya kumoyo bake,'ingawa nenga nimyogopa kwaa Nnongo ama kubaeshimu bandu, ⁵lakini kwa lale yono mjane andakunichumbwa nipala kumnyangatia pata haki yake,kana iche nichosha kwa kuniichilia mara kwa mara."⁶Boka po Ngwana abaite,'mpekani chabaite hayo hakimu dhalimu. ⁷Je Nnongo apaleta kwaa haki kwa bateule haki kwa bateule bake babaleliya mumtwekati ni kitamunyo?Je ywembe apala baa mwaminifu kwabe? ⁸Ninda kuwabakiya kwamba apaleta haki kwabo upesi.Lakini wakati mwana wa Adamu paicha,Je apala kolya imani mukilambo?'⁹Ngapa abakiya mfano wono kwa baadhi ya bandu babakuibona bene baa na haki ni kubacharawa bandu benge, ¹⁰Bandu abele baabwike yenda mulihekalu sali,yumo mfarisayo ywenge mtola ushuru.¹¹Farisayo atiyema kaloba makowe haga kunani yake mwene,'Nnongo,nindakushukuru kwa vile nenga si kati bandu benge ambao ni nianyang,anyi,bandu basio wadilifu,azinzi,ama kati yono mtoza ushuru. ¹²Nindataba mara ibele kila wiki.Nipiya zaka katika mapato yoti yaniyapata.¹³Lakini yolo mtoza ushuru,atiyema kuutalu,bila yawecha kakatuya minyo gake kumaunde,atikopwa kiuba chake nabaya,"Nnongo,nirehemu nenga mwene sambi. ¹⁴Nindakuwabakiya,"Mundu yolo atibuya kaya abi atibalangilwa haki kuliko yolo ywenge,kwa sababu kila ywa ikweza apala uluywa,lakini kila mundu ywa nyenyekeya apala kakatuliwa.¹⁵Bandu batimletia bana babe achanga,linga aweze kubakamua,lakini anapunzi bake pababweni ni galo,Batibakanikiya. ¹⁶Lakini Yesu atikubakema ni kubaya,"Mubaleke bana achunu baichange kwango nee,wala kanamubakanikii.Maana ufalme wa Nnongo ni wa banda kati abo. ¹⁷Amin,nindakuwabakiya,mundu yeyoti ywapokeite kwaa ufalme wa Nnongo kati mwana ni dhahili apala jingya kwaa.'¹⁸Mtawala yumo atikumlokiya,akibaya,'Mwalimu mwema,nipange namani lenga niurithi ukoti wanga yomoka?' ¹⁹Yesu atikum'bakiya,'kitumbwe namani kunikema mwema?Ntopo mundu ywabile mwema,ila Nnongo kichake. ²⁰Uzitangite amri-kana uzini,kana ujibe,kana ubulage,kana ubaye ubocho,ubaheshimu tate ni mao bako. ²¹Yolo mtawala atibaya,'makowe aga goti nikuyakamwa panibile kijana.'²²Yesu payowine ago ammakiye,"utipongokiwe ni kikowe chimo,lachima upeyeme vyoti vya ubi navyo ni ubagane kwa maskini,ni mwenga upala baa ni hazina kumaunde,boka po uiche,unikengame.' ²³Lakini tajiri payowine ago,atiuzunika muno kwa sababu abile tajiri wanambone.²⁴Boka po Yesu,amweni pauzunike muno atibaya,'Jinsi gani yaipalanga mgumu kwa matajiri jingya katika ufalme wa Nnongo. ²⁵Maana ni rahisi muno kwa ngamya petamu,liembwa lya sindano,kuliko tajiri jingya mu'ufalme wa Nnongo.'²⁶Balo babayowine ago,batibaya,'nganyi bai,ywawecha lokolelwa?' ²⁷Yesu kayangwa,'makowe yagawecha kanika kwaa kwa mundu kwa Nnongo yanda wechekana."²⁸Petro kabaya,'Naam.twenga tutileka kila kilebe ni kukukengama wenga.' ²⁹Boka po Yesu atikuwabakiya,Amin,nindakuwabakiya kwamba ntopo mundu yailei nyumba ama nnyumbowe,ama anunage,ama alongowe ana bana,kwa ajili ya ufalme wa Nnongo, ³⁰ywembe ywapokiya ganambone zaidi mu'kilambo cheno,ni mu'kilambo chaicha,ukoti wangayomoka.'³¹Baada yakubakusanya balo komi ni ibele,atikuwabakiya,'lola,tupala panda yenda Yerusalemu,ni makowe yoti yatiyandikwa ni manabii husu mwana wa Adamu yapata timiya. ³²Kwa maana apajeilwa mumaboko ga bandu bamataifa ni apatendelwa dhihaka ni pyata,ni kumtemiya mmate. ³³Baada ya kumkombwa iboko kum'bulaga ni lichoba lya tatu apauluka.'³⁴Baelewite kwaa,makowe aga,ni neno labile liiywa kwabe,ni baelewite kwaa,makowe yabaite.³⁵Yabile Yesu karibia Yeriko,mundu yumo kipofu abile atamite mbwega ya ndela kaloba msaada, ³⁶Payowine bandu banyansima bapeta atilokya namani chakipitike? ³⁷Batikum'bakiya kwamba Yesu mwana wa Nazareti andapeta.³⁸Nga yolo kipofu atilela kwa lilobe,nabaya,Yesu,mwana wa Daudi,unirehemu.' ³⁹Balo bababile kabatwanga batikumkalipiya yolo kipofu,nakum'bakiya ndooti,lakini yembe atizidi lela kwa lilobe mwana wa Daudi,,unirehemu.⁴⁰Yesu kayema niamuru mundu yolo aletwe kwake boka po yolo kipofu atikuyogeliya,Yesu atikunlokiya. ⁴¹Upala nikupangiye namani?' Atibaya,'Ngwana,nipala bona.'⁴²Yesu atikum'bakiya,'upate bona.Imani yako ikuponyile.' ⁴³Mara yeyelo apatike bona,akamkengama Yesu atimtukuza Nnongo pabamweni lelo,bandu boti batikumsifu Nnongo.

Chapter 19

¹Yesu atijingya ni peta katikati ya Yeriko. ²Napo pabile ni mundu yumo akemelwa Zakayo,ywembe abile nkolo wa watoza ushuru kae mundu tajiri.³Abile kapaya kubona Yesu ni mundu wa namna gani,lakini awezite kwaa kum'bona kwasababu ya bandu banyanisima,kwa kuwa abile mwipi wa kimo. ⁴Nga nyo,atilongoliya lubelo nnonge ya bandu,anaoboka kunanin ya mkuyu lenga aweche kum'bona,kwasababu Yesu atikaribiya pita kundela yelo.⁵Wakati Yesu paikite mahali palo,atilinga kunani ni kum'bakiya,Zakayo,uluka upesi,maana leno ni lachima shinda kunyumba yako! ⁶Apangite haraka,uluka ni kumkaribisha kwa puraha. ⁷Bandu boti pababweni galo,batilalamika,nabaya,'Ayei kutembelia mundu mwene sambi.'⁸Zakayo atiyema nakum'bakiya Ngwana,lola Ngwana nusu ya mali yango nibapeya maskini,ni ikiwa nimpokonyite mundu yeyoti kilebe,mnakumkeboliya mara ncheche.' ⁹Yesu atikum'bakiya,'leno wokovu uikite katika nyumba yeno,kwa sababu yembe ni mwana wa Ibrahimu. ¹⁰Kwa maana mwana wa mundu aichile pala ni lopwa bandu babaobite.'¹¹Pabayowine aga,atiyendeliya longela ni piya mfano,kwa sababu abii papii ni Yerusalemu anabo batangite ya kuwa ufalme wa nnonge wabile papipi na bonekana mara jimo. ¹²Nga atikuwabakiya,'afisa yumo atiyenda kukilambo chakulipite lenga pokiya ufalme ni boka po buya.¹³Atikubakema atumishi bake komi,nakubapeya mafungu komi,nakuabakiya,mukapangie biashara mpaka panibuya! ¹⁴Lakini bananchi bake batikasirika ni kwa nyoo batilagiya ajumbe bayende,kumkengama ni buya,'atakiwa kwaa mundu yono kututawala,' ¹⁵Pabile pabuite kaya baada ya pangilwa mpwalme,atiamuru balo atumishi abapeile mbanje bakemelwa kwake,apate tanga faida gani yabaipatike kwa panga biashara.¹⁶Wa kwanza aichile,nabaya,Ngwana,fungu lyako lipangite mafungu komi zaidi, ¹⁷Yolo afisa atikum'bakiya,vema,wa mmanda mwema,kwasababu wabile mwaminifu katika kikowe kichunu,upala panga ni madaraka kunani ya miji komi.'¹⁸Wa na ibele,abaite,Ngwana,fungu lyako lipangite mafungu matano.' ¹⁹yolo afisa atikumbakiya,'tola mamlaka ga kunani ya miji itano.'²⁰Ni ywenge aichile,ni baya,'Ngwana yeno pano ,banje yako,naibekite salama katika kitambala. ²¹kwa maana natiyogopa kwa sababu,wenga nga mundu nkale,undaboya chelo cha ukibekite ni una chaupandike kwaa.'²²hayo afisa atikum'bakiya,kwa maneno yako mwene,nipala kumhukumu,ewe mtumishi mbaya,watangite nenga na mundu nkale,nitola chani bekite kwaa ni una chanipandike kwaa. ²³Bai mbona wabekite kwaa mbanje yango katika benki,lenga paniboya nitole pamope ni faida?²⁴Afisa atikubabakiya bandu bababile batiyema hapo,'munyang,anye alyo lifungu ni kumpeya yolo mwene mafungu komi. ²⁵Bakam'bakiya,'Ngwana,yembe abi na mafungu komi.'²⁶Nindakuwabakiya kila mundu ywabile nacho apala peilwa zaidi,lakini ntopo,hata kiche kilebe abile nacho kipala tolekwa. ²⁷Lakini aba maadui bango,babakani nipange mpwalume wabe,baletwe pano ni kuba bulaga nnonge yango."²⁸Baada ya baya gano,atiyendeleya nnonge panda yenda Yerusalemu.²⁹Pabile pakaribie Bethfage ni Bethania,papipi ni kitombe cha mizeituni,atikubatuma anapunzi bake abele, ³⁰Atibaya,'Muyende katika ijiji ya jirani,pamujingya,mpala kumkoliya mwana mbunda anapandilwa kwaa balo,muyogoli,mumleti kwango. ³¹Kati mundu abalokiye,"Mbona mundakumyogoliya"mubaye,"Ngwana andakumpala".³²Balo babalagilwe batiyenda nakum'bona mwana mbonda kati Yesu chabakiye. ³³Babile banda kumyogoliya mwana mbonda wamiliki baka wabakiya,'kitumbwe namani munda kumyogoliya mwana mbunda yono? ³⁴Batibaya,"Ngwana andakumpala." ³⁵Bai,batikumpelekia Yesu,batikumtandika ngobo yabe kunani ya mwana mbonda ni bakamoboya Yesu kunani yake. ³⁶Pabile kayenda bandu batitandza mavazi yabe mundela.³⁷Pabile anatelemka pakitombe sa mizeituni,jumuiya yoti ya benepunzi bake batumbwile shangiliya ni kumtukuza Nnongo kwa lilobe likolo,kwa sababu ya makowe makolo bayabweni. ³⁸Batibaya,"nga yembe mbarikiwa mpwalume yaichile kwa lina Ngwana!Amani kumaunde,ni utukufu kunani!'³⁹Baadhi ya Mafarisayo katika makutano batikum'bakiya,mwalimu,ubanyamazishe benepunzi bako. ⁴⁰Yesu kayangwa ni kubaya,"nindakuwabakiya,kati haba batituliya,maliwe yapala kombwa malobe.'⁴¹Yesu paaukaribiye mji atiuleliya. ⁴²Atibaya,"Laiti mwatangite hata wenga,katika lichoba lino makowe gagaleta amani!lakini nambeambe yatiya mminyo pako.⁴³Kwa kuwa lichoba lindaicha ambapo adui bako apala chenga boma papipi ni wenga,ni kukutindiya ni kukukandamiza boka kila upande. ⁴⁴Bapala kutomboya pae wenga na bana bako.bapala kukuleka kwaa hata liwe limo kunani ya jenge,kwa sababu upala tambwa kwaa wakati Nnongo pabile kapaya kukulopwa!'⁴⁵Yesu ajingile muhekalu,atumbwi kuwabenganga balo babile bakipemeya, ⁴⁶Atikuwabakiya,"Itiandikwa,nyumba yango ipala panga numba ya sala,lakini mwenga muipangite kuwa likolo lya anyang'anyi.'⁴⁷Kwa nyoo,Yesu abile atipundisha kila lichoba muhekalu,Makuhani akolo ni Alimu ba saliya ni iongozi ba bandu bapalite kumuhukumu. ⁴⁸Lakini wawezite kwaa pata ndela ya panga nyoo,kwa sababu bandu boti babile bakimpekaniya kwa makini.

Chapter 20

¹Lyabile lichoba limo,Yesu abile akipundisha bandu Muhekalu ni hubiri Injili,Makuhani ni Baalimu basheria batikunyendelia pamope ni apendo. Batilongela,bakim'bakiya, ²'Utubakiye ni kwa mamlaka yaa'ko upanga makowe aga?Ama ni nyai agwa ywakupei mamlaka aga?"³Ni ywembe kayangwa,nakuwabakiya,'na nenga nipala kuwalokiya swali,Munibakiye ⁴ubatizo wa Yohana,Je wabokite kumaunde ama kwa bandu?⁵Lakini batijadiliana bene kwa bene,nabaya,'Mana tubaite,ubokite kumaunde,apala kutulokiya,bai mbona mumwamini kwaa?' ⁶Ni mana tubaite,uboka kwa bandu,bandu boti pano bapala kutukombwa na maliwe,maana boti baamini kwamba Yohana abile nabii.'⁷Bai,batiyangwa ya kwamba batangite kwaa kwaibokite, ⁸Yesu atikuwabakiya,"Wala nenga niwabakiya kwaa mwenga ni kwa mamlaka yaa'ko nipanga makowe aga."⁹Atikuwabakiya bandu mfano wono,"Mundu yumo atipanda nng'unda wa mizabibu,nakulikodisha kwa akolema wa mizabibu,ni yenda kukilambo chenge kwa muda mrefu. ¹⁰Kwa muda waupangilwe,atatikumlayagi mmanda kwa akolema ba mizabibu,kwamba wampei sehemu ya matunda ya nng'unda wa mizabibu,lakini akolema ba mizabibu batikumkombwa,nakum'buyanganiya maboko yabure.¹¹Boka po amtumite kae mmanda ywenge na ywaa batikumkombwa,kumpangia ubaya ni kum'buyanganiya maboko yabule. ¹²Atumilwe kae mmanda wa itatu ni haywo kunnimiya ni kumtaikwa panja.¹³Nga nyo ngwana wa nng'unda abaite,'Nipange namani? Nipala kumtuma mwana wango mpendwa.Labda bapala kumweshimu.' ¹⁴Lakini akulima ba mizabibu pamweni,batijadiliana bene kwa bene bakibaya,'haywa nga mrithi,tum'bulage,lenga urithi wake upange witu.'¹⁵Bampiite panja na nng'unda wa mizabibu na kum'bulaga,Je ngwana shamba apala kuwapanga namani? ¹⁶Apala yenda kubaangamiza akolema ba mizabibu ,ni kubapea bengr nng'unda,wolo". 'nabo pabayowine ago,babaite,'Nnongo aakani'¹⁷Lakini Yesu atikuwalola,na baya,Je andiko leno libii na maana yaa'ko? 'lwe labalikani achengi,lipangite liwe la kumbwega? ¹⁸Kila mundu ywatomboka kunani ya liwe lyoo,atekwanika ipande ipande,lakini yolo latimtombokeya,lendakumlebata¹⁹Hivyo Aandishi ni akolo ba Makuhani bapali tendelaya kumboya wakati wowowo,batangite abaite mfano wolo dhidi yabe,lakini babayogopile bandu. ²⁰Balingite kwa makini,nakubatuma apelelezi baipangite kuwa bandu ba haki,lenga bapate likosa kwa hotuba yake,lenga nakumpeleka kwa atawala na bene mamlaka.²¹Nabo balokite,bakibaya,"mwalimu,tutangite kwamba ubaya na kupundisha makowe ga kweli na shawishi kwaa ni mundu yeyoti,lakini wenga ufundisha kwelu husu ndela ya Nnong. ²²Je,ni halali kwetu lepa kodi kwa Kaisari,ama la?²³Lakini Yesu atangite mtego wabe,atikuwabakiya, ²⁴Munilage dinari,Minyo ni chapa ya nyai ibile kunani yake? batibaya!"Ya Kaisari."²⁵Ni ywembe akawabakiya,Bai,mumpei ya Kaisari yagabile yake Kaisari,ni Nnongo yagabile ya Nnongo.' ²⁶Aandishi ni akolo ba Makuhani balilendapo uwezo wa kosoa chelo chakibaite nnonge ya bandu,batishangala majibu gake babaite kwaa kilebe.²⁷Baadhi ya Masukayo bayendeli,balo babaya ntopo ufufuo, ²⁸Bakamlokiya,bakibaya,'mwalimu,Musa atikutuyandikiya kwamba mana mundu awelikwe na munage mwene nnyumbowe ntopo mwana bai apalikwa kumtola nnyumbowe nunage ni yenda papa nakwe kwaajili ya kaka bake.²⁹Pabile ni alongo saba wa kwanza atikobeka,na waa bila leka mwana, ³⁰ni ywana ibele pia. ³¹ywa tatu atikumtola nyanya,nganyonyo boti saba balekite kwaa mwana ni waa. ³²Baadaye ni yolo nnwawa ati waa. ³³Katika ufufuo,apala panga nyumbo wa nyai?maana boti saba batikumkobeka.'³⁴Yesu atikuwabakiya,"bana ba kilambo cheno ukobeka na konda. ³⁵Lakini balo babastaili pokiya ufufuo wa kiwo ni jingya muukoti wangayomoka bakobeka kwaa wala kondelwa. ³⁶Wala bawecha kwaa waa kae,kwa sababu bala baa sawaswa ni malaika na ni bana ba Nnongo,bana ba ufufuo.³⁷Lakini hayo wafu banafufuliwa,hata Musa atilaya mahali katika habari ya mmwitu,palo atikumkema Ngwana kati Nnongo wa Ibrahimu ni Nngongo wa Isaka ni Nnongo wa Yakobo. ³⁸Nambeambe,yembe Nnongo kwaa wa wafu bali wa wabile akoti,kwa sababu boti hiushi kwa ywembe."³⁹Baadhi ya baalimu ba sheria batiyangwa,"Mwalimu,uyangwite vema.' ⁴⁰Bateyhubutu kwaa kumlokiya liswali lyenge zaidi.⁴¹Yesu atikuwabakiya,'ki vyaa'ko bandu babaya kwamba Kristo ni mwana wa Daudi? ⁴²Maana Daudi mwene abaya katika Zaburi:Ngwana atikumbakiya Ngwana wango:utamae luboko lwa mmaliyo, ⁴³mpaka nibabeke adui zako baye ya magolo gako.' ⁴⁴Daudi amkema Kristo 'Ngwana',bai yapanga kitiwi mwana wa Daudi?"⁴⁵Bandu boti bababile kabampekaniya batikumbakiya anapunzi bake, ⁴⁶Jihadhalini ni Aandishi,apenda tanga bawalite mavazi maracho,ni apenda salamu maalumu musoko ni iteo ya heshima Mumasinagogi,ni maeneo ya heshima mukaramu. ⁴⁷Habo kae uliya munyumba ya ajane,ni kuipanga bandasali,sala ndacho.Haba bapala pokiya hukumu ngolo zaidi.'

Chapter 21

¹Yesun atilinga am'bweni analome matajiri,bababile kababika zawadi yabe mu akiba. ²Amweni ywa wilikwe yumo maskini kabika senti yake ibele. ³Nga nyo ngabaya kweli wendakuwabakia,hayu ngwelekwa maskini abika yanambone kuliko benge boti. ⁴Haba boti bapiyite bayi zawadi buka katika yanambone yababile nayo,lakini hayu n'gwelekwa katika umaskini wake,apiyite mbanje yoti yabile nayo kwaajili ya lama kwake,"⁵Wakati wenge pababile kababaya usu hekalu,namna mwalibile litipambilwe na maliwe yananoga ni matoleo atibaya, ⁶"Kwa habari ya makowe aga mwamugabona,machuba gaicha ambayo ntopo liwe limo ambalo lalekelwa panani ya liwe lyinge ambalo lya bomolelwa kaa,"⁷Nga nyoo,batikunnokia babayite,"Mwalimu,makowe aga gapita lichuba gani?namani yabaa ishara kwamba aga makowe gai karibu pitya. ⁸Yesu ayangwi,"Mube aangalifu kwamba kana mukongelwe,kwa sababu baingi baicha kwa lina lyangu,kababaya Nenga nga naywembe,ni muda utikaribia.'kana muakengame. ⁹Mana muyowine vita ni vurugu vurugu kana mwayogope,kwa sababu aga makowe agapiti kwanza lakini mwisho wapitya kwaa upesi."¹⁰Kai ababakiye,Taifa lakakatuka kumbwana ni taifa lenge,ufalme ni ufalme wenge. ¹¹Pabaa ni malendemo makulu,ni njala ni tauni katika maeneo mbalembale bapaa matukio yatisha ni ishara yatisha buka kumaunde.¹²Lakoni kabla makowe aga goti,babika maboko gabe panani yinuni kubatesa kubapelekanga mu'masinagogi ni mumagereza,kunneta nnongi ya ufalme ni bene mamlaka kwasababu ya lina lyangu. ¹³Ayii ipakunyoghulyanga mwenga nafasi kwa ushuhuda winu.¹⁴Kwaiyo muamue mumyoyo yinu aandaa kwaa kwinu mapema, ¹⁵Kwasababu nampea maneno aga hekima,ambago adui zinu boti bawecha kwaa kuipinga au kuikana.¹⁶Lakini mwa kanilwa kae ni azazi binu anunabinu,alongo binu ni mabwiga ni bapakumulaga baadhi yinu. ¹⁷Mwatolelwa ni kila yumo kwa sababu ya lina lyangu. ¹⁸Lakini ntopo hata unywi kwaa umo wa mitwe yinu waupala oba. ¹⁹Katika vumilia mwaipanga nafsi yinu.²⁰Pampala bona Yerusalemu baitindiike majeshi,basi mutange kwamba ualibifu wake ukalibiye. ²¹Hapo balo babile Yudea babutukii muitumbii,ni balo bababile pakatikati ya jiji babuke,ni kana mwaleke bababile muijiji jingya. ²²Mana aga nga machuba ga kisasi,linga kwamba makowe goti gagaandikilwe gapate timya.²³Ole kwa balo bene ndumbo ni kwa balo babayongeya katika machuba aga!kwa maana pabaa ni tabu nkolo muilambo ni nyongo kwa bandu haba. ²⁴Ni batumbuka kwa ncha ya lipanga na batolelwa mateka kwa mataifa goti,ni Yerusalemu yalibatilwa ni bandu ba mataifa,mpaka wakati wa bandu ba mataifa paupala timilika.²⁵Yapanga ni ishara katika liumu, mwei ni ndondwa.Ni katika ilambo papabaa ni dhiki ya mataifa,katika kata tamaa bukana lilobe lya habari ni mawimbi. ²⁶Panga ni bandu kabainduka kwa yogopa ni katika tarajia mambo gagapita duniani. Kwa maana ngupu ya mbingu ya tikwa tikwa.²⁷Nga bamona mwana wa Adamu kaicha kumaunde katika ngupu ni utikufu mkulu. ²⁸Lakini makowe aga gapatumbwa pitya muyimee mukakatuye mitwe yinu kwa sababu kombolelwa kwinu kwanda egelwa karibu."²⁹Yesu aabakiye kwa mfano,"Muulinge mtini,ni mikongo yoti. ³⁰Paiipuka,mwenda kuiboniya mwabene ni tanga kwamba mpenja tayari ui karibu. ³¹Nyonyo,pamona makowe aga kagapitya mwenga mutange ya kuwa ufalme wa Nnongo utikaribiya.³²Kweli,nenda kuwabakiya,ubeleko wuno wapeta kwaa,mpaka mambo aga goti mpaka gapita kwaa. ³³Kumaunde ni kilambo gapeta,lakini maneno gangu gapita kwaa kabisa.³⁴Lkini muilinge mwa bene linga kwamba mioyo ginu kana yalemewa ni ufisadi,ulevi,ni mahangaiko ga maisha aga.Kwa sababu lilo lichoba yabaichilya gafula. ³⁵Kati ntego,kwa sababu yabaa kwa kila yumo ywaishi katika kuminyo ya kilambo choti.³⁶Lakini mube tayari wakati woti,mulobe kwamba mwaba imara ya kutosha kugaepuka aga goti pagapita,na yima nnongi ya mwana wa Adamu."³⁷Nga nyo wakati wa mutwekati abile kafundisha muhekalu ni kiloo apitike panja ni yenda keleka katika kitumbi chakikemelwa cha Mizeituni. ³⁸Bandu boti bamwichi kwaa kindai na mapema linga kumpikaniya nkati ya hekalu.

Chapter 22

¹Basi sikuuu ya nkate yangali yiyilwa lola yabile ikaribiye,ambago ikemelwa Pasaka. ²Makuhani akolo ni aandishi bati jadiliana namna ya kumulaga Yesu,kwa sababu baayogwipe bandu.³Nchela ajingii nkati ya Yuda Iskariote,yumo ba balu benepunzi komi ni abele. ⁴Yuda ayei jadiliana ni akolo ba Mkuhani namna ambavyo abakabizi Yesu kwabe.⁵Batipulaika ni yikityana kumpea mbanje. ⁶Ywembe atiyikitya,ni apalae nafasi ya kuakamukiya Yesu kwabe kulipau ni likundi lya bandu.⁷Lichuba lya mikate yangali yiyilwa lula yaikite,ambapo ngondolo wa Pasaka lazima apiyilwe. ⁸Yesu awatumite Petro ni Yohana abayite,"Muyende mukatualie chakulya cha Pasaka linga tuiche tulyee." ⁹Banokiye "kwako upala tugapangi ago maandalizi?"¹⁰Ayangwi,mupikani,pampala jingya mjini mnalome ambaye apotwi kibega sa mase akolyana namwe.Munkingame pene nyumba ambayo ajingya. ¹¹Boka po mummakiye bwana wa nyumba,"Mwalimu akubakiya,ki kwako chumba cha ageni,mahali ambapo nalya pasaka ni benepunzi bango?"¹²Aalangya chumba cha ghorofa ambacho kibile tayari,mupange maandalizi mwoo. ¹³Nga nyo bayei, ni kolya kila kilebe kati mwabayite,Nga andaa chakulya cha Pasaka.¹⁴Muda pauikite atamii ni balo mitume. ¹⁵Nga aabakiya nina umu ngolo ya lya sikukuu yii ya Pasaka ni mwenga kabla ya teselwa kwango. ¹⁶Kwa maana nenda kuwabakiya nilya kae mpaka paipatimizwa katika ufalme wa Nnongo."¹⁷Boka po Yesu atitola kikombe,napayomwile shukuru,ngabaya mutole chei ni mmagane mwenga kwa mwenga. ¹⁸Kwa maana nenda kuwabakiya ninywaa kwaa kae mzao wa mzabibu,mpaka ufalme wa Nnongo paupalaicha."¹⁹Nga atola nkate ni payomwile shukuru ngaumetwa nkate ni kuapeya ngabaya yinu nga ambayo upiyilwe kwa ajili yinu,mupange nyaa kwa kunikumbukya nenga. ²⁰Atweti kikombe nyonyo baada ya chakulya cha kiloo abayite,"kikombe chii nga lilagano lya yambe.Katika damu yango ambayo ipenganike kwaajili yinu.²¹Lakini mulinge,Yulo ywanisaliti abile pamope namwe pameza. ²²Kwa maana mwana wa Adamu wa kweli ayenda zake kati mwaamulikwe.Lakini ole kwa mundu yulo ambaye pitya ywembe mwana wa Adamu asalitiwa!" ²³Batumbwi lokiana bene kwa bene nyai miongoni mwabe ywa panga jambo leno.²⁴Kisha wapitike ntau katikati yabe kwamba ni nyai ywatu kitya panga jambo lino. ²⁵Aabakiye,"Afalme ba bandu ba mataifa baina ubwana usu bembe,na balo bene mamlaka usu bembe,bakemelwa aheshimiwa atawala.²⁶Lakini ipalikwa kwaa kabisa nyaa kwinu mwenga.Badala yake,lika yulo ambaye nga nkolo kati yinu abe kati nchini.Ni yolo ambaye nga wa muhimu muno abe kati ywatumukya. ²⁷Kwasababu ywaku nkolo,yolo ywatama pameza au yolo ywatumika?Buli yolo kwaa ywatama pameza?Ni nenga balo ni kati yinu ywa tumika.²⁸²⁹³⁰Lakini mwenga nga ambao muyendelya na nee katika majaribu yango. Nenda kuwapea mwenga ufalme kati nyalo Tati pambeile nenga ufalme, Kwamba mupale lya na nywa pameza yango kwene ufalme wango.Ni mwatamaa kwene iti ya enzi kamuhi hukumu kabila komi ni ibele ya Israeli.³¹Simoni,Simoni,utange kwamba,nchela alobite abatweti ni abapepete kati ngano. ³²Lakini natiloba kwaajili yawenga,kuwa imani yako kana ishindilwe.Baada ya ubi ukelebukye kae,waimarishe alongo bako."³³Petro kammakiya,"Ngwana,nibile tayari yendya ni wenga mu'rigereza ni hata nkati ya kiwo," ³⁴Yesu kanyangwa,"Nakubakiya,Petro,nkoko awikile kwaa lino,kabla ya wenga kunikana mara tatu kati unitangite nenga."³⁵Boka po Yesu ngaamakiye,"Niwapelekile mwenga bila mfuko,itondo cha chakulya,au ilatu,je mwapungukilwe ni milebe? Kabayangwa "Ntopo" ³⁶Boka po atikwabakiya,"Lakini,kila ywabile ni mfuko,ni autole pamope ni itondo ya chakulya.Yolo ywabile kwaa ni kyembe impalike auze nganju yake na apeme limo.³⁷Kwa mana nendakwabakiya,gote gaandikilwe nnani yango lazima gapangilwe,'Na atolelwa kati mundu ywavunja torati.' Kwa mana chelo chatabililwe nnani yangu chalowa timizwa." ³⁸Boka po kababaya,"Ngwana.lola!Pabile ni panga ibele pano."Na atikwabakiwa "Yatosha."³⁹Baada ya chakulya sa kitamunyo,Yesu ayei,kati yabile panga kila muda,kayenda kukitombe sa Mizeituni,ni anapunzi bake kabakangama. ⁴⁰Pabaikite,atikwamakiya,'Mulobe kwambe kana muyingii mu'majaribu."⁴¹Ayei mbale ni anapunzi kati patomboka liwe laulwilwe,kapiga magoti ni kuloba, ⁴²kabaya, "Tate,mana upala,ukiboi chelo kikombe.Lakini kati nipala kwaa nenga,lakini mapenzi gako gapangike."⁴³Boka po malaika boka kumaunde atikuntokiya,kampeya ngupu. ⁴⁴Pabile nkati ya minya,kaloba kwa dhati muno,ni liyasho lyake libile kati matone akolo ga mwai yatombwike pae.⁴⁵Palo akelebuke boka kuloba kwake,atiisa kwa anapunzi bake,ni kaakuta bagonzike kwa kuwa babile ni huzuni yabe. ⁴⁶na kabanaluya,"mwanja namani mwagonzike?Mukelebuke mulobe,kuba kana muyingii mu'majaribu."⁴⁷Wakati babile bado batilongela,llinga,kipenga kikolo sa bandu satibuya,ni Yuda,yumo ywa mitume komi ni ibele abile nabo kabaongoza.Kabuya karibu ni Yesu ili kunnoniya, ⁴⁸lakini Yesu kammakiya,"Yuda,je watikunsaliti Mwana wa Adamu kwa kunnoniya?"⁴⁹Wakati balo babile karibu ni Yesu kabalola ago gapangike,kababaya,"Ngwana,je twakombwe kwa kyembe?" ⁵⁰Boka po yumo kankombwa mmanda ba makuhani akolo,atikunkata likutu lyake la kummalyo. ⁵¹Yesu kabaya,"yayosha,ni kankamwa likutu lyake ni kumponiya.⁵²Yesu kabaya kwa kuhani nkolo,ni kwa akolo ba hekalu,na kwa apindo baisile kinchogo yake,"Je mwaisile kati mwaisi kupambana ni mwii,ni marungu ni mapanga? ⁵³Nabile pamope ni mwenga masoba gote mu'hekalu,muwekite kwaa maboko ginu nnani yango.Lakini yeno nga saa yako,ni mamlaka ga lubendo."⁵⁴Kabantaba,ni kunkengama,kabanneta mu'nyumba ya kuhani nkolo.Lakini Petro atikuakengama kwa mbale. ⁵⁵Baada ya kuba bawashile mwoto mu'wolo uwanda wa ndani ni pabaikite batami pae pamope,Petro abile nkati yabe.⁵⁶Mmanda yumo nnawa amweni Petro atami mu'bwee ubuyite mu mwoto,kanlola ni kummakiya,"Ayoo mundu abile pamope ni ywembe." ⁵⁷Lakini Petro kankana,kabaya,"wa nnwawa,nenga nintangite kwaa." ⁵⁸Baada ya muda nchunu,mundu ywenge amweni no baya,"Wenga kae ni yumo nkati yabe." Ila Petro kannyangwa,"Wa nnalome,nenga kwaa."⁵⁹Bada ya kati lisaa limo,nnalome yumo atikwasisitiza kabaya,"Kweli kabisa ayoo mundu abile pamope ni ywembe,maana nga Mgalilaya. ⁶⁰Lakini Petro kabaya,"Nnalome ndangite kwaa lya ulibaya." ni mara wakati atilongela,ngoko ngaabeka.⁶¹Kakelebuka,Ngwana kanlola Petro.Ni Petro akombokii neno lya Ngwana,palo atikumbakiya,"Kabla jogolo ngaweka leno,walowa kunikana nenga mara itatu." ⁶²Kayenda panja,Petro kalela kwa minya muno.⁶³Boka po balo analome babile bakinlinda Yesu,kaban'geya ni kunkombwa. ⁶⁴Baada ya kumfunika minyo,kabannaluya,kabakoya,"Tabiri!Nyai ywakukombwile? ⁶⁵Kabalongela makowe yenge ganansima nchogo sa Yesu ni kumkupuru ywembe.⁶⁶Paikite kindae,apindo ga bandu bakusanyite pamoper,akolo ba makuhani ni baandishi.Batikumpeleka nnonge ya Baraza, ⁶⁷kababaya,"Kati wenga wa Kristo,tubakiye."Lakini ywembe kaamakiya,"Mana niamakiye,muniamini kwaa, ⁶⁸na kati natikuanaluya muyangwa kwaa."⁶⁹Lakini boka saa yino ni yendelya,Mwana wa Adamu abile atami luboko lwa mmalyo wa ngupu ya Nnongo." ⁷⁰Bote kababaya,"Kwa eyo wenga wa Mwana wa Nnongo?" Ni Yesu kaayangwa,"Mwenga mwabaya nga nenga." ⁷¹Kababaya,"Mwanja namani kae tupala ushahidi?Kwamana twenga twabene tuyowine boka mu'nkano wake mwene."

Chapter 23

¹Kipenga soti sayemi,kabampeleka Yesu nnongi ya Pilato. ²Kabatumbwa kunshutumu,kababaya,"Twankutike mundu yolo atilipotosha taifa litu,kwa kuabakiya bandu baneke kutoa kodi kwa kaisari,no baya kuwa ywembe mwene nga Kristo,Mpwalume."³Pilato kannaluya,no baya,"Je wenga nga mpwalume ba Ayahudi?Ni Yesu kanyangwa no baya,"Wenga wabaya nyoo." ⁴Pilato kammakiya kuhani nkolo ni kipenga sa bandu."Nibona kwaa likosa lya mundu yolo." ⁵Lakini balo batikunsisitiza,kababaya,"Abile akiachochea bandu,atikwapundisha mu'Uyahudi woti,boka Galilaya ni saa yeno abile pano."⁶Pilato ayowine ago,kayangwa kati mundu ywoo ni a'Galilaya? ⁷Pabaatangite kuwa abile pae ya utawala wa Herode,atikumpeleka Yesu kwa Herode,ywabile niywembe ywabile Yerusalemu kwa masoba ago.⁸Herode paamweni Yesu,atipulaika muno kwamana apalike kumwona kwa masoba ganansima.Ayowine habari za ywembe,ni atamaniye kubona yumo ywamuujiza wapangilwe ni ywembe. ⁹Herode kannaluya Yesu kwa maneno ganansima,lakini Yesu kannyangwa kwaa chochote. ¹⁰Makuhani akolo pamope ni baandishi bayemi kwa ukali kabanshitaki.¹¹Herode pamope nia askari bake,kabantukana ni kun'geya,ni kummwika ngobo nzuri,boka po atikunrudisha Yesu kwa Pilato. ¹²Herode ni Pilato babile mbwiga boka lisoba lelo,(kabla ya ago babile maadui)¹³Pilato kabakema pamope makuhani akolo ni atawala ni kipenga sa bandu, ¹⁴Kabaakokeya,"Mwaniletii mundu yoo kati mundu ywaongoza bandu bapange abaya,no linga,baada ya kuba ninnaluye nnonge yinu,nibona kwaa likosa kwa mundu yoo husu makowe gote ambago mwenga mwamshitaki ywembe.¹⁵Hapana,Herode kwaa,mana ambuyanganiye kwitu,ni linga ntopo chochote chaakipangite chaastahili adhabu ya waa. ¹⁶Kwa eyo npala kumwadhibu ni kunneka. ¹⁷(Pilato atiwajibika kunneka mfungwa yuno kwa Ayahudi wakati wa sikukuu)¹⁸Lakini bote bakombwi lilobe lyampamo,bakibaya,"Mmulage yoo,ni kunneka Baraba!" ¹⁹Baraba abile mundu ywatabilwe mu'ligereza kwa sababu ya ubou pulani nkati ya ijiji na kubulaga.²⁰Pilato kaabakiya kae,atamaniye kunneka Yesu. ²¹Lakini bembe bakombwi lilobe,babaya,"Mmulage,mmulage." ²²Kabanaluya kwa mara ye itatu,"mwanja namani,mundu yoo,apangite baya lya namani? mbatike kwaa likosa lyastahili adhabu yo kiwo kwa ywembe.Kwa eyo mana niyomwile kumwadhibu nalowa kunneka."²³Lakini kabasisitiza kwa lilobe lya kunani,baloba asulubilwe. Ni lilobe lyao lyatikunshawishi Pilato. ²⁴Nga nyo Pilato atiamua kuwapeya kati kabapala. ²⁵Kanneka yolo ywampala ywabile atabilwe kwa kupanga ghasia ni kubulaga.Lakini atikuntoa Yesu kati kabapala bembe.²⁶Pabannyongoli no yendya,bakwembine ni mundu yumo ywakemilwe Simoni ba Ukirene,kaboka mu'kilambo,kabampeya msalaba apotwi,kunkengama Yesu.²⁷Kipenga kikolo sa bandu,ni annwawa babile batihuzunika no kwomboleza kwaajili ya ywembe,babile batikunkengama. ²⁸Lakini atikubakelebukia,Yesu no kuabakiya,'Mwannwawa ba Yerusalemu,kana mulele kwaajili yango,ila mulele kwaajili yinu bene ni kwaajili ya bana binu.²⁹Linga,masoba gaisa ambazo balowa baya,"Watibarikilwa balyo agumba ni ndumbo yange beleka,ni mabele yangenyonyesha. ³⁰Nga kabatumbwa kuikokeya itombe,"Mututombokii,'na itombe,'Itufunike.' ³¹Mana kati bapangite makowe aga kwa nkongo mbichi,ipalika kwaa wo'ubile nkavu?"³²Analome wenge,aharibifu abele,batipelekwa pamope ni ywembe ili kababulagilwe.³³Pabaikite mahali pakemelwage Livufu lya ntwe,nga kabansulubisha pamope ni balo aharibifu,yumo upande wa kummalyo ni ywenge upande wenge. ³⁴Yesu kabaya,"Tate,ubasamei,kwa mana payowa kwaa bapanga namani."Bembe bapiyite kura,kutaikulya nganju yake.³⁵Bandu babile bayemi kabalola ni atawala kaban'geya,kababaya,"Uwalopolile benge.Nga ujilopwe wa mwene,kati wenga wa Kristo wa Nnongo,uchaulilwe."³⁶Ni akari kabandharau,kabankaribia ywembe ni kumpea siki, ³⁷kababaya,"Kati wenga wa Mpwalume ba Ayahudi jilopwe wa mwene." ³⁸Pabile ni alama nnani yake yaiyandikilwe,"AYOO NGA MPWALUME AYAHUDI."³⁹Yumo nkati ya baarifu balo basulubilwe atikuntukana kabaya,"Wenga wa Kristo kwaa?jilopwe wa mwene ni twenga" ⁴⁰Lakini yolo ywenge kayan'yangwa,atikunkemya no baya,"Je wenga wamwishimu kwaa Nnongo,ni ywembe ubile mu'hukumu yeyelo? ⁴¹Twenga twabile pano kwa haki,kwa mana twenga twapoki chelo twastahili kwaajili ya makowe yitu.Lakini mundu yoo apangite kwaa chochote kibaya."⁴²Atiyongeyekeya,"Yesu nikumbuke nenga mana uyingii mu'upwalume wako." ⁴³Yesu kaankokeya,"Amini nendakumakiya,leno walowa tama pamope ni nenga mu'Paradiso."⁴⁴Muda woo yabile karibu lisaa lya sita,libendo lyaisa nnani ya nchi yote mpaka saa yo tisa, ⁴⁵Bwee wa liumu wateyima.Boka po pazia lya mu'hekalu latipapwanika nkati boka kunani.⁴⁶Kalela kwa lilobe likolo,"Tate umaboko gako nibeka roho yango,"baada yabaya nyoo,awile. ⁴⁷Muda woo akida abweni galo gatendike atikuntukuza Nnongo kabaya,"Hakika ayoo abile mundu mwene haki."⁴⁸Wakati woo kipenga sa bandu balo bayei mpamo shuhudia makowe gapangilwe,babuyangine kabakombwa ifua yabe. ⁴⁹Lakini mbwiga bake,ni alwawa balo bankengame boka Galilaya,bayemite kwa mbale kabalola makowe ago.⁵⁰Linga pabile ni mundu ywakemelwa Ysufu,ywabile yumo wa baraza,mundu nzuri ni mwene haki, ⁵¹(abile akubaliana kwaa ni maamuzi au makowe ago),boka Armathaya,ijiji sa Uyahudi,wabile utisubiri upwalume wa Nnongo.⁵²Mundu yoo,akwembine ni Pilato,kaloba atole bwega wa Yesu. ⁵³Kantombwa,ni kumwalisha sanda,ni kam'beka mu,likaburi lyabile lyatichongwa mu'liwe,lyabile ntopo mundu asikilwe nkati yake.⁵⁴Lyabile lisiku lya maandalizi,ni sabato yabile karibu. ⁵⁵Alwawa,baisile nakwe boka Galilaya,batikunkengama,ni babweni likaburi ni mwanja bwega wake waugonjike. ⁵⁶Kababuyangana ni tumbwa andaa manukato ni marashi.Boka po lisiku lya sabato kabapunzika lingana na saliya.

Chapter 24

¹Mapema muno lisiku lya kwanza laya wiki,baisile mu'likaburi,kabaleta manukato yalowa kumwandaliya. ²Kabalola liwe latigalambulilwa mbali ni likaburi. ³Kabayingii nkati,lakini baukwembite kwaa bwega wa Ngwana Yesu.⁴Yapangite kwamba,wakati kabasangala kuhusu chelo,ghafla,bandu abele bayemi nkati yabe bawalike ngobo ga'ng'ara muno. ⁵Alwawa babile ni hofu muno ni kabaunika minyo gabe pae,kababakiya balo alwawa,"Mwanja namani mwampala yolo ywabile nkoti nkati ya babile mu'kiwo?⁶Abile kwaa pano,ila atiyoka!mkumbukye chelo akibaya ni mwenga mu'Galilaya, ⁷kabaya kwamba Mwana wa Adamu lazima alekwilwe mu'maboko ga bandu babile ni sambi ni asulubilwe,ni siku ye itatu,alowa yoka kae."⁸Balo alwawa bakomboki maneno gake, ⁹na kababuyangana boka mulikaburi na kabakokeya makowe aga goti balo komi ni yimo benge bote. ¹⁰Bai Maria Magdalena,Joana,Maria mao ba Yakobo,ni alwawa wenge mpamo batitangaza makowe aga kwa mitume.¹¹Lakini abari yee yatibonekine kati mzaha tu kwa mitume,ni kababaamini kwaa balo alwawa. ¹²Hata nyoo Petro atiyumuka kuyendya mulikaburi,na chungulya ni kulola nkati yake,abweni sanda kichake.Petro kaboka kuyenda munyumba yake,atishangala chelo chabile chakipangike.¹³Linga,abele nkati yabe babile kabayenda lisoba lyoo muijiji chimo chakemelwa Emmau,chabile maili sitini boka Yerusalemu. ¹⁴Kabajadiliana bene kwa bene kuhusu makowe goti gapangite.¹⁵Yapetike kwamba,wakati babile bakijadiliana ni kunaluyana bene maswali,Yesu kaisa karibu kabakengama nakwe. ¹⁶Lakini minyo gabe kabanlola kwaa y6ange kuntambwa ywembe.¹⁷Yesu kabakokeya,"Namani ambacho mwenga abele mwatilongela kamuyenda?" Bayemi palo kababonekine babile ni huzuni. ¹⁸Yumo kati yabe,lina lyake Cleopa,kayangwa,"Je wenga wa nyai mwene pano Yerusalemu uyowine kwaa makowe gapangike masoba aga?"¹⁹Yesu kammakiya,"Makowe gani?" Kabanyangwa,"Makowe husu Yesu ywa Nazareti,ywabile nabii,muweza mu'matendo ni maneno nnongi ya Nnongo ni bandu bote. ²⁰Ni kwa namna ambayo akolo ba Makuhani ni Iongozi bitu banlekile hukumilwa kiwo ni kunsulubisha.²¹Lakini twatitamani kwamba ywembe nga atikuibeka huru Israeli.Eloo,mbale ni aga goti,muda ni lisoba lya tatu boka makowe aga gapangilwe.²²Lakini pia,baadhi ya alwawa boka mu'likundi litu batitushangaza,baada yo yenda mulikaburi kindai ni mapema. ²³Kabaukosite bwega wake,kababuya,kababaya kwamba babweni malaika babayite yu nkoti. ²⁴Baadhi ya analome ambao babile mpamo natwenga kabayenda mulikaburi,ni kukuta ni kati balo alwawa kababaya.Lakini bamweni kwaa ywembe."²⁵Yesu kaabakiya,"Mwenga mwa bandu bajinga ni mubile ni mioyo mizito ya kuamini yote ambago manabii babayite! ²⁶Je ipalike kwaa lazima Yesu kuteseka kwa makowe aga,ni kuyingya mu'utukupu wake?" ²⁷Boka kwa Musa ni manabii woti,Yesu atikwatafsiriya makowe gamuhusu ywembe mu'maandiki yote.²⁸Batikaribia chelo ijiji,huko kababile kabayenda,Yesu kapanga kati kwamba atiyendelya nnonge. ²⁹Lakini kabanlazimisha,kababaya,"Tama pamope nitwenga,mana ielekile mukitamunyo na lisoba lya kati lyaishile."Nga nyo Yesu kayingi yenda tama nakwe.³⁰Yaipangite kwamba,muda atama nakwe kalya,atitola nkate,atiubariki,ni kuutekwana,kawapea. ³¹Boka po minyo gabe ngabakelebeka,kabantanga,ni kaboka gafla nnongi ya minyo gabe. ³²Kabalongela bene kwa bene,mu'atilongela natwenga mundela,muda atiyogolya maandiko?"³³Kabanyanyuka saa yeyelo,ni kubuyangana Yerusalemu.Kabakwembana balo komi ni jimo kabakusanyilwe mpamo,ni balo babile mpamo nakwe, ³⁴kababaya, "Ngwana atiyoka kwelikweli,ni kanlokiya Simoni." ³⁵Nga nyoo kabamakiya makowe gapangilwe mundela,na namna Yesu atikujidhihirisha kwabe ni kuutekwana nkate.³⁶Muda kabalongela makowe ago,Yesu mwene ayemi nkati yabe,ni kammakiya,"Amani ibile kwinu." ³⁷Lakini batiyogopa ni kuba ni hofu ngolo,ni kabawaza kwamba baibweni roho.³⁸Yesu kabakokeya,kwa mwanja namani mwatifazaika? ³⁹Mwanja namani maswali gayoka mumyoyo yinu? Mulinge maboko gangu ni magolo gango,kwamba nenga namwene. Muniguse ni mulole. kwa mana roho yabile kwaa ni mifupa wala nyama,kati mwanibweni nenga nibile." ⁴⁰Ayomwile baya nyoo,atikwabonikiya maboko gake ni magolo gabe.⁴¹Pababile bado ni puraika yayanganikilwe ni yange aminiya,ni kushangala,Yesu kabakokiya,"Je mubile ni kilebe chochoti chakulya?" ⁴²Kabampei ipande ya nkate ni omba asomwile. ⁴³Yesu katola,ni kulya nnongi yabe.⁴⁴Atikum'bakiya,"Nabile ni mwenga,natikuabakiyanga kuwa goti gaandikilwe mu saliya ya Musa ni manabii ni Zaburi lazima gapangike.⁴⁵Boka po kabayogoli malango gabe,kuwa baweze kugaelewa maandiko. ⁴⁶Kaabakiya,"Kuwa iandikilwe,Kristo lazima ateseke,ni kuyoka kae boka mu'kiwo lisoba lya itatu. ⁴⁷Na Toba ni msamaha wa sambi lazima ihubirilwe kwa lina lyake kwa mataifa gote,boka Yerusalemu.⁴⁸Ni mwenga mwamashahidi ga makowea ga. ⁴⁹Mulinge niakuapeya ahadi ga Tate bango nnani yinu.Lakini mwisubiri pano muijiji,mpaka palo mwamuwalikwa ngupu boka kunani.⁵⁰Yesu kabakengama panja mpaka pabakaribie Bethania. Atiinua maboko gake kunani,ni kuabariki. ⁵¹Yapangite kuwa,muda waabile atikwabariki,atikuaneka ni kutolelwa kuamaunde.⁵²Bai kabamwabudu,ni kubuya Yerusalemu ni puraha ngolo. ⁵³Kabayendelya tama muhekalu,kabambariki Nnongo.

John

Chapter 1

¹Kiogo sa kale pabile ni neno,ni ywa neno abile pamope ni Nnongo,nga ywa Neno abile Nnongo. ²Aywoo, Neno,palyo kinchogo abile pamope ni Nnongo. ³Ilebe yoti gatipangilwa petya ywembe,mana ntopo ywembe chalowa pangika kwaa hata kilebe chimo.⁴Nkati yake ngaubile ukoti,ni wolo ukoti wabile bweya ya bandu boti. ⁵Bweya yating'ala mulubendo,wala lubendo lwaloweza kwaa kwiima.⁶Pabile ni mundu ywatumilwe kuoma kwa Nnongo,lina lyake akemelwa Yohana. ⁷Ywaisile kati shaidi woshuhudia husu yelo bweya,ili bote baweze amini petya ywembe. ⁸Yohana abile kwaa yelo bweya,ila aisile ili shuhudia husu yelo bweya.⁹Eyo yabile bweya ya kweli yabile yaisa mu'dunia niyembe yampea bweya kila yumo.¹⁰Abile mu'dunia,ni dunia iumbilwe petya ywembe,ni dunia yantangite kwaa. ¹¹Aisile kwa ilebe yake,ni bandu bake bampokya kwaa.¹²Ila kwa balo baingi babampokile,balo baamini lina lyake,kwa balo kabapeya haki ya kuwa bana ba Nnongo. ¹³Bababelekilwe,kwa mwai kwaa,wala kwa mapenzi ga yega,wala kwa mapenzi ga mundu,ila kwa Nnongo mwene.¹⁴Ni ywembe Neno apangilwe yega ni tama nkati yitu,tuubweni utukufu wake,kati utukufu wa mundu kichake wa kipekee ywabile kuoma kwa Tate,atwelile neema ni kweli. ¹⁵Yohana atishuhudia husu ywembe,ni akoiye kwa lilobe kabaya,"Ayoo nga ywembe nimmakiye habari yake nibayite,"Yolo ywaisa baada yango nga nkolo kuliko nenga,kwa maana abile kabla yango."¹⁶Kwa mana kuoma mu'utimilifu wake,twenga twaboti,twapoki bure ipawa baada ya ipawa. ¹⁷Kwa mana saliya yatiisa petya Musa.Neema ni kweli yaisile petya Yesu Kristu. ¹⁸Ntopo mundu ywamwonile Nnongo muda wowoti.Mundu pekee ywabile nga Nnongo,abile mu'kifua sa Tate,apangite ywembe ayowanike.¹⁹Awoo nga ushuhuda ba Yohana palyo makuhani ni alawi bantumilwe kwake ni Ayahudi kubamwuliza."Wenga wa nyai?" ²⁰Bila kusitasita ni kakana kwaa,ila kaayangwa,"Nenga na Kristo kwaa." ²¹Eyo kabannokiya,"kwa eyo wenga wanyai?wenga wa Eliya? Kabaya,"Nenga kwaa" Kababaya,Wenga wa nabii? Kayangwa "Hapana."²²Boka po kabammakiya,"Wenga wa nyai,ili tubapei jibu balo batutumile?" Kabaujishuhudie kwaa wenga wa mwene?" ²³Kabaya,"Nenga nga lilobe lyake ywabile mmwitu:'Mwinyoshe ndela ya Ngwana,'kati nabii Isaya abayite."²⁴Bai pabile ni bandu batumilwe palyo kuoma kwa Mafarisayo.Kabannobiya no baya, ²⁵"Kwa mwanja namani wabatiza bai kati wenga wa Kristo kwaa wala Eliya wala nabii?"²⁶Yohana kaayangwa kabaya,"Nabatiza kwa mase,Hata nyoo,nkati yinu atiyema mundu muntangite kwaa. ²⁷Aywoo nga aisa baada yango,Nenga nastahili kwaa kuilegeza gidamu ya ilatu yake." ²⁸Makowe aga gapangike Bethania,ng'ambo ya Yordani,pandu Yohana abile atibabatiza bandu.²⁹Lisoba lya naibele Yohana amweni Yesu aisa kwake kabaya,"Linga mwana ngondolo wa Nnongo ywaitola sambi ya dunia! ³⁰Aywoo nga ywembe ywa nilongela makowe gake natibaya,"Ywembe ywaisa kunchogo kwango nga nkolo kuliko nenga,kwa mana abile kabla yango.' ³¹Hata nenga nintangite kwaa ywembe,lakini ipangilwe nyoo ili aitambulishe mu'Israeli,naisile kwabatiza kwa mase."³²Yohana atishuhudia,"Namweni Roho kuoma kumaunde mpwano wa ua,ni abile nnani yake. ³³Nenga nintangite kwaa lakini ywembe ywanitumile ili niabatize kwa mase anibakiye,'yolo ywabile lola Roho kauluka no tama nnani yake,Aywoo nga aabatiza kwa Roho Mtakatifu.' ³⁴Namweni na kumshuhudia yolo nga Mwana wa Nnongo."³⁵Kae lisoba lyanaibele Yohana ayemi pamope ni anapunzi bake abele, ³⁶bamweni Yesu katyanga ni Yohana kabaya,"Linga mwana ngondolo wa Nnongo!"³⁷Anapunzi abele kaban'yowa Yohana kabaya aga kaban'yangwa Yesu. ³⁸Kae Yesu atikelebuka ni kuabona anapunzi balo bakinkengama,ni kabammakiya,"Mwapala namani? Kaban'yangwa,"Rabbi,(maana yake 'mwalimu,' utama kwaako?" ³⁹Kaabakiya,"Muiche na mubweni,"Boka po kabayenda ni kubona pandu abile akitama,batitama pamope naywembe lisoba lelo,kwa mana ibile kati saa komi.⁴⁰Yumo nkati ya balo abele kaban'yowa Yohana kalongela ni boka po kankengama Yesu abile Andrea,nnuna wake Simoni Petro. ⁴¹Amweni nnongo bake Simoni ni kummakiya,"Tumweni masihi"(maana yake Kristo) ⁴²Atikunneta kwa Yesu.Yesu atikunlola ni kubaya,"Wenga wa Simoni mwana wa Yohana"wakemilwe Kefa,"(maana yake 'Petro')⁴³Lisoba lya isile palyo Yesu kabapala kuboka kuyendya Galilaya,ampatike Filipo no kum'bakiya,"Ngengame nenga." ⁴⁴Filipo ywabile mwenyeji wa Bethsaida mji wa Andrea ni Petro. ⁴⁵Filipo ampatike Nathanaeli ni kummakiya,Tuweni yolo ywaandikilwe habari zake mu saliya ya manabii.Yesu mwana wa Yusufu,kuoma Nazareti.⁴⁶Nathanieli kammakiya,"Je kilebe kinoite chalowa boka Nazareti?" Filipo kammakiya,Uiche ni ubone." ⁴⁷Yesu amweni Nathanieli kaisa kwake nobaya,"Linga,mwisaeli ywa kweli abile kwaa ni ubocho nkati yake! ⁴⁸Nathanieli kammakiya "Unitangite kwaa nenga?" Yesu kayangwa ni kummakiya,"Kabla Filipo akukema kwaa paubile pae ya mtini,natikubona."⁴⁹Nathanieli kayangwa,"Rabbi wenga wa mwana wa Nnongo!wenga wa mpwalume wa Israeli"! ⁵⁰Yesu kayangwa ni kummakiya,kwa mana nikumakiye,'natikubona pae ya mtini' je waamini? walowa bona makowe makolo kuliko aga." ⁵¹Yesu kabaya,Amini amini naabakiya mwalowa kubona maunde gayongolilwe,ni kubona malaika kabaoboka ni uluka nnani ya mwana wa Adamu."

Chapter 2

¹Baada ya lisoba lya itatu,pabile ni arusi kolyo Kana ya Galilaya ni mao bake Yesu abile kolyo. ²Yesu ni anapunzi bake babile kabakokwa mu'arusi.³Palyo gayomwi divai,mao bake yesu kammakiya,"Babile kwaa ni divai." ⁴Yesu kanyangwa,"Nwawa yoo inihusu namani nenga?muda wango nenga bado timiya." ⁵Mao bake kaamakiya atumishi,"Mupange chochote chaamakiye."⁶Bai pabile ni mitungi sita ya maliwe palo yatibekwa kwaajili ya tawadha mu'sikukuu ya Ayahudi,kila limo lyabile ni ujazo wa nzio ibele itatu. ⁷Yesu kaamakiya,"Mutweleye mase mumitungi ya maliwe." Kabatweliya mpaka nnani. ⁸Boka po kaabakiya balo atumishi,"Mutole kiasi nambeambe ni mwipeleki kwa mhudumu nkolo ywa mesa." Bapangite kati kabalagilwa.⁹Ywa mhudumu nkolo paagayite galo mase gabile gagapangilwe divai,ila atangite kwaa chapangilwe (Lakini atumishi baletike mase batangite goti gapangike). Boka po kankema ngwana arusi ni ¹⁰kummakiya,"Kila yumo huanza ni divai inoyite ni baada ya nyaa nga kubapea divai inoite kwaa.Lakini wenga utikwitunza divai inoite mpaka nambeambe.¹¹Muujiza woo wa Kana ya Galialaya,wabile nga mwanzo ya ishara ya miujiza yaaipangite Yesu,atikuupunua utukufu wake,nga banapunzi bake kabamwamini.¹²Baada ya yee,Yesu,mao bake,alongo bake ni anapunzi bake kabayenda mu nnema wa Kapernaum ni tama kwoo kwa masoba gachene.¹³Bai Pasaka ya Bayahudi yabile itikaribia,kwa eyo Yesu kayenda Yerusalemu. ¹⁴Kababweni bandu kabapemea ng'ombe,ngondolo ni ngunda nkati ya Hekalu.Ni badilishana mbanje babile batama nkati ya Hekalu.¹⁵Yesu apangite mjeredi waubile ni ifundo,ababoite boti babile mu'lihekalu,mpamo ni ng'ombe ni ngondolo.Katomboya mbanje ya baabadili mbanje ni kuipindua mesa yabe. ¹⁶Kwa bapemea ngunda kaamakiya,"Muiboye ilebe yee kutalu ni pano,muleke kwipanga nyumba ya Tate bangu kati pandu palisoko."¹⁷Anapunzi bake kabakombokya panga yabile iandikilwe,"Bwigu wa nyumba yako upani lyaa." ¹⁸Akolo ba Kiyahudi kabayangwa,kabammakiya,Ni saliya gani ywalowa kwiobenekeya kwa mana ugapanga makowe aga?" ¹⁹Yesu kabayangwa,mlitekwane Hekalu lee ni nenga nalowa kulichenga baada ya masoba atatu."²⁰Boka po akolo ba Ayahudi kababaya,"Itigarimu miaka arobaini na sita kulichenga hekalu lee ni wenga wabaya upala kulichenga kwa masoba gatatu? ²¹Ila,ywembe abayite hekalu kamaanisha yega yake. ²²Baadae baada ya kuyoka kwake mu kiwo,anapunzi bake kabakombokya kuwa abayite nyoo,kabaamini maandiko ni longelo lee lyabayilwe tayari ni Yesu.²³Bai paabile Yerusalemu muda wa Pasaka,muda wa sikukuu bandu baingi batiamini lina lyake,bapabweni ishara ga miujiza aipangite. ²⁴Lakini Yesu abile kwaa ni imani nabo mana abatangite bandu boti. ²⁵Atimuhitaji kwaa mundu yoyoti kummakiya husu ya babile bandu kwa mana atangite chabile nkati yabe.

Chapter 3

¹Abile Farisayo ywakemilwe lina lyake Nikodemo,yumo ya ajumbe ba baraza lya Ayahudi. ²Mundu yoo atin'yendya Ngwana Yesu kilo ni kummakiya"Rabi,tutangite kuwa u mwalimu kuoma kwa Nnongo,kwa mana ntopo mundu ywaweza panga ishara zeno zoti abile pamope ni Nnongo."³Yesu kayangwa,"Amini,amini,mundu aweza kwaa jingya mu'upwalume wa Nnongo mana abelekwile kwaa mara ya ibele." ⁴Nikodemo kabaya,"Mundu awesa kinamani belekwa muda abile mpindo? Aweza kwaa jingya mu'ndumbo lya mao bake mara ya na'ibele ni belekwa,je ywaweza?⁵Yesu kan'yangwa,"Amini amini mundu ywa abelekwile kwaa mu'mase ni kwa Roho,aweza kwaa jingya mu'upwalume wa Nnongo. ⁶Chabile belekwa ni yega nga yega,na chabelekwile ni Roho nga roho.⁷Kana ushangae kwa mana natikukumakiya,'lazima kubelekwa mara ya ibele.' ⁸Mbepo ipuma popoti paupendile ni lilobe lyake mwaiyowa,lakini mtangite kwaa pa'ubokile wala kwouyenda.Nga ibile hali ya kila ywabelekwile ni Roho.⁹Nikodemo kayangwa,no baya,"Makowe aga gapangika kinamani? ¹⁰Yesu kannyangwa,"Wenga wa mwalimu wa Israeli,hata ugatangite kwaa makowe aga? ¹¹Amini,amini nakumakiya,chelo tukiyowine twaishuhudia kwa chelo twakibweni.Lakini upokea kwaa ushuhuda witu.¹²Kati niabakiye makowe ya pano pa'nnema ni mwamini kwaa,muwesa kinamani kuamini kati natikuabakiya makowe ga kumaunde? ¹³Mana ntopo ywapanda nnani kuoma kumaunde ila ywembe ywauluka,mwana wa Adamu.¹⁴Kati Musa mwaankakatuye nngambo mulijangwa,nyonyo Mwana wa Adamu lazima akakatuyilwe, ¹⁵ili bote balowa kumwamini bapate ukoti wangayomoka.¹⁶Kwa mana nga namna yee Nnongo aipendile dunia,kam'boywa mwana wake wa pekee,ili mundu yeyoti ywamwamini kana aangamiye ila abe ni ukoti wangayomoka. ¹⁷Kwa mana Nnongo amtumite kwaa mwana wake mu dunia ili kuihukumu dunia ila dunia ilopolewe pitya ywembe. ¹⁸Ywamwamini ywembe alowa hukumilwa kwaa.Ywembe ywange mwamini tayari atihukumilwa kwa mana aliamini kwaa lina lya Mwana pekee ywa Nnongo.¹⁹Ayee nga sababu ya hukumu,ya panga bweya uisile mu'ulimwengu,Lakini bandu kabapenda muno libendo kwa mana makowe gabe gabile mabou. ²⁰kila mundu ywapanga mabou uitola bweya wala aisa kwaa mu'bweya ili makowe gake gabonekane kwaa. ²¹Lakini,ywembe ywapanga kweli uisa mu'bweya ili makowe gake gabonekane gapangilwe kwa eshima ya Nnongo.²²Baada ya aga,Yesu pamope ni anapunzi bake batiyenda mu'nnema ya Yudea.Kolyo kabatumia muda pamope nabo ni abile atiabatiza. ²³Nambeambe Yohana abile atikwabatiza kolyo Ainea papipi ni Salim maana pabile ni mase ganansima palyo. ²⁴Kwa mana Yohana abile atabilwe kwa muligereza.²⁵Pabile papangilwe mabishano nkati ya anapunzi ba Yohana na Myahudi husu sikukuu ya utakaso. ²⁶Kabayenda kwa Yohana kabammakiya,"Rabi,ywembe waubile niywembe ng'ambo ya mto Yordani,ywembe ywashuhudia habari yake,linga,aabatiza ni bote bayenda kunkengama."²⁷Yohana kayangwa mundu aweza kwaa pokya kilebe chochote ila kati ywapeilwe kuoma kumaunde. ²⁸Mwenga mwabene mwatishuhudia kuwa nabayite kuwa,'nenga kwaa Kristo,'badala yake nabayite,'Nitumilwe nnonge yake.'²⁹Ywembe ywabile ni bibi arusi nga ngwana arusi.Nambeambe mbwiga wa ngwana arusi,ywayema ni kuyowa upulaiya muno kwa sababu ya lilobe lya ngwana arusi.Ayee nga puraha yango ya itimilike. ³⁰Apalikwa yongeya,ni nenga nipalikwa pongwa.³¹Ywembe ywaboka kunani,abile nnani ya yoti.Ywembe ywabile ba ulimwengu abaka mu'ulimwengu.Ywembe ywaboka kumaunde abile nnani ya goti. ³²Ywembe ushuhudia galo agabweni ni kugayowa,lakini ntopo ywapokya ushuhuda bake. ³³Ywembe ywapokya ushuhuda bake atihakikisha kuwa Nnongo nga mkweli.³⁴Kwa mana yolo ywatumilwe ni Nnongo ulongela maneno ga Nnongo.kwa mana ampeya kwaa mu'kipimo. ³⁵Tate umpenda mwana ni kumpeya ilebe yoti mumaboko gake. ³⁶Ywembe ywaaminiye mwana abile ni ukoti wanga yomoka,lakini kwa ywembe ywa mweshimu kwaa mwana aubweni kwaa ukoti,ila ghadhabu ya Nnongo ubile nnani yake.

Chapter 4

¹Yesu atangite kuwa Mafarisayo bayowine kuwa Yesu abile abafundisha ni kuabatiza zaidi ya Yohana. ²(Ila Yesu mwene abatiza kwaa ila banapunzi bake), ³Aboi Yudea no yenda Galilaya.⁴Ibile muhimu peta Samalia. ⁵Paikite mu.nnema wa Samaria,wakemelwa Sikari,papipi ni lieneo lya Yakobo atikumpea mwana wake Yusufu.⁶Ni kiembwa cha Yakobo chabile palyo. Yesu achokite kwaajili ya safari ni kutama papipi ni kiembwa.Ubile muda wa mutwekati. ⁷Nwawa Msamalia aisile kutola mase,ni Yesu kammakiya,"Unipei mase niywee." ⁸Kwa kuwa anapunzi bake babile batiyenda mjini kupemea chakulya.⁹Yolo nnwawa atikummakiya,"Ipalika namani wenga wa Myahudi,kunloba nenga Msamaria,kilebe cha nywaa?" Kwa mana Ayahudi kabachangamana kwaa ni Asamalia. ¹⁰Yesu kannyangwa,"mana utangite karama ya Nnongo,ni yolo ywakumakiye "Mbei mase,' ywalowa kunnoba,ni kukupeya mase ga ukoti."¹¹Nwawa kayangwa,"Ngwana ubile kwaa ni ndoo yochotya,ni kilose sabile kirefu.Walowa kugapata wapi mase ga ukoti? ¹²Je wenga nga nkolo,kuliko tate bitu Yakobo,ywatupeile kiembwa,ni ywembe mwene ni bana bake pamope ni mifugo yake banywea mase ga kisima chino?"¹³Yesu kanyangwa,"Yeyoti ywanyaa mase aga alowa pata kiu kae? ¹⁴lakini ywembe ywa nywaa mase ganipea nenga alowa pata kwaa kiu kae.Badala yake mase ganimpeya yapangika chemchem yaibubujika hata milele."¹⁵Yolo nnwawa kammakiya,"Ngwana,naloba ago mase ili kana niipate kiu,ili kana niangaike kuisa pano kutola mase." ¹⁶Yesu kammakiya,"Uyende ukankeme nchengo wako."¹⁷Nwawa kammakiya,"Nibile kwaa ni nchengo." Yesu kanyangwa,"Ubayite sapi,'Nibile kwaa ni nchengo,' ¹⁸Mana ubile ni analome atano,ni yumo ywabile naye nambeambe ni nchengo wako kwaa.Katika lelo ubayite ukweli!"¹⁹Nwawa kammakiya,"Ngwana nabweni kuwa wenga wa nabii. ²⁰Tate bitu babile bakiabudu mu'kitombe chelo. Lakini mwenga mwabaya ya kuwa Yerusalemu nga pandu ambapo bandu bapaswa kuabudu."²¹Yesu kanyangwa,"Nwawa,niamini,muda uisile mwalowa abudu kwaa Tate mu'kitombe chelo au Yerusalemu. ²²Mwenga bandu mwakiabudu kilebe chamukitangite kwaa,lakini twenga twaabudu chelo twakitangite,kwa mana wokovu uboka kwa Ayahudi."²³Hata nyoo,muda waisa,ni mbeambe ubile pano,muda balo baabudu kweli balowa kumwabudu Tate atikuwapala bandu wa aina yee kupangika bandu babile bamwabudu. ²⁴Nnongo ni Roho,ni balo bamwabudu bapalikwa kumwabudu kwa roho ni kweli."²⁵Nnwawa kammakiya,"Nitangite kuwa Masihi anaisa,(Ywakemelwa Kristo). Aywo mana aisile alowa kutubakiya yoti." ²⁶Yesu kammakiya,"Nenga ubayite ninenga nga ywembe."²⁷Muda woo anapunzi bake babuyangine.Nabo batishangala kwa namani abile kaalongela ni nwawa,lakini ntopo ywathubutu kunnobia,"Upala namani?" au "Kwa mwanja namani ulongela ni ywembe?"²⁸Yolo nnwawa aulekite mtungi wake ni kuyenda mjini kuamakiya bandu, ²⁹"Muise kunlola mundu ywanibakiye makowe gangu yoti ganipangite,je yawezekana kuwa nga Kristo?" ³⁰Baboi mjini ni kuisa kwake.³¹Muda wa mutwe kati anapunzi bake batikunnoba kababaya,"Rabi ulye chakulya." ³²Lakini ywembe kaabakiya,"Nenga nibile ni chakulya mukitangite kwaa mwenga," ³³Anapunzi bake kabakokeyana,ntopo ywaletike kilebe chochote kulya,"je baletike?³⁴Yesu kaamakiya,"Chakulya chango ni kugapanga mapenzi gake ywembe ywanitumile ni kwitimiza kazi yake. ³⁵Je mulongela kwaa,'Bado miezi itano ni mauno gapangika tayari?' Naabakiya mulinge migunda yabile tayari kwa mauno. ³⁶Ywembe ywauna upokya mishahara ni kukusanya matunda kwaajili ya ukoto angeyomoka,ili ywembe apandae ni ywembe ywauna bapuraike mpamo.³⁷Kwa mana lilongelo lee ni lya kweli,'Yumo ywapanda ni ywenge auna.' ³⁸Natikwatuma una chabile mwakihangaikia kwaa.Benge bapangite kasi ni mwenga mujingya mu'puraha ya kasi yabe."³⁹Asamaria baingi mu'mji wolo batimwamini kwa taarifa ya yolo nnwawa ywabile atishuhudia."Ywanibakiye makowe goti yanigapangite." ⁴⁰Nyoo Asamaria baisile kunnoba atame pamope nabo ni katama kwao kwa masoba abele.⁴¹Ni baingi muno batikumwanini pitya neno lyake. ⁴²Bammakiye yolo nnwawa,"Tutiamini kwa maneno gako kwaa kae,kwa mana twenga twabene tuyowine,nambeambe tuyowine kuwa hakika ywembe nga mwokozi wa ulimwengu."⁴³Baada ya masoba ago abele,atiboka ni kuyenda Galilaya. ⁴⁴Kwa mama ywembe mwene abile atitangaza kuwa nabii abile kwaa ni heshima mu'nnema wake mwene. ⁴⁵Paaisile kuoma Galilaya,Agalilaya batikumpokya. Babile babweni makowe goti agapangite Yerusalemu mu'sikukuu,kwa mana na bembe babile mu'sikukuu.⁴⁶Aisile kae Kana ya Galilaya kolo atigabadilisha mase kuwa divai.Pabile ni ofisa mwana wake abile mtamwe kolyo Kapernaumu. ⁴⁷Payowine kuwa Yesu aboi Yudea ni yenda Galilaya,kayenda kwa Yesu ni kumsihi auluke kumlopwa mwana wake,ywabile karibu ya kiwo.⁴⁸Nga Yesu kammakiya,"Mwenga pamwaibweni kwaa ishara ni maajabu muweza kwaa aminiya. ⁴⁹Kiongozi kabaya,"Ngwana uluka pae kabla mwana wangu kuwaa." ⁵⁰Yesu kammakiya,"Uyende mwana wako ni nkoto." Yolo mundu aaminiya neno lyalibayite Yesu ni yenda zake.⁵¹Paabile auluka,amanda bake kabampokya ni kummakiya mwana wake abile nkoto. ⁵²Kaalaluya ni muda gani aupatike ukoto.Kabannyangwa,"Jana muda wa saa saba homa yanlekite."⁵³Nga tate bake atangite kuwa ni muda wowolo Yesu abayite,"Mwana wako nga nkoto." Nyoo ywembe ni familiya yake baaminiye. ⁵⁴Ayee yabile nga ishara yana ibele yapangite Yesu palo aboite Yudea yendya Galilaya.

Chapter 5

¹Baadae pabile ni sikukuu ya Ayahudi,ni Yesu aboi kuyenda Yerusalemu. ²Kolyo Yerusalemu pabile ni birika pa'nnyango wa ngondolo,lyabile likemelwa kwa lugha ya Baebrania Bethzatha,nalo lyabile ni matao matano. ³Idadi ngolo ya atamwe babile,ipofu,iwete,au babile batipooza babile bagonjite mu'matao ago. (Uzingatie:Maneno ga mstari wa 3 kabaonekana kwaa mu'nakala inoite ya kale. "Batikugasubiri mase kutibuliwa.") ⁴Kwa hakika muda fulani malaika auluka nkati ya Ngwana ni kuyatibua mase. Kwa nyoo.yolo ywabile wa kwanza kujingya nkati yake baada ya mase kutibuliwa apangilwe nkoti bokana na chochote chabile kintabile kwa muda woo.⁵Ni mundu yumo ywabile ntamwe kwa miaka thelathini na minane abile nkati ya matao. ⁶Yesu paamweni agonjike nkati ya matao ni baada ya kutanga kuwa agonjike kwa muda mrefu Yesu kammakiya,"Je wapala kuwa nkoto."⁷Yolo ntamwe kannyangwa,"Ngwana nabile kwaa na mundu,wa kunibeka mu'birika muda yabile yatitibulilwa.Muda kabanijaribu jingya mundu ywenge atikuntangulia." ⁸Yesu aamkiye,"Uluka ulipotwe litandiko lyako na uyende."⁹Mara yolo mundu aponywile,alitweti kindanda sake no yenda.Lelo labibe lisoba lya sabato.¹⁰Nga Ayahudi bammakiuye,yolo mundu ywaponywile,"leno ni lisoba lya sabato,ni halalli kwaa kupotwa litandiko lyako." ¹¹Kayangwa,ywembe ywaniponyile animakiye,"Tola litandiko lyako no uyende."¹²Kabanlaluya,"Nyai ywakumakiye,'tola litandiko lyako no uyende." ¹³Ingawa,yolo ywaponywile antangite kwaa mana Yesu aboi kwa siri.Kwa mana pabile ni bandu banyansima.¹⁴Baada ya ago Yesu amkolile yolo mundu mu'lihekalu ni kummakiya,"Linga upangite nkoto!kana upange sambi kae kana likupate likowe libaya muno." ¹⁵Mundu yolo kayenda ni kuamakiya Ayahudi kuwa Yesu nga amponyile.¹⁶Kwa mwanja wa makowe ago Ayahudi bantesike Yesu,kwa mana apangite makowe aga lisoba lya sabato. ¹⁷Yesu kaamakiya,"Tate bango apanga kazi nambeambea ni nenga napanga kazi." ¹⁸Kwa sababu yee Ayahudi kabampala muno ili kumulaga yapanga kwaa kae atekwile Sabato,ila kwa kunkema Nnongo Tate bake,kuipanga abile sawa ni Nnongo.¹⁹Yesu kabayangwa,"Amini,amini,mwana aweza kwaa panga ilebe yeyoti ila chelo amweni Tate bake apangite,kwa mana chochote Tate akipangite nga mwana akipanga. ²⁰Kwa kuwa Tate ampenda mwana,ni kunlolekeya kila kilebe akipangite ni kunlolekea makowe makolo kuliko aga ili muzidi shangala.²¹Kwa kuwa kati Tate atikwafufua bandu mu kiwo ni kuwapea ukoto,nga mwana umpeya yeyote ywampendae. ²²Kwa kuwa Tate amuhukumu kwaa yeyote,ila umpeya mwana hukumu yoti ²³ili kwamba boti bamweshimu Mwana kati yo panga Mwana atikumweshimu Tate. Ywembe ywamuheshimu kwaa Mwana amuheshimu kwaa ni Tate ywantumite.²⁴Amini,amini,ywembe ywaliyowine neno lyango ni kuliaminiya abile ni ukoto wangayomoka ni aukumilwa kwaa.Badala yake,atipeta boka mu'kiwo no jingya mu'ukoto.²⁵Amini,amini,naabakiya muda waisa nambeambe ubile ambapo bandu ba mu'kiwo balowa kuiyowa sauti ya Mwana wa Nnongo,ni boti baiyowine walowa tama.²⁶Kwa mana kati Tate abile ni ukoto nkati yake mwene, ²⁷pia ampei Mwana kuwa ni ukoto nkati yake,Tate ampei mwana mamlaka ili ahukumu kwa kuwa ni Mwana wa Adamu.²⁸Kana mshangae lelo,kwa mana muda waisa ambao bandu bote baabile mu'makaburi walowa kuliyowa lilobe lyake ²⁹nabo baboite panja:kwa balo bapangite mema kwa ufufuo wa ukoto,na balo bapangite mabaya kwa ufufuo wa hukumu.³⁰Naweza kwaa kupanga chochote boka kwango mwene.Kati niyowine,nga nalowa kuhukumu na hukumu yango ni ya haki kwa mana nipalike kwaa mapenzi yango,ila mapenzi yake ywanitumile. ³¹Kati ya panga nishuhudia mwene,ushuhuda wango wabile kwaa wa kweli. ³²Kwabile ni ywenge ywanishuhudia nenga na nitangite kwa hakika kuwa ushuhuda waaushudie ni wa kweli.³³Mumtumile kwa Yohana ni ywembe atikwashuhudia kweli. ³⁴Hata nyoo,ushuhuda waniupokeile uboka kwaa ka mundu.Niabaya aga ili muweze kulopolelwa. ³⁵Yohana abile taa yaiyaka na ng'ara,na mwabile tayari kuipuraia kwa muda nkolo bweya yake.³⁶Ushuhuda wanibile nao ni nkolo kuliko wolo wa Yohana kwa kasi ambazo Tate anipei kuikamilisha,izo kazi nizipangite kwa ushuhuda kuwa Tate anitumile. ³⁷Tate ywanitumile ywembe mwene atikwashuhudia kuhusu nenga.Muyowine kwaa lilobe lyake wala kubonekeya liumbo lyake wakati wowote. ³⁸Ntopo neno lyake nkati yinu kwa mana mumwaminiye kwaa ywembe ywanitumile.³⁹Mugachunguza maandiko mkidhani mwabile ni ukoto wangeyomoka nkati yake,na maandiko ago yaashuhudia habari yango na ⁴⁰mukani kuisa kwango ili mpate ukoto wangeyomoka.⁴¹Nenga nipokya kwaa sifa boka kwa bandu. ⁴²Lakini nitangite kuwa ntopo upendo wa Nnongo yinu mwenga mwabene.⁴³Nenga niisile kwa lina lya Tate bango,muweza kwaa kunipokya.Kati ywenge aisa kwa lina lyake mwalowa kumpokya. ⁴⁴Je muweza kwaa kuamini mwenga ambao mpala kwaa sifa iboka kwa Nnongo wa pekee?⁴⁵Kana muwaze nenga nitabashitaki nnonge ya Tate.Ywaabashitakiya mwenga ni Musa,ambaye mwenga mubekite matumaini yinu kwake. ⁴⁶Kati mwatikumwamini Musa,mwalowa kuniamini nenga kwa kuwa ywembe aandikile habari zangu nenga. ⁴⁷Muyaamini kwaa maandiko gake,mwaweza kwaa kugaamini maneno yango?

Chapter 6

¹baada ya makowe aga,Yesu kayenda kwiye ya bahari ya Galilaya,pia ukemwa bahari ya Tiberia. ²Kipenga kikolo sa bandu satikunkengama kwa mana babweni ishara azipangite kwa babile atamwe. ³Yesu aobwike nnani hadi upande wa nnani ya kitombe ni tama kwoo ni anapenzi bake.⁴(Ni Pasaka,Sikukuu ya Ayahudi yabile imekaribia) ⁵Yesu paatondobiyea minyo gake nnani kubona kipenga kikolo sa bandu waisa kwake,kammakiya Filipo."Tuyende kwaako kupemea mikate ili haba pandu baweze lyaa?" ⁶(Lakini Yesu kalongela aga kwa Filipo kwa kumgeya kwa mana ywembe atangite chakukipanga).⁷Filipo kanyangwa,"Hata mikate ya garamia dinari mia ibele itosha kwaa hata kila yumo lya kipande kichunu." ⁸Andrea yumo ywa anapunzi bake nnongowe Simoni Petro kammakiya ⁹Yesu,"pabile ni nnalome pano abile na mikate mitano ni omba abele,lakini yafaa namani kwa bandu banyansima namna yee?"¹⁰Yesu kaabakiya,"Muamakiye batami pae" (pabile ni manyei yanansima pandu palo). Pabile ni analome kati elfu tano batami pae. ¹¹Yesu kaitola yelo mikate mitani kashukuru ni kubagea balo babile batami. Nyo nyonyo kabagawia ni omba kadri yabapala. ¹²Bandu pabayukwite,atikuamakiya anapunzi bake,"Mwikusanye ipande ya mabaki,yalekwile ili kana kipotee chochote."¹³Bai kabakusanya ni kuijaza itondo komi ni ibele,ipande ya mikate mitano ya shahiri-ipande yalekwile ni balo babile lyaa. ¹⁴Boka po bandu kababweni ishara yee yaaipangite kababaya,"Kweli yolo nga yolo nabii ywaisa mu'ulimwengu." ¹⁵Yesu paatangite kuwa bapala kuntaba ili bampange kuwa mfalme wabe,atikuitenga,kae na kuyenda pakitombe ywembe kichake.¹⁶Paiikite kitamwinyo,anapunzi bake batiuluka yenda mu'bahari. ¹⁷Bateobuka mu'ngalaba ni babile kabaloka yenda Kapernaumu.(Libendo lyabile lajingya ni Yesu abile bado kaisa kwabe) ¹⁸muda wowo pabile ni upepo mkale uisile,ni bahari yaibile itisapuka.¹⁹Anapunzi bake babile bakombwile makasia kati ishirini na tano au thelathini,bamweni Yesu ayenda kunani ya bahari kuikaribia ngalaba,ni kuogopa. ²⁰Lakini kaamakiya,"Ni nenga!kana muyogope." ²¹Kae babile tayari kumpotwa mu'ngalaba,ni mata ngalaba yaikite mu'nnema wabile kabayenda.²²Lisoba lya naibele,kipenga sa bandu sayemi upande wa bahari sabweni kuwa ntopo ngalaba yenge ila wolo ambao Yesu ni anapunzi bake babile baupandile kwaa lakini anapunzi bake baboi bembe. ²³(Ingawa,pabile ni baadhi ya ngalaba yabokite Tiberia papipi ni pandu palyaa mikate baada ya Ngwana kutoa shukrani).²⁴Wakati bandu batangite kuwa ni Yesu kwaa wala anapunzi bake babile kolyo,bembe baobite mu'ngalaba ni kuyenda Kapernaumu kunkengama Yesu. ²⁵Baada ya kumpata upande wenge wa bahari kabanlaluya,"rabi uisile lini kuno?"²⁶Yesu kabayangwa,kaamakiya,Amini,amini,mwalowa kunipala nenga,kwamana muibweni ishara,ila kwa mana mulya mikate na kuyukwita. ²⁷Muleke kukipangia kazi chakulya chaharibika,ila mkipangie kazi chakula cha haribika kwaa hata milele chelo ambacho mwana wa Adamu awapeya,kwa kuwa Nnongo Tate aubekite muhuri nnani yake."²⁸Boka po kabammakiya,"Tupange namani ili kuzipanga kazi za Nnongo? ²⁹Yesu kayangwa,"Ayee nga kazi ya Nnongo:mmwamini ywembe ywaatumite."³⁰Atikwabakiya,"Ni ishara yaako walowa kwipanga,ili twaweza kuibona ni kuiaminiya? Walowa panga namani? ³¹Tate bitu walya manna mu'lijangwa,kati yabile yaandikwile,"Atikwapeya mikate boka kumaunde ili balyee."³²Yesu kanyangwa,"Amini,amini,Musa kwaa ywaawapeya mkate boka kumaunde,ila Tate bango nga awapeile mkate boka kumaunde. ³³Kwa kuwa mkate wa Nnongo nga wolo uulukile boka kumaunde ni kuupata ukoto mu'ulimwengu. ³⁴Kammakiya,'Ngwana utupeye woo mkate wote."³⁵Yesu aamakiye,"Nenga nga mkate wa ukoto,ywembe ywaisa kwango apatike kwaa njala ni ywembe ywaniaminiye aibweni kwaa kiu kamwe." ³⁶Ingawa natikuabakiya kuwa,muibweni,na bado muamini kwaa. ³⁷Bote ambao Tate anipeile balowa isa kwango,ni yeyote ywaisa kwango nalowa kuntaikwa panja.³⁸Kwa kuwa natiuluka boka kumaunde,kwaajili ya panga kwaa mapenzi yango,ila mapenzi yake ywanitumile. ³⁹Nga aga nga mapenzi gake ywanitumile,kana nimpoteze hata yumo wa balo anipeile,ila nalowa kubafufua lisoba lya mwisho. ⁴⁰kwa mana aga nga mapenzi ga Tate bango,kuwa yeyote ywanlolekeya Mwana ni kumwamini apate ukoto wanga yomoka;ni nenga nalowa kubafufua lisoba lya mwisho.⁴¹Ayahudi kabanung'unika kuhusu ywembe kwa mana abayite,"Nenga nga mkate uboka kumaunde." ⁴²Kababaya,"Ayo Yesu kwaa mwana wa Yusufu,ywabile tate bake ni mao bake twawatangite? Ipalikwa namani nambeambe abayite,'Natiuluka kuoma kumaunde?"⁴³Yesu kaayangwa,kaabakiya,"Kana mnung'unike nkati yinu mwabene. ⁴⁴Ntopo mundu ywaisa bila potwa na Tate bango ywanitumile,ni nenga nalowa kumfufua lisoba lya mwisho. ⁴⁵Kwa kuwa iandikilwe mu'manabii,'balowa pundishwa ni Nnongo.' Kila ywayowine ni kuipundisha kuoma kwa Tate,uisa kwango.⁴⁶Ntopo mundu ywamweni Tate,ila ywembe ywaisa boka kwa Nnongo-amweni Tate. ⁴⁷Amini,amini ywembe aaminiye abile ni ukoto wange yomoka.⁴⁸Nenga nga mkate wa ukoto. ⁴⁹Tate binu kabalya manna mu'lijangwa,no waa.⁵⁰Awoo nga mkate uboite kuoma kumaunde,ili mundu aulye ipande yake ili kana abulagilwe. ⁵¹Nenga nga mkate watama wabile uulukite kuoma kumaunde. Kati mundu yoyote ywaalya ipande ya mkate woo,alowa tama milele.Mkate waniuboile nga yega yango kwaajili ya ukoto wa Ulimwengu."⁵²Ayahudi kabakasirika bene kwa bene ni kuanza bishana no baya,"Mundu yolo aweza kinamani kutupeya yega yake tuulye?" ⁵³Boka po Yesu kaamakiya,"Amini amini,mana muuliye kwaa yega ya mwana wa Adamu ni kuinywea mwai yake,kana mubile kwaa ni ukoto nkati yinu.⁵⁴Yeyote ywalyaa yega yango ni kwinywea mwai wango abile ni ukoto wangeyomoka,ni nenga nalowa kumfufua lisoba lya mwisho. ⁵⁵Kwa kuwa yega yango ni chakulya cha kweli,ni mwai wango ni kinywaji cha kweli. ⁵⁶Ywembe ywaulyaa yega yango ni kwinywea mwai yango aloa tama nkati yango,ni nenga nkati yake.⁵⁷Kati Tate ywabile ni ukoto ywanitumile,na kati nenga niishivyo kwa sababu ya Tate,ni ywembe pia atama kwa sababu yango. ⁵⁸Awoo nga mkate uboite kuoma kumaunde,kati yabile tate balye kababulagilwa.Ywembe ywaulyaa mkate woo alowa tama milele. ⁵⁹Yesu abayite makowe aga nkati ya sinagogi abile akipundisha kolyo Kapernaumu.⁶⁰Bengi ba anapunzi bake kabayowine aga,kababaya,"Alee lipundisho gumu nyai ywaweza kulipokya?" ⁶¹Yesu kwasababu atangite ya kuwa anapunzi bake babile batikulinung'unikya likowe lee,Kaamakiya je likowe lee lyatikuwakwaza?⁶²Ipangika buli pabamweni mwana wa Adamu atiuluka kuoma kwaabile kabla? ⁶³Roho nga ayeya ukoto.Yega ufaidi kwaa kilebe chochote.Maneno yaniyabayite kwinu nga roho nga ni ukoto.⁶⁴Bado kwabile na bandu kati yinu baaminiye kwaa.kwasababu Yesu atangite tangu mwanzo yolo ywabile aweza kwaa kuaminiya ni ywembe ywamsalitiye. ⁶⁵Kam'bakiya,ni kwa sababu yee nikubakiyange kwamba ntopo mundu ywaweza kuisa kwango ibile kwaa apeilwe ni Tate."⁶⁶Baada ya aga anapunzi bake baibgi batibuyangana nnchogo ni batikengamana nakwe kwaa kae. ⁶⁷Yesu kaamakiya balo komi na ibele,"Je ni mwenga mwapala kuboka?" ⁶⁸Simoni Petro kannyangwa,"Ngwana tuyende kwa nyai kwani wenga ubile ni maneno ga ukoto wangeyomoka, ⁶⁹ni twatuaminiya ni kuyowa kuwa wenga nga Mtakatifu wa Nnongo."⁷⁰Yesu kaamakiya,"Je nenga niwachawile kwaa mwenga,ni yumo winu nga ibilisi? ⁷¹Nambeambe abile kalongela kuhusu Yuda,mwana wa Simoni Iskariote,kwa kuwa abile ni ywembe abile yumo wa balo komi ni ibele,ywabile ywamsalitie Yesu.

Chapter 7

¹Na baada ya makowe aga Yesu atisafiri mu'Galilaya,kwa sababu apendile kwaa kuyenda Uyahudi kwa sababu Bayahudi babile bakipanga mipango ya kummulaga. ²Nambeambe sikukuu ya Ayahudi,sikukuu ya vibanda,yabile papipi.³Nga alongo bake batikummakiya,"Uboke pandu hapa uyende Uyahudi,ili kwamba anapunzi bako nyonyonyo bayabone makowe uyapangayo. ⁴Ntopo ywapanga lolote kwa siri iwapo ywembe mwene apala kutangikana wazi.Iwapo upanga makowe aga,ujibonekeye wamwene kwa ulimwengu."⁵Hata nnongo bake bamwaminiye kwaa. ⁶Nga Yesu kammakiya,"Muda wango uikite kwaa bado,lakini muda winu kila mana ubile tayari. ⁷Ulimwengu waweza kwaa kubachukiya mwenga,ila wanichukiya nenga kwa kuwa niashuhudia kuwa makowe gake ni mabou.⁸Mubokange kuyenda mu'sikukuu:nenga niyenda kwaa mu'sikukuu yee kwa sababu muda wangu ukamilika bado." ⁹Baada ya kulongela makowe ago kwabe,atami Galilaya.¹⁰Hata nyoo,nongo bake pababile mu'sikukuu,nga ni ywembe atiyenda,sio kwa wazi bali kwa siri. ¹¹Ayahudi pabile pakimpala mu'sikukuu no baya,"Abile kwaako?"¹²Pabile ni malongelo ganyansima nkati ya makutano nnani yake.Benge batibaya,"Ni mundu mwema,"Benge babayite,"Hapana,uwapotosha bandu." ¹³Hata nyoo ntopo ywalongela wazi nnani yake kwa kuwaogopa Ayahudi.¹⁴Muda wa sikukuu waikite katikati,Yesu kayenda mu'hekalu ni kuanza kupundisha. ¹⁵Ayahudi babile batishangala no kubaya,"Kwa jinsi yanamani mundu yee ayatangite makowe ganyansima? Asoma kwaa kamwe." ¹⁶Yesu kabayangwa ni kuamakiya,"Mapundisho gango nga yango kwaa,ila ni ya yolo ywanitumile.¹⁷Iwapo yeyote ywapenda panga mapenzi gake ywembe,atangite kuhusu mapundisho aga,kati yatiboka kwa Nnongo,au kati nialongela kuoma kwango mwene. ¹⁸Kila ywalongela yaboite kwake mwene upala utukufu wake,ila kila yaa aupala utukufu wake ywembe ywamtumile,mundu yoo nga wa kweli,ni nkati yake ntopo kutenda ubou.¹⁹Musa awapeile kwaa mwenga saliya? Lakini ntopo hata yumo nkati yinu ywaipangite saliya. Mwanja namani mwapala kunibualaga? ²⁰Bandu kabannyangwa,"Ubile ni nchela,nyai ywapala kukubulaga?²¹Yesu kayangwa ni kuamakiya,nipangite kazi yimo,ni mwenga mwabote mwatishangala kwa sababu ya yelo kazi. ²²Musa atikuwapea mwenga tohara (iboite kwaa boka kwa Musa,ila yelo yaboite kwa tate),ni nkati ya Sabato mwastahili mundu.²³Mana abile mundu ywapokya tohara mu'siku ya Sabato ili saliya ya Musa itekwanike,kwa mwanja namani mwanikasirikya nenga kwa sababu nimpangite mundu kuwa nkoto kabisa mu'sabato? ²⁴Kana mhukumu lengana na mwonekano,ila muhukumu kwa haki.²⁵Baadhi yabe baboka Yerusalemu kababaya,"Yolo kwaaa wampala kummulaga? ²⁶No linga,alongela waziwazi,nga balongela kwaa chochote nnani yake.Iwezekana kwaa ibile kwamba atawala batangite kweli kuwa ayoo nga Kristo,yawezana batangite? ²⁷Twayowine kuwa mundu yolo aboka kwaako.Kristo paaisa,hata nyoo,ntopo ywatangite abokakwaako.²⁸Yesu abile akombwa lilobe lyake mu'hekalu,kapundisha no baya,"Mwenga mwabote mtangite paniboka.Niisile kwaa kwa nafasi yango,ila ywembe ywanitumile nga wa kweli,na muntangite kwaa ywembe. ²⁹Nintangite ywembe kwa mana niboka kwake nga anitumite."³⁰Babile kabajaribu kuntaba,lakini ntopo hata yumo ywauluwa luboko lwake nnani yake kwa kuwa saa yake yabile bado iikite. ³¹Hata nyoo,baingi mu'bandu baaminiya.Kababaya,"Kristo paaisile,alowa panga ishara zanyansima kuliko za azipangite mundu yolo?" ³²Mafarisayo babayowine bandu kabalongela bembe makowe aga husu Yesu,ni akolo ba makuhani ni Mafarisayo watikubatuma maafisa ili kuntaba.³³Palyo Yesu kabaya,"Bado kwabile ni muda nchunu nabile pamope ni mwenga,ni baadae nalowa boka kuyenda kwake ywembe ywanitumile. ³⁴Mwalowa kunipala ila munibweni kwaa;kolyo kaniyenda,muweza kwaa kuisa.³⁵Kwa nyo Ayahudi kabalongela bene kwa bene,"Mundu yoo ayenda kwaako ambako twaweza kwaa kummona? Ayenda kwa batawanyike nkati ya Ayunani ni kubapundisha Ayunani? ³⁶Ni neno lyaako lee alibayite,'Mwalowa kunipala wala mwanibweni kwaa,kolyo niyenda muweza kwaa kuisa?"³⁷Nambeambe mu'lisiku lya mwisho,lisoba likolo lya sikukuu,Yesu ayemi kakombwa lilobe,kabaya,"Mana itei yeyote abile na kiu,aise kwango anywe. ³⁸Ywembe ywaniaminiye nenga,kati maandiko gabayite,kuoma nkati yake yatitiririka mito ya mase ya ukoto.³⁹Lakini abayite aga kuhusu Roho,ywabile wao watikumwamini walowa kumpoteza;Roho abile bado tolewa kwa sababu Yesu abile atukuzwa kwaa bado.⁴⁰Baadhi ya bandu,pabayowine maneno aga,babayite,"Kweli yolo ni nabii." ⁴¹Benge babayite,"Ayoo nga Kristo." Lakini benge babayite,"Kristo aweza kwaa boka Galilaya? ⁴²Maandiko gabayite kwaa kuwa Kristo aboka mu'lukolo lwa Daudi ni kuoma Bethlehemu,kijiji ambacho Daudi abile?⁴³Nyo,patiuluka mgawanyiko nkati ya bandu kwa ajili yake. ⁴⁴Benge nkati yabe balowa kuntaba,lakini ntopo ywauluwa maboko gake nnani yake.⁴⁵Nga balo maofisa kababuyangine kwa akolo ba makuhani ni mafarisayo,nabo wakaakokeya,"Kwa mwanja namani munletike kwaa? ⁴⁶Maofisa kaayangwa,"Ntopo mundu ywaweza longela kati yolo kabla."⁴⁷Nga mafarisayo kabayangwa,"Ni mwenga pia mwatipotoshwa? ⁴⁸Kwabile ni yoyoti nkati ya atawala amwaminiye,au yeyote wa Mafarisayo? ⁴⁹Ila aba bandu baitangite kwaa saliya-balaanilwe."⁵⁰Nikodemo kaabakiya (ywembe atikunyendea Yesu zamani,abile yumo ywa Mafarisayo), ⁵¹"Je saliya yitu yaweza kumhukumu mundu ila abile atikusikilizwa kwanza ni kuyowa chaakipangite? ⁵²Kabanyangwa ni kummakiya,"Ni wenga uboka Galilaya? Tafuta ni ubone kwamba ntopo nabii ywaboka Galilaya."⁵³Ugazingatie:Baadhi ya maneno ga Yohana 7:53-8:11 gabile kwaa mu'nakala za nnchogo)Boka po kila mundu ayenda kasake.

Chapter 8

¹(Zingatia:Linga ufafanuzi ba Yohana 7:53-7:11 nnani yake) Yesu aboi mu'kitombe sa Mizeituni. ²Bwamba aisa mu'lihekalu,ni bandu bote kabankengama,atami na kubapundisha. ³Baandishi ni Mafarisayo kabannetya Nwawa ywaatabilwe mu'kitendo sa'umalaya. Kabamweka nkati yabe.⁴(Uyingatye:Linga ufafanuzi wa Yohana 7:53-8:11 nnani hapo) Nga kabammakiya Yesu,"Mwalimu,nnwawa yolo atabilwe mu'umalaya,paabile apanga umalaya. ⁵Nambeambe,mu'saliya ya Musa atituamuru kuwapondanga maliwe bandu kati aba,ubaya namani nnani yake? ⁶Kabagabaya aga ili kuntegeya ili bapate likowe lya kumshitaki,lakini Yesu kainama ni kuandika pae pa'bui kwa kidole sake.⁷(Zingatia:linga ufafanuzi wa Yohana 7:-8:11 kunani) Pabayendelea kunnaluya,ayemi ni kuabakiya,"Ywembe abile kwaa ni sambi nkati yinu,abile wa kwanza kumpondanga maliwe." ⁸Ainamite kae pae,atiandika mu'dunia kwa kidole chake.⁹(Zingatia:Linga ufafanuzi wa Yohana 7:53-8:11 kunani) Kabayowine ago,batiboka yumo baada ya ywenge,kuanzia ywabile mpindo.Mwisho Yesu alekilwe kichake,pamope ni yolo nnwawa ywabile nkati yabe. ¹⁰Yesu ayemite ni kummakiya "Nnwawa,balo bakushitakiya babile kwaako? Ntopo hata yumo ywakuhukumu? ¹¹Kabaya,"Ntopo hata yumo Ngwana." Yesu kabaya,"Hata nenga nalowa kukuhukumu kwaa,uyende mundela yako;kuanzia nambeambino ni kuyendelea kana upange sambi kae."¹²Yesu kalongela na bandu kae kabaya,"Nenga na mbeya ba ulimwengu;ywembe ywanikengamite atyanga kwaa mulibendo ila abile ni ukoto," ¹³Mafarisayo kabammakiya,"Wajishuhudia wa mwene,ushuhuda wako nga wa kweli kwaa."¹⁴Y6esu kaayangwa ni kuwamakiya,"Hata kati nalowa kujishuhudia mwene,ushuhuda wango ni kweli.Nitangite pandu nibokite ni kolyo kaniyenda,lakin i mwenga mutangite kwaa pandu nibokite au kolyo kaniyenda. ¹⁵Mwenga mwatihukumu mu'yega;nenga nahukumu kwaa yeyote. ¹⁶Nenga hata mana nihukumule,hukumu yango ni kweli kwa sababu nabile kwaa kichango,nibile pamope ni Tate ywanitumile.¹⁷Eloo,na mu'saliya yinu iandikilwe kuwa ushuhuda wa bandu abele ni kweli. ¹⁸Nenga nga nishuhudiae,ni Tate ywanitumile atikunshuhudia."¹⁹Bakammakiya,"Tate bako abile kwaako? Yesu kayangwa,"Nenga mwanitangite kwaa nenga,mana munitangike nenga,mwalowa kuntanga ni Tate bango kae." ²⁰Abaya maneno aga abile papipi ni hazina abile atifundisha mu'lihekalu,na ntopo hata yumo ywantabile kwa sababu saa yake ibile bado iikite.²¹Bai kammakiya kae,"Niyenda zangu;mwalowa kunipala na mwatiwaa mu'sambi yinu.Kolyo kwaniyenda,mwaweza kwaa kuisa." ²²Ayahudi kababaya,"Alowa tanga mwene,ywembe ywabile akibaya,'kolyo kaniyenda muweza kwaa kuisa'?"²³Yesu kaamakiya,"Mwaboka pae,nenga niboka kunani.Mwenga ni ba Ulimwengu;nenga na wa ulimwengu kwaa. ²⁴Kwa eyo,natikuwabakiya kuwa nalowa waa mu'sambi yinu.Vinginevyo mwaminiya kuwa NENGA NGA,mwalowa waa mu'sambi yinu."²⁵Kwa eyo kabammakiya,"Wenga wa nyai?" Yesu kaamakiya,galo ganiabakiya tangu mwanzo. ²⁶Nabile ni makowe ganansima gakulongela ni kuhukumu nnani yinu.Hata nyoo,ywembe ywanitumile ni wa kweli;ni makowe nigayowine kuoma kwake,makowe aga niabaya kwa ulimwengu." ²⁷Kabamwelewa kwaa kuwa abile kalongela nabo kuhusu Tate.²⁸Yesu kabaya,"Pamwalowa kumwinua kunanu Mwana wa Mundu,nga mwalowa tanga NENGA NGA,ni kwamba nipangite kwaa lolote kwa nafsi yango. Kati Tate ywanipundisha,nalowa longela makowe aga. ²⁹Ywembe ywanitumile abile pamope ni ywembe,na ywembe anilekite kichango,kwani kila mara napanga galo gabampendeza." ³⁰Palyo Yesu abaya makowe aga,baingi batikumwaminiya.³¹Yesu kabaya kwa balo Ayahudi baaminiye,"Mana ibile mwatama mu'neno lyango,nga mubile anapunzi bango kweli, ³²mwenga mwalowa kuitanga kweli,ni kweli yalowa kwabeka huru." ³³Kabanyangwa,"Twenga twa ubeleko wa Ibrahimu ni kamwe tuwaike kwaa pae ya utmumwa wa yeyote;wabaya kwaa,"Twalowa bekwa huru?"³⁴Yesu kaayangwa,"Amini,amini,naamakiya,kila ywapanga sambi ni mmanda wa sambi. ³⁵Mmanda atama kwaa munyumba wakati wote;mwana hudumu masoba yote. ³⁶Kwa eyo,mana itei Mwana abekilwe huru,mwalowa pangika huru kweli kabisa."³⁷Nitangite kwamba mwenga ni ubeleko wa Ibrahimu;mwanipala kunibulaga kwa sababu neno lyango labile kwaa ni nafasi nkati yinu, ³⁸Nalongela makowe ambayo niyabweni pamope ni Tate bango,ni mwenga nyonyonyo mwapanga makowe ambayo mwagayowine kuoma kwa tate yinu."³⁹Kbanyangwa ni kummakiya,"Tate yitu nga Ibrahimu."Yesu kaamakiya,kati mwabile ni bana ba Ibrahimu,mwalowa panga kazi ya Ibrahimu. ⁴⁰Hata nambeambe mwalowa pala kunibulaga,mundu ywabakiye ukweli kuwa nayowine kuoma kwa Nnongo.Abrahamu apangite kwaa ayee." ⁴¹Mwapanga kazi ya tate yinu."Kabammakiya,Tubelekwile kwaa mu'umalaya,tubile ni Tate yumo Nnongo."⁴²Yesu kammakiya,"Mana itei Nnongo nga Tate yinu,mnipendile nenga,kwa maana niboite kwa Nnongo;wala niisile kwaa kwa nafsi yango,ila ywembe ywanitumile. ⁴³Kwa namani mwelewa kwaa maneno yango?Kwa sababu muweza kwaa vumiliya kugayowa maneno yango. ⁴⁴Mwenga ni wa tate yinu,nchela,nga mpala kuipanga tamaa ya tate yinu.Abile ywamulaga tangu mwanzo ni aweza kwaa kuyema mu'ukweli kwa mana kweli yabile kwaa nkati yake.Kabalongela ubocho,alongela kuoma kwa asili yake kwa sababu ni mmocho nga tate ba ubocho.⁴⁵Nambeambe,kwa sababu nibayile yaibile kweli,muniamini kwaa. ⁴⁶Ywa nyai nkati yinu ywanishuhudia kuwa nibile ni sambi?mana itei nibile yaibile kweli,kwa mwanja namani mwaniamini kwaa? ⁴⁷Ywembe ywabile wa Nnongo hugayowa maneno ga Nnongo;Mwenga muyayowine kwaa kwa mana mwenga mwa wa Nnongo kwaa."⁴⁸Ayahudi kabanyangwa ni kummakiya,twabaya kwaa kweli kuwa wenga wa Msamaria na ubile ni nchela?" ⁴⁹Yesu kayangwa,nibile kwaa ni pepo;lakini namweshimu Tate bango,ni mwenga mwaniheshimu kwaa.⁵⁰Nipala kwaa utukufu wango;kwabile yumo ywapala ni hukumu. ⁵¹Amini,amini,nakubakiya,ywabile yeyote ywalikamua neno lyango,akibweni kwaa kiwo kamwe."⁵²Ayahudi kabammakiya,"Nambeambe tutangite kuwa ubile ni nchela.Abrahamu ni manabii kabawaa,lakini wabaya,'Mana itei mundu alikamwile neno lyango,aonjile kwaa kiwo.' ⁵³Wenga nkolo kwaa kuliko tate bitu Abrahamu ywati waa?Manabii pia bawile.Wenga ujipanga kuwa wa nyai?"⁵⁴Yesu kanyangwa,"Mana itei nalowa kuitukuza mwene,utukufu wango ni bure;Tate bango ywanitukuza-yolo mwamum'bayite kuwa ni Nnongo winu. ⁵⁵Mwenga mwamyowa kwaa ywembe,lakini nenga namyowa ywembe.Mana itei nibayite,'nimtangite kwaa,' nalowa pangilwa kati mwenga,nambocho.Hata nyoo,nimtangite na maneno yake nigakamwile. ⁵⁶Tate yinu Ibrahimu atishangilia yatikulibona lisoba lyango,aibweni na atipulaika."⁵⁷Ayahudi kabammakiya,"Uikite kwaa umri wa miaka hamsini bado,ni wenga umweni Ibrahimu?" ⁵⁸Yesu kammakiya,"Amini,amini,nakumakiya,kabla Abrahamu abelekwile kwaa.NENGA NIBILE." ⁵⁹Nga kabalokota maliwe bapala kumpumunda,lakini Yesu atikuificha ni kuboka panja ya hekalu.

Chapter 9

¹Palyo,kati Yesu kapeta,amweni mundu ipofu tangu kubelekwa kwake. ²Anapunzi bake kabannaluya,"Rabi,nyai ywapangite sambi,mundu yoo au wazazi bake,hata abelekwile ipofu?"³Yesu kannyangwa,"Ayoo mundu kwaa wala azazi bake bapangite sambi,ila kazi ya Nnongo ipalikwe kuyogoliwa petya kwake. ⁴Yatupasa kupangakazi zake ywembe ywanitumile muda bado ni mutwekati.Kilo chaisa wakati wabile ntopo ywaweza panga kazi. ⁵Wakati wanibile mu'ulimwengu,nenga na bweya ya ulimwengu."⁶Baada ya Yesu baya maneno aga,alitema pa nnema,apangite litope lya mate,ni kumpaka yolo mundu kuminyo lile litope. ⁷Kammakiya,uyende kuoga mu'lose lya Siloamu(ititafsirilwa kati 'ywaatumilwe')."Kwa eyo mundu yoo atiyenda,ni kunawa ni kubuyangana,atibona.⁸Majirani wa mundu yoo ni balo bamweni mwanzo kati mwambaji kababaya,Je!ayoo nga yolo kwaa mundu ywabile atama na loba?" Benge kababaya,"Ni ywembe." ⁹Na benge babaya "yolo kwaa,ila afanana ni ywembe."Lakini ywembe abaya,"Ni nenga."¹⁰Kabammakiya,"Nambeambe minyo gako gayongolilwa namani?" ¹¹Kayangwa,mundu ywakemelwa Yesu apangite litope ni kulibeka mu minyo gango ni kunibakiya,"Yenda Siloamu unawe." Kwa eyo natiyenda,ninawite,nga nipalike kubona kae," ¹²Kamammakiya "Abile kwaako?" Kayangwa,"Ndangite kwaa."¹³Kabampeleka mundu yolo ywabile ipofu kwa Mafarisayo. ¹⁴Lyabile lisoba lya Sabato palyo Yesu apangite litope ni kun'yongolya minyo gake. ¹⁵Nga kae Mafarisayo kabannaluya apatike kinamani bona.Kaamakiya,"Abekite litope mu'minyo gango,ninawite,nambeambea naweza bona."¹⁶Baadhi ya Mafarisayo kababaya,"Mundu yoo abokite kwaa kwa Nnongo kwa mana aikamwi Sabato." Benge babayite,"Iwezekana kinamani mundu ywabile ni sambi kupanga ishara kati yee?" Kwa eyo kwabile na mgawanyiko nkati yabe. ¹⁷Nga kabannaluya yolo ipofu kae,"Ubaya kele nnani yake kwa sababu akuyongoli minyo gako?" Ipofu kabaya,"Ni nabii." ¹⁸Hata muda woo Ayahudi bamwamini kwaa kuwa abile ipofu ni ywembe apatike bona mpaka kabakema azazi bake ywembe ywapatike kubona.¹⁹Kabaanaluya azazi,Je,ayoo nga mwana winu mwamubaya abelekwile ipofu? aweza kinamani kubona?" ²⁰Nga azazi bake kabanyangwa,"Tutangite kuwa ayoo ni mwana witu na kuwa abelekwile ipofu. ²¹Kinamani nambeambe atibona,tutangite kwaa,ni ywembe an'yongoliya minyo gake,tuntangite kwaa,Munnaluye mwene,Ni mundu nkolo.Aeza kuielezea mwene."²²Azazi bake babayite makowe aga,kwa kuwa batiyogopa Ayahudi.Kwa mana Ayahudi babile batikubaliana kuwa,mana itei yoyote ywabaya kuwa Yesu nga Kristo,alowa tengwa mu'sinagogi. ²³Kwa sababu yee,azazi bake kababaya,"Ni mundu nkolo,munnaluye mwene."²⁴Kwa eyo kwa mara ya na'ibele,kabankema mundu yoo ywabile ipofu ni kummakiya,Umpei Nnongo utukufu.Tutangite kuwa mundu yoo nga mwene sambi." ²⁵Yolo mundu kaayangwa,"Mana abile ni sambi,nenga nitangite kwaa.Kilebe chimo nikitangite:nabile ipofu,nambeambe nabona."²⁶Nga kabammakiya,"Akupangie namani? Agayongoli kinamani minyo gako?" ²⁷Kanyangwa,"Niabakiye tayari,ni mwenga muyowine kwaa!Kwa namani mpala kuyowa kae?Mwenga mpala kwaa kuwa anapunzi bake kae,kele? ²⁸Batikuntukana no baya,"Wenga nga mwanapunzi bake,lakini twenga ni anapunzi ba Musa. ²⁹Tutangite kuwa Nnongo atilongela ni Musa,lakini kwa yolo,tutangite kwaa abokite kwaako.³⁰Yolo mundu kaayangwa ni kuabakiya,"Kwa namani,lee nga likowe lya kushangaza,kuwa mutangite kwaa aboka kwako,na bado aniyongolii minyo gango. ³¹Tutangite kuwa Nnongo aasikilizi kwaa babile ni sambi,lakini mana itei yeyote atikumwabudu Nnongo ni kugapanga mapenzi gake,Nnongo unsikiliza.³²Tangu mwanzo wa ulimwengu iyowanika kwaa kuwa kwabile mundu ywa ayongoli mino ga mundu ywa abelekwile ipofu. ³³Mana itei mundu yoo aboka kwaa kwa Nnongo,kana apange chocho." ³⁴Kabanyangwa no kummakiya,"Ubelekwile ipofu mu'sambi kabisa,na wenga waloa kutupundisha twenga?" Nga kabampukuza kuoma mu'lisinagogi.³⁵Yesu ayowine kuwa batikumwondoa mu'lisinagogi.Ampatike ni kummakiya,"wenda kumwamini Mwana wa mundu?" ³⁶Kanyangwa no baya,"Ni nyai,Ngwana,ili ni nenga nipate kumwaminiya?" ³⁷Yesu kammakiya,"Umweni,ni ywembe ywalongela naye nga ywembe." ³⁸Yolo mundu kabaya,"Ngwana,Naamini," Nga akamsujudia.³⁹Yesu kabaya,"Kwa hukumu niisile mu'ulimwengu woo ili balo babweni kwaa bapate kubona na balo balo babweni bawe Ipofu." ⁴⁰Baadhi ya Mafarisayo babile pamope ni ywembe bayowine maneno ago ni kunnaluya,"Na twenga kae ni ipofu?" ⁴¹Yesu kaamakiya,"Kati mutangite ipofu,mwabile kwaa ni sambi. Hata nyoo,nambeambe mwabaya,'Tubweni sambi yinu itamile."

Chapter 10

¹Amini,amini naabakiya,yolo ywajingya kwa petya nnango wa zizi lya ngondolo,lakini ywapanda kwa ndela yenge,mundu yoo ni mwii na nnyang'anyi. ²Ywembe ywajingii munnango ni ywabachunga wa ngondolo.³Kwa mlinzi wa nnango un'yongolya.Ngondolo kabaliyowa lilobe lyake ni kubakema ngondolo bake kwa maina yabe ni kuaboywa panja. ⁴Palyo aaboywa panja abo babile bake,utama nnonge yabe,ni ngondolo unkengama,kwa sababu balitangite lilobe lyake.⁵Bankengamile kwaa ageni lakini badala yake kabamwepuka,kwa kuwa balitangite kwaa lilobe lya ageni." ⁶Yesu atibaya kwa mpwano woo kwabe,lakini bayatangite kwaa makowe aga yabile atikugabaya kwabe.⁷Yesu kalongela nakwe kae,"Amini,amini,naamakiya,Nenga na nnango wa ngondolo. ⁸Boti bapitike nnonge yango babile anyang'anyi,lakini ngondolo kabayowine kwaa.⁹Nenga na nnango.Yeyote ywajingya petya kwango,atilopolelwa;alowa jingya ndani ni kuboka,ni ywembe ywaipatia malisho. ¹⁰Mwii aisi kwaa bila jiba,na kubulaga.Niisile ili kwamba bapate ukoto ni bawe nabo wanansima.¹¹Nenga na mchungaji mwema.Mchunga mwema uuboywa ukoto wake kwa ajili ya ngondolo. ¹²Mmanda ywaajililwe,nga mchungaji kwaa,ywabile ngondolo nga mali yake kwaa,ugabona mabwaa mwitu kabaisa na hubaleka ni kubatila balo ngondolo. ¹³Na mabwaa mwitu ubataba ni kubatawanya.Utila kwa sababu ni mmanda wa ajililwa na abajali kwaa ngondolo.¹⁴Nenga na mchungaji mwema,na niatangite babile wango,nabo babile wango wanitangite nenga. ¹⁵Tate anitangite,ni nenga nintangite Tate,nenga nalowa kuuboywa ukoto wango kwa ajili ya ngondolo. ¹⁶Nabile ni ngondolo wenge wabile mulizizi lee. Balo pia,ipalikwa kubaleta,nabo balowa kuliyowa lilobe lyango ili kuwa kubile ni likundi limo na mchungaji yumo.¹⁷Ayee nga sababu Tate anipenda:Niuboywe ukoto wango alafu niutole kae. ¹⁸Ntopo ywautolae kuoma kwango,lakini nenga nauboywa mwene.Nibile na mamlaka ya kuuboywa,na nibile na mamlaka ya kuutola kae.Natilipokya liagano lee boka kwa Tate."¹⁹Mgawanyiko kae uboka nkati ya Ayahudi kwa sababu ya maneno aga. ²⁰Benge babayite,"Abile ni nchela na abile ni uchizi.Kwa namani mwati kunyowanikiya?" ²¹Benge babayite,"Aga ni mano kwaa ga mundu ywapagawile ni nchela.Nchela lyaweza kwaa yogoliya minyo ga ipofu?"²²Nga yabuya Sikukuu ya kuibeka wakfu Yerusalemu. ²³Wabile muda wa mbepo,ni Yesu abile akityanga mu'lihekalu mu'ukumbi ba Selemani. ²⁴Bayahudi kabamzunguka na kummakiya,"Mpaka lini alowa kutubeka mu'mashaka? Kati wenga ni Kristo,tubakiye wazi.²⁵Yesu kanyangwa,"Niamakiye lakini muaminiye kwaa.Kazi nizipangite kwa lina lya Tate bango,zatikushuhudia nnani yango. ²⁶Hata nyo muamini kwaa kwa mana mwenga mwa ngondolo wango kwaa.²⁷Ngondolo wango baliyowa lilobe lyango;Naatanga,nabo banikengama nenga. ²⁸Niapeya ukoto wanga yomoka;balowa bulagwa kwaa kamwe,na ntopo hata yumo ywalowa kubatola mu'maboko gango.²⁹Tate bango,ywanipeile,abo,ni nkolo kuliko wenge wote,na ntopo hata yumo ywabile ni uwezo wa kubatola kuoma mumaboko ga Tate. ³⁰Nenga na Tate yumo kae. ³¹Kabapotwa maliwe ili kumpondanga kae.³²Yesu kaayangwa,"Niabonekiya kazi yanansima inoite kuoma kwa Tate.Kwa kazi ipi nkati ya yake mwalowa kunikombwa ni maliwe?" ³³Ayahudi kabanyangwa,"Twakukombwa kwaa ni maliwe kwa kazi yeyote inoite,lakini kwa kupulu,kwa mana wenga,wa mundu,uyipanga kuwa Nnongo."³⁴Yesu kaayangwa,"Iandikilwe kwaa mu'saliya yinu,'Nibayite,"Mwenga mwa nnongo?" ³⁵Mana itei abakemite nnongo.kwa balo babile ni Neno lya Nnongo latikuwaisilya(na maandiko gaweza kwaa tekwanika). ³⁶Mwabaya nnani ya yolo ywabile Tate ywamboyile ni kuntuma mu'ulimwengu,'Wenda kupuru',Kwa sababu nibaite,'Nenga na mwana wa Nnongo?'³⁷"Mana itei nipanga kwaa kazi ya Tate bango,muniaminiya kwaa. ³⁸Hata nyo,mana itei niipanga,hata mana muniaminiya kwaa,muiaminiye kazi ili muweze kuitanga ni kuyowa kuwa Tate abile nkati yango ni nenga nibile nkati ya Tate." ³⁹Kabajaribu kae kuntaba Yesu,lakini atiyenda boka mu'maboko gabe.⁴⁰Yesu kayenda zake kae nngambo ya Yordani pandu ambapo Yohana abile atikuabatiza kwanza,ni kutama kwoo. ⁴¹Bandu baingi kabaisa kwa Yesu. Batiyendelya kubaya,"Yohana apangite kwaa ishara yeyote,lakini makowe yote ayabayite Yohana nnani ya aywoo mundu nga ga kweli." ⁴²Bandu banyansima batikuwamini Yesu kae.

Chapter 11

¹Mundu yumo lina lyake Lazaro ywabile nng'onjwa.Abokite Bethania,ijiji sa Mariamu na dada yake Martha. ²Abile ni Mariamu yolo ywampakile Ngwana Marhamu ni kumputa magolo gake kwa nywili yake,ywabile nnongowe Lazaro ywabile ni nng'onjwa.³Nga dada bake aba batumile ujumbe kwa Yesu ni kubaya,"Ngwana,umlinge yolo ywampendile andaminya." ⁴Yesu pabayowa abayite,"Utamwe woo ni wa kiwo kwaa,lakini,badala yake ni kwa ajili ya utukufu wa Nnongo ili kuwa Mwana wa Nnongo apate kutukuzwa pitya utamwe woo."⁵Yesu ampendile Martha ni dada bake Lazaro. ⁶Paayowine kuwa Lazaro ni ntamwe,Yesu atami masoba ibele mahali paabile. ⁷Nga baada ya lee atikuabakiya anapunzi bake,"Tuyende kae uyahudini."⁸Banapunzi kabammakiya,"Rabi,ayahudi babile bakijaribu kukukombwab ni maliwe,ni wenga upala buyangana kwoo kae?" ⁹Yesu kaayangwa,"Mutwekati wabile ni masaa komi ni ibele? Mundu ywaatyanga mutwekati aweza kwaa kuikwala,kwa mana abona kwa bweya lya mutwekati.¹¹Hata nyoo,mana itei atyanga kilo,alowa kuikwala mana bweya yabile kwaa nkati yake." ¹⁰Yesu abayite makowe aga,ni baada ya makowe aga,kaabakiya,"Rafiki yitu Lazalo agonjike,lakini nayenda ili nipate kumuuluya kuoma mu'lugono."¹²Nga anapunzi bake kabankokeya,"Ngwana,kati agonjike,alowa yumuka. ¹³Muda woo Yesu atilongela habari ya kiwo sa Lazaro,lakini balo batangite alongela nnani ya kugonja lugono. ¹⁴Nga Yesu kaamakiya wazi,kuwa "Lazaro awile.¹⁵Nibile ni puraha kwa ajili yinu,kwamba nibile kwaa kolyo ili mpate aminiya. Tuyende kwake." ¹⁶Bai Tomaso ywakemelwa Pacha,aamakiye anafunzi benge,"Ni twenga tuyende kuwaa mpamo ni Yesu."¹⁷Wakati Yesu aisile,akutike Lazaro tayari abile mu'likaburi lisoba lya nchenche. ¹⁸Ni Bethania ibile papipi ni Yerusalemu kati kilomita arobaini na tano. ¹⁹Baingi nkati ya Ayahudi baisile kwa Martha ni Mariamu kuafariji kwa ajili ya nongo wabe. ²⁰Nga Martha ayowine kuwa Yesu andaisa,atiyenda kukwembana naye,lakini Mariamu atiyendelea kutama munyumba.²¹Martha kammakiya Yesu,"Ngwana kati wabile pano,kaka yango alowa waa. ²²Hata nambeambe,nitangite kuwa lolote lya ulilobite boka kwa Nnongo,atakupeya." ²³Yesu kammakiya kaka bako alowa yoka kae."²⁴Martha kammakiya,nitangite kuwa alowa yoka mu'ufufuo lisoba lya mwisho." ²⁵Yesu kammakiya,"Nenga na ufufuo na ukoto;ywembe ywaaminiye,ingawa alowa waa,ywabile nkoto atama; ²⁶ni ywembe ywatama ni kuniaminiya nenga alowa waa kwaa,Uliaminiye lee?"²⁷Kammakiya,"Eloo,Ngwana naaminiya kwamba wenga ni Kriso,Mwana wa Nnongo,ywembe ywaisa mu'ulimwengu." ²⁸Paayomwile baya lee,atiyenda kunkema dada yake Mariamu mu'faragha.Kabaya,"Mwalimu abile pano na akukema." ²⁹Mariamu paayowine aga,kauluka upesi no yendya kwa Yesu.³⁰NI yesu paabile bado jingya mu'ijiji,ila abile bado pandu pa akwembine ni Martha. ³¹Nga Ayahudi babile ni Mariamu mu'nyumba na balo babile bakimfariji,pabamweni kauluka upesi ni kuboka panja,kabankengama,bayowine kuwa ayenda kulikaburu ili alele kwoo. ³²Nga Mariamu,paaikite palyo Yesu abile amweni ni,kutomboka pae ya magolo gake ni kummakiya,"Ngwana,kati wabile pano,nongo wango alowa waa kwaa."³³Yesu paamweni atilela,ni Ayahudi waisile pamope naye wabile wakilela kae,atiomboleza mu'roho ni kufadhaika; ³⁴Kabaya,"Mumgonjike kwaako? Kabammakiya,Ngwana,uise ulole. ³⁵Yesu kalela.³⁶Ayahudi babaya,"Lola yaampendile Lazaro!" ³⁷Lakini benge kati yabe babayite,"yolo kwaa,mundu abayongoli minyo ga yolo ywabile ipofu,aweza kwaa kumpanga mundu yoo awile kwaa?"³⁸Nga Yesu,abile akiomboleza mu'nafsi yake kae,kayenda mu'likaburi.Nambeambe labile lipango,na liwe libekilwe nnani yake. ³⁹Yesu kabaya,"Muliboywe liwe." Martha,dada bake Lazaro,ywembe ywaawile,ammakiye Yesu,"Ngwana,kwa muda woo,yega yake wabile umioza,kwa sababu abile mu'kiwo kwa masoba ncheche." ⁴⁰Yesu kaammakiya,"Nenga nikumakiye kwaa ya kuwa,mana uniaminiye,walowa bona utukufu wa Nnongo?"⁴¹Kwa eyo batikuliboywa liwe.Yesu atiuluwa minyo gake kunani no baya,"Tate,niakushukuru kwa mana wenda kuniyowa. ⁴²Nitangite kuwa unaniyowa mara yoti,lakini nga kwasababu ya bandu bayemi kunizunguka kuwa nialongela aga,ili kwamba bapate kuamini kuwa wenga unitumile.⁴³Baada ya kubaya nyoo,atilela kwa lilobe likolo,"Lazaro,boka panja!" ⁴⁴Mundu ywabile mu'kiwo abokite panja atabilwe maboko na magolo kwa sanda za kuyikia,na minyo wake utabilwe ni kitambaa,"Yesu kaamakiya,"Mumpunguwe ni kunleka ayende."⁴⁵Ayahudi banyansima baisile kwa Mariamu ni kubona Yesu chaakipangite,batikumwaminiya, ⁴⁶Lakini baadhi yabe batiyenda kwa Mafarisayo ni kuamakiya makowe agapangite Yesu.⁴⁷Nga akolo ba Makuhani ni Mafarisayo kabakusanyika pamope mu'libaraza no baya, "Tupange namani? Mundu ywoo apanga ishara zanyansima. ⁴⁸Mana itei tunlekite nyoo kichake,bote balowa kumwaaminiya;Arumi walowa isa ni kutola yoti mahali yitu ni litaifa litu."⁴⁹Hata nyoo,mundu yumo nkati yabe,Kayafa,ywabile kuhani nkolo mwaka woo,kaamakiya,"Mutangite kwaa chochote kabisa. ⁵⁰Muwasa kwaa kuwa ipalikwa faa kwa ajili yinu kuwa mundu yumo apangika kuwaa kwa ajili ya bandu kuliko litaifa lyoti angamiya."⁵¹Agabaya aga kwa sababu yake mwene,badala yake,kwa kuwa abile ni kuhani nkolo mwaka wolo,atitabiri kuwaYesu alowa waa kwa ajili ya litaifa; ⁵²Ni kwa taifa kwaa kichake,ila Yesu apatike nyonyonyo kubakusanya bana ba Nnongo babile batitawanyika sehemu mbale mbale. ⁵³Kwa eyo kuoma lisoba lee ni kuyendelya kabapanga namna ya kum'bulaga Yesu.⁵⁴Yesu atyanga kwaa wazi wazi nkati ya Ayahudi,ila atiboka palyo no yenda nnema yabile papipi ni lijangwa mu'ijiji ikemelwa Efraimu. Atami palo ni anapunzi. ⁵⁵Pasaka ya Ayahudi yabile papipi,na banansima batiyenda Yersalemu panja ya mji kabla ya Pasaka ili bapate kuitakasa bene.⁵⁶Babile bakinkengama Yesu,ni kulongela kila yumo babile bayemite mu'lihekalu,"Muwasa namani?kuwa alowa isa kwaa mu'sikukuu?" ⁵⁷Wakati woo akolo ba makuhani ni Mafarisayo babile batiboya amri kuwa mana itei yumo atangite paabile Yesu,apalikwa kubapea taarifa ili bapate kuntaba.

Chapter 12

¹Siku sita kabla ya Pasaka,Yesu kayenda Bethani kwa abile Lazaro,ywembe ywabile atikumfufua boka mu kiwo. ²Bai kabamwandalia chakulya cha kitamwinyo,ni Martha atikuntumikya,wakati woo Lazaro abile yumo wa balo batamile mu'chakulya pamope ni Yesu. ³Boka po Mariamu atitola rati ya manukato gapangitwe kwa nardo safi,yabile ya thamani ngolo,atikumpaka Yesu mumagolo,ni kunputa magolo kwa nywili yake;nyumba yoti yatinungya harufu ya galo manukato.⁴Yuda Iskariote,yumo ywa balo anapunzi bake,ywabile nga ywaamsaliti Yesu,kabaya, ⁵"Kwa mwanja namani manukato aga gapemewa kwa dinari mia tatu ni kuapeya maskini?" ⁶Ni ywembe ywabaya ago,nga kwa kubahurumia kwaa maskini,ila kwa sababu abile mwii:ywembe nga ywakamwile mpuko wa mbanje ni abile atitola baadhi ya ibekwile moo kwa ajili yake mwene.⁷Yesu abayite,"Nleke abeke chaabile nacho kwa ajili ya lisoba lya masiko yango. ⁸Maskini mwabile nabo masoba yoti;lakini mwatama kwaa ni nenga masoba yoti."⁹Bai kipenga kikolo sa ayahudi bayowine kuwa Yesu abile kwoo,nabo baisile,kwa ajili ya Yesu,ili bamlole ni Lazaro ywamfufue Yesu kuoma mu'kiwo. ¹⁰Na akolo wa Makuhani kabapanga shauri ili wamukage Lazaro; ¹¹mana kwa ajili yake banyansima mu'uyahudi batiyenda na kumwaminiya Yesu.¹²Na lisoba lya ibele kipenga kikolo sa bandu saisile mu'sikukuu. Kabaypwine kuwa Yesu andaisa Yerusalemu, ¹³Kabatola matawi ya nkowa wa ntende ni kuoma panja kuyenda kumlaki ni kukombwa lilobe,"Hosana!Atibarikiwa ywembe ywaisa kwa lina lya Ngwana,Mpwalume wa Israeli."¹⁴Yesu ampatike mwana mponda ni kumpanda:kati yaiandikilwe," ¹⁵Kana uyogope,binti Sayuni;linga.Mpwalume bako andaisa,atikumpanda mwana mbonda."¹⁶Anapunzi bake baelewite kwaa makowe aga apo kwanza;lakini Yesu paatukuzwe,nga kabakombokya ya kuwa makowe aga gatiandikilwa ywembe na ya kuwa bapangite makowe aga kwake.¹⁷Bai lelo likundi lya bandu babile pamope ni Yesu wakati paakemile Lazaro kuoma mu'likaburi,kabashuhudia kwa wenge. ¹⁸Na yabile kwa sababu yee kuwa likundi lya bandu baisile kumlaki kwa sababu bayowine kuwa aipangite ishara yee. ¹⁹Mafarisayo kababakiyana bene kwa bene,"Linga nambeambe muweza kwaa kupanga lolote;linga ulimwengu uyendike kwake."²⁰Nambeambe baadhi ya Ayunani babile nkati ya balo babile batiyenda ku'sikukuu. ²¹Aba kabamwendea Filipo,ywabile aboka Bethsaida ya Galilaya,kabanloba bakibaya,"Ngwana,twenga twatamaniya kumwona Yesu." ²²Filipo kayenda kummakiya Andrea;Andrea ni Filipo kabayenda kummakiya Yesu.²³Yesu kaayangwa ni kubaya,"Saa iikite kwa ajili ya mwana wa Adamu kutukuzwa. ²⁴Amini,amini,naabakiya,chembe ya ngano mana itei itomboka kwaa mu'nnema na waa,utama nyonyonyoo kichake;ila mana itiwaa,ipambika matunda ganyansima.²⁵Ywembe ywaupenda uhai wake alowa kuupoteza;ila ywembe ywauchukyanga uhai wake mu'ulimwengu woo alowa kuusalimisha hata ukoto wange yomoka. ²⁶Mundu yoyote ywanitumikiya nenga,na anikengame,nenga panibile,nga na mmanda wango apalikwa kuwa.Mundu yeyote ywanitumikiya,Tate alowa kumweshimu.²⁷Nambeambe roho yango itifadhaika;nenga nabaya kinamani?'Tate unilopwe mu'saa yee?' Lakini ni kwa kusudi lee niikite saa yee. ²⁸Tate,ulitukuze lina lyako," Boka po lilobe liisile kuboka kumaunde no baya,"Natikulitukuza na nenga natikulitukuza kae." ²⁹Bai bandu bayemite papipi ni ywembe kabayowa ni kubaya kuwa kwabile ni ngurumo.Wenge watibaya,"Malaika atilongela na ywembe."³⁰Yesu kaayangwa no baya,"Lilobe lee lyaisilee kwaa kwa ajili yango,ila kwa ajili yinu. ³¹Nambeambe hukumu ya ulimwengu woo ibile:Nambeambe nkolo wa ulimwengu woo alowa tekwanilwa panja.³²Na nenga mana niinuliwe nnani ya nnema,nalowa kuwavuta woti kwango." ³³Atibaya nyoo akibabonekeya aina ya kiwo alowa waa.³⁴Bandu kabanyangwa,"Twenga tuyowine mu'saliya ya kuwa Kristo alowa tama hata milele. Ni wenga wabaya kinamani,"Mwana wa Adamu lazima ainulilwe kunani? Ayoo mwana wa Adamu ywa nyai?" ³⁵Bai Yesu kaamakiya,"Bweya ibile pamope ni mwenga muda nchunu.Muyendeli maadamu mubile ni bweya,ili libendo kana liise kwaa kubaweza.Ywembe ywayenda mu'libendo atangite kwaa paaayenda. ³⁶Mwabile mu'bweya,muiamini bweya yee ili mpate kuwa bana ba bweya." Yesu kaabaya aga na boka poo kayenda kuificha kna bamweni.³⁷Ingawa Yesu apangite ishara zanyansima namna yee nnonge yabe,bado bamwaminiye kwaa. ³⁸Ili litimye neno lya nabii Isaya,abayite:"Ngwana,ywa nyai ywa sadiki habari yitu?Ni luboko lwa Ngwana atifunulilwa nyai?"³⁹Nga sababu bembe baaminiye kwaa,maana Isaya abayite kae, ⁴⁰"Atikwapanga ipofu mu minyo yabe,na aipangite mioyo yabe migumu,ili bamweni kwaa mu'minyo yabe ni kuyatanga kwa mioyo yabe,ni kabalopolelwa ni nenga kuwaponya."⁴¹Isaya abayite maneno ago kwa kuwa aubweni utukufu wa Yesu ni atilongela habari zake. ⁴²Lakini hata akolo banansima batikumwamini Yesu;ila kwa sababu ya Mafarisayo,kabakiri kwaa ili kana batengwe na lisinagogi. ⁴³Bapendike sifa za bandu kuliko sifa zibokite kwa Nnongo⁴⁴Yesu kakombwa lilobe no baya,"Ywembe ywaaniminiye nenga,aniaminiye kwaa nenga kichangu ila ni ywembe ywanitumile nenga. ⁴⁵ni ywembe ywaanibona nenga ambona ni ywembe ywaanitumile.⁴⁶Nenga niisile kati bweya ya ulimwengu ila kila mundu ywaniaminiye nenga atame kwaa mu'libendo. ⁴⁷Mana itei mundu ywoywoti ywaayowine maneno yango lakini kana agakamwe,nenga nalowa kumhukumu;mana niisile kwaa kuhukumu ulimwengu ila kuulopwa ulimwengu.⁴⁸Yeyote ywanipala kwaa nenga kana ayakubali maneno yango,abile ni ywamuhukumu:neno lee nalibayite nga lalowa kumhukumu lisoba lya mwisho. ⁴⁹Mana nenga nabaya kwaa kwa nafsi yango kae.Ila ni Tate ywanipeleki,ywembe mwene ywanitumile kugabaya yanilongela. ⁵⁰Nenga nitangite ya kuwa liagizo lyake ni ukoto wangeyomoka;bai ayoo niyabayite nenga-kati Tate anibakiye,nga nenga nibayite kwabe."

Chapter 13

¹Nambeambe kabla ya sikukuu ya Pasaka,kwa kuwa Yesu atangite kuwa saa yake iikite ambayo ataboka mu'dunia yee kuyenda kwa Tate,abile atikuwapenda bandu bake ambao wabile mu'dunia,awapendike muno. ²Na nchela abile atibekwa tayari mu'mwoyo wa Yuda Iskariote,mwana wa Simoni,kumsaliti Yesu.³Yesu atangite kuwa Tate abekite ilebe yoti mu'maboko yake ni kuwa abokite kwa Nnongo ni abile atiyenda kae kwa Nnongo. ⁴Atiuluka mu'chakulya ni kuitandaza pae ngobo yake ya panja.Boka po katola litaulo na kuitaba mwene. ⁵Boka po kabeka mase mu'libakuli ni katumbwa kuwa osha magolo anapunzi bake ni kuiputa ni litaulo lyabile ajitabile mwene.⁶Kaisa kwa Simoni Petro,ni Petro kammakiya,"Ngwana,upala kuniosha magolo gango?" ⁷Yesu kannyangwa ni kummakiya,"Ulitangite kwaa nambeambe lanilipangite,lakini walowa yowa baadae." ⁸Petro kammakiya,"Uweza kwaa kuniosha magolo gango kamwe, "Yesu kannyangwa,"Mana itei nalowa kukuosha kwaa,kana ubile ni mahali pamope na nee." ⁹Simoni Petro kammakiya,"Ngwana,kana unioshe magolo gango kichake,ila pia maboko ni ntwe wango."¹⁰Yesu kaabakiya,"Yeyote ywabile ayomwi kuoga aitaji kuoga kae ila magolo gake,ni ywabile safi yega yake yoti,mwenga mwabile safi,lakini mwenga kwaa." ¹¹Kwa mana Yesu atangite ywa apala kumsaliti;yee nga sababu abayite,mwote kwaa mwabile safi."¹²Wakati Yesu abile atikuwabonikiya magolo gabe ni paaikite tola ngobo yake ni tama kae,atikwabakia,"Je Mutangite chelo chabile niapangia mwenga? ¹³Mwanikema nenga,"Mwalimu" ni Ngwana yee mwabaya kweli,maana nibile nyoo. ¹⁴Mana itei nenga Ngwana na Mwalimu,natiwaosha magolo yinu,mwenga pia iapalikwa kuwaosha wenge magolo yinu,mwenga pia iapalikwa kuaosha benge magolo. ¹⁵Kwa kuwa natikuwapeya mpwano ili kuwa mwenga kae mpange kati nenga nipangite kwinu.¹⁶Amini,amini,naabakiya,mmanda nga nkolo kwaa kuliko ngwana wake;wala yolo ywabile atumilwe ni nkolo kuliko yolo abile mmanda. ¹⁷Mana itei uyayowine makowe aga,ubarikilwe kugapanga. ¹⁸Nabaya kwaa kuhusu mwenga mwa bote,kwa kuwa naatanga balo ambao niachawile-ila nabaya aga ili kuwa maandiko gaweze kutimia:'Ywembe ywa lyaa mkate wango atikuniinua isigino sake.'¹⁹Niabakiye lee nambeambe kabla ipangite nyoo ili kwamba mana lipangike,muweze kuaminiya kuwa nenga nga YWEMBE. ²⁰Amini,amini,naabakiya,ywanipokyange nenga upokya ywabile nimtumile,ni yolo anipokyange nenga umpokya yolo ywanitumile nenga."²¹Palyo Yesu abayite aga,atisumbuka muno mu'nafsi gake,atishuhudia no baya,"Amini,amini,niabakiya kuwa yumo winu alowa kunisaliti." ²²Anapunzi bake kabalokiana,kabashangala ni kwa ajili ya nyai ywalongela.²³Pabile mu'meza,yumo wa anapunzi bake yatiegama pakifua sa'Yesu yolo ywampendile Yesu. ²⁴Simoni Petro annobiye mwanapunzi yoo no baya,"Tubakie ni yupi ywabile kwake ywamlongela." ²⁵Mwanapunzi yolo ywabile egama pa'kifua sa Yesu na kam'bakiya,"Ngwana,ywa nyai?"²⁶Boka po Yesu kanyangwa,"Ni kwake yolo nipalae chovya ipande ya mikate ni kumpeya." Nga nyoo paabile chovya mkate,atikumpeya Yuda mwana wa Simoni Iskariote. ²⁷Na baada ya mkate,nchela atikun'jingya.Boka po Yesu kammakiya,"chelo chabile ukipala kukipanga ukipange upesi."²⁸Nambeambe ntopo mundu mu'meza ywatangite sababu ya Yesu kubaya likowe lee kwake. ²⁹Baadhi yabe balidhani kuwa,kwa sababu Yuda akamwile mfuko wa mbanje,Yesu kammakiya,"Upemeye ilebe twavipala kwa ajili ya sikukuu,"au kwamba apalikwa kuboywa ilebe kwa maskini. ³⁰Baada ya Yuda kutola mkate,atiboka panja haraka mana ibile kilo.³¹Palyo Yuda paabile atiboka,Yesu abayite,"Nambeambe mwana wa Adamu atitukuzwa,ni Nnongo atitukuzwa nkati yake. ³²Nnongo atikumtukuza mu'ywembe mwene,ni alowa kumtukuza upesi. ³³Bana achunu,nabile pamope ni mwenga kitambo kichunu.Mwanipala,ni kati natikuabakia Ayahudi.'Paniyenda,muweza kwaa kuisa.'nambeambe niabakiya mwenga,pia.³⁴Natikuwapea amri yambeambe,kwamba mupendane;kati nenga nabile natikuapenda mwenga,nyonyonyo mwenga pia iapalikwa kupendana mwenga kwa mwenga. ³⁵Kwa ajili ya lee bandu kabayowa kuwa mwenga mwa anapunzi bango,mana itei mwabile ni upendo kwa kila yumo ni ywenge."³⁶Simoni Petro kammakiya,"Ngwana,uyenda kwaako?" Yesu kaanyangwa,"Pandu natiboka nambeambe uweza kwaa kunikengama,lakini mwalowa kunikengama baadae." ³⁷Petro atikumbakiya,"Ngwana,kwa mwanja namani nikukengame kwaa hata nambeambe? Nenga nalowa kugaboywa maisha gango kwaajili yako." ³⁸Yesu kanyangwa,"Je walowa kugaboywa maisha yako kwaajili yango? Amini amini niakubakiya,jogoo abeka kwaa kabla kunikanikya kwaa nenga mara tatu."

Chapter 14

¹Kana uuruhusu mwoyo wako kuwa mu'mahangaiko.Umwaminiya Nnongo niaminiye ni nenga. ²Mu'nyumba ya Tate bango kwabile na makazi ganansima ya tama;kati yaibile kwaa nyoo,nabile natikwaminiya,kwa mwanja nayenda kuandalia pandu kwa ajili yako. ³Kati nalowa yenda ni kuaandalia mahali,nalowa isa kae kuwa karibisha kwango,ili palyo nanibile ni mwenga mube mpamo ni nenga.⁴Mutangite ndela ya pandu nilowa boka." ⁵Tomaso ammakiye Yesu,"Ngwana,tutangite kwaa mahali pa tuyenda;Je!Twaweza kuitanga ndela? ⁶Yesu kammakiya,"Nenga na ndela,kweli,ni ukoto;ntopo ywaweza kuisa kwa Tate bila pitya kwango. ⁷Kati mwamunitangite nenga,mwalowa kuntanga ni Tate bango pia;nambeambe ni kuyendelya mwani tanga na mumbwenile ywembe."⁸Filipo atikum'bakiya Yesu,"Ngwana,na eyo yaliwa kupangika yatutosha." ⁹Yesu kammakiya,"Niisile kwaa pamope ni mwenga kwa muda mrefu,ni bado unitangite kwaa nenga,Filipo?Yeyote ywanibweni nenga mweni Tate;mwanja namani wabaya,'Tubonekeye Tate'?¹⁰Muaminiye kwaa kuwa nenga nibile nkati ya yango? Maneno yanilongela kwinu nigabaya kwaa mu'makusudi gango mwene;badala yake,ni Tate ywatama nkati yango ywapangite kazi yake. ¹¹Niaminiye nenga,kuwa nibile nkati ya Tate,ni Tate abile nkati yango ,kadhalika niamini nenga kwa sababu ya kazi yango.¹²Amini,amini,niabakiya,ywembe ywaniaminiye,nenga yaniipangite,alowa kuipanga kazi yee kae;na napanga kazi ngolo kwasababu nalowa kuyenda kwa Tate. ¹³Chochote cha mukiloba mu'lina lyango,nalowa kulipanga ili Tate aweze tukuzwa nkati ya mwana. ¹⁴Kati mwamuloba kilebe chochote mu'lina lyango,alee nilowa kulipanga.¹⁵Kati mwamunipendile,mwalowa kuikamwa amri yango. ¹⁶Na nalowa kumloba Tate,Ni ywembe alowa kuapeya Msaidizi ywenge ili kuwa aweze kuwa pamope ni mwenga milele, ¹⁷Roho wa kweli. Ulimwengu uweza kwaa kumpokya ywembe kwa sababu mumweni kwaa,au atama pamope ni mwenga abile nkati yinu.¹⁸Naaleka kwaa peke yinu;Nalowa isa kwinu. ¹⁹Kwa muda nchunu,ulimwengu unibonikeya kwaa kae,lakini mwenga mwanibweni.Kwa sababu natama,ni mwenga mwalowa tama kae. ²⁰Nkati ya lisoba lee mwaatanga kuwa nenga nibile nkati ya Tate,na kuwa mwenga mwabile nkati yinu,na kuwa nenga nibile nkati yinu.²¹Yeyote ywaikamwile amri yango ni kuipanga,nga yumo ywanipenda nee;ni ywanipenda nenga alowa pendwa ni Tate bango,na nalowa kumpenda na nalowa kuibonekeya nenga mwene kwake." ²²Yuda(Iskariote kwaa) kammakiya Yesu,"Ngwana,Je! chalopangika kinamani ili kuibonekeya wa mwene kwitu na ni kwa ulimwengu kwaa?²³Yesu kanyangwa ni kumbakiya,"Kati yeyote ywanipendae,alowa kulikamwa neno lyangi,Tate bango alowa kumpenda,ni tuisa kwake ni kupanga makao yitu pamope ni ywembe. ²⁴Yeyote ywanipendi kwaa nenga,akamwi kwaa aneno yango.Neno lyabile mwaliyowa lyango kwaa ila lya Tate ywanitumile.²⁵Niabayite makowe aga kwinu,wakati bado natama nkati yinu. ²⁶Hata nyoo,Mfariji,Roho Mpeletau,ywabile Tate alowa kumtuma kwa lina lyango,alowa kuapundisha makowe yoti na alowa kuapanga mumkombokii yoti yaniabaya kwinu. ²⁷Amani niapeya amani yango mwenga.Niapeya kwaa lee kati ulimwengu uboywite.Kana muipange moyo yinu kuwa ni mahangaiko,ni woga.²⁸Muiyowine yee niabakiya,'Nalowa kuyenda zango,na nalowa isa kwinu.'Kati mwamunipendile nenga,mwabile ni puraha kwa sababu nayenda kwa Tate,kwa kuwa Tate nga nkolo kuliko nenga. ²⁹Nambeambe niamakiyange kabla ipangike ili kwamba,wakati yaipangike,muweze kuaminiya. ³⁰Nilongela kwaa ni nenga maneno yanyansima,kwa kuwa nkolo wa dunia yee ywaisa.Ywembe abile kwaa ni likakala nnani yango, ³¹lakini ili kwamba ulimwengu upate kuyowa kuwa nampena Tate,nenga napanga ywaniagizile Tate,kati ywanipeile amri.Muinue,ni tuboke mahali pano.

Chapter 15

¹Nenga na mzabibu wa wolo kweli,na tate bango nga mkulima wa mzabibu. ²Kila tawi nkati yango lyabile lipambika kwa matunda,ni kulisafisha kila tawi lyabile ulibeleka tunda uliondoa ili kuwa liweze kubeleka muno.³Mwenga tayari mwabile safi kwa sababu ya ujumbe wabile niamakiye tayari. Mtame nkati yango,na nenga nkati yinu. ⁴Kati tawi lya liweza kwaa kupambika kichake ilamana ubile mu'mzabibu,kadhalika ni mwenga,mana mutami kwaa nkati yango.⁵Nenga na mzabibu;mwenga mwa matawi.Ywadumiye nkati yango ni nenga nkati yake,mundu ywoo alowa pambika matunda ganyansima,kwa mana bila nenga muweza kwaa panga likowe lolote. ⁶Mana itei mundu atama kwaa nkati yango,alowa tombokelwa kati tawi ni kukauka;bandu ugakusanya matawi ni kugaboywa mu'mwoto,ni teketea. ⁷Mana itei mwadumu nkati yango,na kati maneno yango yatidumu nkati yinu,mulobe lolote mwamulipala,ni nenga mwalowa pangilwa.⁸Mu'lee tate bango atitukuzwa,kwamba mwapambika matunda yanyansima ni kuwa ni anapunzi bango. ⁹Kati tate bango ywanipendile nenga pia niapendike mwenga;mudumu mu'lipendo lyango.¹⁰Mana itei mwaikamwa amri yango,mwalowa dumu mu'lipendo lyango kati niikamwile amri ya tate bango na kudumu mu'lipendo lyake. ¹¹Niabayite makowe aga kwinu ili kuwa puraha yango ibe nkati yinu ili puraha yinu ipangike kuwa timilifu.¹²Ayee nga amri yango,kuwa mpendane bene kwa bene kati yaniwapendile mwenga. ¹³Ntopo mundu ywabile ni upendo nkolo kuliko woo,kuwa agaboywe maisha gake kwa ajili ya mbwiga bake.¹⁴Mwenga mwa mbwiga bango mwalowa panga goti yaniamakiaye nenga. ¹⁵Niakema kwaa amanda ajui chelo chaapangite Ngwana wake.Niakemile mwenga mambwiga,kwa sababu niamakie makowe yoti yabile niayowine kuoma kwa Tate.¹⁶Munichawa kwaa nenga,ila nenga niachawile mwenga ni kuabeka muyende pambika matunda,ni litunda linu lipate tama.Ibile nyoo ili chochote cha mukiloba kwa Tate kwa lina lyango,alowa kuwapeya. ¹⁷Makowe aga niaagize mwenga,kuwa mpendane kila mundu ni ywenge.¹⁸Kati ulimwengu utabachukia,mtange kuwa unichukiite nenga kabla kubachukia mwenga. ¹⁹Kati mwabile ba ulimwengu,ulimwengu ulowa kubapenda kati wa kwao.;Lakini kwa kuwa mwenga mwa ulimwengu kwaa ni kwa kuwa niachawile kuoma mu'ulimwengu ni kwa ajili yee ulimwengu ubachukyanga.²⁰Mulikombokyange neno lyaniamakiye,"Mmanda nga nkolo kwaa kuliko ngwana wake,'Mana itei balinitesa nenga,walowa kubatesa ni mwenga;kati batikulikamwa neno lyango,bangelikamwa ni lya kwinu. ²¹Mubapangiye makowe aga yoti kwaajili ya lina lyango kwa kuwa muntangite kwaa yolo ywanitumile. ²²Mana niisile kwaa ni kuamakiya,bapangite kwaa sambi;lakini nambeambe babile ni udhuru kwa ambi yabe.²³Ywanichukyange nenga umchukiya ni Tate. ²⁴Mana itei nipangite kwaa kazi nkati ya bembe ambayo ntopo yumo ywaipanga,babile kwaa ni sambi,lakini nambeambe bapangite yoti yanaibele babweni na batinichukyanga nenga ni Tate bango. ²⁵Alee lipangite ili neno litimye ambalo liandikilwe mu'saliya yabe:'Banichukyanga nenga bila sababu.'²⁶Muda mfariji atiisa,ywabilenimtumile kwinu kuoma kwa Tate,ayee nga,Roho wa kweli,ywabile abokile kwa Tate,alowa kunishuhudia. ²⁷Mwenga mwanishuhudia kwa sababu nibile pamope ni nenga tangu mwanzo.

Chapter 16

¹Niabakie makowe aga ili muweze kwaa kukwazwa. ²Walowa kuwaboywa panja ya sinagogi;hakika saa inda isa yabile kila ywaababulaga alowa waza kuwa apanga kazi inoite kwa ajili ya Nnongo.³Balowa kuapangia makowe aga kwa sababu bantangite kwaa Tate wala banitangite kwaa nenga. ⁴Niabakiye makowe aga ili muda mana uikite wa pangika aga,mwaweza kugakombokya ni namani niabakiye muwese wabe. Niabakie kwaa makowe aga boka mwanzo kwa mana nabile pamope ni mwenga.⁵Ingawa, nambeambe niyenda kwa yolo ywanitumile;lakini ntopo nkati yinu ywanilaluye,"Uyenda kwaako?" ⁶Kwa mana nilongela maneno aga kwinu,uzuni ubile mioyoni mwinu. ⁷Hata nyoo,naabakiya ukweli;inoyite kwinu mana niboi;kwa kuwa mana niyei kwaa,mfariji aisa kwaa kwinu;lakini mana niyei nalowa kuntuma kwinu.⁸Mana aisile,aywoo mfariji alowa kuuthibitishia ulimwengu kuhusu sambi,kuhusu haki na husiana na hukumu. ⁹Husiana na sambi,kwa kuwa baniaminiya kwaa nenga, ¹⁰husiana na haki,kwa kuwa niyenda kwa Tate,na munibona kwaa kae; ¹¹na husiana na hukumu kwa kuwa nkolo wa ulimwengu woo ahukumilwe.¹²Nabile na yanyansima kuabakiya,lakini mwalowa kugaelewa kwaa nambeambe, ¹³Lakini,ywembe,Roho wa kweli,mana aisile,alowa kuayongolya mu'ukweli woti;kwa kuwa alongela kwaa kwaajili yake mwene;lakini yoyote ywagayowine,atagabaya makowe ago;ni kugadhihirisha kwinu makowe gaisa. ¹⁴Ywembe alowa kunitukuza nenga,kwa kuwa alowa kugatola makowe gangu ni kugatangaza kwinu.¹⁵Ilebe yoti yaabile nayo Tate ni yango;kwa eyo,nibayite kuwa Roho alowa tola makowe gango ni kugadhihirisha kwinu. ¹⁶Bado muda mwipi,mwalowa kunibona kwaa kae,ni baada ya muda mwipi kae,mwalowa kunibona.¹⁷Baadhi ya anapunzi bake kabakokeyana,"Namani atubakiya,"muda mwipi,mwalowa kunibona kae,'na boka po,muda mwipi mwalowa kunibonekeya,'ni kwa kuwa niyenda kwa Tate? ¹⁸Kwa eyo kababaya,"Ni kilebe gani akibaya,'Bado muda mwipi'? Tutangite kwaa abaya buli."¹⁹Yesu abweni kuwa bapala kunnaluya,ni ywembe kaabakiya,"Mwailaluya bene kuhusu lee,lyanilibayite,'Bado muda mwipi,munibonekeya kwaa kae;na baada ya muda mwipi mwalowa kunibona'? ²⁰Amini,amini,naabakiya,mwalowa lela ni kulomboleza,lakini ulimwengu walowa puraikia,mwapangilwa kuwa ni huzuni lakini huzuni yinu yalowa galambuka kuwa puraha. ²¹Mwanamke apangilwa kuwa ni huzuni paabile ni uchungu kwa kuwa muda wo beleka uikite;lakini mana abelekile mwana,akombokya kwaa matamwe kwa sababu ya puraha yake kuwa mwana abelekwile mudunia.²²Mwenga kae mwabile ni huzuni nambeambe,lakini nalowa kuabona kae;ni mioyo yinu yalowa puraika na ntopo ywaweza kuiboywa puraha yinu. ²³Lisoba lyoo mwanilaluya kwaa maswali,Amini.amini,naabakiya,Mukiloba lolote kwa Tate,awapea kwa lina lyango. ²⁴Mpaka nambeambe mulobote kwaa lolote kwa lina lyango,mulobe,ni mwenga mwapokya ili puraha yinu ibe kamili.²⁵Nilongela ni mwenga kwa lugha iyowanika kwaa,lakini saa yaisa ambapo nilongela kwaa kwa lugha ieleweka kwaa lakini badala yake nitaamakiya wazi wazi husu Tate.²⁶Lisoba loo mwalowa loba kwa lina lyango,na niabakiya kwaa kuwa nalowa loba kwa Tate kwa ajili yinu; ²⁷Kwa kuwa Tate mwene abapendike mwenga kwa kuwa munipendike nenga ni kwa kuwa muaaminiya kuwa niboka kwa Tate. ²⁸Nibokite kwa Tate ni kuisa ku'ulimwengu;kae;naboka mu'ulimwengu na kuyenda kwa Tate."²⁹Anapunzi bake kabammakiya,"Linga,nambeambe ulongela wazi wazi na utumii kwaa mafumbo. ³⁰Nambeambe tutangite kuwa utangite makowe yote,na umpala kwaa mundu yeyote akulaluye maswali. Kwa kuwa lee twaliaminiya kuwa laboka kwa Nnongo. ³¹Yesu kaayangwa,"Nambeambe mwaniaminiya?"³²Linga,saa yaisa,nga hakika iikite,ambapo mwalowa tawanyika kila yumo ni kwabe mwalowa kunileka mwene.Lakini nibile kwaa kichango kwa sababu Tate abile ni nenga. ³³Naabakiya makowea aga ili mube ni amani nkati yango. Mu'dunia mwabile ni matatizo,lakini muipeye mwoyo,niushindile ulimwengu.

Chapter 17

¹Yesu agabayite makowea aga;boka po atiuluya minyo gake kuelekea kumaunde no baya,"Tate saa iikite;umtukuze mwana wako ili ni mwana ni ywembe akutukuze wenga ²kati yaumpeile mamlaka nnani ya yoti yabile ni yega ili abapeye ukoto wangeyomoka balo bote umpeile.³Awoo nga ukoto wange yomoka:kuwa bakuyowe wenga,Nnongo wa kweli ni wa pekee,ni ywembe ywaumtumile,Yesu Kristo. ⁴Natikutukuza pano pa'dunia,ni kuiyomwa kazi yaunipeile niipange. ⁵Nambeambe,Tate,untukuze nenga pamope ni wenga wa mwene kwa utukufu wolo wanibile nao pamope ni wenga kabla ya ulimwengu umbilwa.⁶Natilifunua lina lyako kwa bandu baunipeile pano pa'dunia.Babile bandu bako;lakini unipeile nenga.nabo balikamwile neno lyako. ⁷Nambeambe batangite kuwa kila kilebe chaunipeile nenga chabokite kwako, ⁸kwa maneno yaunipeile nenga-niapeile bembe maneno ago. Banipokile na kweli patangite kuwa nenga niboka kwako,na baaminiya kuwa wenga nga ywaanitumile.⁹Nialobya bembe.Niulobya kwaa ulimwengu ila balo unipeile kwa kuwa bembe ni bako. ¹⁰Ilebe yoti yaibile yango ni yako,ni ilebe ya ubile nayo wenga ni yango,nenga nalowa tukuzwa kwa ilebe yoo. ¹¹Nenga nibile kwaa kae mu'ulimwengu,nenga nambeambe naisa kwako.Tate mtakatifu,ubatunze kwa lina lyako lelo lyaunipeile ile bembe bawe ni umoja,kati nenga na wenga tubile ni umoja.¹²Panibile ni bembe,natikubalinda kwa lina lya unipeile;Natikualinda,ni ntopo hata yumo wabe apoteile ila ywa mwana wa upoteu,ili kuwa maandiko gatimye. ¹³Nambeambe naisa kwako;lakini nabaya aga mu'ulimwengu ili puraha yango itimiye mu'ulimwengu nkati yabe wabene. ¹⁴Niwapeile neno lyako;ulimwengu utikuwachukiya kwa sababu bembe ni ba'ulimwengu kwaa,kati nenga nibile kwaa wa ulimwengu.¹⁵Nialobya kwaa uaboywe mu'ulimwengu ila ubalinde ni yolo mwou. ¹⁶Bembe ni ba dunia kwaa kati nenga nibile kwaa wa ulimwengu. ¹⁷Uwabeke wakfu kwako mwene mu'kweli,neno lyako nga kweli.¹⁸Unitumile nenga mu'ulimwengu,ni nenga niatumite mu'ulimwengu. ¹⁹Kwa ajili ya bembe nenga mwene naitoa kwako ili ni bembe wajitoe kwawenga kwa yelo kweli.²⁰Ni aba kae kwaa nialobya,ila ni balo baloa aminiya petya neno lya bembe. ²¹ili nibembe bawe ni umoja,kati wenga Tate,ubile nkati yango.Nialobya ili ni bembe kae baweze kuwa nkati yitu ili ulimwengu uweze aminiya kuwa wenga nga ywaunitumile.²²Utukufu wolo wa unipeile nenga-niapeile bembe,ili baweze kuwa ni umoja,kati twenga ya tubile ni umoja. ²³Nenga nkati ya bembe,wenga nkati yango.ili baweze kukamilishwa mu'umoja;ili ulimwengu utange kuwa hakika wenga nga ywaunitumile,ni kuapenda kati wenga waunipendile,nenga.²⁴Tate,chelo cha unipeile nenga-Natamaniya ni bembe kae baweze kuwa pamope ni nenga mahali panibile ili baweze kuubona utukufu wango,wolo waunipeile:kwa kuwa wenga unipendile nenga kabla ya umbilwa kwa misingi ya ulimwengu.²⁵Tate waubile ni haki,ulimwengu ukutangite kwaa wenga,lakini nenga nikutangite wenga,na batangite kuwa unitumile. ²⁶Nilipangite lina lyako liyowanike kwabe,na nalowa kulipanga liyowanike ili lelo lipendo lyaunipendile nenga liweze kuwa nkati ya bembe,ni nenga niweze kuwa nkati yabe.

Chapter 18

¹Yesu paayomwile kubaya maneno aga,abokite ni anapunzi bake kuyenda likonde lya Kidron,ambako kwabile ni bustani,ambako ywembe ni anapunzi bake bajingya nkati yake. ²Nambeambe yolo Yuda,ywapala kunsaliti,ni ywembe atangite eneo lee,mana Yesu abile akiyenda eneo lee mara kadhaa paabile ni anapunzi bake. ³Ni ywembe Yuda,baada kuwa apatike likundi lya askari ni maofisa boka kwa akolo ba makuhani,kababuya babile ni taa,kurunzi ni silaha.⁴Ni ywembe Yesu,abile atangite kila kilebe chabile kipangika nnani yake,aitokeza nnonge yabe ni kuayangwa,"Nyai mwampala? ⁵Ni bembe kabanyangwa,"Yesu ywanazarethi" Yesu kaabakiya,"Nenga nga ywembe" Ni Yuda kansaliti,abile ayemi pamope ni balo askari.⁶Kwa eyo paabakiye,"Nenga nga ywembe" kabarudi kunchogo ni kutomboka pae. ⁷Kaalaluya kae,"Nyai ywa mwampala? Ni bembe kabanyangwa kae "Yesu ywanazareth."⁸Yesu kaayabngwa,"Niabakiye kuwa Nenga nga ywembe;kwa eyo kati mwamunipala nenga,mubaleke aba benge bayende. ⁹Aga gabile nyoo ili lelo neno litimye,palo paabayite;"Nkati yabe baunipeile,nampoteza kwaa hata yumo."¹⁰Nga Simoni Petro,ywabile ni lipanga,kauputa ni kunkata likutu la kummalyo mmanda wa Kuhani nkolo.Na lina lyake mmanda yolo libile Malko. ¹¹Yesu kambakiya Petro,"Beka lipanga lyako mu'ala yake.Mwanja namani nikinywee kwa kikombe chelo chaanipeile Tate?"¹²Bai lelo likundi lya askari ni ajemedari,ni atumishi ba Ayahudi,bankamwile Yesu ni kuntaba. ¹³Ni bembe kabamwongoza kwanza mpaka kwa Anasi,mana ywembe abile mkwe wa Kayafa,ywabile Kuhani nkolo kwa mwaka woo. ¹⁴Nambeambe Kayafa nga ywaapeile ushauri Ayahudi ya kuwa impalika mundu yumo awee kwa ajili ya bandu.¹⁵Simoni Petro ankengamite Yesu,na nyonyonyo mwanapunzi ywenge.Ni mwanapunzi yolo ywabile atangitwe ni kuhani nkolo,ni ywembe kajingya pamope ni Yesu mu'libehewa lya kuhani nkolo; ¹⁶Lakini Petro abile ayemi panja ya nnango.Bai yolo mwanapunzi ywabile antangite kuhani nkolo,abokite panja kuyenda longela ni nwawa mmanda ywabile akilinda nnango ili petro ajingii mu'nyumba.¹⁷Bai yolo kijakazi ywabile akilinda nnango,kammakiya Petro,"Je wenga yumo kwaa wa afuasi ba yolo mundu?" Ni ywembe kabaya,"Nenga kwaa." ¹⁸Na balo atumishi ni akolo babile bayemi mahali palo;bakokite mwoto kwa mana,pabile ni mbepo,ni nyoo babile bakilota mwoto ili kupata lyoto.Ni ywembe Petro abile nabo,akilota mwoto abile ayemile.¹⁹Kuhani nkolo annaluya Yesu nnani ya anapunzi bake ni mapundisho gake. ²⁰Yesu kanyangwa,"Niubakiye waziwazi ulimwengu;nenga natiipundisha mara kwa mara mu'masinagogi ni mu'lihekalu mahali ambapo Ayahudi bakusanyike. Nenga nilongela kwaan lolote mu'siri. ²¹Kwa namani mwatikunilaluya? Mualaluye balo baniyowine nnani ya chalo chanikibayite.Aba bandu batangite makowe yaniabakiye.²²Yesu kaayomwile kubaya nyoo,yumo ywa akolo ayemile ni unkombwa Yesu kwa luboko lwake ni kubaya,"Je,eyo nga ikupasa kunyangwa kuhani nkolo?" ²³Ni yesu kanyangwa,"mana nilongela likowe lolote linoite kwaa upangike shahidi kwa ajili ya ubou,na mana niyangwite ya inoite mwanja namani kunikombwa? ²⁴Nga Anasi kampeleka Yesu kwa Kayafa kuhani nkolo paabile atabilwe.²⁵Nambeambe Simoni Petro abile ayemi akiipasha lyoto.Balo bandu kabammakiya."Je wenga kae yumo kwaa wa anapunzi bake?" Akani kabaya "Nenga kwaa." ²⁶Yumo wa amanda ba kuhani nkolo,ywabile nongowe yolo nnalume ambe Petro ankatile likutu lyake,kabaya,"Je wenga kwaa ywanim'bonile ni ywembe kolo ku'bustani." ²⁷Petro akani kae,ni mara jogolo kabeka.²⁸Boka po kabantola Yesu boka kwa Kayafa mpaka kwa Praitorio.Ibile bwamba ni mapema.Bembe bene bajingya kwaa Praitorio ili kana baise najisika ni kuilya pasaka. ²⁹Kwa eyo Pilato kaayendea ni kubaya."Ni lishitaka lyaako lyamuhusu mundu ywoo? " ³⁰Kabanyangwa ni kummakiya,"Kati ayoo mundu abile kwaa mpanga mabou,tumletike kwaa kwako."³¹Pilato kaabakiya,"Muntole ni mwenga wene,mukamuhukumu lingana na saliya yinu." Ni bembe Ayahudi kabammakiya,"Saliya ituruhusu kwaa twenga kum'bulaga mundu ywoywoti." ³²Babayite aga ili neno lya Yesu litimii,neno lyabile alibayite nnani ya aina ya kiwo chake.³³Bai Pilato kayingya kae Praitorio kankema Yesu;kammakiya,"Je wenga wa mpwalume wa Ayahudi?" ³⁴Yesu kanyangwa,Je wenga unilaluya swali lee kwa sababu upala yowa au kwasababu benge wakutumile kuninaluya nenga?" ³⁵Ni ywembe Pilato kanyangwa,"Nenga na Myahudi kwaa,au namani? Taifa lyako na kuhani nkolo nga bakuletike kwango; wenga upangite namani?³⁶Yesu kanyangwa,"Upwalume wango ni wa ulimwengu wolo kwaa,kati upwalume wango ubile ni pandu mu'ulimwengu amanda wango bangenipigania ili niboyilwe kwaa mu'Ayahudi.Kwa kweli upwalume wango uboka kwa pano" Bai ³⁷Pilato kammakiya,"Je wenga wa mpwalume?" Yesu kanyangwa,"wenga nga wabaya kuwa nenga na mpwalume,kwa sababu yee nenga nibelekwile ni kwa sababu yee nenga niisile mu'ulimwengu ili nipangike kuwa shahidi wa yelo kweli.Yeyote ywaabile wa yelo kweli uliyowanikia lilobe lyango.³⁸Pilato kammakiya,"Kweli ni namani?" Ni ywembe paayomwile baya aga kayenda kwa Ayahudi ni kuabakiya,"Nilibonya kwaa likosa lyolyote kwa mundu yolo. ³⁹Mwenga mwabile ni utamaduni wanipanga nimpungulie mtabilwa yumo muda wa Pasaka. Je mupala nimpungulie mpwalume Ayahudi" ⁴⁰Boka po bakomwa lilobe kababaya,ayoo kwaa,umpunguli Baraba."Ni ywembe Baraba abile mwii.

Chapter 19

¹Bai Pilato atikumtola ni kumkombwa. ²Balo askari kabasokota miimwa ni kulichenga litaji.Baibeka nnani ya ntwe wa Yesu ni kun'walisha livazi lya rangi ya dhambarau. ³Kabaisa ni kubaya,"Wenga mpwalume wa Ayahudi!ni boka po kunkombwa kwa maboko yabe.⁴Pilato kaboka panja ni kuabakiya bandu,"Linga nialetya mundu yoo kwinu ili mutange kuwa nenga niiboniya kwaa hatia yoyote nkati yake." ⁵Kwa eyo Yesu kaboka panja;abile atiwala litaji lya miimwa ni ngobo ya zambarau.Pilato kammakiya,Mulinge mundu uyu pano! ⁶Kwa eyo muda kuhani nkolo ni akolo pabamweni Yesu,kabakombwa lilobe no baya,"Mmulage,mmulage." Pilato kaamakiya "Muntole mwenga mwabene mukammulage,kwa kuwa nenga niibweni kwaa hatia nkati yake.⁷Ayahudi kabanyangwa Pilato,"Twenga twabile ni saliya,ni kwa saliya eyo impalika kuwaa kwa sababu ywembe aipangite kuwa mwana wa Nnongo." ⁸Pilato paayowine maneno aga ayogopile muno, ⁹kayingya Praitorio kae ni kummakiya Yesu,"Wenga uboka kwako? Hata nyo,Yesu anyangwa kwaa.¹⁰Boka po Pilato kammakiya,"Je wenga ulongela kwaa ni nenga? Je,wenga utangite kwaa kuwa nenga nabile ni mamlaka ga kukuyongoli ni mamlaka ga kukusulubisha?" ¹¹Yesu kanyangwa,"Mana ubile kwaa ni likakala dhidi yango kati upeyelwa kwaa boka kunani.Kwa eyo,mundu ywanibokite kwako abile ni sambi ngolo."¹²Bokana na lijibu lee,Pilato apala kunneka huru,lkini Ayahudi akombwile lilobe kabaya,"Kati unneka huru baai wenga wa rafiki kwaa ba Kaisari:Kila ywapangaye kuwa upwalume ubaya kunchogo ya Kaisari." ¹³Pilato paayowine maneno aga,kamnetya Yesu panja boka atama mu'itego sa hukumu mahali palo payowanike kati sakafu,lakini kwa Kiebrania Gabatha.¹⁴Lisoba lya maandalizi lya mashaka yaiikite,pabile muda wa saa ya sita.Pilato aabakiya Ayahudi,"Mulinge mpwalume winu ayoo pano!" ¹⁵Kabakombwa ndoti,"Mboywe,mboywe,mmulage!" Pilato kaabakiya,"Je,nimmulage mpwalume winu?" N i ywembe kuhani nkolo kayangwa,"Twenga twabile kwaa ni mpwalume ila Kaisari." ¹⁶Nga Pilato abapeile Yesu ili bam'bulage.¹⁷Ni bembe kabantoloa Yesu,ni ywembe kaboka,abile autweti msalaba wake mwene mpaka ku'lieneo lyakemelwa Fuvu lya ntwe,kwa kiebrania ukemwa Golgotha. ¹⁸Nga kabamsulubisha Yesu,pamope ni yweme analomea bele,yumo upande wa kummalyo ni ywenge upange wenge,ni Yesu nkati yabe.¹⁹Boka po Pilato atiandika alama ni kuibeka nnani ya msalaba.Palyo paandikilwe:YESU YWANAZARETH,MPWALUME AYAHUDI. ²⁰Baingi ba Ayahudi baisomite alama yee mana mahali palyo paasubilishwe Yesu pabile papipi ni mji.Alama yee iandikilwe kwa Kiebrania,kwa Kirumi ni kwa Kiyunani.²¹Boka poo akolo ba makuhani ba'Ayahudi kabammakiya Pilato,"Kana uandike,'Mpwalume wa Ayahudi;ila ywembe abayite nenga na mfalme wa Ayahudi." ²²Ni ywembe Pilato kanyangwa,"Yaniiandikiye niiandikyange."²³Baada ya askari kum'bulaga Yesu,kabantola ngobo gake ni kuagawa mu'mafungu ncheche,kila askari lifingu limo,nyonyonyo ni nganju,Nambeambe yelo nganju yabile kwaa itishonwa ila yabile ipumilwe yote boka kunani. ²⁴Boka po kabakokeyana bene kwa bene,"Kana tuipapue ila tuipigiye kura ili kubona yabi ya nyai."Lee lapangite ili lelo liandiko litimye,lelo lyabaya kabagawana ngobo yango,ni nganju yangu waipigiya kura.²⁵Askari bapangite makowe aga.Mao bake Yesu,dada wa mao bake,Mariamu nnyumbo bake Kleopa ni Mariamu Magdalena-anwawa aba babile bayemile papipi ni msalaba wa Yesu. ²⁶Yesu paamweni mao bake pamope ni yolo mwanapunzi bake ywampendile bayemite papipi,kamakiya mao bake,"Nwawa,linga,lola mwana wako ayoo pano!" ²⁷Boka po kammakiya yolo mwanapunzi,"Linga,aywoo pano mao bako."Boka saa yee yolo mwanapunzi kamtoloa kuyenda munyumba yake.²⁸Baada ya lelo,Yesu abile atangite kuwa yote yayomwike ili kugatimiza maandiko,kabaya,"Nabona kiu." ²⁹Iombo yaibile imejaa Siki chabile kibekilwe palyo,kwa eyo bakabeka sifongo yaijaile siki nnani ya ufito wa hisopo,kabambekeya mu'nkanwa wake. ³⁰Ni ywembe Yesu aionjile yoo,kabaya,"Iyomwike." Boka po kaiinamisha ntwe wake,ni kumpeya roho yake.³¹Kwa kuwa ibile ni muda wa maandalio,na kwa kuwa yega ipalikwa kwaa kubaki nnani ya msalaba muda wa sabato(kwa mana Sabato yabile siku ya muhimu),Ayahudi bamloba Pilato kuwa magolo gake balo babile batisulubishwa itekwanike,ni kuwa yega yabe itombolewe pae. ³²Nga askari bapaisile ni kugatekwana magolo ga bandu ba kwanza na wa ibele ywabile atisulubiwa pamope ni Yesu. ³³Pamuikile Yesu,batimkuta tayari ywabile tayari atiwaa,kwa eyo kabatekwana kwaa magolo gake.³⁴Hata nyo,yumo wa askari atikunchoma Yesu mu'ubavu wake kwa mkuki,ni mara kababoka mase ni damu. ³⁵Ni ywembe ywalibonekeya lee aboite ushuhuda,ni ushuhuda bake ni wa kweli. Ywembe ywatangite kuwa chaakibaya ni cha kweli ili mwenga muamini kae.³⁶Makowe aga gapangite ili litimye lelo lineno lyalibayite lipate timya,"Ntopo hata wake yumo wautekwanike." ³⁷Kae liandiko lyenge gabaya,"Balowa kulinga ywembe ywamchomile."³⁸Baada ya makowe aga Yusufu wa Arimathaya,kwa kuwa abile mwanapunzi wa Yesu,lakini kwa siri kwa kuaogopa Ayahudi,atikunloba Pilato kuwa autole yega wa Yesu.Ni ywembe Pilato kampeya Ruhusa.Kwa eyo Yusufu kaisa kuuboywa yega wa Yesu. ³⁹Ni ywembe Nikodemo ywabile hapo awali atikunkengama Yesu kilo ni ywembe kaisa.Ywembe aaletike mchanganyiko wa manemane ni udi,yapata uzito wa ratili mia jimo.⁴⁰Kwa eyo kabautola yega wa Yesu bautabile mu'sanda ya kitani pamope ni galo manukato,kati yaibile desturi ya ayahudi muda wa kusika. ⁴¹Mahali ambapo Yesu atisulubilwa pabile ni bustani;nkati ya yelo bustani pabile ni likaburi lyaayambe ambalo ntopo mundu ywabile amewai kusikwa mu likaburi lee. ⁴²Bai kwa kuwa yabile ni lisoba lya maandalio kwa Ayahudi,ni kwa nyonyonyo likaburi lyalibile papipi,bai kabam'beka Yesu nkati yake.

Chapter 20

¹Bwamba lisoba lya kwanza lya wiki,kubele bado ni libendo,Mariamu Magdalena aisile mu'likaburi;abweni liwe lationdolewa pa'libaburi. ²Kwa eyo katiila mbio kuyenda ka Simoni Petro ni kwa yolo mwanapunzi ywenge ywampendli Yesu,boka po kaabakiya,"Batikuntola Ngwana mu'likaburi,ni twenga tutangite kwaa palyo ban'gonjike.³Petro ni yolo mwanapunzi ywenge babokite,kuyenda palikabuli. ⁴Bote batitila mpamo;yolo mwanapunzi ywenge atitila kwa kasi muno zaidi ya Petro nakuika mulikaburi wa kwanza. ⁵kayema ni kulola mu'likaburi;abweni yelo sanda ya kitani igonjike,lakini ajingya kwaa mulikaburi.⁶Simoni Petro ni ywembe kaisa ni kuyingya nkati ya likaburi.Abweni yelo sanda ya kitani igonjike pae ⁷ni yelo leso yabile mu'ntwe wake yabile kwaa pamope ni sanda ila yabile igonjike pembeni kichake.⁸Nga yolo mwanapunzi ywenge ni ywembe paajingii nkati ya likaburi;abweni ni aminiya. ⁹Kwa kuwa mpaka muda woo watangite kwaa maandiko kuwa ipalikwe kuwa Yesu ayoke kae mu'kiwo. ¹⁰Boka po anapunzi bayei kae kichabe.¹¹Hata nyoo,Mariamu abile ayemi palikaburi atilela,kaayendeleya kulela ayemite ni kulolekeya mu'likaburi. ¹²Abweni malaika abele waibe ni sura nyeupe batami yumo pa'ntwe ni yumo mumagolo palyo agonjike Yesu. Ni bembe kaamakiya,"Nwawa,kwa mwanja namani walela?" ¹³Ni ywembe kammakiya,"Kwa sababu batikuntola Ngwana wango,nenga nitangite kwaa bam'bekite kwaako.¹⁴Paayomwile kubaya ago,atikelebuka ni ambweni Yesu abile atiyema.Lakini atangite kwaa kati ayoo abile Yesu. ¹⁵nI Yesu kam'bakiya,"Mao,kwa mwanja namani ulela? Umpala nyai?" Ni ywembe huku akidhani kuwa ni mtunza bustani kamakiya,"Ngwana,kati wenga utikuntola,nimakiyange umbekite kwaako,ni nenga nalowa kuntola."¹⁶Yesu kammakiya,"Mariamu." Ni ywembe atikelebuka ni kummakiya kwa Kiaramu,'Raboni," ayee nga kubaya,"Mwalimu." ¹⁷Yesu kammakiya,"Kana unikamwe,mana bado niboka kwaa kuyenda kwa tate;ila uyende kwa alongo bango ni kuabakiya kuwa nalowa boka kuyenda kwa Tate yango ambae pia nga Tate winu." ¹⁸Mariamu Magdalena kaisa kuabakiya anapunzi,"Nimweni Ngwana,"na kuwa ambakiye makowe aga.¹⁹Paiikite kitamwinyo,lisoba lee,lisoba lya kwanza lya wiki,ni nnango wabile utabikwe palo babapunzi babile kabahofia Ayahudi,Yesu aisile ni kuyema nkati yabe ni kuabakiya,"Amani ibe kwinu," ²⁰Paayomwile baya nyoo atikuwabonekeya maboko yake ni ubau wake.Ni anapunzi pabamweni Ngwana batipurai.²¹Boka po Yesu kavamakiya kae,"Amani ibe ni mwenga.Kati ya Tate ywanitumile nenga,nyonyonyo nenga naatuma mwenga." ²²Yesu paayomwile kubaya nyoo,atikubavuvia ni kuabakiya,Mumpoki Roho Mtakatifu. ²³Yeyote ywaamsamehe sambi,batisamehelwa;ni balo mwalowa kuwa punguliya balowa pungulilwa."²⁴Thomaso,yumo wa balo komi ni ibele,ywakemelwa Didimas,abile kwaa ni anapunzi benge pa Yesu aisile. ²⁵Balo anapunzi benge bammakiye baadae,"Tumweni Ngwana." Ni ywembe kaabakiya,"Mana nibweni kwaa alama za misumari mu'maboko gake,na kubeka idole yango mu'alama,ni kuweka maboko gango mu'ubau wake naaminiya kwaa."²⁶Baada ya masoba ncheche anapunzi bake babile mu'nyumba kae,ni Thomaso abile mpamo nabo.Muda woo nnango utabilwe Yesu ayemi nkati yabe.No baya,"Amani ibe kwinu." ²⁷Boka po kammakiya thomaso,beka kidole sako ni ubone maboko gango;wala kana ube wauaminiya kwaa ila uaminiye."²⁸Ni ywembe Thomaso kanyangwa ni kummakiya,"Ngwana wango ni Nnongo wango." ²⁹Yesu kammakiya,kwa kuwa unibweni,uaminiya.Batibarikiwa balo baaminiya,bila kunibonekeya.³⁰Yesu apangite ishara zanyansima nnonge ya anapunzi bake,zabile zaandikwa kwaa mu kitabu chino; ³¹Ila za ziandikilwe ili muweze aminiya kuwa Yesu nga Kristo,mwana wa Nnongo,na kwamba muwe ni ukoto mu'lina lyake.

Chapter 21

¹Baada ya makowe ago Yesu atikuidhihirisha kae kwa anapunzi bake mu'Bahari ya Tiberia;ayee nga aidhihirisha mwene: ²Simoni Petro abile pamope ni Thomaso ywakemelwa Didimas,Nathanieli kana ya Galilaya,bana ba Zebedayo ni anapunzi wenge abele ba Yesu. ³Simoni Petro kaabakiya,"Nenga niyenda kuvua omba." Nabo kabammakiya,"Twenga,lae twayenda ni wenga." Kabayenda ni kujingya mu'ngalaba,lakini kilo chee boti bapatike kwaa chochote,⁴Bwamba paakite,Yesu ayemite ufukweni,nabo anapunzi batangite kwaa kuwa abile Yesu. ⁵Boka po Yesu kaabakiya"Ainja,mwabile ni chochote chakulya?" Ni bembe kanyangwa,"Hapana." ⁶Kaabakiya,"Muuluye wavu upande wa kummalyo wa ngalaba,ni mwenga mwalowa pata kiasi.' Kwa eyo kabauluya wavu ni bembe aweza kwaa kulivuta kae kwa kuwa yabile ni omba wanyansima.⁷Bai yolo mwanapunzi ywabile ampendile Yesu kammakiya Petro,"Ni Ngwana."Ni ywembe Simoni Petro paayowine kuwa ni Ngwana,kaitaba nganju yake(maana abile awala kwaa inoite), Boka po kaitosa mubahari. ⁸Balo anapunzi bake baisa mu'ngalaba (mana babile kwaa kutalu ni pwani,yapata mita mia jimo boka ufukweni),ni bembe babile bakivuta nyavu zabile zitopii omba. ⁹Paikite ufukweni,babweni mwoto wa mkala palo nnani yake pabile ni samaki mpamo ni nkate.¹⁰Yesu kaamakiya,"Munnete baadhi ya omba mwamuapatike nambeambe." ¹¹Bai Simoni Petro atipanda ni kuutola wavu waubile utopii omba akolo,kiasi cha omba 153;japo babile banyansima,ila wavu upapwanike kwaa.¹²Yesu kaamakiya,"Muiche mpate kipungwa nkanwa." Ntopo hata yumo wa anapunzi bake ywathubutu kunnaluya,"Wenga wa nyai?" Batangite kuwa abile Ngwana. ¹³Yesu kaisa,katola wolo nkate,ni kuapeya,apangite nyonyonyo ni kwa balo omba. ¹⁴Ayee yaibile mara ya itatu kwa Yesu kuidhihirisha kwa anapunzi bake baada ya boka mu'kiwo.¹⁵Baada ya kuwa batabilwe mikanwa yabe,Yesu kammakiya Simoni Petro,"Simoni mwana wa Yohana je,wanipenda nenga kuliko aba?" Petro kayangwa,"Eloo,Ngwana;Wenga utangite kuwa nenga nakupenga." Yesu kammakiya,"Balishe wana ngondolo wango." ¹⁶Kamakiya mara ya ibele,"Simoni mwana wa Yona,je wanipenda?" Petro kammakiya,"Eloo,Ngwana;wenga utangite kuwa nakupenda."Yesu kammakiya,"Sunga ngondolo wango."¹⁷Kamakiya kae mara ye itatu,"Simoni mwana wa Yohana,je wanipenda?" Ni ywembe Petro atihuzunika kwa yaammakiye mara ya itatu,"Je wenga wanipenda? Ni ywembe kammakiya,Wenga utangite yote;utangite kuwa nakupenda."Yesu kammakiya.Ubalishe ngondolo bango. ¹⁸Amini amini nakubakiya,paubile muinja ulizoea kuwala ngobo mwene na kuyenda kokote paupala yenda;lakini mana ubile mpindo,walowa nyoosha maboko gako,ni ywenge alowa kukuwalisha ngobo ni kukupeleka upalike kwaa kuyenda."¹⁹Yesu kabaya nyoo ili kubonekeya ni aina gani ya kiwo ambacho Petro alowa kumtukuza Nnongo.Baada ya kugabaya ago,ammakiye Petro,"Nikengame."²⁰Petro atikelebuka ni amweni yolo mwanapunzi ywapendilwe ni Yesu atikubakengama-Ayoo nga abile atikuiegemeza mu'kifua sa Yesu wakati wa chakulya cha kitamwinyo ni kunnaluya,"Ngwana,ywa nyai ywapala kukusaliti? ²¹Petro amweni ni kunnaluya Yesu,Ngwana ayoo mundu apanga namani?²²Yesu kanyangwa"Mana nipala abaki mpaka paniisile,lyakuhusu namani?" Nikengame." ²³Kwa eyo habari yee ibayilwe nkati ya balo alongo,kuwa mwanapunzi yoo awaa kwaa. Lakini Yesu ammakiya kwaa Petro kuwa mwanapunzi yoo awaa kwaa,"Kati nipala ywembe atame mpaka paniisile yakuhusu namani?"²⁴Ayee nga mwanapunzi ywatoa ushuhuda wa makowe agna nga ywaa aandikile makowe aga,ni tutangite kuwa ushuhuda wake ni kweli, ²⁵Kwabile ni makowe yenge yanansima yaapangite Yesu.Kati kila limo mana liandikilwe,ulimwengu wote utosha kwaa kuibeka vitabu vya viandikilwe makowe gake.

Acts

Chapter 1

¹Kitabu cha kwaembo nikiandikie,Thefili,kanibaya goti Yesu atumbwi kugapanga na pundisha, ²mpaka lisoba ambayo ywembe atipokelewa kunani.Ayee yabile payapitike amri pitya kwa Roho mtakatifu kwa mitume bayomwile kuwachawaa. ³Baada ya teswa kwake,Jwembe abonekine panga aikoti nathibitika kwanansima kaishuhudia.Kwa masoba arobaini abonekine kasabe na alongela likowe lya Nnongo.⁴Napabakwembine nabo pamope nabo,abakiye kana babuke Yerusalemu,ila balende kwa ajili ya ahadi ya Tate,bembe,batibaya,"Mwayowine boka kwango ⁵panga Yohana alibatiza kabisa kwa mase,lakini ywabatizwa kwa Roho Mtakatifu katika masoba aga machunu."⁶Napabakwembine pamope batikwinaluya,"Ngwana muda go ngawa kelebukeya Israel ufalme?" ⁷Jwembe atikwabakia,lyengo lino mwangali tanga majira ambayo Tate atikusudia kwa mamlaka gake mwene." ⁸Lakini mwapokya ngupu,wakati walowa icha Roho Mtakatifu kunani yinu na mwenga mwalowa panga masaidi bango mwabote mu'Yerusalemu na Uyahudi yoti na Samalia mpaka mwiso wa nchi."⁹Ngwana Yesu payomwile longela goo,pababile kabalolekeya kunani,ywembe apotwilile nnani,na liunde lyatikumwekelya bamweni likae kwa minyo gabe. ¹⁰Wakati kabalolekeya kunani kayenda gapula,Bandu abele bayemi pakatikati yabe baweti mangobo mauu. ¹¹Batibaya,"Mwenga mwabandu ba Galilaya,mwanja namani muyema pa kumlolekeya kumaunde?" Ayoo Yesu ywangulwike kunani,alowa buyangana nyonyo kati mwamumweni kayenda kunani.¹²Ngababuyangana Yerusalemu boka pa kitombe sa Mizeituni,ambao ubile papipi ni Yerusalemu,mwendo wa lisoba lya Sabato. ¹³Pabaikite bayei mughorofa mwabatamage.Na bembe ni Petro,Yohana,Yakobo,Andrea,Filipo,Thomaso,Batholomayo,Mathayo,Yakobo mwana wa Alfayo,Simoni Zelote na Yuda mwana wa Yakobo. ¹⁴Boti babile mpamo kati mundu yumo,kwa juhudi babile batiyendelya katika maombi pamope na ago babile anwawa,Mariamu mao gake Yesu,na anja bake.¹⁵Katika masoba ago Petro ayemi katikati ya alongo,kati bandu 120,abaya, ¹⁶Alongo,ibile lazima panga maandiko gatimizwe,ambapo zamani Roho Mtakatifu abaya kwa nkanwa wa Daudi husiana na Yuda,ambaye abaelekeza balo bankamwile Yesu.¹⁷Mana ywembe abile yumo witu na apeyilwe lifungu lyake na faida ya ayee huduma." ¹⁸(Nambeambe yoo apemite lieneo kichelo chapeyilwe kwa ubaya wake atitumbuka alongwiye ntwee,yega yatipapwanika matumbu panja gatipekanika. ¹⁹Bote babatamaye Yerusalemu bayowine kuhusu likowe lee,na lieneo lyoo balikemite kwa lugha yabe "Akeldama" ango ni "ngunda wa myai.")²⁰"Mu kitabu sa Zaburi iandikilwe,"Lenda lenda lieneo lyake ube hame na kana iruhusiwe hata yumo tama palo,'na 'Ruhusa mundu ywenge aitole nafasi ya utawala.'²¹Ayoo nga muhimu,kwa eyo,yumo wa alalome ambao batiambatana natwenga wakati Ngwana Yesu aboi na kujingya kati yitu, ²²tumbwile mu'ubatizo wa Yohana mpaka lisoba lelo lyapotwilwe kunani,lazima abe shahidi ba ufunuo pamope ni twenga. ²³"Babekite nnongi yabe analome abele,Yusufu ywakemelwa Barnaba,ambae ywakemelwa Yusto na Mathia.²⁴Bembe balobite kababaya,"Wenga,Ngwana,uitangite mioyo ya bandu bote,nga nyoo beka mbolika ywaako kati ya abele aba abachawile ²⁵kuitola nafasi katika huduma na utume,ambayo Yuda apangite ubou na yendya mahali pake." ²⁶Bapigite kura kwa ajili yabe,na kura yatimwangukia Mathia ywabile atibalangilwa pamope na balo mitume komi na jimo.

Chapter 2

¹Paikite lisoba lya Pentekoste,bote babile pamope sehemu imo. ²Ghafla lyapitike limbonga boka kunani kati mbepo kale,ngautweliya nyumba yote mwababile batami. ³Hapo kabapitya lulimi,kati lulimi lwa mwoto zatigawanyika,ibile nnani yabe kila yumo wabe. ⁴Bembe bote batwelilwe na Roho Mtakatifu na batumbwile baya kwa lugha yenge,kati yelo Roho atibajalia longela.⁵Babile Ayahudi babatamage Yerusalemu bandu ba Nnongo,boka kila litaifa pae ya kumaunde. ⁶Nundumo paziwowanike,likundi lya bandu liisile pamope na babile ni wasiwasi kwa sababu kila mundu bayowine bakilongela kwa lugha yake mwene. ⁷Batisangala muno,bembe kababaya,"Kweli aba bote balongela Baagalilaya kwaa?⁸Kwa mwanja namani twayowine,kila yumo katika lugha tubelekilwe nayo? ⁹Waparthia na Bamedi na Baelamu,na bembe batama Mesopotamia,Uyahudi,na Kapadokia,na katika Ponto na Asia, ¹⁰katika Frigia,Pamfilia,katika Misri,na sehemu ya Libya hata Kirene,na ageni boka Rumi, ¹¹Ayahudi na baongofu,Bakrete na Baarabu,twayowa bakilongela katika lugha yitu kuhusu kazi ya uweza wa Nnongo."¹²¹³Bote babile batishangala na tatanishwa;balongela bembe,"Ayee ibile na maana gani?" ¹³Lakini benge batidhihaki kababaya,"Aba banywile mvinyo wa ayambe."¹⁴Lakini Petro ayemi pamope na balo komi na jimo,ngabendya kaabakiya,"Bandu ba Yudea na bote mwatama pano Yerusalemu,lee liyowanike kwinu,muliyowe kwa makini maneno gango. ¹⁵Bandu aga batangite kwaa kati yamugawaza,kwa sababu ayee nga bwamba wa saa tatu.¹⁶Lakini lee libile latilongelwa pitya kwa nabii Yoeli. ¹⁷Yalowa katika masoba ga mwisho,Nnongo abaya,napengana Roho bango kwa bandu bote.Bana binu na alombo binu balowa piya unabii,anchembe binu balola maono,na apindo binu walowa lota ndoto.¹⁸Nyonyonyo nnani ya batumishi bango ba kale katika masoba ago,naapekaniya Roho wango,bembe balowa tabiri. ¹⁹Nalowa kuwabonekeya maajabu nnani ya'anga na ishara pae ya dunia,myai,mwoto na mapundisho ga lyoi.²⁰Liumu lalowa badilishwa na kuwa libendo na mwei kuwa myai,kabla kuisa kwa lisoba likolo na ya ajabu ya Ngwana. ²¹Yalowa pangika ya kwanza kila yumo ywabile alikema lina lya Ngwana alowa lopolelwa.'²²Bandu ba Israeli,mugayowe maneno aga:Yesu wa Nazareti,mundu ywathibitishwa na Nnongo kwinu kwa matendo ga uweza na maajabu,na ishara ambazo Nnongo pitya ywembe katikati yinu,mana mwenga mwabene mutangite. ²³Kwa sababu ya mpango waukusidiwa tangu mwanzo,na maarif ga Nnongo apiyilwe na mwenga,kwa maboko ga bandu baarifu,mwatikunsulubisha na kumulaga. ²⁴Ywabile Nnongo atikundondobeya,aboyele uchungu wa kiwo chake,kwa sababu iwezekana kwaa kwake kumilikiwa nabo.²⁵Nga nyo Daudi abaya kuhusu ywembe,"Nimweni Ngwana daima nnongi ya minyo bango,ywembe abile luboko lwangi lwa mmaliyo nga nyoo bai nasogezwa kwaa. ²⁶Kwa eyo mwoyo wango ubile na puraha na lulimi lwango watipuraishwa.Yega yango kae walowa tama katika ujasiri.²⁷Uileka kwaa nafsi yango iyende kuzimu,wala uruhusu kwaa Mtakatifu wako kubona uozo. ²⁸Wenga utijidhihirisha kwango ndela ya ukoto,walowa nipanga nijae puraha nnongi ya minyo gako.'²⁹Mwalongo,naweza longela kwinu kwa ujasiri kuhusu tate bitu Daudi,ywembe awile na sikwa,na kaburi lyake libile pamope ni twenga hata nambeambe. ³⁰Nga nyo abile nabii na atangite kuwa Nnongo atilapa kwa kilapo sake,panga alowa beka yumo katika ubeleki wake katika iteo sa enzi. ³¹Alibweni lee mapema,na abayite kuhusu ufufuo wa Kristo,'wala abile alekwa kwaa kuzimu³²Ayoo Yesu-Nnongo atimfufua,ambaye twenga twabote ni mashahida. ³³Kwa eyo,abile atiinulilwa katika luboko lwa kummalyo ba Nnongo,na abile atimpokya ahadi ya Roho Mtakatifu boka kwa Tate,Ywembe atimimina ahadi yee,ambaye mwenga mwabona na kuyowa.³⁴Mana Daudi angolwike kwaa yendya kumaunde,lakini abaya,'NGWANA abaya kwa Ngwana wango. ³⁵"Tama luboko lwango lwa kummalyo,mpaka panibapanga maadui bako kigoda kwa ajili ya magolo gako. ³⁶Kwa eyo nymba yote ya Israeli na itange kwa hakika panga Nnongo abapangite ywembe kuwa Ngwana na Kristo,yolo Yesu ambaye mwatimsulubisha."³⁷Pabayowine nyoo,basonywi katika mioyo yabe,kabammakiya Petro na mitume yenge,"Mwalongo,tupange namani?" ³⁸Na Petro kaabakiya,"Muipange toba na Mbatizwe,kila yumo winu,katika lina lya Yesu Kristo kwa ajili ya msamaha wa sambi yinu,na mwalowa pokya zawadi ya Roho Mtakatifu. ³⁹Mana kwinu ni ahadi na kwa bana binu na kwa balo bote babile kutalu,bandu banyansima kwa kadri Ngwana Nnongo witu paakema."⁴⁰Kwa maneno ganyansima ashuhudia na kubasihi,"Muilopwe boka katika ibeleko yee kiovu." ⁴¹Nga kabapokii maneno gake na kaabatiza,hapo kabaongezeka katika lisoba lee kati nafsi elfu tatu. ⁴²Kabayendelya katika mapundisho ya mitume na ushirikiano,katika kuumega mkate na katika maombi.⁴³Hofu yaisa nnani ya kila nafsi,na maajabu ganyansima na ishara zapangika pitya mitume. ⁴⁴Bote baaminiya babile pamope na kuwa na ilebe yabembe pamope, ⁴⁵na bapemeya ilebe na milki yabe na kugawanya kwa bote lingana na hitaji lya kila yumo.⁴⁶Nga nyoo lisoba baada ya lisoba kabayendelea babile na lengo limo katika hekalu,na batiumega mkate mu'nyumba,na batishiriki chakulya kwa puraha na unyenyekevu wa mwoyo; ⁴⁷Batimsifu Nnongo na babile na kibali na bandu bote.Ngwana atibaongeza lisoba kwa lisoba ambao babile batilopolwa.

Chapter 3

¹Pita na Yohana babile banaelekya katika hekalu muda wa maombi,saa tisa. ²Mundu fulani,kiwete tangu belekwa,abile alibebwa kila masoba na abile agonjike katika nnango wa hekalu akemwa mzuri,ili aweze kuloba sadaka boka kwa bandu babile bakielezwa mu'lihekalu. ³Abweni Petro na Yohana batikaribia kujingya mu'lihekalu,,alobite sadaka.⁴Petro atimkazia minyo,pamope na Yohana,abayite,"Tulole twenga." ⁵Kiwete ngamlolekeya,atazamiya kupokya kilebe fulani boka kwa bembe. ⁶Lakini Petro kabaya,"fedha na dhahabu nenga nibile kwaa,lakini chelo nibile nacho naitoa kwako.Katika lina lya Yesu Kristo wa Nazareti,utyane."⁷Petro nga nkamwa kwaluboko lwake lwa mmalyo,na kunkakatuya nnani:mara jimo magolo gake na vifundo vya mifupa gake vyapatike ngupu. ⁸Karuka kunani,mundu iwete ayemi na tumbwa tyanga;kajingya mu'lihekalu pamope na Petro na Yohana,atyanga na kuruka,na kumsifu Nnongo.⁹Bandu bote bamweni katyanga na kumsifu Nnongo. ¹⁰Kabayowa panga abile ni yolo mundu ambaye abile atama kaloba sadaka mu'nnango mzuri wa hekalu;batishangala muno na kustaajabu kwa sababu ya chelo chaboka kwake.¹¹Namna abile abakamwile Petro na Yohana,bandu bote kwa pamope kabatila mu'ukumbi ukemwa wa Sulemani,batishangala muno. ¹²Petro paaibweni lee,ywembe kabayangwa bandu,"Mwenga bandu ba Israeli,kwa mwanja namani mwatishangala? Kwa mwanja namni mugaelekeza minyo yinu kwitu,kati panga tumpangite yolo atyange kwa nguvu yitu bene au uchaji witu?"¹³Mungu wa Ibrahimu,na wa Isaka,na wa Yakobo,Nnongo wa Tate yitu,atimtukuza mmanda wake Yesu.Ayoo nga ambaye mwenga mwampeya na kumkamwa nnongi ya minyo wa Pilato,japo ywembe abile atiamua kumleka huru. ¹⁴Mumkanikiya Mtakatifu na ywabile na haki,na badala yake mkataka muuaji alekwe huru.¹⁵Mwenga mwatimbulaga Mpwalume wa ukoto,ambaye Nnongo atimfufua boka kwa bandu ba kiwo-Twenga ni mashahidi ba lee. ¹⁶Nambeambe,kwa imani katika lina lyake,mundu yoo ambaye mwamweni na kuyowa,apangite kuwa na nguvu.Imani ambayo yapitya kwa Yesu impeya ywembe afya yee kamilifu,nnongi yinu mwenga mwabote.¹⁷Nambeambe,mwalongo,nitangite panga mupangite katika ujinga,nga nyoo bapangite viongozi winu. ¹⁸Lakini makowe ambayo Nnongo atiabakiya mapema kwa mikanwa ya manabii yote,panga yolo Kristo atateseka,nambeambe atiyatimiza.¹⁹Kwa eyo,mutubu na mkerebuke,ili panga sambi yinu iweze kuondolewa kabisa,kusudi iise nyakati za kuburudika bokana na uwepo wa Ngwana; ²⁰na panga aweze kumtuma Kristo ambaye achawilwe kwa ajili yinu,Yesu.²¹Ywembe ywabile ambae lazima kumaunde impokee mpaka muda wa kukerebuliwa kwa ilebe yote,ambayo Nnongo atilongela zamani za kale kwa mikanwa ya manabii batakatifu. ²²Hakika Musa abaya,"Ngwana Nnongo alowa inua nabii kati nenga boka katika alongo binu,Mwalowa yowa kila kilebe ambacho alowaabakiya mwenga. ²³Yalowa tokya panga kila mundu ywabile ayowine kwaa nabii yolo alowa bulagwa kabisa aboke kati ya bandu.'²⁴Nga nyoo,manabii bote boka Samweli na balo baliofuata baada yake,balongela na kutangaza masoba aga. ²⁵Mwenga mwa bana ba manabii na ba liagano ambalo Nnongo alipangite pamope na apindo,kati yaabayite kwa Ibrahimu,'Katika ,mbeyu yako familia yote ya dunia yalowa barikiwa, ²⁶Baada ya Nnongo kuntondobiya mtumishi bake,atintuma kwinu kwanza,ili awabariki mwenga kwa kerebuka boka katika ubou winu."

Chapter 4

¹Muda Petro na Yohana babile kabalongela na bandu,makuhani na mlinzi wa lihekalu na masadukayo batibayendea. ²Babile bateuzika muno kwa sababu Petro na Yohana babile kabapundisha bandu kuhusu Yesu na tangaza nnani ya fufuka kwake boka mu'kiwo. ³Baatabile na kuwabeka muligereza mpaka bwamba watifuata,mana tayari ibile kitamwinyo. ⁴Lakini bandu banyansima bayowine ujumbe batiaminiya;na idadi ya analome babile baaminiya batikadiliwa kuwa elfu tano.⁵Paiikite bwamba lisoba lyanyaibele,panga akolo babe,apindo na baandishi,pamope batikusanyika Yerusalemu. ⁶Anasi kuhani nkolo abile,na Kayafa,na Yohana,na Iskanda,na bote babile na alongo ba kuhani nkolo. ⁷Paababile kabambeka Petro na Yohana katikati yabe,kabannaluya,"Kwa uwezo gani,au kwa lina lya nyai mupangite lee?"⁸Petro,abile atwelile Roho Mtakatifu,kaabakiya,"Mwenga akolo wa bandu,na apindo, ⁹Kati twenga lisoba lya lino mwatulobya kuhusu tendo linoite lalipangwa na mundu yolo nng'onjwa-kwa namna gani mundu apangilwe nkoto? ¹⁰Ebu liyowanike lelo kwinu na kwa bandu bote katika Israeli,panga kwa lina lya Yesu Kristo wa Nnazareti,ywabile mwatimsulubisha,ywabile Nnongo atimfufua boka mu kiwo,ni kwa ndela yake panga mundu yolo ayemi pano nnongi yinu abile na afya.¹¹Yesu Kristo nga liwe ambalo mwenga ajenzi mwatilizarau,lakini ambalo lipangilwe kuwa liwe kolo lya mbembeni. ¹²Ntopo wokovu katika mwingine awaye yote.Kwa mana ntopo lina lyenge pae ya kumaunde bapeyilwe bandu,ambalo kwa lelo twaweza lopolelwa."¹³Pababweni ujasiri wa Petro na Yohana,na batigundua panga babile ni bandu bakawaida babile kwaa na elimu,batishangala,kabafahamu panga Petro na Yohana babile pamope na Yesu. ¹⁴Kwa sababu bamweni yolo mundu ywaponywa ayemi pamope nabembe,babile kwaa na kilebe cha baya dhidi ya lee.¹⁵Lakini pababile bayomwile kubaamuru mitume babutuke nnongi ya likutano lwa baraza,kabalongela bene kwa bene. ¹⁶Babaya,tuwapange namani bandu aba? Ni kweli panga muujiza wa ajabu baupangite pitya bembe wayowanika na kila yumo ywatama Yerusalemu;twaweza kwaa kulikana lee. ¹⁷Lakini,ila panga likowe lee lienee kwaa nkati ya bandu,ebu tuwakanye kana balongele kae kwa mundu yeyote kwa lina lee. ¹⁸Baakemite Petro na Yohana nkati na kubaamuru kamwe kana balongele wala pundisha kwa lina lya Yesu.¹⁹Lakini Petro na Yohana bayaangwa na kuabakiya,"Mana ni sahihi kuminyo pa Nnongo kuwaheshimu mwenga kuliko Nnongo,muhukumu mwabene. ²⁰Maana twenga twaweza kwaa kuleka kugalongela makowe ambayo tugabweni na kugayowa."²¹Baada ya kubakanikiya muno Petro na Yohana,batibaleka bayende. Baweza kwaa kupata sababu yoyote ya kubaadhibu,kwa sababu bandu bote babile kabamsifu Nnongo kwa chelo chabile kipangilwe. ²²Mundu ywabile apoki muujiza wa uponyaji apatike kuwa na umri zaidi ya myaka arobaini.²³Baada ya kubaleka huru,Petro na Yohana babile kwa bandu babe na kuwabakiya yote ambayo makuhani akolo na apindo baamakiyange. ²⁴Pabayowine,bakombwile lilobe lyabe pamope kwa Nnongo no baya."Ngwana,wenga waumbile maunde na dunia na bahari na kila kilebe kibile nkati yake, ²⁵Wenga ambaye,kwa Roho Mtakatifu,kwa nkano wa tate bitu Daudi,mtumishi bako,abaya,"Kwa mwanja namani bandu ba mataifa bapangite ghasia,na bandu bawaza makowe gafaika kwaa?²⁶Bapwalume ba dunia bajipanga pamope,na atawala batikusanyika pamope dhidi ya Ngwana na dhidi ya masihi bake."²⁷Hakika,bote Herode na Pontio Pilato na bandu ba mataifa na bandu ba Israeli,batikusanyika kwa pamope katika mji woo dhidi ya mtumishi wako mtakatifu Yesu,ambaye watimpaka mafuta. ²⁸Batikusanyika pamope kupanga gote ambayo luboko lwako na mapenzi gako gatiyaamuru tangu awali kabla gapangika kwaa.²⁹Nambeambe,Ngwana,ugalinge matisho yabe,na ukawajalie atumishi wako kulongela neno lyako kwa ujasiri wote. Ili ³⁰panga pauunyosha luboko lwako kuponya,ishara na maajabu iweze baka pitya lina lya mtumishi wako mtakatifu Yesu." ³¹Pabayomwile kuloba,eneo ambalo batikusanyika kwa pamope lyatitakaswa,na bote batijazwa na Roho mtakatifu,na balongela neno lya Nnongo kwa ujasili.³²Idadi ngolo ya bandu baaminiya babile na mwoyo umo na roho jimo:na ntopo hata yumo wabembe ywabaya panga chochote chaakimiliki kibile chae mwene;badala yake babile na ilebe yote shirika. ³³Kwa nguvu kolo mitume babile bakiutangaza ushuhuda wabe kuhusu ufufuo wa Ngwana Yesu,na neema ngolo yaibile nnani yabe yote.³⁴Pabile kwaa na mundu yoyote nkati yabembe ywapungukiwa na mahitaji,kwa sababu bandu bote babile na hati ya viwanja au nyumba,baipemeya na kuleta mbanje ya ilebe yaibile yatipemewa ³⁵na kuibeka pae ya magolo ga mitume,Na mgawanyo upangilwe kwa kila muumini,lengana na kila yumo ywabile na lihitaji.³⁶Yusufu,mlawi,mundu boka Kipro,apeyilwe lina lya Barnamasi na mitume (ayoo yatitafsiriwa,ni mwana wa faraja?. ³⁷Abile na ngunda,atilipemeya na kailetya mbanje,kaibeka pae ya magolo ga mitume.

Chapter 5

¹Nga nyoo,mundu yumo ywakemelwa Anania,na Safira nyumbo wake,bapemei sehemu ya mali, ²Na kuificha sehemu ya mbanje yakupemeya (Nnyumbo bake atangite),na kaletya sehemu yenge na kuibeka mumagolo ga mitume.³Lakini Petro kabaya,"Anania,kwa mwanja namani nchela atiutweliya mwoyo wako kubaya ubocho kwa Roho Mtakatifu na kuficha sehemu ya mali ya nngunda? ⁴Palyo paibile ipemewa kwaa,ibile kwaa mali yako? Na baada ya kupemea,ibile kwaa pae ya uamuzi wako?Ipangike namani uwaze likowe lee mumwoyo wako? Upanga ubocho kwa mwanadamu kwaa,ila upangia ubocho Nnongo." ⁵Katika kuyowa maneno aga,Anania atombwike pae na kukata roho. Na hofo ngolo iisile kwa bote bayowine lee. ⁶Amisembe baisile nnongi na kuntia mu'sanda,na kumpeleka panja na kumsika.⁷Baada ya masaa matatu,nnyumbo wake ajingii mulihekalu,atangite kwaa chakipangike. ⁸Petro kamakiya,"Nibakie,mana mupemii ngunda kwa thamani yelo." Kabaya,"Eloo,kwa thamani yelo."⁹Petro kammakia,"Ipangika kwaa panga mwapatana kwa pamope kumjaribu Roho wa Ngwana? Linga,magolo ga balo batinsika nchengo bako ibile pannango,na balowa kukutola na kukupeleka panja," ¹⁰Ghafla atomboki pa magolo ga Petro,kakata roho,na balo amisembe baisile mu'nyumba batinkuta awile. Kabantola ni kumpeleka panja,ni kunsika papipi ni nchengo wake. ¹¹Hofu ngolo iisile nnani ya likanisa zima,na nnani ya bote bayowine makowea ga.¹²Ishara za nyansima na maajabu gapangilwe nkati ya bandu pitya maboko ga mitume,Babile pamope katika ukumbi wa Sulemani. ¹³Lakini,ntopo mundu ywenge tofauti ywabile na ujasiri wa kuambatana nabo;hata nyo,bapeilwe heshima ya kunani ya bandu.¹⁴Na pia,baamini banyansima batiyongekea kwa Ngwana,idadi ngolo ya analome ni anwawa, ¹⁵kiasi panga hata baapotwi atamwe mu'mitaa,na kuagonjekea mu'indanda na mu'makochi,ili panga Petro mana itei apeta,kivuli chake kiweze kuashukia nnani yabe. ¹⁶Muda woo,idadi ngolo ya bandu baisile bako mumiji yaizunguka Yerusalem,kabaleta atamwe na bote babile na nchela achapu,na bote bapatike ukoto.¹⁷Lakini kuhani nkolo atiinuka,na bote babile pamope niywembe (bandu ba dhehebu la Masadukayo):na batwelilwe wivu. ¹⁸Kabanyoosha maboko gabe kuwakamwa mitume na kuwabeka mu'ligereza lya jumla.¹⁹Na muda wa kilo malaika wa Ngwana kafungua nnango wa ligereza na kuakengama panja no baya, ²⁰"Muyende,muyemi mulihekalu na kuwabakia bandu maneno yote ya ukoto wolo." ²¹Kabayowine lee,bajingii mulihekalu muda wa pambazuka na kuapundisha.Lakini,kuhani nkolo aisile na bote babile ni ywembe,na kulikema libaraza lyote kwa mpamo,na apindo bote ba bandu ba Israeli,na kuatuma mu'ligereza ili kualeta mitume.²²Lakini batumishi batiyenda,waakuta kwaa muligereza,bakerebuka na kutoa taarifa. ²³"Tulibweni ligereza litabilwe salama,na alinzi bayemi pannyango,lakini patuliyongoli,tummweni kwaa mundu mu'ligereza."²⁴Nambeambe wakati jemedari wa lihekalu na makuhani akolo pabayowine maneno aga,shaka ngolo ibajingii kwa ajili yabembe bawaza likowe lee lipangika namani. ²⁵Boka poo aisile na kuamakiya,"Bandu babile mu'ligereza bayemi mu'lihekalu na bapundisha bandu."²⁶Jemedari kayenda pamope na batumishi,na kualeta,lakini bila panga vurugu,kwa sababu batibayogopa bandu baweza kuwakombwa kwa maliwe. ²⁷Bayomwile kubaleta,bayemi nnongi ya libaraza.Kuhani nkolo kaanaluya ²⁸kabaya,"Twatibaamuru kana mpundishe kwa lina lee,na bado muitweli Yerusalemu kwa lipundisho linu,na tamaniya kuleta myai ya mundu ayoo nnani yitu."²⁹Lakini Petro na mitume bayangwa,"Lazima tumheshimu Nnongo kuliko bandu. ³⁰Nnongo wa Tate bitu atimfufua Yesu,ywa mwatimbulaga,kwa kuntundika nnani ya nkongo. ³¹Nnongo atintukuza mu'luboko lwake lwa mmaliyo,na kumpanga kuwa nkolo na nkochopoli,kutoa toba kwa Israeli,na msamaha wa sambi. ³²Twenga ni mashahidi wa makowe aga,na Roho Mtakatifu,ambaye Nnongo atimtoa kwa balo bamweshimia,"³³Bajumbe ba baraza bayowine nyoo,babile na hasira bapala kuwabulaga mitume. ³⁴Lakini farisayo ywakemelwa Gamalieli,mwalimu wa saliya,ywaheshimiwa na bandu bote,ayemi na kuamuru mitume babekwa panja kwa muda mwipi.³⁵Boka poo kaamakiya,"Analome ba Israeli,mube makini muno na chelo chamukipendekeza kubapangia bandu aba. ³⁶Kwa sababu,zamani yaipeta,Theuda aliinuka na kujidai kuwa nkolo,na idadi ya bandu,bapata mia ncheche batinkengama. Awile,na bote babile batimweshimia batawanyika na kupotea. ³⁷Baada ya mundu yoo,Yuda Mgalilaya,aliinuka masoba gakuandikisha sensa,kaavuta bandu banyansima kunchogo kwake .Ni ywembe atipotea na balo babile bakimweshimiya batitawanyika.³⁸Nambeambe naabakiya,mujiepushe na bandu aba na mubaleke bene,kwa sababu,mana mpango woo au kazi yee ni ya bandu yalowa tupwa. ³⁹Lakini mana ni ya Nnongo,mwaweza kwaa kuwazuia;mwaweza kujikuta hata mwampinga Nnongo."Nga nyo,batishawishika na maneno gake.⁴⁰Boka po,baakema mitume mu'nyumba na kubakombwa na kubaamuru kana balongele kwa lina lya Yesu,na batibaleka bayebde zao. ⁴¹Batiboka nnongi ya libaraza bapuraika kwa sababu batibalangilwa kuwa wastahili teseka na hesjimiwa kwaa kwa ajili ya Lina lee. ⁴²Kwa eyo,kila lisoba,mu'lihekalu na boka nyumba hadi nyumba bayenda kupundisha na hubiri Yesu kuwa ni Masihi.

Chapter 6

¹Nambeambe katika masoba yee,muda idadi ya anapunzi ibile iyongekeya,lalamiko lya Ayahudi wa Kiyunani liytumbwi dhidi ya Baebrania,kwa sababu bajane babe babile bsahaulika katika mgao wa kila lisoba lya chakulya.²Mitume komi ni ibele balikema likusanyiko lyote lya anapunzi na baya,"Ibile kwaa sahihi kwitu kulileka neno lya Nnongo na kuhudumia mezani. ³Kwa eyo,mwalongo,muchawe,analome saba,boka nkati yinu,bandu banoite,batwelile Roho na hekima,ambao twaweza kubakabidhi huduma yee. ⁴Na twenga,twatendea daima katika kuloba na katika huduma ya neno."⁵Hotuba yabe yatiupendeza mkutano wote.Nga nyo,wakamchawa Stephano,mundu ywatwelile imani na Roho mtakatifu,na Filipo,Prokoro,Nikanori,Timoni,Paemena,na Nikolao,mwangofu boka Antiokia. ⁶Baumini batileta bandu aba nnongi ya mitume,baalobya na baadae kuabekya maboko gabe.⁷Nga nyo neno lya Nnongo lyatienea;na idadi ya anapunzi ilizidi yongekeya kolyo Yerusalemu;na idadi ngolo ya makuhani baiheshimiya imani.⁸Stephano,ywatwelile neema na ngupu,abile akipanga maajabu na ishara ngolo nkati ya bandu. ⁹Lakini apo bainuka baadhi ya bandu afuasi ba Sinagogi lya Mahuru,na lya Bakirene na lya Baeskanderia,na baadhi boka Kilikia na Asia.Bandu aba babile bakilongela na Stephano.¹⁰Lakini,baweza kwaa shindana na hekima na Roho ambayo Stephano abile akitumia katika longela. ¹¹Boka po batiashawishi baadhi ya bandu kwa siri no baya,"Tuyowine Stephano kalongela maneno ga kufuru dhidi ya Musa na dhidi ya Nnongo.¹²Batibashuhudia bandu,apindo,na baandishi,na kuyenda kwa Stephano,wantabile na kunneta nnongi ya libaraza ¹³batibaleta mashahidi ba ubocho,babaya,"mundu yoo akani kuleka longela mabaya dhidi ya eneo lee takatifu na saliya. ¹⁴Mana tumyowine kabaya panga ayoo Yesu wa Nazareti alowa kuharibu mahali hapa na kuibadili desturi tuliyokabodhiwa na Musa," ¹⁵Kila yumo ywabile katika libaraza,kaelezea minyo yake kunlolekea Stephano,na bembe baubweni minyo gake ubile kati minyo ga malaika.

Chapter 7

¹Kuhani nkolo kabaya,"makowe aga ni ya kweli?" ²Stephano kabaya,"Mwalongo na atate bango,muiniyowine nenga:Nnongo wa utukufu atimtokea tate yitu Abrahamu muda paabile Mesopotamia,kabla atama kwaa Harani,' ³kammakiya,'Boka katika nchi yako na alongo bako na uyende katika nchi yanilowa kukubonekeya.'⁴Boka po kaboka katika nchi ya Ukaldayo atama Harani,boka poo,baada ya tate bake kuwaa,Nnongo kamleta mu'nchi yee,batama nambeambe. ⁵Ampeya kwaa chochote kati urithi wake,pabile kwaa na sehemu hata ya kubeka magolo.Lakini Abrahamu atiahidiwa hata kabla apata kwaa mwana kuwa apeyelwa nchi kati miliki yake na ubeleki wake.⁶Nnongo alongela ni ywembe,panga abeleki bake batame katika nchi ya ugeni,na panga wenyeji wa kolyo wapanga kuwa atumwa wabe na kuwapanga vibaya kwa muda wa miaka mia ncheche. ⁷Na Nnongo kabaya,nalowa kulihukumu taifa ambalo labapanga mateka,na baada ya hapo balowa boka na kuniabudu katika sehemu yee,' ⁸Na kampeya Abrahamu liagano lya tohara,nga nyo Abrahamu abile tate ba Yakobo,na Yakobo abile tate ba apindo bitu komi na ibele.⁹Mababu bitu bamwonea wivu Yusufu bampemea katika nchi ya Misri,na Nnongo abile pamope ni ywembe, ¹⁰na kanlopwa katika mateso gake,na kumpeya fadhili na hekima nnongi ya Farao mpwalume wa Misri.Farao ampangite abe ntawala nnani ya Misri na nnani ya Nyumba yake yote.¹¹Bai babile na njala kolo na mateso ganyansima katika nchi ya Misri na Kanani,na tate bitu bapata kwaa chakulya. ¹²Lakini Yakobo paayowine kubile nafaka Misri,atibatuma tate bitu kwa mara ya kwanza. ¹³Katika safari ya ibele Yusufu akajionyesha kwa alongo bake,familia ya Yusufu yayowanike kwa Farao.¹⁴Yusufu aatumite alongo bake kwenda kummakiya Yakobo tate babe aise Misri,pamope na alongo bake,jumla ya bandu bote ni sabini na tano. ¹⁵Nga nyo Yakobo aisile Misri;boka po awile ywembe pamope na apindo bitu. ¹⁶Batitolelwa hata Shekemu na kusikwa katika kaburi ambalo Abrahamu apemi kwa ipande ya mbanje boka kwa bana ba Hamoni kolyo Shekemu.¹⁷Muda wa yelo ahadi ambayo Nnongo amwahidie Abrahamu paubile papipi,bandu batiyongekeya kolyo Misri, ¹⁸muda wo aliinuka mpwalume ywenge nnani ya Misri,mpwalume ywatangite kuhusu Yusufu. ¹⁹Ayoo mpwalume ywenge alongela ubocho kwa bandu bitu na kuwapanga mabaya tate bitu,na kuwatupa bana babe achanga ili atame kwaa.²⁰Katika kipindi chelo Musa abelekilwe;abile mzuri nnongi ya Nnongo,atilelewa miei itatu katika nyumba ya tate bake. ²¹Muda alipotupwa,binti Farao atimtola na kunleta kati mwana wake.²²Musa atipundisa mapundisho yoti ya Kimisri;abile na ngupu katika maneno na matendo. ²³Lakini baada ya timiya miaka arobaini,iisole katika mwoyo wake kuatembelea alongo bake,bana ba Israeli. ²⁴Pamweni Mwisraeli apangiwa mabaya,Musa atimtetea na lipiza kisasi kwa ywamwonea kwa kunkombwa ywa Mmisri: ²⁵atangite kuwa alongo bake batangite panga Nnongo awalopwa kwa maboko gake,lakini batangite kwaa.²⁶Lisoba lya nyaibele kayenda kwa baadhi ya Baisraeli babile bakombwana;na jaribia kuapatanisha,kabaya,"Mangwana,mwenga ni alongo;mbona mwakoseana mwenga kwa mwenga? ²⁷Lakini ywamkosea jirani yake atimsukuma kutalu,no baya,'Nyai apanga mtawala na muhukumu witu? ²⁸Wenga upala kunibulaga,kati yaumulaga yolo Mmisri jana?"²⁹Musa katila baada ya kuyowa nyoo;abile mgeni katika nchi ya Midiani,ambayo abile tate wa bana abele. ³⁰Baada ya miaka arobaini pitya malaika akamtokea katika lijangwa lya kitombe sa Sinai,katika mwali wa mwoto mu'kichaka.³¹Musa aubweni mwoto,atishangala na kustaajabia chelo cha akibona,na paatijaribu kuisogelea ili kukilola,lilobe lya Ngwana limuisile no baya, ³²'Nenga na Nnongo wa tate bako,Nnongo wa Abrahamu,na wa Isaka,na wa Yakobo.'Musa atilendema na athubutu kwaa kulola.³³Ngwana kammakiya,'Ula ilatu yako,sehemu pauyemi ni mahali patakatifu. ³⁴Niabweni mateso ga bandu bango babile Misri;Niyowine kuugua kwao,nenga natiuluka ili nialopwe;nambeambe uise,nalowa kukutuma wenga Misri.³⁵Ayoo Musa ambaye ywatimkanikiya,wakati balongela,'nyai kakupanga kuwa mtawala na mwamuzi witu?' abile nga ywembe Nnongo alimtuma abe mtawala na mkochopoli. Nnongo atimtuma kwa maboko ga malaika ambaye atiboka nnongi ya Musa mmwitu. ³⁶Musa atibakengama boka Misri baada ya kupanga miujiza na ishara katika Misri na katika bahari ya Shamu,na katika lijangwa kwa kipindi cha miaka arobaini. ³⁷Musa nga yolo ywaamakiye bandu ba Misri kuwa,'Nnongo abapeya nabii boka nkati ya alongo binu,nabii kati nenga.'³⁸Ayoo ni mundu ywabile katika mkutano mu'lijangwa na malaika ywalongela ni ywembe katika kitombe sa Sinai.Ayoo nga mundu ambye abile na tate bitu,ayoo nga mutu ywalipokya neno libile likoto na kutupea twenga. ³⁹Ayoo nga mundu ambae tate bitu bakani kumweshimu;batimsukuma mbale,na katika mioyo yabe batikerebukia ⁴⁰Misri. Katika kipindi chelo bammakiya Haruni,"tupangie nnongo yakutukengama,Ayoo Musa,abile atukengama boka katika nchi ya Misri,tuyowine kwaa sampatike.⁴¹Ayoo bampangite ndama kwa masoba ago na kutoa sadaka kwa eyo sanamu na bapuraika kwa sababu ya kazi ya maboko gabe. ⁴²Lakini Nnongo atibakerebuya na kuapeya baabudu tondwa ya kumaunde,mama yaiandikilwe mu'itabu sa manabii,"Je Mwanitolea nenga sadaka ya banyama mwamuachinja mulijangwa kwa muda wa miaka arobaini,nyumba ya Israeli?⁴³Muliyeketya lihema lya kutania lya Moleki na tondwa ya nnongo refani,na picha muichengite na kuwaabudu bembe:na nalowa kuapeleka kutalu muno ya Babeli.'⁴⁴Tate bitu babile na hema ya kwembana ya ushuhuda mulijangwa,kati Nnongo yaabaamuru paalongela na Musa,panga aichenga kwa mfano wa wolo uubweni. ⁴⁵Ayee ni hema ambalo tate bitu,kwa muda wabe,watiletwa katika nchi na Joshua.Ayee ipangika muda pajingii kumiliki taifa ambalo Nnongo atibafukuza kabla ya uwepo wa tate bitu.Ayee ibile nyoo mpaka masoba ga Daudi. ⁴⁶Ywabile apatike kibali muminyo ga Nnongo,'na kaloba kutafuta makao kwa Nnongo wa Yakobo.⁴⁷Lakini Selemani atimchengea nyumba ya Nnongo. ⁴⁸Hata nyoo ywabile kunani mu'nyumba ichengwile kwa maboko;ayee ni kati nabii abayite, ⁴⁹Kumaunde ni iteo chango cha enzi,na dunia ni sehemu ya beka magolo gango.Nyumba ya aina gani yamuichengite? abaya Ngwana:au ni wapi sehemu yango ya kupomoli? ⁵⁰Maboko gango kwaa gapangite ayee ilebe yote?'⁵¹Mwenga mwa bandu mubile na ingo ngumu mwatahiriwa kwaa mioyo na makutu,kila mara mwampinga Roho Mtakatifu,' mwapanga kati tate bitu bapangite. ⁵²Ni nabii gani katika manabii ambaye tate tate binu bamtesa kwaa? Baabulaga manabii gote batitokea kabla ya ujio wa Yumo mwenye Haki,'nambeambe mubile asaliti na bauaji bake kae, ⁵³Mwenga mwa bandu mupokya saliya yelo yatiagizwa na malaika lakini muikamwa kwaa."⁵⁴Boka po ajumbe ba baraza payowine makowe aga,batichomwa mu'mioyo yabe,kabamsagia meno Stephano. ⁵⁵Lakini ywembe,abile atwelilwe Roho Mtakatifu,alolekeya kumaunde kwa makini na aubweni utukufu wa Nnongo,'na amweni Yesu ayemi luboko lwa kummalyo lwa Nnongo. ⁵⁶Stephano kabaya,"Linga nibweni kumaunde zatiyongoliwa,na Mwana wa Adamu ayemi luboka lwa kummaliyo lwa Nnongo."⁵⁷Lakini ajumbe ba libaraza bakombwa ndoti kwa sauti lya kunani,wakaziba makutu yabe,kabantila pamope, ⁵⁸kabantupa panja ya mji na kunkombwa maliwe:na mashahidi baula ngobo yabe ya panja na kuibeka pae papipi na magolo ga kijana akemelwa Sauli.⁵⁹Pabankombwile maliwe Stephano,ayendelea kunkema Ngwana nobaya,"Ngwana Yesu,pokya roho yango," ⁶⁰Kapiga magoti na kukema kwa lilobe likolo,"Ngwana,ubasamehe sambi yee,"Paalongela nyoo,akakata roho.

Chapter 8

¹Sauli abile mu'makubaliano ya kiwo chake,lisoba lee nga atumbwile kuwatesa kinyume cha likanisa lyalibile Yerusalemu;na baaminio bote batawanyika katika majigambo ga Yudea na Samaria,ila mitume. ²Bandu bacha'Nnongo balimsika Stephano na kupanga maombolezo makolo nnani yake. ³Lakini Sauli atilidhuru muno likanisa.Ayenda mu'nyumba kwa nyumba na kubaburuza panja anwawa na analome,na kuwabeka muligereza.⁴Baaminio ambao babile batitawanyika bado balihubili neno. ⁵Filipo atiuluka katika mji wa Samaria na kuntangaza Kristo kolyo.⁶Baada ya bandu kugayowa na kubona ishara azipangite Filipo;babekite umakini nnani yake chalo chaakibaya. ⁷Boka po bandu banyansima bayowine,nchela achafu bakibatoka bandu huku wakilela kwa lilobe likolo,na benge batipooza na iwete baponile. ⁸Na pabile na puraha ngolo katika mji.⁹Lakini pabile na mundu yumo katika mji wolo lina lyake Simon,ambaye akipanga bwabe,ambao atiutumya kubashangaza bandu ba litaifa lya Samaria,muda abaya kuwa ywembe ni mundu wa muhimu. ¹⁰Basamalia bote tangu nchunu hata mkolo kamsikiliza;babaya;"mundu yolo ni yelo ngupu ya Nnongo ambaye ni kolo." ¹¹Bamsikiliza,kwa maana atibashangaza muda mrefu kwa bwabe wake.¹²Lakini muda pabaaminiya kuwa Filipo ahubiri nnani ya ufalme wa Nnongo na nnani ya lina lya Yesu Kristo,batiabatiza,analome kwa alwawa. ¹³Na Simoni mwene aaminiya,baada ya kubatizwa,aliendelea kuwa na Filipo;abweni ishara na miujiza yaibile ikipangika,atishangala.¹⁴Mundu mitume ba Yerusalemu bayowine kuwa Samaria yapokya neno lya Nnongo,baatuma Petro na Yohana. ¹⁵Muda babile bauluka kabalobya;panga wamokee Roho Mtakatifu. ¹⁶Mpaka muda woo,Roho Mtakatifu abile amshukia kwaa hata yumo wabe;babile batibatizwa kwa lina lya Ngwana Yesu. ¹⁷Petro na Yohana baabekeya maboko,na bembe bampokya Roho Mtakatifu¹⁸Muda Simoni abweni Roho Mtakatifu atitolewa pitya kuwekewa maboko na mitume;apala kuwapeya mbanje, ¹⁹Kabaya,"Munipei ayee ngupu,ili kila ywanimbekya maboko apokee Roho Mtakatifu."²⁰Lakini Petro ammakiye;mbanje yako pamope na wenga ipotee kutalu,kwa sababu utangite kuwa karama ya Nnongo yapatikana kwa mbanje. ²¹Ubile kwaa na sehemu katika likowe lee,kwa sababu mwoyo wako ni mnyoofu kwaa nnongi ya Nnongo. ²²Nga nyo bai tubu maovu yako na kunloba Nnongo labda walowa samehewa fikra ya mwoyo wako. ²³Kwa maana nibona ubile katika sumu ya uchungu na kifungo cha sambi."²⁴Simoni kanyangwa na kubaya,Munlobe Ngwana kwa ajili yango,kwa mana makowe gote yamuyabaya yaweza pangika kwango.²⁵Muda Petro na Yohana babile batishuhudia na kuhubiri neno lya Ngwana,batikerebuka Yerusalemu kwa ndela yoo;batihubiri injili katika vijiji vyanyansima vya Basamaria.²⁶Bai malaika ba Ngwana kalongela na Filipo no baya,"Angza na uyende kusini katika ndela ya'iyenda pae ya Yerusalemu kuelekea Gaza." (Ndela yee ibile katika lijangwa). ²⁷Kaangaza na yenda.Linga,pabile na mundu wa Ethiopia,towashi abile na mamlaka kolo pae ya kandase;malkia ba Ethiopia.Ywatibekwa nnani ya hazina yake yote,ni ywembe abile ayenda Yerusalemu kuabudu. ²⁸Abile akerebuka atami mu'gari yake kasoma chuo cha nabii Isaya.²⁹Roho kalongela na Filipo,"Sogea papipi na gari lee ukengamane nalo. ³⁰"Nga nyo Filipo kayenda mbio,atimsika kasoma katika chuo cha nabii Isaya,kabaya,Je utangite cha ukisomile?" ³¹Muethiopia kabaya,"Naweza kinamani bila ongozwa na mundu?" Kamsihi Filipo apande garini na atami pamope ni ywembe.³²Nambeambe lifungu lya maandiko lyalibile atilisoma Muethiopia ni lee;Ationgozwa kati ngondolo kuyenda machinjioni chinjwa;na mana ngondolo atinyamaza kimya,afungua kwaa nkano wake: ³³Kwa huzunikiya kwake hukumu yake itiondolewa:Nyai ywaeleza kizazi chake?maisha yake yationdolewa katika nchi."³⁴Ayoo towashi kannaluya Filipo,no baya,"Nakuloba,ni nabii yupi ambaye ilongelwa habari yake,ni kuhusu ywembe,au za mundu ywenge"? ³⁵Filipo atumbwi kulongela,atumbwile kwa liandiko lee la Isaya kumhubiria habari ya Yesu.³⁶Babile mundela,baika pabile na mase,'towashi kabaya,"Linga,pabile na mase pano namani chakengama nibatizwe kwaa?, ³⁷maneno aga,"Nga nyo Muethopia kanyangwa "naaminiya panga Yesu Kristo ni Mwana wa Nnongo,"gabile kwaa mu'maandiko ga kale) nga Muethiopia kaamuru gari lisimame. ³⁸Batiyenda nkati ya maji,pamope Filipo na towashi,Filipo kambatiza.³⁹Muda babokite mu'mase,Roho wa Ngwana yatimpeleka Filipo kutalu;towashi amweni kwaa,kayenda mu'ndela yake kashangilia. ⁴⁰Lakini Filipo katokea Azoto.Apeta katika nkoa wolo kuhubiri injili katika miji yote mpaka paaikite Kaisaria.

Chapter 9

¹Lakini Sauli,kayendelea longela vitishi hata kwa kiwo cha banapunzi ba Ngwana,atiyenda kwa kuhani nkolo ²na kunnaba barua kwa ajili ya Masinagogi kolyo Dameski,ili panga mana ampatike mundu ywabile katika ndela yelo,awe nnalome au nnwawa,abatabe na kubaleta Yerusalem.³Paabile katika safari,ipangite kuwa paakaribie Dameski,gafla utimwangazia kotekote bweya boka kumaunde,' ⁴ni ywembe atomboka pae na ayowine lilobe lambakiye,"Sauli,Sauli,mbona wanitesa nenga?"⁵Sauli kayangwa,Wenga wa nyai Ngwana? Ngwana kabaya,"Nenga ni Yesu waniudhi. ⁶Lakini inuka,jingya mjini,wenga walowa bakilwa ya upalikwa kuyapanga. ⁷Balo bandu batisafiiri pamope na Sauli batami kimya,kabayowa lilobe ila bamweni kwaa mundu.⁸Sauli atiinuka katika nnema na paayongoli minyo gake,aweza kwaa bona kilebe,kabankamwa luboko bannetike Dameski. ⁹Kwa masoba atatu abweni kwaa,alya kwaa wala anywa kwaa.¹⁰Abile mwanapunzi Dameski lina lyake Anania,Ngwana alongela nae katika maono,"Anania." No baya,"Linga, nibile pano,Ngwana. ¹¹"Ngwana kammakiya,Inuka uyende zako katika mtaa waukemelwa Nyofu,na katika nyumba ya Yuda na ukannaluye mundu boka Tarso ywakemelwa Sauli;mana angali aloba: ¹²Na amweni katika maono mundu lina lyake Anania kajingya na kumbekya maboko nnani yake ila panga aweze kubona.¹³Lakini Anania kanyangwa,"Ngwana,niyowine habari za mundu yoo kwa bandu banyansima,kwa kiasi gani abatendea mabaya batakatifu na kolyo Yerusalemu; ¹⁴Pano abile na mamlaka boka kwa kuhani nkolo kuntaba kila yumo ywalikema lina lyako. ¹⁵Lakini Ngwana kammakiya,"Uyende,mana ywembe ni chombo kiteule sango,alitole lina lyango nnongi ya Mataifa na apwalume na bana ba Israeli. ¹⁶Maana nalowa kuwabonekeya yabile ganyansima yaapalikwa kuteswa kwa ajili ya lina lyango."¹⁷Anania kayenda,ajingii mu'nyumba;Kambekeya maboko kabaya,ndugu Sauli,Ngwana Yesu,ywakutokya katika ndela paubile waisa,anitumile upate kubona kae na utolilwe na Roho Mtakatifu. ¹⁸Gafla vyatomboka ilebe kati magamba,apatike kubona,ayemi,akabatizwa;kalyaa chakulya na kupata ngupu, ¹⁹Atami pamope na banapunzi bake kolyo Dameski kwa masoba ganyansima.²⁰Muda wowolo kantangaza Yesu katika masinagogi,kabaya panga ywembe ni Ngwana wa Nnongo. ²¹Na bote bayowine batishangala no baya,"Abile mundu yolo kwaa ywaatibaharibu bote balikemile lina lee kolyo Yerusalemu? Na pano kaisa kwa kusudi lya kuwafunga na kuwapeleka kwa makuhani," ²²Lakini Sauli atiwezeshwa hubiri na kubapanga Bayahudi batami Dameski basanganyikilwe na kuthibitisha ya kuwa ayoo nga Kristo.²³Baada ya masoba ganansima,Bayahudi bapanga shauri pamope ili wamulage. ²⁴Lakini mpango wabe utiyowanika na Sauli.Kabamvizia pannango mutwekati na kilo bapate kumulaga. ²⁵Lakini banapunzi bake kabantola kilo na kunshusha pitya ukutani,kabanneta pae mu'kitondo.²⁶Na sauli paaikite Yerusalemu,atijaribu kujiunga na banapunzi lakini babile bakimwogopa,basadiki kwaa kuwa ywembe ni mwanapunzi. ²⁷Lakini Barnaba kantola na kumpeleka kwa mitume,na aabakiye jinsi Sauli yaamweni Ngwana mu'ndela na Ngwana yaa alongela nakwe,na jinsi Sauli atihubiri kwa ujasiri kwa lina lya Yesu kolyo Dameski.²⁸Atikwembana nabembe kabajingya na boka Yerusalemu,abaya kwa ujasiri kwa lina lya Ngwana Yesu. ²⁹Kabalongela na Ayahudi wa Kiyunani lakini batijaribu mara kwa mara kumulaga. ³⁰Muda palitangite likowe lee,kabantola mpaka Kaisaria,na batimpeleka ayende Tarso.³¹Bai likanisa lyote katika Uyahudi,Galilaya na Samaria,libile na amani,lichengwite,na tyanga katika hofu ya Ngwana na faraja ya Roho Mtakatifu,likanisa latikuwa na yongekeya idadi ya bandu. ³²Boka po itokii Petro paabile kazunguka zunguka pande zote za mkoa,akabateremkia baumini batama katika mji wa Lida.³³Amweni kolyo mundu yumo lina lyake Ainea,mundu yolo abile pakindanda myaka nane;mana abile atipooza. ³⁴Petro kammakiya,"Ainea,Yesu Kristo akuponye;amka ni uyitandikiye kindanda sako." mara atiamka. ³⁵Na bandu bote batami Lida na Sharoni pabamweni mundu yolo,batimkerebukya Ngwana.³⁶Pabile na mwanapunzi Yafa akemelwa Tabitha,ambalo mana yake "Dorcas" Ayoo nnwawa atwelilwe kazi inoite na matendo ga rehema aipangite kwa maskini. ³⁷Yatipangika katika masoba ago abile ntamwe na awile,pabamsafisha,no kumpandisha chumba cha kunani na kumgonjekea.³⁸Kwa namna Lida abile papipi na Yafa,banapunzi bayowine panga Petro abile kolyo,batibatuma bandu abele kwake,kabamsihi,"Uise kwitu bila kuchelewa." ³⁹Petro atiamka na kaboka pamope nabembe.Paaikite,bannetike katika chumba cha kunani.Na ajane bote bayemi papipi niywembe niywembe kabalela,bakinlolekeya koti na ngobo ambazo Dorcas atibashonea muda abile pamope nabo.⁴⁰Petro kabatoa bote panja ya nyumba,kapiga magoti na kuloba,boka po,atiukerebukya yega,"Tabitha,amka." Ayongoli minyo gake na paamweni Petro atami pae. ⁴¹Boka po ampeya luboko lwake na kumwinua,na paabakema baamini na bajane,atibakabidhi kwabe abile nkoto. ⁴²Likowe lee liyowanike Yafa yote,na bandu banyansima bamwaminiya Ngwana. ⁴³Ipangite Petro atama masoba ganyansima Yafa pamope na mundu ywakemelwa Simoni,ywatengeneza ngozi.

Chapter 10

¹Pabile na mundu pulani katika mji wa Kaisaria,lina lyake akemelwa Kornelio,abile nkolo wa kikosi sa Baitalia. ²Abile ancha Nnongo na atimwabudu Nnongo na nyumba yake yoti;atitoa mbanje yanansima kwa Ayahudi na aloba kwa Nnongo masoba gote.³Muda wa saa tisa ya mutwekati,abweni maono malaika wa Nnongo kambakiya, "Kornelio! ⁴Kornelio kamlolekeya malaika na abile na hofu ngolo muno kabaya "Ayee nga namani nkolo?" Malaika kammakiya Maombi ni sadaka yako kwa maskini zimepanda nnani kati kumbukumbu mu'uwepo wa Nnongo." ⁵Nambeambe ubatume bandu yendya mji wa Yafa kunneta mundu yumo ywakemelwa Simoni ywabile ukemelwa Petro. ⁶Atama na nchenga ngozi ywakemelwa Simoni ambaye nyumba yake ibile kando ya bahari."⁷Baada ya malaika ywabaya ni ywembe kuboka,Kornelio abakema batumishi ba mu'nyumba yaker abele,na askari ywatimwabudu Nnongo kati ya askari babile bamtumikya. ⁸Kornelio kaabakiya gote yapangike na kabatuma Yafa.⁹Lisoba lya nyaibele saa sita babile mundela na babile papipi na mji,Petro kapanda nnani mu'dari loba. ¹⁰Na abile na njala na apala kilebe cha kulya,lakini muda bandu bateleka chakulya,kabonekeya maono, ¹¹Abweni anga liyongoliwe na chombo chatiuluka na kilebe fulani kati ngobo kolo yatiuluka pae pa'nnema katika kona zote ncheche. ¹²Nkati yake pabile na aina yoti ya anyama babile na magolo ncheche na batambaa nnani ya nnema,na iyuni ba angani.¹³Lilobe lyabaya kwake,"amka,Petro chinja na ulyee." ¹⁴Lakini Petro kabaya "nga nyoo kwaa,Ngwana kwa sababu nalowa lyaa kwaa kilebe chochte kinajisi na kichapu. ¹⁵Lakini lilobe lyaisa kwake kae kwa mara yana ibele "Chaakitakasa Nnongo kana ukikeme najisi wala kichafu." ¹⁶Ayee ipangika mara tatu,na chelo chombo chatitolwa kae angani.¹⁷Palyo petro abile katika hali ya changanyikiwa nnani ya ago maono yatimaanisha namani,Linga bandu batumilwe na Kornelio bayemi nnongi ya ¹⁸nnango,kannaluya ndela ya kuyenda mu'nyumba. Bakema na kunnaluya mana Simoni ywakemelwa Petro atama palo.¹⁹Muda woo Petro abile awasa nnani ya ago maono,Roho kabaya na ywembe,"Linga bandu atatu bakupala. ²⁰Amka na uuluke pae na uyende nakwe.Uyogope kwaa yenda nabembe,kwa mana niatumile." ²¹Petro atiuluka pae kwao na baya "Nenga nga yolo mwamumpala.kwa mwanja namani muisile?"²²Babaya,"Akida yumo lina lyake Kornelio,mundu wa haki na hupenda kumwabudu Nnongo,na bandu ubaya vema katika litaifa lyote lya Ayahudi,abakilwe na malaika ba Nnongo kututuma twenga ili kuyenda mu'nyumba yake,ili ayowe ujumbe boka kwako." ²³Petro kabakaribisha jingya mu'nyumba na tama pamope nakwe. Bwamba ya lisoba lyanaibele atiyumuka kayenda pamope nakwe,na alongo achache boka Yafa batikengamana naywembe.²⁴Baikite Kaisalia lisoba lyanaibele.Na Kornelio abile atibalenda abakema pamope alongo bake na mbwiga bake ba karibu.²⁵Petro pajingii mu'nyumba,Kornelio atikumlaki na kuinama mpaka pae mu'magolo gake kwa kumweshimu. ²⁶Lakini Petro kamwinua no baya "Yema;nenga namwene na mundu kae."²⁷Palyo Petro atilongela naywembe,atiyenda mu'nyumba kaakuta bandu batikusanyika pamope. ²⁸Kaamakiya,"Mwenga mwabene mutangite panga ibile kwaa saliya ya kiyahudi shirikiana na tembeleana na mundu ywabile kwaa wa taifa lee. Lakini Nnongo kanibonekeya nenga kuwa nipalika kwaa kumwita mundu yeyote najisi au mchafu. ²⁹Nga nyoo niisile bila kubisha,panitumilwe kwa ajili yelo.Kwa eyo naanaluya kwa mwanja namani mwatumilwe kwa ajili yango?"³⁰Kornelio kabaya,"Masoba ncheche ganchogo bka leno,muda kati wolo nibile naloba muda wa saa tisa mutwekati mu'nyumba yango:Nibweni nnongi yango mundu ayemi abile na ngobo nyuepe, ³¹Kanibakiya "Kornelio maombi gako gatiyowanika na Nnongo,na sadaka zako kwa maskini zibile kati ukumbusho nnongi ya Nnongo. ³²Kwa eyo batume bandu Yafa na bankeme mundu yumo ywakemelwa Simoni aise kwako,ambaye ukemwa Petro,ambaye atama kwa ywachenga ngozi yumo ywakemelwa Simon ambae nyumba yake ibile pembeni ya libahari. ³³Zingatia mtari wolo," Ni ywembe paaisa alowa baya nimwenga" ubile kwaa mu'maandiko ga kale.³⁴Petro ayongoli nkano wake no baya,"Kweli,naaminiya kuwa Nnongo aweza kwaa kuwa na upendeleo. ³⁵Badala yake,kila taifa mundu yeyote ywamwabudia na kupanga matendo ga haki anakubalika kwake.³⁶Uutangite ujumbe ulioutoa kwa bandu ba Israeli.abile akitangaza habari njema ya amani pitya Yesu Kristo ywabile ni Ngwana wa bote. ³⁷mwenga mwabene mutangite tukio lyalipangite,ambalo lipangite Yudea yote na litumbwile Galilaya,baada ya ubatizo ambao Yohana atiutangaza. ³⁸likowe lyalibile linamuhusu Yesu Kristo jinsi Nnongo atimtia mauta kwa Roho Mtakatifu na kwa nguvu.Apangite mema na kuponya bote bateswile na ibilisi,kwa mana Nnongo abile pamope naywembe.³⁹Twenga ni mashaidi ba makowe yote yaapangite katika nchi ya Uyahudi na katika Yerusalemu-ayoo ni Yesu ywamulaga na kuntundika mu'nkongo. ⁴⁰Ayoo mundu Nnongo atikumfufua lisoba lya tatu na kumpeya kuyowanika. ⁴¹Kwa bandu bote kwaa,lakini twenga twabene,twalya naywembe na nywaa niywembe baada ya kufufuka boka mu kiwo.⁴²Atituagiza kuhubiri kwa bandu na kushuhudia kuwa ayoo nga Nnongo ywamchawile kuwa mwamuzi wa babile akoto na babile mu'kiwo. ⁴³Katika ywembe manabii bote bashuhudie,ili panga kila ywaaminiye katika ywembe alowa pokya msamaha wa sambi pitya lina lyake.⁴⁴Palyo Petro kayendelya longela nyoo,Roho Mtakatifu kaatweliya bote babile bauyowine ujumbe wake. ⁴⁵Bandu balo bahusika na likundi lya baaminiya babile atahiriwa-balo bote baisile na Petro-batishangala,kwa sababu ya karama ya Roho Mtakatifu ywatimwagwa kwa mataifa.⁴⁶Kwa kuwa bayowine aba bamataifa balongela kwa lugha yenge na kumwabudu Nnongo.Petro kayangwa, ⁴⁷"Abile mundu yoyote ywaweza kuzuia maji ili bandu babatizwe kwaa.Bandu aba batimpokya Roho Mtakatifu kati twenga?" ⁴⁸Nga kabaamuru babatize kwa lina lya Yesu Kristo.Baadaye banobite atame nabo kwa masoba kadhaa.

Chapter 11

¹Mitume na alongo balo babile kolyo Yudea bayowine kuwa bataifa batilipokya neno lya Nnongo. ²Petro paisile kolyo Yerusalemu,lelo likundi lya bandu batitairiwa batumbwi kumkosoa,Kababaya, ³"Utikengamana na bandu batairiwa kwaa na kulya nabo!"⁴Lakini Petro atumbwi kulielezea likowe kwa kina;kabaya, ⁵"Nibile naloba katika mji wa Yafa,na kubona maono ya chombo chauluka pae kati ngobo kolo yatiuluka boka kumaunde katika pembe zake zote ncheche.Chatiuluka kwango. ⁶Natikilola na kukiwasa nnani yake.Nabweni anyama babile na magolo ncheche batami katika nchi,na anyama ba kumwitu na anyama batambaabo na iyuni ba angani.⁷Boka po niyowine lilobe lyabaya nanenga,"Amka,Petro,chinja na ulye!" ⁸Nibayite,"Nyoo kwaa,Ngwana,nkanwa wango ujingya kwaa kilebe chochote kibile kwaa kitakatifu au kichafu" ⁹Lakini lilobe lyayangwa kae boka kumaunde,chelo Nnongo chaakitangaza kuwa ni safi,kana ukikeme najisi. ¹⁰Ayee yaboka mara tatu,na kila kilebe chatolwa kumaunde kae.¹¹Linga,muda woo bandu atatu babile bayemi nnongi ya nyumba yelo mwatubile;batumwile boka Kaisaria kuisa kwango. ¹²Roho anibakiye kuyenda nabembe,na kana nitofautiane nabo,Aba analome sita bayenda pamope na nenga na tuyende mu'nyumba ya mundu yumo. ¹³Ywatubakiye nyoo paamweni malaika ayemi mu'nyumba yake kabaya,"Nitume Yafa kunneta Simoni ambaye lina lyake lyenge ni Petro, ¹⁴Alowa baya ujumbe kwako katika wolo alowa lopolelwa na nyumba yako yote."¹⁵Panitumbwile longela nabembe,Roho Mtakatifu kaisa nnani yabe kati yaatiisa kwitu mwanzo. ¹⁶Nakombokya maneno ga Ngwana,yaayabaite,"Yohana atibatiza kwa mase;lakini mwalowa batizwa katika Roho Mtakatifu.¹⁷Mana Nnongo atupea zawadi kati ya atupei twenga patuaminiya katika Ngwana Yesu Kristo,nenga na nyai,panga naweza kumpinga Nnongo? ¹⁸Pabayowine makowe aga,barudisha kwaa,ila batimsifu Nnongo no baya,"Nnongo atiitoa toba kwa ajili ya mataifa kae"¹⁹Bai baamini ambao mateso gatumbwile mu'kiwo cha Stephano batitawanyika boka Yerusalemu-baaminia aba batiyenda mbale,hadi ku'mpaka ba Foinike,Kipro na Antiokia.Baabakiya ujumbe kuhusu Yesu kichake ka bayahudi na ywenge kwaa yoyote. ²⁰Lakini baadhi yabe ni bandu boka Kipro na Krene,baisile Antiokia no baya na ayunani na kumhubiri Ngwana Yesu. ²¹Na luboko lwa Ngwana libile pamope nabembe,na bandu banyansima baaminiya na kumkerebukya Ngwana.²²Habari yabe ziikite mu'makutu ga likanisa lya Yerusalemu:na kabantuma Barnaba ayende mpaka Antiokia. ²³Paaisile na bona karama ya Nnongo atipuraika;abatia mwoyo bote kubaki na Ngwana katika mioyo yabe. ²⁴Kwa mana abile mundu mwema na atwelile Roho Mtakatifu na imani ya bandu banyansima batoyongekeya katika Ngwana.²⁵Baadae Barnaba atiyenda Tarso kumbonekeya Sauli. ²⁶Paampatike,kanneta Antiokia.ipalike kwa mwaka mzima kabakusanyika pamope na likanisa na kubafundisha bandu banyansima.Na banafunzi bakemelwa bakristo kwa mara ya kwanza kolyo Antiokia.²⁷Na atika masoba aga manabii batiuluka boka Yerusalemu mpaka Antiokia. ²⁸Yumo wabe ni Agabo lyalibile lina lyake,ayemi atiashiriwa na Roho panga njala ngolo yalowa tokea mu'ulimwengu wote.Ayee ipangike wakati wa masoba ga Klaudio.²⁹Kwa eyo,banafunzi,kila yumo abile atifanikiwa,baliamua kupeleka misaada kwa ndugu babile Uyahudi. ³⁰Bapangite nyoo;Baituma pesa kwa luboko lwa Barnaba na Sauli.

Chapter 12

¹Wakati huo mpwalume Herode kanyosha luboko lwake kwa baadhi ya balo baboka mu'likusanyiko ili kubatesa. ²Kamulaga Yakobo nongo wake Yohana kwa upanga.³Baada ya kubona kuwa yawapendeza Ayahudi,kamkamwa na Petro kae. Ayee ibile muda wa mikate ibile kwaa na chachu. ⁴Paamkamwile,kambeka muligereza na kubeka vikosi ncheche vya askari ili kumlinda,abile akitarajia kumpeleka kwa bandu baada ya Pasaka.⁵Petro abekwa mu'ligereza,lakini maombi kapangwa kwa bidii na kusanyiko kwa ajili yake kwa Nnongo. ⁶Lisoba kabla Herode kuyenda kumtoa,Kilo yee Petro abile agonjike katikati ya maaskari abele,abile atabilwe na nyororo yanaibele,na balinzi nnongi ya nnango babile bakililinda ligereza.⁷Linga,malaika wa Ngwana gafla atimtokya na bweya uting'ara mu'ligereza.Kankombwa Petro mu ubau na kumwamsha kabaya,"Amka haraka,"Nga nyororo yabile atabilwe nayo itomboka boka mu'maboko gake. ⁸Malaika kambakiya,"Uwale ngobo zako na uwale ilatu yako."Petro kapanga nyoo.Malaika kambakiya,"Uwale ngobo yako ni unikengame."⁹Petro kankengama Malaika na katoka panja.Aaminiya kwaaa chakipangilwe na malaika mana ni cha kweli.Atangite panga abona maono. ¹⁰Baada ya pitya mu'lindo lya kwanza na lya ibele,baikite pa'nnango nkolo wa chuma wa jingya mjini,lyatifunguka lyene kwa ajili yabe. Babokite panja na kuuluka mu'mitaa,mara Malaika annekite.¹¹Petro paajitangite,kabaya,"Nambeambe naaminiya kuwa Ngwana amtumile Malaika bake ili kuntoa katika maboko ga Herode,na kwa matarajio ga bandu bote na Uyahudi," ¹²Baada ya kugatanga aga,kaisa mu'nyumba ya Mariamu mao bake Yohana ambaye ni Marko,Bakristo banyansima batikwembana nakunloba Nnongo.¹³Paatibisha pa'nnango wa kizuizi,mtumishi yumo nwawa ywakemelwa Roda atiisa na kufungua. ¹⁴Paatangite kuwa ni lilobe lya Petro,kwa puraha kashindwa kufungua nnango;badala yake atibutuka mu'chumba;kubajulisha kuwa Petro ayemi nnongi ya Nnango. ¹⁵Nga nyo,kababaya kwake,"Wenga wa mwendawazimu" lakini atikazia kuwa kweli ni ywembe.Babaya "Ayoo ni malaika bake."¹⁶Lakini Petro kayendelea kombwa odi,kabamfungua nnango,bamweni na kushangala muno. Petro kaanyamazisha kwa maboko kimya kimya na kuwabakiya namna Ngwana atimtoa boka mu'ligereza.kabaya,¹⁷"Mubajulishe makowe aga Yakobo na alongo bake."Boka po atiboka no yenda sehemu yenge.¹⁸Paiikite mutwekati,pabile na huzuni ngolo kati ya askari,husiana na chakipangite kwa Petro. ¹⁹baada ya Herode kumpala na amweni kwaa kaanaluya balinzi na atiamuru baabulage.Kayenda na kuboka Uyahudi mpaka Kaisaria na tama kolyo.²⁰Herode abile na hasira nnani ya bandu ba Tiro na Sidoni.Bayenda pamope kwake.Babile na urafiki na Blasto msaidizi ba Mpwalume,ili abasaidie.Boka po batiloba amani,kwa mana nchi yabe ipokile chakulya boka mu'nchi ya mpwalume. ²¹Lisoba lyalikusudiwa Herode abile kawala ngobo ya kipwalume na tama mu'iteo chake cha kipwalume,na kabahutubia.²²Bandu bakombwa ndoti,"Ayee nga lilobe lya nnongo wala lya mundu kwaa!" ²³Mara ghafla Malaika ankombwile,kwa mana ampeya kwaa Nnongo utukufu;kaminya ndumbo na awile.²⁴Lakini neno lya Nnongo likakua na lyatisambaa. ²⁵Baada ya Barnaba na Sauli kamilisha huduma yabe babokite kolyo na kerebukya Yerusalemu,kabantola na Yohana ambaye lina lyake lyaubeleki ni Marko.

Chapter 13

¹Nambeambe katika likanisa lya Antiokia,pabile na baadhi ya manabii na baalimu.Babile Barnaba,Simeoni(ywakemwa Nigeri).Lukio ba Kirene,Manaeni (nongowe abile wa myai kwaa Herode kiongozi wa mkoa),na Sauli. ²Pababile bakimwabudu Ngwana na kufunga,Roho Mtakatifu kabaya,"Munitengee pembeni Barnaba na Sauli,baipange kazi yaanibakemule kuipanga." ³Baada ya likanisa kufunga,kuloba na kubeka maboko gabe nnani ya bandu aba,batibaleka bayende.⁴Kwa eyo Barnaba na Sauli batimweshimu Roho Mtakatifu na batiuluka kuelekea Seleukia;boka kolyo balisafiri mu'bahari kuyenda kisiwa cha Kipro. ⁵Pababile katika mji ba Salami,batilitangaza neno lya Nnongo mu'masinagogi ga Ayahudi.Babile pamope ni Yohana Marko kati msaidizi wabe.⁶Pabayenda mu'kisiwa chote mpaka Pafo,bakwembine na mundu fulani mwaabe,Myahudi nabii wa ubocho,ambaye lina lyake lyabile Bar Yesu. ⁷Mwaabe yolo atishirikiana na Liwali Sergio Paulus,ywabile mundu ywaabile na malango.Mundu yolo atibaarika Barnaba na Sauli,kwa mana atipala kuliyowa neno lya Nnongo. ⁸Lakini Elima "yolo mwaabe" (alee nga lina lyake lyatitafsiriwa) atibapinga;ajaribie kumgeuza yolo liwali aboke mu'imani.⁹Lakini Sauli ywakemwa Paulo,abile atijazwa na Roho Mtakatifu,kamtumbulya minyo ¹⁰no baya "Wenga wa mwana wa ibilisi,utwelilwe na aina zote za udanganyifu na udhaifu.Wenga ni adui wa kila aina ya haki.Ukoma kwaa kuzigeuza ndela za Ngwana,zazinyoka,je walowa weza?¹¹Nambeambe linga,luboko lwa Ngwana libile nnani yako,na upangika ipofu.Walowa libonekeya kwaa liumu kwa muda"mara yimo ukungu na libendo lyatomboka nnani ya Elimas;atumbwi zunguka palyo aaloba bandu bamwongoze kwa kunkamwa luboko. ¹²Baada ya liwali kubona chakipangike,aaminiya,kwa mana atishangala kwa mapundisho kuhusu Ngwana.¹³Nambeambe Paulo na mbwiga bake batisafiri mu'mase boka Pafo na baikite Perge katika Pamfilia.Lakini Yohana abalekite na kukerebuka Yerusalemu. ¹⁴Paulo ni mbwiga wake batisafiri na baikite Antiokia ya Pisidia.Kolyo batiyenda mu'lisinagogi lisoba lya Sabato na tama pae. ¹⁵Baada ya kuisoma saliya ya manabii,viongozi ba lisinagogi batumite ujumbe kababaya,"Alongo,mana mubile na ujumbe wa kutia mwoyo bandu pano,muubaye"¹⁶Kwa eyo Paulo kayema na kubapungia luboko;kabaya,"Analome ba Israeli na mwenga mwamuheshimia Nnongo,sikilizeni. ¹⁷Nnongo wa aba bandu ba Israeli awachawi tate bitu na kuwapanga bandu banyansima batami katika nchi Misri,na kwa luboko lwake kuinuliwa na kubakengama panja yake. ¹⁸Kwa miaka arobaini atibavumilia mu'lijangwa.¹⁹Baada ya kugaharibia mataifa saba katika nchi ya Kaanani,abapeya bandu bitu nchi yabe kwa urithi. ²⁰Matendo aga gote gapangike zaidi ya miaka mia ncheche na hamsini.Baada ya ilebe yelo yote,Nnongo abapeile baamuzi mpaka Samweli nabii.²¹Baada ya aga,bandu batinloba mpwalume,nga nyoo Nnongo abapea Sauli mwana wa Kishi,mundu wa likabila lya Benjamini,kuwa mpwalume kwa miaka arobaini. ²²Boka po baada ya Nnongo kumwondoa mpwalume,atimwinua Daudi kuwa mplwalume wabe. Ibile ni kuhusu Daudi panga Nnongo kabaya,"Nimpatike Daudi mwana wa Yese kiwa mundu ywaapendezwaye na mwoyo wango;ambaye alowa panga kila kilebe chanikipendile.'²³Boka mu'ukoo ba mundu yolo Nnongo atiiletya Israeli mkochopoli,Yesu,kati yaatiahidi kupanga. ²⁴Alee litumbwile pangika,kabla ya Yesu kuisa,Yohana kwanza atitangaza ubatizo wa toba kwa bandu bote ba Israeli. ²⁵Ni ywembe Yohana paabile atimaliza kazi yake,abayite,'Mwawaza nenga na nyai? nenga na yolo kwaa.Lakini muisikilize,yolo ywaisa kunchogo yango,nastahili kwaa hata legeza ilatu ya magolo gake.'²⁶Alongo,bana ba ukolo ba Abrahamu,na balo ambao kati yinu mwamwabudu Nnongo,ni kwa ajili yitu panga ujumbe woo wa ukombozi utumilwe. ²⁷Kwa balo batama Yerusalemu,ba batawala babe,bantangite kwa kwa uhalisia,na wala bautangite kwaa ujumbe ba manabii abao husomwa kila Sabato;kwa eyo batiutimiza ujumbe wa manabii kwa kumhukumu kiwo Yesu.²⁸Japokuwa bapatike kwaa sababu inoite kwa kiwo nkati yake,batinloba Pilato amulage. ²⁹Payomwile makowe gote yaandikilwe kuhusu ywembe,batiuuluya yega yake boka mu'nkongo na kagonja mu'likaburi.³⁰Lakini Nnongo atimfufua boka kwa bandu ba kiwo. ³¹Atibonekana kwa masoba ganyansima kwa balo bayenda pamope ni ywembe boka Galilaya yenda Yerusalemu.Bandu aba nambeambe nga mashaidi ba bandu.³²Nga nyo twaletya habari njema kuhusu ahadi yawapeilwe apindo bitu. ³³Nnongo abekite ahadi yee kwitu,bana babe,katika lee atimfufua Yesu na kukerebuka kae katika ukoto. Alee liandikilwe kae katika Zaburi ya pili;'Wenga mwana wango,leno nibile Tate bako' ³⁴Kuhusu ukweli ni panga atimfufua boka mu'kiwo ili panga yega yake uharibike kwaa,atilongela nyoo:'Nalowa kukupeya utakatifu na baraza halisi za Daudi'³⁵Ayee nga sababu abaya katika Zaburi yenge,'Huruhusu kwaa mtakatifuwako kuubonekeya uozo." ³⁶Kwa mana baada ya Daudi tumikiya mapenzi ga Nnongo katika ubeleki wake,agonjike,atigonja pamope na tate bake,na aubweni uharibifu, ³⁷Lakini ywafufuliwe na Nnongo aubweni kwaa uharibifu.³⁸Nga nyoo iyowanike kwinu,alongo,pitya mundu yolo,msamaha wa sambi watihubiriwa. ³⁹Kwa ywembe kila aminiye abalangilwa haki na makowe yote ambayo saliya ya Musa yawapeya kwaa.⁴⁰Nga nyo bai mube baangalifu panga kilebe saakilongela manabii kana kiboke kwinu. ⁴¹'Linga,mwenga mubile na dharau,na mwamushangala na kuangamiya;kwa mana napanga kazi katika masoba yinu,Kazi ambayo mwaweza kwaa kuiamnia,hata mana mundu alowa kubaeleza."⁴²Muda Paulo na Barnaba babokite,bandu baalobite balongele maneno aga lisoba lya Sabato yenge. ⁴³Muda mkutano wa lisinagogi pauyomwile thabiti batibakengama Paulo na Barnaba,ambao batilongela nabo na babahimiza bayendelee katika neema ya Nnongo.⁴⁴Sabato yenge,karibu mji mzima watikwembana kulisikiliza lineno lya Nnongo. ⁴⁵Bayahudi paababweni makutano,batolilwe ni wivu na longela maneno yagapinga ilebe yatilongelwa na Paulo na kuntukana.⁴⁶Lakini Paulo na Barnaba batilongela kwa ujasiri no baya,"Ibile muhimu panga neno lya Nnongo lilongelwa kwanza kwinu.Kwa mana mwatilisukumiya kutalu boka kwinu nakuibona kuwa mwastahili kwaa ukoto wangayomoka,mulinge twalowakerebukya Mataifa. ⁴⁷Kati ambavyo Ngwana atituamuru,kabaya,'Niabekite mwenga kati bweya kwa bandu ba mataifa,panga mlete wokovu kwa pande zote za dunia."⁴⁸Mataifa pabayowine lee,batipuraika na kulisifu neno lya Ngwana.Baingi batichauliwa kwa ukoto wangayomoka baliaminia. ⁴⁹Neno lya Ngwana lilienea nchi yote.⁵⁰Lakini Ayahudi batibasihi baliojitoa na anwawa muhimu,na viongozi wa mji.Aga yalichochea mateso dhidi ya Paulo na Barnaba na baliatupa panja ya mipaka ya mji. ⁵¹Lakini Paulo na Barnaba batikung'uta vumbi lya magolo gabe.Boka po batiyenda katika mji wa Ikonia. ⁵²Na banafunzi batweliwe na furaha pamope na Roho Mtakatifu.

Chapter 14

¹Ipalikwa katika Ikonia panga Paulo na Barnaba bajingii mpamo katika lisinagogi lya Ayahudi balongela namna ambayo likundi likolo lya bandu Ayahudi na Bayunani. ²Lakini Ayahudi baheshima kwaa balibachochea akili bamataifa na kuwapanga kuwa dhidi ya alongo.³Kwa eyo batama kolyo kwa muda mrefu,balongela kwa ujasiri kwa nguvu ya Ngwana,huku akitoa uthibitisho nnani ya ujumbe wa neema yake.Apangite nyoo kwa kutoa ishara na maajabu vipangwe kwa maboko ga Paulo na Barnaba. ⁴Lakini eneo likolo lya mji lyatigawanyika:baadhi ya bandu babile pamope na Ayahudi,na benge babile pamope na mitume.⁵Muda bamataifa na Ayahudi bajaribia kubashawishi viongozi wabe kubatendea vibaya na kubakombwa maliwe Paulo na Barnaba. ⁶batangite lee na kubutukya katika miji ya Likaonia,Listra na Derbe,na maeneo yatilizunguka eneo lee. ⁷na kolyo batihubiri injili.⁸Na kolyo Listra pabile na mundu yumo ywatama,abile kwaa na ngupu mumagolo gake,kilema boka mundu lya mao bake,ywatyanga kwaa. ⁹Mundu yolo amyowine Paulo paalongela.Paulo atumbwi minyo na kubona panga abile na imani ya kupona. ¹⁰Nga nyoo abayote kwake kwa lilobe lya nnani,"Yema kwa magolo gako,"Ni yolo mundu attiruka kunani na atumbwile tyanga.¹¹Kipenga sa bandu pakibweni saakipangite Paulo,batiinua lilobe lao,kababaya katika lahaja ya Kilikaonio,"nongo itituulukia kwa namna ya mundu." ¹²Bamkemile Barnaba "Zeu" na Paulo "Herme" kwa mana abile nkolo wa kulongela.. ¹³Kuhani wa Zeu,ywabile lihekalu lyake libile panja ya mji,aletike fahari lya ng'ombe na mtungo wa maua mpaka pa'nnango wa mji na kipenga sa bandu bapala kutoa sadaka.¹⁴Lakimi mitume,Barnaba na Paulo,payowine lee,batirarua ngobo yao na kwa haraka batiyenda panja mu'kipenga sa bandu,batilela ¹⁵no baya,"Mwenga mwa bandu,kwa mwanja namani mugapanga makowe aga?Na twenga twaabandu kae tubile na hisia kati mwenga.Twaaletea habari njema,panga mukerebuke boka mu'ilebe yoo ifaika kwaa na kumkerebukiya Nnongo ywabile nkoto,ywaiumbile mbingu,dunia na bahari na kila kilebe kibile nkati yake. ¹⁶Katika nyakati ya nchogo,atibaruhusu mataifa kutyanga katika ndela zao bembe.¹⁷akini bado,aondoa kwaa bila shahidi,katika lee apangite vizuri na kuwapeya uula boka kumaunde na nyakati za mazao,abatweloe mioyo yinu kwa chakulya na puraha" ¹⁸Hata kwa maneno aga,Paulo na Barnaba kwa shida batikikanikia kipenga sa bandu kubatolea sadaka.¹⁹Lakini baadhi ya Ayahudi boka Antiokia na Ikonio baisile kubashawishi bandu.Bamkombwile maliwe Paulo na kumburuta hadi panja ya mji,bakidhani awile. ²⁰Hata nyoo banafunzi babile bayemi papipi naywembe,aliamka,nabajingii mjini.Lisoba lya nyaibele,atiyenda Derbe na Barnaba.²¹Baada ya kufundisha injili katika mji wolo na kuwapanga banafunzi banyansima,batikerebukya Listra,mpaka Ikoniamu,na mpaka Antiokia. ²²Batiyendelya kuimarisha nafsi ya banafunzi na kubatia mwoyo kuyendelya katika imani,kabaya."Lazima tuyingii katika ufalme wa Nnongo kwa pitya mateso ganyansima."²³Paabanchawile kwa ajili yao apindo ba kila likuanyiko lya baaminio,na babile batiloba na kufunga,batikuakabithi kwa Ngwana,ambae bembe batikumwaminiya. ²⁴Boka po baptya ku'Pisidia,pabaikite Pamfilia. ²⁵Muda balongela maneno katika Perga,batiuluka kuyenda Atalia. ²⁶Boka kolyo batipanda Antiokia ambako babile bamejitoa kwa neema ya Nnongo kwa ajili ya kazi ambayo nambeambe babile watiikamilisha.²⁷Pabaikite Antiokia,na kulikusanya likusanyiko lya mpamo,batitoa taarifa ya makowe ambayo Nnongo agapangite kwa bandu ba mataifa. ²⁸Batitama kwa muda mrefu na banafunzi.

Chapter 15

¹Bandu fulani batiuluka boka Uyahudi na kuwafundisha alongo,babaya,"mana mwatairiwa kwaa kati destruri ya Musa,mwaweza kwa lopolelwa." ²Muda Paulo na Barnaba babile na mapambano na mjadala pamope nao,alongo batiamua panga Paulo,Barnaba,na benge kadhaa bayende Yerusalem kwa mitume na apindo kwa ajili ya swali lee.³Kwa eyo kutumwa kwao na likanisa,bapetya Foinike na Samaria batitangaza kukerebukya nia kwa mataifa. Baletike puraha kolo kwa alongo bote, ⁴Baisile Yerusale,batikaribishwa na likanisa na mitume na apindo,na batiwasilisha taarifa ya makowe gote ambayo Nnongo apangite pamope na bembe.⁵Lakini bandu fulani batiaminia,babile katika likundi lya Mafarisayo,bayemite nobaya,"ni muhimu kubatahiri na kubaamuru baikamwe sheria ya Musa." ⁶Nga nyo mitume na apindo bayemi pamope kulifikiria swala lee.⁷Baada ya malongelo ago marefu,Petro ayemi na kulongela kwao,"Alongo mutangite panga kitambo kinoite cha peta Nnongo apangite lichagu kati yinu,panga kwa nkano wango Mataifa baliyowe neno lya injili,na aminia. ⁸Nnongo,ywautangite mwoyo,atishuhudia kwabe,abapeya Roho mtakatifu,kati ya apangite kwitu. ⁹na atuchengya kwa utofauti kati yitu ni bembe,aipangite mioyo yabe safi kwa imani.¹⁰Kwa eyo kwa namani mwamjaribu Nnongo panga muibeke nira nnani ya ingo ya banafunzi ambayo hata tate bitu wala twenga twaweza kwa kustamili? ¹¹Lakini twaaminiya panga twalowa lopolelwa kwa neema ya Ngwana Yesu,kati ya babile.¹²Likusanyiko lyote lyatinyamaza pababile bakimsikiliza Barnaba na Paulo pababile bakitoa taarifa ya ishara na maajabu ambayo Nnongo apangite pamope nabo kati ya bandu ba mataifa.¹³Pabalekite longela,Yakobo kayangwa nobaya,"Alongo munisikilize. ¹⁴Simoni atielezea jinsi kwanza Nnongo kwa neema atibasaidia Mataifa ili panga ajipatie boka kwao bandu kwa ajili ya lina lyake.¹⁵Maneno ga manabii yanakubaliana na lee kati lyaliandikilwe. ¹⁶'Baada ya makowe aga nalowa kerebukya na kulichenga kae lihema lya Daudi,lyalitombokya pae;na nalowa kuiinua na kuhuisha uharibifu wake, ¹⁷ili panga bandu balo batisalia bampale Ngwana,pamope na bandu ba mataifa bakemilwe kwa lina lyango.' ¹⁸Nga nyo alongela Ngwana ywapangite makowe aga yayowanike tangu enzi ya zamani.¹⁹Nga nyoo bai,ushauri wangu ni,panga kana tuwapeye shida bandu ba mataifa bamkerebukia Nnongo; ²⁰Lakini tuandike kwabe panga bajiepushe mable na uharibu ba sanamu,tamaa za uasherati,na nyongeza,na myai. ²¹Boka ibeleki ga apindo babile bandu katika kila mji wahubiria na kumsoma Musa katika masinagogi kila Sabato."²²Kwa eyo itibonekana kuwa yatibapendeza mitume na apindo,pamope na likanisa lyote,kuchawa Yuda ywakemelwa Barsaba na Silas,babile viongozi ba likanisa,na kubatuma Antiokia pamope na Paulo na Barnaba. ²³Batiandika nyoo,"Mitume,apindo na alongo,kwa alongo ba Mataifa babile Antiokia,Shamu na Kilikia,salamu²⁴Tuyowine panga bandu fulani ambao batibapatia kwaa amri yee,baboka kwitu na watibataabisha kwa afundisho galetayo shida mu'nafsi yinu. ²⁵Kwa eyo ibonekana vyema kwitu twabote kuchawa bandu na kubatuma kwinu pamope na apendwa witu Barnaba na Paulo, ²⁶bandu babile bahatarisha maisha yabe kwa ajili ya lina lya Ngwana Yesu Kristo.²⁷Kwa eyo twatimtuma Yuda na Sila,balowa kuwabakiya makowe hago ago. ²⁸Kwa kuwa itibonekana vyema kwa Roho Mtakatifu na kwitu,kubeka kwaa nnani yinu mzigo nkolo kuliko makowe aga gabile ya lazima: ²⁹panga mkerebuke boka mu'ilebe yatitolewa kwa sanamu,myai,ilebe ya kunyonga,na umalaya. Mana mwalowa jibeka kutalu na ayee,ipalika vyema kwinu.Kwa heri."³⁰Nga nyo bai,pabatawanyishwa,batiuluka Antiokia;baada ya kukusanya likusanyiko mpamo,batiwasilisha barua. ³¹Pababile baisoma,batipuraika kwa sababu ya kutiwa mwoyo. ³²Yuda na Sila, na manabii balibatia mwoyo alongo kwa maneno ganyansima na kubapeya ngupu.³³Baada ta tama kwa muda fulani kolyo,batibatawanyisha kwa amani boka kwa alongo kwa balo babatumile. ³⁴( Lakini ibonekana vyema Sila kubaki kolyo) ³⁵Lakini Paulo na benge batami Antiokia pamope na benge bengi,ambapo batifundisha na kuhubiri neno lya Ngwana.³⁶Baada ya masoba kadhaa Paulo kambakiya Barnaba,"Tukerebukyange nambeambe na kubatembelea alongo katika kila mji twalihubiri neno lya Ngwana,na kuabona babile namani. ³⁷Barnaba apala kuntola Yohana pamope ni bembe ywakemwa Marko. ³⁸Lakini Paulo kawaza kuwa inoite kwaa kuntola Marko,ywaalekite Pamfilia na ayendelea nabo kwaa katika kazi.³⁹Pabile na mabishano makolo kwa eyo batitengana,na Barnaba atintola Marko na kusafiri kwa meli mpaka Kipro, ⁴⁰Lakini Paulo atimchawa Sila na kuboka,baada ya kukabidhiwa na alongo katika neema ya Ngwana. ⁴¹Na atiyenda pitya Shamu na Kilikia,atiimarisha makanisa.

Chapter 16

¹Paulo paaisile Derbe na Lystra;linga,palo pabile na mwanafunzi ywakemelwa Timotheo,ni muinja ywabelekwile na mao wa Kiyahudi ambaye ni muumini na tate bake ni Mgirki. ²Bandu ba Listra na Ikonio batimshuhudia vizuri. ³Paulo atimpala ili asafiri niywembe,nga nyo atimtola na kumtahiri kwa sababu ya Bayahudi babile kolyo mana baote bantangite kuwa tate bake ni Mgiriki.⁴⁵Pabayenda bapetya katika miji na kutoa maagizo kwa makanisa ili kugatii maagizo ayo yaandikilwe na mitume na apindo kolyo Yerusalemu. Nga nyo makanisa yatiimarishwa katika imani na baamini bationgezeka kwa idadi kila lisoba.⁶Paulo na mwenzake batiyenda Firigia na Galatia,mana Roho wa Nnongo atibakanikia kuhubiri neno kolyo katika jimbo lya Asia. ⁷Pabakaribia Misia,batijaribu yenda Bithinia,lakini Roho wa Yesu atibakanikia. ⁸Kwa eyo bapeta Misia baisa mpaka Mji wa Troa.⁹Maono gatimtokya Paulo kilo,pabile na mundu ba Makedonia ayemi,akimkema no baya,"Muise mtusaidie huku Makedonia." ¹⁰Paulo paabweni maono mara twatijiandaa kuyenda,Makedonia,atangite panga Nnongo atukemle kuyenda kubahubiria injili.¹¹Nga nyoo tubokite boka Troa,kuyenda moja kwa moja Samothrake,na lisoba lyanyaibele tuikite mji wa Neapoli. ¹²Boka hapo twatiyenda Filipi ambao ni yumo wa ga Makedonia,mji muhimu katika wilaya na utawala wa Kirumi na twatitama masoba kadhaa. ¹³Lisoba lya Sabato,twatiyenda panja ya nnango kwa ndela ya mto,sehemu ambayo twatidhani pabile na mahali pakupanga maombi.Twatitama pae na longela na alwawa baisile mpamo.¹⁴Nwawa yumo ywakemelwa Lidia,ywapemeya zambarau,boka katika mji wa Tiatira,ywatimwabudu Nnongo,atitusikiliza. Ngwana atimfungua mwoyo wake na kubeka maanani maneno yabayilwe na Paulo. ¹⁵Baada ya batizwa,ywembe na nyumba yake yote,balitusihi akibaya,"kati mwamunibweni kuwa nenga na mwaminifu katika Ngwana,bai nawasihi mujingii na tama kwango."Atitusihi muno.¹⁶Ipalike panga,patubile twayenda mahali kuloba,nwawa yumo ywabile na nchela lya utambuzi atikwembana natwenga. Atimletea ngwana wake faida yanyansima kwa kubashiri. ¹⁷Nwawa yolo atimkengama Paulo pamope na twenga,akombwa ndoti no baya "Haba alalome ni batumishi ba Nnongo ywabile nkolo,watibatangazia mwenga habari ya wokovu." ¹⁸Apangite nyoo kwa masoba ganyansima,lakini Paulo abile amekasirishwa na likowe loo,atikerebuka kunchogo na kummakiya nchela,"Nakubakiya kwa lina lya Yesu uboke nkati yake." Ni ywembe atiboka ma kunleka mara jimo.¹⁹Angwana bake pabamweni ya kuwa litumaini lya faida yabe latibutuka,batimkamwa Paulo na Sila na kubaburuza kulisoko nnongi yababile na mamlaka. ²⁰pabaikilwe kwa mahakimu,babaya,"Aba alalome ni Ayahudi na batipanga ghasia ngolo katika mji witu. ²¹Bafundisha makowe ambayo nga saliya kwaa twenga kugapokya wala kugakengama kati Arumi."²²Kipenga chatiinuka nchogo ya Paulo na Sila,mahakimu batirarua ngobo zao na kubavua na kubaamuru babakombwe bakora. ²³Baada ya kubakombwa bakora zanyansima batibatupa muligereza na kumuamuru askari ba ligereza kubalinda vyema. ²⁴Baada ya kupokya amri yee,askari wa ligereza atibatupa katika chumba cha nkati ya ligereza na kubataba magolo gabe katika sehemu yaatibahifadhi.²⁵Muda wa kilo ya manane,Paulo na Sila babile batiloba na kuimba nyimbo za kunsifu Nnongo,huku afungwa benge bakibasikiliza. ²⁶Ghafa patitokya lilendemo kolo na misingi ya ligereza yatitikisika,nnango wa ligereza watifunguka,na minyororo ya bafungwa bote yatilegezwa.²⁷Mlinzi wa ligereza atiamka boka mulugona na kubona milango yote ya ligereza yatifunguka:nga nyo atitola upanga wake mana apala kujibulaga kwa sababu atangite kuwa afungwa bote batitorka, ²⁸Lakini,Paulo kakombwa ndoti kwa lilobe likolo,kabaya "Kana ujidhuru kwa mana twabote tubile mahali pano."²⁹Mlinzi wa ligereza aloba taa iletwe na kujingya nkati ya ligereza kwa haraka,atirendema na kuogopa,atitomboka pae ya Paulo na Sila, ³⁰na kubatoa panja ya ligereza nobaya,"Waheshimiwa,nipange namani ili nipate kuokoka?" ³¹Na bembe bammakiya,"Muamini Ngwana Yesu niwenga walowa kuokkoka pamope na nyumba yako."³²Batilongela neno lya Ngwana kwake,pamope na bandu bote ba nyumba yake, ³³Mlinzi wa ligereza atibatola kilo yelo na kuwaosha sehemu baumile,ywembe pamope na bandu ba munyumba yake batibatiza mara. ³⁴Atibaleta Paulo na Sila mu'nyumba yake na kubaandalia chakulya.Ni ywembe abile na puraha kolo pamope na bandu ba mu'nyumba yake kwa sababu balimwamini Nnongo.³⁵Paiikite mutwekati,mahakimu batituma ujumbe kwa yolo mlinzi ba ligereza bakibaya,"Baruhusu balo bandu bayende," ³⁶Mlinzi wa ligereza kammakiya Paulo nnani ya maneno ago ga kuwa,"Mahakimu batituma ujumbe niruhusu mwondoke:nga nyoo muboke panja na muyende kwa amani."³⁷Lakini Paulo ammakiye,"Balitukombwa hadharani,bandu ambao ni Arumi bila kutuhukumu na batiamua kututupa mu'ligereza;alafu nambeambe bapala kututoa kwa siri? Ntopo,yawezekana kwaa,bembe babene baise kututoa mahali pano." ³⁸Balinzi batibajulisha mahakimu nnani ya maneno ago,mahakimu batiyogopa muno palo batangite kuwa Paulo na Sila ni Arumi. ³⁹Mahakimu baisile na kuwasihi baboke,na batibatoa panja ya ligereza,batibaloba Paulo na Sila batoke panja ya mji wabembe.⁴⁰Kwa eyo Paulo na Sila batiboka panja ya ligereza baisa mu'nyumba ya Lidia.Paulo na Sila pababweni alongo,batibatia mwoyo na boka po batiboka katika mji woo.

Chapter 17

¹Muda bapeta katika niji ya Amfipoli na Apolonia,baisile mpaka mji wa Thesalonike ambao pabile na sinagogi lya Ayahudi. ²Mana yaibile kawaida ya Paulo,ateyenda kwao,na kwa muda wa masoba matatu ga Sabato atijadiliana nabo nnani ya maandiko.³Abile akibafungulia maandiko na kubaelekeza kuwa,impalike Kristo ateseke na boka po atifufuka kae na boka kwa bandu ba kiwo.Atiamakiya,"Yolo Yesu ywaniabakiye habari yake nga Kristo" ⁴Baadhi ya Ayahudi batishawishika na kukengama na Paulo na Sila,pamope na Agiliki achaNnongo,alwawa banyansima baongofu na likundi likolo lya bandu.⁵Lakini baadhi ya Ayahudi baaminiya kwaa,batwelile na bwiu,batiyenda kusoko na kubatola baadhi ya bandu baovu,batikusanya kipenga sa bandu pamope,na kusababisha ghasia mjini,boka po batiivamia nyumba ya Jason,bapala kubakamwa Paulo na Sila ili kubaleta nnongi ya bandu. ⁶Lakini batiwakosa,bankamwile Yasoni na baadhi ya alongo benge na kubapeleka nnongi ya maofisa ba mji,bakombwa ndoti," Aba analome batiupimdua ulimwengu baikite mpaka huku pia, ⁷Analome aha batikaribishwa na Yasoni batiiharibia saliya ya Kaisaria,babaya pabile na mpwalume ywenge ywakemelwa Yesu.⁸Kipenga sa bandu na maofisa ba mji pabayowine makowe ago,bajingii na wasiwasi. ⁹Badala ya kuwa bayomwile kutola mbanje ya thamani ya ulinzi boka kwa Yasoni na benge,batibaachia bayende.¹⁰Kilo chelo alongo batintuma Paulo na Sila Beroya.Na balipofika kolyo batiyenda katika lisinagogi lya Ayahudi. ¹¹Bandu balo babile na uwerevu nkolo kuliko balo bandu ba Thesalonike,kwa sababu babile na utayari wa kulipokya neno kwa ajili yabe,na kuchunguza maandiko kila lisoba ili kuona mana maneno galongelwa nga yabile kati yayabile. ¹²Kwa eyo baingi babe batiamini,babile na anwawa babile na ushawishi nkolo ba Kigiriki na analome banyansima.¹³Lakini Ayahudi na Thesalonike pabatigundua panga Paulo anatangaza neno lya Nnongo kolyo Beroya,batiyenda kolyo na kuchochea na boka po kuanzisha ghasia kwa bandu. ¹⁴Kwa haraka,alongo batimpeleka Paulo kwa ndela ya ziwa,Lakini Sila na Timotheo babaki kolyo. ¹⁵Balo alongo batimpeleka Paulo batiyenda niywembe hadi Athene,banlekite Paulo kolyo,batipokya maagizo boka kwake kuwa,Sila na Timotheo baise kwa haraka yaiwezekana.¹⁶Na muda akibalenda kolyo Athene,roho yake itikasirishwa nkati yake kwa namna yaaubweni mji utwelilwe sanamu zanyansima. ¹⁷Nga nyoo atilongela katika sinagogi na Ayahudi balo batincha Nnongo na kwa balo akwembine nabo kila lisoba mu'soko.¹⁸Lakini baadhi ya Banafalsafa ba Baepikureo na Wetoiko batibakabili.Benge babaya,"Namani chaakilongela yolo mlongelaji nchunu? Benge babaya,"Ibonekana atihubiri habari ya nnongo mgeni,"kwa sababu ahubiria habari ya Yesu na ufufuo.¹⁹Kabantola Paulo na kunneta Areopago,babaya,"Twaweza yowa aga mafundisho mapya yaugalongela? ²⁰Kwa mana waletya makowe gayambe katika makutu yitu.Kwa eyo twapala kugatanga makowe yabile ba maana gani?" ²¹(Na bandu bote ba Athene pamope na ageni babile kwao,utumia muda wao katika longela na kusikiliza nnani ya likowe lya ayambe.²²Kwa eyo Paulo ayemi nkati ya bandu ba Areopago no baya,"Mwenga mwa bandu,naboa kuwa mwenga mwa bandu ba dini kwa kila namna, ²³Kwani katika pitya kwango na kulola ilebe yinu ya kuabudu,niabweni maneno yatiandikwa katika jimo ya madhabahu yinu,labaya,"KWA NNONGO YWAJULIKANA KWAA," Nga nyo bai,yolo mwamumwabudia bila tanga,ywamwajulisha mwenga.²⁴Nnongo ywaiumbile dunia na kila kilebe chabile nkati,kwa mana ni Ngwana wa kumaunde na nchi,aweza kwaa tama mu'mahekalu gachengwile na maboko. ²⁵Na utmikiwa kwaa na maboko ga bandu kati panga wahitaji kilebe kwabe,kwani ywembe mwene awapeya bandu na pumzi na ilebe yenge yote.²⁶Pitya mundu yumo,apangite mataifa gote ya bandu batama nnani ya minyo ga dunia,na atibabekya muda na mipaka katika maeneo batama. ²⁷Kwa eyo,baloba kumpala Nnongo,na yamkini bamfikie na kumpata,na kwa uhakika abile kwaa mbale na kila yumo witu.²⁸Kwake twatama,twatyanga na kuwa na ukoto witu,mana chelo mtunzi winu yumo wa shairi alongela 'tubile abelekwi bake'. ²⁹Kwa eyo,mana itei twenga nin abelekwi ba Nnongo,twapalikwa kwaa kufikiri kuwa uungu ni kati dhahabu,au shaba,au maliwe,sanamu yaichongwa kwa ustadi na malango ga bandu.³⁰Kwa eyo,Nnongo atinyamaza muda wolo wa ulalo,lakini nambeambe atiamuru bandu bote kila mahali bapate kutubu. ³¹Ayee nga sababu atibeka lisoba lyapala kuihukumu dunia kwa haki kwa mundu ywabile atimchawa.Nnongo atitoa uhakika wa mundu yolo kwa kila mundu kolyo atiyoka boka mu'kiwo.³²Na bandu ba Athene bayowine habari ya kufufuliwa kwa bandu ba kiwo,baadhi yao batimdhihaki Paulo,ila benge babaya, "Twalowa kukuyowa kae kwa habari ya likowe lee" ³³Baada ya hapo,Paulo atibaleka. ³⁴Lakini baadhi ya bandu batikengamana niywembe baaminiya,na Dionisio Mwareopago,na Nwawa akemelwa Damari na ywenge pamope nabembe.

Chapter 18

¹Baada ya makowe ago,Paulo ayei Athene kuyenda Korintho. ²Kolyo atimpata Myahudi ywakemelwa Akwila mundu wa likabila lya Ponto,ywembe na nyumbo wake ywakemelwa Prisila baisile boka kolyo Italia,kwa sababu Klaudia atiamuru Ayahudi bote bayende Roma;Paulo aisa kwao; ³Paulo atami na kupanga kazi nabembe mana ywembe apanga kazi yatilingana na bembe.Bembe babile na achenga mahema.⁴Paulo alongela nao mu'lisinagogi kila lisoba lya Sabato.Atibashawishi Ayahudi pamope na Bagiriki. ⁵Lakini Sila na Timotheo pabaisile boka Makedonia,Paulo atisukumwa na Roho kubashuhudia Ayahudi kuwa Yesu nga Kristo. ⁶Muda Ayahudi batimpinga na kumdhihaki,nga nyo Paulo atikung'uta ngobo yake nnongi yabe,na kubamakiya,"Myai yinu na ibe nnani ya ntwe yinu bene;Nenga nibile kwaa na hatia.Boka nambeambe na kuendelea,nabayendea Mataifa."⁷Nga nyo atiyenda kuboka pale kayenda mu'nyumba ya Tiro Yusto,Mundu ywamudu Nnongo.Nyumba yake ibile papipi na lisinagogi. ⁸Krispo,kiongozo ba lisinagogi pamope na bandu ba nnyumba yake bamwaminiya Ngwana. Bandu banyansima ba Korintho bamyowine Paulo akilongela batiaminiya na kubatizwa.⁹Ngana kalongela na Paulo kilo kwa ndela ya maono,"Kana uyogope,lakini ulongele na kana unyamae. ¹⁰Mana nenga nibile pamope na wenga,na ntopo ywalowa jaribu kukudhuru,mana nibile na bandu banyansima katika mji wolo. ¹¹Paulo atama kwoo kwa muda wa mwaka na miei sita atifundisha neno lya Nnongo nkati yabe.¹²Lakini Galio paapangilwe mtawala wa Akaya,Bayahudi bayemi pamope kunchogo na Paulo na kumpeleka nnongi ya iteo sa hukumu, ¹³babaya,"Mundu yolo ubashawishi bandu bamwabudu Nnongo kinchogo na saliya."¹⁴Muda Paulo abile apala kubaya,Galio kaabakiya Ayahudi,"Mwenga mwa Ayahudi,mana ibile ni likosa au uhalifu,ibile halali kubashuhulikia. ¹⁵Lakini kwa sababu ni maswali,yabile nnani ya maneno na maina,na saliya yinu,bai muhukumu mwenga mwabene. Nenga natamaniya kwaa pangika hakimu kwa habari ya makowe ayo."¹⁶Galio atibaamuru baboke nnongi ya iteo sa hukumu. ¹⁷Nga nyo bantabile Sosthene,kiongozi ba lisinagogi,bankombwile nnongi ya iteo sa hukumu.Lakini Galio ajali kwaa bakipangite.¹⁸Paulo baada ya tama palo kwa muda mrefu,abalekite alongo na kuyenda kwa meli Siria pamope na Prisila na Akwila. Kabla ya boka bandarini,atinyoa nywili yake mana abile atilapa kuwa Mnadhiri. ¹⁹Pabaikite Efeso,Paulo amlekite Prisila na Akwila palo,lakini ywembe mwene ajingii mu'lisinagogi na kulongela na Ayahudi.²⁰Bammakiye Paulo atame nabembe kwa muda mrefu,ni ywembe akani. ²¹Lakini atiboka kwao,kaabakiya,"Nalowaakerebukiya kae kwinu,mana itei ni mapenzi ya Nnongo."Baada ya hapo,ayei kwa meli boka Efeso.²²Paulo paaikite Kaisaria,atipanda no yenda likanisa lya Yerusalemu,boka po atiuluka pae kwa likanisa lya Antiokia. ²³Baada ya tama kwa muda kolyo,Paulo ayei pitya maeneo ga Galatia na Frigia na kubapeya mwoyo banapunzi bote.²⁴Myahudi yumo ywakemelwa Apolo,aisileb Efeso.Abile na ufasaha katika kulongela na hodari katika maandiko. ²⁵Apolo abile ameelekezwa katika mafundisho ga Ngwana.Kwa namna abile na bidii katika roho,alongela na kubafundisha kwa usahihi makowe yanayomuhusu Yesu,ila atangite tu ubatizo wa Yohana. ²⁶Apolo atumbwi longela kwa ujasiri katika hekalu.Lakini Prisila na Akwila pabamyowine,bapangite urafiki niywembe na kumweleza nnani ya ndela ya Nnongo kwa usahihi.²⁷Paatamaniya kuboka kuyenda Akaya,alongo bampeya mwoyo na kubaandikiya barua banafunzi babile Akaya ili bapate kumpokya.Paaisile,kwa neema atibasaidia muno balo baaminiya. ²⁸Kwa nguvu yake na maarifa.Apolo alibazidi Ayahudi hadharani atibonekeya pitya maandiko yakuwa Yesu nga Kristo.

Chapter 19

¹Mana itei panga Apolo abile Korintho,Paulo apeta nyanda za nnani na aikite katika mji wa Efeso,na akwembine na banafunzi bake badhaa. ²Paulo kaamakiya,"Je,mwatimpokya Roho mtakatifu pamuaminiya?" Bammakiya,"Hapana,twaweza kwaa kuyowa nnani ya Roho Mtakatifu."³Paulo kabaya,"Nambeambe mwenga mwabatizwa kinamani?" Babaya,Katika ubatizo wa Yohana." ⁴Bai Paulo kaayangwa,"Yohana alibatiza kwa ubatizo wa toba.Kaabakiya balo bandu panga bapalikwa kumwamini yolo ywaisa baada yake,yaanu,Yesu."⁵Bandu bayowine habari yee,batibatizwa kwa lina lya Ngwana Yesu. ⁶Ipangike Paulo paabekite maboko gake nnani yabe,Roho Mtakatifu kaisa nnani yabe na batumbwile longela kwa lugha na kutabiri. ⁷Jumla ya bembe babile analome komi ni ibele.⁸Paulo atiyenda katika lisinagogi kalongela kwa ujasiri muda wa miezi mitatu.Abile akiongoza kalongela na kuwavuta bandu kuhusu makowe yanayohusu ufalme wa Nnongo. ⁹Lakini Ayahudi benge babile makaidi na basalitia kwaa,batumbwile baya mabaya kuhusu ndela ya Kristo nnongi ya kipenga sa bandu.Bai Paulo aliachana na bembe na kubatenga baaminio kutalu na bembe. Ywembe atumbwile longela kila lisoba katika ukumbi wa Tirano. ¹⁰Ayee itiyendelea kwa miaka ibele,kwa eyo bote babile batama katika Asia baliyowine neno lya Ngwana,bote Bayahudi na Bayunani.¹¹Nnongo abile akipanga matendo makolo kwa maboko ga Paulo, ¹²panga hata atamwe bapatike ukoto,na kubabutua roho achafu,muda batitola leso na ngobo zazibokite mu'yega ya Paulo.¹³Lakini pabile na Ayahudi batipunga mbepo bakisafiri pitya lieneo lee,batilitumya lina lya Yesu kwa ajili ya matumizi yabe bene.Bakiabakiya balo babile na nchela achafu;Babaya,"Nabaamuru mboke kwa lina lya Yesu ywamuhubiria Paulo" ¹⁴Bapangite aga babile bana saba ba kuhani Nkolo ba Kiyahudi,Skewa.¹⁵Roho achafu bayangwa,"Uesu nimtangite,na Paulo nimtangite,lakini mwenga mwa nyai?" ¹⁶Yolo roho nchafu nkati ya mundu atiabutukia bapunga nchela na atibashinda nguvu na kuakombwa. Nga batibutuka boka yolo nyumba baile atopo na jeruhiwa. ¹⁷Likowe lee lyatiyowanika kwa bote. Ayahudi na Bayunani,ambao batami kolyo Efeso.Babile na hofu muno,na lina lya Ngwana lyatizidi kuheshimiwa.¹⁸Pia,baingi ba baumini baisile na bakaungama na batidhihirisha matendo mabaya bayapangite. ¹⁹Baingi babile bapanga uganga batikusanya itabu yabe,batiitiniya mwoto nnongi ya kila mundu.Muda wabe batilangilwa thamani ya ilebe yoo,ibile ipande hamsini elfu ya mbanje. ²⁰Nga nyo Neno lya Ngwana lyatienea kwa upana muno katika nguvu.²¹Baada ya Paulo kamilisha huduma yake kolyo Efeso,Roho atimwongoza kuyenda Yerusalemu pitya Makedonia na Akaya;Kabaya,"Baada ya tama kolyo,ipalikwa kuibona Rumi kae." ²²Paulo atibatuma Makedonia banfunzi bake abele,Timotheo na Erasto,ambao babile batimsaidia.Lakini ywembe mwene atitama Asia kwa muda.²³Muda woo itipangika ghasia ngolo kolyo EFeso kuhusu yelo ndela. ²⁴Sonara yumo lina lyake Demetrio,ywachenga sanamu ya mbanje ya nongo Diana,aletike biashara ngolo kwa mafundi. ²⁵Nga nyo atibakusanya,mafundi ba kazi yee nobaya,"Baheshimiwa,mutangite panga katika biashara yee twenga twapata mbanje yanyansima.²⁶Mwalola na muyowine panga,twenga kwaa pano Efeso,ila karibia Asia yoti,ayoo Paulo atibashawishi na kubakerebuya bandu banyansima.Abaya panga ntopo nnongo ambayo ichengwa kwa maboko. ²⁷Na ibile kwaa hatari panga biashara yitu yalowa itajika kwaa kae,lakini pia na lihekalu lya nnongo nyumbo ywabile nkolo Diana aweza tolwa kwa mana abile kwaa na maana. Kae aweza kupoteza ukolo wake,ywembe ambae Asia na dunia yatimwabudu."²⁸Pabayowine aga,batwelilwe na hasira na bakombwa ndoti,babaya,"Diana wa Efeso ni nkolo." ²⁹Mji woti utwelile ghasia,na bandu batibutuka pamope nkati ya ukumbi wa michezo,baakamwa basafiri na Paulo,Gayo na Aristariko,babokite Mekedonia.³⁰Paulo apala kujingya katika kipenga sa bandu,lakini banafunzi batimzuia. ³¹Pia,baadhi ya maafisa ba mkoa wa Asia ambao babile mambwiga bake batimpelekea ujumbe kwa nguvu kunnoba kana ajingii kayika ukumbi ba michezo. ³²Baadhi ya bandu babile babaya kilebe chelo na benge likowe lelo,kwa sababu kipenga sa bandu satichanganyika.Baingi babe baweza kwaa hata kuyowa kwa mwanja namani baisile pamope.³³Bayahudi bannetike Iskanda panja ya kipenga sa bandu na kumbeka nnani nnongi ya bandu.Iskanda aboite ishara kwa luboko lwake kutoa maelezo kwa bandu. ³⁴Lakini batilitambua kuwa ywembe ni Myahudi,bote baikombwa ndoti kwa likowe limo kwa muda wa masaa ibele,"Diana nga nkolo ba Efeso."³⁵Baada ya karani ba mji kukinyamazisha kipenga sa bandu,abaya,'Mwenga mwaalalome ba Efeso,ywa nyai ywatangite kwaa panga mji ba Efeso ni mtunza wa lihekalu lya Diana nkolo na yelo picha yatitomboka boka kumaunde? ³⁶Kubona bai panga makowe aga yawezekana kwaa,tupalika kuwa na utulivu na kana mupange chochote kwa haraka. ³⁷Kwa mana mwaakema bandu aba pano mahakamani ambao ni anyang'anyi kwaa ba lihekalu wala babile kwaa kumkufuru nongo witu nyumbo.³⁸Kwa eyo,mana Demetrio na mafundi babile pamope niywembe babile na mashitaka nnani ya mundu yeyote,mahakama ibile wazi na maliwali babile. Na baletwe nnongi ya lishauri. ³⁹Lakini mana wenga upala chochote kuhusu makowe genge,yalowa shughulukiwa katika kiako halali. ⁴⁰Kwa kweli tubile katika hatari ya tuhumiwa kuhusu ghasia ya lisoba lee.Ntopo sababu ya machafuko aga,na tubile kwaa na uwezo wa kugaelezea. ⁴¹Baada ya kubaya aga,atibatawanya bandu.

Chapter 20

¹Baada ya ghasia kuyomoka,Paulo alibakema banafunzi na kupeya mwoyo.Boka po atibaaga na kuboka kuyenda Makedonia. ²Niywembe paapeta mikoa yee na abile akibapeya mioyo baumini,kajingya Yunani. ³Baada ya ywembe kuwa palo kwa muda wa miei itatu,njama zichengwite dhidi yake na Ayahudi paabile atikaribia kusafifiri kwa ndela ya bahari elekya Shamu,ayee atiazimia kerebuka pitya Makedonia.⁴Bakengamana na ywembe mpaka Asia babile Sopatro,mwana wa Pirho boka Berea;Aristariko na Sekundo,bote boka baamini ba Thesalonike;Gayo ba Derbe;Timotheo;Tikiko na Trofimo boka Asia. ⁵Lakini bandu aba bayomwile tangulia na babile batulenda kolyo Troa. ⁶kwa ndela ya Bahari boka Filipi baada ya masoba ga mikate yaibekwa kwaa chachu,na katika masoba matano tuikite kolyo Troa.Tutama kolyo kwa masoba saba.⁷Hata lisoba lya kwanza lya wiki,patubile twatikwembana pamope ili kuutekwa mkate,Paulo atilongela na Baamini.Abile akiwza kuboka malabo yake,nga nyo atiendelea longela mpaka kilo ya manane. ⁸Pabile na taa zanyansima katika chumba cha nnani ambapo tubile twatikwembana pamope.⁹Katika lidirisha abile atami muinja yumo lina lyake Utiko,ywabile na lugono likolo.Hata Paulo paabile akilongela kwa muda mrefu,muinja yolo,agonjike,atitomboka pae boka lighorofa lya tatu na atilokotwa abile tayari awile. ¹⁰Lakini Paulo atiuluka pae,atijinyoosha ywembe mwene nnani yake,atimkumbatia.Katika baya,"Kana mkate tamaa,kwa kuwa abile nkoto."¹¹Boka po atipanda kae kulighorofa na atiutekwana mkate,no lyaa.Baada ya longela kwa muda mrefu mpaka lyamba,atiboka. ¹²Bannetike yolo muinja abile nkoto batifarijika muno.¹³Twenga twabene twatitangulia nnongi ya Paulo kwa meli na yenda Aso,ambapo twenga tulipanga kuntola Paulo kolyo.Ayee nga ywembe mwene ywapala kupanga,kwa mana atipanga yenda pitya nnema nkavu. ¹⁴Paatuikite twenga kolyo Aso,twatimtola mu'meli kuyenda Mitilene.¹⁵Boka po twenga twatitweka kolyo na lisoba lyanyaibele tuikite upande wanyaibele wa kisiwa cha Kio.Lisoba lyanyaibele,tuikite kisiwa cha Samo,na malabo take tuikite mji wa Mileto. ¹⁶Kwa mana,Paulo abile atiamua safiri pitya Efeso,ili panga kana atumie muda wowote katika Asia;kwa mana abile na haraka ya kuwai Yerusalemu kwa ajili ya sikukuu ya Pentekoste,mana yawezekana ywembe kupanga nyoo.¹⁷Boka Mileto atibatuma bandu mpaka Efeso na kubakema apindo ba likanisa. ¹⁸Paaikite kwake,kammakiya,mwenga mwabene mutangite tangu lisoba lya kwanza panikanyaga hapa Asia,jinsi ya nibile kwinu muda wote. ¹⁹Namtumikya Ngwana kwa unyenyekevu wote na kwa machozi,na ²⁰mateso yanipatike nenga kwa hila za Ayahudi. Mutangite namna ambayo naizuia kutangaza kwinu ilibe chochote ambacho kibile muhimu,na namna nenga natibafundisha waziwazi na kuyenda nyumba kwa nyumba. ²¹Mutangfite namna nenga mayendelya kubaonya Ayahudi na Ayunani nnani ya toba kwa Nnongo na imani katika Ngwana witu Yesu.²²Nambeambe,muilinge,nibile namtii Roho Mtakatifu kuelekea Yerusalemu,niyatangite kwaa makowe ambayo yanipangikie nenga kolyo, ²³Ila kwa mana Roho Mtakatifu unishuhudia nenga katika kila mji no baya panga minyororo na mateso nga nyoo vyatinilenda. ²⁴Lakini nenga nafikiria kwaa panga maisha yangu ni kwa yeyote ya thamani kwango,ili niweze kuyomwa mwendo wango na huduma yanipeyilwe boka kwa Ngwana Yesu,kuishuhudia injili ya nema ya Nnongo.²⁵Nmabeambe,linga,nitangite panga wote,nkati ya balo baniyendike kuhubiri Ufalme,mwanibona kwaa minyo kae. ²⁶Kwa eyo nabashuhudia leno yee,panga nibile kwaa na hatia ya myai ya mundu yeyote. ²⁷Kwa mana naizuia kwaa kubatangazia mapenzi yoti ya Nnongo.²⁸Kwa eyo muwe baangalifu nnani yinu mwenga mwabene,na nnani ya likundi lolote ambalo Roho Mtakatifu atiabeka mwenga kuwa waangalizi.Mube aangalifu kulichunga likusanyiko lya Ngwana,ambalo atilipemya kwa myai yake mwene. ²⁹Nitangite panga baada ya kuboka kwango,mapwa ba mwitu akale balowa jingya nkati yinu,na baliwa kulihurimya kwaa likundi. ³⁰Nitangite panga hata nkati yinu mwabene baadhi ya bandu baisa no baya makowe mabou,ili kuwavuta banafunzi babakengame bembe.³¹Kwa eyo mutame minyo.Mukombokye panga kwa miaka mitatu naweza kwaa kuleka kuwafundisha kila yumo winu kwa machozi kilo ni mutwekati. ³²Nambeambe nenga nawakabidhi kwa Nnongo,na kwa neno lya neema yake laweza kuachenga na kuwapea urithi pamope nabo bote batiwekwa wakfu kwa Nnongo.³³Natamaniya kwaa mbanje,dhahabu,au ngobo. ³⁴Mutangite mwenga mwabene panga maboko aga inipeya mahitaji yango mwene na mahitaji ya balo babile pamope ni nenga. ³⁵Katika makowe yote naapeya mfano wa namna mupalikwa kuwasaidia anyonge kwa kuipanga kazi,na namna mupalikwa kukombokya maneno ya Ngwana Yesu,maneno ambayo ywembe mwene abayite:"Ni heri kutoa kuliko pokya."³⁶Baada ya kubaya namna yee,apiyite magoti na kuloba pamope na bembe. ³⁷Bote batilela muno na kumtombokya Paulo paingo na kumbusu. ³⁸Batihuzunika muno ya yote kwa mana ya chelo bambonekeya kwaa kuminyo pake kae.Boka po batimsindikiza Mumerikebu.

Chapter 21

¹Muda tubile twatilekana nabo,na twatisafiri mubahari,tuiikite moja kwa moja pa'mji wa Kosi,na malabo yake tuikite mji wa Rodo,na boka kolyo tuikite mji wa Ptara. ²Tupatike meli yayoka kuyenda Foinike,twatisafiri na meli yoo.³Patuikite nnongi ya kisiwa cha Kipro,tuilekite upande wa mashoto,tuikite mpaka Siria,twaitosa nanga katika mji wa Tiro,kwa mana kolyo nga meli yatipakulilwa lishehena lyake. ⁴Baada ya kuabona banafunzi,twatama masoba saba.Banafunzi aba bammakiya Paulo pitya kwa Roho panga ywembe kana ayende Yerusalemu.⁵Hata patuitimize masoba ago,twenga twatiboka kuyenda zetu.Bote pamope,na alwawa babe na bana babe,batitusindikiza katika ndela yitu mpaka patuboi panja ya mji.Boka po twatipiga magoti pwani,na kuloba,twatiagana kila yumo. ⁶Twapanda mu'meli,na bembe batikerebuka kae munyumba yabe.⁷⁹Patuyomwile safari yitu boka Tiro,tuikite Tolemai.Palo tuasimamii alongo,na tama nabo kwa lisoba limo. ⁸Malabo yake tubokite kuyenda Kaisaria.Twenga tujingii munyumba ya Filipo,muhubiri wa injili,ywabile yumo wa balo saba,ni twenga tutami pamope naye. Mundu yolo abile na alombo ncheche makikra ambao baritabiri.¹⁰Baada ya tama kwa masoba kadhaa,atiuluka boka Uyahudi nabii yumo ywa kemelwa Agabo. ¹¹Ywembe atiisa kwitu na atiutola mkanda wa Paulo.kwa huo atiyataba magolo na maboko gake mwene nobaya,"Roho Mtakatifu abaya nyoo," "Bayahudi ba Yerusalemu balowa kuntaba mundu ywamilikiya mkando wolo,nibembe balowa kunkabidhi mumaboko ga bandu ba mataifa."¹²Patuyowine makowe aga,twenga na bandu babile atama mahali palo twatimsihi Paulo kana ayende Yerusalemu. ¹³Nga Paulo kayangwa,"Mupanga kele,mwalela na kunivunja mwoyo wango? Kwa mana nibile tayari,kufungwa kwaa kae,lakini pia bulagwa kolyo Yerusalemu kwa ajili ya lina lya Ngwana Yesu." ¹⁴Kwa mana Paulo apala kwaa kushawishiwa,tulekite no baya,"Bai mapenzi ya Ngwana yapangike."¹⁵Baada ya masoba aga,tutolile mifuko yitu na kupanda kuyenda Yerusalemu. ¹⁶Baadhi ya banafunzi boka Kaisaria pia batikengamana na twenga. Batinneta mundu yumo ywakemelwa Mnasoni,mundu wa Kipro,mwanafunzi wa zamani,ambaye tutami naye.¹⁷Patuikite Yerusalemu,alongo balitukaribisha kwa puraha. ¹⁸Malabo yake Paulo atiyenda pamope na twenga kwa Yakobo,na apindo bote babile poo. ¹⁹Baada ya kuwasalimu,alibapeya taarifa yimo baada ya yenge ya makowe ambayo Nnongo apangite nkati ya mataifa kwopitya huduma yake.²⁰Muda bayowine ago,batimsifu Nnongo,na kummakiya,"Ubweni,alongo,kubile na maelfu ilenga baaminiya nkati ya Ayahudi.Bembe bote babile na nia ya kuikamwa saliya. ²¹Babakilwe kuhusu wenga,panga wafundisha Ayahudi batama kati ya mataifa kunleka Musa,na panga uwabakiye kana baatahiri bana babe,na kana baipange desturi ya zamani.²²Tupalikwa panga namani?Bila shaka balowa yowa kuwa weka uisile. ²³Nga nyo upange chelo ambacho twenga twakubakiya nambeambe:tubile na bandu ncheche ambao batiweka nadhiri. ²⁴Watole bandu aba na ujitakase mwene pamope nabembe,na uwalipiye gharama yabo,ili waweze kunyoa ntwe wabe.Nga nyoo kila yumo apate kuyowa panga makowe gaamakiwe kuhusu wenga ni ubocho.Balowa kujifunza panga wenga kae uikengama saliya.²⁵Lakini kwa habari ya mataifa ambao babile baumini,twaandikiye na kutoa maagizo panga bapalikwa kujiepusha na ilebe vyatitolewa dhabihu kwa sanamu,na myai,bokana na chelo chakinyongwa,na bajiepushe na umalaya." ²⁶Nga nyo,Paulo atibatola analome na lisoba lya nyaibele,atijitakasa mwene pamope nabembe,na kujingya mu'hekalu,kutangaza kipindi cha masoba ya kujitakasa,mpaka sadaka yatolewa kwa ajili ya kila yumo wao.²⁷Masoba ago saba payakaribie yomoka,baadhi ya Bayahudi boka Asia bamweni Paulo mu'lihekalu,na makutano batikasirika,na kunnyoshea maboko. ²⁸Babile bakikombwa ndoti,"Bandu ba Israeli,mutusaidie.Ayoo nga yolo mundu ywafundisha bandu kila mahali makowe ambayo ni kunchogo na bandu,saliya,na mahali pano.Pia atibaleta Ayunani katika lihekalu na kupanajisi mahali pano patakatifu." ²⁹Kwa mana mwanzo babile bamweni Trofimo Muefeso abile pamope niywembe mjini,na bembe patangite panga Paulo annetike mulihekalu.³⁰Mji wote ubile na taharuki,na bandu babutuka pamope ni kunkamwa Paulo.Patintoa panja ya lihekalu,na nnango mara itabilwe. ³¹Pababile bakijaribu kummulaga,habari iikite kwa nkolo wa jeshi lya alinzi kuwa Yerusalemu yote ibile itwelilwe ghasia.³²Mara iyo atibatola askari na jemedari atikibutukia kipenga sa bandu.Muda bandu bamweni nkolo ba jeshi na askari atimkaribia na kunkamwa Paulo. ³³Boka po nkolo wa jeshi atiamuru atabwe minyororo ibele.Kannaluya wenga wa nyai na upangite kele.³⁴Baadhi ya bandu katika kipenga babile batipayuka kilebe cheno benge chelo.Kwa mana jemedari aweza kwaa kuwamakiya chochote kwa sababu ya yelo ndoti,atiamuri Paulo aletwe mkati ya ngome. ³⁵Bai paakite mu'ngazi,atitolewa na askari kwa sababu za kipenga sa bandu. ³⁶Maana kipenga sa bandu batikengamana na yendelea kukombwa ndoti,"muntole yolo!"³⁷Paulo paabile atiletwa nkati ya ngome,atimmakiya nkolo wa jeshi,"Naweza kukumakiya kilebe?" Yolo nkolo wa jeshi kabaya,"Je walongela kiyunani? ³⁸Je wenga wa Mmisri ambaye awali utiongoza uasi na kubatola magaidi elfu ncheche mmwitu?"³⁹Paulo kabaya,"Nenga na Myahudi,boka mji wa Tarso ya Kilikia.Nenga ni raia wa mji maarufu.Naaloba,mniruhusu nilongele na bandu." ⁴⁰Muda jemedari ampeya ruhusa,Paulo ayemi pa'ngazi na kutoa ishara kwa bandu kwa luboko lwake.Muda woo pabile na ukimya muno,akalongela nabo kwa Kiebrania. kabaya.

Chapter 22

¹"Alongo na tate bango,muupekanie utetezi wango wanalowa kuupanga kwinu nambea,mbe." ²Kipenga sa bandu pakiyowine Paulo akilongela nabo kiebrania,batinyamaza.Kabaya.³"Nenga na myahudi,nibelekwile mji wa Tarso eneo lya Kilikia,ila niipatike elimu katika mji wolo,mu'magolo ga Gamalieli.Natifundishwa lingana na ndela sahihi ya saliya ya tate bitu.Nenga nibile na bidii ya Nnongo,kati mwenga mwabote mwamubile leno. ⁴Natibatesa kwa ndela yee mpaka kubulagwa,natibakamwa analome na alwawa na kubatupa mu'ligereza. ⁵Hata kuhani nkolo na apindo bote baweza kutoa ushahidi panga natipokya barua boka kwabe kwa ajili ya alongo babile Dameski,kwango nenga kusafiri kuyenda kolyo.Ibile nialete bandu Yerusalemu kwa ndela yee ili batabilwe no adhibiwa.⁶Itokea panga panibile nikisafiri no karibia Dameski,majira ya mutwekati ghafla bweya nkolo uisile boka kumaunde natumbwa kuniangaza. ⁷Natitomboka pae na kupekaniya lilobe lyabaya,'Sauli,Sauli kwa mwanja namani waniudhi?' ⁸Nkayangwa,'wenga wa nyai,Ngwana?' Kanibakiya,'Nenga na Yesu Mnazareti,ambaye wenga waniudhi.'⁹Balo babile na nenga baibweni bweya,ila bayowine kwa lilobe lya yolo ywalongela na nenga. ¹⁰Nikabaya,'Nipange namani,Ngwana?' Ngwana kanibakiya,'Yema na ujingye Dameski;kolyo walowa bakiwa kila kilebe chaupalikwa kukipanga.' ¹¹Naweza kwaa kubona kwa mana ya mwangaza wa bweya wolo,bga nibokite Dameski kwa kuongozwa na maboko ga balo babile na nenga.¹²Kolyo natikwembana na mundu ywakemelwa Anania,ywabile mundu ywaikamwa saliya na mwene kuheshimika nnongi ya Bayahudi bote batami kolyo. ¹³Kaisa kwango,na ayemi nnongi yango,no baya,'nongo wango Sauli,upate kuona.'Kwa muda wowolo natibona.¹⁴Akabaya,'Nnongo wa tate yitu atikuchawa wenga upate kugatanga mapenzi gake,kumwona yolo ywabile na haki,na kuiyowa lilobe yaiboka mu'nkanwa wake. ¹⁵Kwa mana walowa pangika shahidi kwake kwa bandu bote nnani ya uyabonekeya na kugapekaniya. ¹⁶Bai nambeambe kwa namani wasubiri?Amka,ubatizwe,ukaoshe dhambi yako,ukilikema lina lyake.'¹⁷Baada ya kukerebuka Yerusalemu,na panibile nikisali nkati ya lihekalu,ikatokea panga nipeilwe maono. ¹⁸Namweni kanibakiya,'Hima na utoke Yerusalemu haraka,kwa sababu balowa kuuyeketya kwaa ushuhuda wako kuhusu nenga.'¹⁹Nikabaya,'Ngwana,bembe bene batangite kuwa natibafunga muligereza na kuwakombwa balo baaminiya katika lisinagogi. ²⁰Na myai ya Stephano shahidi wako yatimwagwa,Nenga pia nibile nayemile papipi na kuyeketya na nibile nalinda ngobo ya balo babile bakimulaga.' ²¹Lakini atinibakiya,"Uyende kwa sababu nenga nalowa kukutuma uyende mbale kwa bandu ba mataifa."'²²Bandu batinruhusu alongele nnani ya neno lee.Lakini badae patilipaza lilobe no baya,mwondoe mundu yolo katika nnema"kwa sababu ni sahihi kwaa atame." ²³Pababile bakipaza lilobe,na kutupa ngobo yabe na kutupa mavumbi nnani, ²⁴jemedari nkolo atiamuru Paulo aletwe mu'ngome.Atiamuru analuywe huku akikombwa mijeredi,ili ywembe mwene atange kwa namani babile babile bakikombwa ndoti ya naman yelo.²⁵Hata pababile batimfunga kwa kamba,Paulo ammakiye yolo akida ywayemile papipi ni ywembe,"Je!ni haki kwinu kunkombwa ywabile Mrumi na bado ahukumilwa kwaa?" ²⁶Yolo akida paayowine maneno aga,kayenda kwa jemedari nkolo na kummakiya,abaya,"Upala kupanga namani?Kwa maana mundu yolo mrumi."²⁷Jemedari nkolo kaisa na kummakiya,"Nibakiye,je wenga ni raia ba Rumi?" Paulo kabaya,"Eloo." ²⁸Jemedari kayangwa,"Kwo pitya kiasi kikoro cha pesa nga nilipata uraia." Lakini Paulo kammakiya,"Nenga na mrumi wa kubelekwa." ²⁹Bai balo babile tayari kuyenda kumuuliza kuboka na kumwacha wakati wowolo.Na jemedari niywembe atiyogopa,paayowine kuwa Paulo ni Mrumi,na kwa sababu amtabile³⁰Lisoba lyanyaibele,jemedari nkolo apala kutanga ukweli kuhusu mashtaka ga Bayahudi dhidi ya Paulo.Nga nyoo atimfungua vifungo vyake ni kuamuru akolo ba makuhani na baraza lyote bakwembane.Kanneta Paulo pae,ni kumbeka katikati yabe.

Chapter 23

¹Paulo kaalolekea moja kwa moja bandu ba libaraza no baya,"Mwaongo bango,natitama nnongi ya Nnongo kwa dhamira inoite hadi leno." ²Kuhani nkolo Anania atiamuru balo bayemi papipi ni ywembe bankombwe munkano wake. ³Nga nyo Paulo kammakiya,"Nnongo alowa kukukombwa wenga,ukutwa watipakwa chokaa.Uyemi utinihukumu kwa saliya,ni ywembe waamuru nikombwe kunchogo na saliya?"⁴Balo babile bayemi papipi ni ywembe babaya,"Nga nyoo wamtukangana kuhani nkolo wa Nnongo?" ⁵Paulo kabaya"mwalongo bango,nenga,nitangite kwaa panga yolo ni kuhani nkolo.Kwamana iandikwile,walowa longela vibaya nnani ya mtawala wa bandu bako."⁶Paulo paabweni panga upande umo wa libaraza ni Masadukayo na benge Mafarisayo,kapaza lilobe no baya,"alongo bango,nenga na Mfarisayo,mwana wa Mfarisayo.Ni kwa sababu yee nategemea kwa ujasiri ufufuo wa bandu ba kiwo natihukumilwa nabo." ⁷Paabaya nyoo,malumbano makolo yapangite kati ya Mafarisayo na Masadukayo,na mkutano utibaganyika. ⁸Mana Masadukayo ubaya ntopo ufufuo,na malaika wala ntopo roho,ila Mafarisayo ubaya aga gote gabile.⁹Ghasiua ngolo yatitokea na baadhi ya baandishi babile upande wa Mafarisayo bayemi na kujadili,babaya,"tubweni kwaa chochote kibaya dhidi ya mundu yolo.Namani mana roho au malaika alongela na ywembe?" ¹⁰Muda pabile na hoja ngolo,nkolo wa majeshi ayogope panga Paulo alowa papuliwa ipande ipande na bembe,nga nyo atiamuru anajeshi bauluke pae na kuntola kwa nguvu boka kwa ajumbe ba libaraza,na kunneta katika ngome.¹¹Kilo yanyaibele Ngwana ayemi karibu ni ywembe no baya,"Kana uyogope,kwa kuwa wanishuhudia katika Yerusalemu,nga nyo walowa panga ushahidi katika Roma kae."¹²Paikite bwamba,baadhi ya Ayahudi bapangite liagano na kukema laana nnani yabembe bene:babaya panga balyaa kwaa wala nywaa chochote mpaka pabambulaga Paulo. ¹³Pabile na bandu zaidi ya arobaini ambao bapangite njama yee.¹⁴Bayenda kwa akolo ba makuhani na apindo no baya,"Tujibekite bene katika lana kolo,tukyee kwaa chochote mpaka tumulage Paulo. ¹⁵Nga nyo nambeambe,libaraza lyatimmakiya jemedari nkolo annete kwinu,kati panga mwaiamua kesi yake kwa usahihi.Kwitu tubile kwaa tayari kumulaga kabla aisa pano."¹⁶Lakini mwana wa dada bake na Paulo ayowine pabile na njama,atiyenda kajingya ndani ya ngome na kummakiya Paulo. ¹⁷Paulo kankema akida yumo kabaya,"Mtole muinja yolo kwa jemedari,maana abile na neno lya kummakiya.¹⁸Bai akida kantola yolo kijana ni kumpeleka kwa jemedari nkolo kammakiya,"Paulo yolo ywatabilwe anikemile kapala nikuletee kijana yoo kwako.Abile na neno lya kummakiya." ¹⁹Yolo jemedari nkolo kamkamwa kwa maboko kajitenga ni ywembe kando,na kunnaluya,"Ni kilebe gani ywapala kunibakiya?"²⁰Yolo kijana kabaya,"Bayahudi bampatike kukuloba unnete Paulo malao katika libaraza kati panga wapala kupata habari yake kwa usahihi muno. ²¹Bai wenga kana ukubali mana bandu zaidi ya arobaini bamvizia.Batijifunga kwa laana,balyee kwaa wala nywaa mpaka palo bambulaga.Hata nambeambe babile tayari,bakilinda kibari boka kwako."²²Bai yolo jemedari nkolo annekite kijana ayende zake,baada ya kumwagiza "kana ubakiye mundu yeyote panga umeniarifu aga." ²³Abakema maakida abele kabaya batayarishe askari mia ibele kabaya na askari apanda farasi sabini,na babile na mikuki mia ibele,mwalowa boka zamu ya tatu ya kilo. ²⁴Kaabakiya kubeka banyama tayari ambaye Paulo alowa kuntuma na kuntola salama kwa Feliki Gavana.²⁵Atiandika batua kwa namna yee, ²⁶Klaudio Lisia kwa Liwali mtukufu Feliki,salamu. ²⁷Mundu yolo akamwile na bayahudi babile karibu kumulaga,nga po nayenda pamope na kikosi cha askari na kumwokoa,paniipatike habari ya kuwa ywembe ni raia wa kirumi.²⁸Nipala kutanga kwa namani watimshitakia,nga nyo natimpeleka katika libaraza. ²⁹Nibweni panga abile ameshitakiwa kwa ajili ya maswali ga saliya yabe,wala ashitakiwa kwaa kwa neno lolote lyastahilia kubulagwa. ³⁰Boka po itangike kwango panga pabile na njama dhidi yake,nga nyo kwa haraka natimtuma kwako,na kubaagiza wamshitakia balete mashitaka dhidi yake nnongi yako.Batiagana.³¹Bai balo askari bakatii amri:batimtola Paulo bakampeleka hata Antipatri kilo. ³²Lisoba lyanyaibele,maaskari banyansima baalekite baloa apanda farasi bayende pamope ni ywembe,na bembe batikerebuka zao katika ngome. ³³Na bapanda farasi pabaikite Kaisaria,na kumpeya liwali yelo barua,wambekite Paulo nnongi yake.³⁴Ni ywembe liwali paaisomile barua,kannaluya Paulo atiboka jimbo gani;paatangite panga ni mubdu wa Kilikia, ³⁵kabaya,"Nalowa kukupekania wenga pabaisile balo bakushitakiya,"atiamuru abekwe katika ikulu ya Herode.

Chapter 24

¹Baada ya masoba matano.Anania kuhani nkolo,baadhi ya apindo na msemaji yumo ywakemelwa Tertulo,bayenda palo.Bandu aba banetike mashitaka dhidi ya Paulo kwa Gavana. ²Paulo paayemi nnongi ya Gavana,Tertulo atumbwile kunshitaki no baya kwa gavana,"Kwa sababu yako tubile na amani kolo;na kwa maono yako yatileta mageuzi yanoite katika litaifa lyetu; ³Bai kwa shukrani yote twapokya kila kilebe chaakipangite,Wasalam mheshimiwa Feliki.⁴Lakini kana nikuchoshe muno,nakusihi ugapekanie maneno machunu kwa fadhili yako. ⁵Kwa maana tumpatike mundu yolo nkorofi,na ywasababisha Ayahudi bote kuiasi dunia. Kae ni kiongozi wa madhehebu ya Wanazorayo.(Zingatia:sehemu ya maneno ya mstari wolo 24:6 ⁶Na kae alijaribu kulitia lihekalu unajisi nga nyo twatimkamata,ubile kwaa mu'nakala bora za kale). (Zingatia:Mstari wolo⁷Lisiasi,afisa,aisile na kuntola kwa nguvu mumaboko yitu,ubile kwaa munakala bora ya maandiko ga kale). ⁸Ukinnaluya Paulo kuhusu makowe aga,hata waweza kujifunza ni kilebe gani twamshitakia." ⁹Bayahudi nabo batimshitaki Paulo,babaya panga makowe gabile kweli.¹⁰Liwali paampungia luboko ili Paulo alongele,Paulo kayangwa,"Nitangite panga kwa miaka yanyansima ubile mwamuzi wa litaifa lee,na nibile na furaha kujieleza mwene kwako. ¹¹Waweza kuhakikisha kuwa yayomwike kwaa masoba zaidi ya komi ni ibele boka panatipanda kuyenda kuabudu Yerusalemu. ¹²Na banikwembine katika lihekalu,nabisha kwaa na mundu yoyote,na nipangite kwaa fujo katika mkutano,wala katika masinagogi wala nkati ya mji; ¹³na wala baweza kwaa kuhakikisha kwako mashitaka wanayoyashitaki dhidi yango.¹⁴Ila nakiri lelo kwako,ya panga kwa ndela yelo ambayo dhehebu,kwa ndela yeyelo natimtumikia Nnongo wa tate bitu.Nenga na mwaminifu kwa yote yabile katika saliya na maandiko ya manabii. ¹⁵Nibile na ujasiri wowolo kwa Nnongo ambao hata abo nao batilenda,kuisa kwa ufufuo wa bandu ba kiwo,kwa bote bene haki na babile kwaa na haki kae; ¹⁶na kwa lee,napanga kazi ili niwe na dhamira ibile kwaa na hatia nnongi ya Nngongo na nnongi ya bandu pitya makowe gote.¹⁷Nambeambe baada ya miaka ganyansima niisile kuleta msaada kwa litaifa lyango na zawadi ya fedha. ¹⁸Nipangite nyoo,Bayahudi fulani ba Asia banikwembine nkati ya sherehe ya utakaso ndani ya lihekalu,bila likundi lya bandu wala ghasia. ¹⁹Bandu aba ambao ipalikwe kuwapo nnongi yako nambeambe na babaye chelo wakibona nnani yango kati babile na neno lolote.²⁰Au bandu aba bene babaye ni likosa gani balibweni kwango paniyemite nnongi ya libaraza lya kiyahudi; ²¹Ila kwa ajili ya kilebe chimo nikibayite kwa lilobe paniyemi katikati yao,'ni kwa sababu ya ufufuo ba bandu ba mu'kiwo mwenga mwanihukumu."²²Feliki abile atitaarifiwa vizuri kuhusu ndela,na atiuahirisha mkutano,Kabaya,"Lisia jemedari paaisa pae boka Yerusalemu nitatoa maamuzi dhidi ya mashitaka yinu." ²³Nga nyo atiamuru akida amlinde Paulo,ila abe na nafasi na hata abile kwaa mundu bakiwakanikiya marafiki bake bamsaidie wala bamtembelee kwaa.²⁴Baada ya masoba kadhaa,Feliki atikerebukia na Drusila nyumbowe ywabile Myahudi,atimtuma kumwita Paulo na akibapekania boka kwake habari za imani nkati ya Kristo Yesu. ²⁵Ila Paulo paabile akijadiliana naywembe kuhusu haki,kuwa na kiasi na hukumu yaisile,Feliki akapata hofu kayangwa,"uyende kutalu kwa nambeambe,ila nikipata muda kae,nalowa kukukema."²⁶Muda wowolo,atitegemea panga Paulo ampeya mbanje kwa eyo amkemile mara zanyansima akilongela naywembe. ²⁷Ila miaka ibele yapeta,Porkion Festo abile Liwai baada ya Feliki,ila Feliki atipala kujipendekeza kwa Bayahudi,nga nyo atinleka Paulo pae ya uangalizi.

Chapter 25

¹Nga Festo ajingii mu'jimbo lee na baada ya masoba matatu kayenda boka Kaisaria mpaka Yerusalemu. ²Kuhani nkolo na Bayahudi mashuhuri bannetike mashitaka dhidi ya Paulo kwa Festo,na batilongela kwa nguvu kwa Festo. ³Na bannobia Festo fadhili nnani ya habari za Paulo apate kunkema Yerusalemu ili bapate kumulaga mundela.⁴Lakini Festo kaayangwa panga abile mfungwa katika Kaisaria,na panga ywembe mwene alowa kerebuka kolyo haraka. ⁵Abaya "Kwa eyo,balo ambao baweza,waweza kuyenda kolyo ni twenga.Mana kibile kilebe kibaya kwa mundu yolo,mpalikwa kunshitakia."⁶Baada ya tama masoba nane au komi zaidi,atikerebuka Kaiaria.Na lisoba lyanyaibele atami katika iteo cha hukumu na kuamuru Paulo aletwe kwake. ⁷Paaikite,Ayahudi boka Yerusalemu bayemi papipi,batoa mashitaka ganyansima mazito ambayo baweza kwaa kugathibitisha. ⁸Paulo atijitetea no baya,'ni nnani kwaa ya lina lya Ayahudi,nnani kwaa ya lihekalu,na nnani kwaa ya Kaisari,nipangite mabaya.'⁹Lakini Petro apala kujipendekeza kwa Ayahudi,na nyoo kayangwa Paulo kwa baya,'Je,upala kuyenda Yerusalemu na hukumilwa na nenga kuhusu makowe aga huko?' ¹⁰Paulo kabaya,'Nayema nnongi ya iteo cha hukumu cha Kaisari ambapo nipalikwa hukumilwa.Nawakosea kwaa Ayahudi,kati wenga utangite vema.¹¹Mana itei nimekosa na mana nipangite chastahilia kiwo,nikanikiya kwaa kubulagwa.Lakini mana mashitaka gabe ni kilebe kwaa,ntopo mundu ywaweza kunikabidhi kwao.Nannoba Kaisari.' ¹²Baada Festo kulongela na libaraza kayangwa,"unnoba Kaisari,walowa yenda kwa Kaisari."¹³Baada ya masoba kadhaa,mpwalume Agripa na Barnike baikite Kaisara kupanga ziara rasmi kwa Festo. ¹⁴Baada ya tama hapo kwa masoba ganyansima,Festo atiwasilisha kesi ya Paulo kwa Mpwalume,Kabaya,'Mundu yumo alekitwe pano na Feliki kati mfungwa. ¹⁵Panibile Yerusalemu makuhani akolo na apindo ba Ayahudi bannetike mashitaka nnani ya mundu yolo kwango,na bembe banaluya nnani ya hukumu yake. ¹⁶Kwa lee nenga naayangite panga ni desturi kwaa ya Aroma kumtoa mundu kwa upendeleo badala yake,mtuhumiwa apalikwa kuwa na nafasi ya kugakabili bashitaki bake na kujitetea nnani ya tuhuma zake.¹⁷Kwa eyo pabaisile pamope pano.niweza kwaa subiri,lakini lisoba lyake lyanyaibele natama pa iteo cha hukumu na kuamuru mundu yolo aletwe ndabi. ¹⁸Muda bashitaki bake bayemi na kunshitaki,nilifikiri panga ntopo mashitaka makolo gabile nnani yake. ¹⁹Badala yake,babile na mabishano fulani pamope ni ywembe kuhusu dini yao na kuhusu Yesu ambaye ywaawile,lakini Paulo abaya kuwa abile nkoto. ²⁰Nibile nitangite kwaa namna ya kuchunguza likowe lee,na ninnaluye mana alowa yenda Yerusalemu kuhukumilwa nnani ya makowe aga.²¹Lakini Paulo paakemelwa abekwe pae ya ulinzi kwa ajili ya uamuzi wa Mpwalume,niliamuru abekwe hata panimpelekeye kwa Kaisari.' ²²Agripa atilongela na Festo,"nipala yenda nanenga kumpekania mundu yolo." Festo kabaya,"walowa mpekania malabo."²³Malao yake,Aripa na Bernike baikite na sherehe yanyansima;baikite katika ukumbi na maafisa ba majeshi,na bandu mashuhuri ba mji.Na Festo alipotoa amri,bannete Paulo kwao,Paulo aisile kwao. ²⁴Festo kabaya,"Mpwalume Agripa,na bandu bote ambao mubile pano pamope natwee,mwalolekeya mundu yolo;jumuiya yote ya Ayahudi kolyo Yerusalemu na pano bapala nibashauri,na bembe bakombwa ndoti kwango panga kana atame.²⁵Nibweni panga apangite kwaa lolote lyastahili bulagwa;lakini kwa sababu ²⁶akemelwa na Mpwalume,niliamua kumpeleka kwake. Lakini nibile ntopo kilebe cha kuandika kwa Mpwalume.Kwa sababu yee,ninnetike kwako,hasa kwako wenga,Mpwalume Agripa,ili nipate kuwa na kilebe sa kuandika kuhusu kesi. ²⁷Kwa mana nibweni ibile kwaa na maana kumpeleka mfungwa na bila kugabona mashitaka yanayomkabili.

Chapter 26

¹Nga nyo,Agripa kammakiya Paulo,'Unaruhusiwa kujitetea.'Nga nyo Paulo kanyosha luboko lwake akajitetea nyoo. ²"Najibonekeya mwenye furaha,Mpwalume Agripa,ili kupanga kesi yango nnongi yako leno dhidi ya mashitaka yoti ya Ayahudi. ³Hasa,kwa mana wenga ni mtaalamu wa desturi za Ayahudi na maswali.Nga nyo naloba unipekaniye kwa uvumilivu.⁴Kweli,Ayahudi bote batangite namna natama tangu uinja wango katika litaifa lyango kolyo Yerusalemu. ⁵Banitangite tangu mwanzo na bapalikwa kuyeketya panga natama kati Mfarisayo,dhehebu lyalibile msimamo mkale katika dini yetu.⁶Nambeambe niyemi pano nihukumiwe kwa sababu nenga natiilinga ahadi ambayo Nnongo apangite na tate bitu. ⁷Ayee nga ahadi ambayo makabila yitu komi na ibele yatumaini pokya kati bamwabudu Nnongo kwa bidii kilo na mutwekati.Ni kwa ajili ya litumaini lee,mpwalume Agripa,panga Ayahudi banishitaki. ⁸Kwa mwanja namani yeyote kati yinu anafikiri ni ajabu panga Nnongo hufufua bandu ba kiwo?⁹Muda umo niikite mwene panga nipangite makowe ganansima dhidi ya lina lya Yesu wa Nazareti. ¹⁰Nipangite aga katika Yerusalemu;Naatabike baamini banyansima muligereza,na nibile na mamlaka boka kwa akolo ba makuhani kupanga nyoo;na muda wa babulagwa,nipigire kura nnani yao. ¹¹Mara yanansima natiwaadhibu katika masinagogi yote na nilijaribu kuwapanga baikane imani yao.Nibile na hasira muno nnani yao na natiabutukiya hata katika miji ya ugenini.¹²Muda panibile napanga aga,niyenda Dameski,nibile na mamlaka na maagizo boka kwa makuhani akolo, ¹³nibile mundela muda wa mutwekati,Mpwalume,nibweni mwanga boka kumaunde ubile mkale kuliko liumu na lyating'ara kutuzunguka nenga na bandu batisafiri pamope na nenga. ¹⁴Twenga twabote twatitomboka pae,niyowine lilobe lyatibaya na nenga ikabaya katika lugha ya kiebrania,'Sauli,Sauli kwa mwanja namani wanitesa? Ni vigumu kwako kuukombwa teke mchokoo.¹⁵Nga nikabaya,'Wenga wa nyai,Ngwana?' Ngwana kayangwa,'Nenga na Yesu ambaye wanitesa. ¹⁶Nambeambe inuka uyemi kwa magolo gako;sababu kwa likusudi lee nenga natibonekana kwako,natikuchawa kuwa mtumishi na shahidi nnani ya makowe ambayo utangite kuhusu nenga nambeambe na makowe nalowa kukubonekeya baadae; ¹⁷na Nalowa kukulopwa boka kwa bandu ba bandu ba mataifa ambapo nakutuma, ¹⁸Kufungua minyo yabe na kubatoa mulibendo kuyenda mu'bweya na boka mu'nguvu ya nchela nakunkerebukiya Nnongo,ili bapate pokya boka kwa Nnongo msamaha ba sambi na urithi ambao niwepeya balo banibatengile kwa imani yaibile kwango.¹⁹Nga nyo mpwalume Agripa,naweza kwaa kuasi maono ga kumaunde, ²⁰lakini,kwa balo babile katika Dameski kwanza,na boka po Yerusalemu na nchi yote ya Yudea,na pia kwa bandu ba mataifa yenge,natihubiri panga batubu na kunkerebukia Nnongo,bapange matendo yastahiliya toba. ²¹Kwa mana eyo Ayahudi bakamwile mulihekalu,bakajaribu kunibulaga.²²Nnongo amenisaidia mpaka nambeambe,nga nyo nayema na kushuhudia kwa bandu ba kawaida na kwa balo akolo nnani ya yalo ambayo manabii na Musa bagabaya yalowa pangika na vingine kwaa; ²³Panga Kristo lazima alowa teseka na alowa wa kwanza kufufuka boka mu'kiwo na kutangaza bweya kwa Ayahudi na bandu bamataifa.²⁴Paulo paayomwile kujitetea,Festo abaya kwa lilobe likolo,'Paulo wenga wa mwenda wazimu!masomo gako gakupangite uwe mwendawazimu. ²⁵Lakini Paulo kabaya,Nenga na mwendawazimu kwaa,mheshimiwa Festo;lakini kwa ujasiri nabaya maneno ga ukweli mtupu. ²⁶Kwa mana mpwalume atangite kuhusu makowe aga;nga nyo,nilongela kwa uhuru kwake,kwa mana nibile na uhakika panga ntopo lolote lyalifichika kwake;kwa mana lee lipangikwa kwaa pembeni.²⁷Je,ubaaminiya manabii,mpwalume Agripa? Nitangite panga uaminiya.' ²⁸Agripa kammakiya Paulo,'kwa muda mwipi waweza kunishawishi nenga na kunipanga Mkristo? ²⁹Paulo kabaya,"Nannoba Nnongo panga,kwa muda mwipi au mrefu,wenga kwaa,ila pia bote mwamuniyowine leno,mupangike kati nenga,lakini bila yelo minyororo ya muligereza."³⁰Nga nyo mpwalume ayemi,na liwali,na Bernike kae,na balo babile batama pamope nao. ³¹Batiboka ukumbini,walilongela bembe kwa bembe no baya,'Mundu yolo astahili kwaa kiwo wala kifungo'. ³²Agripa kammakiya Festo,"mundu yolo aweza kubekwa huru mana aikanikiya rufani kwa Kaisari."

Chapter 27

¹Paiamuliwe panga tupalikwa tunasafiri kwa mase kuyenda Italia,watimkabidhi Paulo na afungwa benge kwa afisa yumo wa jeshi lya Kiroma ywakemelwa Julio,wa Kikosi cha Agustani. ²Tukapanda meli boka Adrmitamu,ambayo ibile itisafiri kandokando ya pwani ya Asia.Nga nyo tujingii mubahari.Aristaka boka Thesalonike ya Makedonia kayenda pamope natwee.³Lisoba lya nyaibele tuikite katika mji wa Sidoni,ambapo Julio atimpangia kwa ukarimu na atibaruhusu kuyenda kwa rafiki zake kupokya ukarimu wabe. ⁴Boka po twayenda mu'bahari tukasafiri kuzunguka kisiwa cha Kipto ambacho kibile kimeukinga mbepo,kwa mana mbepo ubile ukitukabili. ⁵Baada ya kuwa tumesafiri katika mase yabile papipi na Kilikia na Pamfilia,twaisa Mira,mji wa Lisia. ⁶Palo yolo afisa wa jeshi lya Kiroma,akaikuta meli boka Alexandria ambayo ibile itisafiri kuelekea Italia.Akatupandisha ndani yake.⁷Baada ya kusafiri mbolembole kwa masoba ganyansima na hatimaye tuikite kwa taabu karibu na Kinidas,mbepo waruhusu kwaa kae kuelekea ndela yoo,nga nyoo tukasafiri kandokando ya kivuli cha Krete tukiukenga mbepo,mkabala na Salmone. ⁸Twatisafiri kandokando ya pwani kwa ugumu,mpaka tuikite mahali pakemelwa Fari Haveni ambayo ibile papipi na mji wa Lasi.⁹Tutweti muda mwingi muno,na muda wa mfungo wa Ayahudi ubile umepita pia,nambeambe ibile ni hatari kuyendelea kusafiri.Nga nyo Paulo atitukanikiya, ¹⁰no baya,"Alalome nibweni safari ambayo twapala kuitola ywalowa kuwa na madhara na hasara yanyansima,ni kwamizigo kichake kwaa na meli,lakini pia maisha yitu." ¹¹Lakini afisa yumo wa jeshi la Kiroma atimpekaniya muno ngwana wake na mmiliki wa meli,kuliko makowe ambayo galongelwa na Paulo.¹²Kwa sababu bandari ibile kwaa sehemu rahisi tama kipindi sa mbepo,mabaharia banyansima batisauri tusafiri boka palo,ili kwa namna yoyote tukiweza kuika mji wa Foinike,tutame palo kipindi sa mbepo,Foinike ni bandari kolyo Krete,na itilinga kaskazini na kusini mashariki. ¹³Mbepo ya kusini pautumbwile kuvuma mbolembole,mabaharia bapatike chelo ambacho babile bakihitaji.Bating'oa nanga na kusafiri kandokando ya Krete papipi na pwani.¹⁴Lakini baada ya muda mwipi mbepo nkali,waukemelwa wa kaskazini mashariki,utumbwile kutukombwa boka ng'ambo ya kisiwa. ¹⁵Muda meli yatilemewa na kushindwa kuikabili mbepo,twatikubaliana na hali yee,tukasafiri nao. ¹⁶Tukabutuka pitya wolo upande ubile utiukenga mbepo wa kisiwa kikemelwa Kauda;na kwa taabu muno twatifanikiwa kuuokoa mtumbwi.¹⁷Baada ya kuwa tumeivuta,balitumia kamba kuifunga meli.Batiyogopa panga tungeweza kuyenda katika eneo lya mchanga wanyansima wa Syiti,nga nyo batiulua nanga na batiendeshwa kandokando. ¹⁸Tukombwile kwa nguvu muno na dhoruba,nga nyo lisoba lyanyaibele mabaharia batumbwile kutupa miziogo boka mu'meli.¹⁹Lisoba lya tatu,mabaharia batumbwile kuyatoa mase kwa maboko gabe bene. ²⁰Muda ambao liumu na ndondwa yatuangazia kwaa masoba ganyansima,bado dhoruba ngolo itukombwile,na matumaini panga twalowa lopolelwa yatiboka.²¹Baada ya kuwa batiyenda muda mrefu bila chakulya,nga Paulo ayemi katikati ya mabaharia kabaya,"Alalome,mpalikwa kunipekaniya,na kana tuiboite nanga boka Krete,ili kupata madhara aga na hasara. ²²Nambeambe naafariji panga mube na mwoyo,kwa sababu pabile kwaa na upotevu wa maisha kati yinu,ila hasara ya meli.²³Kwa mana kilo chakipitike malaika wa Nnongo,ambaye yolo Nnongo nenga ni wake,na ambaye namwabudia kae-malaika bake ayemi pembeni yango ²⁴no baya,"Kana uyogope Paulo.Lazima uyemi nnongi ya Kaisari,linga,Nnongo katika wema wake akupeile aba bote ambao wasafiri pamope nawenga. ²⁵Nga nyo,alalome,mujipe mwoyo,kwa sababu namwaminiya Nnongo,panga ipalika kati yaanibakiye. ²⁶Lakini lazima tuumie kwa kukombwa katika baadhi ya visiwa."²⁷Pauikite kilo ya komi na ncheche,patubile tukiyendeshwa kolyo na kolyo mu'bahari ya Adratik,kati kilo ya manane nyoo,mabaharia batifikiri panga batikaribia nchi kavu. ²⁸Balitumia milio kupima kina cha mase na kupata mita thelathini na sita,baada ya muda mwipi bapema bapatike mita ishirini na saba. ²⁹Batiyogopa kwanza twaweza kugonga miamba,nha nyo bakaulua nanga ncheche boka katika sehemu ya kuwekea nanga no kuloba panga bwamba uise mapema.³⁰Balo mabaharia batiipala namna ya kuitelekeza yelo meli na balizishusha majini boti njunu na kulopwa maisha,na bapangite kuwa wanatupa nanga boka sehemu ya nnongi ya boti. ³¹Lakini Paulo kambakiya yolo askari wa jeshi la Kiroma na balo askari,"Muweza kwaa kuilopwa ila aba bandu babakia mu'meli." ³²Boka po balo askari bakatike kamba na yelo boti ilekitwe itolwe na mase.³³Muda mwanga wa bwamba paubile utijitokeza,Paulo atibasihi bote angalau balyee kisunu.Kabaya,"Ayee nga lisoba lya komi na ncheche mwalenda bila kulyaa,mwalyaa kwaa kilebe. ³⁴Nga nyo nawasihi mtole chakulya kisunu,kwa sababu yee ni kwaajili ya tama kwinu;na ntopo hata nywili yimo ya ntwe winu yalowa potea. ³⁵Paayomwile baya nyoo,atitola mkate na kumshukuru Nnongo nnongi ya minyo ga kila mundu.Boka po kaetekwana mkate no tumbwa lyaa.³⁶Boka po bote batiwa mwoyo na bembe batola chakulya. ³⁷Tubile bandu 276 nkati ya meli. ³⁸Paayomwile lyaa pakayukwita,baipangite meli nyepesi kwa kutupa ngano nkati ya mase.³⁹Paibile mutwekati,paibweni kwaa nchi kavu,lakini babweni sehemu ya nchi kavu yaijingya mumase yaibile na mchanga wanyansima.batilongela kati baweza kuiendesha meli kuelekea palo. ⁴⁰Nga nyoo batizilegeza nanga bazilekite mumase.Katika muda wowolo batizilegeza kamba za tanga na kuiinua sehemu ya nnongi kuelekea katika mbepo,nga nyo batielekea katika iyo sehemu yabile na mchanga wanyansima. ⁴¹Lakini baisile mahali ambapo mikondo ibele ya mase itikwembana,na meli ikaelekya mchangani.Na yelo sehemu ya nnongi ikakwama palo na iweza kwaa boka,lakini sehemu ya mbele uya meli itumbwile kutekwanika kwa sababu ya ukale wa mawimbi.⁴²Mpango wa balo askari ubile ni kuwabulaga wafungwa,ili panga ntopo ywaweza ogelea na kutoroka. ⁴³Lakini yolo askari wa jeshi la Kiroma apala kumwokoa Paulo,nga nyo akausimamisha mpango wabe;na akaamuru balo ambao baweza kuogelea baruke boka melini kwanza bayende nchi kavu. ⁴⁴Boka po alalome benge balowa kunkengama,benge nnani ya ipande ya mbao na benge nnani ya ilebe yenge boka mu'meli.Kwa ndela yee ipangike panga bote twalowa ika salama nchi kavu.

Chapter 28

¹Patuikite salama,tutangite panga kisiwa kikemelwa Malta. ²Bandu batama poo ni balo patupeya ukarimu wa kawaida wa kwaa,ila baliwasha mwoto na kutukaribisha twabote,kwa sababu ya ula na mbepo yaibile itiendelea.³Lakini Paulo paabile atikusanya mzigo wa anju na kuubeka pamwoto,nng'ambo nchunu ywabile na sumu aboka mu'yelo anju kwa sababu ya lelo lijoto,na akajizungusha mu'maboko gake. ⁴Bandu wenyeji wa palo pabamweni yolo mnyama atining'ia boka mu'maboko gake,babaya bene kwa bene,"Mundu yolo hakika ni muuaji ambaye aboka mulibahari,lakini haki haimuruhusu tama."⁵Lakini ywembe atintupia yolo mnyama katika mwoto na apata kwaa madhara yoyote. ⁶Bembe batimgojea avimbe kwa homa au atomboke gafla na kubulagika.Lakini baada ya kunlolekeya kwa muda mrefu na kubona panga ntopo likowe ambalo ni lakwaida kwaa kwake,balibadilisha malango yabe no baya abile nongo.⁷Bai mahali palo papipi pabile na bui ambayo ubile mali ya nkolo wa kisiwa,mundu ywakemelwa Pablio.Atitukaribisha na kutukarimu kwa masoba atatu. ⁸ipalike panga tate ba Pablio abile na homa na ugonjwa wa kuhara.Na Paulo pmwendea,akiloba,kabeka maboko nnani yake,na kumponya. ⁹Baada ya lee pangika,bandu benge palo pakisiwa baabile atamwe batiyenda na kuponelwa. ¹⁰Bandu batimuheshimu kwa heshima yanyansima.Tubile twatijiandaa kusafiri,batupeya yelo twahitajia.¹¹Baada ya miei itatu,twatisafiri nkati ya meli ya iskanda ambayo ibile imepigwa mbepo kolyo pakisiwa,ambayo viongozi wake babile alongo abele mapacha. ¹²Baada ya kuwa twatua katika mji wa Sirakusa,twatama kolyo masoba atatu.¹³Iapangike palo twatisafiri katika mji wa Regio.Baada ya lisoba limo mbepo wa kusini uboite ghafla,na baada ya masoba abele tuikite katika mji wa Putoli. ¹⁴Kolyo twatikwembana baadhi ya alongo na twatikaribishwa na tama nao kwa masoba saba.Kwa ndela yee tuisile Rumi. ¹⁵Boka kolyo balo alongo,baada ya kuwa wayowine habari zetu,baisile kutupokya kolyo kulisoko lya Apias na Hotel tatu.Paulo paabweni balo alongo atimshukuru Nnongo kajipea ujasiri.¹⁶Patujingii Roma,Paulo atiruhusiwa tama kichake pamope na yolo askari ywabile akinlinda. ¹⁷Bai ibile baada ya masoba atatu Paulo atibakema pamope balo alalome babile viongozi kati ya Ayahudi. Pabaisile pamope,abaya kwao,"Alongo,pamope na panga nipangite kosa lolote kwa bandu aba au panga kinchogo na taratibu za apindo bitu batuyongolya,natitolewa kati mfungwa boka Yerusalemu mpaka katika maboko ga Arumi. ¹⁸Baada ya kunnaluya,batamaniya kunileka huru,kwa sababu kwabile ntopo sababu kwango nenga yastahili adhabu ya kiwo.¹⁹Lakini balo Ayahudi pabalongela kinyume cha shauku yabe,nililazimika kukata rufaa kwa Kaisaria,ila ibile kwaa kati panga naleta mashitaka nnani ya litaifa lyango. ²⁰Kwa sababu ya kukata kwango rufaa,nga nyo,niloba kubabona na longela namwenga. Kwa sababu ya chelo ambacho Israeli abile na ujasiri nacho,nitabilwe na kifungo chee.²¹Boka po bammakiya,"Twapokya kwaa barua boka Yudea kuhusu wenga,wala ntopo nongo ywaisa na kutoa taarifa au baya neno lolote linoite kwaa nnani ya wenga. ²²Lakini twapala kuyowa boka kwako wawaza namani kuhusu lee likundi lya bandu aba,kwa sababu iyowanike kwetu panga lalongela kinyume kila mahali."²³Pababile batitenga lisoba kwa ajili yake,bandu banyansima baisa mahali paabile atama.Kabaya lelo likowe kwao na kushuhudia kuhusu ufalme wa Nnongo.Atijaribu kubashawishi kuhusu Yesu,kwa namna zote ibele boka katika saliya ya Musa na boka kwa manabii,toka bwamba mpaka kitamwinyo. ²⁴Baadhi ya bembe batishawishika kuhusu makowe yalo yabayilwe,na benge baaminiya kwaa.²⁵Pabatishindwa yeketyana bene kwa bene,batiboka baada ya Paulo kulibaya likowe lee limo,"Roho Mtakatifu abaya vyema pitya Isaya nabii kwa tate bitu, ²⁶Abaya,'Yenda kwa bandu aba ubaye,"Kwa makutu yinu mwalowa sikia,lakini mupekania kwaa;na kwa minyo yinu mwalowa lola lakini mutangite kwaa.²⁷Kwaajili ya mioyo ya bandu aba ibile dhaifu,makutu gabe gapekanie kwa taabu,watifunga minyo yabe;ili panga kana patange kwa minyo yabe,na kupekania kwa makutu gabe,na kutanga kwa mioyo yabe,na kerebuka kae,na nalowa kubaponya."²⁸Kwa eyo mpalikwa kutanga panga awoo wokovu wa Nnongo utipelekwa kwa bandu ba Mataifa,na balowa kuwapekania." (Zingatia;Mstari eoo ²⁹"Muda paubile ulongela makowe aga,bayahudi batiboka,babile na mashindano makolo kati yabe," ntopo mu nakala za kale).³⁰Pulo atami mu'nyumba yake ya kupanga kwa miaka yote ibele,na atibakaribisha bote baisile kwake. ³¹Abile akihubiri ufalme wa Nnongo na abile akifundisha makowe nnani ya Ngwana Yesu Kristo kwa ujasiri wote.Ntopo ywankanikiya.

Romans

Chapter 1

¹Paulo Tarisi waYesu Kirisitu, ywakemilwe panga mtumishi ywa bagulilwe mwanja likewe lya Nnungu. ²Alinga likowe lyalibaite zamani pityabkwa manabii bake mumaandiko matakatifu. ³Yaihusu mwana wake lwabelekwimulukolo lwa Daudi kwafano wa yenga.⁴Ywembe atangasilwe mwana wa Nnungu kwa ngupu ya Roho mtakatifu kwa ufunuo wa wafu Yesu Kirisitu Ngwana witu. ⁵Pitia kwa ywembe tupejyilwe upendeleo na utumisi kwa utii wa aminia nkati ya bandu boti, kwa mwanja yalimo lyake. ⁶ Nkati ya bandu'bo na mwenga kai mukemilwe mwa ba Yesu Kirisitu.⁷Barua ye jinu mwa botimwabubile Rumi,mwa mupendilwe na Nnungu,mwa mukemilwe panga mwabandu mwa atakatifu. Neena ibe kasinu, na amani buka kwa Nnungu Tate bitu na Ngwana Yesu Kirisitu.⁸Wite, nenda kusukuru Nnungu wangu nkati ya Yesu Kirisitu kwaajli jyinu mwaboti, mana aminia kwinu kwenda hubililwamulunia lwote. ⁹ Na Nnongo ga shaidi wango, na ywembe ngamtumika kwa mwoyo wango nkati ya Injili ya mwana wake na mwanidumu kutabwa. ¹⁰saa yote nenda loba nkati ya loba kwango kwandela yeyote mwiso wake nipate fanikiwa saa yeno kwa mapendo ga Nnongo kwa isa kasino.¹¹mana napenda kumona, lenga nani-nipate kupeya mwenga baadhi ya karama ya mwoyo, mbate kwaimaimalisha. ¹²Mana nipendi kunipeya mwoyo pamoja pamope na mwee, kwandela ya imani kwa kilammoja winu, jinuna yango.¹³Tubwe mwalongo,nipendeli nkewe tangu nyanya, Malaya na chima nende kusulya Isa kasinu, Lakini natikani kilwa mpalimo. Hivi napendiba na matunda kachino Kati mwaibile kwa bandu ba mataifa. ¹⁴Nilongelwa na Wayunani na ageni na bembe, mwerufu nalo. ¹⁵ kwa-nyo, kwopenda kwang'o, nenga nimitayari kwilonga Injili kasinu mwenga mubile kwo Roma.¹⁶Maana niboni ya kwako oni Injili, Mana uwezo was Nnongo woleta wokopu kwa kill jwa-aminiya, kwakene myahudi wete na kwa bembe Myunani. ¹⁷Mana haki ya Nnongo ibiwazi buka imani hata Imani, Kati mwaba-andike, "Mwene haki atama kwa Imani".¹⁸Mana ukale was Nnongo ubi wazi baka kunani juyaasi na sambi yoti ya bandu, nayo kwandela ya udhalimu kwi-ibiya kweli. ¹⁹ Sababu yayee, ngote ngange za tanga nikilwa juu ya Nnongo kasabi wazi na Nnongo abakiye.²⁰Mana mambo gake kewe ngabonekane kinanoga, angabiki tiwazi buka umbilwa kwa Dunia ngena tanganikwa ilebe pilya kwa ilebe ya umbilwe. mambo gani uwezo wake wangaliyomoka na wa-asili ya Nnongo. namatokeo gake, bandu ba tupu lyo baya. ²¹Asababu yayee, ingawa batabgite kuhusu Nnongo Bantu kinelili jwembe Kati Nnongo, Wala bampelili shukurani. kichongo chake babile apumbapu mumawazo gabe, na mioyo yabeyene ulalo na yayeyilwe lubendo²²baikemite panga beelevu, kumbe bai alalo. ²³Bangalabwi utukufu was Nnongo jwa kotoka alabika kwa mfano was kuminyo ya Mundu jwa alabika,na ya kiyuni, na ya ki-inyama bene magulu mane,na yaiumbe yetambala.²⁴kwa-nyo Nnongo alikwaleka baikengame tamaniya kwa mioyo yabeyene kwo-usapu, kwayinga yabe yo fezeheka Kati yabe. ²⁵Na bembe ngabalabwile kweli ya Nnongo-baubuso Naga abudu na kwitumikiya iumbe badala ya mwuumbaji na jwembe gasifilwa milele. Amina.²⁶kwa sababu Yee, Nnongo atikwa leka baikote tamaa yabe ya oni, mana alwawa babe bakulei tumya kwa zamani kwa chill Cha kibile chachoguza zamani. ²⁷Nagembe kaie, alalume nembe bagalei matumizi gabe ga zamani kwa alwawa na ngalambu kwa na bene kwa bene. Habaa babile analome babapate na alalome ayabe ambayo gabile Lili na boobapejyilwe azabu yayastaili-lii oba kwabe.²⁸sababu bati kana bana Nnongo muhufahamu wabe aliwaleka bakote lunda lwabe lwange faika bapange ikowe ngalonga faika.²⁹batweli na zuluma boti, tamaniya na ubaya batweli being, bulangana,bulwe,ubochobocho,na kusulya ubaya. ³⁰kaibembe abai benda kopekeana,hata apindo babe ebayowa lii. ³¹ Bembe hata tunda ntupo, hata ba-aminika lii, upendo wa samani ntupu.hata huruma ntupu.³²Batabgite kanuni ya Nnongo bandu babapanga makowe go bapalikwa waa, Ila sio babapanga bai, hata babayeketyana na balobaba panga makowe gaa.

Chapter 2

¹Kwa-iyo ntupu uzuru,wenga woukumu,Mana bukana galugo mwukumu jwenge with ya hatia was mwene.Kwamana wenga wauukumu upanga ikowe yeyeluyelu.² Ila tutangite ukumu ya Nnongo ya kweli kwa bandu babapanga makowe Kati goo.³Ila wenga uwasilii,wenga waukumu balo babapanga makowe kati gaa ingawa wenga na wenga wendapanga makowe gogogo.Je walama na ukumu ya Nnongo. ⁴ Au uwasa nchini sana juu ya wananchima wa wema wake, chelewa kwa adhabu yake,napumilia kwake? Je utangitelii wema wake ukupanga wiyendeli toba?.⁵Ila kwa nonopa kwa mwoyo wako na kwa mwoyo wako waukotoka tubu wibekya wa mwene akiba ya ukali kwa lisoba lilo lya ukumu,yani,lisoba lilo lya ufunuo wa ukumu ya kweli ya Nnongo. ⁶Jwembe alowa kunnepa kila mundu kipemo sawa na gagapangage. ⁷ Na balo bembe kwa usafi wa tenda kwabe kunanoga bapalike lumbilwa,heshimilwa na kotoka haribika,alowa kwapeya ukoto wangeyomoka.⁸Lakini kwa balo baimi, babakotoka kutii ukweli ila bailii dhuluma,nyango na ukale walowa isa. ⁹ Nnongo alowaleta dhiki na shida kwa kila nafsi ya mundu jwapangite sambi,bakwanza Ayahudi na Ayunani nembe.¹⁰Lakini lumbilwa, heshima na amani yalowa isa kwa kila mundu ywapanga wema,wakwanja Myahudi nembe. ¹¹Mana ntupu pendeyelwa kwa Nnongo. ¹² Mana kati mwebile bananchima babakosike bila salia balowa aba obabila seliya,na kati benge bananchima babakosike lengana na seliya balowa ukumilwa kwa seliya.¹³Mana sio babayowene seliya nga kwa panga bene hakinonge ya Nnongo,Ila babaipanga seliya nga babalangilwa haki. ¹⁴Mana bandu baluniani, babakotwike bas na seliya,bapanga kwa asili ya mambo ga seliya,bembe,babi kwa seliya mioyo yabe,ingawa bembe ntupu seliya.¹⁵Kwa-lii babo enekana matendo gagapalikwe kwa wajibu wa wa seliya baandike nkati mumioyo yabe. Zamiri yabe nembe yenda kwashuudia benabe,na mawazo gabe bene au genda kwashitakya au'ngalendela bene.¹⁶ na kai kwa Nnongo. Haha gapita masoba ambayo Nnongo alowa kwiiukumu sili ya bandu boti sawasawa na injili yango,kwa ndela ya Yesu Kirisitu.¹⁷Tunkoye mwikoga mwa-Ayahudi,mwamutani kalimu seliya uopuli kwa kuisifu Kati ya Nnongo. ¹⁸tungatangite mapenzi gake,Nolinga ikowe ambayo yetotautiana nayo,bada yolangilwa na seliya.¹⁹ Natubaye witi wina ujasili panga wenga wamwene wa korongosi wa bange minyo,bweya kwa balo bababile mulubindo, ²⁰ wawasaisha alalo,mwalimu wa bana,nanyinyo ubile nayo museliya kati mwi ilimu na kweli.²¹Wenga bai,waumwukumu jwenge,Je,wifundisha wa mwene? wenga wa uhubiri kutokajiba,wenga ujiba lili? ²² Wenga wauba kana mube mwamalaya, je, wenga wa malaya-lii? wenga wawichukya sanamu,je ujiba mu nyumba ya Nnongo?²³Wenga wawiluma mu seliya,je hufedheesha lili Nnongo kwa kwitenda kana seliya? ²⁴ Mana "lina lya Nnongo lyenda fedheheshwa kali ya bandu bange aminiya jinu," kati mwabaandike.²⁵Kwa inilwa likombe kwenda faika mene kotii seliya,lakini wenga Mana ubile kawi kana seliya,Inilwa kwako kulowa pangilwa ntupu inilwa. ²⁶ Bai ,banaibile,mundu jwenge inilwa kayendelwa kuikamwa mwaipalikwa seliya,je, kotoka kwake inilwa kwaputolwalii panga ainilwe? ²⁷ Na jwembe jwaibado inilwa kwa asili alowa lii kuku-ukumu mana utimisite seliya? haye kwa sababu ubi na maandiko gaga andikilwe na likombe lakini bado wikana seliya!²⁸Mana jwembe Myahudi jwabele kwa hali ya panja,Wala inilwa sio kwapanja bailii. ²⁹ Lakini jwembe Myahudi jwabile jwankate,nalikombe lya mwoyo,mumoyo,sio mumaandiko lii,sifilwa kwa mundu kwa nyoibukana lii na bandu Ila kwa Nnongo.

Chapter 3

¹Hivi ni faiga gani ya bile nayo Myahudi?Na faida likokombi namani? ² Inogite kwa kila ndela,Awali ya goti, Ayahudi bapejilwe ufunuo buka kwa Nnongo.³Lakini,ibikiliwi kubina Ayahudi benge ntupu imani? Je, kotoka aminiya kwabe aminiya kwa Nnongo ba ubocho? ⁴ Ntupu,badala yake, uneke Nnongo abonekane nkweli,hataitei kila mundu mmocho kati mweandikilwe,"uwese baurekana panga wa mwene haki.Mumakowe gako nawawezeshinda mewe kojingya muhukumuni".⁵Lakini mana ibile dhambi jitu walowa bonekana haki ya Nnongo,Tubaye buli? Nnongo mdhalimu Lili papiya ukale wake,je abile nyoo? Nilongela bukana na mantiki ya kimundu.⁶ Ntupu,Ibinyoli kwa ndela gani basi Nnongo alu ukumu lunia?⁷Namana itei kweli ya Nnongo pitya umubuchu wango piya lumbilwa kwananchima kwajili yake,mwanja namani nibii bado Kani hukumilwa kati na mwene dhambi?⁸ Mwanja namani kana tubaye,kati mwa batukopiye na kati benge mwabathibilisha panga twenda longela,"Tupange dhambi linga gananoga gaise"?Ukumilwa kwabe sawasawa.⁹Kinamani kai? Twitetee twabene? Ntupu kabisa. Kwasababu twabene tayari tutikwalaumu Ayahudi na Ayunani boti mpamo,panga babii pae ya dhambi. ¹⁰ Haye kati mweandikilwe: "Ntupu mwene haki hata yumo.¹¹Ntupu mundu ywa tangite.Ntupu mundu jwa mpala Nnongo. ¹² Boti bagalambwike. Bembe kwa pamope babile Ntupu maana.Ntupu ywa panga wema,kabisa,hata yumo.¹³Makolomelo gabe kati likabuli lyange kulya.Milimi yabe itikombiya. Sumu ya ng'ambo ibii pae ya maboko gabe. ¹⁴ Mikano gabe ilweli laana na uchungu.¹⁵Magulu Gabe gai na lubele yo pengana mwai. ¹⁶Ubau na mateso gabi mundela gabe. ¹⁷ Bandu baa batangite lii ndela ya amani. ¹⁸ Ntupu kunyogopa Nnongo nnongeya minyo Gabe".¹⁹Pano lelo tutangite kumbe chochote seliya chakilongela ilongela na balo bababile pai ya seliya. Lenga kila nkano banine,na lunga lunia yoti tuwajibike kwa Nnongo. ²⁰ Ajii ni kwasababu ntupu mwili wawabalangilwa haki kwa kwipanga matendo ga seliya nnunge ya minyo gake.Mana pitya seliya isa kwitanga dhambi.²¹Ila bila seliya,haki ya Nnongo itanganikwa lii.Tabakijilwe kwa seliya ya manabii,²² iyo ni,haki ya Nnongo pitya kwa imani ya Yesu Kirisitu kwa balo boti babaaminiya.Mana ntupu tofauti.²³Kwasababu boti bapangite dhambi na pungukilwa na balaka ya Nnongo. ²⁴Babalangilwe na haki bule kwa neema yake kwa ndila yakombolelwa na Kirisitu Yesu.²⁵Kwa mana Nnongo alikupiya Kirisitu Yesu satupatanise kwa ndela ya imani kwa myai yake.Ampiyite Kirisitu kati usaidi wa haki yake,kwasababu kutulekelea dhambi yepite ²⁶ katika pumiliya kwake.Aga gati pitya lenga bonekana balangilwa kwa haki, mundu ywoywete kwasababu ya imani kwa Yesu.²⁷kubii kwa'ko basi kwilumba?Batibagana.Kwa misingi gani? misingi ga matendo?Hata,ila kwa singi was imani. ²⁸ Tumbwe tuyomolwa nyanya mundu abalangilwa haki kwa imani bila makowe ga seliya.²⁹Au Nnongo ni Nnongo Ayahudi bai? je jwembe si Nnongo wabandu bange aminiya na bembe? Ngamwebile,Nabange aminiya na bembe Nnongo wabe.³⁰ Mana ibi kweli Nnongo yumo,alowa kwabalangwa ya haki nababa inilwe likambi kwa imani,na bange inilwa kwa ndela ya imani.³¹Au twenga twibadilisha seliya kwa imani?Ata!nchogo ya ago,twenga twikong'ondya seliya.

Chapter 4

¹Tulowa longela namani kai panga Abraham,Tate bitu kwa ndela yenga,Apatikine? ²Kwa Mana manaitei Abraham abalangilwe haki kwa matendo apeba na sababu ya kulumba,ila sio nnonge ya Nnongo. ³Kwani maandiko gabaya buli?"Abraham amwamini Nnongo,na abalangilwe panga abi na haki".⁴Tumbwe kwa mundu jwa pangage lyengo, libilwa kwake kwa ubaya lili kwa bule ila ni haki yake. ⁵Ila kwa mundu jwange panga lyengo ila amwombilwa jwembe amalangwa haki jwa bile Lili mcha Nnongo,imani yake mundu jwo ibalangilwe panga ibi na haki.⁶Daudi na jwembe alongela kuhusu baraka kwa mundu ambae Nnongo amalanga haki bila matendo. ⁷ Akojike,"Babalikilwe balo masambi gabe basamiilwe na bembe nembe ubaya wabe utiwikejelwa.⁸ Atibalikilwa mundu julo ambae Nnongo amalangwa lili na dhambi.⁹Buli baraka yii ibii'kwaajili ya bandu babainilwe bai,au na babakotwike inilwa?mana twenda longela,"Kwa Abraham aminia kwake yabalangilwe panga haki". ¹⁰ Ivi twabalangilwe kitiwi?Wakati Abraham ainilwe au bado inilwa?Yabilelii ainilwe,Ila abi bado inilwa.¹¹Abraham apoki alama ya likombe.Agogo wabile muhuri yelo haki ya imani abile nayo tayari kabla ana inilwa-lii.Matokeo gake ga alama aye abalangilwe panga Tate ba bahamini,hata bange inilwa kwinama panga hakinga yabalangilwa. ¹²Ayiee inamana Abraham bampangite tate ba torati sio bainama babainilwe bai,ila hata balo babakotwike kwikote njayo lati bitu Abraham.Nayee nga imani yabile nayo kwa bange inilwa.¹³Mana yabile-lii kwa seliya kwamba ahadi ipiyilwe kwa Abraham na kwa lukolo lwake,ahadi panga barithi lunia.Ilaa yapitya mu haki ya imani.¹⁴ Mana itei mana ya panga balo ba seliya ga'barithi,imani ibile ya bule, Na mwatu aidile ingalabwike. ¹⁵Mana seliya ileta ukale,lakini palo panga seliya ntupu.napabile kotoka utii.¹⁶Kwasababu yeipitya kwa imani,linga ibe kwa neema.Matokeo gake,ahadi ibii dhaili kwa lukolo lwote,Na lukolo lokisabe ngabatangite seliya bai-lii,ila na balo ba imani ya Abraham.Mana jwembe Tate bitu twa boti. ¹⁷Kati mwaiandikilwe,"Nikupangite panga tate ba nnema goti". Abraham abile nkati ya upeo wa julo jwa aminile,yani, Nnongo jwapeya maiti ukoto na kugayeya makowe gaga kotwike bali ngagaweze baa.¹⁸Licha ya ali yoti ya panjaa, Abraham kwojasili aliaminiya Nnongo kwa machoba gagaisa. Ndomana abile tati ba mataifa ganansima.bokana silo sakilongelikwe "Ngamwalowa baa lukolo lwako. ¹⁹ Jwembe abile-lii mpungufu muimani. Abraham ayeketi panga kuwa jenga yake mwene iyomwile was abile na miaka karibu mia jimo.Kaibile na hali yowa ya ndumbo ya Sara.²⁰Lakini mwanja mwa mwaidi Nnongo,........ ²¹ Atangite yo panga che'lo cha mwaidi, Nnongo kaiabi na uwezo wo kamilisha.²² Naji nembe yabalalangilwe kasake panga haki.²³Naandikilwa soon kwa faida yake bai.²⁴ Yaandikilwe kwa faida jitu twenga. Kwabakilwe balangilwa,Twenga twatuaminiya nkati ya jwembe jwa mfufuwite Nngwana witu Yesu buka mukiwo. ²⁵Ajo nga yolo jwapijilwe kwa mwanja ga makosa gitu na kunyonya lenga tupate balangilwa kwa haki.

Chapter 5

¹Kwasababu tubalangilwe na haki kwandela ya imani,twina amani na Nnongo kwa ndela ya Nngwana witu Yesu Kirisitu. ²Kwopitya jwembe twenga na twabembe tupatike tusa kwa ndela ya imani kwa huruma ye ambayo nkati yaka twenda jima. Twenda pulahi mujasili watupeya Nnongo kwa ajili wakati wengi,ujasili ambao twasiriki mu utukufu wa Nnongo.³Ale bai-lii,lakini twalowa pulaika mu mateso ngitu.Tutangite teseka nga kubeleka pumilia. ⁴Puliya nga kubeleka jeketelwa,najiketelwa beleka ujasili kwa ajili ya woti wenge. ⁵ Ujasili ango ukukatisha lii tamaa,kwa mwanja upendo wa Nnongo upange ni kemu mioyo jitu pitya kwa roho mtakatifu jwa pijilwe kasitu.⁶Palwa bile tutuwesalii,kwa muda wake Kirisitu ati'waa kwaajili ya wokovu. ⁷Yalowa bangumu yumo kwaajili ya mundu mwene haki.Ibinyonyo,mara yenge mundu alweza thubutu was kwa ya mundu mwema.⁸Lakini Nnongo atu akikishi upendo wake mwene kasitu,mwanja patwabile bado twabene dhambi, Kirisitu ati'waa kwaajili yitu twenga. ⁹Nazaidi ya goti,nambiyambi tubalangilwe haki kwa mai yake,twalowa pona buka mu nyongo ya Nnongo.¹⁰Mana,wakati wa twabile twa madui,twapatanisilwe na Nnongo kwa ndila ya kiwo sa mwana wake,na Sana,baada ya panga tupatanisilwe,twalowa lopolwa kwa maisha gake. ¹¹Nganyo bai-lii,ila kai tupulaika na nkati ya Nnongo pitya kwa Nngwana witu Yesu Kirisitu,kwo pitya ywembe ambaye siku yeno tupokile upatanisho-goo.¹²Nganyo lelo,mana pitya kwa mundu yumo dhambi ya jingi mu dunia,kwa ndela yee kiwo cha jingi kwa ndela ya dhambi.Na kiwo chatienea kwa bandu bote maana boti bapangite dhambi. ¹³Kwa kuwa mpaka seliya,dhambi yabile mu dunia,lakini dhambi ibalangilwa-lii Mana ntupu seliya.¹⁴Hata nyoo,kiwo chalawalike buka Adam mpaka Musa,hata kunani ya balo babakotwike panga dhambi kati kwa kanitii Adam,na ywenbe ga mfano wa ywalowa.¹⁵ Lakini hata nyoo,zawadi yabule si kati likosa.Mana itei kwalikosa lwajumo bananchima batiwa,zaidi sana urumu ya Nnongo na zawadi kwa uruma mundu yumo, Yesu Kirisitu,itizidi yongezeka kwananchima.¹⁶Kwasababu siyo panga gayulo jwapangite dhambi.Lakini kwa penda kwananchima,ukumu ya dhambi yatiisa kwa mwanza kosa kwa mundu yumo,ila kwa upande wenge kipawa chabule chakibukana balangilwa haki saisii baada gamakosa gananchima. ¹⁷ Kwa maana,mana itei kwalikosa lya mundu yumo,kiwo chatawalike pitwa kwayumo saidi sana balo baba uruma yananchima pamope na kipawa cha haki balowa tawala pitya maisha ga yumo, Yesu Kirisitu.¹⁸Nyanyo basi,mana itei pitya kwa likosa limo bandu boti icha kuukumu,kwapitya kwa kitendo chio cha haki kwaisile balangilwa kwa haki ya maisa ya bandu boti. ¹⁹Mana kwo pitya kotoka lii kwa mundu yumo bananchima balangilwe bene sambi,kwa nyo pitya kwa utii wa mundu yumo aingi balangilwe bene haki.²⁰Lakini seliya yayingi pajimo,lenga likosa-lii wesa landala.Lakini bandu pebisambi yananchima, uruma yatiyongeyeka muno. ²¹ Aye yapiyilwe lenga wite,Kati sambi mwetalite mukiwo, ngamwebile hata uruma yenda weza tawala pitya mu haki kwasababu gage yomoka pitya kwa Yesu Kirisitu Nngwana witu.

Chapter 6

¹Tubaye buli? Tuyendeli musambi lenga uruma iyongeseke? ²Ata.twenga twatuwile musambi,tulowa wesa buli Kai tama mo? ³ Mutangite Lili balo baba batisilwe nkati ya Kirisitu babatizwi mumaiti gake?⁴Twabile twasikilwa pamope na jwembe pitya mu utizo mukiwo.Ayee yapangilwe linga Kati Kirisitu mwajumwike buka mukiwo pitya mu utukufu wa Tate,lenga na twenga tuweze tyanga mu wayambie wa maisa. ⁵ Mana mana-tuunganisilwe pamope na jwembe katika mfano wa kiwo sake,tuunganisilwe mu ufufuo wake.⁶Twenga tutangite nyonyo,umundu witu wa zamani wati sulubiswa pamope na jwembe lenga yega ya sambi ualibikwe.Aye yabu nkati lenga wite kana tuyende lii batwa utumwa ba sambi.⁷ Jwembe ywabile apangilwe mwene haki lingana sambi.⁸Lakini mana tuwile pamope na Kirisitu,tuaminiya panga twalowa tama na jwembe kai.⁹ Tutangite panga Kirisitu atijifufulilwa buka mukiwo,na jwembe maiti-lii.Kiwo kitawala lili kae.¹⁰Mana kwa abari ya kiwo chabwile mu sambi,awhile mara jimo kwaajili ya boti,hata nyoo maisa gatama,atama kwajili ya Nnongo. ¹¹Kwa ndela yoo,na mwenga na mwemupalikwa kwibalanga muwile katika sambi,ila mwakoto kwa Nnongo nkati ya Kirisitu Yesu.¹²Kwasababu yo kana uyeketi sambi itawale payega yako lenga uweze kwitii tamaa zake. ¹³ Kene wapiye seme ya yenga yako musambi kati yombo yange haki,ila wipiye wamwene kwa Nnongo,kati bababile akoto buka mukiwo.Namwipeye sehemu ya yenga jinu kati yombo ya haki kwa Nnongo.¹⁴ Kana mwileke sambi itawale kwa kuwa mubili paie ya seliya,ila pae ya uruma.¹⁵Kinamanile?Tupange sambi kwa sababu tubuli-lii pae ya seliya,ila pae ya uruma?Ataa. ¹⁶ Mutangitelili panga kwake jwembe jwa ipiya mwene Kati atumishi jwembe ngamupanga mtumisi wake jwo,jwembe ngamupalikwa kumtii? Ayee kweli hata kwa mwenga mwatumwa a'sambi yaipelekya kukiwo,kutumwa wautii waukepeleka ku haki.¹⁷Lakini tushukuru Nnongo! Kwa kuwa mwabi mwatumwa ba sambi,lakini muyomwile tii buka kumwoyo kati mapundiso ga mpokile. ¹⁸ Mupangilwa uru buka mu sambi na mutangite mwatumwa ba haki.¹⁹Ninalongela kati na mundu kwasababu ya mapungufu nga miili yinu.Kwa mana kati mwebile mwamwipiyele iungo ya yenga jino, ba mwatumwa wa haki kwa takasika. ²⁰ Kwa kuwa mwapoki atumwa ba sambi,mwabile uru kutolu na haki.²¹ Kwa muda woo,mwabile na litunda gani kwa makowe na kwa saa yeno mwibona oni kwa ago? Kwasababu matokeo ga makowe ago ni kiwo.²²Lakini kwa saa yeno mupangilwe uru kutolu na sambi na mupangike mwa atumwa kwa Nnongo,mubi na litunda kwa ajili ya utakaso.Buka ukoto wangeyomoka. ²³Kwasababu msaala wa sambi ni kiwo,ila sawadi ya bure ya Nnongo ni bwomi wangeyomoka kwa Kirisitu Nngwana witu.

Chapter 7

¹Au mutangite kwako,(kwa kuwa nikoya na babatangite seliya),kwa kuwa seliya itawala mundu yes bile mwomi?²Mana ajwo nwawa jwakondeke atabilwe na seliya kwa another nchengowe mana abile nkoti,ili mene ayomwike mene awile,alowa panga mutabilwe ya seliya ya ndoa. ³Tumbwe kae,wakati about asengo babe babi aomi,mene itei atama na nalume jwembe akemelwa mmalaya.Ila mene abo asengo babe bawile,nai lusa kwa seliya,hapo apangali mmalaya,mene itei akonda kwa nnalume ywenge.⁴kwa-nyo,mwalongo bango, mwapangilwe maiti kwa seliya kwa ndila ya yega ya Kirisitu.Ibile nyoo lenga mupale unganishwa na jwenge kwa ywembe jwa fufuliwe buka kiwo lenga tuweze ku-papya Nnongo matunda.⁵ Mana patwabile haya payiga nkati ya mwili,tamaa ya sambi yatijumukilwa muiungo yoti kwa ndila ya seliya na kwipapya maiti matunda.⁶Ila saa yeno tuyong'olilwe buku mu seliya.Tuweli mulo hali yayatupingite.Lenga twenga tupate tumika mu hali yayambe ya Roho,nasi hali ya zamani ya andiko.⁷Tulongele buli? seliya sambi? Ataa,Alanyo,mbele kwitangalii sambi,ila kwa ndela ya seliya.Kwa kuwa mbele tangalii tamaniya bila seliya ika kotoka baya,"Uneutamani". ⁸Lakini sambi yapatike nafasi kwa yelu amri ni takatifu ya haki na ukoto.⁹Nanenga nabi na koti hapo zamani bila seliya,lakini payaichi yelu amri,sambi yapatike ngupu,na nenga nganawile. ¹⁰ Yelo amri ye peleleta ukoto yatigalambuka yabi kiwo kasango.¹¹Kwa mana sambi yapatike nafasi kwa yelu amri na yatigonga pitya mulo mu'amri yatimbulaga. ¹²Kumbe seliya takatifu,na yelo amri nembe takatifu,ya haki, na ukoto.¹³Kumbe iyo ya ibele ya ukoto yabile ya kiwo kasango nenga kana ibe nyoo kabisa.Lakini sambi,yabonekine panga sambi hasa pitya kwa yalo njema,yaileta kiwo ngati yango.Ayee yabile pitya kwa yelo amri,sambi kene ya pange mbaya muno. ¹⁴ Mana tutangite panga seliya tubwa kwake ni ya mwoyo,lakini nenga na mundu wa payenga,mpemejilwe pa'e ya utumwa wa sambi.¹⁵Mana lanilipanga nilitangite-lii kabisa,mana lelo lyanipendile kulipanga-kwako na lyanichukya,nganilipanga. ¹⁶Lakini mana nilipangite lelo lyanikotwike kulipenda, seliya yenda kuniyeketya yo panga seliya ni nkoto.¹⁷Ila nenga lili nafsi yango yanipangalyo,ila yelo sambi yaitama nkati yango. ¹⁸ Kwa Mana ndangite nkati yango,yani,nkati ya payenga yango,litama kwako likowe linanoga.kwa kuwa tamaniya kwa linanoga ibi kati yango,ila nipanga-lii.¹⁹Kwa maana lelo linanoga lyanilipendile nilipanga kwako,ila lelo libaya lyangotwike kulipenda ngalyo ndenda.²⁰ Tubwe Mana kandenda lelo lyangotwike kulipenda si nenga kiyango nganipanga,kumbe yelo sambi yango yaitama nkati yango. ²¹ Ndangite ibile haki ngati yango yaipala panga lyalibile lizuri,lakini ubaya ubile nkati yango.²²Mana Nenda kuipulaikya seliya ya Nnongo kwa mundu jwa nkati. ²³ Lakini mbona tofauti nkati ya viungo ya yega yango.Ingawa kwina ngonda juyo kanuni ya yambi na mulunda lyango.²⁴Need na mundu wene uruma!nyai jwaweza kunilopwa yega ya kiwo? ²⁵ Lakini ni shukuru Nnongo na Yesu Kirisitu Nngwana witu!Nga-nyo.Nenga na mwene kwa akili yango nitumikiya seliya ya Nnongo.Ila kwa yenga nitumikiya kanuni ya sambi.

Chapter 8

¹Tumbwe lelo tupu azabu nkati ta bababile nkati ya Kirisitu Yesu. ² Kwasababu kanuni ya Roho ni wankoto waubile katika Kirisitu Yesu inipangite nenga ba uru kutalu na kanuni ya sambi na kiwo.³Mana kila sasasindwi seliya panga Mana Yabilelii na ngupu mu yega, Nnongo apangite.Atumite wana wake wakiyake kwa mfano wa yega ya sambi na kwi-ukumu sambi kwa yega. ⁴ Apangite nyoo langwa kwa seliya gatimu nkati jitu tenga twatujenda bila fuata makowe gamuyega,Ila kwa kotea makowe ga Roho. ⁵ Baba-ikoteya yega waza kwabe makowe ga yenga,lakini ywa ifuata Roho bagawaza ga mwoyo.⁶Sababu kusudi lya yega ni kiwo,ila nia ya Roho ni ukoto na amani. ⁷ Hayeye kwasababu niya ya yega adui wa Nnongo,sababu itilili seliya ya Nnongo,wataiweza kwa eshimu. ⁸Balo baufuata yega baweza kwa kumpendeza Nnongo.⁹Hata nyo,paba bamuyega ila mumwoyo mana itei kweli mu Roho wa Nnongo tama nkati jino.Lakini mundu mana ntupu Roho wa Kirisitu jwembe jwake kwako. ¹⁰Mana Kirisitu abi nkati yino yega iwile kwa ikowe ya sambi ila mwoyo ubi nkoti kwa ikowe ya haki.¹¹Mene itei Roho wa yolo jwa mfufuwite Yesu buka mu kiwo atama nkati yinu,jwembe jwa mfufuwite Yesu buka mukiwo alowa kwipeya yega yinu ya kiwo ukoto kwa ndela ya Roho wake,jwa tama nkati yinu.¹²Nga nyo bai,mwalongo bangu,twenga tubi na deni,lakini kwa yega kwa tutame kati mwaipendi yega. ¹³Maana mana itei tama kaa ndela ya yega,mwikalibu yo'waa,lakini kwa Roho mugayebeya makowe ga yega,namwenga mwalama.¹⁴Mana Kati benge bananchima babe ongozwa na Roho wa Nnongo,haba bana ba Nnongo. ¹⁵Mana mupoki kwa mwoyo wa utumwa kai hata muyogope.Badala yake,mupoki mwoyo wa panga mwabene,kwako twondolela,"Abba,Tati!"¹⁶Roho mwene enda kutuakikishia nanyine Roho yito yo panga twenga twabana ba Nnongo.¹⁷ Mana itei kweli twalowa teswa na jwembe lenga tupate lumbilwa pamope na jwembe.¹⁸Kwa kuwa indabalangilwa mateso ya wakati ngo panga ntupu kilebe nikifananise na utukupu wa wwbonekana kasitu. ¹⁹Mana iumbe yoti yenda tazamia kwa tamania kwananchima bonekana kwa mwana wa Nnongo.²⁰Mana umba na kwembe pangite pae ya ubocho,sio kwa penda mwene,Ila kwa sababu yake jwembe jwa itiisike,Na muli tumaini. ²¹Uumbaji wene na wembe wapikitwa uru na buyelwa mu utumwa wo alibika,na kujingiya mu'uru wa utukupu wa bana ba Nnongo. ²² Tutangite panga umbilwa na wembe wenda minya na teswa kwo minya pamope hata leno.²³Nga nyo bai-lii,ila twabene twatubi twa milembo ya Roho- twenga twabembe twenda minya mu nafsi yitu,katulenda pangilwa twa bana,yani kombolelwa kwa yega yitu. ²⁴ Kwa tegemea kwo twati okoyelwa.Lakini satukilandage sabonekine ntupu chatukilendage mana nyai jwakilenda chakibonekana? ²⁵ Ila makatukilenda kilebe cha tukotoka kukibona ntupu saburi.²⁶Ila nanyonyo-nyo, Roho nembe kutuyangatia kwo dhaifu witu. mana tumanyi lii yupo kati mwaipangilwa,lakini Roho mwene kutulobya kwo minya uweza lii atabaya.²⁷ Naywembe kwilingulya mioyo na kwitanga akili ya Roho, ywembe loba kwaniaba ya baba aminile,lengana na mapenzi ga Nnongo.²⁸Natwenga tutangite panga bote babampendi Nnongo,jwembe tenda kila kilebe pamo na wema,kwa balo babakemilwe kwa likusudi lyake. ²⁹ Mana balo boti bapangite buka zamani,atikwa sawa buka zamani afananisa na mwana wake,lengo jwembe Abe mwelewa kwanza nkati ya alongo baingi. ³⁰ Na balo basawile buka zamani,na bembe akemite,na balo bakemilwe,habo abatangite bai na haki.Na balo babalangilwe muhak,na bembe atikwalumba.³¹Tubaye buli kuhusu ikowe yee? Nnongo Mana abile upande witu,nyai jwa ba kunani jitu? ³²Jwembe jwa kotwike kuneka mwana wake mwene ila atikumpiya kwa ajili yitu twenga twaboti alowa kosa buli kutukilimia na makowe goti pamoja na jwembe?³³Nyai awesa kuwasitaki ateule wa Nnongo? Nnongo mwene kwaesabia haki. ³⁴Nyai jwalowa kumwukumu adhabu? Kirisitu Yesu nga jwawile kwaajili yinu,na zaidi ya goo,jwembe nembe atiyolelwa.Enda tawala pamope na Nnongo na pandu pa heshima,na kai ngatulobya twenga.³⁵Nyai jwaweza kutubuya mupendo wa Kirisitu?Sikikwa,au utumwa,au tesekwo,au njala,au bula,au hatari,au lipanga? ³⁶ Kati mwaiandikilwe "Kwa faida yako ni minya lisoba lyoti kutwa.Twabalangilwe nkati ngondolo jwo chinjilwa."³⁷Katika ikowe yee yoti twenga twashindi nkati ya jwembe jwatupendile.³⁸ Mana niyomwile kongeka panga at ntuwi,wala ukoto,wala malaika,wala utawala,wala ilebe yaibile,wala ilebe yai isa wala ngupu,³⁹ Wala yaibi kunani,Wala gagabile pae wala kyumbe sengi chote,kiweza-kwa kutubangania no upendo wa Nnongo,jwembe nga Kirisitu Yesu Nngwana witu.

Chapter 9

¹Nilongela kweli nkati Kirisitu.Nilingela lii uboso,na dhamiri yango hushudia pamo na nee nkati Roho Mtakatifu, ² Kuwa kwina huzuni ngolo na minya kwangekotoka nkati ya mwoyo wango.³Mbeletamaniya nenga na mwene laaniwa na benge lwa ekutalu na Kirisitu kwasababu ya alongo bango, balo baubile nabo pamope kwa payiga.⁴ Bembe ni Baisraeli.Baba bi na ali ya pangika bana,wa utukufu wa malagano,na sawadi ya seliya, kunnoba Nnongo,na ahadi. ⁵Bembe bati longolwa bembe Kirisitu ati icha kwa heshima kuwala mwili goo-na jwembe ni Nnongo wa yoti.na jwembe alumbilwe bila yomoka.Amina.⁶Lakini si ahadi ya Nnongo itishindwa timya.Mana sio kila mundu jwabile Israel ga Mwisrael halisi. ⁷Lili hata kibelekwi wa Abraham ni baba bake halisi. Ila, "pitya kwa Isaka lukolo walowa kemelwa."⁸Ibi nyanya,bana ba yega si bana ba Nnongo.ila bana ba twahadi babonekana ba kati lukolo.⁹ Mana ale ga likowe lya ahadi:Muda wa majira go nalowa icha,na Sara apeyelwa mwana."¹⁰Ngaale bai,lakini baada ya Rebeka jingya ndumbo kwa mundu jumo,Isaka tate bitu-¹¹ "Kwamba bana babi bado bana belekwa kwoko na aina panga lili lyolyote linanoga aulibaya,lenga likusudi lya Nnongo lengana na chawa liyeme,wala kwa makowe lili.¹² Ila kwasababu gayule jwa kemilwe. Jabaite,"Nkolo atumikia nnuna."¹³ Kati mwaiandikilwe:"Yakobo nampendike Ila Esau nimpendikwo."¹⁴Bai lelo tukoyekwa? Je kwinaiba kwa Nnongo? Ata. ¹⁵ Mana alongei na Musa, "naba na samaha kwa jolo jwa nasamya,naba na uruma kwa jolo jwa namulumiya". ¹⁶ Kwa-nyo,sio kwasababu ya jwembe jwa pala,sio kwasababu ya jwembe jwa tila,lakini kwa mwanza Nnongo,ngabi uruma¹⁷Mana maandiko longela kwa Farao,"likusudi-lee malum natikundobeya, lengo nikulaye ngupu yango kasako,lenga Lina lyango balitangaze panepa wote". ¹⁸Nganyo bai, Nnongo abi na uruma kwo jwojwote jwa mpendile,na jwapala kupenda,humpanga kuwa kiburi.¹⁹Mwiso wabaya kasango,"mwanja namani bado kalibona likosa? jwaa'ko jwabile sawasawa na mwapendi jwembe? ²⁰Chachongo chake,mundu wenga wauyangwa kina chogo cha Nnongo? Kwanda wezekana cha kiukulikwe, longela kwa jwa mwikwile,mwanza namani uniukwi nyoo?"²¹ Tutangite kwa jwa ukwa aina haki kwa kitope lengeneza kikowe kwa mwa tumizi gapendi mwene.²²Buli Nnongo,jwabi tayali jwo laya ukali wake napanga ngupu yake tanganikwa,atistaili kwa pumiliya wa lengana yombo yaibelikwe kwa kwitiniya? ²³ buli mana waipangite yananchima lenga wilaye yananchima kwa utukufu wake juu ya yombo ya uruma ya yomwile kibika kwaajili ya utukufu? ²⁴ buli mene apangite nakanchime na twenga twatukemite, siyo buka kwa ayahudi bai, ila buka na amataifa?²⁵Kat mwabaite Hosea:nalowa kwakema bandu bango baba bile lii bandu bango,na jwaa nipendile jwa abile adui jwango.²⁶ Nayalowa ba palo pababaite kasabe,mwenga mwabangu bango kwa hopo bolowa ukemelwa mwabana ba Nnongo.²⁷Isaya andalela juu ya Israel "Kati isabu ya bana ba Israel ipeleke ba kati mwangi ya kubali,yalowaba kati linena babaokolewa. ²⁸ Mana Nngwana alowa kulipotwa likewe lyake kwa nnema,mapena na kwatulia.²⁹ Maana kati Isaya alongei hapo zamani panga Nngwana wa majeshi atuleki kwako lukolo kwaajili yitu,tulwe panga kati Sodoma na Gomola.³⁰Tukoya lwaku oti,bandu ba mataifa bababkotwike pala haki,pabapatike haki,haki kwaaminiya. ³¹ Lakini Israel jwa ipalae seliya ya haki,haipatike kwa.³²mwanja namani?sababu baibalikwe kwa kwa imani,ila kwo tenda,bati kwikobola muliwe. ³³ Kati mwaiandikiwe "lollekeya,niligonjike liwe liwe la kwikobala,lya sayuni na mwamba wa kosea jwembe jwa aminiya muhe hapata kwa oni".

Chapter 10

¹mwalongo,niya yamoyo wangu na mwaniluba kwa Nnongo kwa ajiyabe,kwaajili ya wokovu wabe. ² Mana nabakya panga bai na bidii kwa Nnongo,ila sio kwa ajili yo tanga. ³ Kwa kuwa matangite lii haki ya Nnongo,na bapala haki yabe bene,babile lii ati bahaki ya Nnongo.⁴Kwakuwa Kirisitu ndo timwa kwa seliya kwa ajili ya haki ya kila mundu jwa aminiya. ⁵ Musa aandike yaihsu haki ya isa buka ku seliya "mundu jwa panga haki yaseliya alowa tama kwa haki yee"⁶Lakini haki ya bukana na imani ilongela nyoo "kana ulongele mumwoyo wako nyaijwa nguluka jenda kunani? (aye kumwuluya Kirisitu pae)⁷ Na kana ubaye nyai jwa uluka mulebwa?" (aye nga kupeleka Kirisitu kunani buka mu kiwo)⁸lakini ilongela namani? likowe libii karibu na wenga,mukano na mumwoyo wako."ale likowe lya imani,ngatu litangaza.⁹ Mana itei kwa mukane wako unyeketeya Yesu yopanga ni Nngwana, nakumwaminiya mu mwoyo wako panga Nnongo ati kufufua buka mukiwo,walowa okoka.¹⁰ sababu kwa mwoyo mundu aminiya na pata haki na kano yeketya na pata okoka.¹¹Kuba liandiko likoya ,"Kila jwaaminiya hapatulioni" ¹² Mana ntupu tafauti kati ya Myahudi wala Myunani mana Nngwana yoyo yonga Nngwana wa bote,nintajiri wa bote bankemao. ¹³ Kubaa kila mundu ywa nkema lina lya Amwenye ataokolewa.¹⁴kwa kitiwi benda weza kukema jwembe jwa bakotwike kumwaminiya?na kwakitiwi baweza amini kwa jwembe na banan-nyowa kwa nabalowa yowa buli bila kwa hubiri? ¹⁵ Na kwa kitiwi baweza hubiriwa,bila tumilwa kati mwaba andike jinsi gani mwanga ngolwike magulu gabalo ga batangaza likowe lya mema.¹⁶Ila boti bana yowa lii Injili.Kwasababu Isaya abaite Nngwana nyaijwa yowine ujumbe witu?"¹⁷ kwa hiyo imani iicha bada yo yowa,na yowa kwa likowe lya Kirisitu.Lakini nenda longela,je bana yowa kwa? Ena kwa hakika sana lelobe lyabe lipelike panja munema wete"Zaid ya yoti,nenda longela "je Israel batangite kwa? na Musa andalongela nalowa kwa chokosa kwa yeya bwigu kwa bandu bababile taifa lyangetanganikwa.²⁰Na Isaya ni jasiri sana enda longela napatikine na balo ba banipalike kwaa.²¹ Lakini Israel koya "masoba goti na yopite maboko lango kwa babakotoka yogopa na kwa bandu agumu"

Chapter 11

¹Bai nilongela,buli,Nnongo atikwa kana bandu boti? hata pasene mana nanenga na Muisreal wa lukolo lwa Ibrahimu wa kabila ya Benyamini.² Nnongo hakanikwa bandu bake,batangite buka samani,je?mutangite kwa liandiko likoya buli usu jyo Eliya,jinsi mwampembelike Nnongo kuhusu Israel? ³ Nngwana babulige kinabii bako,na batibomwa madhabau gako.Nenga kiyango ngani igalile, na bembe bapala bwomi wango."⁴Na lijibu lya nnongo likoya buli kayako?"nitebeka kwaajili yango bandu elfu saba babakotoka kunkilikitya Baali".⁵ Nga ata nyoo,masiku yeno babile baba igalile sabato ya sawo wa uruma.⁶Lakini mana ibii kwa uruma,twenga le kupendelwa.kichongo chanyo uruma yabakai uruma. ⁷ Namani kae basi? likowe ambalo Israel abile kalipala aina kipata kwa alababa cahaulilwe ngabakipatike,na benge bayejilwe lubendo.⁸ Nakati mwaiandikikilwe,Nnongo apei mwoyo wo pwindala,minyo lenga kene balole na masikio kene bayowe,mpaka lino.⁹Nembe Daudi enda baya,"wileke meza yabe ibe lupelele,ntego,pandu pokubala,na poleya kisase sabe.¹⁰ Waleke minyo gembe gambe na lubendo linga kene babone ukapindeya migonga sayote"¹¹ Bai nenda longela,je/bakobile mpatulapai? kana ibenyo,badala yake,kwoshindwa kwabe wokovuwikite kwa amataifa,lenga bene kwa yeya bwingu. ¹² Mana itei shindwa kwabe kasabe utajiri wa Dunia na mana hasara yabe utajili wa mataifa,wikiasi gani zaidi yaba ukamilifu kasabe.¹³Na saa yino nalonngela na mwenga bandu ba mataifa kwa sababu ni bii mtume wa mataifa ngenge nipuniya uduma yango.¹⁴ Lakini mbala kwa yeya bwigu baba bile yega jino na nenga kwale tulowa kwalopwa baadhi yabe.¹⁵Mana kanilwa kwabe ni ridhiana na Dunia pokelelwa kwabe kwalowa isa bili ila bwomi buka mu kiwo?¹⁶ Mana matunda ga kwanza akiba,ngamwebile kwa litongi lya bwembe mana ndandai akiba,ndambi nembe kazalika.¹⁷Lakini mana itei badhi ya ndambi itikatibwa kati wenga,lutambe mwitu lwa mzeituni,lwati pandikiswa nkati yake,na mana watishiriki pamope na bembe katika mundandai ya utajiri wa mzeituni,¹⁸ Kana wilumbe ju ndambi.Ila mene kawilumba,wenga liwa winyangata ndandai,ila ndandai ikuyagate wenga.¹⁹Bai lwalongela,"ndambi yatitemelwa lenga nipate pandikizwa mukipeto".²⁰ Ayo kweli sababu yokotoka aminiya kwabe bati lemelwa,lakini wenga wayeni imara kwasababu ya imani yako.kana wiwase wamwene kwa aliya kunani sana ila uyogope. ²¹ Mana manaitei Nnongo mene ailekalii ndambi ya asili,huku urumiya lii na wenga.Linga wete,mayenda gana noga na ukaliwa Nnongo kwo pande ngumo,ukale waisi kwa Ayahudi ngabembe batitumbuka.Ila kwo upande wenge,uluma ya Nnongo lwisa kunani yako,mene waigala mu wema wake.malayenge wenga na wenga alowa kukana kutalu.²³Na kai,mana bayendelelwa kwa mwo kutoka aminiya kwambe.Balowa pandikizwa kai mana Nnongo abile nowo uwezo wopandikiza kai.²⁴ Mana manaitei mwenga mwati temelwa panja kwa uliokwa zamani mzeituni wa mwitu,na chachungu cha zamani mwati pandikizwa mu mzaituni wabe bene.²⁵Mana mwalongo nipendi kwa kene mutange,usikakana na siri yee.lenga wete kene mwabe na isima nkati ya wasa kwinu mwabene.Siri yeye ni kuwa nonopa kupitike Israel,mpaka kamilika kwa mataifa pwa kwagapala isa.²⁶Nanyo Israel bote baokoka,kati mweandikilwe,"buka Sayuni alowaisa jwa kutulopwa. Alowa kubuya ubaya buka kwa Yakobo. ²⁷ Na ate alelya panga lilagano lyango pamope na bembe muda panalowa kwibuya zambi yabe".²⁸kwo upade wenge husu injili,benda kasirika kwaajili yinu. Kwo upande wenge buka na kuchawa kwa Nnongo,batipendelwa kwa mwanza ya kibokulo. ²⁹Kwa kuwa sawali ya kemelwa na Nnongo igalambuka kwako.³⁰Kwa mana hapo zamani mwate kunkana nnongo,ila nambe yambe mujogoprte rehma sababu ya asi kwabe.³¹ Kwa anda yoyo-yo,tubwe aba Ayahudi batiasi. Chakipitike kumbe buka na huruma ya muyaliwite mwenga bendo weza kai pokya rehema. ³²Mana Nnongo atabite bandu bote muasi,lenga awese kubahurumia bote.³³Jinsi mwebile ngolo utajili na hekima na malipwa ga nnongo ! Ichunguzika kwako ukumu yake,na ndela ya ichunguzika kwako! ³⁴ Mana nyai lwaitangite liwazo lwa Nngwana?au nyai lwabile shauli wake?³⁵Au nyai lwabijwa kwanza kupeya kilebe Nnongo,lenga alepelwe kai? ³⁶ Kwa mana buka kayake,nakwa ndela yake ya kasake,ilebe yoti ibile kasake ube utukufu wange yomoka.Amina.

Chapter 12

¹Kwa nyo nenda kunoba,mwalongo,kwa huruma yake Nnongo,mwipiyi yega yinu ibe sadaka yebi ngoto,yepeletike,yaiyeketya Nnongo,Aye nga ibada yinu yene mana.² Wala kene mupwatise na muna ya lunia yii,ila mugalambuke kwopangilwa mwayambe niya jino.Mupange nyoo mupate tanga pulaika kwa Nnongo gaga bile mazuri,ga kupulaisa na gabi kamili.³Mana nendo koya.kwa sababu ya uruma ya anipeyilwe,panga kila mundu ambae abile nkati yinu apalikwa kwa wasa sana usu juu ya mwene kuliko mwapalikwa wasa.Ila apalikwa wasa kwa hekima,katu mwaibile Nnongo apei kala yumo kiasi pulani cha aminiya.⁴Kwa kuwa twina iungo ya nannchima mu yega jimo,ila sio iungo yoti i na lyengo limo.⁵ Nga nyonyo,twenga twotubi bingi twi mundu yumo nkati ya Kirisitu,na iungo kila simo na nyine.⁶Twii na makalama gana nchima kwa kati urumo mwa mupeyilwe mana itei kalama ya mundu ni unabii,na ipangilwe kwa kadili ya aminiya kwake. ⁷ Mene itei kalama ga mundu ga huduma na atumike.mana itei jwenge aina kalama ga pundisa bai apundise. ⁸ Mana itei mungu jwenge kalama gake faliji,bai afaliji,Mana itei kalama ga mundu piya,apange nyo kwa karimu,mana itei mundu jwenge kalama gake ongosa,na ayendeli kwa uangalifu.mana itei mundu jwenge bonekana na huruma na iyendeli kwa pulaika.⁹Penda kana kube na ubocho,muchukii ubou,mukamwe gagabi gananoga. ¹⁰ Husu pendana alongo,mupendane mwabene na mwabene husu isima,mwisimiane wene kwa wene.¹¹Husu bidii,kene mulegeleke wamubile nawo husu roho mube na hamu husu Nngwana,mutumikie. ¹² Mupalaike mu ujasili wa mubile nawo husu masoba gagaisa.Muba na lenda kwa matatiso ngino musinde loba. ¹³ Musiliki muga basikikwe baamini.Mupale ndela yanachima ya bonekana ukarimu.¹⁴Mwarobi baraka boti babatesa mwenga,mwabariki wala kene mwalaani. ¹⁵Mupulai pamope na babapulaika,mulele pamope na babalela. ¹⁶ Mube na nia yimo mwenga kwa mwenga.kana muwase kwa kwipuna,mwayeketi bandu ba hali ya pae.Kene mube na hekima kwa mawaso yinu mwabene.¹⁷Kana mwanepe mundu ywoywote ubaya kwa ubaya.Mupange makowe gananoga paminyo ga bandu boti.¹⁸ Mene ke wezekana,kati mwaibikilwe kayino mube na amani na bandu boti.¹⁹Wopendilwe,kamwilepi kisasi mwabene ila mwipeye nyongo ya Nnongo.mana itiandikilwa "kisasi chango,nenga nalowa lepa,alongei Nngwana". ²⁰ Ila mmaya wako abi na njala,unise.Mana abi na nyota,mpei mache kwa mwanza mana apangite nyoo,ukalya makaa ga mwoto mu nde wake. ²¹ Kana ushindwe na ubaya,ila ubaya ushindwe kwa wema.

Chapter 13

¹kila nafsi ibe na utii kwa bene madalaka ga kunani, mana utupu utawala ila uboi kwa Nnongo.Nasilikali yebile aibekite Nnongo. ²Nga jwa penga selekali hajwo apenga amri ya Nnongo;na balo babapinga balowa pokya ukumu juu ya be bene.³sababu atawala si botisa kwa babapanga gananoga-lii,ila babatenda mabaya. je utamaniya kotoka selekali/ upange gagabile mazuri na walowa lumbilwa kwa goo. ⁴Nembe kumtumikia Nnongo,wenga kwa ajili ya wema,Ila mana wapanga bila likosa kwa sababu mtumwa wa Nnongo,kunepa kisasi cha ukali kunani ya jule jwa panga mabaya.⁵ Nganyo ipalikwa utii,siyo tu kwa mwanja ukale,ila kai sabau ya dhamili.⁶Aye nembe go lipa kodi.Na bembe utawala ni batumilwe na Nnongo,na bembe benda yendelya panga likowe lee.⁷ Munepe kila mundu jwa mdai:kodi jwa takilwa kodi,ushuru jwa pala usuru,kumnyogopa jwa palikwa yopelwe,heshima jwa palikwa heshimilwa.⁸Kana mdaiwe kilebe sosote sa na mundu,ila mpendane bene ni bene. kuba ywembe ate kumpenda jirani yake atekamilisha seliya. ⁹ Kwa kuwa wapanga kwa umalaya wabulagakwa wajibu kwa,watamaniya kwa,na mana kwi na amri tenye nembe,iyanga banike mumakowe ga,walowa kupenda jirani jwako wa mwene. ¹⁰Upendo umega kwa jirani wa mundu kwa nyoo,upendo ngai kamilishe seliya.¹¹sababu ya yee,mutangite muda,kwamba tayari muda wa buka mulugono,mana wokovu witu ubi karibu sana ya watu ngolu patwa ami mwanzo. ¹²Kilo kitiyendely a na mutwekati kwi karibu na tugabike pabwega atenda ga mulobendo,natuwale silaha ya papyeya.¹³tuyende bila kosea,kati mubweya,kene kwa masikukuu ga madhambi no lobya.Na kana tuyende kumalaya na tamaniya yaikotoka keleboyelwa,na kwileka pitina na bwingu. ¹⁴Ila tuwa mwale Nngwana Yesu KIrisitu,na twileke nafsi kwa ajili ya yega,kwa tamaniya kwake.

Chapter 14

¹Mumpoki jwembe jwabinele katika aminiya,bila piya ukumu husu tubwa kwake. ²Mundu yumo atiaminiya juyolya chochoti,na jwenge jwa binnele alya mboga bai.³Mundu jwa alya kila kilebe kene wasalawe yulyu jwa kotoka lya kila kilebe.Na jwembe jwa lya lii kila kilebe kene amuhukumu jwe jwa lya kila kilebe mana Nnongo ayomwile kwipokya. ⁴Wenga wa nyai,wenga wa hukumu mtumwa wa mtawala mundu jwenge?nnonge ya Nngwana wake panga yema au tumbuka.lakini alowa kuntukuya,mana Nngwana inda wesa kupanga ayeme.⁵Mundu yumo kuithamini lisiku limo kuliko yenge,jwenge kwithamini siku yoti sawasawa.Hebu kila mundu aishawishi muakili yake mwene. ⁶Jwembe ywa kamwa lisoba,alikamwa kwandela ya awana.Na kwa yolo jwalya alya kwa sababu ya Nngwana.Na jwembe nembe piya sukuru kwa Nnongo.⁷Mana ntopo jwa tama kwa nafsi yake,na ntupu jwa waa kwajili yake mwene. ⁸Mana itei twenda lama tulama kwa ajili ya Nngwana. Mana ibii Katu waa,tuwaa mwalo wa Amwenye. Mana ibii katuishi Ni ku'waa mali ya Amwenye. ⁹ Kwasababu kwalikudi ale Kirisitu atiwa na alowa tama kae,linga abe Nngwana wa bote babawile babatama.¹⁰Ila wenga mwanja namani mwukumu Nnongo? utage twenga twabote twalowa yema Nnongo go? utage twenga twabote twalowa yema nnonge ya kitego cha ukumilwa cha Nnongo.¹¹ Mana iandikiwe ,kati mwanitama "galongula Nngwana "kachango nenga kila lingoti lya ngilikilya,na kila lulimilwa numba Nnongo".¹²Tumbe kila yumo alowa piya hesabu yake mwene kwa Nnongo. ¹³ Kwa nyo kana tuyende lii kae ukumwana,ila badala yake tuamwe nyonyo.Ntupu jwa beka kikobala au tengo kwa nongo we.¹⁴Ndangite na nitishawika kwa Nngwana Yesu,panga ntupo kilebe cha kibi kichapu ni kwa jwembe tu jwa wasa kila kilebe usapu kwa sababu kasake usapu. ¹⁵ Mana itei sababu ya chakulya nongo go alowa huzunika,utyanga lii kwopendana kanaumualabiye kwa chakulya sako mundu kwa ajili yake Kirisitu ati waa.¹⁶Hivyo kana mulusu yendo nginu gana nnoga gasababise bandu kwa tania.¹⁷ kwa sababu utawala wa Nnongo si kwa ajili ya chakulya na nywa,ila kwa ajili ya haki, amani,pulaika pulaika na Roho mpeletau.¹⁸Mana jumbe jwa mtumikiya Kirisitu kwa hali ye anyeketile Nnongo kwa bandu banyeketile. ¹⁹ Nga nyo bai,tubwate makowe ga Imani na makowe ga kusenga mundu na bembeke.²⁰kana wa alabiye lyengo lya Nnongo kwa mwanja chakulya.Ilebe yote kweli nnjap,ila mbaya kwa mundu yolo jwa lya na kupanga jwembe kwikobala. ²¹ Bola kotoka lya nyama,wala nywa wembe,wala chocho chalowa Nnongo wanga kubala.²²hiye imani malumu yabile nayo,ukati yako wa mwene na Nnongo.Utibalikilwa yolo jwa i ukumu mwene mu chelo cha kiyeketya.²³ Jwa bi na masaka ayomwile ukumilwa mwene kalya,sababu itokana kwa aminiya na sosote cha kikotwike aminiya ni sambi.

Chapter 15

¹Tubwe twenga twabi na ngupu tupalikwe kuputwa udhaifi wa babile adhaifu,na tupali kwali kwipendekeza mwabene. ² Kila jumo ampendi jirani jwake kwani likowe linanoga,kwania ya chenga.³Kwani hata Kirisitu haipendi lii mwene.Badala yake,yabi kati yaiandikilwe,"matukano gabalo gamakutukine ganipatike nenga. ⁴Kwa chochote cha andikilwe kutubakiya,kwo husu lyaa kwopetya pumulia na petya kupeya mwoyo na mwandiki na ujasili.⁵Tumbwe na Nnongo jwo pumulia na kuyeya mwoyo apiba na lenga kwa kila yumo lengana Yesu Kirisitu. ⁶Awese pnga nyoo kwa nia jimo muwese kunemba kwa nkano ngumo Nnongo na Tate ba Nngwana witu Yesu Kirisitu. ⁷ Nga nyo mukalibishe kila jumo,kati Kirisitu mwapokile,kwa utukufu wa Nnongo.⁸mwanja namani Kirisitu apangilwe mtumwa wa likombe kwa lenge lya ukweli wa Nnongo.Apangite lenga awese thibitisha aidiyayabakilwe kwa akina tati, ⁹Na kwa mataifa kunumba Nnongo kwa uruma yake kati mwabaandike,"nga nyo nipia sifa kayako kati ya mataifa na yembesifa kwa lina lyake".¹⁰Kae yenda baya, "mupulaike mwenga mwa bandu mwa mataifa pamope na bandu bake"¹¹ Na kai,munnumbe Nngwana,mwenga mwa mataifa gote,leka bandu ba mataifa bati munumbe jwembe".¹²Na Isaya alonga,kulowa ba kike cha Yese,na yumo jwa katuka tawala mataifa.Mataifa balowa kutumainiya jwembe".¹³Tubwe Nnongo watu tumaini alweleye pula yoti na amani kwo aminiya,lenga muwese yongekelwa aminiya. Kwa ngupu ya Roho mpeletau.¹⁴Ata nenga na jwembe,muni utike namwe,mwalongo bango,nitishawisika panga,mwenga mwabenemmejazwa na wema,mejazwa na mataifa goti.Mutinishawishi panga,mwenga mwenda wesa ata imizana kila jumo na nnyine.¹⁵Ila niandika kwo ujasili sana kachinu husu ikowe fulani lenga kunkombokeye kae,sababu ya kipawa chanipejilwe na Nnongo.¹⁶ Kipawa ache chabile lenga niwese bana tumwa wa Yesu Kirisitu jwatumilwe kwa amataifa,kwipiya kati kuhani wa injili ya Nnongo.Mbele wesa panga nyo lenga kwipiya kwango kwa mataifa kube kuyeketilwe,ibekilwe bwega na Nnongo kwa ndela ya Roho mpeletau.¹⁷Hivi pura yango ibi na Kirisitu Yesu na katika makowe ga Nnongo. ¹⁸Kwani gwesa kwapaya longela lyolyoti ila kwa Kirisitu ati kamilisha petya kasangu tii kwa mataifa.Aga makowe gatimile. ¹⁹ Kwa makowe na panga,kwa ngupu ya dalili na maajabu,na kwa ngupu ya Roho mpeletau.Aye yabile lenga buka YErusalemu,ndindikiya kutalu kati mwalibile niwese kwiputolya panja kwa timiya injili ya Kirisitu.²⁰Kwa ndela yee,lengo lyangu libile kwitangaza injili,lakini sio patanganikwe Kirisitu atanganikwe kwa lina,lenga wete kana ngwese senga singiwa mundu jwenge. ²¹Kati mwa ba andike kwa jwembe "Jwembe ntupu abali yake aichile balowa kumona na lalu babakotweke kumona,na balo baba kotwike kunyowa balowa kutanga.²²Kwa nyo nabile kai nitizuiliwa mala yananchima icha kachinu. ²³ Lakini leno,ntupu kai semu yeyote mumikoa,nanende tamaniya kwa iaka yana nchima icha kajino.²⁴hivo mara goti mana nijei Hispania,ndegemea kumona mana nipetile,na wesa pelekelwa ndela yango na mwenga,bada ya pulaikya shiriki na mwe kwa wakati. ²⁵ Lakini niyei Yerusalem kwa udumia aminia.²⁶mana yati kwapendeza bandu makedonia na akaya panga nchango malum kwa masikini nkati yake bahamini ba Yerusalem.²⁷ Ayo yabile kwa penda kwabe,na kweli babile wadeni babe.Mana mana itei mataifa bati shiriki makowe gabe ga imani,benda longelwa na bembe nembe kwa yangatia cha bapongokiwe kwa ilebe.²⁸Nga nyo muda wanikamilise haye noba.kila kilibe litundale kachabe,nenga nalowayenda mundela na mwenga na nenga Hispania. ²⁹Ndangite panga wakati wanaicha kachinu naicha kwo kamilika na barikilwa na kirisitu.³⁰Tubwe nenda kunnoba,mwalongo mwa bwana witu Yesu Kirisitu,nakwopenda wa Roho,mushiriki pamope na nenga mulubya kwinu kwa Nnongokwasababu yango.³¹ Mulobe na'nee nipate lopolwa buka kasabe baba kani yeketya Yudea,na uduma yango akwo Yerusalem iwese pokolelwa na baba aminile. ³²Mulobe panga niche kachinu kwo pulaika kwo petya mapenzi ga Nnongo,na niwese ba pamope na mwee,pata mpomolya.³³Na nnongo wa amani abe pamope na mwenga mwabote.Amina.

Chapter 16

¹Nine katachinu fiba mnombo wito na tumishi wa kanisa lyabilekenkrea, ²lenga wete mwaweza kupokya nakati gwana mupange nyo mu kicho cha dhamani cha baba-aminite na mayeme pamote najwembe kwa likowe lyolyoti lyabalipala, maana jwembe mwene abi mwadumu wa bamachima na kwa ajili yango na mwene.³Salamu yake Priska na Akila bapanga lyengo pamote na nenga nti ya Kristo Yesu. ⁴Ago kwa maisha gango batigaharisha maisa gabebene. Nipiya sukulani kabase, nanengabaikwa, ilana Makanisa gote ga-amataifa. ⁵Mulisalimu kanisa lyalibile kachino, musalimie Epanieto npendwa wango, jwembe mwele wa Kristo akwo Asia.⁶Musalimu Mariamu jwapangite lyengo kwa Kanisa kwa ajili jino. ⁷Musalimie Androniko na Yunia, alongobango na-atabilwa twaboti na nenga. Wa muhimu pamope na mitume, ngabo nabembe batilongalya kutanga Kristo kabla yangone. ⁸Musalimie Ampliato, jwanipendile nkati ya gwana.⁹Musalimie Urbano, mpanga kasi nyango nkiya Kristo na Stakis npendwa wango. ¹⁰Musalimu Apele, jwa yuketilwe katika Kristo, Mwasalimu bote ba-babile mu nyumba ya Aristobulo. ¹¹Msalimu Heroditoni, nongo wango, muwasalie bote ba-babile mu nyumba ya Narkiso, baba-bile mu nyumba ya Gwana.¹²Musalimie Trifaina na Trifosa, baba-panga lyungo kwo kasana kwa Gwana. Muwasalimu ¹³Muwasalimu Persisi jwani npendile, nembe apangite lyengo sana kwa Gwana. Muwasalimie Rufo, jwachaulilwe kati Gubwana na maa-bakena bango. ¹⁴Muwasalimu Asinkrito, Frego, Herme, Paroba, Herma na alongobote baba-bile pamope.¹⁵Munisalimie Filologo na Yulia, Nerea na lalabake, na OLipa, na bamini boti baba-bile pamope, ¹⁶Munisalimie kilayumo kwa busu takatifu. Makanisa gote katika Kristo ngunda kusalimu.¹⁷Tubwe nendakunoba, Mwalongo, Mukufikilie ku-usu ya-bo-baba-sababisa N-gawanyiko na ipingamizi. Bagunda kuchongu na mapundiso na gamupundisilwe, Mwagalambuke mwabuke akwo kwabe. ¹⁸Mana bandu katibo-batumikia kwa Kristo Gwana, ila matumbo gabe bene. Kwo longula kwabe terebu pongesana kwa uboso bekonga myoyo ya baba-bile kwa na atia.¹⁹Kwa Liano watiikwinu mumwikya kila jumo. Kwanyo, nipulaike mwanjamwe, ila nipala mwemube na busala mubehali inanoga, nakotokabana halia nnongiya ubaya. ²⁰Nnongo wa amani achelewa kwa kumwangamiza chula pai ua lwayo lwinu. Uruma ya Gwana witu Yesu Kristo ibe-pamoja na mwenga.²¹Timotheo, mpanga lyengo pamope na nenga, enda kusalimu, na Lukio, Yosini na Sospeter, alongabango. ²²Nenga, Terto, wanuandika ujumbe go nundakusalimu kwa Linalya Gwana.²³Goya, jwa -nitunjike na kwa likanisa lyote lyenda kusalimu , Erasto, mbeka akiba wa mji, enda kwa salimu, Pamopena kwarto jwai nongo. ²⁴(Uruma ya Gwana Yesu Kristo itame namwe. Amina²⁵Sayino kwake jwembe jwebinauwezo kupanga muyeme na injili na mapundisho ga Yesu Kristo tigana na funulijwa kwa sili ya yaiji liwe kwa wakati wamachima. ²⁶Kwo kwi-ti-imani pamope na mataifa ngote.²⁷Kwa Nnongo kiyake mwewe hekima, pulya Yesu Kristo, kubena lumbilwa kwangaliyo moka. Amina

1 Corinthians

Chapter 1

¹Paulo ywakemilwe ni Kristo pangika Mtume kwa mapenzi ga Nnongo,ni Sosthene nnuna witu. ²Kwa likanisa lya Nnongo lyalibile Korintho,kwa balo ambabo babekilwe wakfu mu Yesu Kristo,babakemilwe panga bandu atakatifu twaandikya kae balo boti babakema lina lya Ngwana witu Yesu Kristo mahali palo,Ngwana wabe ni witu. ³Neema na amani ibe kwinu buka kwa Nnongo tate bitu ni Ngwana witu Yesu Kristo.⁴Masoba gote nimsukuru Nnongo wango kwa ajili yinu,kwa sababu ya neema ya Nnongo ywabile awapeile Yesu Kristo. ⁵Abapangite kuwa matajiri mu'kila ndela,katika longela pamope maarifa gake. ⁶Abapangite matajiri,kati ushuhuda kuhusu Kristo wautithibitisha kuwa kweli nkati yinu.⁷Kwa eyo ipungwa kwaa karama ya kiroho,kati samubile na kilulu so kuulinda ufunuo wa Ngwana witu Yesu Kristo. ⁸Alowa kumwimarisha mwenga mpaka mwisho,ili kana mukaumilwe lisoba lya Ngwana witu Yesu Kristo. ⁹Nnongo ni mwaminifu ywabile abakemile mwenga mu'ushirika wa mwana wake,Yesu Kristo Ngwana witu.¹⁰Nambeambe niasihi mwainja ni numbwango,pitya lina lya Ngwana witu Yesu Kristo,panga mwabote muyikityange,ni panga kana kube ni banganika nkati yinu.Niasihi muungane pamope mu'nia jimo. ¹¹Mana bandu ba nyumba ya Kloe batumakiye kuwa kubile ni banganika nkati yinu.¹²Nibile na mana yee:Kila yumo abaya "nenga na ywaa Paulo",au "nenga ni ywaa Apolo," au nenga nI ba Kefa" au "nenga ni wa Kristo." ¹³Je! Kristo atebanganika?Je Paulo atisulubilwa kwaajili yinu?Je!mwatibatizwa kwa lina lya Paulo?¹⁴Nenda kumshukuru Nnongo kuwa nimbatiliza kwaa yeyete,ila Krispo ni Gayo. ¹⁵Yee yabile panga ntopo ywoywoti aweza baya mwabatizwa kwa lina lyango. ¹⁶(Pia natekuabatiza ba nyumba ya Sephania.Zaidi ya palo,nitangite kwaa kati nambatiza mundu ywenge yeyote).¹⁷Kwa kuwa,Kristo antumile kwaa batiza ila ubili injili.Antumile longela kwa maneno ga ekima ya kimundu,ili panga ngupu ya msalaba wa Kristo kana ubuke.¹⁸Kwa kuwa ujumbe wa msalaba ni upuuzi kwa balo batiwaa.Lakini kwa balo ambabo Nnongo atikwalopwa,ni ngupu ya Nnongo. ¹⁹Kwa kuwa iandikilwe,"Nalowa kuiharibu hekima ya ywabile ni busara.Nalowa kuuharibu ufahamu wa babile ni malango."²⁰Abile kwako mundu ywabile ni busara? ywabile kwako ywabile ni elimu?ywabile kwako ywabaya nga mshawishi wa dunia yee? Je Nnongo aigalambwile kwaa hekima ya dunia yee no pangika ulalo? ²¹Buka dunia ipangika mu'hekima yake intangite kwaa Nnongo,impendeza kwaa Nnongo mu'ulalo wabe wa hubiri ili kubalopwa balo baaminiya.²²Kwa Ayahudi kulokiya ishara ya miujiza ni kwa Ayunani upala hekima. ²³Lakini tumuhubiri Kristo ywaatisulubilwa,ywabile kikwazo kwa Ayahudi na nga ulalo kwa Ayunani.²⁴Lakini kwa balo babakemile ni Nnongo,Ayahudi ni Ayunani,twamuhubiri Kristo kati ngupu ni hekima ya Nnongo. ²⁵Kwa kuwa ulalo wa Nnongo wabile ni hekima kuliko ya bandu,ni udhaifu wa Nnongo wabile ni ngupu kuliko ya bandu.²⁶Lola wito wa Nnongo nnani yinu,ainja ni nnumbwa ngo.Ni baingi kwaa nkati yinu mwabile ni hekima mu'viwango vya bandu.Ni baingi kwa nkati yinu mwabile ni ngupu.baingi kwaa nkati yinu mubelekwi mu ukolo. ²⁷Lakini Nnongo asawile ile ya kilalo ya dunia ili kwiaibisha yabile ni hekima.Nnongo asawile sa'kinyatike mu'dunia kukiabisha sa kibile ni ngupu.²⁸Nnongo asawile chelo cha hali ya pae ni chabile chakisalaulilwe mu'dunia.Asawile ata ilebe ambayo yabalangilwe kwaa pangika ilebe,kwa kuipanga ilebe kwaa yabile ni yhamani. ²⁹Apangite nyoo ili kana abe yeyote ywabile ni sababu ya kuipunia nnonge yake.³⁰Kwa sababu ya chelo chaakipangite Nnongo,nambeambe mubile nkati ya Kristo Yesu,ywabile apangike hekima kwa ajili yinu kuoma kwa Nnongo.Abile nga haki yitu,utakatifu ni ukombozi. ³¹Kati matokeo,kati liandiko lyatibaya,"Ywaisipu,aisipu mu'Nngwana."

Chapter 2

¹Paniisile kwinu ainja ni akinalumbwango,niisile kwaa ni maneno ga usawishi ni hekima kati mwanilongela kweli yaiilwe kuhusu Nnongo. ²Niiamuile nitange kwaa sosote panibile nkati yinu ila Yesu Kristo,ni ywembe ywasulubilwe.³Nibile ni mwenga mu'udhaifu,ni mu'hofu,ni mu'lendema muno. ⁴Ni ujumbe wango nolongela kwango kwabile kwaa mu'longela ushawishi ni hekima.Badala yake,yabile mu'kumdhihirisha Roho ni ya ngupu, ⁵ili panga imani yinu ibe kwaa mu'hekima ya bandu,ila mu'ngupu ya Nnongo.⁶Nambeambe twendalongela hekima nkati ya bandu apindo,lakini hekima kwaa ya dunia yee,au ya utawala wa muda woo,ambao wapeta. ⁷Badala yake,twalongela hekima ya Nnongo mu'ukweli wabonekana kwaa,hekima ibonekana kwaa ambayo Nnongo aisawile kabla ya muda wa utukufu witu.⁸Ntopo ywoywote ywa atawala ba muda woo ywatangite hekima yee,Kati waitangite mu'muda golwa,kana bansulubishe Ngwana wa utukufu. ⁹Lakini kati yaiandikilwe,"Makowe yabile ntopo minyo yagabona,ntopo likutu lyagayowa,malango gawasa kwaa,makowe ambayo Nnongo atikuyaandaa kwa ajili ya balo bampendile ywembe.¹⁰Aga nga makowe amabayo Nnongo atigaumwa petya kwa Roho,kwa mana Roho uchunguza kila kilebe,hata makowe gabile nkati ya Nnongo. ¹¹Kwa kuwa nyai ywatangite malango ga mundu,ila Roho ya mundu nkati yake? Nga nyo kae,ntopo ywatangite makowe ga nkati ya Nnongo,ila Roho wa Nnongo.¹²Lakini tupoki kwaa roho ya dunia,lakini roho ywabilke aboka kwa Nnongo,ili tuwese tanga kwa uhuru wa makowe aga tupeilwe ni Nnongo. ¹³Twabaya makowe aga kwa maneno,ambayo Roho utupundisha.Roho ugatafsiri maneno ga kiroho kwa hekima ya kiroho.¹⁴Mundu ywabile kwaa wa roho apokii kwaa makowe ambayo ni ya Roho wa Nnongo,kwa kuwa ago nga upuuzi kwake. Aweza kwaa kugatanga kwa sababu yatangika kwa roho. ¹⁵Kwa yolo wa kiroho huhukumu makowe yote.Lakini huhukumilwa ni wenge. ¹⁶"Ywa nyai ywaweza kuyatanga malongo ga Ngwana,ambae ywaweza kumpundisha ywembe?" Lakini twabile ni malango ga Kristo

Chapter 3

¹NI nenga,ainja ni alombo bango,nibayite kwaa ninenga kati bandu bakiroho,lakini kati ni bandu ba yega.Katu ni bana bachunu mu'Kristo. ²Nibanyweishe maziwa na nyama kwaa,ka mana mubile kwaa tayari kwa lyaa nyama.Na hata nambeambe mubile kwaa tayari.³Kwa kuwa mwenga bado ba yega.Kwa kuwa bwiu ni majiuno yatibinekana nkati yinu. Je mutama kwaa lingana na yega,ni je,mutyanga kwaa kati kawaida ya bandu? ⁴Kwa mana yumo abaya,"Namkengama Paulo"Ywenge ubaya "Nampala Apolo,"mutama kwaa kati bandu? ⁵Apolo ywa nyai?na Paulo ywa nyai?Amanda ba yolo ywamwaminiye,kwa kila ambaye Ngwana ampeile lijukumu.⁶Nenga nipandike,Apolo abeka mase,lakini Nnongo kaikuza. ⁷Kwa eyo,ywabile kwaa panda wala ywabeka mase abile ni chochote.Lakini Nnongo ywaikuzile.⁸Nambeambe ywapandae ni ywabeka mase bote ni sawa,ni kila yumo alowa pata ujira wake lingana na kazi yake. ⁹Kwa kuwa twenga twa atendaji ba Nnongo,mwenga mwa bustani ya Nnongo,nyumba ya Nnongo.¹⁰Bokana na neema ya Nnongo yanipeilwe kati mjenzi nkolo,naubekite msingi,ni ywenge ywachengite nnani yake.Lakini mundu abe makini jinsi ywachenga nnani yake. ¹¹kwa kuwa ntopo ywenge ywaweza chenga msingi wenge zaidi ya uchengwite,ambao ni Yesu.¹²Nambeambe,kati yumo winu achenga nnani yake kwa dhahabu,mbanje ya thamani,nkongo,manyei,au manyei, ¹³Kazi yake iyowanike,kwa bweya wa mutwekati walowa dhihirika.Kwa kuwa yalowa dhihirika ni mwoto.Mwoto walowa jaribu ubora wa kazi ya kila yumo apangite.¹⁴Kati chochote mundu ywachengite chalowa tama,ywembe alowa pata zawadi. ¹⁵Lakini kati kazi ya mundu yatitinia kwa mwoto,alowa pata hasara.Lakini ywembe mwene alowa lopolelwa,kati yakuepuka ni mwoto.¹⁶Mutangite kwaa kuwa mwenga ni lihekalu lya Nnongo ni kwamba Roho wa Nnongo atama nkati yinu? ¹⁷Kati mundu ywaliharibu lihekalu lya Nnongo,Nnongo alowa kumwaribu mundu yoo.Kwa mana lihekalu lya Nnongo ni litakatifu,nga nyoo ni mwenga.¹⁸Mundu alongele ubocho kwaa mwene,kati yeyote nkati mwinu anadhani abile ni hekima mu'nyakati zino,ube kati "mlalo" nga apalikwa kuwa na hekima. ¹⁹Kwa kuwa hekima ya dunia yee ni ulalo nnonge ya Nnongo,kwa kuwa iandikilwe,"Hubanasa babile ni hekima kwa hila zabe." ²⁰Ni kae "Ngwana atangite malango ga babile ni busara ni ubatili."²¹Nga nyo mundu aipunie kwaa bandu!kwa mana ilebe yote ni yinu. ²²Kati ni Paulo,au Apolo,au Kefa,au dunia,au maisha,au kiwo,au ilebe yaibile,au yalowa tama.Yote ni yinu, ²³ni mwenga ni ba Kristo na Kristo ni ba Nnongo.

Chapter 4

¹Ayee nga mundu ywatubalanga twenga,kati amanda ba Kristo ni mawakili ba siri ya kweli ya Nnongo. ²Katika lee,chakipalikwa kwa uwakili ni kwamba bawe ba kutumainiya.³Lakini kwango nenga ni kilebe kichunu muno kuwa nendahukumilwa ni mwenga au hukumu ya bandu,kwa kuwa naihukumu kwaa nenga na mwene. ⁴Naihukumu kwaa nenga na mwene,ayee ibile kwaa na mana kuwa nenga na mwene haki.Ila Ngwana nga anihukumuye.⁵Kwa eyo,kana muipale hukumu nnani ya lolote kabla ya muda,kabla ya kuisa Ngwana.Alowa kubaleta mu'bweya makowe gaabile mu'libendo ni kuipunua kusudi ya mwoyo.Nga kila yumo apokya sifa yake kwa Nnongo.⁶Nambeambe,ainja ni alombo bango,nenga namwene na Apolo niitumi kanuni yee kwa ajili yinu,ili kuoma kwitu mwaweza kuipunza maana ya baya,"Uyende kwaa zaidi ya yaiandikilwe." Ayee nga kuwa ntopo yumo winu ywaipunia nnani ya ywenge. ⁷Maana ywa nyai ywabona tofauti nkati yinu ni ywenge. Ni namani chaubile nacho chaukipokya bure?Kati uyomwa pokya bure kwa namani mwaipunya kati mwapanga kwaa nyoo?⁸Tayari mubile ni yoti mpala!Tayari mwabile ni utajiri!Mtumbwa tawala ni kwamba mwamiliki zaidi yitu twenga!Kweli,napala umiliki mwema ili kwamba tumiliki pamope ni mwenga. ⁹Kwa eyo nawasa Nnongo atubekite twenga twa mitume kati kutubonesha wa mwisho mu'mistari ya maandamano ni kati bandu bahukumilwe ku'waa.Twabile kati tamasha kwa ulimwengu,kwa malaika ni kwa anadamu.¹⁰Twenga twaalalo kwa ajili ya Kristo,lakini mwenga mwa mubile ni hekima mu'Kristo.Tu anyonge,lakini mwenga mwabile ni ngupu.Mwaheshimilwa,lakini twenga twadharauliwa. ¹¹Hata saa ino twabile ni njala ni kiu,tubile kwaa ni ngobo,tubile ni mapigo,ni kae ntopo makazi.¹²Twapanga kazi kwa bidii,kwa maboko yitu wene.Mana tudharaulilwe,twabariki.Muda tubile ni mateso,tugapumiliea. ¹³Mana tutukanganwe,tugarudishe kwa upole.Tubile,ni bado twabalangilwa kuwa kati tukanilwa ni dunia ni uchapu kwa makowe gote.¹⁴Niandika kwaa makowe aga kuaaibisha mwenga,lakini kuarudi mwenga kati bana bango waniwapendile. ¹⁵Hata kati mwabile ni baalimu komi elfu mu'Kristo mwabile kwaa ni tate baingi.Kwa kuwa nabile tate yinu mu'Yesu Kristo petya injili. ¹⁶Naasihi munigeye nenga.¹⁷Ayee nga sababu nimtumile kwinu Timotheo,mpendwa wango ni mwana mwaminifu mu'Ngwana. Alowa kuakombokya ndela yango mu'Kristo,kati yaniapundisha kila mahali na kila likanisa. ¹⁸Nambeambe baadhi yinu kabajisifu,batenda kati nalowa isa kwaa kwinu.¹⁹Lakini nendaisa kwinu kitambo,kati Ngwana atipenda.Nga nalowa kuitanga maneno yabe kwaa balo bajisifu,lakini nalowa kuibona ngupu yabe. ²⁰Kwa kuwa upwalume wa Nnongo ubile kwaa mu'maneno ila katika ngupu. ²¹mupala namani? Niise kwinu ni fimbo au kwa upendo ni katika roho ya upole?

Chapter 5

¹Tuyowine taarifa kuwa kwabile ni umalaya nkati yinu,aina ya umalaya ambayo ibile kwaa hata nkati ya bandu wa Mataifa. Tubile ni taarifa kuwa yumo winu gonja ni nyumbo wa tate bake. ²Mwenga mwaisifu!Badala ya huzunika?Yolo ywapangite nyoo apalikwa kuondolewa nkati yinu.³Ingawa nabile pamope ni mwenga kwa yega lakini nibile ni mwenga kiroho,niyomwile kumhukumu ywembe ywapangite nyoo,kati yaibile. ⁴Mana mukengamite pamope kati lina lya Ngwana witu Yesu,ni roho yango ibile palyo kati kwa ngupu ya Ngwana witu Yesu,niyomwile kunhukumu mundu yoo. ⁵Niyomwile kunkabidhi mundu yolo kwa nchela ili yega yake iharibiwe,ili roho yake iweze kulopolelwa mu'lisoba lya Ngwana.⁶Maipuno yinu nga ilebe inoite kwaa.Mutangite kwaa chachu njene uharibu donge zima? ⁷Muisapishe mwenga mwene chachu ya kunchogo,ili mube donge lyayambe,ili mube nkate wauchakachuliwa kwaa.Kwa kuwa,Kristo,Mwana Ngondolo witu wa pasaka ayomwi kuchinja. ⁸Kwa eyo tusherehekee karamu ni achachu kwaa ya kinchogo,chachu ya tabia mbaya ni abou.Badala yake,tushehekee ni nkate ubekelwa kwaa chachu ba unyenyekevu ni kweli.⁹Niiandikile mu'barua yango kuwa kana muichangabane ni amalaya. ¹⁰Nibile kwaa ni maana ya bamalaya ba dunia yee,au na babile ni tamaa au anyang'anyi au abudia sanamu kwa tama kutalu ni bembe,bai ipalikwa mtoke mudunia.¹¹Lakini nambeambe naandikia kana muyangabane na yoyote ywakemelwa muinja ni alombo mu'Kristo,lakini atama katika umalaya ywabile ni mwene kutamani,au nnyang'anyi,au mwaabudu sanamu,au atukangana au alevi.Wala mulye kwaa ni ywembe mundu wa namna yee. ¹²Kwa eyo naiuluya kinamani kubahukumu balio mkati ya likanisa? ¹³Lakini Nnongo enda hukumu babile panja."Umboywe mundu mwovu nkati yinu"

Chapter 6

¹Yumo winu mana abile ni tatizo na ywenge,ni ywenge atithubutu kuyenda ku'mahakama ya babile kwa na haki kuliko nnongi ya baaminiya? ²Mutangite kwaa kuwa baumini walowa kuuhukumu ulimwengu? Ni kati mwenga mwalowa hukumu ulimwengu.muweza kwaa amuliya makowe gabile kwaa ni muhimu? ³Mutangite kwaa kuwa twalowa kubahukumu malaika? Kwa kiasi gani zaidi,twaweza amua makowe ya maisha aga?⁴Kati twaweza hukumu makowe ga maisha aga,kwa mwanja namani mwathubutu peleka mashitaka nnongi ya bayemile kwaa mulikanisa? ⁵Nilongela aga kwa aibu yinu.Ntopo ywabile ni busara nkati yinu wa kutosha beka makowe sawa kati ya alongo ni alongo? ⁶Lakini kati ya ibile nambeambe,mwaminiya yumo uyenda mu'mahakama dhidi ya muumini ywenge,ni mashitaka ago ubekwa nnongi ya hakimu ywange aminiya!⁷Ukweli ni kuwa kubile ni matatizo nkati ya Bakristo yatetike usumbufu tayari kwinu. Kwa mwanja namani muteseke kwaa ni ganoite kwaa?Kwa mwanja muyeketya ubocho? ⁸Lakini mwapangite ubou ni kuabocholia wenge,ni habo nga aija ni alombo binu!⁹Mutangite kwaa kuwa babile kwaa ni haki balowa kuurithi kwaa upwalume wa Nnongo? Kana muaminiye ubocho.Baasherati,baabudu sanamu,amalaya,afiraji,alawiti, ¹⁰mwii,bachoyo,balevi,anyang'anyi,batukangana-ntopo kati yabe ywalowa kuurithi upwalume wa Nnongo. ¹¹Ni bembe babile baadhi yibe ni mwenga.Lakini mmoyomwike takasilwa tengwa kwa Nnongo lakini mpangilwe haki nnongi ya Nnongo pitya lina lya Ngwana Yesu Kristo na kwa Roho wa Nnongo witu.¹²"Ilebe yoti ni halali kwango,"lakini kila kilebe kwaa chabile ni faida."Ilebe yoti ni halali kwango,"lakini nalowa tawaliwa kwaa ni chimo nkati yake. ¹³"Chakulya ni kwa ajili ya ndumbo,ni ndumbo ni kwa ajili ya chakulya,"lakini Nnongo alowa kuvipotwa vyoti.Yega uumbilwe kwaa kwa ajili ya ukahaba,badala yake,yega ni kwa ajili ya Ngwana,ni Ngwana alowa uhudumia yega.¹⁴Nnongo atemfufua Ngwana ni twenga kae alowa kutufufua kwa ngupu yake. ¹⁵Mutangite kwaa kuwa yega yabile ni muunganiko ni Kristo? Mwaweza kuitola iungo ya Kristo ni kuyenda kuiunganisha ni kahaba?Iwezekana kwaa!¹⁶Mutangite kwaa kuwa ywaungana ni kahaba abile yega yimo ni ywembe?Kati andiko lya libaya,"Abele balowa kuwa yega yimo." ¹⁷Lakini ywa ungana ni Ngwana alowa pangika roho yimo pamope ni ywembe."¹⁸Muutile umalaya!Kila sambi ya aipanga mundu ibile panja na yega yake.Lakini umalaya,mundu upanga sambi dhidi ya yega yake mwene.¹⁹Mutangite kwaa kuwa yega yinu ni lihekalu lya Roho Mtakatifu. Ywatama nkati yinu,yolo ywamupeilwe kuoma kwa Nnongo? mutangite kwaa kuwa mwenga kwaa mwabene? ²⁰Kwa mupemewa kwa thamani.Kwa eyo muntukuze Nnongo kwa yega yinu.

Chapter 7

¹Kuhusu makowe aga mwamuniandikiye:Kwabile ni muda ambapo unoite nnalome kana agonje ni nyumbo wake. ²Lakini kwa sababu ya majaribu ganyansima ga umalaya kila nnalome abe ni nyumbowe,ni kila mwanamke abe ni nchengowe.³Nchebgo apalikwa kumpeya nnyumbo haki yake ya ndoa,ni nyonyonyo nyumbo kwa nchengowe. ⁴Nyumbo kwaa abile na mamlaka nnani ya yega yake,ni nchengo.Na nyonyonyo,nchengo ni ywembe abile kwaa ni mamlaka nnani ya yega yake,ila nnyumbo abile nayo.⁵Kana munyimane kwaa mana mugonjike mpamo,ila mana muyeketyana kwa muda pulani.Mupange nyoo ili kupata muda wa kuloba.Boka po mwaweza rudiana kae pamope,ili nchela kana abajaribu kwa kukosa kiasi. ⁶Lakini nilongela makowe aga kwa hiari ni kwa amri kwaa. ⁷Natamaniya kila yumo abe kati nenga yanibile.Lakini kila yumo abile ni karama yake kuoma kwa Nnongo.Ayoo abile ni karama yee,ni yolo abile ni karama yenge.⁸Kwa balo baolewa kwaa ni ajane nabaya kuwa inanoga kwabe kati bakibaki bila kobekwa,kati yanibile nenga. ⁹Lakini kati baweza kwaa kuizuia,bapalikwa kobekwa.Kwa mana heri kwabe kobekwa kuliko beka tamaa.¹⁰Nambeambe kwa balo bakobekwile niapeya amri,nenga kwaa ila Ngwana."Nnyumbo kana atengane ni nchengo bake." ¹¹Lakini kati aitenga boka kwa nchengo wake,atame bila kobekwa au apatane ni nchengowe.Ni "nchengo kana ampeye talaka nnyumbo bake."¹²Lakini kwa benge,nalongela nenga,Ngwana kwaa kuwa kati nongo yoyote abile ni nnyumbo ywaaminiya kwaa ni aridhika tama naywembe,apalikwa kwaa kunneka. ¹³Kati nnwawa abile ni nchengo ywaaminiya kwaa,ni mana atiridhika tama niywembe,kana anneke. ¹⁴Kwa nchengo ywange aminiya alowa takasika kwa sababu ya imani ya nnyumbo bake.Ni nnwawa ywange aminiya alowa takasilwa kwa sababu ya nchengo ywaaminiya.Ila bana winu wapalika pangilwa safi kwaa,lakini kwa kweli batitakasilwa.¹⁵Lakini mpenzi ywange aminiya mana abokite ni ayende.Kwa namna yee,muinja au nnombo atabilwa kwaa ni iapo yabe.Nnongo atukemile tutame kwa amani. ¹⁶Utanga namani mana nnwawa,panga waweza kunnopwa nchengowo? Au utanga namani kati nnalome,panga waweza kunnopwa nnyumbowo?¹⁷Kila yumo atama maisha kati Ngwana yaatuchawile,kila yumo kati Nnongo yaabakemile bembe.Awoo nga mwongozo wango kwa makanisa goti. ¹⁸Abile ywabile atitahiriwe paakemilwe amini?Kana ajaribu kuboywa alama ya tohara yake.Abile yeyote ywakemelwa mu'imani atairiwa kwaa? Apalikwa kwaa tairiwa. ¹⁹Kwa lee aidha atitairiwa wala ywabile kwaa tairiwa ntopo matatizo.Chabile ni matatizi ni kuitii amri ya Nnongo.²⁰Kila yumo abaki mu'wito kati yaabile akemilwe ni Nnongo kuaminiya. ²¹Ubile mmanda muda Nnongo akukemile? Kana ujali kuhusu lee.Lakini mana waweza kuwa huru,panga nyoo. ²²Kwa yumo ywakemilwe ni Ngwana kati mmanda ni mundu huru katika Ngwana.Kati yelo,yumo ywabile huru paakemilwe amiya na pangika mmanda wa Kristo. ²³Muyomwile pemewa kwa thamani,nga nyoo kana mube amanda ba bandu. ²⁴Ainja ni alombo bango,katika maisha yoyote kila yumo witu patukemilwe aminiya,tutame nyonyonyo.²⁵Nambeambe,balo bote ambao bange kobeka kamwe,nibile kwaa ni amri boka kwa Ngwana.Lakini niapeya mawazo gango kati yanibile.Kwa huruma ya Ngwana,zazibile aminilwa. ²⁶Kwa eyo,nawaza nyoo kwa sababu ya usumbufu,ni vyema nnalome abaki kati ya abile.²⁷Utabilwe kwa nnwawa ni kiapo sa ndoa? Kana uupale uhuru boka kwa yoo.Ubile ni uhuru boka kwa nnyumbo au ukobekwa kwaa.Kana umpale nnyumbo. ²⁸Lakini mana ukobike,upanga kwaa sambi.Na mana nnwawa akobekwa kwaa mana akobekwe,apangite kwa sambi. Bado balo bakobekane bapata masumbufu ga aina mbalembale.Ni nenga nataka nibaepushie ago.²⁹Lakini nabaya nyoo,ainja ni alombo bango,muda ni mwipi.Tangu nambeambe ni kuyendelya,balo babile ni anyumbo babe batame kati babile nabo kaa. ³⁰Bote babile ni huzuni baipanga kati babile kwaa ni huzuni,na bote bapuraike,mana babile ni puaraika,na bote bapemile kilebe chochote,mana hawakumiliki chochote. ³¹Ni bote baishughulisha ni ulimwengu,bawe kati batishughulika kwaa nakwe.Kwa mana mitindo ya dunia iikite mwisho wake.³²Napala mube huru kwa masumbufu yoti.Nnalome ywakobeka kwaa ywajisuhulisha na ilebe yaimhusu Ngwana,namna ya kumpendeza ywembe. ³³Lakini nnalome ywakobike ujihusisha na makowe ga dunia,namna ya kumpendeza nnyumbo bake, ³⁴atigawanyika. Nwawa ywakobekwa kwaa au bikra ujihusisha ni ilebe ya Ngwana,namna yee uitenga mu'yega na katika roho.Lakini nnwawa ywakobekwile hujiusisha kuhusu ilebe ya dunia,nmana ya kumpuraisha nchengo wake.³⁵Nabaya nyoo kwa faida yinu mwabene,na naubeka kwaa mtego kwinu.Nabaya nyoo kwa kuwa ni haki.ili kwamba mwaweza kuibeka wakfu kwa Ngwana bila kikwazo sosote.³⁶Lakini mana mundu aweza kwaa kumetendea kwa heshima mwana mwali wake,kwa sababu ya hisia yake zabile ni ngupu muno,leka akobekane ni ywembe kati apendavyo. ³⁷Lakini mana apangite maamuzi ya kobeka kwaa,ni ntopo haja ya lazima,ni mana aweza kuitawala hamu yake,alowa panga inoite kati ankobeka kwaa. ³⁸Nga nyoo,ywamkobeka mwana mwale wake apanga inoite,ni yeyote ywachawa kobeka kwaa apanga inoite muno.³⁹Nwawa atabilwa ni nchengo wake wakati abile nkoto.Lakini mana nchengowe awile,abile huru kobekwa na yoyote ywaampenda,lakini katika Ngwana. ⁴⁰Bado mu'maamuzi yango,alowa pangilwa puraha muno kati aishi kati abile.Na nawasa kuwa nenga pia nibile na Roho wa Nnongo.

Chapter 8

¹Nambeambe kuhusu vyakulya yaiboyilwe sadaka kwa sanamu:tutangite panga,"Twenga twabote twabile ni maarifa." Maarifa uleta maipuno,bali upendo uchanga. ²Mana itei yeyote ywawaza panga atangite likowe fulani,mundu yoo bado atangite kwaa impalika yowa. ³Lakini mana itei yumo winu ampendike Nnongo,mundu yoo atangike ni ywenge.⁴Bai kuhusu lya chakulya yaiboyelwa sadaka kwa sanamu:tutangite kuwa "sanamu ni ilebe kwaa mu'dunia yee," ni ya kuwa ntopo Nnongo ila yumo kae." ⁵Kwa mana kwabile baingi bakemelwa nnongo mana itei ni kumaunde au mu'dunia,mana ya babile "nnongo ni mangwana banyansima." ⁶Mana itei kwetu kwabile ni Nnongo yumo kae ywabile nga Tate,na Ngwana yumo Yesu Kristo,ywabile ambaye pitya ywembe ilebe yoti ibile,na pitya ywembe twenga tubile."⁷Hata nyoo,ujuzi woo ubile kwaa nkati ya kila yumo.Badala yake,benge batishiriki ibada ya sanamu hapo zamani,ni hata nambeambe balya vyakula kati panga ni ilebe chapangilwa sadaka kwa sanamu.Dhamiri yabe itipotoshwa kwa mana yabile dhaifu.⁸Lakini chakulya chatuthibitisha kwaa twenga kwa Nnongo.twenga twa'abaya muno kati twaliya kwaa,wala wema muno mana itei twalyaa. ⁹Lakini mube makini panga uhuru winu kwana ube sababu ya kumkwaza ywabile dhaifu katika imani. ¹⁰Ebu waza panga mundu akubweni,wenga waubile ni ujuzi,walya chakulya mu'lihekalu lya sanamu.damiri yake mundu ywoo ithibitika kwaa hata ywembe ni ywembe alya ilebe yaitolewa sadaka kwa sanamu?¹¹Kwa eyo kwa sababu ya ufahamu wako wa ukweli nnani ya asili ya sanamu,muinja ni nnombo wako ywabile dhaifu,ywabile pia Kristo awile kwa ajili yake,alowa angamizwa. ¹²Hivyo,paupangite sambi dhidi ya muinja ni nlobo bako ni kuzijeruhi dhamiri yaibile dhaifu,mpangite sambi dhidi ya Kristo. ¹³Kwa eyo mana itei chakulya chasababisha kumkwaza muinja au nlombo,nalowa lyaa kwaa nyama kamwe,ili kana nimsababishie muinja au nlombo bangu tomboka.

Chapter 9

¹Nenga na huru kwaa?Nenga na mtume kwaa?Nenga namweni kwaa Yesu Ngwana witu?Nenga na matunda kwaa ga kazi yango katika Ngwana? ²Mana itei nenga na mtume kwaa kwa wenge,angalau na mtume kwinu mwenga.Kwa kuwa mwenga ni uthibisho wa utume wango katika Ngwana.³Awoo nga utetezi wango kwa balo banichukizabo nenga. ⁴Je twabile kwaa ni haki ya kulyaa na nywaa? ⁵Twabile kwaa haki ya kutola nyumbo ywaaminiya kati apangite mitume benge,ni alongo wa Ngwana,ni Kefa? ⁶Au ni nenga kichango na Barnaba tupalikwa kuipanga kazi?⁷Ywa nyai ywaipanga kazi kati askari kwa gharama yake mwene? Ywa nyai ywapanda mzabibu ni aulye kwaa matunda gake? Au nyai ywachungae likundi ywanywea kwaa maziwa gake? ⁸Je nalongela aga kwa mamlaka ga mundu?Saliya alongela kwaa aga?⁹Kwa mana iandikilwe mu'saliya ya Musa,"kana untabe ng'ombe nkanwa paalya nafaka." Ni kweli panga pano Nnongo abajali ng'ombe? ¹⁰Au je alongela kwaa ago kwa ajili yitu? Iandikilwe kwa ajili yitu,kwa sababu ywembe ywalema nafaka impalika lema kwa matumaini,ni ywembe ywauna apalikwa aune kwa matarajio ya shiriki mu'mauno. ¹¹mana itei tutipanda ilebe ya rohoni nkati yinu.Je!ni neno kolo kwitu kuipuna ilebe ya yega boka kwinu?¹²Mana itei benge bapatike haki yee boka kwinu,Je!Twenga ni zaidi kwaa?Hata nyoo,twalowa kukudai kwaa haki yee.Badala yake,twatipumiliya makowe yote badala ya kuwa kikwazo cha injili ya Kristo. ¹³Mutangite kwaa ya kuwa bote bapangao kazi mu'luhekalu upata chakulya chabe boka mu'lihekalu?Muntangite kwaa ya kuwa bote bapangao kazi mu'madhabahu? ¹⁴Kwa jinsi yoyoyoo,Ngwana atiagiza ya kuwa bote baitangaza injili sharti bapate tama bokana na yoo injili.¹⁵Lakini niadai kwaa haki yoti yee.Na niandikile kwaa aga ili likowe lyolyote lipangike kwa ajili yango. Ni heri nibulagwe kuliko mundu yoyote kubatilisha huku kuisifu kwango. ¹⁶Maana mana itei naihubiri injili,nibile kwaa sababu ya kuisifia,kwa mana ni lazima niipange nyoo.Ni ole wangu mana niihubiri kwaa injili!¹⁷Kwa mana mana nipanga nyoo kwa hiyari yango,nibile ni thawabu. Lakini mana itei ni kwa hiari kwaa,bado nibile na lijukumu lwanipeilwe kuwa wakili. ¹⁸Bai thawabu yango ni namani?Ya kuwa niubiripo,naitoa injili bila gharama ni bila tumiya kwa utimilifu wa haki yango yanibile nayo katika injili.¹⁹Mana japo nibile huru kwa bote,nipangike mmanda wa bote,ili panga niweze kuwapata banyansima muno. ²⁰Kwa ayahudi nabile kati myahudi,ili niapate Ayahudi.Kwa balo babile pae ya saliya,nibile kati yumo wabe babile pae ya saliya ili niapate balo babile pae ya saliya.Niipangite nyoo ingawa nenga binafsi nibile kwaa pae ya saliya.²¹Kwa balo babile panja ya saliya,nibile kati yumo wabe panja ya saliya,ingawa nenga binafsi nibile kwaa panja ya saliya ya Nnongo,ila pae ya saliya ya Kristo.Napangite nyoo ili niapate balo babile panja ya saliya. ²²Kwa balo babile anyonge nibile nnyonge,ili niapate balo babile anyonge.Nipangike hali yote kwa bandu bote,ili kwa ndela zote nipate kubalopwa baadhi. ²³Nenga napanga makowe yote kwa ajili ya injili,ili nipate shiriki katika baraka.²⁴Mutangite kwaa kuwa mu'mbio bote bashindana hupiga mbio,lakini ywapokya tuzo ni yumo? Nga nyoo muipige mbio ili mupate tuzo. ²⁵Mwana michezo uzizuia katika yote awapo mumafunzo.Habo upanga nyoo ili bapokee taji iharibikayo,lakini twenga twatila ili tupate taji yaiharibika kwaa. ²⁶Kwa eyo nenga nitila kwaa bila sababu au nakombwana ngumi kati nakombwa hewa. ²⁷Lakini naitesa yega yango na kuupanga kati mmanda,ili panga mana niisile kuwahubiri benge,nenga namwene kana nibe wa kukanilwa.

Chapter 10

¹Napala mwenga muntange muinja ni nlombo bango,ya kuwa tate bitu babile pae ya liunde ni bote bapeta mu bahari. ²Bote batibatizwa bawe ba musa nkati ya liunde ni nkati ya bahari, ³ni bote balya chakulya chechelo cha roho. ⁴Bote banywea munkanwa chechelo cha roho.Mana banywea kuoma mu'mwamba wa roho uliobafuata,ni mwamba woo wabile ni Kristo.⁵Lakini Nnongo apendezwa kwaa muno ni baingi babe,ni miti zao zabile zatitawanyilwa mu'lijangwa. ⁶Bai makowe aga yote yabile mifano kwitu,ili twenga kana tube bandu ba tamaniya ganoite kwaa kati bembe bapangite.⁷Kana mube baabuduo sanamu,kati benge bembe baabile. Ayee nga kati yaaiandikilwe,"Bandu batame pae kabalya ni nywaa,ni batiuluka ni kucheza kwa tamaa ya umalaya." ⁸Kana tuupange uasarati kati baingi bembe baapangite.Bawile lisoba limo bandu ishirini na tatu ka sababu yee.⁹Kana tumjaribu Kristo,kati baingi babe bapangite ni batiharibiwa ni nyoka. ¹⁰Na kana munung'unike,kati baingi babe baanung'unike ni kuharibiwa ni malaika ba mauti.¹¹Bai makowe aga gapangite kati mifano kwitu.Gaandikilwe ili kutuonya twenga-tuliofikiriwa ni miishio ga zamani. ¹²Kwa eyo kila ywa ajionae kuwa ayemi awe makini kana aje tomboka. ¹³Ntopo lijaribu lyaliwapatike mwenga lyabile lya kawaida ya bandu.Ila Nnongo nga mwaminifu.Alowa kubaleka kwaa mjaribiwe pitya uwezo winu.Pamope ni jaribu ywembe alowa kuwapeya nnango wa pitya,ili muweze kulistamili.¹⁴Kwa eyo,apendwa wango,muikimbie ibada ya sanamu. ¹⁵Nabaya ni mwenga bandu mubile ni malango,ili muamue nnani lyanilongela. ¹⁶Kikombe cha baraka twatibarikia,nga ushirika kwaa wa mwai ya Kristo? Mkate wolo tuumegao,nga ushirika kwaa wa yega ya Kristo? ¹⁷Kwa kuwa mkate ni umo,twenga twabile banyansima mu'yega pamope.Twenga twabote twapokeya mkate yumo kwa pamope.¹⁸Mugalole bandu ba Israel:Je!balo bote balya dhabihu ni ashiriki kwaa mu'madhabahu? ¹⁹nilongela namani bai?Ya kuwa sanamu ni ilebe? Au ya kuwa chakulya chaboyilwe sadaka kwa sanamu ni ilebe?²⁰Lakini nalongela nnani ya ilebe yelo yaiboywile sadaka bandu apagani ba mataifa,ya kuwa batitoa ilebe yee kwa nchela na kwa Nnongo kwaa.Ni nenga napala kwaa mwenga shirikiana na nchela! ²¹Muweza kwaa nywea kikombe cha Ngwana ni kikombe cha nchela.Muweza pangika na ushirika katika meza ya Ngwana na katika meza ya Nchela. ²²Au twatia Ngwana wivu?Twabile ni ngupu zaidi yake?²³Ilebe yote ni halali,"lakini ni yote yaifaika kwaa .Ilebe yote ni halali," lakini ni yote kwaa yabachenga bandu. ²⁴Ntopo hata yumo ywapala yanoite yake kae.Badala yake,kila yumo ywapala yanoite ya ywenge.²⁵Mwaaweza lyaa kila kilebe chakipemewa kusoko kwa ajili ya dhamiri. ²⁶Mana "dfunia ni mali ya Ngwana,ni yooti yaijazayo." ²⁷Ni mundu ywaaminiya kwaa akibaalika lyaa,ni mwapala yenda,mulye chochote cha awapeile bila kunaluya maswali ga dhamiri.²⁸Lakini mundu mana aabakiye,"Chakulya chee chaboka mu'sadaka ya apagani," kana mulyee. Ayee nga kwa ajili yake ywaamakiye,na kwa ajili ya dhamiri. ²⁹Ni nenga nimaanisha kwaa dhamiri yitu,ila dhamiri ya yolo ywenge.Mana mwanja namani uhuru wango uhukumilwe ni dhamiri ya mundu ywenge? ³⁰Mana itei nenga natumya chakulya kwa shukrani,kwa mwanja namani nitukanilwe kwa ilebe ambayo nimeshukuru kwacho?³¹Kwa eyo,chochote mwakilya au kunywa,au chochote chamukipanga,mpange yote kwa ajili ya utukufu wa Nnongo. ³²Kana mbakoseshe Ayahudi au Ayunani,au likanisa lya Nnongo. ³³Mujaribu kati nenga yanijaribie kubapendeza bandu bote kwa makowe yote.Nitafuta kwaa faida yango mwene,ila ya baingi.Ni nenga napanga lee ili bapate lopolelwa.

Chapter 11

¹Munikengame nenga,Kati na nenga ninkengamite Kristo. ²Nambeambe naasifu kwasababu ya yamunikombokii nenga katki makowe gati. Nabasifu kwa kuwa mugakamwi mapokeo kati yaniyaletike kwinu. ³Bai nataka mutange ya kuwa Kristo ni Ntwe wa kila nnalome,ni ywembe nnalome nga ntwe wa nnwawa,ni ya kuwa Nnongo nga ntwe wa Kristo. ⁴Kila nnalome ywaloba au ywaboywa unabii mana atipunika ntwe wake atiuabisha ntwe wake.⁵Lakini kila nnwawa ywaloba au boywa unabii ali abile ni ntwe wake wazi atiuaibisha ntwe wake. Kwa mana ni sawa na kati atinyolewa. ⁶Mana itei kati nnwawa apunika kwaa ntwe wake,ni akatwe nywili yake ipangike kuwa mwipi.Mana paibile ni oni ya nnwawa kukata nywili yake au nyolewa,bai apunike ntwe wake.⁷Mana apalikwa kwaa nnalome kupunika ntwe wake,kwa kuwa ywembe mpwano na utukufu wa Nnongo.Lakini nwawani utukufu wa nnalome. ⁸Mana nnalome abokana kwaa ni nwawa.Ila nwawa abokana ni nnalome.⁹Wala nnalome aumbilwa kwaa kwa ajili ya nnwawa.Ila nwawa aumbilwe kwa ajili ya nnalome. ¹⁰Ayee nga sababu nwawa apalikwa kuwa na ishara ya mamlaka nnani ya ntwe wake,kwa sababu ya malaika.¹¹Hata nyoo,katika Ngwana,nwawa abile kwaa kichake bila nnalome,au nnalome bila nwawa. ¹²Maana kati ya nwawa aboka kwa nnalome,nyonyonyo nnalome aboka kwa nwawa. Ni ilebe yote uboka kwa Nnongo.¹³Muhukumu mwabene:Je!ibile sahihi nnwawa annobe Nnongo hali ya ntwe wake ubile wazi? ¹⁴Je hata asili kichake haiwafundishi kwaa ya kuwa nnalome abile ni nywili ndefu ni oni kwake? ¹⁵Je asili aiwapundhi kwaa kuwa nwawa mana abile ni nywili ndefu ni utukufu kwake? Mana apeilwe nywili ndefu kati ngobo yake. ¹⁶Lakini mana itei mundu yoyote apala bishana nnani ya lee,twenga twabile kwaa ni namna yenge,wala likanisa lya Nnongo.¹⁷Mu'maagizo yaaisa,nenga niasifia kwaa.Mana mana mukusanywike,kwa faida kwaa ila kwa hasara. ¹⁸Mana kwanza,niyowine ya kuwa mkutanapo mulikanisa,kwabile ni mgawanyiko kati yinu,ni kwa sehemu nendaaminiya. ¹⁹Kwa mana ni lazima ibe misuguano nkati yinu,ili kwamba balo balioyeketelwa bayowanike kwinu.²⁰Kwa mana mana mukutanike,cha mulyaa ni chakulya kwaa cha Ngwana. ²¹Mwenda lyaa,kila yumo ulyaa chakulya chake mwene kabla wenge balyaa kwaa.hata yolo abile ni njala,ni yolo ywalewite. ²²Je ntopo nyumba ya kulyaa ni nywaa? Je mwalidharau likanisa lya Nnongo ni kubafedhehesha babile kwaa ni kilebe?Nilongele namani kwinu?Nibasifu? nalowa kwasifu kwaa kwa lee.²³Mana natipokya boka kwa Ngwana chelo chanipeilwe ni mwenga ya kuwa Ngwana Yesu,kilo chelo paasalitilwe,atiutola nkate. ²⁴Baada ya shukuru,atiutekwana ni kubaya,"Ayee nga yega yango,wabile kwa ajili yinu. Mupange nyaa kwa kunikombokya nenga."²⁵Nga nyonyonyo atitola kikombe baada ya kulyaa,no baya,"Kikombe chelo nga agano lyayambe katika mwai bango.Mupange nyoo mara ganansima kila pa'munywea,kwa kunikombokya nenga." ²⁶Kwa kila muda pamulyaa nkate woo ni kuinywea ikombe,mwaitangaza kiwo sa Ngwana mpaka paaisile.²⁷Kwa eyo,kila ywa alya nkate au nywea kikombe chelo cha Ngwana istahiliya kwaa,alowa ipatia hatia ya yega ni mwai ya Ngwana. ²⁸Mundu kannaluya mwene kwanza,na nyoo alyee nkate,ni kuinywea kikombe. ²⁹Maana ywa lyaa ni nywaa bila kuutafsiri yega,ulyaa ni nywaa hukumu yake mwene. ³⁰Ayee nga sababu ya bandu baingi nkati yinu ni atamwe ni dhaifu,ni baadhi yinu bawile.³¹Lakini mana tuichunguza twabene twalowa hukumilwa kwaa. ³²Ila twahukumilwa ni Ngwana,twarudiwa,ili kana tuise hukumilwa pamope ni dunia.³³Kwa eyo,ainja ni alombo bango,mana mukwambine mpate lyaa,musubiriane. ³⁴Mundu mana abile ni njala,ni alyee munyumba yake,ili mana mukwembine mpamo ibile kwaa kwa hukumu. Na kuhusu makowe yenge yamugaandikile,nalowa kuwaelezea mana niisile.

Chapter 12

¹Kuhusu karama ya mu'roho,ainja ni alombo bango nipala kwaa mkose tanga. ²Mutangite kuwa pamubile apagani mukengamine ni kuongozwa nayo. ³Kwa nyoo,nipala muitange kuwa ntopo yeyote ywalongela kwa Roho wa Nnongo kabaya"Yesu atilaanilwa." Ntopo yeyote ywabaya,"Yesu ni Ngwana,"ila katika Roho mpeletau.⁴Bai kwabile ni karama mbalembale,ila Roho ni ywembe yumo. ⁵Ni kwabile ni huduma mbalembale,ila Ngwana ni ywembe yumo. ⁶Ni kwabile ni aina mbalembale ya kazi,lakini Nnongo ni ywembe yumo ywapanga kazi zote katika boti.⁷Bai kila yumo upewa ufunuo wa Roho kwa faida ya wote. ⁸Maana mundu yumo apeilwe ni Roho neno lya hekima,ni ywenge neno lya maarifa kwa Roho yoo yolo.⁹Kwa ywenge umpeya imani kwa Roho ywembe yolo,ni kwa ywenge karama ya ponya kwa Roho yumo. ¹⁰Kwa ywenge matendo ga ngupu,ni ywenge unabii.Na kati ywenge uwezo wa yowa Roho,ywenge aina mbalembale ya lugha,ni kwa ywenge tafsiri ya lugha. ¹¹Lakini Roho ni yoo yolo ywapanga kazi zote,umpeya kila mundu karama kwa kadiri ya uchaguzi wake mwene.¹²Kwa mana kati yega ni umo,na ubile ni iungo yanyansima,ni iungo yoti ni ya yega woo wolo,nyonyonyo na Kristo. ¹³Kwa mana katika roho yumo twenga twabote tutibatizwa kuwa yega umo,kwamba Ayahudi ni Ayunani kae,kuwa amanda kae au huru,ni bote tuinyweile Roho imo.¹⁴Kwa mana yega ni iungo kwaa chimo,ila ni yanyansima. ¹⁵Mana itei magolo walowa baya,"kwa mana nenga na luboko kwaa,nenga na sehemu kwaa ya yega," ipangika kwaa kubile kwaa ni sehemu ya yega. ¹⁶Na mana itei likutu lilowa baya,"kwa kuwa nenga na liiyo kwaamnenga na seheme kwaa ya yega," yee ailipangi kwaa kupangika kuwa sehemu ya yega. ¹⁷Kati yega wote ubile liyo,likutu lyabile kwaako?Kati yega yoti yabile likutu,kwabile kwaako nungya?¹⁸Lakini Nnongo abekite kila iungo ya yega mahali pake kati yaapangite mwene. ¹⁹Ni kati yoti ibile iungo imo,yega ibile kwako? ²⁰Nga nyo nambeambe iungo yanansima,lakini yega ni yimo.²¹Liyo laweza kwaa kuubakiya luboko,"Nibile kwaa na haja ni wenga." Wala ntwe uweza kwaa kugabakiya magolo,nibile kwaa ni haja na mwenga." ²²Lakini iungo ya yega yatibonekana kuwa ni heshima yahitajika muno. ²³Na iungo ya yega yatuwasile vyabile ni hekima njene,twaipea heshima muno,ni iungo yitu yabile kwaa na mvuto yabile ni uzuri muno. ²⁴Nambeambe iungo yitu yaibile ni mvuto yabile kwaa ni haja ya kupeyelwa heshima,kwa kuwa tayari ibile ni heshima.Lakini Nnongo aiunganisha iungo yote mpamo,ni kuipeya heshima zaidi yelo yaibile heshimilwa.²⁵Apangite nyoo ili pabile kwaa ni mgawanyiko katika yega,ila iungo yoti itunzane kwa upendo wa yumo. ²⁶Ni muda iungo chimo mana kiumile,iungo yoti yalowa umia mpamo. Au wakati iungo chimo chaheshimilwa,iungo yoti yalowa puraika mpamo. ²⁷Nambeambe mwenga mwa yega wa Kristo,ni iungo kila chimo kichake.²⁸Ni Nnongo abekite katika likanisa kwanza mitume,ibele manabii,tatu baalimu,boka po balo boti bapanga makowe makolo,boka po karama ya uponyaji,balo basaidiao,balo bapanga kazi ya kubaongoza,ni boti babile ni aina mbalembale ya lugha. ²⁹Je twenga twabote ni mitume? Twenga twabote twa manabii?twenga twabote ni baalimu?Je twenga twabote tupanga matendo ga miujiza?³⁰Je twenga twabote tubile ni karama ya uponyaji?Twenga twabote tulongela kwa lugha?Twenga twabote twatafsiri lugha? ³¹Muipale muno karama yaibile ngolo.Ni nenga nalowa kuabonekeya ndela yainoyite muno.

Chapter 13

¹Tubaye kuwa nilongela kwa lugha ya bandu ni za malaika. Lakini kati nibile kwaa ni upendo,nibile kati shaba yailela au upatu wauvuma. ²Ni kati nibile na karama ya unabii ni malango ga kweli yaibonekana kwaa ni maarifa,ni mana nibile na imani ya kuhamisha kitombe.Lakini mana itei nibile kwaa ni upendo,nenga na kilebe kwaa. ³Na tubaye kuwa niatoa milki yango yoti ni kubalisha maskini,ni mana nalowa kutoa yega yango ili nisonywe ni mwoto.Lakini mana nibile kwaa ni upendo,ifaika kwaa.⁴Upendo uvumiliya na hufadhili.Upendo ujisifu kwaa ⁵au kuipuna.Ubile kwaa ni kiburi au ukorofi. Upala kwaa makowe gake,ubona kwaa uchungu haraka,wala ubalanga kwaa mabaya. ⁶Upuraia kwaa udhalimu.Badala yake,upuraika mu'kweli. ⁷Upendo hupumiliya makowe goti;uaminiya makowe gote,ubile ni ujasiri katika makowe yote,ni ustahimili makowe gote.⁸Upendo ukoma kwaa.Mana itei kwabile ni unabii,wote walowa peta.Mana itei kwabile ni lugha,yalowa koma.Mana itei kwabile ni maarifa,yalowa peta. ⁹Kwa kuwa tutangite kwa sehemu ni twapanga unabii kwa sehemu. ¹⁰Lakini mana iisile yelo yaibile kamili,yelo yaibile kwaa kamili yapeta.¹¹Panibile nchunu,nibayite kati mwana nchunu,natiwasa kati mwana nchunu,natiamua kati mwana nchunu.Panibile mundu nkolo,niibekite kutalu ga mwana nchunu. ¹²Kwa mana nambeambe twabona kati kwa kioo,kati sura mulibendo,lakini muda wolo twalowa bona minyo kwa minyo.Nambeambe nitangite kwa sehemu,lakini muda wolo nitangite muno kati nenga yaniyowanike muno. ¹³Lakini nambeambe makowe aga matatu gatidumu:imani,tumaini lyaisa,ni upendo.Lakini lyalibile likolo zaidi ya aga ni upendo.

Chapter 14

¹Muupale upendoni tamaniya muno karama ya rohoni,zaidi muno mpate kutoa unabii. ²Mana ywembe ywalongela kwa lugha ubaya kwaa ni bandu ila ubaya ni Nnongo.Mana ntopo ywalewa kwa sababu alongela makowe yayowanika kwaa katika Roho. ³Lakini ywembe atoae unabii abaya ni bandu ni kuwachenga,kubatia mwoyo,ni kubafariji. ⁴Ywembe ywalongela kwa lugha uichenga mwene,lakini ywembe ywatoa unabii kulichenga likanisa.⁵Nambeambe natamaniya panga mwenga mwabote mulongele kwa lugha.Lakini zaidi ya ago,natamaniya panga mtoe unabii.Ywembe ywatoa unabii ni nkolo kuliko ywembe ywalongela kwa lugha(labda abe ni watafsiri),ili panga likanisa lipate chengwa. ⁶Lakini nambeambe,ainja na alombo bango,niisile kwinu ni longela kwa lugha,nalowa afaidia namani mwenga? Niweza kwaa,ila nabaya ni mwenga kwa ndela ya ufunuo,au kwa ndela ya maarifa,au unabii,au kwa ndela ya lifundisho.⁷Mana itei ilebe ya ibile kwaa ni ukoto kati filimbi au kinubi paitoa kwaa lilobe lyabile ni tofauti,iyowa tambulikana namani ni chombo gani chakiweza? ⁸Kwa mana manaitei libaragumu lyatitoa lilobe lyange yowanika,ni jinsi gani mundu atanga ya kuwa ni muda wa kujiandaa ni vita? ⁹Nga nyonyonyo ni mwenga.Mana mwalowa toa mu'lulimi neno lyalibile kwa dhahiri,ni jinsi gani mundu alowa elewa chaalongela?Mwalowa longela,ni ntopo ywaabayowine.¹⁰Ntopo shaka panga kwabile lugha zanyansima mbalembale mu'dunia,ni ntopo hata yimo yaibile kwaa ni maana. ¹¹Lakini mana itei nitangite kwaa mana ya lugha,nalowa pangika na mgeni kwa ywembe ywalongela,ni ywembe ywalongela alowa pangika mgeni kwango.¹²Nga nyonyonyo ni mwenga.Kwa kuwa mwatamaniya muno kubona udhihirisho wa Roho,mupale kwamba mzidi muno kulichenga likanisa. ¹³Nga ywembe ywalongela kwa lugha ni alobe apewe tafsiri. ¹⁴Kwa mana mana nilobite kwa lugha,roho yango uloba,lakini malango gango gabile kwaa ni matunda.¹⁵Nipange namani?Nalowa loba kwa Roho yango,lakini pia nalowa loba kwa malango gango.Nalowa imba kwa roho yango,nalowa imba kwa malango gango kae. ¹⁶Vinginevyo,ukimsifu Nnongo kwa roho,ywembe abile mgeni alowa itika namani "Amina" mana utoa shukrani,mana itei ugatangite kwaa gaugabaya?¹⁷Mana ni kweli wenga washukuru vema,lakini yolo ywenge achengilwe kwaa. ¹⁸Namshukuru Nnongo kwa kuwa nilongela kwa lugha zaidi ya mwenga mwabote. ¹⁹Lakini katika likanisa ni heri nalongela maneno matano kwa malango gango ili nipate kubapundisha benge,zaidi ya longela maneno komi elfu.²⁰Ainja ni alombo bango,kana mube bana achunu longela kwinu.Badala yake,husiana na ubou,mube kati bana bachunu.Lakini katika kuwasa kwinu mube bandu akolo. ²¹Iandikilwe katika saliya,"Kwa bandu ba lugha yenge ni kwa mikano ya bageni nilongela ni bandu haba.Wala hata nyoo alowa niyowa kwaa,"Abaya Ngwana.²²Nga nyo,lulimi ni ishara,kwa baliaminiya kwaa,ila kwa baaminiya kwaa.Lakini kutoa unabii nga ishara,kwa baaminiya kwaa,ila kwa ajili yabe baaminiya. ²³Aga,mana itei likanisa lyote limekusanyika pamope ni bote anene kwa lugha,ni bageni na baaminiya kwaa batijingya,Je baweza kwaa baya panga mwabile ni uchizi?²⁴²⁵Lakini mana itei mwabote mwatoa unabii na ywaaminiya kwaa au mgeni ajingya,alowa shawishiwa ni yolo ywayowa.Atahukumilwa na yote ya gabayite. Siri za mwoyo wake zatifunuliwa.Matokeo gake,alowa tomboka kifudifudi ni kumwabudu Nnongo.Alowa kiri ya panga Nnongo yu kati yinu.²⁶Chanamani kifuatacho bai,ainja na alombo bango? Mana mukengamite pamope,kila yumo abile ni Zaburi,mapundisho,mafunuo,lugha au tafsiri.Mupange kila kilebe ili kwamba muichenge likanisa. ²⁷Kati yeyote ywalongela kwa lugha ,bawe abele au atatu,na kila yumo katika zamu.Ni mundu lazima atafasiri chakibayilwe. ²⁸Lakini kati ntopo mundu wa tafsiri,ila kila yumo wabe atame kimya nkati ya likanisa.Bai kila yumo alongele kichake ni kwa Nnongo.²⁹Na manabii abele au atatu anene,ni wenge baasikilize kwa kupambanua chalongelwa. ³⁰Lakini ywa tama akipunuliwa likowe katika huduma,yolo ambae abile alongela ni anyamaze.³¹Kwa kuwa kila yumo winu aweza kutoa unabii yumo badala ya ywenge ili kwamba kila yumo aweze kuipunza ni bote baweze kutiwa mwoyo. ³²Kwa kuwa roho ya manabii yabile pae ya uangalizi wa manabii. ³³Kwa kuwa Nnongo ni Nnongo kwaa wa machafuko,ila wa amani.Kati yaibile katika makanisa yote ya baumini.³⁴Ipalikwa alwawa batame kimya katika likanisa.Kwa kuwa baruhusiwa kwaa longela.Badala yake,ipalikwa kuwa katika unyenyekevu,kati saliya yailongela. ³⁵Kati kwabile ni chochote balowa tamaniya kuipunza,bai babanaluye analome babe ku'nyumba.Kwa kuwa ni aibu kwa alwawa longela mu'likanisa. ³⁶Je neno lya Nnongo liboka kwinu? Je latiafikia mwenga kae?³⁷Kati mundu ywailolekeya kupangika nabii au ba rohoni,impalika agatange makowe yaniyandikia ya panga ni maagizo ga Ngwana. ³⁸Lakini ayowanika kwaa aga,munneke kana abatambwe.³⁹Nga nyo bai,ainja ni alombo bango,mupale muno kutoa unabii,na kana mubazuie mundu yoyote longela kwa lugha. ⁴⁰Lakini makowe gote gapangilwe kwa uzuri ni kwa utaratibu.

Chapter 15

¹Nambeambe nendakuwakombosha,ainja na alombo,nnani ya injili yaihubiriwa,ambayo mwaipokile ni yema nakwe. ²Ni katika injili yee mwatilopolelwa,kati mwalikamwa imara neno lyaniwahubirie mwenga,ila muaminiya bure.³Kati kwanza yaniipokii kwa umuhimu niiletike kwinu kati ya ibile:panga bokana na maandiko,Kristo awile kwa ajili ya sambi yitu, ⁴bokana na maandiko atisikwa,ni panga atifufuka lisoba lya tatu.⁵Ni panga ywamtokii Kefa,boka po kwa balo komi ni ibele. ⁶Boka po atikwatokiya kwa muda umo ba'ainja na alombo zaidi ya mia tano. Baingi babe babile bado akoto,lakini baadhi yabe bagonjike lugono. ⁷Boka po atikumtokya Yakobo,boka po mitume yote.⁸Mwisho wa bote,atikunitokya nenga,kati yee kwa mwana ywabile belekwa katika wakati ubile kwaa sahihi. ⁹Kwa kuwa nenga na nchunu kati ya mitume.Nastahili kwaa kemelwa mtume,kwa sababu natilitesa likanisa lya Nnongo.¹⁰Lakini kwa neema ya Nnongo nibile kati yanibile,na neema yake kwango yaibile kwaa bure.Badala yake,nipangite bidii kuliko wote.Lakini ibile kwaa nenga,ila neema ya Nnongo ibile nkati yango. ¹¹Kwa eyo kati ni nenga au bembe,twati lihubiri nyoo na tutiaminiya nyoo.¹²Nambeambe kati Kristo atihubiriwa kati ywafufuka kwa bandu babile mu'kiwo,ibe namani baadhi yinu mubaye ntopo ufufuo wa bandu babile mu'kiwo? ¹³Lakini mana ntopo Ufufuo wa bandu babile mu'kiwo,bai hata Kristo afufuka kwaa kae. ¹⁴Ni mana Kristo afufuka kwaa,nga nyoo mahubiri yitu ni bure,na imani yitu ni bure.¹⁵Ni twapatikana kuwa mashahidi ba ubocho kumhusu Nnongo,kwa sababu twatimshuhudia Nnongo kinchogo,baya atimfufua Kristo,wakati atikumfufua kwaa. ¹⁶Kati mana itei bandu bakiwo bafufuliwa kwaa,Yesu kae afufuliwa kwaa. ¹⁷Ni kati Kristo afufuliwa kwaa,imani yinu nga ya bure na bado mubile katika sambi yinu.¹⁸Nga nyoo hata balo babile batiwaa katika Kristo kae batiangamia. ¹⁹Mana itei kwa maisha aga kichake tubile ni ujasiri kwa wakati woisa nkati ya Kristo,bandu bote,twenga niwakuhurumilwa zaidi ya bandu bote.²⁰Lakini nambeambe Kristo atifufuka boka mu'kiwo,matunda ya kwanza ya balo babile mu'kiwo. ²¹Kwa mana kiwo kiisile pitya bandu,pitya kae bandu ni ufufuo wa bandu.²²Kwa mana kati katika Adamu bote batiwaa,nga nyoo kae katika Kristo bote balowa pangika akoto. ²³Lakini kila yumo kayika mpango wake:Kristo,matunda ga kwanza,ni boka po balo babile ba Kristo bapangite ukoto wakati woisa kwake.²⁴Nga po walowa pangika mwisho,palyo Kristo paakabidhi upwalume kwa Nnongo Tate.Ayee nga palyo palowa komesha utawala wote ni mamlaka yote ni ngupu. ²⁵Kwa kuwa lazima atawale mpaka paalowa beka maadui bake bote pae ya nyayo yake. ²⁶Adui wa mwisho uharibiwa ni kiwo.²⁷Kwa mana "abekite kila kilebe pae ya nyayo yabe." Lakini paibaya "abekite kila kilebe," ni wazi panga yee iusishe kwaa balo babekite kila kilebe pae yake mwene. ²⁸Wakati ilebe yote ibekilwe pae yake,boka po mwana mwene alowa bekwa pae kwake ywembe ywabile atikuibeka ilebe yote pae yake. Ayee nga ipangike ili panga Nnongo Tate abe yote nkati ya gote.²⁹Au kae bapanga namani balo baabatizwile kwa ajili ya bandu ba kiwo? Kati bandu ba kiwo bafufuliwa kwaa kabisa,kwa namani kae batibatizwa kwa ajili yabe? ³⁰na kwa namani tubile katika hatari kila saa?³¹Ainja ni alombo bango,petya kuisifu kwango katika mwenga,ambayo nibile nayo katika Kristo Yesu Ngwana witu,natangaza nyoo:nawaa kila lisoba. ³²Ifaika namani,katika mtazamo wa bandu,kati bandu ba'kiwo bafufuliwa kwaa? "Leka bai tulyee ni nywaa,kwa mana malabo twalowa waa."³³Kana mulongele ubocho:"Makundi ganoite kwaa uharibia tabia inoyite. ³⁴"Mube na kiasi!mutame katika haki!kana muyendelee panga sambi.Kwa mana baadhi yinu mubile kwaa ni maarifa ya Nnongo.Nabaya nyoo kwa oni yinu.³⁵Lakini mundu ywenge abaya,"Jinsi gani bandu ba kiwo balowa fufuliwa? Na bembe balowa isa na aina gani ya yega?" ³⁶Wenga wa nlalo muno!Chelo chaukipandile kiweza kwaa kuanza kukua ila kiwile.³⁷Na chelo cha ukipandike ni yega kwaa ambao walowa kua,ila mbeyu yaichipua.Iweza kuwa ngano au kilebe chenge. ³⁸Lakini Nnongo aipeya yega kati yaapendile,na katika kila mbeyu yega yake mwene. ³⁹Yega yote ilandana kwaa,ila,kwabile na yega imo wa bandu,ni yega yenge ya anyama,na yega yenge ya iyuni,ni yenge kwa ajili ya omba.⁴⁰Pabile na yega ya kumaunde kae ni yega ya mu'dunia.Lakini utukufu wa yega ya kumaunde ni aina yimo na utukufu wa mu'dunia ni wenge. ⁴¹Kwabile ni utukufu umo wa lilumu,ni utukufu wenge wa mwei,ni utukufu wenge wa tondwa.Kwa mana tondwa yimo itofautiana ni tondwa yenge katika utukufu.⁴²Nga nyoo ubile kae ni ufufuo wa bandu ba kiwo.Chelo chakipandwile,na chakiotile kiaribika kwaa. ⁴³Kipandilwe katika matumizi ya kawaida,kioteshwa katika utukufu.Kipandilwe katika udhaifu,kioteshwa katika ngufu. ⁴⁴Kipandilwe katika yega wa asili,kioteshwa katika yega wa kiroho.Kati kwabile ni yega wa asili,kubile ni yega ya kiroho kae.⁴⁵Nga nyoo iandikilwe kae,"Mundu wa kwanza Adamu atipangika roho yaatama." Adamu wa mwisho atipangika roho yaitoa ukoto. ⁴⁶Lakini wa kiroho aisa kwaa kwanza ila wa asili,ni boka po wa kiroho.⁴⁷Mundu wa kwanza ni wa dunia,atitengenezwa kwa mavumbi.Mundu wanaibele aboka kumaunde. ⁴⁸Kati ya yolo ywapangilwe kwa mavumbi,nga nyoo pia balo bapangilwe kwa mavumbi.Kati ya mundu wa kumaunde abile,nga nyoo kae balo ba kumaunde. ⁴⁹Kati ambavyo tupapike mfano wa mundu wa mavumbi,tupapike kae mfano wa mundu wa kumaunde.⁵⁰Nambeambe naabakiya,ainja na alombo bango,panga yega na mwai iweza kwaa kuurithi upwalume wa Nnongo.Wala wakuharibika kurithi wauharibika kwaa. ⁵¹Linga!Naabakiya mwenga siri ya kweli:Twawile kwaa bote,ila bote twalowa badilishwa.⁵²Twalowa badilishwa katika muda,katika kufumba ni kufumbua kwa liyo,katika tarumbeta lya mwisho.Kwa kuwa tarumbeta yalowa lela,ni banda babile mu'kiwo balowa fufuliwa na hali ya haribika kwaa,na twalowa badilishwa. ⁵³Kwani awoo waharibika ni lazima uwale wa haribika kwaa,ni wolo wa waa lazima uwale wa waa kwaa.⁵⁴Lakini muda woo wa haribika walowa walikwa wa haribika kwaa,ni wolo wa kiwo walowa jingya mu'kiwo,nga waisa msema ambao uandikilwe,"Kiwo chamezwile katika ushindi." ⁵⁵Kiwo,ushindi wako ubile kwaako?Kiwo,ubile kwaako ni uchungu wako?"⁵⁶Uchungu wa kiwo ni sambi,ni nguvu ya sambi ni saliya. ⁵⁷Lakini shukrani kwa Nnongo,ywatupeile twenga ushindi pitya Ngwana witu Yesu Kristo!⁵⁸Kwa eyo,apendwa ainja na alombo bango,mube imara na kana mlendeme.Daima muipange kazi ya Ngwana,kwa sababu mutangite kuwa kazi yinu katika Ngwana ni yabure kwaa.

Chapter 16

¹Nambeambe kuhusu michango kwa ajili ya baumini,kati yanieleza makanisa ga Galilaya,nyonyonyo mupalikwa panga. ²Katika lisoba lya kwanza lya wiki,kila yumo winu abeke kilebe fulani kando ni kukihifadhi,kati mwamuweza.Mupange nyoo ili panga kana kube na michango wakati paniisile.³Na paniikite,yeyote ywamunchawile,nalowa kuntuma pamope ni barua kutoa sadaka yinu kono Yerusalem. ⁴Ni kati ni sahihi kwa nenga kuyenda pia,balowa yendya pamope ni nenga.⁵Lakini naisa kwinu,wakati napetya Makedonia.Kwa mana nalowa pitya Makedonia. ⁶Labda naweza tama ni mwenga au hata kumaliza majira ya mbepo,ili panga muweze nisaidia katika safari yango.popote paniyenda.⁷Kwa mana nitarajia kwaa kuabona nambeambe kwa muda mwipi,mana natumainiya tama ni mwenga kwa muda pulani,kati Ngwana alowa kunruhusu. ⁸Lakini nalowa tama Efeso mpaka Pentekoste, ⁹kwa mana nnango mpana utiyongoliwa kwa ajili yango,na kwabile ni maadui banyansima banipingabo nenga.¹⁰Nambeambe muda Timotheo aisa,munlole panga abile ni mwenga bila yogopa,aipanga kazi ya Ngwana,kati yaniipanga nee. ¹¹Mundu yoyote kana amdharau.Mumsaidie katika ndela yake kwa amani ili panga aweze isa kwango.Kwa mana niamtarajia aise pamope ni alongo. ¹²Nambeambe husiana na nongo witu Apolo.Natikumtia mwoyo muno kwakuatembelea mwenga pamope ni alongo.Lakini atiamua kuisa kwaa nambeambe.Nga nyoo,alowa isa muda apatike nafasi.¹³Mube minyo,muyemi imara,mpange kati analome,mube ni ngupu. ¹⁴Bai goti yamugapanga mugapange katika upendo.¹⁵Mwaitangite nyumba ya Stefania.Muitangite panga babile baamini ba kwanza kolyo Akaya,ni panga baibekite bene mu'huduma ya baumini,Nambeambe naasihi,ainja na alombo bango, ¹⁶mube anyenyekevu kwa bandu kati abo,na kwa kila mundu ywaabasaidia katika kazi ni apanga kazi pamope ni twenga.¹⁷Na nibile na puraha kwa ujio wa Stefania,fotunato na Akiko.Bayemi mahali ambapo mwenga mpalikwa kuwa. ¹⁸Kwa mana waipuraisha roho yango ni yinu.Kwa eyo,nambeambe,mwatambue bandu kati aba.¹⁹Makanisa ga Asia batumite salamu kwinu.Akila na Prisca wanaasalimiya katika Ngwana,pamope ni likanisa lyabile mu'nyumba yabe. ²⁰Ainja ni alombo bango bote watiasalimya kwa busu litakatifu.²¹Nenga,Paulo,naiandikiya nyoo kwa luboko lwango. ²²Kati yeyote ywampenda kwaa Ngwana,bai laana ibe nnani yake.Ngwana witu,uise! ²³Neema ya Ngwana Yesu ibe ni mwenga. ²⁴Upendo wango ube pamope ni mwenga katika Kristo Yesu.

2 Corinthians

Chapter 1

¹Paulo,mtume wa Kristo Yesu kwa mapenzi hga Nnongo,ni Timotheo nnongo witu,kwa likanisa lya Nnongo lyalibile Korintho,na kwa baumini bote babile mu'nkoa wote wa Akaya. ²Neema na ibe kwinu na amani boka kwa Nnongo Tate yitu ni Ngwana Yesu kristo.³Na asifiwe Nnongo na Tate wa Ngwana Yesu Kristo.Ywembe ni Tate wa rehema na Nnongo wa faraja yote. ⁴Nnongo utufariji twenga katika mateso yitu yote,ili panga tyweze kuafariji balo babile katika mateso.Tunaafariji wenge kwa faraja yeyelo ambayo Nnongo aitumile kutufariji twenga.⁵Kwa kuwa kati ya mateso ga Kristo uongezeka kwa ajili yitu,nyonyonyo faraja yitu uongezeka pitya Kristo. ⁶Lakini kati twaataabishwa,ni kwa ajili ya faraja yinu ni wokovu winu.Na mana twafarijiwa,ni kwa ajili ya faraja yinu.Faraja yinu panga kazi kikamilifu pamwashiriki mateso kwa uvumulivu kati twenga kae twateseka. ⁷Na ujasiri witu nnani yinu ni thabiti.Tutangite panga kati ya ambavyo mwatishiriki mateso,nyonyonyo mwatishiriki faraja.⁸Kwa kuwa tupala kwaa mwenga muwe alalo,alongo,kuhusu matatizo yatubile nayo kolo Asia.Twationewa zaidi ya twatiweza potwa,kati panga tubile kwaa ni litumaini lya tama kae. ⁹Kweli twabile ni hukumu ya kiwo nnani yitu.Lakini yoo yabile ni kutupanga twenga tubeke kwaa litumaini nnani yitu wene,badala yake tubeke litumaini katika Nnongo,ywafufua bandu. ¹⁰Ywatulopwile twenga boka ago maafa ga mauti,na alowa kutulopwa kae.Tubekite ujasiri witu katika ywembe panga alowa kutulopwa kae.¹¹Alowa panga nyoo kati ya mwenga yamwatitusaidia twenga kwa maombi ginu.Nga nyoo baingi baloa toa shukrani kwa niaba yitu kwa ajili ya upendeleo wa nema tupyilwe twenga pitya maombi ya baingi.¹²Twaipunia lee:ushuhuda wa dhamiri yitu.kwa mana ni katika nia sapi ni usapi wa Nnongo panga twatiyenda wene katika dunia.Tupangite nyoo hasa ni mwenga,na katika hekima kwaa ya ulimwengu,lakini badala yake ni pitya neema ya Nnongo. ¹³Twaandikiya kwaa chochote ambacho muweza kwaa kukisoma au elewa.Nibile na ujasiri ¹⁴panga kwa sehemu muyomwile kutuyowa.Nibile ni ujasiri katika lisoba lya Ngwana Yesu twalowa sababu yinu kwa ajili ya kiburi chinu,kati yaa mwamubile kwitu.¹⁵Kwa mana nibile na ujasiri kuhusu lee,nipala isa kwinu kwanza,ili panga muweze pakya faida ya tembelewa mara ibele. ¹⁶Nibile najiandaa kubatembelea kae wakati wakuyenda Makedonia.Kae nipala isa kubatembelea kae muda nakerebuka boka Makedonia,na boka po mwenga kunituma nenga wakati niyenga Uyahudi.¹⁷Panibile nawasa namna yee,je nibile nasitasita?Je naandaa nakowe lingana na viwango ya bandu,ili panga nibaye,"Eloo,eloo" na Hapana,hapana" kwa muda umo? ¹⁸Lakini kati Nnongo ya abile mwaminifu,twabaya kwaa yoti "Eloo" na "Hapana.'¹⁹Kwa kuwa mwana wa Nnongo,Yesu Kristo,ywabile Silvano,Timotheo ni nenga twabile twantangaza nkati yinu,abile kwaa "Eloo" na "Hapana." Badala yake,ywembe wakati woti ni "Eloo." ²⁰Kwa mana ahadi zoti za Nnongo ni "Eloo" katika ywembe.Nga nyo kae pitya ywembe twabaya 'Amina" kwa utukufu wa Nnongo.²¹Nambeambe Nnongo ywaatuthibitisha twenga pamope ni mwenga katika Kristo,nga atutumile twenga. ²²Abekitea muhuri nnani yitu na kutupeya Roho katika mioyo yitu kati dhamana ya chelo chabile alowa kutupeya baadae.²³Badala yake,namloba Nnongo anishuhudie nenga panga sababu yanipangile niise kwaa Korintho panga nibaelemee kwaa mwenga. ²⁴Ayee ibile kwaa sababu twajaribu dhibiti jinsi imani yinu yaipalikwa kuwa,Badala yake,tupanga pamope ni mwenga kwa ajili ya puraha yinu,kati yamuyemite katika imani yinu.

Chapter 2

¹Kwa eyo niamwile kw sehemu yangi mwene panga niise kwaa kae kwinu katika hali ya uchunhu. ²Mana natiasababishia mwenga matamwe,ni nyai ywanipuraisha nenga,lakini ni yolo ywabile ywaumizwa ni nenga?³Niandikile kati ya nipangite ili panga wakati waniisa kwinu niweze kwaa umizwa na balo babile panipangite nipuraike. Nibile na ujasiri kuhusu mwenga mwabote panga furaha yango yeyelo mubile nayo mwenga mwabote. ⁴Kwa kuwa naandikya mwenga lingana na mateso makolo,na dhiki ya mwoyo,na kwa machozi yanyansima.Nipala kwaa kuwasababishia mwenga matamwe.Badala yake,nipala muutange upendo wanyansima wanibile nao kwa ajili yinu.⁵Mana kwabile ni yeyote ywasababisha matamwe,asababisha kwaa kwango kae,lakini kwa kiwango pulani bila beka ukale muno-kwinu mwenga mwabote. ⁶Ayee nga adhabu ya mundu yoo kwa baingi yatosha. ⁷Kwa eyo nambeambe badala ya adhabu,mpalikwa kumsamee ni kumfariji.Mupange nyoo ili panga aweze kwaa shindwa na huzunu yanyansima.⁸Kwa eyo naatia mwoyo kuthibitisha upendo winu hadharani kwa ajili yaywembe. ⁹Ayee nga sababu niandikile,ili panga niweze kuajaribu na kuyowa kuwa mana ni batii katika kila kilebe.¹⁰Mana mwaweza msamiya yeyote,ni nenga namsamiya mundu yoo.Chelo chanikisamiya-kati nakisamiya chochote-kisameelwa kwa faida yinu katika uwepo wa Kristo. ¹¹Ayee nga panga nchela aise kwaa kutupangia ubocho.Kwa kuwa twenga twaalalo kwaa kwa mipango yake.¹²Nnango utiyongoliwa kwango ni Ngwana paniisile katika mji wa Troa hubiri injili ya Kristo palyo. ¹³Hata nyoo,nibile kwaa na amani ya mwoyo,kwa sababu nikwembine kwaa ni nongo bango Tito kolyo. Nga nyoo nialekite na kelebuka Makedonia.¹⁴Lakini ashukuriwe Nnongo,ywabile katika Kristo mara yote utuongoza twenga katika ushindi.Pitya twenga sambaza harufu inoite ya maarifa gake mahali pote. ¹⁵Kwa mana twenga kwa Nnongo,ni harufu inoite ya Kristo,bote kwati ya balo babile lopolelwa na kati ya balo baangamia.¹⁶Kwa bandu baangamia,ni harufu boka mu'kiwo mpaka kiwo.Kwa balo balopolwa,ni harufu inoite boka ukoto mpaka ukoto.Ywa nyai ywastahili ilebe yee? ¹⁷Kwa mana twenga twabile kwaa kati bandu banyansima bapemeya neno lya Nnongo kwa faida.Badala yake,kwa usapi wa nia,twabaya katika Kristo,kati ya tutumilwe boka kwa Nnongo,nnongi ya Nnongo.

Chapter 3

¹Je,tutumbwile kuisifia bene kae?Tuhitaji kwaa barua ya mapendekezo kwinu au boka kwinu,kati baadhi ya bandu,je twahitaji? ²Mwenga mwabene ni barua yitu ya mapendekezo,yaiandikilwe mu'mioyo yitu,yaiyowanika na kusomwa na bandu bote. ³Na mwaonesha panga mwenga ni barua boka kwa Kristo,yaitolewa ni twenga,iandikilwe na wino kwaa ila kwa Roho wa Nnongo ywabile nkoto.Iandikilwe kwaa nnani ya vibao ya maliwe,ila nnani ya vibao vya mioyo ya bandu.⁴Na wolo nga ujasiri tubile nao katika Nnongo pitya Kristo. ⁵Twajiamini kwaa wabene kwa kudai chochote kati boka kwitu.Badala yake,kujiamini kwitu kwaboka kwa Nnongo. ⁶Ni Nnongo ywabile atupangite tuweze pangika atumishi wa liagano lyayambe.Ayee nga liagano labile kwaa lya barua ila ni lya Roho.Kwa kuwa barua ubulaga,lakini roho yatoa ukoto.⁷Nambeambe kazi ya kiwo itichongwa katika herufi nnani ya maliwe iisile kwa namna ya utukufu panga bandu ba Israeli balilinga kwaa bene ila pitya minyo ga Musa. Ayee nga sababu ya utukufu wa minyo gake,utukufu ambao wabile wafifia. ⁸Je,kazi ya Roho ilowa kuwa kwaa na utukufu muno?⁹Kwa kuwa kati huduma ya hukumu ibile na utukufu,ni mara ilenga zaidi huduma ya haki huzidi muno katika utukufu! ¹⁰Ni kweli panga,chelo chakipangilwe utukufu kwanza kibile kwaa utkufu kae katika heshima yee,kwa sababu ya utukufu wanansima. ¹¹Kwa kuwa kati chelo ambacho chabile chapeta chabile ni utukufu,ni kwa kiasi gani muno chelo ambacho ni chakudumu kibile na utukufu!¹²Kwa kuwa twajiamini eyo,tubile ni ujasiri muno. ¹³Tubile kwaa kati Musa,ywabekite utaji nnani ya uso bake,ili panga bandu ba Israeli baweze kwaa lola moja kwa moja mu'mwisho wa utukufu ambao ubile watiboka.¹⁴Lakini malango gabe gatabilwe.Hata mpaka lisoba lee utaji wowolo bado ulekilwe nnani ya usomaji wa liagani lya kale. Ibekilwe kwaa wazi,kwa sababu ni katika Kristo kichake iondolewa kutalu. ¹⁵Lakini hata leno,wakati wowote Musa asomwapo,utaji utama nnani ya mioyo yabe. ¹⁶Lakini mundu paakeleka kwa Ngwana,utaji ulowa boka.¹⁷Nambeambe Ngwana ni Roho.Pabile ni Roho wa Ngwana,kubile ni uhuru. ¹⁸Nambeambe twenga twabote,pamope ni minyo zibile kwaa bekewa utaji,ubona utukufu wa Ngwana. Twabadilishwa nkati ya muonekano wowolo wa utukufu boka shahada jimo ya utukufu yenda yenge,kati yaibile kwa Ngwana,ambaye ni Roho.

Chapter 4

¹Kwaeyo,kwa sababu tubile ni huduma yee,na kati yaibile tuipokii rehema,tukata kwaa tamaa. ²Badala yake,tumezikana ndela zote za aibu na ziyowanike kwaa. Twatama kwaa kwa hila,na tulitumia kwaa lineno lya Nnongo.Kwa kuwasilisha yaibile kweli,twaibonekeya twabene kwa dhamiri ya kila mundu nnongi ya Nnongo.³Lakini kati ijnili yitu iyowanike kwaa,iyowanika kwaa kwa balo baangamia kae. ⁴Katika uchaguzi wabe,nongo wa ulimwengu woo atiwapofusha malango gabe ziamiya kwaa . Matokeo gake,bweza kwaa,kubona bweya ya injili ya utukufu wa Kristo,ywabile ni mpwano wa Nnongo.⁵Kwa kuwa twajitangaza kwaa wene,ila Kristo Yesu kati Ngwana,ni twenga wene kati atumishi winu kwa ajili ya Yesu. ⁶Kwa mana Nnongo nga ambaye abayite,"Bweya walowa angaza boka mu'libendo." Atitangaza katika mioyo yitu,kutoa bweya wa maarifa ya utukufu wa Nnongo katika uwepo wa Yesu kristo.⁷Lakini tubile ni hazina yee katika chombo sa ukando,ili panga iyowanike kuwa ngupu kolo muno ni ya Nnongo na ni yitu kwaa. ⁸Twataabika katika kila hali,lakini tusonga kwaa.Twabona shaka lakini tujawa kwaa na kukata tamaa. ⁹Twateselwa lakini twatelekezwa kwaa.Twatekwanilwe pae lakini twaangamia kwaa. ¹⁰Masoba gote twabeba katika yega yetu kiwo sa Yesu,ili panga ukoto wa Yesu ubonekane katika yega yetu kae.¹¹Twenga twabile akoto masoba tumetolewa kuwaa kwa ajili ya Yesu,ili panga ukoto wa Yesu ubonekane katika yega yetu ya bandu ¹²Kwa sababu yee,kiwo chapanga kazi nkati yitu,ila ukoto wapanga kazi nkati yinu.¹³Lakini tubile ni roho yeyelo ya imani lingana na chelo chaandikilwe:"Naaminiya,nga nyo nibayite." Twenga kae twaaminiya,nga nyo twabaya. ¹⁴Tutangite kuwa yolo ywaamfufuwe Ngwana Yesu kae alowa kutufufua twenga pamope ni mwenga katika uwepo wake. ¹⁵Kila kilebe ni kwa ajili yinu ili panga,kwa kadri neema yaibile enea kwa bandu banyansia,shukrani yazidi yongekeya kwa utukufu wa Nnongo.¹⁶Nga nyoo tukata kwaa tamaa.Japokuwa panja twachakaa,nkati ya tupangika wayambe lisoba hadi lisoba. ¹⁷Kwa kipindi chee kifupi,mateso aga mepesi yalowa kutuandaa twenga kwa ajili ya umilele nzito wa utukufu wanyansima zaidi ya ipimo yote. ¹⁸Kwa kuwa tulola kwaa kwa ajili ya ilebe ambavyo vyatibonekana.Ilebe twaweza kuibona ni vya muda,ila ilebe ambavyo yabonekana kwaa ni ya milele.

Chapter 5

¹Tutangite panga kati maskani ga ulimwengu ambayo twatama umo yaharibika,tubile ni lijengo boka kwa Nnongo.Ni nyumba ichengwite kwa maboko ya bandu,ila ni nyumba yangayomoka,katika maunde. ²Kwa kuwa katika lihema lee twaugua twatamaniya kuvikwa kwa maskani yitu kumaunde. ³Twatamaniya kwa ajili ya yee kwa sababu kwa kuiwala twalowa bonekana kwaa kuwa tubile ntopo ngobo.⁴Kwa hakiaka muda tubile nkati ya hema lee,twaugua mana tukilemewa.Tupala kwaa kuvuliwa.Badala yake,twapala kuwalishwa,ili panga chelo chawaa ili kiweze mezwa ni ukoto. ⁵Yolo ywatuandaa twenga kwa kilebe chelo ni Nnongo,ambaye ywatupeile twenga Roho kati ahadi ya chelo chalowa isa.⁶Kwa eyo mube ni ujasiri masoba gote.Mube minyo panga wakati tubile munyumba katika yega,tubile kutalu na Ngwana. ⁷Kwa kuwa twatyanga kwa imani,kwa lolekea kwaa.Kwa eyo tubile ni ujasiri. ⁸Ni bora tube kutalu mu'yega ni nyumba pamope ni Ngwana.⁹Kwa eyo twaipanga kuwa lengo letu,mana tukiwa mu'nyumba au kutalu,tumpendeze ywembe. ¹⁰Kwa kuwa lazima bote tubonekane nnongi ya iteo cha hukumu cha Kristo,ili panga kila yumo aweze pokya chelo chastahili kwa makowe gapangika katika yega,mana itei ni kwa uzuri au kwa ubaya.¹¹Kwa eyo,kwa kuitanga hofu ya Ngwana,twaashawishi bandu.Mana yatubile,ibonekana wazi ni Nnongo.Nendatumainiya kuwa itangike pia mu'dhamiri yinu. ¹²Twajaribu kwaa kuashawishi mwenga kae kutubona twenga kati wa kweli.Badala yake,twaapeya mwenga sababu ya kuipunia kwa ajili yitu,ili panga muweze kuwa na jibu kwa balo baipunia kuhusu ya ibonekana lakini ibile kwaa chabile nkati ya mwoyo.¹³Kwa kuwa mana itei tumerukwa na malango,ni kwa ajili ya Nnongo.Na kati tubile mu'akili yitu timamu,ni kwa ajili yinu. ¹⁴Kwa mana upendo wa Kristo watushurutisha,kwa sababu tubile na uhakika ni lee:kuwa mundu yumo atiwaa kwa ajili ya bote,na kwa eyo bote batiwaa. ¹⁵Na Kristo atiwaa kwa ajili ya bote,ili panga bale batama batame kwaa kae kwa ajili yabe bene.Badala yake,lazima utama kwa ajili yake ywembe ambaye atiwaa ni fufuliwa.¹⁶Kwa sababu yee,kuanzia nambeambe ni kuyendelea tumuhukumu kwaa mundu lingana na viwango vya bandu,ingawa hapo kwanza twatimlola Kristo katika namna yee.Lakini nambeambe twamuhukumu kwaa yeyote kwa namna yee kae. ¹⁷Kwa eyo,mana itei mundu yoyote abile nkati ya Kristo,ywembe ni kiumbe chaayambe.Makowe ya kale yatipeta.Linga,gabile gaayambe.¹⁸Ilebe yote yee yatiboka kwa Nnongo.Ywatupanisha twenga kwake mwene pitya Kristo,na atupile huduma ya upatanisho. ¹⁹Nga nyoo ni baya,katika Kristo,Nnongo atiupatanisha ulimwengu kwake mwene,bila balangana makosa gabe dhidi yabe.Atiwekeza kwitu ujumbe wa upatanisho.²⁰Kwa nyoo twasauliwa kati bawakilishi ba Kristo,kati panga Nnongo abile apanga rufaa yake pitya twenga.Twaaloba mwenga kwa ajili ya Kristo:"Mpatanishwe kwa Nnongo!" ²¹Ampangite Kristo kuwa sadaka kwa ajili ya sambi yitu.Ywembe nga ambaye apangite kwaa sambi.Apangite nyoo ili tuweze kupangika haki ya Nnongo katika ywembe.

Chapter 6

¹Na kwa eyo,upanga kazi pamope,twendabasihi mwenga kana muipokee neema ya Nnongo pabile kwaa ni matokeo. ²Kwa kuwa abaya,"Wakati waukubalika nibile makini kwinu,na katika lisoba lya wokovu niliwasaidia."Linga nambeambe ni wakati waukubaluka.Linga,nambeambe ni lisoba lya wokovu. ³Twaweka kwaa liwe lya kizuizi nnonge ya mundu yoyote,kwa mana tuitakia kwaa huduma yitu iletwe katika sifa mbaya.⁴Badala yake,twaihakiki bene kwa makowe yitu yote,panga tu atumishi ga Nnongo.Tubile atumishi bake katika baingi ba ustahimilivu,mateso,dhiki,ugumu wa maisha, ⁵kukombwa,vifungo,ghasia,katika panga kazi kwa bidii,katika kukosa lugono kilo,katika njala, ⁶katika usafi,maarifa,uvumilivu,wema,katika Roho Mtakatifu,katika upendo halisi ⁷Tubile abatumishi bake katika eneo lya kweli,katika ngupu ya Nnongo.Tubile ni silaha ya haki kwa ajili ya luboko lwa mmalyo na wa kushoto.⁸Twapanga kazi katika hekima na dharauliwa,katika kashfa na sifa.Twatituhumiwa kuwa abocho na wakati tubile wakweli. ⁹Tunapanga kazi napanga twajulikana kwaa na bado twayowanika vizuri.Twapanga kazi kati batiwaa na -Linga!-bado twatama.Twaipanga kazi kati twaazibiwa kwa ajili ya matendo yitu lakini kati kwaa yaabahukumilwe hata waa, ¹⁰Twaipanga kazi kati wenye masikitiko,lakini masoba gote twabile na furaha.Twaipanga kazi kati maskini,lakini twajihatarisha baingi.Twaipanga kazi kati panga twapata kwaa kilebe kati twatemiliki kila kilebe.¹¹Twabaya ukweli wote kwinu,Akorintho,na mioyo yitu yatifunguka kwa upana. ¹²Mioyo yinu izuiliwa kwaa na twenga,ila mwatizuiliwa na hisia yinu wene. ¹³Nambeambe katika badilishana kwa haki nalongela kati kwa bana-muipungue mioyo yinu kwa upana.¹⁴Kana mupungamanishe pamope ni baaminiya kwaa.Kwa mana kwabile ni uhusiano gani kati ya haki ni uasi?Ni kwabile ni ushirika gani kati ya bweya ya libendo? ¹⁵Ni makubaliano gani Kristo aweza kuwa nayo na Beliari? Au ywembe ywaamiye abile sehemu gani pamope ni ywaaminiya kwaa? ¹⁶Na kwabile na kakubaliano gani yabile kati ya hekalu lya Nnongo na lisanamu?Kwa mana twanga ni lihekale lya Nnongo ywabile nkoto,kati ambavyo Nnongo abayite:"Nalowa tama kati yabembe ni ktyanga kati ya bembe.Nalowa pangika Nnongo wa bembe,na bembe bapangika kuwa bandu bango."¹⁷Kwa eyo,"Muboke kati yabembe,mkatengwe nabo," abaya Ngwana."Kana mukamwe kilebe kichafu na nalowa kubakaribisha mwenga . ¹⁸Nalowa pangika kuwa Tate kwinu,ni mwenga mwalowa pangika bana bango analome na anwawa,"abaya Ngwana Mwenyezi.

Chapter 7

¹Apendwa bango,kwa kuwa tubile na ahadi hizi,na tijitakase wabene kwa kila likowe lyabile lyatupanga kuwa achafu katika yegayitu na katika roho.Na tuupale utakatifu katika hofu ya Nnongo.²Mupange nafasi kwa ajili yitu!Twamkosea kwaa mundu yeyote.Twamdhuru kwaa mundu yoyote. ³Twainufaisha kwaa kwa faida ya mundu yeyote. Nabaya lee kwakubalaumu kwaa.Kwa mana nibayite panga mubile mumioyo yitu,kwetu twenga kuwaa pamope ni tama pamope. ⁴Nibile na ujasiri wanyansima nkati yinu,na naipunia kwa ajili yinu. Nibile ni puraha hata nkati ya mateso yitu yote,.⁵Twabile Makedonia,yega yitu ibile kwaa na pumziko.Badala yake,twapatike taabu kwa namna yoti kwa kombwa vita upande wa panja na hofu upande wa ndani. ⁶Lakini Nnongo,ywafariji bakata tamaa,atufariji kwa ujio ba Tito. ⁷Ibile kwaa kwa ujio wake panga Nnongo atitufariji,ibile kae faraja za Tito azipokya boka kwinu.Ywembe atitubakiya upendo nkolo mubile nabo,huzuni yinu,na abile ni wasiwasi kwa ajili yango.Nga nyo nimezidi kuwa na puraha muno.⁸Hata ingawa barua yango ibapangite sikitika,nenga najutia kwaa,lakini niaujutia wakati paniabona barua yee uwapangite mwenga kuwa ni huzuni,lakini mwabile na huzuni kwa muda mwipi. ⁹Nambeambe nibile na puraha,ni kwasababu kwaa mubile na shida,lakini kwa sababu huzuni yinu itiwaleta katika toba.Mwatipatwa na huzuni ya Nnongo,nga nyo mwateswilwe kwa hasara kwaa kwa sababu yitu. ¹⁰Kwa mana huzuni ya Nnongo huleta toba ambayo hukamilisha wokovu bila ya kuwa ni majuto.Huzuni ya kidunia,hata nyo,huleta kiwo.¹¹Muilinge huzuni yee ya Nnongo yatizalisha lengo gani kolo nkati yinu. Jinsi gani lengo labile kolo nkati yinu thibitisha kuwa mubile kwaa ni hatia.Kwa jinsi gani uchungu winu ubile nkolo,hofu yinu,matamanio yinu,bidii yinu,ni shauku yinu kubona panga haki ipalike pangika! Katika kila likowe mwatithibitishwa wamwene kutokuwa ni hatia. ¹²Ingawa natiwaandikia mwenga,niandike kwaa kwa ajili ya mkosaji,wala kwa mundu kwaa ywateswile ni maovu.Niandikile ili panga udhati wa mioyo yinu kwa ajili yitu ipangwe yowanika kwinu nnonge ya minyo ga Nnongo.¹³Ni kwa ajili ya yee panga twafarijika.Katika nyongeza ya faraja yitu wabene,twapuraika kae,hata zaidi kwa sababu ya furaha ya Tito,kwa mana roho yake itiburudishwa ni mwenga mwabote. ¹⁴Kwa kuwa mana naipunia kwake husiana na mwenga,nibile kwaa na aibu.Kinyume chake,mana kila neno laulibaya kwinu labile kweli,Maipuno yitu kuhusu mwenga kwa Tito yatithibitika kuwa kweli.¹⁵Upendo wake kwa ajili yinu hata ni nkolo muno,kati paakumbuka utii winu mwabote,jinsi mwatikunkaribisha ywembe kwa hofu na lendema. ¹⁶Natipuraika kwa sababu nibile na ujasiri kamili nkati yinu.

Chapter 8

¹Twataka mwenga muitange,ainja na alombo,kuhusu neema ya Nnongo ambayo ititolewa kwa makanisa ga Makedonia. ²Wakati wa lijaribu kolo lya mateso,wingi wa puraha yabe ni ongezeko lya umaskini wabe upambike utajiri nkolo wa ukarimu.³Kwa naaba nashuhudia panga batitoa kwa kadiri ya balioweza,na hata zaidi ya balioweza. ⁴Na kwa hiari yabembe bene kwa kutusihi kwingi,batulobite kwa ajili ya shiriki katika huduma yee kwa baumini. ⁵Ayee itokana kwaa mana yatubile twatarajia.Badala yake,kwanza walijitoa bembe bene kwa Ngwana.Boka po kabajitoa bembe bene kwitu kwa mapenzi ya Nnongo.⁶Nga twatimsihi Tito,ywaabile tayari atianzisha kazi yee,kuleta katika ukamilifu tendo lee lya ukarimu nnani yinu. ⁷Lakini mwenga mubile baingi katika kila kilebe-katika imani,katika usemi,katika maarifa,katika bidii,na katika upendo winu kwa ajili yitu. Nga nyoo muhakikishe panga mwenga mwabile na wingi kae katika likowe lee lya ukarimu.⁸Nabaya lee kati amri kwaa.Badala yake,nabaya lee ili kupima uhalisi wa upendo winu kwa linganisha na shauku ya bandu benge. ⁹Kwa mana mutangite neema ya Ngwana witu Yesu Kristo.Hata mana abile tajiri,kwa ajili yinu abile maskini.ili panga pitya umaskini wake muweze kuwa tajiri.¹⁰Katika likowe lee nalowa kuwapea ushauri ambao utabasaidia.Mwaka umo waupitike,mtumbwe kwaa panga likowe.Lakini mwatitamaniya kulipanga. ¹¹Nambeambe mulikamilishe,Mana ibile na shauku na nia ya kulipanga,boka po,je mwaweza kae kulileta katika ukamilifu,kwa kadri ya mwamuweza. ¹²Kwa kuwa mubile na shauku ya kupanga likowe lee,ni likowe linoite na lyakubalika.Lazima liyemite nnani ya chelo chabile nacho mundu, nnani kwaa ya abile nacho kwaa mundu.¹³Kwa mana kazi yee ibile kwaa kwa ajili panga benge baweze kupata nafuu ni mwenga muweze lemewa.Badala yake,kube ni usawa. ¹⁴Baingi binu wa wakati wambeambe utasaidia kwa chelo watikihitaji. Ayee nga nyoo kae ili panga baingi wabe uweze kuasaidia mahitaji yinu,na panga kuwe ni usawa. ¹⁵Ayee nga kati yaiandikilwe;"Ywembe ywabile ni vingi abile kwaa na kilebe chochote chakibakile ni ywembe ywabile na kichunu chabile kwaa ni uhitaji wowote,"¹⁶Lakini ashukuriwe Nnongo,ywabekite nkati ya mwoyo wa Tito mwoyo wowolo kwa bidii ya kujali ambavyo nibile navyo kwa ajili yinu. ¹⁷Kwa mana apokile kwaa kae maombi yitu,ila abile na bidii husiana na maombi ago.Abile kwinu kwa hiyari yake mwene.¹⁸Tumtumite pamope ni ywembe nongo ambaye atisifiwa nkati mwa makanisa kwa ajili ya kazi yake katika kuitangaza injili. ¹⁹Hivi kwaa kae,lakini achauliwe kae na makanisa kusafiri nitwenga katika kulipotwa sehemu mbalembale tendo lee lya ukarimu.Alee ni kwa utukufu wa Ngwana mwene na kwa shauku yitu ya kusaidia.²⁰Twaepuka uwezekano wa panga yoyote aplikwa lalamika kuhusiana na twenga kuhusiana na ukarimu woo ambao twaupapite. ²¹Twautola uangalifu kupanga cakibile chaheshima,nnonye kwaa ya Ngwana,lakini nnonge ya bandu kae,²²Twantuma nongo ywenge pamope nabo.Twatimpema mara zanyansima,na tumweni abile ni shauku kwa ajili ya kazi zanyansima.Hata nambeambe abile na bidii muno kwa sababu ya ujasiri nkolo waabile nao nkati yinu. ²³Kwa habari ya Tito,ywembe ni mshirika mwenza wango na mpanga kazi mwenzanu kwa ajili yinu.Kati kwa alongo bitu,watumwile na makanisa.Nabaishimiya kwa Kristo. ²⁴Nga nyo,mubaoneshe upendo winu,na mubonekeye kwa makanisa sababu ya maipuno yitu kwa ajili yinu.

Chapter 9

¹Husiana na huduma kwa ajili ya baumini,ni bora muno kwango kubaandikiya. ²Nitangite kuhusu shauku yinu,ambayo naipunia kwa bandu ba Makedonia.Niabakiye panga Akaya abile tayari tangu mwaka waupitike.Hamu yinu itibatia mwoyo baingi babe panga.³Nambeambe,niatumile nongo ili panga maipuno yitu kuhusu mwenga gabile kwaa ya bure,ni ili panga mubile tayari,kati yanibayite mana mubile. ⁴Vinginevyo,mana mundu yoyote wa Makedonia mana aisile pamope ninenga na kubakuta mubile kwaa tayari,twalowa bona oni-nilongela kwaa chochote kuhusu mwenga-kwa ujasiri muno katika mwenga. ⁵Nga nyo nibweni yabile muhimu kuwasihi alongo kuisa kwinu na panga mipango mapema kwa ajili ya zawadi zanyansima.Ayee nga nyoo ili panga ibe tayari kati baraka,na kati kwaa kilebe chaamriwa.⁶Liwazo nga lee:mundu ywapandae njene alowa una njene kae,na yeyote ywapendae kwa lengo lya baraka kae alowa una baraka. ⁷Bai na kila yumo ywatoa kati yaatipanga mumwoyo wake.Bai niywembe atoe kwaa kwa huzuni au kwa lazimishwa.Kwa mana Nnongo umpenda yolo ywatoa furaha.⁸Nnongo aweza izidisha kila baraka kwa ajili yinu,ili panga,kila muda.katika makowe goate,muweze pata gote muyahitaji.Ayee nga ibile ili panga muweze zidisha kila litendo linoite. ⁹Ni mana iandikilwe:"Atitapanya utajiri wake na kuutoa kwa maskini.Haki yake yadumu milele."¹⁰Ywembe ywatoae mbeyu kwa mpanzi ni mkate kwa ajili ya chakulya,ni atoa kae na yongeya mbegu yinu kwa ajili ya kuipanda.Ywembe alowa yongeya mauno ga haki yinu. ¹¹Mwalowa tajirishwa kwa kila namna ili panga muweze pangika bakarimu.Ayee nga iletya shukrani kwa Nnongo pitya twenga.¹²Kwa kupanga huduma yee ibile kwaa ikamwa mahitaji ga baumini.Huzidisha kae katika matendo ganyansima ga shukrani kwa Nnongo. ¹³Kwa sababu ya kupimwa kwinu na thibitishwa kwa huduma yee,mtatumbukiza kae Nnongo kwa utii kwa baya kwinu kwa ajili ya Kristo. Mwalowa mtunza kae Nnongo kwa ukarimu wa karama yinu kwabembe na kwa kila yumo. ¹⁴Batitamaniya,na baloba kwa ajili yinu.Bapanga nyoo kwa sababu ya neema kolo ya Nnongo yaibile nnani yinu. ¹⁵Shukrani ibe kwa Nnongo kwa karama yake yaiwezekana kwaa!

Chapter 10

¹Nenga na Paulo,mwene nabasihi kwa unyenyekevu na upole wa Kristo.Nenga na mpole muda nibile nnongi yinu,Lakini nibile ni ujasiri kwinu muda nibile kutalu ni mwenga. ²Naaloba mwenga panha,muda panibile pamope ni mwenga,nahitaji kwaa pangika jasiri na kujiamini kwangio mwene.Lakini nawaza nalowa hitaji kuwa jasiri muda panibapinga balo badhaniabo panga twatama kwa nmana ya yega.³Kwa mana hata kati twatyanga katika yega,twakombwana kwaa vita ya namna ya yega. ⁴Kwa mana silaha twaitumya kombwana ni ya yega kwaa.Badala yake,ibile ngupu ya Nnongo ya haribiya ngome.Zalowa bomwa mijadala yaipotosha.⁵Kae,twajaribu kila chabile ni mamlaka chakiyemi dhidi ya maarifa ga Nnongo. Tulipangite mateka kila wazo katika heshima ya Kristo. ⁶Na twapata utayari wa aribya kila matendo gabile kwaa na heshima,mara heshima yinu kae baibile kamili.⁷Linga chelo chabile wazi nnongi yinu.Kati yeyote ywashawishika panga ywembe ni wa Kristo,ni hebu ajikumbushe ywembe mwene panga mana yaabile kae ni wa Kristo,nga ngoo nga ni twenga kae tubile nyoo. ⁸Kwa mana hata mana niipunie kichunu zaidi kuhusu mamlaka yitu,ambayo Ngwana atiyatoa kwa ajili yitu kuwachenga mwenga na kuwaaharibu kwaa,nibona kwaa oni.⁹Naitajia kwaa libonekane panga nabatisha mwenga kwa barua yango. ¹⁰Kwa yelo baadhi ya bandu ubaya,"Barua zake zibile kale na zibile ni ngupu,lakini mu'yega ywembe ni dhaifu.Maneno gake yastahili kwaa yowanika."¹¹Ebu bandu ba namna yee batange panga chelo chatukibayite kwa barua muda tubile kutalu,ni sawasawa na yelo yatulowa gapanga muda tubile palo. ¹²Tuyenda kwaa kutalu muno kati kujikusanya bembe au kujilinganisha bembe ni balo ambabo huisifia bene.Lakini mana bajimite bene ni kila yumo wabe,babile kwaa na malango.¹³Twenga,hata nyoo,twaipunia kwaa pitya mipaka.Badala yake,twapanga nyoo kae nkati ya mipaka ambayo Nnongo atitupimya twenga,mipaka yafika umbali kati waubile winu. ¹⁴Kwa mana twajizidishia kwaa bene patuwafikiye mwenga.Twabile wa kwanza kuika kutalu kati kwinu kwa ajili ya Kristo.¹⁵Twaipunia kwaa pita mipaka kuhusu kazi ya benge.Badala yake,twatimainiya kati umani yinu yaibile ngolo panga lieneo lyetu lya kazi lyapanuliwa muno,na bado ni nkati ya mipaka sahihi. ¹⁶Twatamaniya kwa lee,ili panga tuweze hubiri injili hata mu'mikoa zaidi yinu. Twaipunia kwaa kuhusu kazi ipangilwe katika maeneo yenge.¹⁷Lakini yeyote ywaipunia,aipune katika Ngwana." ¹⁸Kwa mana abile kwaa yolo ywajithibitisha mwene alowa thibitishwa.Ila,ni yolo ywabile Ngwana humthibitisha.

Chapter 11

¹Nahisi panga muvumiliane na nenga katika baadhi ya upumbavu.Lakini kwa kweli mwavumiliana na nenga. ²Kwa kuwa ni ywabile ni wivu kuhusu mwenga.Nibile na wivu wa Nnongo kwa ajili yinu,tangu natibaahidi mwenga ndoa ya nsengo yumo.Natibaahidi kubaleta mwenga kwa Kristo kati bikra safi.³Lakini nendayogopa panga kwa namna fulani,kati nng'ambo ywadanganya Eva kwa hila yake,malango yinu yaweza kuapotosha kutalu boka mu'ibada halisi na safi kwa Kristo. ⁴Kwa mana kwa mfano panga mundu fulani aisa ni tangaza Yesu ywenge tofauti ni yolo twatibahubiria.Au kwa mfano panga mwapokya roho ywenge tofauti ni yolo ywampokile.Au kwa mfano panga mwapokya injili yenge tofauti ni yelo yamuipokile.Mwativumilia makowe haga vema yatosha!⁵Kwa kuwa nadhani panga nenga na nkati ya mwabile duni kwa habo bakemilwe mitume-bora. ⁶Lakini hata mana nenga nifundishwa kwaa katika kutoa hotuba,nibile kwaa nyoo katika maarifa. Kwa kila namna na katika makowe gote tulipangite lee kujulikana kwinu.⁷Je,mupangite sambi kwa kuinyenyekeza mwene ili mwenga muweze kuinuliwa? Kwa kuwa natihubiri kwa uhuru injili ya Nnongo kwinu. ⁸Natinyang'anya makanisa yenge kwa pokya msaada boka kwabe ili panga niweza kubahudumia mwenga. ⁹Muda panibile mwenga na nibile katika uhitaji,namlemea kwaa yeyote.Kwa kuwa mahitaji gango yatitoshelezwa ni alongo baisile boka Makedonia.Katika kila kilebe nijizuia mwene kutokuwa mzigo kwinu,na nalowa yendelya kupanga nyoo.¹⁰Kati kweli ya Kristo ibile nkati yango,uku kuisifu kwango,kwanyamazishwa kwaa katika sehemu za Akaya. ¹¹Kwa mwanja namani? Kwa sababu napenda kwaa? Nnongo atangite kuwa naapenda.¹²Lakini chelo chanikipangite,nalowa kukipanga kae. Nalowa kukipanga ili panga niweze kuipinga nafasi ya balo baatamaniya nafasi ya kuwa kati tubile katika chelo chelo chawaipunia. ¹³Kwa kuwa bandu balo ni mitume ba uongo na batendakazi abocho.Baikelebuya benge kati mitume ba Kristo.¹⁴Nga yee yashangaza kwaa,kwa kuwa hata nchela hujigeuza mwene kati malaika ba bweya. ¹⁵Yee yabile kwaa mshangao nkolo kati batumishi ba haki.Mwisho wabe ipangika kati matendo gabe kati gastahili.¹⁶Nabaya kae:Bai na abile kwaa mundu yeyote ywawaza nenga na mpumbavu.Lakini kati mwapanga,munipoki nenga kati mpumbavu ili niweze kuisifu kichunu. ¹⁷Chelo chanikipanga kuhusu kwa kujiamini kwa kuipunia ahukumilwa kwaa na Ngwana,lakini nabaya kati mpumbavu. ¹⁸Kwa ye bandu baingi huipuniya kwa namna ya yega,nalowa ipunia kae.¹⁹Kwa mana mwatichukuliana kwa puraha na bapumbavu,mwenga mwabene mubile na busara! ²⁰Kwa mana mwatichukuliana na mundu mana akikutia atumwani,kati husababisha mgawanyiko kati yinu,kati akibatumia mwenga kwa faida yake,kati atijibeka nnani ya hewa,au kati atibakombwa kuminyo. ²¹Nalowa baya kwa oni yitu panga twenga tubile adhaifu muno kupanga nyoo.Na bado kati yeyote aipunia-nalongela kati mpumbavu-nenga naipuna kae.²²Je,bembe ni Ayahudi?Na mwenga nga nyoo.Je,bembe ni Baisraeli?Na nenga nga nyoo. ²³Je,bembe ni batumishi ba Kristo?Nalongela kati nabile kwa na malango gango.) Nenga na zaidi.Nibile hata katika kazi ngumu muno,mbali zaidi ya kuwa vifungoni,katika kkukombwa pitya ipimo,katika kuyeketya hatari yanyansima ya kiwo.²⁴Boka kwa Ayahudi natipokya mara tano "mapigo arobaini kutoa limo." ²⁵Mara tatu natikombwa kwa fimbo.Mara jimo nakombwile maliwe.Mara tatu natinusurika mu'ngalaba.Natitumya kilo na mutwekati katika bahari wazi. ²⁶Nibile katika safari za mara kwa mara,katika hatari za mito,katika hatari ya majambazi,katika hatari boka kwa bandu bamataifa,katika hatari ya mji,katika hatari ya lijangwa,katika hatari ya bahari,katika hatari iboka kwa alongo abocho.²⁷Nibile katika kazi ngumu na katika maisha magumu,katika kilo kikolo cha gonja kwaa,katika njala na kiu,mara zanyansima katika kufunga,katika mbepo ni uchi. ²⁸Kutalu na kila kilebe chenge,kubile na msukumo wa kila lisoba nnani yango na wasiwasi wango kwa ajili ya makanisa. ²⁹Nyai ywabile dhaifu,na nenga nibile dhaifu kwaa?Nyai ywasababisha benge tomboka mu'sambi,na nenga nitike kwaa ndani?³⁰Mana lazima nenga niipune,nalowa ipunia chelo chaibonekeya udhaifu wango. ³¹Nnongo na Tate ba Ngwana Yesu,ywembe ywabile atukuzwa milele,atangite panga nenga nilongela kwaa uboso.³²Kolyo Dameski,nkolo wa nkoa nnema wa mpwalume Areta abileakiulenda mji wa Dameski ili kunkamwa nenga. ³³Lakini nibekilwe mu'kitondo,pitya pa'ridirisha katika ukuta,na natinusurika boka mu'maboko gake.

Chapter 12

¹Lazma niipune,lakini ntopo chayongeyeka na lelo.Ila nayendelea mu'maono na mapunuo boka kwa Ngwana. ²Nimtangite mundu yumo katika Kristo ywabile miaka komi na ncheche yaipitike-mana itei katika yega,au panja pa yega,nenga nintangite kwaa,Nnongo atangite,atinyakyliwa nnani katika liunde lyanyaitatu.³Nitangite panga mundu yolo-mana itei katika yega,au panja ya yega,nenga,nintangite kwaa,Nnongo atangite- ⁴atinyakuliwa nnani kuyenda paradiso na kuyowa makowe matatifu muno kwa mundu yeyote kugabaya. ⁵Kwa niaba ya mundu kati yolo naipunia,lakini kwa niaba ya mwene niipunia kwaa,ila kuhusu udhaifu wango.⁶Mana nipala kuipuna,nibile kwaa mpumbavu,kwa mana nibile nabaya ukweli.Lakini nalowa leka kuipuna,ili panga abile kwaa yeyote ywaaniwazia muno ya ago kuliko chakibonekana nkati yango au yowanika boka kwango. ⁷Naipuna kwaa kae kwasababu ya ago mapunuo ga aina ya ajabu.Kwa nyo,nalowa jawa kwaa ni kiburi,mwimwa ubekilwe nkati ya yega yango,mjumbe wa nchela kunishambilya nenga,ili kana nikelebuke kuwa mu'maipuno.⁸Mara tatu natikumnnoba Ngwana kuhusu lee,ili ywembe abutuke boka kwango. ⁹Ni ywembe kanibakiya,"Neema yangu yatosha kwa ajili yako,kwa mana ngupu upangwa kamili katika udhaifu.Nga nyo natamani muno kuipuna zaidi kuhusu udhaifu wango,ili panga uwezo wa Kristo uweze tama nnani yango. ¹⁰Kwa nyo natosheka kwa ajili ya Kristo,katika udhaifu,katika matokangano,katika shida,katika mateso,katika hali ya sikitika.Kwa mana muda nibibe dhaifu,boka po nibile na ngupu.¹¹Nenga nibile mpumbavu!mwenga mutilazimishwa kwa lee,kwa mana panibile natisifiwa na mwenga. Kwa mana nibile kwaa duni kabisa kwa abo bakemilwe mitume-bora,hata mana nenga na kilebe kwaa. ¹²Ishara za kweli za mtume zapangilwe katikati yinu kwa uvumilivu,ishara na maajabu ni matendo makolo. ¹³Kwa namna gani mubile ni umuhimu wa pae kuliko makanisa yaliyobaki,ila panga nibile kwaa mzigo kwinu?Mnisemiye kwa likosa lee!¹⁴Linga nenga nibile tayari isa kwinu kwa mara ya tatu.Nibile kwaa mzigo kwinu,kwa mana nipala kwaa kilebe chinu.Nabapala mwenga.Kwa mana bana bapalikwa kwaa beka akiba kwa ajili ya azazi .Badala yake,azazi bapalikwa beka akiba kwa ajili ya bana. ¹⁵Napulaika muno tumya na tumilwa kwa ajili ya nafasi yinu.Mana nabapenda muno mwenga,nipalikwa kupendwa kichunu.¹⁶Lakini mana ibile,nibaelemea kwaa mzigo mwenga.Lakini kwa mana nenga na mwerevu muno,nenga na yolo ywaabakamwile mwenga kwa mana nibile ywaabapatike kwa uboso. ¹⁷Je,nitola kwa kuyipangia faida kwa yeyote nimtumile kwinu? ¹⁸Nimlobite Tito isa kwinu,na natintuma nongo ywenge pamope ni ywembe.Je,Tito abapangia faida mwenga? Je,tutyanga kwaa katika ndela yeyelo?Je,tutyanga kwa katika magolo yeyelo?¹⁹Muwaza kwa muda woo bote tubile tukiitetea twenga twabene kwitu? Nnonge ya Nnongo,na katika Kristo,tubile twabaya kila kilebe kwa ajili ya kubaimarisha mwenga.²⁰Kwa mana nibile na hofu paniisile naweza niapate kwaa mwenga kati yanitamania.Nibile na hofu panga mwaweza munipate kwaa nenga kati mwamutamaniya.Nahofia panga paweza kuwa na majadiliano,wivu,milipuko ga hasira,tamaa ya ubinafsi,umbeya,kiburi ni kombwana. ²¹Nibile na hofu panga mana nibuyangine kae,Nnongo wango aweza kuinyenyekeza nnonge yinu.Nibile na hofu panga naweza huzunishwa na baingi ambabo batubu kwaa uchapu,ni uasherati na makowe ga tamaa gawayapangite.

Chapter 13

¹Ayee nga mara ya tatu panga naisa kwinu."Kila lishitaka lazima lichengwe na uthibitisho wa mashahidi abele au atatu." ²Nibayite kwa abo batenda sambi kabla na kwa benge bote muda panibile kolyo mara ya ibele,na niabaya kae:Paniisile kae,niavumilia kwaa.³Naabakiya mwenga lee kwa sababu mwapala ushaidi panga Kristo alongela pitya nenga.Ywembe abile kwaa dhaifu kwinu,badala yake,ywembe nga mwenye nguvu nkati yinu. ⁴Kwa mana atisulubiwa katika udhaifu,lakini abile nkoto kwa ngupu ya Nnongo.Kwa mana twenga kae tu dhaifu nkati yake,lakini twatama naye kwa ngupu ya Nnongo nkati yinu.⁵Muichunguze mwabene mulole kati mubile katika imana.Mujipime mwabene.Mugundua kwaa panga Yesu Kristo abile nkati yinu?Ywembe yumo,vinginevyo mana mwathibitishwa kwaa. ⁶Na nibile na ujasiri panga mwenga mwalowa gundua panga twenga twakataliwa kwaa.⁷Nambeambe tualoba kwa Nnongo panga muweze kupanga chochote kinoite kwaa.Niloba kwaa panga twenga tuweze bonekana kilicho sahihi,ingawa twaweza kubonekana tumeshindwa jaribia. ⁸Kwa mana twenga tuweza kwaa panga lolote kunchogo na kweli,lakini kwa ajili ya kweli kae.⁹Kwa mana twapuraika muda watubile dhaifu mwenga mubile na ngupu.Twaloba panga muweze kupangwa bakamilifu. ¹⁰Nagaandika makowe aga muda nibile kutalu ni mwenga,ili panga muda nibile pamope ni mwenga nahitaji kwaa kubabonekeya ukali mwenga.Nenda hitaji kwaa tumiya mamlaka Ngwana ywanipeile nenga niachenge na nibaharibie kwaa pae.¹¹Mwisho bake,alongo analome ni anwawa,mupuraike!mupange kazi kwa ajili ya urejesho,mpeyelwe mwoyo,muyeketyane mwenga kwa mwenga,mutame katika amani.Na Nnongo ba upendo na amani alowa tama pamope ni mwenga. ¹²Musalimiane kila yumo kwa libusu takatifu.¹³Baumini bote nabasalimu. ¹⁴Neema ya Ngwana Yesu Kristo,upendo wa Nnongo,ni ushirika ba Roho mtakatifu ube pamope ni mwenga mwabote.

Galatians

Chapter 1

¹Nenga na Paulo mtume.Nenga mtume boka lii kwa mundu wala lii kwa bandu,lakinji boka kwa Yesu Kristo na Nnongo Tate aliyemfufua boka kwa nkiwo.² Pamope na nnunangu boti nune,ninda kuwaandikiya makanisa ga Galatia.³Neema na ibe kwinu na amani boka kwa Nnongo Tate bitu na Ngwana Yesu Kristu,⁴ ywaipijite yeyipie mwene kwaajili yitu na dhambi yitu lenga wete atumbombwe na wakati wono uovu,bokana na mapenzi ya Nnongo witu na Tate. ⁵Kachake ubi na utukufu milele na milele.⁶Ninda shangara kwamba garambuka kiyongoya kwenye injili yenge ninda shangara kwamba mbale boka kwake yembe ya akukemite kwa neema ya Kristo. ⁷Ntopo injili yenge,lakini babile babadhi ya bandu banda sababisha mwenga matatizo bakana badilidisha injili ya Kristu.⁸Lakini hata mana itei twee ao malaika boka kunani abaya kwinu injili tofauti na yelo twaitangazie kwinu,na lanilwe. ⁹Kati ya twalongei mpolongoi na nambeyambe nilongela kati mana abile mundu apala longela kwinu injili tofauti na kati choo mupokile na aalanike." ¹⁰Nambeambe nipala ushaidi wa mundu au Nnongo? mbala kuwapuraisha bandu? mana kama mbala yendele paya kuwapulahisha bandu nee na mtumishi lii wa Kristo.¹¹Nunango,nipala mwenga mutange kwamba injili yaa nibaya iboka lii kwa mundu. ¹²mbokii lii kwa mundu,wala nipundishilwe kwaa.Badala yake,yabile ni kwa ufunuo wa Kristo kwango nenga.¹³Muyowine habari ya maisha gango gamchogo katika dini yakiyahudi,mwani litesage kanisa la Nnongo zaidi ya kalitenga na kulitiniya. ¹⁴Natiyendelia na dini yakiyahudi zaidi ya kinalongo bango bengi ayahudi.nabile na bidii muno katika tamaduni za tate bango.¹⁵Lakini Nnongo atinogelelwa kunichawane boka ndumbo ya mao.Atinikema nee petiya neema yake. ¹⁶Ati kumnaya mwana wake kachango,lenga kwamba nimtangaze yembe katikati ya bandu bamataifa wala mbalike ushauri wa iyega na damu. ¹⁷ Na niobwike lii yenda Yerusalem kwa wale babile mitume lii kabla ya nee.Badala yake nayei uarabuni na baadae buya Damesiki.²⁰¹⁸ada ya miaka mitatu nati boka yenda Yerusalem kumlinga Kefa, natitama na kwe kwa machoba komi na tano. ¹⁹ Lakini na bweni lii mitume yenge nimweni Yakobo,mnuna wee Nngwana. ²⁰Lola,nnonge ya Nnongo,nimkenga lii cha niyandika kwinu.²¹Boka pa nayei mikoa ya Shamu nakilikia. ²² ndopo ya nitangite kwa liyo kwa m,akanisa ya uyahudi yabile katika Kristo, ²³Lakini bende niyowa tu,Ywembe yatutesite nambe yambe na atangaza imani ya iharibie." ²⁴Bende kumsifu Nnongo kwa ajili ya nee.

Chapter 2

¹Baada ya miaka komi ni ina nayei kae Yerusalem pamope ni Barnaba.Nampotwi na Tito pamope na nee. ²Nayei kwasababu ya Nnongo atibonekana kwamba napalikwe yenda.nabekite mnonge yabe injili yanitangazile kwa bandu ba mataifa.(Lakini nalongei kwa siri kwa wabile iyongozi muhimu)napangite nyaa hakikisha kwamba nabutukite lii,ama natibutuka bure.³Lakini hata Tito,abile pamope nane,yabile myunani,alazimishwe inilwa. ⁴Jambo le lapite kwa sababu nongo wa ubocho yaichile kwa siri peleka uhuru twabile papalite panga twee tupangilwe atumwa sheria. ⁵ Twapejilwe hata kwa saa jimo lenga kwamba injili ya kweli hii gali bila garambuka kwinu.⁸Lakini ywembe yabaite abile kiongozi bapiite lii kilebe kwango nee kilebe chaba kipangite ndopo maana kwango. Nnongo akani upendelelo kwa bandu. ⁷Badala ya ke,babweni kwamba niaminilwe tangaza injili kwa ba inilwe lii.lenga kama Petro atangaze injili yango kwa bainilwe. ⁸Kwa maana Nnongo,apangite kazi ndani ya Petro tubwe cha utumwe kwa bainilwe,ende apangite kazi ndani yango kwa bandu ba'mataifa.⁹Wakati wa Yakobo,Kefa,ni Yohana,bati tanganikwa kua bati chenga kanisa,batangite neema ya mbeilwe nee,batitupokiya katika ushirika nenga na Barnaba. Twapangite nyaa lenga kwamba tuyende kwa bandu bamataifa,lenga kwamba baweze yenda kwa balo bainilwe. ¹⁰Batitupala twee kuhakombokiya masikini nenga mbalae panga kikoe Kati cheno.¹¹Natikumkanikia wakati Kefa paichile Antiokia,waziwazi kwa sababu atinikosea. ¹²Kabla ya bandu kadhaa hicho boka kwa Yakobo,Kefa above andelyaa pamope na bandu bamataifa. Ende yogopa bandu ambao Bapala tohara.¹⁴¹³onyonyo Bayahudi benge bati yangabanika na unafiki pamope na Kefa. Matokeo gake yabile kwamba hata Barnaba atitolekwa na ulau wabe. ¹⁴Lakini panibweni kwamba babile bakengama lii injili ya kweli,natikumbakia Kefa mnonge yabe boti,kama mwenga ni Ayahudi lakini mutuma kwa tabia ya bandu ba mataifa badala ya tabia za kiyahudi."¹⁵Twenga twabile Ayahudi kwa belekwa na siyo "bandu ba mataifa benye sambi." ¹⁶Mutange wite ntopo yabalangiliwa haki kwa matendo ya sheria.Badala yake,tubulangiliwa haki kwa imani nkati ya Yesu Kristo.Twaichile kwa imani ndani ya Kristo Yesu lenga kwamba tubalangiliwa haki kwa imani ya Kristo na siyo kwa itendo ya sheria.Kwa matendo ya sheria ntopo mwili balanga haki.¹⁷Lakini kama tunda kumpala mnongokwe kutubalangia haki ndani ya Kristo,tujikoliya bene pia tubi bene dhambi,je Kristo atipanga nmanda wa dhambi? nyonya lii! ¹⁸Maana kama chenga tegemea lango mnani na beka sheria,tegemeo ambalo natikuliboya,nando kuilayana mwene kwa tekwana sheria. ¹⁹Mbetiya sheria natiwa kwa sheria,kwa hiya nipalikwa tama kwa ajili ya Nnongo.²⁰Natibalangilwa pamope ni Kristo.Nenga lii nitama,bali yembe Kristo atama mkati yango maisha yanitama nkati yango maisha yanitama katika mwili nitama kwa imani ndani ya mwana wa Nnongo,atikanipenda na kwa ajili yango. ²¹Mpekani uruma ya Nnongo,maana mana itei haki nibile kupitia sheria bai Kristo kabahawire bure.

Chapter 3

¹wagalatia mwalalo,ni liyo liako ovu laliwaaribu? Je Kristo Yesu alaite lii kati msulubiwa kunnonge ya minyo yinu? ²nenga nipala tutange tena boka kwinu.je mwatipokiya roho kwa makowe ga saliya ama kwa amini galo gamyowine. ³Je mwenga ni mwalalo kiasi che? je mwtumbwile katika Roho lengo muyowe katika yega?⁴Je mwatiseka kwa makowe genge bure,kati ya kweli yabile ya bure? ⁵Je yolo apiale Roho kwinu napanga makowe ya ngupu kati yinu upanga kw makowe ga saliy ama kwa pekania pamope na imani?⁶abrahamu "Atikumuamini nnongo atibalangiliwa panga mwene haki."⁷ Kwanamna yelo mwelewe panga, balo ambao bandamini Nibana ba abrahamu. ⁸Andiko latitabili kwamba nnongo atikua balangilia haki bandu badunia kwandela ya amini . injili hatikuhihubili wete kwa abrahamu :" katika wenga dunia yoti yabarikiwa ." ⁹Lenga baadaye balo ambao babii naimani uwayali pamope ni abrahamu, yembe yabile na imani.¹⁰balo ambao bandategemea makoe ga saliya babile pae ya laana. kwakua itiandikwa," amelaaniwa kila mundu yabakamwana lii na makoe goti gabaandikite katika kitabu cha salia,kuyapanga goti" ¹¹Mbeyambe ni ubi wazi kwamba Nnongo am'balangia kwaa haki hata yumo kwa saliya,kwa kuwa mwene haki apala tama kwa imani. ¹² salia inokana na imani, lakini badala yake "yembe yapanga makoe gana katika salia, apala tama kwasalia.¹³kristo atitukwombwa twenga boka lazi kwajili yitu. kwakua itiandikwa akoeite lazi kila mundu ywabambilwa kunani ya mkongo. ¹⁴Nia lyabile lengo labile nyanya baraka yayabile kwa Ibrahimu yipala yeicha kwa kila mundu wa mataifa katika Kristo Yesu,lenga kwamba tuweche pokia ahadi ya Roho petya imani.¹⁵Nongo,nindalongela kwa namna ya kibinadamu.Hata muda ambapo patano la kibinadamu litiyomoka bekwa imara,ntopo ywa wecha chalawa ama yongekea. ¹⁶Mbeyambe ahadi bahatizibaya kwa Ibrahimu na kwa kizazi chake.Ibaya kwaa,"kwa vizazi," imaanisha kwaa bana mbone bali badala yake kwa yumo kichake,"kwa kizazi chako" ywembe ni Kristo.¹⁷mbeyambe nibaya,saliya ambayo yaisile miaka 430 baadae,iboka kwaa patano la kiogo labekite Nnongo. ¹⁸Kwa kuwa kati urithi isa kwa ndela ya saliya,ipale baha kae aichile kwa ndela ya ahadi lakini Nnongo yapiite bure kwa Ibrahimu kwa ndela ya ahadi.¹⁹mwanja namani saliya batikuipiya?batikuiyongekea kwa sababu ya makosa,mpaka lubeleko wa Ibrahimu uiche kwa balo ambao kwabe ati kuwaaidi.Salia yatibekwa katika shinikizo petiya malaika kwa luboko lwa mapatano. ²⁰mbeyambe mkengi amainisa zaidi ya mundu yumo,bali Nnongo ni yumo kichake.²¹Kwaiyo je saliya ibile kiogo na ahadi za Nnongo/ la hasha! kwa kuwa kati saliya yayapiyilwe yabile na uweso wa leta ukoti,haki mana ipatikikine kwa saliya.²² Lakini bvadala yake,liandiko lititaba makowe goti pae ya dhambi.Nnongo apangite nyaa lenga kwamba aadi yake ya kutulopwa twenga kwa imani katika Yesu Kristo iwese patikana kwa balo baba amini.²³Lakini kabala ya imani katika Kristo iichile kwaa,twabile twatitabilwa na kuwa pae ya saliya mpaka uwise ufunuo wa imani. ²⁴Kwaiyo saliya yatipangika kiongozi witu mpaka Kristo paisile,lenga kwamba tutihalangilwa haki kwa iamani. ²⁵Mbeyambe kwa kuwqa imani itiicha tupile kwaa pae ya muangalizi. ²⁶ kwa kuwa mwenga mwaboti ni bana ba Nnongo petiya imani katrika Kristo Yesu.²⁷Boti ambao twatibatizwa katika Kristo mutikumwala Kristo. ²⁸Ntopo myahudi wala Myunani,mtu mwa wala huru,mnatome wala mnwawa,kwa kuwa mwenga mwaboti katika Kristo Yesu. ²⁹Kati mwenga ni wa Kristo,basi n lubeleko lwa Ibrahimu,warithi kwa mujibu wa ahadi.

Chapter 4

¹Nbaya nyanya maalamu ywa'alisi ni mwana,ntopo tofauti na mtumwa,hata upangite ni mmiliki wa mali yoti. ²Badala yake,hai pae ya waangalizi na wajiamini mpaka muda wabekite Tate bake.³Pamope na twenga,twabile twabana,twamkamulikie katika utumwa na kanuni za kwanza ya ulimwengu. ⁴Lakini wakati muhafaka pawaikite,Nnongo atikumtuma mwana wake,abelekwe kwa nwawa,belekwa pae ya saliya. ⁵Apangite nyaa,kubakombwa babile pae ya saliya,lenga kwamba tupoki kai twabana.⁶Sababu mwenga mwabana,Nnongo atikuntuma Roho wa mwana wake nkati ya mioyo yitu,Roho akemae "Abba,Tate." ⁷ Kwa sababu yo wenge wamtumwa kwaa bali wa mwana.Kati wa mwana,bai wenga wa mlisi petya Nnongo.⁸Hata kabla mnamtanga kwaa Nnongo,mwabiole mwatumwa kwa balo kwa asili miungu kwaa kabisa. ⁹Lakini na mbeyambe kwamba muntangite Nnongo,ama kwamba tanganikwana Nnongo,kwa mwanja namani mundo buyanga kae kwenye kanuni dhaifu ya kwanza yangali thamani? Je mpala panga kae mwatumwa kae?¹⁰mwanda kuikamwa kwalola lisoba maalum,bonekana kwa mwei,nyakati na miaka. ¹¹Ninda yogopa kwaajili yinu. Ninda yogopa kwamba kwa namna pulani nitikuitabisha bure.¹²Nenda kuwaloba,mnunango mubii kati sa nibile nenga,kwaiyo nenga nibile kati chabile mwenga,Munikosile kwaa. ¹³Bali mutitanga kwamba yabile ni kwasababu ya ugonjwa wa yega kwamba natihubiri injili kwinu kwa mara ya kwanza. ¹⁴Ingawa hali yenge ya yega yatikuwabeka katika majaribu munisalawile kwaa ama munikoni kwaa.Badala yake mwati kunipokiya kati malaika wa Nnongo,kati kwamba nabi Kristo mwene.¹⁵Kwaiyo ibi kwako nambeya mbeno furaha yinu? kwa kuwa nanda shuhudia kwinu kwamba,mana iwesekine,mpale tupwa minyo ginu na kunipea nenga.¹⁶ Hivyo nambeyambe,Je nibi naadui winu kwa sababu natikumakia kweli?¹⁷Banda kuwapaka kwa amu,ampali ukati kwaa bandupala kuwalekangania mwenga na nenga lenga muwakengame. ¹⁸ Ni vyema daima baa na shauku sababu,yaibii mzuri,panibile pamope na mwenga.¹⁹Bana bango basunu,niminya uchungu kwa ajili yinu kae mpaka Kristo abe nkati yinu. ²⁰ Napendile tube Palo pamope na mwenga nambeambe na nagalambuka lilobe lango, kwasababu nitimaanisha kunani yinu.²¹Munibakie,mwenga mwamtamani baa pae ya saliya,myowa kwa saliya mwaibaya? ²²Kwa kuwa itiandikilwa kwamba Abrahamu abile na bana analome abele,yumo kwa yolo nnwawa mtumwa na yenge kwa nnwawa uru. ²³Hata nyoo,yolo wa mtumwa abele kwile kwa yega tu,bali yolo wa nnwawa huru abelekwile kwa ahadi.²⁴Makowe aga yanda wezekana simuliwa kwa tumia mifano,kwa kuwa alwawa aba bana landana na maagano ya yega.Moja wapo boka katika kitombe Sinai.Papa bana ambao ni watumwa yono Hajiri. ²⁵Nambeambe Hajiri ni kitombe Sinai waubile Arabuni.Balandine na Yerusalem ya mbeyambe kwa kuwa ni mtumwa pamope na bana bake.²⁶Bali Yerusalem yaibii kunani ni huru,na yeno ni mao bitu. ²⁷Kwakuwa itiandikilwa,"Pulahika wenga wannwawa ywa ubile ngumba,wenga waakotwike papa. Upie lilobe na ukombwe ndoti kwa puraika,wenga wa ukotwike yobelia papa.kwa mana wanambone ni bana kwa yabile ngum,ba,muno kwa yolo yengali mnalome."²⁸Nambeambe nongo wango,kati Isaka na mwenga ni bana baahadi. ²⁹Kwa muda wolo ambao mundu atibelekwa kwa mujibu wa yega atikumtesa yolo abelekwile kwa mujibu wa Roho.mbeyambe ni nyonyonyo.³⁰Maandiko gabaya buli? "Mumoye nnwawa mtumwa pamope ni mwana nnalome.Kwa kuwa mwana wa nnwawa mtumwa inwa kwaa pamope na mwana wa nnwawa huru." ³¹Kwa nyo,nongo,twenga twabana kwaa ba nnwawa mtumwa,buli ni wa nnwawa huru.

Chapter 5

¹Na kwa sababu kristo atapei uhuru lenga tubi huru nyonga , tugeme imata kana tukole kae katika kongwa la utumwa. ²Tulinge nenga paulo nenda kumakia kwamba maana mpala inwa kristo hatawafaidiwa kwa ndela yeyote ile.³Tena nandalenga kila mnatome ya inite kwamba apalikwa panga kwa sheria yoti. ⁴Kumlenga kulipite na kristo ,bale bale mtibalangilwa haki kwa sheria. mtitomboka mbale na neema.⁵Maana kwa ndela ya roho kwa imani tundalenda ujasiri wa haki. ⁶Katika kristo yesu ina au kotokaina ndoponmaana yoyote. mi imani kichake ipanga kazi petiya upendo helo nimaanisha kikowe. ⁷Twabile mwandabutuka lubelo vizur nyoi yabamchibile kotoka aminia kweli. ⁸Ushawishi wa panga nyo uboka lii kwake yembe yamkemite mwenga.⁹Chachandika pachumu ualibia lidonge loti. ¹⁰ninda nobeliya mwenge katika ngwana kwamba munda wacha kwa ndela yenge yoyote. yoyote yolo yabunobea apalapotwa hukumu yake yamwe.¹¹mnunango maana yendeli longelia inamwanja namani bado kanite seka? kwalikowe liyo chelo chaniku kanika kwa nsalaba chaweza ulibika. ¹²kwa matakwa gango na mwene balo babaongoza vibaya balwa leka bene.¹³ mnongo atikumkemanga mwenga mwalongo kwenye uhuru. ila kanamuutamie uhuru kwinu kati fulrsa kwa payega. badala yake kwa upendo muhudumiane mwenga kwa mwenga ¹⁴kwakuwa sheria yatikamilika katika amuri jimo nayo ni lazma umpendo jilani yako katika wamwene ¹⁵lakini maana kamtaunara naliana muhilinge kwamba kanamuhialibie lii mwenga kwa mwenga.¹⁶ nandarokela muyende moyo atanyu mtimizalili tama yege. ¹⁷kwakuwa yega inatama koro zadi ya moyo na moyo inatama konu zida yega. ¹⁸metei moyo undakwarokolya mbilelili paye ya sheria¹⁹ napliyano matendo ya yega gandamonekana ni umalayo, uchafu na ugelegele. ²⁰libada ya sanamu, mwabe, adui, yomana, husuda, nyongo, shandana, farakana, tengana kimadhebu. ²¹bwiu, ulevi mlafi na makowe ngenge kati go randa ku kweleka mwenga kati chonangwlike palongoi, kwamba balo babapango makowe kati gobaalithi lii ufalme wa mnongo.²²litunda lamoyoni upendo furaha, amani, pumilia, mkatimu, ubinu hudumu, imani. ²³mpole na kiasi ndapo sharia dhidi ya makowe kati go. ²⁴balo bababile katika kristo yesu bati sulubiwa yega pa ope na shauku na lamaa yabe inamnyata.²⁵maite tutuma kwa roho kae tipiyange kwa moyo. ²⁶kana tuipane kana mchokochane kila yumo na nyine, kana baboneane bwiu.

Chapter 6

¹kinanunanga abile mundu atiboyalwa katika uovu, mwenga mwabile wa kiroha, mpalikwa kumkereboya mnunango katika roho ya upole . kono mulinge bene ili msijatibiwe. ²mkipotoleana ingombo na kwa hiyo mtaikamilisha sheria ya kristo.³mana mundu yembe aiboba bora wakti si kilebe mwene cha kichake cha kuipania, ⁴bila yakuilenganikia mwene na mundu yenge. ⁵maana kila mundu atula mchingo wa kemwene.⁶ Mundu yafundishite likiwe lazima anmakie yanamnowa yoti mwalimu wake. ⁷kanomkongelwe mnongo ataniliwalili. kila apandacho mundu ndicho chauna pia. ⁸kila yapanda mbeya katika asili yake ya dhambi auna akati wa milele boka kwa roho.mana mundu yembe aibona bora wakati si kilebe, andakwikonga mwene. kila yuma na alenge kazi yake lengo mwene chakukilumba kilebe mwene cha kichake cha kuipania, bila yakuilenganikia mwene na mundu yenge.⁹9 kunauchoke katika panga makoe mema maana kwa wakati wake mema maana kwa wakati wake tupalauna manatukatike lii tamaa. ¹⁰hivyo bisi wakti twatukolana nafasi tupange mena kila yumo. tupange mena zaidi has kwa walio mkati ya imani.¹¹mulinge ugolo wa barua yaniandike kwa lubako langanamwene. ¹²balo banalapanga mema kwa kulinga mwili ngababalazimisha inilwa hapanganyo kana banjingi mmateso ga wakristo munsalabu. ¹³maana abo babataililwe bene bakamua lii sheria badala yake bapalamwe muinwe.¹⁴kanaipitelili nikaipuna isipokuwa kwa msalaba wa kwona witu yesu kristo katika ywebe dunia atisulubiwa kwaajili yako na dunia kwa kuwa nijalilili inwa ama kotoka inwa panga ni kilebe. ¹⁵badala yake lubeleko lwayambe ni muhimu. ¹⁶kwa boti balama kwa kanuii, babe na amai rongo ibekunani yabe na kunanu ya israli na nongo.¹⁷ 17boka leno mundu yeyote kanaania ngaishe, maana nipotwite alama ya yesu muyega ¹⁸yango.neema ya ngwana witu yesu kristo ibe na roho yetu mnunango Amina

Ephesians

Chapter 1

¹Paulo,mmanda wa Kristo kwa mapenzi ga Nnongo,kwa balo batengwile kwaajili ya Nnongo batami Efeso na babile baaminifu mu'Kristo Yesu. ²Neema ibe kwinu ni amani yaboka kwa Nnongo Tate bitu ni Ngwana Yesu Kristo.³Nnongo ni Tate wa Ngwana witu Yesu apeilwe sifa.Ni ywembe ywatubarikiye kwa kila baraka ya roho,mu'mahali pa kumaunde nkati ya Kristo. ⁴Kabla ya kuumbwa dunia,Nnongo atuchawile twenga twaaminiye mu'Kristo.Atuchawile twenga ili tuwezu kupangika kuwa atakatifu ni tulaumikiwa kwaa nnonge yake.⁵Mu'lipendo Nnongo atuchawile mwanzo kwa kutulopwa kati bana bake kwa ndela ya Yesu Kristo.Apangite nyanya kwa mana apendeziwe panga chelo cha atamaniye. ⁶Matokeo gake ni kuwa Nnongo atitukuzwa kwa neema ya utukufu wake.Cheno nga chaatupeile bure kwa ndela ya mpendwa wake.⁷Kwa kuwa mu'mpendwa wake,tubile ni ukombozi petya mwai wake,msamaha wa sambi.Tubile ni leno kwa sababu ya utajiri wa neema yake. ⁸Apangite neema yee kuwa tanyansima kwa ajili yitu mu'hekima ni ufahamu.⁹Nnongo apangite iyowanike kwitu yelo kweli yaiyowanika kwaa ya mpango,bokana ni hamu yaiyowanike nkati ya Kristo. ¹⁰Muda nyakati zatitimya kwa utimilifu wa mpango bake,Nnongo alowa kuvibeka mpamo ni kila kilebe cha kumaunde ni cha kunani ya nnema nkati ya Kristo.¹¹Nkati ya Kristo twabile twachaulilwe ni kukusudiwa kabla ya muuda.Ayee ibile bokana na mpango wa ywapanga ilebe yoti kwa kusudi lya mapenzi gake. ¹²Nnongo apangite nyoo ili tuweze kuwapo kwa sifa ya utukufu wake.Twabile wa kwanza kuwa ni ujasiri nkati ya Kristo.¹³Yabile kwa ndela ya Kristo kwamba mwaliyowa neno lya kweli,injili ya ukochopoli wenu kwa ndela ya Kristo.Yabile mu'ywembe pia kwamba mwaaminiya ni kutiwa mhuri ni Roho Mtakatifu ywabile ahidiwa. ¹⁴Roho nga dhamana ya urithi witu mpaka umiliki wapatikaane.Ayee yabile ni kwa sifa ya utukufu wake.¹⁵Kwa sababu yee,tangu wakati mwayowanike kuhusu imani yinu nkati ya Ngwana Yesu na kuhusu pendo lenu kwa balo boti wabile watitengwa kwa ajili yake. ¹⁶Nilekite kwaa kumshukuru Nnongo kwaajili yinu na kuwataja mu'maombi yango.¹⁷Naloba kwamba Nnongo wa Ngwana witu Yesu Kristo,tate ba utukufu,alowa kuwapeya roho ya hekima,mafunuo ga ufahamu wake. ¹⁸Naloba kuwa minyo yinu ya mioyo yaibekwile bweya kwa mwenga kutanga ni waako ujasiri wa kukemelwa kwinu.Naloba kwamba muuyowe utajiri wa utukufu wa urithi wake nkati ya balo batengwile kwaajili yake.¹⁹Naloba kwamba uyowe ukolo uzidio wa likakala kyake nkati yinu ambao twaaminiya.Wolo ukolo wabokana na kupanga kazi mu likakala lyake. ²⁰Ayee na likakala lyapanga kazi nkati ya Kristo wakati Nnongo ywamfufuile kuoma kwa bandu ba mu'kiwo ni kunketisha mu'luboko lwake wa kummalyo mu'pandu pa kumaunde. ²¹Atami Kristo kunani kutalu ni utawala,mamlaka,nguvu,enzi,na kila lina lyalikemelwa.Ywamtamiliye Yesu mwanja kae kwa wakati kwaa wolo lakini kwa wakati woisa.²²Nnongo abaite kuitisha ilebe yoti pae a magolo ga Kristo.Ampangite ywembe ntwe kunani ya ilebe yoti mu'likanisa. ²³Ni likanisa kwamba nga yega wake,ukamilifu wake ambae hujaza ilebe yote mu'ndela yoti.

Chapter 2

¹Kati yelo mwabile mwawile mu'makosa na sambi yinu. ²Yabile mu'aga kwanza mwatiyenda lingana na nyakati ya ulimwengu huu.Mwabile mwatiboka kwa kunkengama ntawala wa mamlaka ya kumaunde. Ayee nga roho yake yolo apangaye kazi mu,bana ba kuasi. ³Twenga wote twabile nkati ya balo baaminiya kwaa hapo mwanzo. Twabile tupangite kwa namna ya tamaa inoite kwaa ya yega yitu.Twabile twapanga mapenzi ga yega yitu ni ufahamu witu.Twabile kwa asili ya bana ba dhahabu kati benge.⁴Lakini Nnongo ywabile ni rehema yanyansima kwa sababu ya lipendo lyake likolo lyaatupendile twenga. ⁵Muda twabile mu'kiwo mu'makosa yitu,atuletya pamope mu'maisha gaayambe nkati ya Kristo. Ni kwa neema kuwa nati lopolelwa. ⁶Nnongo kayogolya mpamo ni kutupanga tama pamope mu'pandu pa'kumaunde nkati ya Kristo Yesu. ⁷Apangite nyoo ili muda waisa aweze kutubonekea utajiri nkolo wa neema yake.Utubonekeya twenga alee kwa ndela ya wema wake nkati ya Kristo Yesu.⁸Kwa neema mupangilwe akochopoli kwa ndela ya imani.Na yee iboka kwaa kwitu.Ni zawadi ya Nnongo. ⁹Itokana kwaa ni makowe.Matokeo gake,abile kwaa mundu yumo ywa kujisifu. ¹⁰Kwa sababu twenga twabile kazi ya Nnongo.tuumbilwe mu'Kristo Yesu upanga makowe yanoite.Ni makowe aga ambayo Nnongo agapangite tangu zamani za kale kwaajili yitu,ili tutyange mu'agoo.¹¹Kwa nyo mukumbukye kuwa kunchogo mwabile bandu ba mataifa kwa namna ya yega.Mkemelwa"mbile kwaa ni tohara" kwa chelo chakemelwa tohara ya yega yapangilwe kwa maboko ga bandu. ¹²Kwa muda woo mwabile mwati tengwa na Kristo.Mwabile ageni kwa bandu ba Israeli.Mwabile ageni kwa liagano lya ahadi.Mwabile kwaa ni uhakika wa muda uisile.Mwabile bila Nnongo mu'ulimwengu.¹³Lakini nambeambe mu'Kristo Yesu mwenga ambao kunchogo mwabile kutalu ni Nnongo mpangilwe papipi ni Nnongo kwa mwai ya Kristo. ¹⁴Kwa mana ywembe nga amani yitu.Apangite abele kuwa yumo.Kwa yega yake atikuuharibu ukuta wa utengano wabile utitenganisha,huo uadui. ¹⁵Kwamba atikuikomesha saliya ya amri na kanuni ili aumbile mundu yumo wayambe nkati yake.Apangite amani. ¹⁶Apangite nyoo ili kubakwembanisha makundi abele ya bandu kuwa yega yimo kwa Nnongo petya msalaba.Kwa ndela ya msalaba aupangite uadui kuwa kiwo¹⁷Yesu aisile ni kutangaza amani kwinu mwenga mwabile kutalu ni amani kwa balo babile papipi. ¹⁸Kwa mana kwa ndela ya Yesu twenga abele tubile na nafasi kwa yolo Roho yumo kuyingya kwa Tate.¹⁹Nyoo bai,mwenga bandu ba mataifa mwasafiri kwaa ni ageni kae. Ila mwa wenyeji pamope ni balo batengwile kwa ajili ya Nnongo ni ajumbe mu'nyumba ya Nnongo. ²⁰Mchengwilwe nnani ya msingi wa mitume ni manabii.Kristo Yesu mwene abile liwe kolo lya mbembeni. ²¹Mu'ywembe lyengo lyoti latikuunganisha pamope ni kukua kati hekalu nkati ya Ngwana. ²²Ni nkati yake mwenga mchengwilwe pamope kati mahali pa tamya pa Nnongo mu'Roho.

Chapter 3

¹Kwa sababu ya lee nenga,Paulo,ni mfungwa wa Yesu Kristo kwa ajili yinu mataifa. ²Naaminiya kwamba muyowine nnani ya kazi ya neema ya Nnongo ywanipeile kwa ajili yinu.³Natikwaandikiya bokana na namna ya ufunuo wabile funuliwa kwango.Awoo nga ukweli wayowanika kwaa ambao natiuandika kwa mwipi mu'barua yenge. ⁴Pausomile kuhusu aga,waweza kuitanga busara yango mu'ukweli wolo wayowanika kwaa kuhusu Kristo. ⁵Kwa ibeleko yenge ukweli wolo upangwa kwaa kwa bana ba bandu. Ila kwa mbeambe ubekilwe wazi kwa Roho kwa Mitume batengwile ni manabii.⁶Ukweli woo wauyowanike kwaa ni kuwa bandu ba mataifa ni ashiriki wenzetu ni ajumbe wenzetu wa yega.Ni bashiriki pamope ni ahadi ya Kristo Yesu petya Injili. ⁷Na kwa lee nipangilwe mmanda kwa zawadi ya neema ya Nnongo yaibekilwe kwango petya panga kwa likakala lyake.⁸Nnongo aiboite zawadi yee kwango,japo kuwa nenga na mundu nchunu wa bote mu'balo batengwile kwaajili ya Nnongo.Zawadi yee ni kuwa nipalikwa kuatangazia mataifa injili yabile ni utajiri uchunguzike kwaa wa Kristo. ⁹Nipalikwa kuatangazia bandu bote nnani ya namani ni mpango wa Nnongo wa siri.Awoo nga mpango wabile uyowanike kwaa kwa miaka yanyansima ipitike,ni Nnongo ywaiumbile ilebe yoti.¹⁰Ayee yabile kuwa,petya likanisa,atawala na mamlaka mu'sehemu ya kumaunde bapate yowa pande zanyansima za asili ya hekima ya Nnongo. ¹¹Aga mana yapangilwe petya mpango wangeyomoka nwabile utikamilishwa nkati ya Kristo Yesu Ngwana witu.¹²Kwa mana mu'Kristo twabile ni ujasiri ni uwezo wa jingya kwa ujasiri kwa sababu ya imani yitu kwake. ¹³Kwa nyo nialoba kana mukate tamaa kwa sababu ya mateso gango kwaajili yinu.¹⁴Kwasababu yee nakombwa magoti kwa Tate. ¹⁵Ywabile kwa ywembe kila familiya kumaunde ni kunani ya nnema ikemelwa lina. ¹⁶Nenda kualoba kwamba apate kuaneemesha,bokana na utajiri wa utukufu wake,abapange imara kwa likakala petya Roho wake,ywabile nkati yinu.¹⁷Nenda kualoba kwamba Kristo atami nkati ya mioyo yinu petya imani. ¹⁸Nialoba kwamba mube ni shina na msingi wa upendo wake.Mube mu'lipendo lyake ili muweze kutanga,pamope ni bote baaminio,jinsi upana,na urefu ni kimo na kina cha upendo ba Kristo. ¹⁹Nenda kualoba kwamba muutange ukolo wa upendo wa Kristo,wabile uyongekeya ufahamu.Mpange aga ili mjaze ni ukamilifu wote wa Nnongo.²⁰Nambeambe kwake ywembe ywaweza kupanga kila likowe,zaidi ya goti tuyalobite au tuyawezayo,petya likakala lyake lyatipanga kazi nkati yitu. ²¹kwake ywembe kube ni utukufu nkati ya likanisa na mu'Kristo Yesu kwa ibeleko yoti milele ni milele.Amina.

Chapter 4

¹Kwa nyoo,kati afungwa kwa ajili ya Ngwana,natikuasihi mtyange sawasawa ni wito ambao Nnongo abakemile. ²Mtame kwa unyenyekevu nkolo ni upole ni uvumilivu.Mkichukuliana mu'upendo. ³Muipange bidii kuutuza umoja wa Roho mu'kipungo sa amani.⁴Kwabile yega yimo ni Roho yimo,kati ambayo kae mwabile mwakemelwa mu'uhakika wa faraja yimo lya wito winu. ⁵Kwabile ni Ngwana yumo,imani yimo,ubatizo umo, ⁶ni Nnongo yumo na Tate wa bote.Ywembe abile nnani ya yoti,na mu'yoti na nkati ya yoti.⁷Kwa kila yumo witu apeilwe kipawa lingana na kipimo sa kipawa sa Kristo. ⁸Ni kati maandiko gabaya,"yaabokite kunani muno,atikuakengama mateka mu'utumwa.Kabapeya vipawa bandu."⁹Nga namani maana ya,"Atipaa," ibele kwaa kwamba aulukite pia pandu pa pae ya nnema wa dunia? ¹⁰Ywembe ambae atiuluka ni mundu yoyolo ywabile pia atipaa kutalu ya maunde yoti. Apangite nyoo ili uwepo wake ube mu'ilebe yoti.¹¹Kristo abapeile bandu ipawa kati:atume,anabii,ainjilisti,achungaji,na baalimu. ¹²Apangite nyoo kubawezesha aumini kwa ajili ya kuuchenga yega wa Kristo. Apanga nyoo mpaka twenga twabote tufikie umoja wa imani ni maarifa ga mwana wa Nnongo. ¹³Apanga nyoo hadi tuweze kuwa akomavu kati balo baifikie kimo kamili cha Kristo.¹⁴Ayee nga ili kwamba tubile kwaa kae kati bana,kana turushwerushwe kolo ni kolyo.Ili kana tutolilwe na kila aina ya mbepo wa lipundisho,kwa hila ga bandu mu'ujanja wa ubocho wapotoka. ¹⁵Badala yake,twalongela ukweli mu'upendo ni kukua zaidi mu'ndela zote nkati yake ambaye nga ntwe,Kristo. ¹⁶Kristo atiunganisha,kwa pamope,yega yoti ya baumini,Utiunganishwa mpamo ni kila iungo ili kwamba yega wote ukue ni kuichenga wamwene u'upendo.¹⁷Kwa eyo,nibaya lee,nati kuwasihi mu'Ngwana:Kana mutyange kae kati bandu ba mataifa kabatyanga mu'ubatili wa malango gabe. ¹⁸Babekilwe libendo mu'malango yabe.Batifukuzwa kuoma mu'uzima wa Nnongo kwa ulalo wabile nkati yabe kwa sababu ya ugumu wa mioyo yabe. ¹⁹Bayowine kwaa aibu.Watikuikabidhi bembe kwa ufisadi mu'makowe yabe masapu,mu'kila aina ya uchoyo.²⁰Lakini,ayee nga muifunza kwaa kuhusu Kristo. ²¹Nadhani kua muyowine kuhusu ywembe.Nadhani kuwa mwabile mwapundishilwe kuhusu ywembe,kati kae ukweli wa ubile nkati ya Yesu. ²²Lazima mugaleke makowe yoti kabakengamana ni mwenendo winu wa kinchogo.Ni utu wa kunchogo wauharibika kwa sababu ya tamaa za ubocho.²³Muuleke utu winu wa kunchogo ili kwamba mpangike kuwa waayambe mu'roho ya malango yinu. ²⁴Mupange nyoo ili muweze kuuwala utu wambeambe,ulandine na Nnongo. Utiumbwa mu'haki ni utakatifu wa kweli.²⁵Kwa nyoo,uibeke kutalu ni ubocho."Muulongele ukweli,kila yumo ni jirani yake," kwa sababu ni ashirika kwa kila yumo kwa benge. ²⁶Mube ni hasira,lakini kana mupange sambi."Liumu kana lisame mwabile ni hasira yinu. ²⁷Kana mummpeye ibilisi nafasi.²⁸Yeyote ywa jiba kana ajibe kae.Badala yake ni lazima apange kazi.Apange kazi yabile ni manufaa kwa maboko gake,ili kwamba aweze kumhudumia mundu ywabile ni hitaji. ²⁹Kauli inoite kwaa kana iboke mu'mikano yino yapalikwa kwa mahitaji,kuwapeya faida yake balo babayowanikia. ³⁰Kana mumuhuzunishe Roho mpeletau wa Nnongo.Ni pitya ywembe twabekelwa mihuri kwa ajili ya siku ya lopolelwa.³¹Lazima muubeke kutalu uchungu wote,ghadhabu,hasira,kombwana,ni matusi,pamope ni kila aina ya ubou.Iweni wema bene kwa bene. ³²Mube ni huruma.Musamiyane mwenga kwa mwenga,kati yaa Nnongo pitya Kristo atikuwasamiya nenga.

Chapter 5

¹Kwa nyo,mube bandu ba kunkengama Nnongo,kati mwa bana bake aapendile. ²Mutyange mu'lipendo.nyonyonyo kati yaatupendile Kristo twenga,aijitoa mwene kwa ajili yItu.Ywembe abile sadaka ni dhabihu,kuwa harufu inoyite ya kumpuraisha Nnongo.³Umalaya ni uchafu wowoti ni tamaa inoyite kwaa lazima ibalangwe kwaa nkati yinu,kati ipalikwe kwaa baaminiyo, ⁴wala machukizo gabalangwe kwaa,malongelo ga kipumbavu,au mizaha ya udhalilishaji,ambayo yabile sawa kwaa,badala yake muipange shukrani.⁵Mwaweza kuba ni uhakika ya kuwa kwabile ni umalaya,uchapu,wala ywatamaniya,aywoo aabudu lisanamu.abile kwaa ni urithi wowoti mu'upwalume wa Kristo ni Nnongo. ⁶Mundu ywoywote kana akubakiye ubocho kwa maneno matupu,kwa sababu ya makowe aga hasira ya Nnongo yaisa nnani ya bana babile kwaa ni utii. ⁷Nga nyoo kana ushiriki pamope nakwe.⁸Kwa kuwa mwenga mwanzo mwabile libendo,lakini nambeambe mwabile bweya mu'Ngwana.Nga nyoo mutyange kati bana ba mweya. ⁹Kwa kuwa matunda ga mbeya gatijumuisha uzuri woti,haki ni ukweli. ¹⁰Muipale chelo chakimpuraisha Ngwana. ¹¹Kana ube ni ushiriki mu'kazi ya libendo zabile kwaa ni matunda,badala yake zibekwe wazi. ¹²Kwa mana makowe yapangilwe ni bembe mu'siri nga aibu muno hata kugabaya.¹³Makowe goti,yayowanike pitya bweya,hubekwa wazi, ¹⁴kwa kuwa kila kilebe chayowanike kwaa chapangilwa kuwa mu mbeya.Nga nyo ubaya nyoo,"Uluka,wenga waugonjike,na uluka kuoma mu'kiwo na Kristo alowa ng'ara nnani yako."¹⁵Nga nyoo mube makini pamutyanga,kati kwaa bandu babile kwaa werevu ila kati werevu. ¹⁶Muukomboe muda kwa kuwa masoba ni ga ubou. ¹⁷Kana Mube ajinga,badala yake,mutange namani apenzi ba Ngwana.¹⁸Kana mulewe kwa wembe,uyongeyekeya mu uharibifu,badala yake mjazwe ni roho Mpeletau. ¹⁹Mulongele ni kila yumo winu kwa zaburi,ni sifa,na nyimbo za rohoni.Muimbe ni musifu kwa mwoyo wa Ngwana. ²⁰Daima muiboye shukrani kwa makowe yote mu'lina lya Kristo Yesu Ngwana witu kwa Nnongo Tate. ²¹Mwileke wene kila yumo kwa ywenge kwa heshima ya Kristo.²²Anwawa,mwileke kwa alalome wine,kati kwa Ngwana. ²³Kwa sababu nsengo nga ntwe wa nnyumbo,kati Kristo abile ntwe wa kanisa.Nga mkochopoli wa yega. ²⁴Lakini kati likanisa. Nga mkochopoli wa yega. Lakini kati likanisa lyabile pae ya Kristo,nyonyonyo wake lazima apange nyoo kwa analome bako mu'kila likowe.²⁵Analome,mwapende anyumbo binu kati yelo Kristo alipendile likanisa na kuitoa mwene kwa ajili yake. ²⁶Apangite nyoo ili libe takatifu. Alilitakasa kwa kuliosha mu mase mu'neno. ²⁷Apangite nyoo ili aweze kujiwasilishia mwene likanisa tukufu,bila kuwa ni lidoa wala waa au kilebe chakipangilwa ni aga,badala yake ni takatifu libile kwaa ni kosa.²⁸Kwa ndela yeyelo,analome bapalikwa kuwapenda anyumbo wabe kato yega yabe.Yolo ywampenda nnyumbo wake ayipenda mwene. ²⁹Ntopo hata yumo ywauchukya yega yake. ³⁰Badala yake,huurutubisha na kuupenda,kati Kristo alipendile likanisa. Kwa kuwa twenga twaashiriki ba yega yake.³¹"Kwasababu yee nnalome alowa kunleka tate bake ni mao bake ni kwembana na nyumbo wake,ni bembe abele babile yega yimo." ³²Awoo wabile ubonekana kwaa.Lakini niabaya kuhusu Kristo ni likanisa. ³³Lakini,kila yumo winu lazima ampende nnyumbo wake kati mwene,ni nyumbo lazima amweshimu nsengo we.

Chapter 6

¹Bana muatii azazi winu mu'Ngwana,kwa mana ayee nga haki. ²"Muheshimu tate bako ni mao bako" (Maana ayee nga amri ya kwanza ya ahadi) ³"Ili ibe heri kwinu na muweze tama maisha marefu nnani ya nnema."⁴Ni mwenga mwa tate,kana muakwaze bana na kuwasababishia hasira,badala yake,mualee mu'maonyo ni maagizo ga Ngwana.⁵Enyi amanda,mube atiifu kwa mabwana winu wa pano pa'nnema kwa heshima ngolo ni kulrndema kwa yogopa mu'mioyo yinu,mube atiifu kwabe kati mwatikumtii Kristo. ⁶Utii winu ubile tu mabwana winu kabalola ili kubapuraisha.Badala yake,mube atiifu kati amanda ba Kristo.Mugapange mapenzi ga Nnongo kuoma mumioyo yinu. ⁷mubatumikie kwa mioyo yinu yoti,kwa kuwa mwamtumikya Ngwana na wala bandu kwaa, ⁸mpalikwa kutanga kuwa mu'kila likowe linoyite mundu alipangile,alowa pokya zawadi boka kwa Ngwana,mana itei ywa mmanda au mundu ywabile huru.⁹Mwenga mwa'mabwana mupange nyonyonyo kwa amanda binu.Kana muwayogopeye mukitanga kuwa ywembe ywabile Ngwana wa woti nga yolo abile kumaunde.Mtangite kuwa ntopo upendeleo nkati yake.¹⁰Hatimaye,mube ni likakala mu'Ngwana mu'uwezo wa likakala lyake. ¹¹Muiwale silaha yoti ya Nnongo,ili mpate yema kunchogo ni hila ya nchela.¹²Kwa kuwa vita yitu ya mwai kwaa ya mwai ni nyama.ila ni dhidi ya falme ni mamlaka ya roho ni atawala ba ulimwengu ba ubou ni libendo,dhidi ya nchela mu'sehemu ya kumaunde. ¹³Kwa eyo,muiwale silaha yoti ya Nnongo,ili mpate yema imara zaidi ya ubou mu'kipindi cheno kibou.Baada ya kuyomwa kila kilebe,mwalowa yema imara.¹⁴Hatimaye muyeme imara.Muipange nyoo baada ya kuwa muutabike nkanda mu'kweli ni haki pa'kifua. ¹⁵Mupange nyoo pamuwalike utayari mumagolo yinu wa kutangaza injili ya amani. ¹⁶Mu'kila hali mwamutola ngao ya imani,yabile ikuwezesha kuiyima mishale ya yolo mwou.¹⁷Muiwale kofia ya wokovu ni upanga wa Roho,ambao nga neno lya Nnongo. ¹⁸pamope ni maombi ni dua.Mulobe kwa Roho kila muda.kwa mtazamo woo mube baangalifu kila muda kwa uvumilivu woti ni maombi kwa ajili ya baamini boti.¹⁹Mulobe kwaajili yango,ili nipeilwe ujumbe pakanipundisha mu'nkano wango. Mulobe kwamba niyowanike kwa ujasiri kweli wabokanie kwaa kuhusu injili. ²⁰Ni kwaajili nenga na balozi ywanitabilwe minyororo,ili kuwa nkati yabo nibaye kwa ujasiri kati yanipangilwe kubaya.²¹Lakini mwenga pia mugatange makowe yango na jinsi yaniyendelya.Tikito nnono bango kipenzi na mmanda mwaminifu mu'Ngwana,alowa kuwabakiya kila kilebe. ²²Nimtumite kwinu kwa kusudi lee maalumu,ili kwama muyowe makowe kuhusu twenga,aweze kubafariji mioyo yinu.²³Amani na ibe kwa alongo,ni upendo mpamo ni imani kuoma kwa Nnongo tate ba Ngwana Yesu Kristo. ²⁴Neema na ibe pamope ni bote bampendile Ngwana Yesu Kristo kwa lipendo lyabile kwaa na'waa.

Colossians

Chapter 1

¹Paulo mmanda wa Kristo kwa mapenzi ga Nnongo,ni Timotheo nongo yitu, ²kwa baumini ni alongo baaminifu mu'Kristo babile Kolosai.Neema ibe kwinu,na amani kuoma kwa Nnongo Tate yitu. ³Twampeya shukrani Nnongo,Tate wa Ngwana witu Yesu Kristo,ni twalowa kualobia mara kwa mara.⁴Twayowine imani yinu mu'Yesu Kristo ni upendo mbile nabo kwa balo bote babile batengwa kwa ajili ya Nnongo. ⁵Mwabile ni upendo woo kwa sababu ya litaraja lya uhakika lyalibekilwe kumaunde kwa ajili yinu.Muyowine kuhusu litaraja lee lya uhakika kabla mu'lineno lya kweli,injili, ⁶ambayo iisile kwinu.Injili yee ipambike matunda ni kuenea mu'ulimwengu woti.Yabile ipanga nyoo nkati yinu kae boka lisoba mwamuiyowine na kuipunza kuhusu neema ya Nnongo mu'kweli.⁷Ayee nga innjili mwaifunzile boka kwa Epafra,mpendwa witu mmanda mwaitu,ywabile ni mmanda mwaminifu wa Kristo kwa niaba yitu. ⁸Epafra aupangite uyowanike kwitu upendo winu mu'Roho.⁹Kwa sababu ya upendo woo,boka lisoba twatuyowine lee,tulekite kwaa kuwalobia.Twabile tukiloa kuwa mjazilwe ni maarifa ga mapenzi yake mu'hekima yoti ni ufahamu wa kiroho. ¹⁰Twabile tukiloba kwamba mwalowa tyanga kwa ustahamilivu wa Ngwana mu'ndela yaipendilwe. Twabile tukiloba kuwa mwalowa pambika matunda mu'kila likowe linoite ni kuwa mwalowa kuwa mu'maarifa ga Nnongo.¹¹Twatiloba muweze kupeyelwa likakala mu'kila uwezo lingana na likakala lya utukufu wake mu'uvumilivu ni ustahamilivu woti. ¹²Twaloba kuwa,kwa puraha,mwalowa mpeya shukrani Tate,ywabapanga mwenga muweze kuwa ni sehemu mu'urithi wa baumini mu'bweya.¹³Atitulopwa boka mu'utawala wa libendo ni kutubeka mu'upwalume wa Mwana wake ywampendile. ¹⁴Pitya mwana wake twabile ni ukochopoli.msamaha wa sambi.¹⁵Mwana nga mpwano wa Nnongo ywabonekana kwaa.Ni mbeleki wa kwanza wa uumbaji woti. ¹⁶Kwa kuwa kwa ywembe ilebe yoti iumbilwe,vyabile kumaunde ni vyabile mu'dunia,ilebe ibonekana na ibonekana kwaa.mana itei ni vya enzi au mamlaka au utawala au wabile ni likakala,ilebe yoti iumbilwe ni ywembe na kwaajili yake. ¹⁷Ywembe ywabile kabla ya ilebe yoti,ni nkati ya ywembe vyatishikana mpamo.¹⁸Ni ywembe nga ntwe wa yega yaani likanisa,ywembe nga mwanzo na mbeleki wa kwanza kuoma nkati ya bandu ba kiwo,nga nyoo,abile ni nafasi ya kwanza nkati ya ilebe yoti. ¹⁹Kwa kuwa Nnongo atipendezwa kuwa utimilifu wake woti utami nkati yake, ²⁰ni kupatanisha ilebe yoti kwake kwa ndela ya mwana wake.Nnongo apangite amani petya mwai ya msalaba wake.Nnongo atikuwapatanisha ilebe yoti kwake mwene,mana itei ni ilebe ya mu'dunia au ile ya kumaunde.²¹Mwenga kae,kwa muda umo mwabile ni ageni kwa Nnongo,na mwabile maadui wake mu'akili ni makowe mabou. ²²Lakini nambeambe atikwapatanisha mwenga kwa yega wake pitya mu'kiwo.Apangite nyoo ili kubaleta mwenga atakatifu,babile kwaa ni lawama ni bila disari nnonge yake, ²³kati mwatiyendelea mu'imani,mwabile mwatiimarishwa ni kuwa thabiti,pabile kwaa kudondoshwa kutalu kuoma mu'litaraja lya ujasiri lya injili mwaiyowine.Ayee nga injili itangazilwe kwa kila mundu ywaumbilwe pae ya kumaunde.Ayee nga injili yabile kwake nenga,Paulo nabile mmanda.²⁴Nambeambe napuraikiya mateso gango kwa ajili yinu.Nenga nalitimiza mu'yega yango chakipungwi kwa mateso ga Kristo kwa ajili ya yega wake,wabile ni likanisa. ²⁵Nenga na mmanda wa likanisa lee,sawa sawa ni wajibu wanipeilwe boka kwa Nnongo kwa ajili yinu,kulijaza neno lya Nnongo. ²⁶Awoo nga ukweli wa siri yaibile iyowanika kwaa kwa miaka yanansima kwa ibeleko. Lakini nambeambe iyowanike kwa bote baaminio mu'ywembe. ²⁷Ni kwa balo ambao Nnongo apala kuafunua ubile utajiri wa utukufu wa siri ya ukweli woo nkati ya mataifa.Ni kwamba Kristo abile nkati yinu,ujasiri wa utukufu waisa.²⁸Ayoo nga tumbayaye.Twankanikiya kila mundu,na kumfundisha kila mundu mkamilifu mu'Kristo. ²⁹Kwa ajili ya lee,nenga najibadilisha na kujitahidi lingana na likakala lyake lya lipanga kazi nkati yango mu'uweza.

Chapter 2

¹Kwa mana nipala muitange jinsi ambayo nibile na taabu zanyansima kwa ajili yinu,kwa bote babile Laodikia na kwa bote ambao babona kwaa minyo yango mu'yega. ²Napanga kazi ili kuwa mu'mioyo yabe iweze kufarijiwa kwa kuletwa pamope mu'lipendo ni mu'utajiri woti wanansima wa uhakika kamili wa maarifa,mu'kuitanga siri ya kweli ya Nnongo,lwabile ni Kristo. ³Mu'hazina yoti ya hekima ni maarifa ziyowanika kwaa.⁴Nilongela nyoo ili kwamba mundu yeyoti kana aise kuwapangia hila kwa hotuba yabile ni ushawishi. ⁵Na ingawa nibile kwaa pamope ni nenga mu'yega,lakini nabile ni mwenga mu'roho.Napuraika kuubona utaratibu winu unoite ni ngupu ya imani yinu mu'Kristo.⁶Kati mwampokii Kristo Ngwana,mutyange mu'ywembe. ⁷Muiimarishe mu'ywembe,muchengwe nkati ya ywembe,muimarishwe nkati ya imani kati mwamupundishilwe,kutabilwa mu'shukrani yanyansima.⁸Mulole ya kuwa mundu yeyote kana abanase kwa falsafa ni maneno matupu ga ubocho lingana na mapokeo ga bandu,lingana na kanuni ya kidunia,na lingana kwaa na Kristo. ⁹Kwa kuwa mu'ywembe ukamilifu woti wa Nnongo utamile mu'yega.¹⁰Mwenga mwatijazwa mu'ywembe. Ywembe nga ntwe wa kila uweza ni mamlaka. ¹¹Mu'ywembe kae mwatitahiriwa kwa tohara ipangilwa kwaa na bandu mu'kuboyelwa yega wa nyama,lakini nga mu'tohara ya Kristo. ¹²Mwatisikwa pamope ni ywembe mu'ubatizo.Na kwa ndela ya imani ywembe mwatifufuliwa kwa uweza wa Nnongo,ywabile atikutufufua boka mu'kiwo.¹³Na mwabile mwatiwaa mu'makosa yinu na kutahiriwa kwaa kwa yega yinu,awapangite ukoto pamope ni ywembe ni kuasamehe makosa yitu yote. ¹⁴Atikuifuta kumbukumbu ya madeni yaiandikilwe,ni taratibu yaibile kunchogo na twenga.Aiboite yote na kuigongomea msalabani. ¹⁵Atikuiboywa ngupu ni mamlaka.Atikugabeka wazi na kugapanga kuwa sherehe ya ushaidi kwa ndela ya msalaba wake.¹⁶Kwa nyo,mundu kana abamuhukumu mwenga mu'kulya au mu'kunywa,au kuhusu lisoba lya sikukuu au mwezi waayambe,au lisoba lya Sabato. ¹⁷Ayee nga ivuli ya makowe gaisa,lakini kiini nga Kristo.¹⁸Mundu yeyote kana anyang'anywe tuzo yake kwa tamaniya unyenyekevu ni kwa kuabudu mamlaka.Mundu wa jinsi yee ujingya mu'makowe yaayabonikiye ni kushawishiwa ni mawazo yake kwa yega. ¹⁹Ywembe aukamwa kwaa ntwe kuwa yega woti pitya viungo vyake ni mifupa uungwa na kushikamanikiwa kwa mpamo;ni hukua kwa ukuaji ubokana no Nnongo.²⁰Mana itei mwati waa pamope ni Kristo kwa tabia za dunia,mbona mwatama kati mwatiwajibika kwa dunia: ²¹"Kana muikamwe,wala kuionja,wala kuigusa?" ²²Aga goti yatiamuliwa kwa ajili ya uharibifu woisa ni matumizi,bokana na maelekezo ni mapundisho ga bandu. ²³Saliya zino zabile ni hekima ya dini zabile zatitengwa kwa ubinafsi ni unyeyekevu ni mateso ga yega.Lakini zabile kwaa ni thamani dhidi ya tamaa ya yega.

Chapter 3

¹Mana itei kae Nnongo atikuwafufua pamope ni Kristo,mugapale makowe ya kunani ambako Kristo atama luboko lwa mmaliyo lwa Nnongo. ²Muwase kuhusu makowe ga kunani kuhusu kwaa makowe ga dunia. ³Kwa kuwa mwatiwaa,ni maisha yinu yayowanike kwaa pamope ni Kristo mu'Nnongo. ⁴Palyo Kristo alowa bonekana,ambae nga maisha yinu,nga mwenga kae mwalowa binekana niywembe mu'utukufu.⁵Kwa eyo mugafikishe makowe galiyo mu'nnema yaani,umalaya,uchapu,shauku inoite kwaa,ni tamaa,ambayo nga ibada ya sanamu. ⁶Ni kwaa ajili ya makowe aga gadhabu yaisa nnani ya bana babile kwaa nautii. ⁷Ni kwa ajili ya makowe aga mwenga kae mwatityanga kwake mwatamite nkati yabe. ⁸Lakini nambeambe ni lazima mugaboye makowe aga gote.Yaani,gadhabu,hasira,nia inoite kwaa,matukangano,ni maneno machapu yaboka mu'mikano yinu.⁹Kana mubaye ubocho kati yinu mwenga,kwa mana mwatiuuluwa utu winu wa kinchogo ni makowe gake. ¹⁰Mwatiuwala utu waayambe,ambao upangika wambeyambe mu'maarifa bokana ni mpwano wa yolo ywamuumbile. ¹¹Mu'maarifa aga,ntopo myunani ni myahudi,tairiwa ni tairiwa kwaa,msomi,ywaabile kwaa msomi,mmanda,ni ywabile kwaa mmanda,lakini badala yake Kristo nga makowe goti nkati ya goti.¹²Kati bateule ba Nnongo,batakatifu ni apendwa,muuwale utu wema,ukarimu,unyenyekevu,upole ni uvumulivu. ¹³Muchukulyane mwenga kwa mwenga,Muhurumiane kila mundu ni mwenake.Kati mundu abile ni lilalamiko dhidi ya ywenge,amsamehe kwa namna yeyelo ambayo Ngwana atikuwa samiya mwenga. ¹⁴Zaidi ya makowe aga goti,mube ni upendo ambao nga kigezo cha ukamilifu¹⁵Amani ya Kriso ni ibaongoze mu'mioyo yinu.Yabile ni kwa ajili ya amani yee kwamba mwati tiliwa mu'yega umo.Mube ni shukrani. ¹⁶Na lineno lya Kristo litame nkati yinu kwa utajiri.Kwa hekima yoti,mupundishane ni kushauriana mwenga kwa mwenga kwa Zaburi,nyimbo,na nyimbo za mu'roho.Muimbe kwa shukrani mu'mioyo yinu kwa Nnongo. ¹⁷Na chochote mukipangite,mu'maneno au mu'makowe,mupange yote mu'lina lya Ngwana Yesu.Mumpeye shukrani Nnongo tate pitya Ywembe.¹⁸Anwawa,muanyenyekee asengo binu,kati yatipendeza nkati ya Ngwana. ¹⁹Mwenga asengo,mwapende anyumbo yinu,na kana mube wakali dhidi yabe. ²⁰Bana,mubatii azazi winu mu'makowe yoti,mana nga impendeza Ngwana. ²¹Mwa tate kana muwachokoze bana binu,ili kwamba kana baise kata tamaa.²²Amanda,mubatii ngwana winu mu'yega kwa makowe yoti,kana ibe kwa huduma ya minyo kati bandu ba kupuraisha kae,ila kwa mwoyo wa kweli, Mun]yogope Nnongo. ²³Chochote cha mukipanga,mupange kuoma mu'mwoyo winu kati Ngwana na kana ibe kati kwa bandu. ²⁴Mutangite kuwa mwalowa pokya tuzo ya kumiliki kuoma kwa Ngwana.Ni Kristo Ngwana ywamwamumtumikya. ²⁵Kwa sababu yeyote ywapanga yabile kwaa ga haki alowa pokya hukumu kwa matendo yabile kwaa haki yaipangite,ni ntopo upendeleo.

Chapter 4

¹Ngwana,mwapeye atumwa makowe ga haki ni adili,mutangite kuwa mwabile ni Ngwana kumaunde.²Muendelee kuwa thabiti mu'maombi.Mutame minyo nkati ya lee kwa shukuru. ³Mulobe pamope kwa ajili yitu kae,ili Nnongo atuyogolii nnango kwaajili ya neno,kubaya siri ya ukweli ya Kristo.Kwa sababu ya lee nitabilwe minyororo. ⁴Ni mulobe kuwa niweze kulibeka wazi,kati ipalikwa baya.⁵Muyende kwa hekima kwa balo babile panja,ni muukombwe muda. ⁶Maneno yinu yabe nga neema muda woti,ni yakolee mwinyo mu'majira yoti,ili kuwa muweze kutanga jinsi iwapalikwa kunyangwa kila mundu.⁷Kwa makowe ganihusu nenga.Tikito alowa kugapanga gayowanike kwinu.Ywembe ni nnongo mpenndwa,mmanda mwaminifu,ni mmanda mwaitu mu'ngwana. ⁸Namtuma kwinu kwa ajili ya lee,kuwa muweze kutanga makowe kuhusu twenga na kae kuwa aweze kubatia mwoyo. ⁹Nimtumite pamope ni Onesmo,alongo bitu mpendwa mwaminifu,ni yumo winu.Walowa kuabakiya kila kilebe sa kipangike pano.¹⁰Aristarko,mtabilwa mwenangu,atikuasalimya,pia ni Marko ywa binamu wa Barnaba ywapokile utaratibu kuoma kwake,"Kati aisile kwinu,mumpokii," ¹¹Na pia Yesu ywakemelwa Yusto. Aba kichabe nga tohara ni apanga kazi wenzango kwa ajili ya upwalume wa Nnongo.Wabile ni faraja kwango.¹²Epafra atikwasalimu,Ywembe nga yumo winu na mmanda wa Kristo Yesu.Ywembe upanga bidii mu'maombi kwa ajili,ili kuwa aweze kuyema kwa ukamilifu ni hakikisha ukamilifu mu'mapenzi yoti ya Nnongo. ¹³Kwa mana ninamshuhudia,kuwa apanga kazi kwa bidii kwa ajili yinu,kwa abo babile Laodekia,na kwa balo babile Hierapoli. ¹⁴Luka yolo tabibu mpendwa,ni Dema bati kwasalimu.¹⁵Muwasalimu alongo bango babile Laodekia,na Nimfa,na likanisa lya libile munyumba yake. ¹⁶Barua yee mana ibile isomwile nkati yinu,isomwe kae kwa likanisa lya walaodekia,mwenga pia mwakikishe mwaisoma yelo barua kuoma Laodekia. ¹⁷Ubaye kwa Arkipo,"Linga yelo huduma yabile uipokile mu'Ngwana,kuwa upalikwa kuitimiza.¹⁸Salamu yee nga kwa luboko lwangu mwene-Paulo. Muikumbukyea minyororo yango.Neema na ibe kwinu.

1 Thessalonians

Chapter 1

¹Paulo,Silwano na Timotheo kwa likanisa lya Athesalonike katika Nnongo Tate ni Ngwana Yesu Kristo.Neema na amani ibe na mwenga.²Twendatoa shukrani kwa Nnongo kila mara kwa ajili yinu mwabote,muda twatibakema katika maombi yitu. ³Twendaikombokya bila kukoma nnongi ya Nnongo ni Tate yitu kazi yinu ya imani,juhudi ya upendo,na uvumilivu mu'ujasiri kwa ajili ya baadae katika Ngwana Yesu Kristo.⁴Alongo mwamupendwile ni Nnongo,tutangite wito winu. ⁵Na namna injili yitu yaibile kwinu kwa neno kwaa kae,ila katika ngupu,katika Roho Mtakatifu,na katika uhakika.Kwa namna yee,mutangite twenga tubile bandu ba namna gani nkati yinu kwa ajili yinu.⁶Mwabile bandu ba kutugeya twenga na Ngwana,kati ya mulipokile neno katika taabu kwa puraha yaiboka kwa Roho mtakatifu. ⁷Na matokeo gake,mupangilwe mpwano kwa bote katika Makedonia na Akaiya ambao baaminiya.⁸Kwa mana boka kwinu neno lya Nnongo lyabaya kote,na Makedonia kwaa na Akaiya kichake.Badala yake,kwa kila mahali imani yinu katika Nnongo latienea kwote.Na matokeo gake,tuhitaji kwaa longela chochote. ⁹Kwa mana bembe bene banaarifu ujio witu waubile wa namna gani kati yinu.Batisimulya jinsi yamunkerebukiya Nnongo boka katika sanamu na kuntumikia nnongo ywabile nkoto na wa kweli. ¹⁰Batitoa habari kuwa mwatimlenda Mwana wakeboka kumaund,ywatifufuliwa boka kwa bandu ba kiwo.Ayee nga Yesu,ywatubekite huru boka mu,ghadhabu yaiisa.

Chapter 2

¹Kwa mana mwenga mwabene mutangite,alongo,kuwa ujio witu kwinu ubile kwaa wa bure. ²Mutangite panga mwanzoni twatiteseka na batutenda kwa oni kolyo Filipi,kati mutangite.Tubile na ujasiri katika Nnongo longela injili ya Nnongo longela injili ya Nnongo hata katika taabu zanyansima.³Kwa mana mahusia yitu yatokana kwaa na ubaya.wala katika uchafu,wala katika hila. ⁴Badala yake,kati twatiyeketilwa na Nnongo na aminiya injili,nga nyoo tulongela.Twabaya,kwa kubapuraisha kwaa bandu,lakini kumpuraisha Nnongo.Ywembe kichake nga achunguzaye mioyo yitu.⁵Kwa mana twatumiya kwaa maneno ga kujipendekeza muda wote,kati ya mutangite,wala watimiya maneno kati kisingizio kwa tamaa,Nnongo ni shahidi witu. ⁶Wala tuupalike kwaa utukufu kwa bandu,wala boka kwinu au kwa benge.Twaweza kudai pandelelwa kati mitume ba Kristo.⁷Badala yake twabile apole kati yinu kati mao ywaabafairijia bana bake bene. ⁸Kwa ndela yee tubile ni upendo kwinu.Tubile radhi kubashirikisha na injili kwaa kae ya Nnongo ila na maisha yitu mwabene.Kwa kuwa mubile apendwa witu. ⁹Kwa kuwa alongo,mwendakombokya kazi na taabu yitu.Kilo ni mutwekati tubile twapanga kazi kusudi tuise kwaa kunlemeya yeyote.Wakati woo,twabahubiria injili ya Nnongo.¹⁰Menga mwa mashahidi,na Nnongo kae,ni kwa utakatifu wa namna gani,haki,na lawama ntopo yatuenenda bene nnongi yinu ywa mumwaminiya. ¹¹Nyo nyo nyo mutangite ni kwa namna gani kwa kila yumo winu,kati tate yaabile kwa bana bake yatubahimiza na kubatia mwoyo.Twashuhudia. ¹²Panga mupalikwe yenda kati yaubile mwito winu kwa Nnongo,ywaabakemile mu'ufalme na utukufu bake.¹³Kwa sababu yoo twamshukuru Nnongo kila wakati.Kwa mana muda mupkii boka kwitu ujumbe ba Nnongo yamuyowine,muipokii kati kwaa neno lya bandu.Badala yake,muipokii kati kweli yaibile,neno lya Nnongo.Ni neno lee lya lipanga kazi kati yinu mwamuaminiya.¹⁴Kwa nyoo mwenga,alongo,mube bandu ba kuiga makanisa ga Nnongo yabile katika Uyahudi katika Kristo Yesu.Kwa mana mwenga mutesilwe kae katika makowe yale yale kwa bandu winu,mana ibile kuwa boka kwa ayahudi. ¹⁵Babile na Ayahudi nga batiamua Ngwana Yesu pamope na manabii.Ni Ayahudi ambao batitufukuza tuboke panja.Pambendeza kwaa Nnongo na ni maadui kwa bandu boti. ¹⁶Batitukenga tubaye kwaa na maarifa ili bapate kulopolwa.Matokeo gake ni panga batiyendelya na sambi zabembe.Mwisho ghadhabu yatiisa nnani yabe.¹⁷Twenga,alongo,tubile twatitengana ni mwenga kwa muda mwipi,kwa yega,katika roho kwaa.Tupanga kwa uwezo witu na kwa shauku ngolo kubona minyo yinu. ¹⁸Kwa mana tupala kuisa,nenga Paulo,kwa mara jimo na mara yenge,lakini nchela alituzuia. ¹⁹Kwa mana kujiamini kwitu ni namani kwa baadaye,au puraha,au taji ya kuipunia nnongi ya Ngwana witu Yesu wakati wa kuisa kwake? Je mwenga kwaa zaidi kati babile benge? ²⁰Kwa mana mwenga ni utukufu na puraha yitu.

Chapter 3

¹Kwa eyo,tubiole kuwa twaweza kwaa vumiliya muno,twatiwaza kuwa inoyite kubaki kolyo Athene twabene. ²Tumtumile Timotheo,nongo witu na mtumishi wa Nnongo katika injili ya Kristo,kubaimarisha na kubafariji husiana na imani yinu. ³Tupangite aga ili kusudi kana abe yeyote ywalowa teteleka bokana na mateso aga,kwa mana mwabene mutangite panga tuyomwile saulilwa kwa ajili ya lee.⁴Kwa kweli,muda patubile pamope ni mwenga,twatitangulia kuabakiya kuwa tubile papipi pata mateso,na ago yapangite kati mupangite. ⁵Kwa sababu yee,panibile kuwa naweza kwaa vumulia kae,natimtuma ili kusudi nipate tanga nnani ya imani yinu.Huenda nchela abile angalau atiajaribu,na kazi yitu ikawa ni bure.⁶Lakini Timotheo atiisa kwitu boka kwinu na atituletya twenga habari inoite nnani ya imani na upendo winu.Atubakiye kuwa mubile na kumbukumbu nzuri nnani yitu,na kuwa mwatamaniya kutubona kati ambavyo ni twenga twatamani kubabona mwenga. ⁷Kwa sababu yee,alongo twatifarijika muno na mwenga kwa sababu ya imani yinu,katika taabu na mateso yitu yote.⁸Nambeambe twatama,kati muyemi imara kwa Ngwana, ⁹Kwani ni shukrani ipi tumpeye Nnongo kwa ajili yinu,kwa puraha yote tubile nayo nnongi ya Nnongo nnani yinu? ¹⁰Twaloba muni kilo ni mutwekati ili tuweze kuibona minyo yinu na kubayongekeya sa kipongwile katika imani yinu.¹¹Nnongo witu na Tate mwene,na Tate witu Yesu atuongoze ndela tufike kwinu. ¹²Na Ngwana awapange muyongeyekeye ni kuzidi katika lipendo,mupendane na kubapenda bandu bote,kati yatwabapenda mwenga. ¹³Na apange nyoo ili kuimarisha mioyo yinu bila lawama katika utakatifu nnongi ya Nnongo witu na Tate yitu katika ujio ba Ngwana Yesu pamope ni batakatifu bake bote.

Chapter 4

¹Hatimaye,alongo,twabatia mwoyo na kubasihi kwa Yesu Kristo.Kati mwatipokya maelezo boka kwitu namna ipalikwa kuyenda na kumpendeza Nnongo,kwa ndela iyo kae muenende na kupanga zaidi. ²Kwa mana mutangite ni maelekezo gani tubapeile pitya Ngwana Yesu.³Kwa mana aga nga mapenzi ga Nnongo:utakaso winu-panga muukwepe umalaya, ⁴Panga kila yumo winu atangite namna ya kumiliki nyumbo bake mwene katika utakatifu na heshima. ⁵Kana ube na nyumbo kwa ajili ya tamaa ya yega(kati mataifa bamtangite kwaa Nnongo). ⁶Abile kwaa mundu yeyote ywapala yoka mipaka na kunkosea nongowe kwa ajili ya likowe lee.Kwa mana Ngwana nga mwene lepa kisasi kwa makowe gote aga,kati tubile tangulia kuwaonya na shuhudia.⁷Kwa mana Ngwana atukema kwaa kwa uchafu,ila kwa utakatifu. ⁸Kwa eyo ywalikana lee abakanikiya kwaa bandu.ila amkanikiya Nnongo,ywaabapeile Roho mtakatifu wake.⁹Kuhusu upendo wa alongo,ntopo haja ya mundu yeyote kukuandikia,kwa mana mwatipundishwa na Nnongo pendana mwenga kwa mwenga. ¹⁰Hakika,mupangite aga gote kwa alongo babile Makedonia yote,lakini twabasihi,alongo,mpange hata na zaidi. ¹¹Twaasihi mutamaniye tama maisha ga utulivu,kujali kazi yinu,na kupanga kazi kwa maboko ginu,kati yatuwaamuru. ¹²Panga aga ili uweze kuyenda vizuri na kwa heshima kwa habo babile panja ya imani,ili upungukiwe na lihitaji lyolyote.¹³Tupla kwaa mwenga mugayowe yaibile kwaaa sahihi,mwenga mwalongo,nnani ya habo bagonjike,ili kana muhuzunike kati benge babile kwaa na uhakika kuhusu wakati waisa. ¹⁴Mana twaaminiya kuwa Yesu awile na kuyoka kae,nyonyonyo Nnongo alowa baleta pamope na Yesu habo bangonjike kiwo katika ywembe. ¹⁵Kwa ajili ya ago twaamakiya mwenga kwa nebo lya Ngwana,panga twenga tubile akoto,twalowa tama muda wa kuisa kwake Ngwana,hakika twayongolya kwa balo bagonjike kiwo.¹⁶Kwa mana Ngwana mwene alowa uluka boka kumaunde.Aisa na lilobe likolo,pamope ni lilobe lya malaika nkolo,pamope na parapanda ya Nnongo,na bembe bawile katika Kristo walowa yoka kwanza. ¹⁷Boka po twanga twatubile akoto,twatubile,twaloyanganika katika maunde pamope nabo kumlaki Ngwana hewani.Kwa ndela yee tubile na Ngwana masoba gote. ¹⁸Kwa eyo,mufarijiane mwenga kwa mwenga kwa maneno aga.

Chapter 5

¹Nambeambe kwa habari ya muda na nyakati,alongo,ntopo haja panga kilebe chochote kiandikwe kwinu. ²Kwa mana mwenga mwabene mutangite kwa usahihi ya kuwa lisoba lya Ngwana yaisa kati mwii ywaisa kilo. ³Palo palongela pabile "Amani ni usalama", nga uharibifu huisa gafla.Ni kati utungu ywauisa kwa mao ywabile ni numbo.Baepuka kwaa kwa ndela yoyote.⁴Lakini mwenga,alongo mubile kwaa mu'libendo hata lelo lisoba lyaisa kati mwii. ⁵Kwa mana mwenga mwabote ni bana ba bweya na bana ba mutwekati.Twenga tubile kwaa bana ba kilo au balibendo. ⁶Nga nyo bai,kana tugonje kati benge bangonjike.Ila tukeshe na kuwa makini. ⁷Kwa kuwa bagonjike ugonja na babalewa ulewa kilo.⁸Kwa mana twenga ni bana ba mutwekati,tube makini.Tuwale ngao ya imani na upendo,na,kofia ya chuma,ambayo ni uhakika wa lopolelwa kwa muda woisa. ⁹Kwa mana Nnongo atuchawa kwaa mwanzo kwa ajili ghadhabu,ila kwa kupata lopolelwa kwa ndela ya Ngwana Yesu Kristo. ¹⁰Ywembe nga ywaawile ili panga,mana tubile minyo au tugonjike,twatama pamope ni ywembe. ¹¹Kwa eyo,mufarijiane na kuchengana mwenga kwa mwenga,kati yaibile tayari mwapanga.¹²Alongo,twaaloba mubatangite balo batumilwe nkati yinu na balo babile nnani yinu katika Ngwana na balo babile ashauri. ¹³Twaaloba kae muwatangite na kuwapeya heshima katika upendo kwa sababu ya kazi yabe.Mube na amani nkati yinu mwenga mwabene. ¹⁴Twabasihi.alongo,mubakanye babile kwaa yenda kwa utaratibu,mubatie mwoyo babile batikata tamaa.Mubasaidie balo babile anyonge,na mube avumilivu kwa bote.¹⁵Mulinge kana abe hata yumo yeyote ywalepa baya kwa baya kwa mundu yoyote.Badala yake,mupange gabile mema kwa kila yumo winu na kwa bandu bote. ¹⁶Mupurahi masoba gote. ¹⁷Mulobe bila kukoma. ¹⁸Munshukuru Nnongo kwa kila likowe,kwa sababu ago nga mapenzi ga Nnongo kwinu katika Yesu Kristo.¹⁹Kana mumzimishe Roho. ²⁰Kana muudharau unabii. ²¹Mugajaribu makowe gote.Mugakamwe lya libile jema. ²²Muepuke kila mwonekano ba uovu.²³Nnongo wa amani abakamilishe katika utakatifu.Roho,nafsi na yega muitunze bila mawaa katika kuisa kwake Ngwana witu Yesu Kristo. ²⁴Ywembe ywaabakemile ni mwaminifu,ni ywembe nga mwenye kupanga.²⁵Mwalongo,mutulobiye kae. ²⁶Mubasalimye alongo bote kwa busu litakatifu. ²⁷Nabasihi katika Ngwana panga barua yee muisome kwa alongo bote. ²⁸Neema ya Ngwana witu Yesu Kristo ibo pamope ni mwenga.

Hebrews

Chapter 1

¹Zamani Nnongo alongelike ni maokolo kapetya manabii mara yanyansima ni kwa ndela yanyansima. ²Eye siku tubinayo Nnongo alongei ni twee kupetya mwana,aamei mrithi wa ilebe yoti,iyeya kupetya ywembe aumbile ulimwengu. ³mwanage ni nuru ya utukufu wake,tabia pekee asili yake,ayendeya ilebe kwa liyaulyo lya ngupu yake baada ya kuyomwa utakaso wasambi aatami pae luboko wa mmalyo wa enzi oko kunani.⁴Aibora kuloka malaika,kati ya lina arithike ya libii bora muno kuliko lina lyake. ⁵Kwa maana malaika gani akoiye,"wenga wa mwanangu,leno nibii tate bako?" lelo,"Nabaa tate kwake,niywqembe aba mwana kwango?"⁶Palyo,,Nnongo ametike mbelekwa wa kwanza duniani akoya,"malaika bote baNnngo lasima bamuabudu." ⁷Kwa malaika akoya,ywembe atenda malaika bake kuba Roho,ni atumishi bake kuba ndimi ya moto."⁸Kwa mwana ukoya,"Kiti sako sa enzi,Nnongo,sa mileli ni milele hukongosoluwa mpwalume wako ni lukongoso lwa haki. ⁹Apendike haki ni kukana utekuaji wa saliya,kwa eyo Nnongo,Nnongo wako,akupayi mauta ga pulaha kuliko ayino."¹⁰Apo mwanzo Ngwana,atei msingi wa dunia,mbengo ni kasi ya maboko gako. ¹¹Zaboka,lakini wenga wayendelya,zote zasakala kati ngobo. ¹²Ulaikonza kati likoto yaa,ni yembe ya badilika kati ngobo ya wenga wa yoyolyo,ni miaka ya yomoka kwaa."¹³Kwa malaika gani Nnongo akoiye wakati wowoti,"Tama luboko lwangu lwa mmaliyo mpaka palyo niatenda adui bako kuba kiti sa magolo gako?" ¹⁴Je,malaika bote roho kwaa,itumikwe kubaudumia ni kubatunza balyo arithi ba uokovu?

Chapter 2

¹Kwa eyo tugabeke nnonge galyo tuayowine,kana tuise kulekwa kutalu ni ego. ²maana sa bakoya malaika ni halali ni kila likoya ni uasi upokya adhabu bai. ³Twapata buli kuenguka mana tayari kwa uokou gono nkolo? Uokou waukoiwe ni Ngwana ni kuthibitisha kwitu ni balyo baayowine. ⁴Nnongo iyeya atiuthibitisha kwa ishara,kwa maajabu ni itendo mbalembale,ni zawadi za Roho mtakatifu azibagine kuyendana ni mapenzi gake mwene.⁵Nnongo aubekite kwaa ulimwengu waisa,tulongelya habari zake,pae ya mamlaka. ⁶Badala yake mundu pulani ashuhuduli mahali pulani kakoya,"Mundu nyai,mpaka unkomboki?au mwana wa mundu,hata antunze?⁷Untei mundu kuba nsunu kuliko malaika,ung'walike taji ya utukufu ni heshima(Zingatia gano mayaulio;umbei kunani ya kasi ya maboko gako"ago ago kunakala za kale) ⁸Ubei kila kilebe pae ya magolo gake,"Eyo Nnongo abei kila kilebe pae ya mundu.Alei kwa kilebe sosote sa kanga bekwa pae yake.Lakini mbeyambe bado tubona kwaa kila kilebe kibi pae yake.⁹Ata eyo tubona ywa antei kwa muda,pae kuliko malaika-Yesu mwalowa kukunda kwake masaka ni kiwo saka wauliywe taji ya utukufu ni heshima.kwa eyo Yesu apaiye kiwo kiwo mwalo wa kila mundu. ¹⁰Nnongo yabi sawasawa,kila kilebe sabi mwalo wake kupetya ywembe,aletike bana bingi kuutukufu,yalengani kumtenda kiongozi kuuokovu wabe kuba mkamilifu kupetya masaka.¹¹Kwa mana bote abele ywaa abeka wakfu ni balyo babeka wakfu,bote baoma kuasili yimo.Nnongo mwalo gono ywa ababei wakfu,kwa Nnongo abona kwa oni kuakema alongo. ¹²Akoya,"Nilikoya lina lyako kwa alongo bako nayemba kuhusu wenga pa kipenga."¹³Kakoya iyeya,"Niamini ywembe." lelo,"lola pano nibile ni bana ambei Nnongo." ¹⁴Bana bote ba Nnongo hushiriki yega ni damu,,Yesu ni ywembe alishiriki kupitya waa iliapate kumtombologa ywa abile ni mamlaka baunani ya kiwo,ywenge kwaa ni ibilisi. ¹⁵Yeno yabi eyo ili kuabeka huru balo bote bai kabayogopa kiwoo.Maisha gabe goti bai abanda.¹⁶Balatu malaika kwa aboayangata.Badala yake,abayangata bana ba Abrahamu. ¹⁷Kwa eyo yabi lazima ywembe abi kati nlongo wabe mundila yoti,ili awese kuba kuhani nkolo mwene kuja ni uaminifu kwa ilebe ya Nnongo iyeya abe ni uweso wakupitya msaada kwa bandu bene sambi. ¹⁸Mwalo Yesu mwene ikundike masaka,ni kugeywa,abi ni uweso wa kuwayangata balyo benge bageywa.

Chapter 3

¹Eyo alongo atakatifu,ayeketya nkemo wa kunani,mumlogwe Yesu,mtume ni kuhani nkolo wa ukiri witu. ²Aimwaminifu kwa Nnongo ansangwile,kati Musa ya abi mwaminifu iyeya,munyumba ya Nnongo. ³Kuba Yesu atekuhesabiwa kuba ni heshima ngolo muno kuloka ya abi nayo Musa,mwalo asenga nyumba abonekana abi ni heshima ngolo kuliko ya nyumba yene. ⁴Kila nyumba usengwa ni mundu,lakini ywa asengite kila kilebe ni Nnongo.⁵Musa abi mwaminifu kati mtumishi munyumba ya Nnongo,kapiya ushuhuda wa galyo galongelwa. ⁶Kristo ywembe ni mwana wa kuyemia munyumba ya Nnongo.Twenga twa nyumba yake mana tukamwaminiye kwa haraka ni kuamini mufahari ya kuyiamini.⁷Kwa eyo,kati Roho mtakatifu eyo akoya,"leno mana uyowine sauti yake, ⁸Kana uutende mwoyo wako kunnonopa kati Aisraeli ya batei muuasi,palyo kageywa mpongote.⁹Gono wabi wakati Tate binu bateniasi kwa kunigeya,ni wakati miaka arobaini babweni matendo gango. ¹⁰Nipulaiswe ni kibelei eso,Nakoiye bandu oba kila mara muminyo yake ni batangite kwa ndela yango. ¹¹Kati ya nilapike muhasira yango,Bajingya kwaa muraha yango."¹²Mbe ni m,alango,alongo kwa mwise kuba ni mwoyo mwou wa kutokuyeketya yumo winu,mwoyo wayenda kutalu ni Nnongo ywa abi nkoto. ¹³Mpeyane mayegeyo yanoite kila lisoba kila yumo niayabe,ili kila lisoba mbe kamupala,nkati yeno hata yumo kana atendwe mnonou musambi.¹⁴Mana twi pamope ni Kristomana tuikamana ninye ni kuyema kwitu kwa ngupu kwake kuoma mwanzo hadi mwisho. Kwa leno likoiywe, ¹⁵"Leno mana mwapenya sauti yake,kana muitende mioyo yinu kunonopa,kati ya Aisraeli yabatei wakati wa uasi."¹⁶Nyai abo baaniyowine Nnongo ni kaba muasi?Baikwa balyo alongwiye Musa kuoma Misri? ¹⁷Akina nyai Nnongo atekubakasirikia kwa miaka arobaini?Sio pamwepe ni balyo batei sambi,palyo bawile yega yabe yagonzike kulisangwaa? ¹⁸Nyai abo Nnongo aalapile bayingya kwaa kuraha yake,mana balyo kwaa bankotike ywembe? ¹⁹Tubona bawesike kwaa kujingya kuraha mwalo bankotike kwaa.

Chapter 4

¹Kwa eyo,tube akotei nkati yitu kana abe hata mundu yumo kushindwa kuikya ahadi ahadi endeleu ya kujingya lipokolyo lya Nnongo. ²Tubi ni habari inogike kuhusu lipomolyo lya Nnongo litanganikwe kwitu kati ya bandu ba Israel ya bainalo,lakini iyumbe ogo ubasaidia kwaa balyo bayowine lakini bakamwaminiye kwaa kuimani kwabe.³Twenga,tubi ni imani twayingya kulipomolyo,kati ya ikoya,"kati ya nilapike kwa hasira yango,bayingya kwaa mulipomolyo lyango"Akoiye leno,ingawa kasi yote yabi iyomwike kwitengesa tangu palyo mwanzo wa ulimwengu. ⁴Akoiye pandu pulani lisiku lya saba,"Nnongo apomoli lisiku la saba mukasi ya uatei." ⁵Lelo akoiye,"Bayingya kwa mulipolyo lyango."⁶Mwalo ogo,lipomolyo lya Nnongo bado like akiba kwa baadhi ya bandu kuyingya,palyo Aisrael bingi bayowine habari inoike kuhusu lipomolyo lyake bayingii kwaa mwalo baaminike kwaa, ⁷Nnongo abei lisiku lelo ikemwa,"Leno" Yembe ayongiye lisiku eye palyo alongike ni Daudi,akoiye kwa muda wa mlaso baada ya nkoyo wa kwanza "Leno mana muyowa sauti yake,kana ntende mioyo yinu kuba minonou."⁸Kati Yoshua aba pati lipomolyo,Nnongo angekoya kwa lisiku lyenge. ⁹Eyo bado kuke sabato ya lipomolyo libekikwe mwalo wa bandu ba Nnongo. ¹⁰Ywa ajingya mulipomolyo lya Nnongo ywembe mwene atepomolya itei yake,kati Nnongo ya atei. ¹¹Tube ni shauku ya kujingya mwa mulipomolyo,kana abe mundu wa kutendebuka kuba mwasi.¹²Liyegeya lya Nnongo libi hai na libi ni gupu ni libi ji ukale kulka upanga wenye ukale kono ni kono kuoma ni kutenganiya nafsi ni Roho,ni yega lenge kutanga eso moyo akiwasa. ¹³Ntopo sa kiumbikwe kakijingya kuminyo ya Nnongo,kila kilebe ni dhahiri na kibipala kwa minyo ya yumo ambaye ni lasima tupiye hesabu.¹⁴Baadaye kuba ni kuhani nkolo ateyingya kumaunde,Yesu mwana wa Nnongo,kwa ungangale tukamuliye imani yitu. ¹⁵mwalo twantopo kuhani nkolo ywa awesa kwaa kutubonia kuja kwa mapungufu gitu,lakini ywembe kwa ndela zake zote abi kageywa kati twenga ila ywembe ntopo sambi. ¹⁶Na tuise kwa ujasiri katika kiti a enzi,sa neema,ilipokii rehema i tupate neema ya kutuyangata palyo tupala.

Chapter 5

¹Kila kuhani nkolo,atesaguliwa kuoma kwa bandu,atesaguliwa kuyemia badala yake mulebe ya iyendana ni Nnongo,ili awese kupiya ka pamwepe sawadi ni zabibu mwalowa sambi. ²Awesa kuishughulisha kwa upole ni ayinga ni abishi kwa kuba ywembe ate tetelekwa ni udhaifu. ³Mwalowa leno,abi ni wajibu wakupiya sadaka kwa mwalo wa sambi sake kati ya atenda kwa sambi sa bandu.⁴Ntopo mundu atola heshima mwalo wake mwene,lakini badala ya lasima akemwe ni Nnongo,kati ya ywabii haruni. ⁵Hata Kristo aipayikwaa mwene heshima kwa kuitenda mwene kuba kuhani nkolo Nnongo atekoya kwake,"Wenga wa mwanango ,leno ni bi Tate bako."⁶Kati ya akoya sehemu yenge,"Wenga wakuhani milele baada ya mfumo wa Melkizedeki."⁷Palyo pa kipindi sake sa yega,ateyopa ni kuyopea,atekun,yogopa Nnongo kwa moli.Ywembe awesa kumpiya mukiwo.mwalowa kuioloya kwake kwa Nnongo. ⁸Japo aimwana,atekuiyegana kutii kwa galyo gaakundiye masaka.⁹Atekamilishwa kwa ndela yeno atei kwa kila mundu ywa amwaminiye kuba mwalo wa okovu. ¹⁰Kwa kutengwa ni Nnongo kati kuhani nkolo baada ya samu ya Melkizedeki. ¹¹Tubi ni yangansima ya kukoya kuhusu Yesu lakini iyingya nnonou kwakukeya mwalowa mwenga mwavivu wakupekaniya.¹²Japokuwa muda gono mwapaliwe kuba mabalimu,bado kube ni umuhimu wa mundu kubayegana mayegeyo ga awali ya kanuni ya liyaulio lya Nnongo,muhitaji mabele ni kilalyo kwaa kinonou. ¹³Kuba ywa amnywae mabele bai ntopo mzoefu muuyumbe wa haki kuba ike mwoto. ¹⁴Upande wenge,kilalyo kinonou ni sa bandu apendo,balyo mwalo wa uzoefu wabe wa kutenganinya ni galyo ganoike kwaa,bateyeganwa kutanga leno linoike ni leno linoike kwaa.

Chapter 6

¹Eyo mana tulei galyo tubeiyegana kuhusu uyumbe wa Kristo,tupalikwa tube ni juhudi kugenda kwenye kukomala,kana tubeke misingi ya toba kuoma mukasi yelo ntopo uhai ni imani ku Nnongo, ²wala misingi ya mayegeyo ya ubatizo,ni kuabekya maboko,kuyoka kwa bawile,ni hukumu ya milele. ³Twatetende eno mana Nnongo atukanikiye kwaa.⁴Iwesekana kwaa balyo bapatike nuru awali ,bate paya kipawa sa kumaunde,ni kutendwa kuba ashirika ba Roho mtakatifu, ⁵ni ambao batepaya kunoga liyaulyo lya Nnongo ni kwa ngupu za wakati uisa. ⁶Kisha kabatomboka iwesekana kwaalelo kuabakiya kutoba.Yeno mwalo bate kuusulubisa mwana wa Nnongo kwa mara yana ibele munafsi yabe,kabantenda kigombo sa zihaka hadharani.⁷Kwa kuwa bwee upokya ula itomboka mara kwa mara kunani yake,ni kuipya mauno ganoike kwa abo batei kasi kubwee.kupokya baraka kuoma kwa Nnongo. ⁸Lakini mana kubeleka miiba ni manyei,ntopo thamani,lelo ni ibi muhatari ya kulaaniwa mwiso wake kuteketezwa.⁹Japo tulongela eno,mambwiga apendwa,twanda shawishiwa galyo ganoike kwinu ni galyo gauokovu. ¹⁰Kwa kuba Nnongo dhalimu kwaa aleba kwaa kasi yinu ni kwaupendo wa muuboniye mwalowa lina lyake,kwaleno mwatumikile baamini na mkebado mwatumikia.¹¹Tupala kila yumo winu abonenye bidii yeyelyo mpaka mwisho mwa uhakika kuba ngangale. ¹²Tukani mube anyongou,lakini mbe afuasi wa balyo barithio ahadi mwalo wa imani ni uvumulivu.¹³Mana Nnongo ampayi Ibrahimu ahadi,alapike kea nafsi yake mwene,mwalo iwesekanike kwaa kulapa kwa ywenge,maana ntopo ywenge nkolo kuuloka ywembe. ¹⁴Kakoya,"Hakika nakubariki na nayongeya ubelei wako muno." ¹⁵Kwa ndela yeno,Abrahamu apokile selo aaidilwe baada ya kulenda kwa uvumilivu.¹⁶Maana badu kulapa kwa yembe nkolo kuloka bembe,ni kwabe kikomo sa masindano goti ni kulapa kwa kugathibitisha. ¹⁷Palyo Nnongo ateamua kuboneya kwa uwazi kwa baritrhi ba ahadi kusudi lyake linoike libadilika kwaa,athibitishe kwa kulapa. ¹⁸Atei eyo kwa ilebe ibe iwesa kwaa kutendebuka,muengo Nnongo awesa kwaa kukoya uboso,twenga tubutukii hifadhi tupate kuyeyelwa mwoyo kukamuliya kwaa ngupu litumaini libekilwe kulonge yitu.¹⁹Tubinayo uyasiri kati nanga ngangale ni yakutengema roho yitu,uyasiri wandoyingiya nkati ukiogo ya pazia. ²⁰Yesu ayingii sehemu ya kati nlongoli witu,mana ayomwike kufanyika kuhani nkolo hata milele baada ya utaratibu wa Melkizedeki.

Chapter 7

¹Yai eno Melkizedeki,mpwalu wa Salemu kuhani wa Nnongo wa kunani,abwanagine ni Abrahamu kabuya kuoma kuabulaga apwalume ni kumbariki. ²Abrahamu kaampaya jimo ya komi ya kila kilebe sa abi atweti.Lina lake "Melkizedeki" maana yake "mpwalume wa haki" ni iyeya "mpwalume wa Salemu" ambaye nga 'mpwalume wa amani." ³Ntopo tate ntopo mao,ntopo abelezi ntopo mwanzo wa siku ntopo mwiso wa lisiku badala yake aigala kuhani milele kati mwana wa Nnongo.⁴Fikiria wete yeno mundu eyo ni nkolo,mbelei witu Abrahamu ampayi yimo ya komi na ilebe inoike atweti kuvita. ⁵Hakika ,ukolo wa alawi balyo bapokii ofisi za kikuhani bai ni amri kuoma kusaliya kutola yimo ya komi kuoma kwa kila bandu,kuoma kwa Aisrael ayabe,pamope ni bembe,pia ni lukolo kuoma kwa Abrahamu. ⁶Lakini Melkizedeki,ywembe lukolo kwako wa alawi,apokii yimo ya komi kuoma kwa Abrahamu,ni kaambariki ywembe abi ni ahadi.⁷Palo ikanikiwe kwaa mundu nchunu barikilwa ni nkolo. ⁸Kwa likowe leleno mundu ywa pokya yimo ya komi awaa lisiku jimo lakini kwa lyenge yumo ywaa apokii yimo ya komi kuoma kwa Abrahamu kaikoywa kati ya atami. ⁹kwa namna ya kulongela,Lawi apokii yimo ya komi,iyeya apiye yimo ya komi kwa Abrahamu. ¹⁰Kwa maana Lawi abile mu;iuno ya tate bake Abrahamu wakati Melkizedeku akwembine ni Abrahamu.¹¹Kati ukamilifu utiwezekana patya kwa ukuhani wa Lawi,(Kwa eyo pae yake bandu hupokya saliya),pabile ni hitaji lyaako zaidi kwa kuhani ywenge kuinua baada ya nfumo wa Melkizedeki,na kemelwa kwaa baada ya mpangilio ba Haruni? ¹²Kwa eyo ukuhani mana ubadilike,yapalikwa na saliya kubadilika.¹³Yumo ywabile ni makowe aga gabaywa kuhusu kabila lyenge,kuoma kwabe ntopo ywahukumilwa mu'madhabahu. ¹⁴Nga yabile wazi kuwa Ngwana witu abokite mu'Yuda,likabila lyabile Musa alibaya kwaa kuhusu makuhani.¹⁵Nga aya tugabaya nga wazi mana itei kuhani ywenge atiboka kwa mpwano wa Melkizedeki. ¹⁶Kuhani yolo wayambe yumo kwaa ywabile kuhani nnani ya msingi ba saliya zabile husiana na ubeleko wa mundu,lakini mu'misingi ya ngupu ya maisha gawezekana kwaa haribika. ¹⁷Kwa eyo maandiko yatishuhudia kuhusu ywembe:"Ywembe nga kuhani milele boka ku'mfumo wa Melkizedeki."¹⁸Kwa mana amri yabile ya kwanza yatibekwa pembeni mana yabile zaifu na yaifaike kwaa. ¹⁹Eyo saliya yapangite kwaa chochoti sakikamilifu.Ila,pabile ni ujasiri unoyite kwa ago tunkengama Nnongo.²⁰No ujasiri unoyite walowa patikana kwaa ila kwa ndela ya lapa,kwa likowe lee makuhani wenge bachukianga kwaa kilapo chochoti. ²¹Lakini Nnongo akichukii kilapo palyo abayite husu Yesu,"Ngwana alapile ni kana abadili malango gake.'wenga wa kuhani milele."²²Kwa likowe lee Yesu atiisa kuba kati dhamana ya liagano linoyite. ²³Hakika,kiwo huzuia makuhani tama milele.Yee nga kwa mana babile makuhani banansima,yumo baada ya ywenge. ²⁴Lakini kwa mana Yesu atama milele,ukuhani wake ubadilika kwaa.²⁵Kwa eyo ywembe kae ywaweza kwa ukamilifu kamilisha kwalopwa balo bankaribia Nnongo petya kwake,kwa mana ywembe atama daima kwa kuloba kwaajili yabe. ²⁶Kwa eyo kuhani nkolo wa namna yee atistahili kwitu.Abile kwaa ni sambi,hatia,nsafi,ywatengwa kuoma kwa babile ni sambi,ni ywabile nnani kuliko maunde.²⁷Ywembe abile kwaa ni lihitaji,mpwano wa makuhani akolo.kuoma dhabihu kila lisoba,kwanza kwa sambi yake mwene,ni baadae kwa sambi sa bandu.Apangite nyoo mara jimo kwa boti,paajilekite ywembe mwene. ²⁸Kwa saliya huchawa bandu babile adhaifu kuba nga makuhani,akolo,lakini neno lya kiapo,lalibile baada ya saliya,ywachaulilwe Mwana,ywapangilwe kuba nga mkamilifu milele.

Chapter 8

¹Lyabile likowe lyatulibaya nga lino:tubile ni kuhani nkolo ywatamile pae mu'luboko lya mmalyo wa iteo sa enzi kumaunde. ²Ywembe nga mtumishi mu'pandu patakatifu,hema lya kweli ambalo Ngwana alibekite,mundu kwaa yeyoti wa waa.³Kwa mana kila kuhani nkolo ubekwa kutoa zawadi ni dhabihu;kwa eyo ibile muhimu kuba ni kilebe sa kutoa. ⁴Nga kati Kristo ywabile nnani ya nnema,ywembe mana abile kwaa kuhani zaidi ya palyo.Kwa mana babile tayari balo balyotoa ipawa lengana ni saliya. ⁵Batihudumu kilebe ambacho chabile nakala ni kivuli sa ilebe ya kumaunde,sawa kati Musa ywakanyilwe ni Nnongo palyo apala chenga hema. "Lola," Nnongo kabaya kuwa,"chenga kila kilebe lengana ni muundo waubweni nnani ya kitombe."⁶Lakini Kristo atipokya huduma yabile bora muno kwa mana ywembe kae nga mpatanishi wa liagano linoyite,ambalo labile tayari kwa ahadi inoyite. ⁷Eyo kati liagano lya kwanza lyabile kwaa ni makosa,kubile kwaa ni haja ya kulipala liagano lya ibele.⁸Kwa mana palyo Nnongo atigundua makosa kwa bandu kabaya,"Linga,lisoba lyaisa,'abaya Ngwana,'palyo nalowa tengeneza liagano lyayambe pamope ni nyumba ya Israeli,ni nyumba ya Yuda. ⁹Lyabile kwaa kati agano lya nilipangilepamope ni tate babe masoba amabgo natibatola kwa luboko kuayongolya kuoma nnema wa Misri.Kwa mana kabayendelya kwaa mu'liagano lyangu,nanenga nibajali kae,'abaya Ngwana.¹⁰Kwa mana yee elo agano nalowa kulipanga kwa nyumba ya Israeli baada ya masoba ago,'abaya Ngwana,'nalowa beka saliya zango mu'mawazo gabe,nalowa kuziandika mu'myoyo yabe.Nalowa kuba Nnongo babe,nabo bababile bandu bango.¹¹Kabapundishana kwaa kila yumo na jirani yake,no kila yumo na nongowe,yake,kabaya,"Myowe Ngwana,"eyo boti kabanitanga nenga,boka nchunu mpaka nkolo wabe. ¹²Kwa eyo nalowa kuabonekiya rehema kwa makowe yabe,galyo ya haki,kana nigakumbukye masambi gabe kae."¹³Kwa kubaya "Waayambe" alipangite liagano lya kwanza kuwa lyazamani. Na elo nga ambalo atilitangaza kuba lyazamani lyalibile tayari yomoka.

Chapter 9

¹Hata lyagano lya kwanza lyabile ni sehemu ya ibada pano pakilambo ni taratibu za ibada. ²Mana mu'hema kwabile ni chumba chabile chatiandaliwa,chumba cha panja,pakemilwe pandu patakatifu.Mu'lieneo lee pabile ni kinara sa taa,meza ni mikate ya wonyesho.³Nga nchogo ya pazia lya ibele pabile ni chumba chenge,pakemilwe pandu patakatifu muno. ⁴Mwabile ni madhabahu ya dhahabu kwa kufukiza uvumba.Mwabile lisanduku lya liagano,lyalibile lichengwile kwa dhahabu.Nkati yake pabile ni bakuli lya dhahabu lyabile ni manna,fimbo ya Haruni yatiota manyei,ni zabile mbao za maliwe ya liagano. ⁵Nnani ya lisanduku lya liagano maumbo ga maserafi ga utukufu batifunika mabawa yabe nnongi ya iteo sa upatanisho,ambacho twaweza kwaa kulielezea muno.⁶Baada ya ilebe yelo kuba vyaishilwe andaliwa,Makuhani kawaida ujingya mu'chumba cha panja cha hema kutoa huduma zabe. ⁷Lakini kuhani nkolo ujingya chelo chumba chenaibele kichake mara jimo kila mwaka,na bila kuacha kutoa sambi kwaajili yake kichake,na kwa sambi za bandu wazipangite bila kusudia.⁸Roho mpeletau atishuhudia kuwa,ndela ya pandu patakatifu muno bado yayongoli kwaa mana lelo hema lya kwanza bado liyemi kwaa. ⁹Lee nga kielelezo sa muda woo waubile.Zawadi zoti ni dhabihu ambazo zatitolelwa vyaweza kwaa kamilisha dhamiri ya ywaabudu. ¹⁰Nga chakulya ni kinywaji kichake vyatiyanganiya mu'namna ya taratibu ya ibada ya kujipanga safi. Vyoti vibile nga taratibu za yega vyabile vyapangilwa iise amri yaayambe yaipalikwa bekwa pandu pake.¹¹Kristo atiisa kati kuhani nkolo wa makowe yanoite ambayo yatiisa.petya ukolo ni ukamilifu wa hema kolo lya lipangilwe kwaa mu'maboko ga bandu,ambao babile kwa baulimwengu woo waumbilwe. ¹²Yabile kwaa ga mwai ya mbuzi ni ndama,ila kwa mwai yake mwene kuwa Kristo ajingii pandu patakatifu muno mara jimo kwa kila yumo ni kutuhakikishia twenga ukombozi wangayomoka.¹³Kati kwa mwai ya mbuzi ni mafahari kaganyunyiziwa kwa majivu ya ng'ombe achunu mu'balo balyo asafi kwaa batengwilwe ni Nnongo na kupanga yega yabe inoyite. ¹⁴Je nga muno kwaa mwai ya Kristo yabile petya Roho wangayomoka ayilekite mwene bila mawaa kwa Nnongo,panga safisha dhamiri yitu kuoma makowe gakiwo kuntumikya Nnongo ywabile nkoti? ¹⁵Kwa mana eyo,Kristo nga mjumbe wa liagano lyayambe.A yee nga sababu kiwo chaalekite huru bote babile mu'liagano lya kwanza kuoma mu'hatia ya sambi zabe,ili boti balo babakemelwa ni Nnongo baweze pokya ahadi ya urithi wabe wangeyomoka.¹⁶Kati kwabile ni liagano latidumu,lazima thibitisha kwa kiwo cha mundu yolo ywapangile. ¹⁷Agano lyabile ni ngupu pandu kwapangite kiwo,kwa mana kwabile kwaa ngupu mu'mwene kulipanga ywabile nkoti.¹⁸Eyo hata lelo lkwaa liagano lya kwanza lyabekilwe bila mwai. ¹⁹Palyo Musa abile ammoywi kila lyagizo lya saliya kwa bandu boti,katola mwai wa ng'ombe ni mbuzi,pamope ni mase,kipande sa ngobo kikele,ni hisopo,ni kwinyunyiza gombo lyene ni bandu boti. ²⁰Boka po kabaya,"Yee nga mwai ya liagano lyabile Nnongo kabapea amri kwinu.²¹Mu'hali yeyelo,atinyunyiza mwai nnani ya hema ni iyombo vyatitumilwa mu'huduma ya ukuhani. ²²No lengana na saliaya,karibu kila kilebe chatitakaswa kwa mwai.Bila kumwaga mwai ntopo samehelwa.²³Kwa eyo yabile lazima kuba ni nakala ya ilebe ya kumaunde sharti isafishwe kwa yeno dhabihu ya anyama.Hata eyo,ilebe ya kumaunde vyene vyapalikwa kusafishwa kwa dhabihu yabile inoyite muno. ²⁴Mana Kristo ayingya kwaa pandu patakatifu muno papangilwe ni luboko,ambayo nga nakala ya ilebe halisi. Badala yake atijingya kumaunde mwene,pandu ambapo ywabile nnongi ya minyo ba Nnongo kwaajili yitu.²⁵Ayingii kolyo kwaajili ya kwitoa sadaka kwaajili yake mara kwa mara,kati afarisayo kuhani nkolo,ywabile ajingii pandu patakatifu muno mwaka baada ya mwaka pamope ni mwai ya ywenge, ²⁶Kati eyo yabile kweli,bai yabile lazima kwabe teseka mara ganansima muno tangu mwanzo wa dunia.Lakini mara yimo mpaka mwisho wa miaka yayongolelwa kuboywa sambi kwa dhabihu yake mwene.²⁷Kati yaibile kwa kila mundu alowa waa mara yimo,na baada ya eyoo yaisa hukumu, ²⁸Nga eyo Kristo ni ywembe ywabile ammoyitwe mara yimo kuziondoa sambi za bengi,kwa kusudi kwaa lya shughulikya sambi,bali kwa ukombozi wa balo babile bakinsubiri kwa saburi.

Chapter 10

¹Kwa yelo saliya nga kivuli cha makowe mema yaisa,yalo kwaa gabile halisi.Saliya yange wezekana kubakamilisha balo ambao batikunkaribia Nnongo kwa ndela ya dhabihu zezelo zabile ni makuhani batiyendelya kutoa mwaka baada ya mwaka. ²Au vyabile dhabihu izo zawezike kwaa kukoma kutolelwa?Kwa kigezo chelo batiabudu,babile batisafirishwa mara jimo,kababile kwa ni utambuzi muno ba sambi. ³Bali mu'dhabihu mwabile ni ukumbusho wa sambi zapangilwe mwaka baada ya mwaka. ⁴Kwa mana yatiwezekana kwaa mwai ya mafahari ni mbuzi kuziondoa sambi.⁵Palyo Kristo paisile mudunia,kabaya,"Mutamaniye kwaa matokeo au dhabihu,badala yake,mwatiuandaa yega kwaajili yango. ⁶Mwabile kwaa ni thamani mu'matokeo yoti ya kuteketezwa au dhabihu kwaajili ya sambi. ⁷Boka po natibaya,"Lola,pano natiyapanga mapenzi gako,Nnongo,kati yaiandikilwe kunihusu nenga mu'gombo."⁸Kabaya kati abile abayilwe nnani:"Mwatitamani kwaa dhabihu,matoleo,au sadaka ga kutiniya kwaajili ya sambi,wala kana ubweni puraha nkati yake" dhabihu yabile yaboywile lengana na saliya. ⁹Boka po kabaya,"Lola,nabile pano kupanga mapenzi gako." Abekite mbwega taratibu zabile za mwanzo ili kuimarisha zalo zana ibele. ¹⁰Mu'taratibu zanaibele,twatubile twatitengwa kwa Nnongo kwa mapenzi gake petya kuyitoa yega ya Yesu Kristo mara yimo kwa muda woti.¹¹Ibile kweli,kila kuhani uyema kwa huduma lisoba ni lisoba,aboyite dhahabu yeyelo,yabile,kwa vyovyoti,kamwe ywaweza kwaa kuboywa sambi. ¹²Lakini baada ya Kristo kuboywa dhabihu mara yimo kwa sambi milele yoti,atitama luboko lwa mmalyo lya Nnongo, ¹³atisubiri mpaka maadui bake babekwe pae ni kupangwa iteo kwaajili ya magolo gake. ¹⁴Kwa mana kwa ndela ya toleo limo atei kwakamilisha milele balo babile batengwa ba Nnongo.¹⁵Nga Roho mpeletau ywashuhudia kwitu.Kwa mana kwanza kabaya, ¹⁶"Lelo nga liagano nalowa kulipanga pamope nabo baada ya masoba ago;abayite Ngwana:nalowa ibeka saliya yango nkati ya mioyo yabe,nga nalowa andika mu'malango gabe."¹⁷Boka po kabaya,"Kabazikumbuka kwaa kae sambi ni makowe gabe ga'kiwo." ¹⁸Nambeambe pandu pabile ni msamaha kwa aba,ntopo kae dhabihu yoyoti kwaajili ya sambi.¹⁹Kwa eyo,alongo,twabile ni ujasiri ba jingya pandu patakatifu muno kwa mwai ya Yesu. ²⁰Eyo nga ndela yabile itabilwe kwaajili yitu kwa ndela ya yega yake,mbeyambe ni ukoti yapitii mu'pazia. ²¹Nga kwa mana twabile ni kuhani nkolo nnani ya nyumba ya Nnongo. ²²nga tumkaribiye ni mwoyo wa kweli mu'utimilifu bake ba uhakika ba imani mana itei twabile ni mwoyo yabilenyunyiziwa safi kuoma ubou wa dhamiri ni kuba ni yega yitu yapeletike ni mase sapi.²³Bai nga tukamwe mu'uthabiti toba ya ujasiri ba tumaini litu,bila ya kelebuka,kwa mana Nnongo ywaatiahidi nga mwaminifu. ²⁴Nga tuyongeye kuiwasa namna ya kumtia mwoyo kila yumo hupenda ni makowe ganoite. ²⁵Nga kana tuleke kukusanyika pamope,kati pakapanga benge.Badala yake,kutiana mwoyo kila yumo zaidi ni zaidi,kati mwatibona lisoba latikaribia.²⁶Kati twatupanga kusudi kuyendelya kupanga sambi badala ya kuba twatipokya elimu ya ukweli,Dhabihu yenge ya sambi yasalia kwaa kae. ²⁷Badala yake,twabile ni tarajio kichake lya hukumu ya kutisha,ni ukale wa mwoto wabile utibateketeza maadui ga Mungu.²⁸Yeyoti ywabile aakanikiye saliya ya Musa kabawaa bila rehema ya ushuhuda wa mashahidi abele au atatu. ²⁹Kiwango gani cha azabu muno ywakiwasa chalowa nstahili kila yumo ywatikumdharau mwana wa Nnongo,yeyoti ywaupangite mwai wa liagano kati kilebe chabile kitakatifu kwaa,mwai wabile wabekilwe wakfu ni Nnongo-yeyoti ywabile atikuntukana Roho ba neema.³⁰Kwa mana twatanga yumo ywabile ayemi,"Kisasi ni chango,nalowa lepa."Nga kae,Ngwana alowa kwahukumu bandu bake." ³¹Ni likowe lya kuogopa mundu kutomboka mu'maboko ga Nnongo ywabile nkoti!³²Lakini kombokya masoba gapitike,baada ya kubekwa nuru kwinu,ni namna ya namani mwawezile kuvumilia makowe gaminya muno. ³³Mwabile m'bekilwe wazi mu'dhihaka ni matukangano ni mateso,ni mwabile ashiriki pamope ni balo bapetya mumateso kati ago. ³⁴Kwa mana mwabile ni mwoyoba huruma kwa abo babile afungwa,nga mwamupoki kwa puraha adhabu ya urithi winu mwatangite mwenga mwabene mwabile ni urithi unoite ni wa kudumu milele.³⁵Kwa eyo kana muuleke ujasiri winu,wabile ni zawadi ngolo. ³⁶Kwa mana mwahitaji uvumilivu,ili kwamba mpale kupokya chelo Nnongo atikwaahidi,badala ya kupangilwa kuyatenda mapenzi gake. ³⁷Kwa mana baada ya muda nchene,yumo ywatiicha,alowa icha hakika ni alowa kawia kwaa.³⁸Ywa bile ni haki wango alowa tama kwa imani.Kati ywaboi kunchogo,nalowa pendezwa kwaa ni ywembe. ³⁹Lakini twenga twabile kwaa kati balo bakerebukye kunchogo kwa angamya.Badala yake,twenga twabaadhi ya balo twabile ni imani ya kuilinda roho yitu.

Chapter 11

¹Nambeambe imani yabile nga hakika yabile nayo mundu muda atarajia kilebe pulani kwa ujasiri.Ni hakika ya kilebe chabile bado bonekaniya. ²Kwa mana yee apindo bitu batithibitika kwa imani yabe. ³Kwa imani twatifahamu kwamba ulimwengu waumbilwe kwa amri ya Nnongo,ili kwamba chelo chatibonekaniya chatitengenezwa kwaa bonekana ni ilebe ambayo yabile yatibonekana.⁴Ibile kwa mana ya imani kuwa Habili atikumtolea Nnongo sadaka ya kufaa kuliko kagapanga Kaini.Yaibile ni kwa mana yee atikusifiwa kuba mwene haki.Nnongo atikumsifu kwa mana ya zawadi yailetike.Kwa mana yoo,Habili bado abaya,ingawa atiwaa.⁵Yaibile kwa imani kuba Enoko apotwilwe nnani na abonike kwaa kiwo."Abonekine kwaa,kwa mana Nnongo atikuntola" kwa mana yabayilwe nnani yake kuba atikumpendeza Nnongo kabla ya kuntola kunani. ⁶Ntopo imani yatiwezekana kwaa kumpendeza Nnongo,kwa mana ywaisa kwa Nnongo lazima aaminiye kuba Nnongo abile nkoti ni huapatia zawadi balo bankengamite.⁷Yabile kwa imani kuba Nuhu,abile akanyilwe ni Nnongo husiana na makowe ambago yaibile kwaa yatibonekine kwa heshima ya Nnongo kachuchengya safina kwaajili ya kulopwa familia yake.Kwa kupanga yee,atikuihukumu dunia ni kuba mrithi ba haki yaisa petya imani.⁸Yaibile ni kwa imani kuwa Ibrahimu,paakemilwe alowa kueshimu no yendya pandu paapalikwa pokya kati urithi.Ayei bila yowa pandu gani pabile atiyenda. ⁹Yabile ni kwa imani yabile yatiitama mu'nnema ya ahadi kati mgeni. Atitama mu'lihema pamope ni Isaka ni Yakobo,barithi babenge ni ahadi yeyelo. ¹⁰Ayee nga sababu atitarajia kuupata mji ambao ywaubuni na kuuchenga alowa pangilwa Nnongo.¹¹Yabile ni kwa imani panga Ibrahimu,na Sara mwene,wapokii ngupu ya tunga ndumbo ingawa babile apindo muno,kwa mana wamweni Nnongo kuwa mwaminifu,ywabile atiwaahidia mwana nnalome. ¹²Kwa eyo kae boka kwa mundu yolo yumo ywaabile atikaribia kiwo batibelekwa bana babalangika kwaa.Babile banyansima kati itobdo za kumaunde kati mbeyu ya mchanga katika fukwe ga bahari.¹³Aba bote bawile katika imani bila pokya ahadi,ila,babile baibweni ni kuikaribisha kwa kutalu,batibaya panga babile ageni na apitaji nnani ya nnema, ¹⁴Kwa balo balongela makowe kati aga babekite bayana kuwa waipala nchi yabe bene.¹⁵Kwa kweli,kati babile bakiiwaza nchi ambayo babokite,babile na nafasi ya kerebuka. ¹⁶Lakini kati ya ibile,batamaniya nnema waubile bora,ambayo,ni ya kumaunde.Kwa eyo Nnongo abweni kwaa kiya kemelwa Nnongo wabe,kwa mana atiutayarisha nnema kwaajili yabe.¹⁷Yabile ni kwa imani panga Ibrahimu baada ya jaribiwa,atimtoa Isaka.Nga nyoo,ywatipokya kwa puraha ahadi,alimtoa mwana wake mwene, ¹⁸ambaye nnani yake atilongelwa,"Boka kwa Isaka ubeleki wako walowa kemelwa." ¹⁹Ibrahimu atangite panga Nnongo abile na uwezo wa kumfufua Isaka boka mu.kiwo,na kwa longela kwa lugha ya maumbo,atimpokya.²⁰Yabile ni katika imani panga Isaka atimbariki Yakobo na Esau kuhusu makowe gaisa. ²¹Ibile ni kwa imani panga Yakobo abile katika hali ya waa,atekumbarikiya kila yumo wa bana ba Yusufu.Yakobo aabudiya,kaegemeya nnani ya fimbo yake. ²²Yabile ni kwa imani panga Yusufu muda wake wa mwisho ubile papipi,alongela nnani ya boka kwa bana ba Israel Misri na kabaagiza tola pamope nabo mifupa gake.²³Ibile ni kwa imani panga Musa,paabelekilwe,atibikana kwaa muda wa miyei itatu na azazi bake kwa sababu bamweni kuwa ni mwana nchunu ywabile mzuri,na bayogopa kwaa amri ya mpwalume. ²⁴Ibile ni kwa imani panga Musa paabile mundu mpindo,akani kukemwa mwana wa nwawa wa Farao. ²⁵Badala yake,achawa shiriki mateso pamope ni bandu ba Nnongo badala ya puraika ni anasa za sambi kwa muda nchunu. ²⁶Awazile kiya ya kunkengama Kristo kuwa ni utajiri nkolo kuliko hazina za Misri kwa mana atumbwi minyo katika zawadi muda wake woisa.²⁷Ibile ni kwa imani panga Musa aboka Misri.Ahofia kwaa hasira ya mpwalume,kwa mana atipumilia kwa lolekeya kwa ywabonekana kwaa. ²⁸Ibile ni kwa imani panga aikamwi Pasaka na kunyunyiza mwai,ili panga mharibu wa mbeleki wa kwanza aweze kwaa kubakamwa wabeleki wa kwanza analome wa baisraeli.²⁹Ibile ni kwa imani panga bapeta katika bahari ya shamu kati pannema nkavu. Muda bamisri batijaribu peta,balimezwa. ³⁰Ibile ni kwa imani panga ukuta ba Yeriko utombwike pae,baada ya kuuzunguka kwa masoba saba, ³¹Ibile ni kwa imani panga Rahabu yolo kahaba aangamiya kwaa pamope ni balo babile kwaa atiifu,kwa sababu abile abapokii bapelelezi na kubahifadhi salama.³²Nibaye namani zaidi?Mana muda utosha kwaa longela ga Gideoni,Barak,Samsoni,Yeftha,Daudi,Samweli na manabii, ³³ambao pitya imani batizishinda falme,bapangite haki,bapokya ahadi. ³⁴Baikanikya mikanwa ya imba, batizima ngupu ya mwoto,bakwepite ncha ya upanga,baponywa boka mu matamwe,babile mashujaa vitani,na catisababisha majeshi ga ageni kupiya.³⁵Alwawa bapokii bandu ba kiwo babe kwa ndela ya ufufuo.Benge bateswile,bila yeketya kulekwa huru ili panga baweze pata uzoefu wa ufufuo ubile bora muno. ³⁶Benge batiteswa kwa dhihaka na kwa kombwa,eloo,hata kwa tabilwa na kwa bekwa muligereza. ³⁷Bapondwile maliwe.Batitekwanikwa ipande kwa misumeno.Batibulagwa kwa upanga.Batiyenda kwa ngozi ya ngondolo na ngozi ya mbuzi babile babapala,batiyendelya katika maumivu na mapangilwe yanoite kwaa. ³⁸(Ambayo ulimwengu wastahili kwaa kuwa nabo) batitanga tanga mmwitu,mukitombe,katika mapango na katika mashimo ga nnema.³⁹Ingawa bandu bote aba batiyeketiwa na Nnongo kwa sababu ya imani yabe,bapokya kwaa chaatiahidia. ⁴⁰Nnongo atiyongolya kutupatia kilebe kibile bora.ili panga bila twenga baweza kwaa kamilishwa.

Chapter 12

¹Kwa eyo,kwa mana tumezungukwa na liunde likolo lya mashahidi,tutupe kila kilebe chatulemea pamope ni sambi yaibile yatuzingira kiurahisi. Tupange mbio kwa saburi katika mashindano yabekilwe nnongi yitu. ²Tugaelekeze minyo yitu kwa Yesu,ywabile mwanzilishi na ywaitimiza imani yitu,ambaye kwa ajili ya puraha ibekilwe nnongi ya ywastamili msalaba,mana atiidharau kiya yake,na tama pae luboko lwa kummalyo lwa iteo sa enzi sa Nnongo. ³Mana mumfikirie ywembe ywastamili maneno ga chuki boka kwa babile ni sambi,dhidi yake mwene ili panga muise kwaa muchokite au kuzimya mioyo yinu.⁴Mwataabika kewaa au teseka pamushindana na sambi kiasi cha ishiwa na mwai. ⁵Mwasahau kae kolo kutiwa mwoyo ambako kunabaelekeza kati bana analome:"Mwana wango.kana ugatole kwa wepesi maruda ga Ngwana,wala kana ukate tamaa paurekebishilwe ni ywembe." ⁶Kwa mana Ngwana humwazibu yeyote ywaampendile,na kumwadhibu kila mwana ywabile ampokya kwaa.⁷Mustahimili majaribu kati kurudiwa.Nnongo hushughulika ni mwenga kati ywashughulika na bana,mana ni mwana gani ambae tate bake aweza kwaa kumwazibu? ⁸Lakini mana ntopo adhibiwa,ambako twenga twabote twashiriki,bai ni mwenga ni haramu na bana bake kwaa.⁹Zaidi ya yote,tubile na tate bitu mu'dunia ba kutuazibu,na twatibaheshimiya. Je tupalikwa kwaa hata zaidi kumweshimu Tate ba kiroho na tama? ¹⁰Hakika tate bitu batituazibu kwa miaka michunu kati yatibenekana sawa kwabe,lakini Nnongo utuazibu kwa faida yitu ili tushiriki utakatifu wake. ¹¹Ntopo azabu yaipuraisha kwa muda woo.Upangika na matamwe.Hata nyo,baadaye upambika tunda lya amani ya utauwa kwa balo bapundishilwe nabo.¹²Kwa eyo muinue maboko ginu yailegea na kupanga magoti yinu gabile dhaifu kuwa gabile ni ngupu kae; ¹³Munyoshe mapito ga nyayo yinu,ili panga yeyote ywabile mlemavu ayongoli kwaa upotevuni lakini apate kuponywa.¹⁴Muipale amani na bandu bote,na utakatifu kae ambao bila huo ntopo ywamwona Ngwana. ¹⁵Mube baangalifu ili panga abile kwaa ywatengwa kutalu na neema ga Nnongo,na panga iise kwaa shina lya uchungu lyalowa chipuka na kusababisha shida na kukerebuya benge. ¹⁶Mulolekeye kuwa ntopo umalaya au mundu ywabile kwaa mtauwa kati yaa Esau,ambaye kwa sababu ya mlo umo atipemeya haki yake ya belekwa. ¹⁷Kwa mana mutangite panga baadaye,atitamaniya kurithi baraka,atikanikiwa,kwa sababu apatike kwaa fursa ya tubu pamope ni tate bake,hata ingawa agapalike muno kwa machozi.¹⁸Kwa mana muisa kwaa katika kitombe ambazo waweza kwaa kamwa.Nnema watiyaka mwoto,libendo,kukatisha tamaa na dhoruba. ¹⁹Mwaisa kwaa kwa lilobe lya tarumbeta,au kwa maneno gabokana na lilobe ambalo lyatisababisha kila baliyowine balobe kwaa neno lolote longela kwabe. ²⁰Kwa mana baweza kwaa vumiliya chelo chaamuliwa:"Mana itei hata mnyama ywakamwile kitombe,lazima akombolwe ni maliwe." ²¹Ya yogopeya muno yaagabweni Musa abayite,"Namuogopeya muno kiasi cha lendema."²²Baada yake,muisile pakitombe sa Sayuni na katika mji wa Nnongo ywabile nkoto,Yerusalemu ya kumaunde,na kwa malaika elfu komi batisherehekea. ²³Muisile katika kusanyiko lya abeleki ba kwanza bote,na kwa roho ya batakatifu ambao batikamilishwa, ²⁴Muisile kwa Yesu mpatanishi ba agano lyaayambe,na kwa mwai yainyunyuzilwe ambayo ulongela mema zaidi kuliko mwai ya Habili.²⁵Linga kuwa kana uise ukamkataa yumo ywaalongela.Kwa kuwa mana batiepuka babile kunkataa yumo ywabile baonya dunia,kwa hakika twaepuka kwaa mana itei twakerebuka kutalu boka kwa yolo ywatukanya boka kumaunde. ²⁶Kwa muda woo lilobe lyake lyatitikisa dunia.Lakini nambeambe atiahidi na longela,"Bado mara yenge kae nalowa tikisa kwaa dunia kichake,ila maunde kae."²⁷Maneno aga,"Mara jimo kae," ibonekeya kutoweshwa kwa ilebe ya ilendemeshwayo,ayee nga,ilebe ambayo iumbwile,ili panga yelo ilebe yalendema kwaa vibakie. ²⁸Kwa eyo,tupokii upwalume ambao ulendema kwaa,twapuraika katika hali ya kumwabudu Nnongo kwa yeketya pamope na nyenyekeya katika chelo. ²⁹Kwa mana Nnongo witu ni mwoto waulyaa.

Chapter 13

¹Bai upendo wa nongo ni uyendeli. ²Kana msahaulile kubakaribisha ageni,mana kwa kupanga nyoo,bbadhi watikwakaribisha malaika bila kuyowa.³Kumbukya boti babile muligereza,kati yamubile nabo kolyo pamope nabo. na kati yega yinu yatipangilwa kati babe. ⁴Bai ndoa ni iheshimilwe ni boti na bai kindanda sa ndoa kipangwe kuba safi,kwa mana Nnongo atikuahukumu baasherati ni azinzi.⁵Bai ndela yinu ya maisha ibe huru mu'upendo ba mbanje.Mube mwatiridhika ni ilebe mubile nayo,mana Nnongo mwene kabaya,"Nalowa kuwaleka kwaa mwenga kamwe,wala kubatelekeza mwenga." ⁶Bai tulidhike ili tubaye kwa ujasiri,Ngwana nga msaidizi bango;kana niyogopile kwaa mundu ywaweza kunipanga namani?"⁷Muafikirie balo babile kabayongolya,balo kabalongela neno lya Nnongo kwinu,mukumbukye matokeo ga mienendo gabe;muiyangate imani yabe. ⁸Yesu Kristo nga ywembe,jana,leno ni aya milele.⁹Kana uise kuyogoliwa ni mapundisho mbalembale ga kigeni mana inoyite kwa mwoyo uchengwe kwa neema,na ibile kwaa saliya kuhusu chakulya ago kababasaidia balo baishile kwa ago. ¹⁰Tubile ni madhabau yabile ni balo batumikilwe nkati ya lihekalu babile kwaa ni haki ya kulya. ¹¹Kwa mana mwai ya anyama,yatiboywa kati dhabihu kwaajili ya sambi,yailetike kuhani nkolo nkati ya pandu patakatifu,lakini yega yabe yatiniywe panja ya kambi.¹²Kwa eyo Yesu ni ywembe ywatesekile panja ya nnyango ba mji,ili kubeka wakfu bandu kwa Nnongo petya mwai yake. ¹³Nga kwa eyo tuboke kwake panja ya kambi,twaipotwike fedheha yake. Mana twabile kwaa makao ya hudumia mu'mji woo. ¹⁴Badala yake tuupalange mji wauisile.¹⁵Petya Yesu yatikuapasa mara kwa mara kuyitoa sadaka ya kuntukuza Nnongo,kumsifu kuwa tunda lya mikano yitu libaye lina lyake. ¹⁶Nga kana usahau kupanga yanoite ni kusaidiana mwenga kwa mwenga,kwa mana petya kati yelo nga Nnongo upendezwa muno. ¹⁷Muieshimu ni kujishusha kwa iongozi yinu,mana kabayendelya kubalinda kwaajili ya nafsi yinu,kati balo kabatoa hesabu.Mugaeshimu ili iongozi binu baweze kubatunza kwa furaha,nga ibile kwaa huzuni,yabile yatikuasaidia kwaa.¹⁸Tulobe,mana twabile ni uhakika kuba twabile ni dhamira inoyite,twatamaniya kuishi maisha ga heshima mu'makowe goti. ¹⁹Ni boti niakubatia mwoyo muno mpange yee,ili niweze buyangana kwinu muda nchunu.²⁰Nambeambe Nnongo wa amani,ywabile atibaletya kae kuoma kwa bawile mchungaji nkolo ba ngondolo,Ngwana witu Yesu,kwa mwai ya liagano lya milele, ²¹Kabapeya uwezo kwa kila kilebe kinoyite kupanga mapenzi gake,kaapanga kazi nkati yitu yabile inoyite ya kupendeza mu'minyo gake,petya kwa Yesu,kwake ube utukufu milele ni milele. Amina.²²Nambeambe nibakuapeya mwoyo,mwalongo,kuchukulyana nga neno lya kutia mwoyo wabile kwa mwipi natibaandikya mwenga. ²³Mutangite kuwa nongo bitu Timotheo ni ywembe nalowa kummona kati atiicha muda nchunu.²⁴Mubasalimii iongozi bako boti ni baumini boti.Balo baboite Italia kabaasalimia. ²⁵Ni neema ibe ni mwenga mwaboti.

James

Chapter 1

¹Yakobo mmanda ba Nnongo ni Ngwana witu Yesu Kristu,kwa makabila komi ni ibele gagatawanyike,salaam. ²Mubalange kwamba pulaika muno,alongo bango mwanakamupeta mumatatizo ga kila aina. ³mutange panga ipalilwa imani yinu ipalae pumiliya.⁴Muleke pumilia ili mwikamilishe kasi yake,ili muweze komala kikamilipu,bila pungukiwa ni loloti. ⁵Lelo mana mundu kati yinu apala hekima ailobe kuoma kwa Nnongo,ywembe piya kwa wakati ni bila benda kwa boti babannoba,na apala kwapeya kwa hekima.⁶Lakini mulobe kwa imani,bila shaka,kwa mana ywembe ywabile ni shaka ni kati mawimbi mubahari,tolelwa na upepo notaikuilwa kuno ni kuno. ⁷Kwa hakika mundu ywoo kana aweze panga apala pokelelwa likowe lyake mboka kwa Ngwana; ⁸Mundu yoo ai'na nia ibele,imara kwaa mundela yake yoti.⁹Mwalongo maskini apalikwa kwipuna kwa yima kwake kunani, ¹⁰Muda wowo mwalongo tajiri kwo nyenyekea kwake,kwa mana alwambokeka kati liloba lya mmende lya mung'unda mwapetaa. ¹¹Lisoba lilwapita na lyoto liyotinia yumea michee,na lisoba tomboka n goloka kwake waha.Nganyonyo bandu matajiri bapilya muliyengo lyabe.¹²Atibarikiwa mundu yolo ywapumilia majaribu,na mwana baada ya shinda jaribu lee,apala pokya taji ya ukoto,yaibile itiahidiwa kwa balo babampindile Nnongo. ¹³Mundu ywoywoti apalikwa kwaa baya paajaribiwa,"Jaribu leni liboka kwa Nnongo,"kwa mana Nnongo ajaribiwa kwaa ni ubou,ni Nnongo mwene amjaribu kwaa yeyoti.¹⁴Kila mundu ujaribiwa ni tamaa yake mbaya yaimshawishi ni kummuta kunanipa. ¹⁵Baada ya sambi potwa ndumbo sambi loelekwa,ni yolo sambi komala muno muno,yomokya kwake ni kiwo. ¹⁶mwalongo bango mwapendwa,kana mukongelwe.¹⁷Kila zawadi inoyite ni kila zawadi yabile kamilifu iboka kunani,iuluka pae kuoma kwa Tate ba nuru,Habadilika kwaa kamwe kati kiwili mwakibadilika. ¹⁸Nnongo atikuchawa kutupeya twenga ukoti pitya Neno lya ukweli,ili tuwese kuba ubelekwi wa kwanza nkati ya iumbe yake.¹⁹Mutangite lee,mwalongo bango,Kila yumo apalikwa abe mwepesi wo yowa,nga mwepesi kwaa longela wala kasilika. ²⁰Kwa mana hasira ya mundu yaweza kwaa kupanga haki ya Nnongo. ²¹kwa nyo mubeke kutalu uchapu wa sambi ni ubaya woti wabile sehemu yoyoti,na kwa nyenyekea mulipoki likowe lyalipendilwe nkati yinu,ambalo libile ni uwezo wokoa roho yinu.²²Mulikengame likowe kana muliyowe bai.mwikonga nafsi yinu mwabene. ²³Kwa mana kati yoyoti ywaliyowa likowe bila kulipangya kazi ni sawa ni ²⁴mundu ywailola kuminyo yake halisi mu'kilolo. Aitasimini kuminyo yake,na kuboka na baada ya muda mwipi libalya mwaabile. ²⁵Lelo mundu yoo ywailola kwo uangalifu saliya toti,saliya huru no yendelya kuiheshimu,kana iakamwi kwa sababu ywembe ywa mundu wo'sahau,mundu yoo alowa barikiwa mana aipangite.²⁶Mana mundu yeyoti alwawasa mwene panga ni mundu wa dini,lakini awesa kwaa kuutawala lulemi lwake,haukonga mwoyo wake ni dini yake ni yabule. ²⁷Dini yaibile safi ni iharibike kwaa nnonge ya Nnongo witu ni Tate nga yee:kuasaidia yatima ni ajane mu'mateso yabe,no kuilinda mwene ni ufisadi wa dunia.

Chapter 2

¹Mwalongo bango kana muibalange imani ya Ngwana witu Yesu Kristu,Ngwana wa Utukufu,kwopendelea bandu fulani. ²Kati mundu fulani ajingii mu'mikutano yinu aweti pete ya dhahabu no aweti kinanoga,kabee ajingingile maskini ywabile aweti kwaa kinoyite. ³no laya kumpala muno yolo mwene aweti ngobo inoite no baya "Chonde wenga tama pano pandu panoite" lakini mummakiye yolo maskini,"Wenga yema pano."au "Tama pae ya magolo gango." ⁴Je,muhukumiana kwaa mwenga mwabene,ni kua baamuzi babile ni mawazo mabou?⁵Mupekani,mwalongo bango mwapendilwe,je,Nnongo achawile kwaa maskini ba dunia kuapanga matajiri mu imani ni kurithi upwalume waadile babampindile? ⁶Lakini mwasalawile maskini!Je matajiri kwaa kabawatesa mwenga,na bembe kabaaburuta kwaa mahakamani mwenga? ⁷Je matajiri kwaa babalitukana lina lelo linoite lyamukemilwe kwake?⁸Hata nyoo,kati mwatiitimiza yelo saliya ya upwalume kati yaiandikilwe mu'maandiko,"upalikwa kumpenda jirani yako kati wenga wa mwene,"mwapanga vyema. ⁹Lakini kati mwaipendile baadhi ya bandu,mwalowa panga sambi,mwahukumu ni saliya kuwa ni watekuwa saliya.¹⁰Kwanyo ywoywoti ywaifata saliya yoti,na bado akobile nukta yimo tu,abile ni hatia ya tekwana saliya yoti. ¹¹Kwamba Nnongo atebaya,kana uzini," nga ywembe abayite,"kana ubulage" mana uzini kwaa,lakini wabulaga,utekwanike saliya ya Nnongo.¹²Kwa eyo mulongele no kwiheshimu kati balo mubile karibu hukumilwa na saliya ya uhuru. ¹³Kwa mana hukumu uisa bila huruma kwa balo babile kwaa ni huruma.Huruma uitukuza yene nnani ya hukumu.¹⁴Kwina uzuri gani,alongo bango,kati mundu abaya nibile ni imani,lakini abile kwaa ni makowe? ¹⁵Je yelo imani yawesa kumlopwa? Kati nongo nnalome au nnwawa ni mhitaji wa ngobo au chakulya cha kila lisoba, ¹⁶ni yumo winu kaamakiya,"Muyende kwa imani,mukayote mwoto ni mulye kunanoga,"lakini kana muapeye mahitaji muhimu ya yega,ifaike namani? ¹⁷Imani kichake,kati yabile kwaa ni makowe,ifaike kwaa.¹⁸Bado mundu fulani aweza baya,"Ubile ni imani,ni nenga nabile ni makowe." Nilaye imani yako panga kwaa makowe,ni nenga nalowa kukulaya imani yango kwa makowe gango. ¹⁹Wendaamini kuwa kwabile ni Nnongo yumo,ubile sahihi.Lakini nchela nabo batiamini nyoo ni lendema. ²⁰Je,upala yowa,ywa mundu mpumbavu,namna yolo imani bila makowe ifaike kwaa?²¹Je Tate bitu kwaa Abrahamu ywaabalangilwe haki kwa makowe gampiite mwana wake Isaka nnani ya madhabahu? ²²Mwabweni kuwa imani yake ipangite kazi ni makowe gake,ni kwa makowe gake,imani yake yaiyikiye kusudio lyake. ²³Maandiko gatimizwa gagabaya,"Abrahamu atimwamini Nnongo,ni atibalangilwa kuwa mwene haki."Kwa eyo Abrahamu atikemelwa rafiki ba Nnongo. ²⁴Mwamweni kuwa kwa makowe mundu alowa balangilwa haki,na nga imani kwaa kichake.²⁵Kadhalika,Je abile kwaa Rahabu yolo kahaba ywabalangilwe haki kwa matendo,ywaakaribisha ajumbe ni kuapeleka kwa ndela yenge? ²⁶Kwa mana kati ya yega bila roho wawile,nyonyo,imani bila makowe iwile.

Chapter 3

¹Malongo bango,baingi kwaa nkati yinu bapaswa kuwa balimu,mtange panga twalowa pokya hukumu ngolo muno. ²Kwa mana boti twalowa kosea mu'ndela ganansima.Kati yoyoti ywabile kwaa ywaajikwaa mu'maneno gake,aywoo nga mundu mkamilifu,aweza kudhibiti yega yake yoti pia.³Nambeambe kati twatibela lijamu za farasi mu'mikanwa yabe kabatuheshimu,ni twaweza kuigalambuwa yabe yoti. ⁴Utange panga kuwa ngalaba,ingawa yabile ngolo lakini isukumilwa kwa usukani nsunu muno yendya popoti apapala nahodha.⁵Nga nyo nyo,lulimi nga kiungo kisunu sa yega,lakini kwilumba makolo muno.Linga mwitu nkolo walowa yakilwa kwa cheche njene ya mwoto! ⁶Lulimi pia nga mwoto,nga nnema wa ubou,ubekilwe nkati ya iungo ya yega witu,yabile najisi yega yote ni kulibeka nnani ya mwoto ndela ya maisha,ni mwene sonywa mwoto wa kuzima.⁷Kila aina ya mnyama ywa mwitu,kiyuni,chakikwaba ni kuimbe sa mubahari kisibitiwa ni bandu. ⁸Lakini ntopo mundu hata yumo ywaweza dhibiti lulimi,ni ubou wotulia kwaa,utweli sumu ya kubulaga.⁹Kwa lulimi twatikumtukuza Ngwana ni Tate bitu,nga kwa wowolo twalowa laani bandu babile baumbwile kwa mpwano wa Nnongo. ¹⁰Mu'nkanwa chechelo ubaya maneno ga baraka ni laana.Alongo bango makowe aga ganike kwaa pangika.¹¹Je,lose limo lyaweza piya mase gananoga na ganababa? ¹²Alongo bango,Je nkongo wa tini waweza pambika matunda ga mzeituni,au mzabibu waweza pambika matunda ga mtini? wala kinywanyu ya mase ga mwinyo gapiya mase gangali mwinyo.¹³Ni nyai nkati yinu ywabile ni hekima ni malango?Mundu yoo ni alaye maisha ganoite mu'kazi yake kwa nyenyekeya uboka ni hekima. ¹⁴Lakini kati mwabile wivu nkale ni nia ya ubinafsi mumyoyo yinu,kana muipune no baya ubocho nokuukana ukweli.¹⁵Ayee hekima kwaa yelo yaiuluke kuoma kunani,lakini badala yake ni ya mudunia,ya roho kwaa,nga ni ya nchela. ¹⁶kwa mana pandu pabile ni wivu ni ubinafsi ubile,kubile ni vurugu ni kila likowe bou. ¹⁷Lakini hekima yaiboka kunani,kwanza ibile sapi,boka po yatipenda amani,upole ni ukarimu,yabile twilya rehema ni matunda ganoite,bila pendeleya bandu pulani,ni kweli. ¹⁸Na tunda lya haki upandilwa muu'amani kwa balo ambabo babapanga makowe ga amani.

Chapter 4

¹Bulwe ni migogoro nkati yinu iboka kwaako? Ikakatuka kwaa kuoma mu'tamaa yinu yainyata yailetike ngondo nkati ya ashirika binu? ²Mwalowa tamaniya chelo mwabile nacho kwaa.Mwaabulaga ni kukikengama chelo mwaweza kwaa kukipanga chinu.Mwatikombwana ni yomana,ni bado mpatike kwaa sababu munnoba kwaa Nnongo. ³Munda loba ila mupokya kwaa kwa sababu muloba kwaajili ya likowe linoyite kwaa,ili muwese kwitumya kwa tamaa yinu inoyite kwaa.⁴Mwenga mwamalaya mutangite kwaa panga umbwiga ni dunia nga uadui ni Nnongo? kwa eyo,yoyoti ywaamua panga ni ubwiga ni dunia uipanga mwene adui ba Nnongo. ⁵Au mwawasa maandiko gabile ntopo maana gabalongela kwa roho ywabekilwe nkati yitu abile ni wivu muno kwaajili yitu.⁶Lakini Nnongo uwapea neema muno,nga maana maandiko gabaya,"Nnongo humpinga ywabile ni kiburi,lakini umpeya neema ywabile ni unyenyekevu." ⁷Eyo,muipiye kwa Nnongo. Mumpinge ibilisi ni ywembe apalatila boka kwinu.⁸Muegeli papipi ni Nnongo,ni ywembe alwayegelya papipi nimwenga,musapisa muboko ginu,mwenga mwabene sambi,na mwalowa teseka mu'miyo yinu,mwenga mwabile ni nia yanaibele. ⁹Muuzunike,muombolese,no lela!mugalambue heka kwinu kube kulela ni puraha kuba maombolezo. ¹⁰Muyinyenyekeye mwabene nnongi ya Ngwana,ni alowa kwainua kunani.¹¹Kanamulongeleane kinchogo yinu mwabene,alongo,mundu ywalongela kinchogo ya alongo bake,au atikumhukum nongo bake,alongela nchogo ni saliya ni huihukumu saliya ya Nnongo.Mana muihukumu saliya,muiheshimu kwaa saliya,ila mwalowa kuihukumu. ¹²Ni yumo ywaweza panga saliya nga hakimu,Nnongo,ywembe ywabile ni uweso wa kulopwa ni kubulaga.Wenga wa nyai ywahukumu jirani bako?¹³Mupekanie,mwenga mwamulongela,"Lino au malabo twalowa yendya mu'mji woo,no tama mwaka kolyo,ni kupanga biashara,ni kutengeneza faida. ¹⁴Nga nyai ywayowa namani salowa tokea malabo,ni maisa yitu nga ya namani kae? Kwa mana mwatilandana kati ukungugi wapeta muda mwipi ni kuoma.¹⁵Badala yake mukabaya,"kati ni apenzi ga Ngwana,tupala ni twalowa panga cheno ni chelo." ¹⁶Lakini nambeambe,mwaipuniya nnani ya mipango yinu.Maipuno yinu ago nga ubou. ¹⁷Kwa eyo,kwake ywembe ywatangite panga yanoite lakini agapangite kwaa,kwake yolo nga sambi.

Chapter 5

¹Muise nambeambe,mwwenga mwabile matajiri,mulele kwa lilobe lya kunani kwa mwanja taabu yaicha kunani yinu. ²Utajiri winu utiharibika ni mawalo yinu gataunilwe ni ilulu gaharibifu. ³Dhahabu yinu ni fedha yinu ikosike thamani,ni uharibifu wake walowa shuhudia dhidi yinu nga kuangamiza yega yinu kati mwoto. Mwibekiye hazina yinu mu'masoba ga mwisho.⁴Mugalinge,malepo ga atendaji balo balepa kwaa kwaajili ya una mu'nngunda yinu balela!Nga kilelo cha balo bapuna mazao ginu saikite mumakutu ga Ngwana ba Majeshi. ⁵Mutami kwa anasa mu'dunia ni kuipuraisha mwenga wa mwene.Mwainenepesha mioyo yinu kwa lisoba lya machinjo. ⁶Mwatikuhumu ni kummulaga yabile ni haki ywaweza kwaa kwapinga.⁷Kwa eyo muipumiliye,alongo,mpaka wauisa wa Ngwana,kati mkulima ywalenda mauno ga thamani kuoma mu'nnema,ywa lenda kwa pumiliya kwaajili yake,mpaka ula wa kwanza ni wamwisho waisa. ⁸Pia mwenga mube apumilivu:muitabe mioyo yinu.kwa mana kuisa kwake Ngwana kubile karibu.⁹Mwalongo,kana munung'unikyane mwenga kwa mwenga,ili kana muise hukumilwa.Linga,hakimu,ayemi mu'nnango. ¹⁰Kwa mpwano,mwalongo,mugalinge mateso ni upumilivu wa manabii walowa bonekana mu'lina lya Ngwana. ¹¹Linga twabakema balo batipumiliya,"heri." Mwayowine upumilivu ba Ayubu,nga mwalitanga kusudi lya Ngwana kwaajili ya Atubu nga kwa namna gani Ngwana atwelii huruma ni rehema.¹²Zaidi ya goti,alongo bango,kana mulape,kwa maunde wala kwa nnema,au kwa kilapo sa ina yenge.Bali yelo "elo" yinu nga imaanishe "elo" nga "hapana" yinu nga imaanishe "hapana",ili kwamba muise kwaa kutomboka pae ya hukumu.¹³Abile yeyoti nkati yinu abile ni mateso.Lazima alobe.Je,kwabile ywachangamka? ni aimbe kwa sifa. ¹⁴Je,kwabile mundu yeyoti nkati yinu ywabile aminya? Nga abakeme apindo ba'likanisa,nabo apindo ba'likanisa balobe nnani yake,kabampaka mauta mu'lina lya Ngwana, ¹⁵nga malobe ga imani yalowa kubaponiya atamwe,ni Ngwana alowa kwainua.Ni nkati alowa panga sambi,Nnongo alowa kumsamiya.¹⁶Kwa eyo muungame sambi yinu mwenga kwa mwenga,na kulobiana kila yumo ni ywembe,ili muweze ponyelwa.Malobe ya ywabile ni haki ubeleka matokeo makolo. ¹⁷Eliya abile mundu ywabile ni hisia kati yitu,alobite kwa juhudi kwamba ula kana iise,ni yaisa kwaa mu'nnema kwa muda wa miaka itatu ni miei sita. ¹⁸Nga Eliya alobite kae,ni maunde gamwaite ula nnani ya nnema ni wapiite sakulya.¹⁹Alongo bango,kati yeyote nkati yinu apala kelebuka kuoma mu'ukweli,lakini ywenge alowa kunlejesha. ²⁰Ebu ni uyowe kuwa yeyote ywankengama ywabile ni sambi ni kuoma mu'ndela yake ya ukosaji alowa kwiponiya nafsi yake kuoma mu'kiwo ni kwipunika sambi yanansima.

2 Peter

Chapter 1

¹Simoni Petro,Mmanda na mtume wa Yesu Kristo,kwa balo baipokile imani yeyelo ya thamani kati twaipokile twenga,imani yaibile nkati ya haki ya Nnongo na mwokozi witu Yesu Kristo. ²Neema ibe kwinu,amani iyongeyekeye pitya maarifa ga Nnongo na Ngwana witu Yesu.³Pitya maarifa ga Nnongo tupatike makowe gake yote kwa ajili ya uchaji wa maisha.Boka kwa Nnongo ywatukemile kwa ajili ya uzuru wa utukufu wake. ⁴Kwa ndela yee atitutumanisha ahadi ngolo ya thamani.Apangite nyoo ili kutupanga barithi ba asili ya Nnongo,kwa kadiri tuyendelya kuuleka ubou wa dunia yee.⁵Kwa sababu yee,mupange bidii kuongeza uzuri kwa ndela ya imani yinu,kwa sababu ya uzuri,maarifa. ⁶Pitya maarifa,kiasi,pitya kiasi saburi,na pitya saburi utauwa. ⁷Pitya utuwa upendo wa alongo na pitya upendo wa alongo,upendo.⁸Mana makowe aga gabile nkati yinu,yayendelya kukua nkati yinu,bai mwenga mwapangika kwaa tasa au bandu babeleka kwaa matunda katika maarifa ga Ngwana witu Yesu Kristo. ⁹Lakini yeyote ywabile kwaa na makowe aga,ugabona makowe ga papipi kae;ywembe nga ipofu,atisahau utakaso ba sambi yake ya kale.¹⁰Kwa eyo,alongo bango,mupange juhudi ili kujihakikishia uteule na wito kwa ajili yinu.Kati mugapanga aga,mwalowa kuikwaa. ¹¹Nga nyoo mwaipatia bingi ba nnango wa jingya katika upwalume wangayomoka wa Ngwana witu na nkochopoli Yesu Kristo.¹²Kwa eyo nenga nalowa pangika tayari kuwakombokya makowe aga kila mara,hata kama mwayatanga,nambeambe mubile imara katika kweli. ¹³Nawaza kuwa nibile sahihi kubaamsha na kuwakombokya nnani ya makowe aga,ningali nibile nkati ya hema lee. ¹⁴Kwa mana nitangite kuwa muda kwaa mrefu nalowa liondoa lihema lyango,kati Ngwana Yesu Kristo atubonekeya. ¹⁵Nalowa jitahidi kwa bidii kwa ajili yinu ili mkombokeye makowe aga baada ya nenga kuboka.¹⁶Kwa mana twenga twafata kwaa hadithi zatijingya kwa ustadi palo patulongela nnani ya ngupu na kujidhihirisha kwa Ngwana witu Yesu Kristo,ila twenga tubile mashahidi ba utukufu wake. ¹⁷Ywembe ywapokile utukufu na heshima boka kwa Nnongo tate palo lilobe liyowanike boka katika utukufu nkolo yatibaya."Ayoo nga mwana wango,mpendwa wango ambaye ywatipendezwa niywembe." ¹⁸Tuyowine lilobe lee iboka kumaunde palo tubile niywembe katika chelo kitombe kitakatifu.¹⁹Tubile ni lee neno lya unabii lyalithibitike,ambalo kwa lee mwapanga vyema kuliteketeza. Kati taa ya'ing'ara mulibendo mpaka bwamba na ndondwa ga mawio zatibonekana katika mioyo yinu. ²⁰Mutangite aga panga,ntopo unabii wauandikilwe kwa sababu ya kuwaza mwabene kwa nabii mwene. ²¹Kwa mana ntopo unabii wabile kwa mapenzi ga bandu,ila bandu bapangilwe na Roho mtakatifu ywalongela boka kwa Nnongo.

Chapter 2

¹Manabii ba ubocho walowa bokanga kwa Baisraeli,na balimu wa uongo walowa isa kae kwinu.Kwa siri balowa kuapeya mapundisho ga ubocho nabo walowa kunkengama Ngwana ywaabapemeya.Wajiletya uharibifu ba haraka nnani yabe bene. ²Bingi wapala ndela yabe ya oni na pitya bembe waikufuru ndela ya ukweli. ³Kwa uchoyo walowa kubanyonya bandu pitya maneno ga ubocho.Hukumu yabe ichelewa kwaa,uharibifu walowa kubakengama.⁴Maana Nnongo abaleka kwaa malaika balo batikengeuka. Ila abatombwile kuzimu ili batabilwe ni minyororo mpaka hukumu paiisile nnani yabe. ⁵Wala Nnongo ativumiliya kwaa ulimwengu wa kunchogo.Ila,atimuhifadhi Nuhu,ywabile ni wito wa haki,pamope ni benge saba,muda wailekite garika nnani ya ulimwengu wabaasi. ⁶Nnongo atiihukumu miji ya Sodoma na Gomora kiasi cha kupangika majivu na uharibifu ili ibe mpwano kwa ajili ya baovu katika masoba gaisa.⁷Lakini paapangite lee,atinlopwa Lutu mundu ywa haki ywabile atihuzinishwa na tabia chafu za bakengamite kwaa sheria ya Nnongo. ⁸Kwa mana yolo mundu wa haki,ywatama nabo masoba gatiitesa nafsi yake kwa ajili ya yalo yaagayowine na kugabona. ⁹Kwa eyo Ngwana atangite jinsi ya kubalopwa bandu bake wakati wa mateso na namna ya kubavumilia baovu kwa ajili ya hukumu katika lisoba lya mwisho.¹⁰Hakika woo nga ukweli kwa balo bayendelya tama katika tamaa ya yega yee na kugadharau mamlaka.Bandu ba jinsi yee babile ni ujasiri katika dhamiri yabe.Batiyogopa kwaa kubakufuru atukufu. ¹¹Ingawa malaika babile ni uwezo na ngupu kuliko bandu,lakini baweza kwaa letya hukumu dhidi yabe kwa Ngwana.¹²Lakini aba banyama babile kwaa na akili batichengwa kwa asili ya kukamwa na kuangamizwa. ¹³Baumizwa kwa ujira ba mabou gabe.Mutwekati wote utama kwa anasa.Batijaa ubou na maovu.Upuraikia anasa za ubocho batisherehekea ni wenga. ¹⁴Minyo gabe yatipunikwa na umalaya;batosheka kwaa panga sambi.Ubalaghai na kubatombwa baumini achunu katika sambi.Babile na mioyo yatijaa tamaa,ni bana balaanilwe.¹⁵Bailekite ndela ya ukweli.Batitomboka na kuikengama ndela ya Balaam mwana wa Beori,ywapenda kupata malipo ga udhalimu. ¹⁶Lakini ywakanikiwa kwa ajili ya ukosaji wake.Mbonda ywabile bubu alongela kwa lilobe lya bandu,atiukenga uchizi ba nabii.¹⁷Bandu aba ni kati chemichemi ibile kwaa na mase.Ni kati maunde galowa tolwa ni mbepo.Liunde zito lyatihifadhiwa kwa ajili yabe. ¹⁸Ulongela kwa majipuno matupu. Ubatombwa bandu kwa tamaa ya yega.Ubalaghai bandu bajaribia kutila babo batama katika ukosaji. ¹⁹Ubaahidi bandu uhuru muda wabe bene ni amanda ba sambi ya ufisadi.Mana mundu upangwa kuba mmanda wa chelo chamtawala.²⁰Ywembe ywajiepushae ni uchafu ba ulimwengu kwa kutumia maarifa ga Ngwana na mkochopoli Yesu Kristo,na boka po atikerebukia uchapu woo kae,hali yake upangika inoite kwaa kuliko yelo ya mwanzo. ²¹Inoite bandu kati abo baitangite kwaa ndela ya haki kuliko kuitanga na boka po kuzileka kae amri takatifu zabapeilwe. ²²Mithali yee huwa na ukweli kwabe."mapwa ukulebukiya matapishi gabe.Ngobe ywatioshwa ukerebuka kae mu'matope.

Chapter 3

¹Nambeambe,nendakukuandikiya wenga,mpendwa yee barua ya ibele ili kukuamsha katika akili, ²ili panga uweze kombokya maneno galongelwa kabla na manabii batakatifu na kuhusu amri ya Ngwana witu na mkochopoli kwa tumya mitume.³Ulitange lee kwanza,panga basaliti baisa katika masoba ga mwisho kubasaliti mwenga,kabayenda sawasawa na malengo gabe. ⁴Na pababaya,"Ibile kwaako ahadi ya kerebuka?Tate bitu bawile,Lakini ilebe yote ibile nyoo tangu mwanzo wa uumbaji.⁵Mana bapangite kati basahau panga nnema ni kumaunde itumbwilwe bokana na mase na pitya mase zamani za kale,kwa neno lya Nnongo, ⁶na panga pitya neno lyake na mase gapangite ga ulimwengu kwa kipindi chelo,mana itei imejaa mase,itiharibika. ⁷Lakini nambeambe kumaunde na nnema itunzwile kwa neno lelo lelo kwa ajili ya mwoti. Yatihifadhiwa kwa ajili ya lisoba lya hukumu na maangamizi ga bandu babile kwaa Nnongo.⁸Ayee iweza kwaa kuuchenga ujumbe wako,mwapendwile,panga lisoba limo kwa ngwana ni kati miaka elfu jimo. Na miaka elfu moja ni kati lisoba limo. ⁹Ayee panga kwaa Ngwana apanga mbole mbole kutimiza ahadi,kati yaifikiriwa kuwa,Lakini ywembe ni mvumilivu kwa ajili yinu,ywembe utamani kwaa hata yumo aangamie.Lakini utamaniya kutoa muda ili bote bapate kutubu.¹⁰Ingawa,lisoba lya Ngwana ipangike kati mwii,kumaunde yapeta kwa kukombwa lilobe.Ilebe yalowa tiniwa mwoto.Nchi ni ilebe yote ibile yalowa bekwa wazi.¹¹Kwa kuwa ilebe yote vyalowa teketea kwa ndela yee.Je wapangika mundu wa aina gani? Utame kitakatifu na maisha ga ki'Nngongo. ¹²Upalikwa kutanga na kuyowa haraka ujio wa lisoba lya Nnongo.Lisoba lee kumaunde kwalowa teketezwa kwa mwoto.Na ilebe yalowayeyuka katika lyoto kali. ¹³Lakini bokana na ahadi yake,twalenda liunde lyayambe na nnema wayambe,ambapo wabile mu haki walowa tama.¹⁴Nga nyo bapendwa kwa mana twatarajia ilebe yee,jitahidi kuwa makini na laumiwa kwaa na kuwa na amani pamope niywembe. ¹⁵Uzingatie uvumilivu wa Ngwana witu katika ukochopoli,kati mpendwa muinja witu Paulo,ywaandikiya mwenga,bokana na hekima ambayo apeyilwe. ¹⁶Paulo alongela kuhusu ago gote katika barua yake,kubile ni ilebe ambayo ni igumu kuitanga.Bandu babile kwaa na adamu na uimara bativiharibu ilebe nga nyo,Na mana bapangite kwa maandiki.Kueleka maangamizi yabembe.¹⁷Nga nyo,apendwa kwa kuwa mugatangite ago.Mujilinde bene ili panga kana mupotoshwe na abocho wa balaghai na kupoteza uaminifu. ¹⁸Lakini mukue katika neema na ufahamu wa Ngwana na mkochopoli Yesu Kristo.Nambeambe utukufu ubile ni ywembe nambeambe na milele.Amina.

1 John

Chapter 1

¹Chelo chakibile tangu mwanzo-chelo chatukiyowine,chelo tukibweni kwa minyo yitu,chelo chatukilolekeya,na maboko yitu iyomwike-kuhusu neno lya ukoto. ²Na wolo ukoto upangite kutangika wazi,na tuubweni,na kuushuhudia,na kubatangulizia ukoto wa milele,ambao ubile kwa Tate na upangika kuyowanika kwitu.³Chelo chatukibweni na kukipekania twakitangaza kwinu kae,ili panga muweze kwembana pamope natwee,na ushirika witu pamope na Tate na mwana wake Yesu Kristo. ⁴Na twabaandikia makowe aga ili panga puraha yitu ibe timilifu.⁵Awoo nga ujumbe twatiupekania boka kwake na kubatangazia:Nnongo ni bweya na nkati yake ntopo libendo hata nchunu. ⁶Mana twabaya panga tubile na ushirika niywembe na twatyanga mulibendo,twalongela ubocho na twapanga kwaa ukweli. ⁷Lakini twatyanga katika bweya mana ibile katika bweya,twashirikiana twenga kwa twenga,na myai ya Yesu Kristo,mwana wake yatitutakasa boka sambi yote.⁸Mana twabaya ntopo sambi,twaibocholea twabene,na kweli ibile kwaa nkati yitu. ⁹Lakini tukizitubu sambi zetu,ywembe ni mwaminifu na haki kutusamiya sambi yitu na kututakasa na ubou woti. ¹⁰Tukibaya panga twapanga kwaa sambi,twampanga ywembe kuwa mbocho,na neno lyake libile kwaa nkati yake.

Chapter 2

¹Bana bango apendwa,nabaandikiya makowe aga kwinu ili mupange kwaa sambi.Lakini mana yumo winu apangite sambi,tubile na wakili ywabile pamope na Tate,Yesu Kristo-ambaye ni mwenye haki. ²Ywembe ni mpatanishi kwa sambi yitu,na kwa sambi yitu kichake kwaa,lakini pia kwa ulimwengu mzima. ³Kwa lee tutangite panga tumtangite ywembe,kati twaitunza amri yake.⁴Ywembe ywabaya,"Nintangite Nnongo," lakini azikamwa kwaa amri zake,ni mbocho,na kweli ibile kwaa nkati yake. ⁵Lakini yeyote ywakamwa neno lyake,kweli katika mundu yolo upendo wa Nnongo utikamilishwa.Katika lee tutangite panga tubile nkati yake. ⁶Ywembe ywabaya atama nkati ya Nnongo apalikwa mwene kae kuyenda kati yelo Yesu Kristo atiyenda.⁷Apendwa,niandika kwaa mwenga amri yambeambe,ila amri ya zamani ambayo muiyomwile kuwa nayo tangu mwanzo.Amri ya zamani ni neno ambalo mwatilipekania. ⁸Hata nyo naandikiya mwenga amri yambeambe,ambayo ni kweli katika Kristo na kwitu,kwa nana libendo lyapeta,na bweya ya kweli ibile tayari yamulikya.⁹Ywembe ywabaya abile mwene nuru na kunchukia nongowe abile katika libendo hata nambeambe. ¹⁰Ywembe ywampenda nongowe atama katika bweya na ntopo likowe lolote laweza kunkwaza. ¹¹Lakini ywembe ywamchukiya nongowe abile mulibendo na atyanga mulibendo;Ywembe atangite kwaa kolyo ayendamkwa mana libendo lyatimpofua micho gake.¹²Nabaandikia mwenga,bana apendwa,kwa sababu mwatisamiwa sambi yinu kwa ajili ya lina lyake. ¹³Nabaandikya mwenga,mwa tate,kwa mana mutangite ywembe ywabile tangu mwanzo.Nabaandikya mwenga,vijana,kwa mana mwatimshinda yolo nchela.Natibaandikiya mwenga,bana achunu,kwa mana muntangite Tate. ¹⁴Natibaandikya mwenga mwa tate,kwa mana mutangite ywembe ywabile tangu mwanzo. Nabaandikya mwenga vijana,kwa mana mubile imara,na neno lya Nnongo litami nkati yinu,na mwatimshinda yolo nchela.¹⁵Kana muipende dunia wala makowe ambayo yabile katika dunia.Mana itei yolo atiipenda dunia,upendo ba kumpenda Tate ubile kwaa nkati yake. ¹⁶Mana kila kilebe chakibile katika dunia-tamaa ya yega,tamaa ya minyo,na kiburi cha ukoto-vyabokania kwaa na Tate lakini vyabokana na dunia, ¹⁷Dunia na tamaa zake zapeta.Ila ywembe ywapanga mapenzi ga Nnongo yolo atama milele.¹⁸Bana achunu,ni muda wa mwisho.Kati ambavyo muyowine panga ywampinga Kristo aisa,hata nambeambe bampinga Kristo baisile,kwa hali yee tutangite panga ni muda wa mwisho. ¹⁹Batiyenda zao boka kwetu,mana babile kwaa ba kwetu.Mana babile ba kwetu balowa yendelea kuwa pamope natwe.Lakini muda batiyenda zao,chelo chakibonekeya kuwa babile kwaa ba kwetu.²⁰Lakini mpeyilwe mauta na yolo Mtakatifu,mwenga mwabote muitangite kweli. ²¹Nabaandikiya kwaa mwenga kwa sababu muitangite kwaa kweli,ila kwa sababu muitangite na kwa sababu ntopo ubocho wa yelo kweli.²²Nyai ni mbocho ila ni ywembe ywapinga panga Yesu ni Kristo? Ayoo mundu ni mpinga Kristo,palo paampinga Tate na mwana. ²³Ntopo ywampinga Mwana atame na Tate.Yeyote ywamkiri Mwana abile na Tate kae.²⁴Mana kwa ajili yinu,chelo mukipekaniya boka mwanzo leka kiyendelee kuwa nkati yinu.Mana chelo mukipekaniya boka mwanzo chatama nkati yinu,kae,mwatama nkati ya Mwana na Tate. ²⁵Na yee niahadi ywatupeile twenga:ukoto wa milele. ²⁶Natibaandikiya aga mwenga kuhusu balo ambao bangebaongoza mwenga katika ubocho.²⁷Kwa ajili yinu,yalo mauta yamugapokii boka kwake yatama nkati yinu,na mumwitajia kwaa mundu yoyote kuafundisha,ila mana mauta yake yabafundisha kuhusu makowe yote na ni kweli na ubocho kwaa,na hata mana yatibafundisha,mutame nkati yake. ²⁸Nambeambe,bana apendwa,mutame nkati yake,ili muda paatokeya,tuweze kuwa na ujasiri na kujisika kwaa oni nnongi yake katika kuisa kwake. ²⁹Mana mutangite kuwa ywembe ni mwenye haki,mutangite panga kila yumo ywapanga haki ateibelekwa ni ywembe.

Chapter 3

¹Mulole ni pendo lya namna gani lyatupeile Tate,panga tukemelwa bana ba Nnongo,na yelo nga tubile.Kwa mana yee ulimwengu ututangite kwaa mana umtangite kwaa ywembe, ²Apendwa twenga nambeambe ni bana ba Nnongo,na yaridhika kwaa bado jinsi yatubile.Tutangite panga Kristo paabonekana,twalowa fanana naywembe,mana twambweni kati yaabile. ³Na kila yumo ambaye abile na ujasiri wolo kuhusu muda woisa wauelekezwa kwake,hujitakasa mwene kati ywembe yaabile mtakatifu.⁴Kila undu ywaendelea kupanga sambi kuitekwaniya saliya.Kwa sababu sambi ni kutekwania saliya. ⁵Mutangite Kristo atidhihirishwa ili kuziondoa sambi kabisa. ⁶Ntopo hata yumo ywadumu nkati yake na kuendelea kupanga sambi,Ntopo mundu hata yumo ywadumu katika sambi mana itei amweni au kuntanga ywembe.⁷Bana bapendwa,kana mkubali kupotoshwa na mundu yeyote.Ywapanga haki ni mwene haki,mana yelo Kristo ywembe abile mwenye haki. ⁸Ywapanga sambi ni ba ibilisi,kwa sababu ibilisi ni mpanga sambi tangu mwanzo.Kwa mana yee Mwana wa Nnongo atidhihirishwa ili aweze kuziharibu ili aweze kuziharibu kazi za ibilisi.⁹Yeyote ywabelekilwe na Nnongo apanga kwaa sambi,kwa sababu mbeyu ya Nnongo utama nkati yake.Aweza kwaa kuendelea kupanga sambi kwa sababu abelekilwe na Nnongo. ¹⁰Katika lee bana ba Nnongo na bana ba ibilisi abtangitwe Yeyote ywapanga kwaa chakibile cha haki,cha Nnongo kwaa,wala yolo ambaye aweza kwaa kumpenda nongowe.¹¹Mana wolo nga ujumbe muuyowine boka mwanzo,panga tupalikwa kupendana twenga kwa twenga, ¹²abile kwaa kati kaini ambaye abile wa nchela na atimbulaga nongowe.Na kwa mwanja namani atimbulaga?Kwa mana matendo gake gabile mabou,na yalo ya nongowe yabile ya haki.¹³Alongo bango,kana mushangae,mana ulimwengu utabachukiya. ¹⁴Tutangite tuyomwile boka mu'kiwo na kuyingya mu'ukoto,kwa mana twaapenda alongo.Yeyote ambaye abile kwaa na upendo utama katika kiwo. ¹⁵Mundu yeyote ywamchukia nongowe ni muuaji.Na mutangite kuwa ukoto wa milele utama kwaa nkati ya muuaji.¹⁶Katika lee tutangite lipendo,kwa sababu kristo atiutoa ukoto wake kwa ajili yitu.Twenga tupalikwa kuyatoa maisha yitu kwa ajili ya nongo. ¹⁷Lakini yeyote ywabile na ilebe,na ambona nongowe mwenye uhitaji,lakini huuzuia moyo wake wa huruma kwa ajili yake;je upendo wa Nnongo utama kinamani nkati yake? ¹⁸Bana bango bapenzi,tupende kwaa mikano wala kwa maneno matupu ila katika vitendo na kweli.¹⁹Katika lee tutangite panga twenga tubile katika kweli,na mioyo yitu inathibitika katika ywembe. ²⁰mana itei kati mioyo yitu yatuhukumu,Nnongo ni nkolo kuliko mioyo yitu,na ywembe utanga makowe yote. ²¹Apenzi,mana yitu yatuhukumu,tubile na ujasiri kwa Nnongo. ²²Na chochote tukiloba twakipokya boka kwake,kwa sababu twazikamwa amri yake na tugapanga makowe yagampendeza nnongi yake.²³Na yee nga amri yake-ya panga tupalika kuamini katika lina lya mwana wake Yesu Kristo ma kupendana twenga kwa twenga kati yatupatia amri yake. ²⁴Ywaziheshimu amri zake utama nkati yake,na Nnongo utama nkati yake.Na kwa sababu yee tutangite panga utama nkati yitu.Kwa yolo Roho ywatupile.

Chapter 4

¹Apendwa,mumwaminiye kwaa kila roho,lakini muijaribu mubone mana yaboka kwa Nnongo,kwa sababu manabii wanyansima wa ubocho watitokea mu'dunia. ²Kwa lee mumtangite Roho wa Nnongo-kila roho yalowa baya kuwa Yesu Kristo atiisa katika yega ni ya Nnongo, ³na kila roho yabaya kwaa Yesu ni Nnongo kwaa.Ayee ni roho ya mpinga Kristo,ambayo mupekania kuwa yaisa,nambeambe tayari ibile mu'dunia.⁴Mwenga ni wa Nnongo,bana apendwa,na muyomwile washinda kwa sababu ywembe ywabile nkati yinu ni nkolo kuliko ywembe ywabile katika ulimwengu, ⁵Bembe ni ba ulimwengu,kwa eyo bakiba ni cha ulimwengu,na ulimwengu wabapekania. ⁶Twenga ni wa Nnongo.Ywembe amtangite Nnongo aweza kutupekania. Ywembe ywabile kwaa na Nnongo aweza kwaa kutupekania. Katika yee tutangite roho waa kweli na roho wa ubocho.⁷Mwapendilwe,tupendane twenga kwa twenga,kwa elo lipendo lya Nnongo,na kila yumo ywampendae abelekilwe na Nnongo na kuntanga Nnongo. ⁸Ywembe ywampenda kwaa Nnongo amtangite kwaa,kwa mana Nnpngo ni upendo.⁹Katika lee lipendo lya Nnongo lyatifunuliwa nkati yinu,panga Nnongo atintuma mwana wake wa pekee ulimwengu ili tutame pitya ywembe. ¹⁰Katika lipendo lee,ni panga kwaa twatimpenda Nnongo,lakini ywembe atitupenda twenga,no ntuma mwana wake awe fidia ya sambi yitu.¹¹Apendwa mana itei Nnongo atupendike twenga,yeyelo tupalikwa tupendane twenga ka twenga. ¹²Ntopo hata yumo ywamweni Nnongo.Mana twapendana twenga kwa twenga,Nnongo atama nkati yitu. ¹³Katika lee tutangite kuwa twatama nkati yake na ywembe nkati yitu,kwa mana atupeileRoho wake. ¹⁴Na tuubweni na kuhushudia kuwa Tate attmtuma Mwana kuwa mkochopoli wa ulimwengu.¹⁵Kila ywabaya panga Yesu ni Mwana wa Nnongo,Nnongo atama nkati yake na ywembe nkati ya Nnongo. ¹⁶Na tutangite na kuamini upendo abile nao Nnongo nkati yitu.Nnongo ni pendo,na ywembe atama nkati ya upendo atama nkati ya Nnongo,na Nnongo utama nkati yake.¹⁷Katika pendo lee liyomwike kamilika kati yitu,ili tuwe na ujasiri lisoba lya hukumu,kwa sababu mana ywembe abile,na twenga nga tubile ktika ulimwengu wolo. ¹⁸Ntopo hofu nkati ya pendo. Lakini pendo kamili huitupa hofu panja,kwa mana hofu huhusiana na hukumu.Lakini ywembe ywaogopeya akamilika kwaa katika lipendo.¹⁹Twapenda kwa mana Nnongo atitupenda kwanza. ²⁰Mana itei yumo abaya,"Nampenda Nnongo" lakini anchukya nongowe,ywamweni,aweza kwaa kumpenda Nnongo ambae ywamwonea kwaa. ²¹Na yee nga amri tubile nayo boka kwake:Yeyote ywampendae Nnongo,apalikwa kumpenda nongowe pia.

Chapter 5

¹Yeyoteb ywaaminiya kuwa Kristo abelekwile na Nnongo.Na yeyote ywampenda ywembe ambaye aboka kwa Tate ubapenda bana bake. ²Kwa lee tutangite panga twawapenda bana ba Nnongo-patumpendile Nnongo na kuipanga amri yake. ³Ayee nga namna ya kumpenda Nnongo panga twazikamwa amri zake.Na amri zake ni nyepesi.⁴Kwa kuwa kila ywabelekilwe na Nnongo huushinda ulimwengu.Na wolo nga ushindi wa kuushinda ulimwengu,imani yitu. ⁵Ni nyai ywaushinda ulimwengu? Na yolo ywaaminiye panga Yesu ni Mwana wa Nnongo.⁶Ayee nga ywaisile kwa mase na myai-Yesu Kristo.Aisa kwaa tu kwa mase ila kwa mase na myai. ⁷Kwa mana babile atatu bashuhudiao: ⁸Roho,mase na myai.Haba atatu uyeketyana. Zingatia:Maneno aga "Tate,Neno,na Roho Mtakatifu" yabonekania kwaa katika nakala bora za kale)⁹Mana twapokya ushuhuda wa bandu ba Nnongo ni nkolo kuliko wolo.Kwa mana ushuhuda wa Nnongo ni wolo-panga abile na ushuhuda kuhusiana na mwana wake. ¹⁰Ywembe ywamwaminiye mwana wa Nnongo abile na ushuhuda nkati yake mwene.Na yeyote ywaamwiniya kwaa Nnongo ampangite kuwa mbocho,kwa mana aaminiya kwaa ushuhuda ambao Nnongo atiuleta kuhusu mwana wake.¹¹Na ushuhuda nga wolo-panga Nnongo atupeile ukoto wa milele,na ukoto ubile nkati ya mwana wake. ¹²Ywabile nae mwana abile na ukoto.Ywabile kwaa naywembe Mwana wa Nnongo abile nkoto.¹³Natiwaandikia aga muweze kutanga panga mubile na ukoto wa milele-mwenga mwamuaminiya katika lina lya Mwana wa Nnongo. ¹⁴Na wolo nga ujasiri tubile nao nnongi yake,panga mana tukiloba kilebe chochote sawa sawa na mapenzi gake,hutusikia- ¹⁵Na mana tutangite panga hutupekania-chochote cha tukiloba kwake tutangite panga hutupekania panga tubile nacho hicho chatumlobite.¹⁶Mana mundu ywanloba nongowe atenda sambi yapelekea kwa kiwo,apalikwa kuloba na Nnongo alowa kumpeya ukoto.Nalongela kwa balo ambao sambi yabe ni yelo yaipelekea kwaa kiwo-pabile na sambi yaipelekea kiwo-nilongela kwaa panga apalikwa kuloba kwa ajili ya sambi yee. ¹⁷Uasi wote ni sambi-lakini pabile na sambi yaipelekea kwaa kiwo.¹⁸Tutangite ya kuwa ywabelekilwe na Nnongo apanga kwaa sambi.Ila ywabelekilwe na Nnongo hutunzwa naywembe salama daima,na yolo nchela aweza kwaa kumdhuru. ¹⁹Tutangite panga twenga ni wa Nnongo na tutangite panga ulimwengu wote ubile pae ya utawala wa yolo nchela.²⁰Lakini tutangite panga Mwana wa Nnongo aisile na atupeya ujuzi,panga tuntangite ywembe ywabile mu kweli na panga tubile nkati yake ywembe ywabile kweli,hata katika mwana wake Yesu Kristo. Ni Nnongo wa kweli na ukoto wa milele. ²¹Bana apenzi,mujiepushe na sanamu.

Revelation

Chapter 1

¹Nyaa nga cha umukulilwe Yesu Kirisitu ambao Nnungu apelwe kualangya abandu bake makowew ambago lazima ga pa pilya karibuni. Apangite gatanganikwe kwabkumtuma malaika wake kwa mbanda wake Yohana. ²Yohana apiya ushuhuda wa kila kilibe cha kibweni usiana na likowe lya Nnungu ni kwa ushuhuda wa upiite husu Yesu Kirisitu. ³Abalikiwe ywembe ywa soma kwa lilobe na balu babayua maneno ga unabii gano na kugatii chakiandikilwe muno,kitumbu muda uti karibia.⁴Yohana kwa makanisa saba ga gabile Asia :neema ibe kwinu na amani buka kwa ywabile,ywapabaa,na ywapaicha na buka kwa Roho saba bababile nnongi ya kitigo chake cha enzi. ⁵Na buka kwa Yesu Kirisitu ambeye nga shahidi mwaminifu mmelkekwa wa kwanza ba bawile,na ntawala wa mfalme dunia yino,kwa ywembe ywatupendile na atubikite huru buka mmalau gitu kwa damu yake. ⁶Atupangite panga ufalme wa makuhani wa Nnungu na Tate bake kwake panga tukuka na ngupu milelebdaima.Amina.⁷Linga andaicha na maunde kila lio lipakumwona pamoja boti babamwomite.Na kabila yoti ya dunia bapakukulika kwake.Ndiyo,Amina. ⁸Nenga nga Alfa na Omega abaya Ngwana Nnungu,ywembe ywabile na ywapabaa,na ambaye andaicha mwene ngupu.⁹Nenga Yohana nuna winu na kati yinu ywa shiriki mateso na ufalme na uvumumilia thabiti wa ubile katika Yesu;nabile pa kisiwa cha kikemelwa Patimo kitumbu cha neno la Nnungu na ushuhuda usu Yesu. ¹⁰Nabile katika Roho lichuba la Ngwana,nayuwine nchugu yangu lilobe la kunani kati ya tarumbeta, ¹¹Yaibaya, uandike katika kitabu ga ugabona na ugatume kwa makanisa saba yenda Efeso,yenda Smima,yenda Pergamo,yenda Thiatira,yenda Sardi,yenda Philadelphia na yenda Laodikia.¹²Nitigalambuka linga ni lilobe lya nyai ywabile kalongela na nee,na panigalambwike nabweni kinara cha dhahabu cha taa saba. ¹³Pakatikati ya kinara cha taa abile yumo kati mwana wa Adamu,aweti ngamu ndacho yaukite pai ya magulu gake,na mkanda wa dhahabu tindia pa kiuba.¹⁴Mtwe wakwe na nywili yake yai uu kati pamba kati barafu na minyo gake gabi mwali wa mwoto. ¹⁵Njayo yake yabi kati shaba yahikutilwe sana,kati shaba yaipitile katika mwoto,na lilobe lyake yabi kati machi maingi gaga yenda kwa haraka. ¹⁶Abi akamwi ndondwa saba katika luboko lwake wa mmalyo,na buka mukano wake mwabi na lipanga likale wene makale kuno na kuno.Kuminyo yake kwende ng'araa kati mwenga nkalee walichuba.¹⁷Pamweni,natitumbuka pamagulu gake kati mundu nywa wile.Abikite luboko lwake mmalyo panani yangu na baya "Kana uyogope" Ninga na wa kwanza na wa mwisho. ¹⁸Na ambaye nenda ishi.Nati waa,lakini linga nenda ishi bila waa! Na nibile na funguo ya mautiu na kuzimu.¹⁹Kwaiyo ugaaandike ga ugabweni nambiambi,na galo gagapita baadaye, ²⁰kwa maana yaiyubite husu ndondwa saba yauibweni katika luboko lwangu lwa mmalyo,na chilo kinara kinara cha dhahabu cha taa saba:ndondwa saba nga malaika wa makanisa saba,na kinara cha taa saba nga galo makanisa saba.

Chapter 2

¹"Kwa malaika wa likanisa lya Efeso uandike,'Haga nga maneno ga yulo ywakamulya yilo ndondwa saba katika luboko lwake lwa mmalyo.Ywembe ywatyanga kati ya inara ya dhahabu ya taa saba abaya nyaa, ²"Ndangite chaupangite na bidii yako ya lyengo na komea kwako muno,na kwamba huwecha kwaa husiana nabo bababile alau,na ulikuapaya boti babaikema panga mitume na nyoo kwaa,nababonekana abocho.³Ndangite uwecha lindaa,na komeya,na upilile maingi kwasababu ya lina lyangu,na unachoka kwaa bado. ⁴Lakini lenga lanibilenalo kwa ajili yako,ulekite upendo wako wa patumbu. ⁵Kwahiyo ukumbukii pautumbwize,ukatubu na panga matendo ga upangite tangu patumbuu mana utubu kwaa naicha kwako na kukibaya kinara chako buka mahali pake.⁶Lakini wenga una lino,ukachilikia galo ambago wanikulau ghaba ga panga,ambago hata nenga nenda kachilika. ⁷Mana uina lichikilo upikani galo ambago Roho agabakia makanisa.Na kwa ywembe ywashinda nampeya kibali cha lya buka katika mkongo wa ukoto wa ubile katiakparadiso ya Nnungu.'⁸Kwa malaika wa kanisa la Smirna uandike: 'Haga nga maneno ga yolu ambaye nga ywa tubwa na mwisho ambaye atiwaa na panga nkoto kaii. ⁹Nigatangite mateso gako na umasikini wako (lakini wenga wa tajiri) na ubocho wa balo babaikema Mayahudi (lakini bembe kwaa lisinagogi la nchela).¹⁰Kana uyogope mateso gaga kupata linga!ibilisi apata kutahikwa kati yinu muligereza linga apate kupaya na mpateseka kwa machuba komi.Mube mwaminifu mpaka waa na napeye kofia ya ukoto. ¹¹Mana ubile na lichikilo upikanii Roho agabakiya maknisa ywembe ywa shinda hapata kwaa matatizo awaa kwaa mara ya ibele.¹²"Kwa malaika wa kanisa la Pergamo andika:haga ngalongela ywembe na alyo lipanga lika kwaa,wena maka kwaa kuno na kuno. ¹³"Nipatangite pa tama mahali pa kibile kitigo cha enzi cha nchela. Hata nyoo wenga wanda kulikamwa sana lina lyangu na huikani kwaa imani yako ya ibile kwangu,hata machuba galo ga Atipasi shahid ywangu mwaminifu ywangu,ywawile nkati yinu,hapo nga nchela pa tama.¹⁴Lakini ni ikowe njini husu wenga:ubile nabo kwo bandu babakamwa mafundisho ga Balagumu,ywembe ywamfundishike Balaki bika ikwazo nnungi ya bana ba Israel,linga balye yukulya yabapiyite sadaka kwa nnungu wabe na tenda umalaya. ¹⁵Katika hali yino,,hata wenga ubile nabo baadhi yabe babakamwa mapundisho ga Banikolai.¹⁶Basi utubu!na mana upangite kwaa nyoo nenda icha upesi na napanga vita nawe na lipanga lolipita katika mukano wango. ¹⁷Mana ui a machikilo upikani Roho chaabakia makanisa.Yulo ywashinda aampeya baadhi ya yilo mana yaihiyilwe,na nampea liwe lyu laliandikwe lina lya ayambi manani ya liwe,lina ambalo ntupu ywalitangite ila ywembe ywalipokya."¹⁸"Kwa malaika wa kanisa lya Thiatira uandike:haga nga maneno ga mwana wa Nnungu,ywembe ywa bile na minyo gake kati mwali wa mwoto,na njayo kati shaba yabaikulike sana. ¹⁹Ndangite ambacho chakipangite upendo wako na imani na uduma na komea kwako imala,na kwamba chilo chaupangite karibuni zaidi ya chilo chaupangite polongoi.²⁰Lakini nina lee husu wenga:mwenda kunkomeya nnwawa Yezebeli waikema mwene nabii nnwawa,kwa mapundisho gake,aposha utumishi bandu panga umalaya na lya chakulya chakipiyilwe sadaka kwa kinyago. ²¹Nampeile muda wa tubu lakini abile kwaa tayari tubu kwa ulau wake.²²Linga natikutaikwa pa kindanda cha matamwe,na balo babapanga wesherati na ywembe katika mateso makali,kwalei batubu kwa cha bapangite. ²³Naakumbwa banabake bawee na makanisa goti batanga kwamba nenga nga niyachunguza mawacho na tamaa.Nampeya kila yumo kadili ya matendo gake.²⁴Lakini kwa baadhi yinu mwamuigabile katika Thiatira kwa balo boti mwangali kamwa mafundisho kwaa,na mwangali tanga cholo ambachon baadhi uikemaa mfumbo ga nchela mbaya kwinu mbikali panani yinu nchigo wowoti. ²⁵Kwa jambo lyolyoti lazima mube imara mpaka paniicha.²⁶Yeyote ywa shinda na panga chalo chanikipangite hadi mwisho ywembe nampeya mamlaka katika ilambo. ²⁷Abakuatawala kwa bakola ya chuma,kati bakuli ya ukando,atekwana ipande ipande. ²⁸Kati mwaipokile buka kwa Tati bangu nampeya kaye ndondwa ya kindai. ²⁹Mana ubile na lichikilo upikani chalo ambacho Roho aya bakiya makanisa.

Chapter 3

¹Kwa malaika wa kanisa la Sardi uandike maneno ya yulo ywa kumulya yalo Roho saba ya Nnungu ni ndondwa saba "Ndakite ambacho chaupangite uina sifa ya panga wa ukoto wa wakati uwile. ²Uyumuke na ugapange imara gagaisa lile,lakini gai karibu waa,kwasababu machuba yandabona na itendo yako ikamilike pa minyo ga Nnungu wangu.³Kwahiyo ukumbuki galo galo gaupokile na yua,ugalii na tubu.lakini mana uyumwike kwaa mbaicha kati mwii,na watanga kwaa saa yakuuyampaicha kunani yake. ⁴Lakini kui na maina machini ya bandu katika Sardi ambayo bana chafua kwaa ngobo yabe.Batyanga pamope na nee,baweti ngobo uu,kwasababu bandastahili.⁵Yulo ywa shinda bapakun'gwalika ngobo uu,na nilifuata kwaa lina lyake buka katika kitabu cha ukoto na nalitambua lina lyake nnongi ya tati bangu,na nnongiya malaika. ⁶Mana ubile na lichikilo,upikani Roho agabakia makanisa."⁷"Kwa makanisa ga Philadefia uandike:Maneno ga mtakatifu ni kwelii ywabile ni punguo ya Daudi andayangwa na ntupu ywa wecha yigala. ⁸Ndagite chaukipangite linga,nikubiki nnongi yako nnyango wauyugulikwe ambao ntupu ywa weza yigala.Ndangite ubile ni ngupu njini lakini utii neno lyangu unalikana kwaa lina lyangu⁹Ulingee!Boti bababile ba sinagogi la nchela,balo bababayage bembe nga Ayahudi na kumbe nyoli badala yake babaya ubocho.Naapanga baiche na bamijinamii nnongi ya magulu gako ni batanga natikupenda. ¹⁰Kwa kuwa utunzike amri yangu kwa komea muno nakulindela na saa yako ya kukupaya ambayo yendaicha katika ulimwengu woti,kuwapaya balo boti babata pa kilambo. ¹¹Nenda icha upesi ukamulie muno chalo chaubile nacho linga kanaubee mundu wa tola kofia yako.¹²Nipala kumpanga ywembe ywashinda panga lugoma katika hekalu la Nnungu wangu,na hapala pita kwaa panja kamwe.Nipala kuliandikia kwake lina lya Nnungu wangu ,lina la mji wa Nnungu wangu (yerusalemuwanyambe ,wahuuluka pae poka kumaunde kwa Nnongo wangu) nalina liake layambe. ¹³Yembe yabile na lichikilo, na yowe chabaya Roho kwa makanisa.'¹⁴Kwa malaika wa kanisa lya Laodika uandike:maneno gake ywabile Amina,ywategemewa ni shahidi mwaminifu,mtawala kunani ya uumbaji wa Nnungu. ¹⁵Ndangite chaukipangite,ni kwamba wenga si wa mbepo ama mwoto! ¹⁶Nyo ,kwasababu wenga ni vuguvugu,ntupu mwoto wa mbepo,nipala kukutapika upita munkano wangu.¹⁷Kwa kuwa ubaya,"Nenga na tajiri,nibile na mali ynambone,na nipala kwaa chochote ." Lakini utangite kwaa kwamba wwnga ni duni muno,wahuchunikiwa,masikiniu,kipofu na uchi. ¹⁸Upekani ushauri wangu,upeme kwango dhahabu yaisafishilwe kwa mwoto lenga upate panga watajiri,na ngobo uuu ya ing'ara lenga ujiwalike mwene na kana ubone oni ya uchi wako,ni mauti ya pakala katika minyo gako upate bona.¹⁹Kila ywanipenda,ninda kumwelekeza ni kumfundisha namna yaipalikwa tama;kwa nyo,upange mkweli wa tubu. ²⁰Lola nindayema katika mnyango ni nikombwa odi,yeyoti ywayowa lilobe lyango ni yogowa mnango,nipala icha na jingiya munyumba gake ni lya chakulya nokwe ni ywembe pamope na nee.²¹Ywembe ywashinda,nipala kumpeya haki ya tama pae pamope ni nee kunani ya kiteo chango cha enzi,kati nenga chanishindile na tama pae pamope ni Tate bango kunani ya kiteo chake cha enzi. ²²Ywembe ywabile lichikilo na apekani ambacho Roho ayabakiya makanisa.

Chapter 4

¹Baada ya makowe haga nakilinga,nabweni mnyango wogolikwe ku'maunde,Lelo lilobe lya kwanza,likilongela na nee kati tarumbeta,likibaya "Uwiche pano,nipala kulaya yapala bonekana baada ga makowe haga." ²Mara jimonabile katika Roho,nabweni chapite kiteo cha enzi kibekilwe ku'maunde,ni mundu atitama. ³Yumo ywakitamilie atibonekana kati liwe lya yaspi ni akiki.Pabile ni lipeta mnango ukitindiya kiteo cha enzi,lipeta mnango utibonekana kati zumaridi.⁴Nakukitiandia kiteo cha enzi kyabile ni iteo ya enzi venge ishirini na ncheche,ni Tate atamile muiteo ya enzi babile apendo ishierini na ncheche,batiwalikwa ngobo uu ni taji ya dhahabu mumitwee yabe. ⁵Boka katika kiteo cha enzi yapitika miale ya radi,muungurumo ni radi.Taa saba yabile yatiyaka nnonge ya iteo ya enzi,taa ni Roho saba za Nnongo.⁶Kae nnonge ya iteo ya enzi pabile ni bahari,yabile oni kati kilola.Boti tindiya iteo ya enzi babile bene ukoti ncheche babatwelile nnonge ni nchogo.⁷Kiumbe wa kwanza mwene ukoti abile kati imba,kiumbe wana ibele mwene ukoti abile kati ndama,kiumbe wa tatu mwene ukoti abile ni minyo kati mundu,ni yolo mwene ukoti wana ncheche abile kati ta kagoloka. ⁸Iumbe bene ukoti ncheche kila yumo abile ni mabawa sita,batitwelia minyo kunani ni pae,yabe kilo ni mutwe kati bakoma kwaa baya,"Mpeletau,mpeletau,mpeletau ni Ngwana Nnongo,ntawala kunani ya yabile na abile ni yabaicha."⁹Kila wakati iumbe bene ukoti pabapiya utukupu,hesima,ni kushukuru nnonge ya abile atitama pakiteo chelo cha enzi ywembe ywaishi milele ni daima. ¹⁰Apendo ishirini ni ncheche batisujudu bene nnonge yake yakitamile kiteo cha enzi bakibaya. ¹¹"Wastahili wenga,Ngwana witu ni Nnongo witu,pokiya utukupu ni heshima ni ngupu.Kwa kuwa uiumbite ilebe yoti,ni kwa mapenzi gako,vyabile ni viliumbwa."

Chapter 5

¹Kisha nabweni katika luboko lwa mmaliyo wa yelo ywatamile katika iteo ya enzi,gombo latiandikilwe nnonge ni nchogo,ni iyeile mistari saba. ²Namweni malaika mwene ngupu atihubiri kwa lilobe likolo,"Nyai ywastaili yogowa ligombo ni nikuitekua mihuri yake?"³Nntopo mundu kumaunde au mulunia au pae ya lunia ywawechite yogowa gombo ama kulisoma. ⁴Nalelite kwa uchungu kwa kuwa hapatikwe kwaa yeyoti ywastahili kuliyogowa gombo ama kulisoma. ⁵Lakini yumo wa apendo atikunibakiya,"Kana ulile,lola! imba wa kabila lya Yuda,Kieke lya Daudi,ashindile kuliyogowa gombo n mihuri gake saba."⁶kati ya iteo ya enzi ni benr ukoti ncheche ni miongoni mwa apendo,namweni mwana ngondolo atiyema,atibonekana kati yawile.Abile ni pembe saba ni matiyo saba-hayee nga Roho saba za Nnongo zalagilwe mulunia yoti. ⁷Atiyenda natola ligombo,boka muluboko lya mmalyo ni yelo yatamile katika iteo ya ezi.⁸Palitolile ligombo,bene ukoti ncheche ni apendo ishirini ni ncheche bainamite mpaka pae nnonge ya mwana ngondolo kila yumo abile ni kinubi ni kibakuli ya dhahabu lalitwelile uvumba nga maombi ya baamini.⁹Batiyemba mwimbo wa yambe,"Undastahili kulitola ligombo ni kuliyogwa mihuri yake,kwa kuwa atichinjwa,ni kwa damu yako utikunipema Nnongo bandu wa kila kabila,lugha,jamaa ni taifa. ¹⁰Ukaapanga ufalme ni makuhani kwa ajili ya kumtumikia Nnongo witu,nabo batawala kunani ya kilambo."¹¹Boka po natilinga ni nayowine lilobe lya malaika banambone tindia iteo ya enzi-idadi yabe yabile 200,000,000 ni bene ukoti ni apendo. ¹²Babaite kwa lilobe likolo,'Astahili mwana ngondolo ywa chinjwe pokea uwezo,utajiri,hekima,ngupu,heshima,utukupu ni sifa.'¹³Nayowine kila chumbwile cha kilebe kumaunde ni mulunia ni pae pakilambo ni kunani ya bahari,kila kilebe nkati yake kikibaya,'kwake ywembe ywatama kunani ya iteo ya enzi ni kwa mwana ngondolo,kubi ni sifa,heshima,utukupu ni ngupu ga kutawala milele ni milele. ¹⁴Bene ukoti ncheche batibaya,'Amina! ni apendo bati inama pae ni abudu.

Chapter 6

¹Natilinga wakati mwana ngondolo payogolilwe yumo ya yele mihuri saba,nayowine yumo wa balo bene ukoti ncheche atibaya kwa lilobe yailandine ni radi,Muiche!" ²Natilinga ni pabile ni farasi muu!yamakile abile ni bakuli ni apeilwe taji.Apite kati mshindi yashindeye lenga ashinde.³⁴Waakati mwana ngondolo payogwile muhuri wa na ibele,nayowine mwene ukoti wa naibele akibaya,"Muiche" Boka po farasi ywenge atipita-mwekundu kati mwoto.Ywamwokile apeilwe ruhusa ya kuboka na amani ya mulunia,Ili bandu bachinjane.Ywa ampandile apeilwe upanga nkolo.⁵Wakati mwana ngondolo payogile wolomuhuri wa itatu,nayowine mwee ukoti wa lutatu akabaya,"Muiche! Namweni farasi mpili,ni ywampandile abile ni kizani muluboko lwake. ⁶Nayowine lilobe labonekine baa yumo ni balo bene ukoti ikibaya,"Kibaba sa ngano kwa dinari jimo ni ibaba itatu ya shahiri kwa dinari jimo,lakini kana uchalawe mauta ni divai."⁷Wakati mwana ngondolo bayogwile muhuri ywa ncheche,nayowine lilobe lya bene ukoti ncheche ikibaya, "Muiche"! Bokapo namweni farasi wa kijivu. ⁸Ywampandile akemelwa lina lyake mauti,ni kuzimu yabile ilifutike.Bapeyilwe mamlaka kunani ya Roho ya kilambo,bula kwa upanga,kwa njala ni ugonjwa ni kwa anyama wa mwitu katika kilambo.⁹Wakati mwana wa ngondolo payogwile muhuri wa tano,namweni pae ya madhabahu Roho za balo balo bababuligwe kwa sababu ya neno lya Nnongo ni boka ni ushuhuda waukamwile kwa uthibiti. ¹⁰Batilela kwa lilobe likolo,"mpaka lichoba la kwo,mtawala wa vyoti,mtakatifu na mkweli,upala hukumu babatama kunani ya kilambo,na lipiza kisasi damu yitu?" ¹¹Boka kila yumo apeilwe kanzu nyeupe na akawabakiya panga bapalikwa tenda pachunu hata mpaka paitimia hesabu kamili ya watumishi ayabe ni alongo anwawa ni wanalome paitimia babaligwa,kati bembe bababuligwe.¹²Wakati mwana ngondolo payogwile muhuri wa sita,natilinga na pabili ni tetemeko likolo. Lumu labile lipili kati gunia la singa,ni mwei woti upangite kati damu. ¹³Ndondwa ya kumaunde yititomboka katika kilambo,kati mikongo matunda gake ganda polota wakati wa mbepo unapotikisa ni kimbonga. ¹⁴Kunani yatiyomoka kati gombo lalibingi litwa.Kila kitombe ni kisiwa vyatama mahali pake.¹⁵Boka po Afalme wa kilambo ni bandu maarufu ni majemadari,matajiri,bene ngupu,ni kila yumo yalagilwe ni huru,batikuiya katika makolo ni katika mwamba wa kilombe. ¹⁶Bati kuibakia itombe ni miamba,"Tumtombokiye mutuiye dhidi ya minyo bake yatama pa kiteo cha enzi ni boka hasira ya mwana ngondolo. ¹⁷Kwa kuwa lichoba likolo lya ghadhabu itikaribia,ni nyai yawecha lima.

Chapter 7

¹Baada ya haga nabweni malaika ncheche batiyemanga pa kona ncheche za lunia,bazaile mbepo ncheche za kilambo kwa ngupu lenga kwamba upande ndopo mbepo unavuna katika kilambo,kunani ya bahari ama dhidi ya mikongo goti. ²Nabweni malaika ywenge kaicha boka mashariki,abile ni muhuri wa Nnongo yabile nkoti.Atilela kwa lilobe likolo kwa malaika ncheche bapapeilwe ruhusa ya katibu kilambo ni bahari. ³"Kana muiharibu nchi,bahari,ama mkongo mpaka patuyomwa beka mihuri katika kibonge ya mutwe ya atumishi wa Nnongo witu.⁴Nayowine idadi ya bacheilwe muhuri:144,000,babayeilwe muhuri boka kila kabila lya bandu ba Israel. ⁵12,000 boka katika kabila lya Yuda bayeilwe muhuri,12,000 boka katika kabila lya Rubeni,12,000 boka katika kabila lya Gadi, ⁶12,000 boka katika kabila lya Asheri,12,000 boka katika kabila lya Rubeni,12,000 boka katika kabila lya Nathali,12,000 boka kabila lya manase.⁷12,000 boka katika kabila lya Simoni,12,000 boka kabila lya Lawi,12,000 boka kabila lya Isakari, ⁸12,000 boka kabila lya Zebuloni,12,000 boka kabila lya Yusufu,ni 12,000 boka kabila lya Benjamini bajeilwe muhuri.⁹Baada ya makowe haga natilola,ni pabile ni umati nkolo ambao ntopo mundu ywa wecha balanga-boka kila taifa,likabila,jamaa ni lugha-batiyemanga nnonge ya iteo ya enzi ni nnonge ya mwana ngondolo. Batiwala nganzu nyeupe ni bana matawi ye ntende muluboko yabe, ¹⁰Ni babile kabakema kwa lilobe lya kunani:"W2okovu ni wa Nnongo ywatamile pa iteo ya enzi,ni kwa mwana ngondolo!"¹¹Malaika boti babile bati yemanga tindiya iteo ya enzi ni kubatindia balo apendo pamope ni balo bene ukoti ncheche,bainamite pae ardhini ni beka minyo yabe kunani ya ardhi nnonge yaniteo ya enzi ni kumwabudu Nnongo. ¹²Bakibaya "Amina!Sifa,utukufu,heshima,shukurani,heshima,awecha ni ngupu vibii kwa Nnongo witu milele ni milele!Amina!"¹³Boka po yumo wa balo apendo atinilokiya,"Bano ni akina nyai babawalite nganzu nyeuoe,ni babokite kwako? ¹⁴Nikam'bakiya,"Ngwana nkolo,wenga utangite."ni akanibakiya "haba ni balo babokite kudhiki ngolo.Bakuchite nganzu yabe ni kuzipanga nyeupe kwa damu ya mwana ngondolo.¹⁵Kwasababu yeno,babile nnonge ya iteo ya enzi ya Nnongo,ni bana mwabudu ywembe kilo ni mutwekati katika hekalu lyake.Ywembe ywatamite kunani ya iteo ya enzi apala sambaza hema lyake kunani yabe. ¹⁶Babona kwaa njala kae,wala nyota kae,lumu lipala kuwatinia kwaa,wala lioto lya latinika. ¹⁷Kwakuwa mwana ngondolo ywabile katikati ya iteo ya enzi apala panga mchungaji wabe,ni apala kuwalongocha katika kinyanyu sa mase ya ukoti ni Nnongo apakuwapunwa kila lichozi katika minyo yabe.

Chapter 8

¹Wakati mwana ngondolo payogwile muhuri wa saba,kupangite chichi kumaunde takribani nusu saa. ²Boka po nabweni malaika saba babayema nnonge,ni bapeilwe tarumbeta saba.³Malaika ywenge aichile,akamwile bakuli lya dhahabu lene uvumba,atiyema mu madhabahu.Apeilwe uvumba wanambone ili kwamba apiye pamope ni maombi ya baamini boti katika madhabahu ya dhahabu nnonge ya iteo ya enzi. ⁴Lioi lya wolo uvumba,pamope ni maombi ya baamini,uhoboka kunani nnone ya Nnongo boka muluboko lwa malaika. ⁵Malaika atolite libakuli lya uvumba ni kulitwelia mwoto boka mumadhabahu.Boka po atikulitomboya pae kunani ya kilambo ni yapitike lilobe lya radi, miale ya radi ni tetemo lya kilambo.⁶Balo malaika saba babile ni matarumbeta saba babile tayari kuyakombwa. ⁷Malaika wa kwanza atikombwa litarumbeta lyake,ni yapitike ula wa maliwe ni mwoto wayabanganike ni damu.Vyataikulilwe pae katika kilambo lenga kwamba thelythi yabe itinike,theluthi ya mikongo ititomboka ni manyei yoti ya kijani yatinike.⁸Malaika wa naibele akombwile litarumbeta lyake,ni kilebe kati kitombe kikulu chakibile chatinike mwoto chatitaikulilwa mubahari.theluthi ya bahari abile damu. ⁹Theluthi ya viumbe akoti katika bahari vyawile,ni theluthi ya ngalaba zitiharibika.¹⁰Malaika wana itatu atikombwa tarumbeta lyake,ni ndondwa ngulu yatombwike boka kumaunde,kaimulike kati kitunzi,kunani ya theluthi ya mito ni inyanyu ya mache. ¹¹Lina lya ndondwa ni pakanga,theluthi ya mase yapangite pakanga,ni bandu banambone bawile bokana ni mache yagabile mababa.¹²Malaika wa ncheche akombwile litarumbeta lyake,ni theluthi ya lumu lakombwilwe,pamope ni theluthi ya mwei ni theluthi ta ndondwa.Kwa nyo theluthi ya vyoti igeukile panga lubendo;theruthi ya mutwekati ni theluthi ya kilo yabile ntopo mwanga.¹³Natilinga,ni yapekanike tai yabela kagoloka katikati ya anga,kakema lilobe likowe,"Ole.ole,ole,kwa balo babatama katika kilambo,kwa sababu ya mlipuko wa tarumbeta yaingali ambayo ikalibie kombolekwa ni mamaika atatu."

Chapter 9

¹boka po malaika wa tano atilikombwa litarumbeta lyake,Nabweni ndondwa boka kumaunde yaibile yaitomboka pa kilambo, Ndondwa yapeilwe ufunguo waliembwebwaelekea kwene liyembwa lalibile ntopo mwisho. ²Atiyogowa liembwa lalibile ntopo kiemo,nalioi uhoboka kunani kwa safu boka nkati ya liembwa kati lioi liboka katika tanuru likolo.Lumu ni anga vitigalambuka vipangite lubendo kwa sababu ya lioi laliboka muliembwa.³Nkati ya lioi wapite nzige icha kunani ya kilambo,nabo bapeilwe ngupu kati yelo ya lupelele kunani ya kilambo. ⁴Babakilwe kababodhuru maakapi katika kilambo ama mmea,wowoti wa kijani ama nkongo,ilita bandu bababile ntopo muhuri wa Nnongo katika kibonge chabe cha kuminyo yabe.⁵⁶Bapeilwe kwa ruhusa ya kuwabulaga bandu,bali babatese bai kwa miei itano.Kubaba kwabe wabile kati wola wa lumwa ni kipelele pampona mundu. Katika machoba ago bandu bapala kiwo,lakini bakipata kwaa.Batamani waa,lakini kiwo kipala kuwabutuka.⁷Nzige bztilzndznz ni farasi batiangaliwa kwa vita.Mumitwee yabe mubili ni kilebe kati taji ya dhahabu ni minyo yabe ibile kati ya binadamu. ⁸Babile ni nywili kati anwawa minyo yabe yabile kati imba yaa. ⁹Babile ni kiuba kati ya kiuba ya yumo ni lilobe lya mabawa yabe yabile kati lilobe lya mamutuka yanambone ya vita ni farasi bababutuka genda vitani.¹⁰na mikelo iluma kati kipelele;katika mikela yabe babile na ngupu ya kudhuru bandu kwa miei mitano. ¹¹Babile nakwe kati mfalme kunani yabe malaika wa lioi lalibile ntopo mwisho.Lina lyake katika Kiebrania ni Abadani,ni katika kiyunani ana lina Apolioni. ¹²Ole ya kwanza ipitike.Baada ya leno yabile maafa yapayega yandaicha.¹³Malaika ba sita atikombwa tarumbeta tarumbeta lyake,ni niyowine lilobe lipita katika pembe ya madhabahu ya dhahabu ya ibile nnonge ya Nnongo. ¹⁴Lilobe itikum'bakiya malaika wa sita abile ni tarumbeta,"mubaleke malaika ncheche babatabile katika mto nkolo Efrata. ¹⁵Malaika balo ncheche batiandaliwa kwa saa hiyo maalum,lichoba liyo,mwei woo,ni mwaka woo,batilekelwa bababulage theluthi ya wanadamu.¹⁶Idadi ya askari bababile kunani ya farasi yabile 200,000,000.Nayowine idadi yabe. ¹⁷Nganyoo panibweni farasi katika maono gango ni balo babaobokwile kunani yabe:Iuba yabe yabile yekundu kati mwoto,buluu yaipite ni njano yaipite kwaa.Mitwe yabe yafarasi vitilandana ni mitwe ya imba ni mumaboko yabe upite mwoto,lioi ni salfa.¹⁸Theluthi ya anadamu batibulagwa ni gano mapigo matatu:mwoto,lioi ni salfa yaipitike katika mikano yabe. ¹⁹Kwa kuwa ngupu ya farasi ibile mumikano yabe ni mikea yabe kwa kuwa mikela yabe yabile kati mngamba,ni babile ni mitwe yabaitumile kubayea majeraha banadamu.²⁰Bandu babalekwite,balo babaligwe kwaa ni mapigo haga,batubite kwaa abudu moka ni miungu ga dhahabu,mbanje,shaba,maliwe,ni mikongo,Ilebe yaibona kwaa,yowa ama tyanga. ²¹Wala hawakutubia kuwabulaga kwabe,bwabe wabe,uasherati wabe ama ndela yabe ya jiba.

Chapter 10

¹Boka po namweni malaika ywenge nkolo kauluka pae boka kumaunde.Atabilwqe kumaunde,ni abile ni upinde wa ula kunani ya mtwe wabe.Kuminyo yake abile kati lumu ni magolo gake yabile kati luyema wa mwoto. ²Atikamwa ligombo lichunu muluboko lwake laliumukilwe,ni ywembe abekite ligolo lyake lya mmalio kunani ya bahari ni ligolo lyake lya mmakea kunani ya kilomba kiyomo.³Boka po atitondobea lilobe kunani kati imba paunguruma,ni muda patondobiye lilobe radi saba zatiunguruma. ⁴Wakati radi saba paingurumite,nabile kani karibia andika,lakini nayowine lilobe boka kumaunde kaibaya,:Tunza ipange siri chelo radi saba zaibaya,kana uandike."⁵Boka po malaika ywa nimweni ayemite kunani ya bahari ni pakilambo kiyomo,atioboya luboko lwake kunani ya maunde. ⁶Ni lapa kwa yolo twatema milele ni milele-ywaumbile maunde ni vyoti vya vibile,mukilambo ni vyoti vibile,ni bahari ni vyoti vibile,"Kwa panga ntopo chelewa kae. ⁷Lakini katika lichoba lelo,wakati malaika wa saba papala karibia kombwa litarumbeta lyake,ngaapo siri ya Nnongo ipala timiya,kati patangazile kwa atumishi bake manabii.⁸Lilobe laniliyowine boka kumaunde itikunibakiya kae:"Niyende,nitole ligombo lichunu laliumukwile lalibile muluboko lwa malaika yayemi kunani ya bahari ni kunani ya kilambo kiyomo." ⁹Boka po nayei kwa malaika ni kum'bakiya anipei ligombo lichunu.Atikunibakiya,"Utole ligombo ni uliye.Lipala kulipanga ndumbo lyako libii na baba,lakini munkano wako lipapanga linanoga kati asali."¹⁰Natilola ligombo lichunu muluboko mwa malaika ni lya,labile tamu kati asali munkano wango,lakini baada ya lya,mundumbo yango mwatibaba. ¹¹Boka po baadhi ya malobe gati kunibakiya,"upalikwa tabiri kae kuhusu bandu bana mbone mataifa,lugha ni afalme.

Chapter 11

¹Napeilwe mnoi wa tumia kati imba ya pemiya.nabila kilwa,'niboke nikalenge hekalu lya Nnongo ni madhabahu,ni balo bamwabudu nkati yabe. ²Lakini kana ulenge eneo lya luwa wa panja pahekalu,kwa kuwa bapeilwe bandu bamataifa bapala kuulebata mji mtakatifu kwa muda wa miei arobaini ni ibele.³Nipala kuwapea mashahidi wango abele mamlaka ya tabiri kwa muda wa machoba 1,260,kana bawalite maguniya." ⁴Haga mashahidi ni mikongo ibele ya mizeituni ni vinara vyabile vyaviemite nnonge ya Ngwana wa kilambo. ⁵Kati mundu ywoywoti atiamua kubadhuru,mwoto upala peta mumikano yabe ni kuwadhuru adui yabe yeyoti ywapala kubadhuru lazima abulagwe kwa ndela yino.⁶Haba mashaidi bana uwezo wa taba anga leno kana uniye ulo wakati wa tabiri.Bana ngupu ya galambua mache panga damu ni kuipanga kilambo kwa kila aina ya pigo wakati woti babapala. ⁷Wakati babayomwa ushuhuda wabe,yolo mnyama ywapita muliyembwa lalibile ntopo ni mwisho apanga vita dhidi yabe.apashinda kuwabulaga.⁸yega yabe ipala gonja katika mitaa ya miji mikolo (ambao mifani yabe ukemwa Sodoma ni Misri) Nga Ngwana wabe atisulubiwa. ⁹Kwa masoba atatu ni nusu baadhi pita katika jamaa za bandu,kabila,lugha ni kila taifa bapala linga yega yabe ni bapala piya kibali bekwa mumakaburi.¹⁰Balo babatama pakilambo bapala furaikwa kwaajili yabe ni shangilia,bate tumiana zawadi kwa sababu haba manabii abele batikuwatesa balo batami pa kilambo. ¹¹Lakini baada ya machoba gatatu ni nusu pumzi ya ukoti boka kwa Nnongo ipala kuewajingia nabo bapala yema kwa magolo yabe.Hofu ngoro ipala kuwa tombokiya balo babalola. ¹²Boka po bapala yowa lilobe likolo boka kumaunde kaiwabakiya,"muichange kono!" Nabo bayenda kunani kumaunde katika liunde,wakati adui yabe kabalola.¹³Katika saa yoo kupala baa litetemeko likolo lya mbwee ni jimo ya komi ya miji ipala tomboka. Bandu elfu saba bapala bulagwa ni tetemeko babaigalo akoti bapala yogopa ni kumpea utukufu Nnongo wa kumaunde. ¹⁴Ole ya naibele ipitike.Mulinge! Ole ya naitatu inda icha upesi.¹⁵Boka po malaika wa sabaa akombwile litarumbeta lyake,ni lilobe likolo latilongela kumaunde na baya,"ufalme wa kilambo upangite ufalme wa Ngwana witu ni Kristo wake.Apala tawala milele ni milele."¹⁶Boka po apendo ishirini ni ncheche babile batamile pakiteo ya enzi nnonge ya Nnongo batitomboka pae pa mbwee,minyo ielekite pae,nao batikumwabudu Nnongo. ¹⁷Babaite,Tupiya shukrani yitu kwabe,Ngwana Nnongo,mtawala kunani ya vyoti,yaubile ni yabile,utolile ngupu yako ngolo ni tumbwa tawala.¹⁸Mataifa watikasirika,lakini ghadhabu yabe iichile.Wakati uichile kwa watu hukumiwa ni wenga zawadiwa atumishi boka ni manabii,waamini ni balo babile ni hofu ya lina lyako,boti abele babafaike kwa kilebe ni bene ngupu.N i wakati wako uikite balo babaiharibu lunia.¹⁹Boka po hekalu lya Nnongo kumaunde latiumukuliwa ni lisanduku lya agano lyake latibonekana nkati ya hekalu lyake.Yabile ni miali ya mweya,ndoti,ngurumo za radi,tetemeko lya mbwee ni maliwe ya ula.

Chapter 12

¹Ishara ngolo yaibonekine kumaunde:nwawa yayobikwe ni lumu,ni mwei pae ya magolo yabe;ni taji lya ndondwa komi ni ibele yabile kunani ya mtwe wabe. ²Abile ni ndumbo ni abile kalela kwaajili ya maumivu ya papa-katika uchungu wa beleka.³Ni ishara yenge yabonekine kumaunde:Lola! Pabile ni ling'ambo likele nkolo abile ni mitwe saba ni mbembe komi,ni yabile mataji saba pamutwe yabe. ⁴Nkela wabe utikokota theluthi jimo ya ndondwa kumaunde ni kuitoikwa pae mukilambo.Lingambo latiyema nnonge ya mwana nnwawa ywa karibie beleka,lenga wakati wabeleka,apale kummeza mwana wake.⁵Atibeleka mwana,mwana nnalome,ywapala tawala mataifa yoti kwa imba ya kiuma.Mwana wake atikakatuliwa kunani ya Nnongo ni pa iteo ya enzi. ⁶Ni nnwawa atibutukiya nyikani,mahali ambapo Nnongo atiandaa eneo kwa ajili yake,lenga aweche hudumiwa kwa machoba 1,260.⁷Na mbeyambe yabile ni vita kumaunde.Mikaeli ni malaika zake batikombwana ni yolo ling'ambo;ni ywembe ling'ambo likolo ni malaika bake batikombwana nabo. ⁸Lakini ling'ambo labile ntopo ni ngupu yatosha shinda.Kwanyoo yabile ntopo nafasi kae kumaunde kwaajili yake ni malaika bake. ⁹Ling'ambo likolo -ling'ambo lelo lya kunchogo lyakemelwa ibilisi ama nchela ambalo libaya ubocho-kilambo sote latitaikuliwa pae mukilambo,ni malaika bake bataikulilwe pae pamope ni ywembe.¹⁰Boka po nayowine lilobe likolo boka kumaunde:"Nambeambe wokovu uichile,ngupu-ni ufalme wa Nnongo witu,ni mamlaka ya Kristo wabe,Kwa kuwa mshitaki wa anuna bitu ataikulilwe pae-anda kubashitaki nnonge ya Nnongo witu mutwekati ni kilo.¹¹Batikumshinda kwa damu ya mwana ngondolo ni kwa neno lya ushuhuda wabe,kwa maana bapendile kwa muno maisha yabe,hata waa. ¹²Kwa nyoo,mushangilie,mwenga kumaunde,ni boti mwamutama nkati yabe,Lakini ole wa kilambo ni bahari kwa sababu mwovu atiuluka kwinu atwelile ni hasira kali,kwa mana atangite kwamba abii ni muda nchunu.¹³Wakati ling'ambo lyatangite panga lateikulilwe pae pakilambo,latikunkengama nnwawa ywa atibeleka mwana nnalome. ¹⁴Lakini nnwawa apeilwe mabawa abele ya tai nkolo,lenga kwamba aweche goroka hadi ku'lieneo lya liandaliwe kwa ajili yake kolyo ku'jangwa,eneo ambalo aweza kuitunza mwene,nyakati ni nusu wakati-mahali pawecha kwaa kaa yolo ling'ambo.¹⁵Ling'ambo lyatipengana mache boka pankano wake kati libende,lenga apange gharika ya kumgharikisha. ¹⁶Lakini mbwee itikunyangatia nnwawa,Itiumukwa nkano wake ni milalibende launile ling'ambo boka pankano wake. ¹⁷Boka po ling'ambo atikumkachilikia nnwawa naywembe atiboka ni panga vita ni uzao wabe woti-balo babamtii amri ya Nnongo ni shirikiana ushuhuda kuhusu. Yesu. ¹⁸Boka po ling'ambo latiyema kunani ya miangi ufukweni mwa bahari.

Chapter 13

¹Boka po namweni mnyama kaboka mu'bahari.Abile ni mbembe komi ni mitwe saba.Katika mbembe yake mwabile ni litaji komi,na katika mutwe wake mwabile manene yankufuru Nnongo. ²Ayu mnyama wanimweni kati hobe.Magolo kati dubu,nkano wabile kati imba,nayuu ligambo atikumpeya ngupu ni katika iteo cha enzi,ni mamlaka yene ngupu muno ya tawala.³Mtwee wa mnyama yumo kati be chatibonekana nalibokaa likolo ambalo lipalae sababisha mauti gake.Lakini libanga lyake latipona.ni kilambo soti satisangala ni kumkengama mnyama. ⁴Eloo ni kumwabudu ling'ambo,apeilwe mamlaka yolo mnyama.Batiendelea longela,"nyai kati mnyama?ni nyai wakombwana kwee?"⁵Mnyama apeyilwe nkano linga alongele makowe ga matusi batikumruusu kuwa ni utawala kwa miei arobaini na ibele. ⁶Nga nyoomnyama atiumukwa nkano longela matusi baina ya Nnongo,atitukana lina lyake,pakilambo patamage balo batamage kumaunde.⁷Mnyama atiruhusiwa kupanga vita ni baamini na kubashinda.Pia,apeilwe mamlaka kunani ya kila kabila,bandu,lugha ni taifa. ⁸Boti batami mukilambo watamwabudu yembe,boka umbaji kwa kilambo,kati kitabu cha ukoti ambacho ni cha mwana wa ngondolo,ambaye atichinjwa.⁹Mana ipangite yeyoti abi ni likutu,ni ayowe. ¹⁰Mana ipangite mundu yumo batikumtola kwa ngupu,ni atiyenda kwa ngupu,yumo abulaga kwa lipanga,kwa lipanga ubulagwa.Hawo nga mkemao wa utlivu ni uvumilivu ni amani haba babile watakatifu.¹¹Namweni mnyama ywenge kaicha boka mu,kilambo.Abile mwene mbembe ibele kati ngondolo ni atilongela kati mng'ambo. ¹²Atilaya mamalaka yoti ya katika mnyama yolo ywa kwanza katika uwepo wake,ni panga katika kilambo na baro baishi wakimuabudu yolo mnyama wakwanza,yolo libaka lyake liponike.¹³Apangite miujiza yenye ngupu,hata panga mwoto kuruka nkati ya kilambo boka kumaunde nnonge ya bandu. ¹⁴ni kwa ishara atiruhusiwa panga,atikuwakonga balo baatama mukilambo,akiabakiya tengeneza kinyago kwa heshima a mnyama aba ambaye atijeruiwa kwa lipanga,lakini bado katama.¹⁵Atikuruhusu pia mbumo katika kinyango sa mnyama yolo kinyango iweze baya ni sababisha balo boti bakani kuabudu mnyama ba'awee. ¹⁶Pia atikuwalazimisha kila yumo,ngaa abile kwaa samani ni mwene ngupu,tajiri,ni maskini,huru ni mmanda,poke alama katika luboko lwa kuume au pakibonge. ¹⁷Yabile iwezekana kwaa kila mundu apeme au mbala pema isipokuwa mwene alama ya mnyama,ni yeno namba yene indabaya lina lyake.¹⁸Ayee ipalikwa busara.Ikiwa yeyoti anafahamu,munleke ili apange hesabu ya namba ya mnyama,mana namba yakibinadamu.Namba yake 666.

Chapter 14

¹Natilinga namweni mwana ngondolo atiyema nnonge yango kunani ya kitombe sa Sayuni.Pamope nayee twabile twabote,twabile 144,000 mwene lina lyake lya tate bake atiandika katika kibonge yake. ²Nayowine lilobe boka kunani yatiyowanika kati ngurumo ya mache ganambone na lilobe likolo njai.Lilobe niyowine kati wakombwa inubi babakombwa inubi yabe.³Kabayemba mwambo wa yambe nnonge ya iteo ya Enzi ni nnonge ya bene uhai ncheche na apendo.Ntopo ata mwene mali wa kuipundisha hawo mbambo isipokuwa kwa 144,000 ambapo batikombolelwa mboka mukilambo. ⁴Haba ni balo ambabo abakujichafulia kwaa bene kwa alwawa,maana batikuitukuza bene baina ya makowe ya umalaya.Ni haba ambabo batikukota mwana ngondolo popote payei,haba batikombolelwa boka kwa mundu babile matunda ga kwanza kwa Nnongo ni kwa mwana ngondolo. ⁵Ntopo ubocho wawapatikine katika mikano yabe,ntopo wakuwalaumu.⁶Namweni malaika ywenge atiuluka nkati ya maunde,ywabile ni ujumbe wa habari inoyite kwatangazia balo batami mulunia kila taifa,kabila,lugha ni kila bandu. ⁷Kabakema kwa lilobe likolo,"Mun'yogope Nnongo ni mumpei utukupu.Kwa mana muda wa hukumilwa utikaribia.Mumwabudu ywembe,ywembe ywaumbile maunde,ni lunia,ni bahari,ni chemchemi ya mase."⁸Malaika ywenge-malaika ywana ibele-kaakengama kabaya,"Utomboki,utomboki,Babeli nkolo,ywabile utibanywesha divai ya ukahaba,divai yailetike ghadhabu nnani yake."⁹Malaika ywenge-malaika ywa tatu-atikwakengama,kabaya kwa lilobe likolo,"Yeywoti ywamwabudu ayoo mnyama ni lisanamu lyake,ni kupokea alama mu'minyo gake ni mumaboko gake, ¹⁰Ywembe aywaa divai ya ghadhabu ya Nnongo,divai yabile iandalilwe ni kutomboka bila changanyilwa mukikombe sa hasira gake.Mundu ywanywile alowa teswa ni mwoto wa kiberiti nnongi ya mwana ngondolo.¹¹Na lioi lya minya yabe walowa yendya milele ni milele,ni pabile kwaa ni mapunziko mchana ni kilo-abo baabuduo mnyama ni sanamu yake,ni kila mundu ywapokile alama ya lina lyake. ¹²Awoo nga wito wa subiria ni uvumilivu kwa baamini,balo babile heshimu amri za Nnongo ni Imani katika Kristo.¹³Nayowine lilobe kuoma kumaunde latibaya,"Uandike aga:Heri bandu bawaa mu'Ngwana."Eloo",abaya Roho,"Ili baweze kupomolya kuoma mu kazi yabe,mana makowe gabe gabakengama."¹⁴Natilinga na kubona kubile ni liunde uuu,na ywatama mu'liunde nga yumo ywabile mpwano wa mwana wa mundu.Ywabile ni taji ya dhahabu mu'ntwe wake ni mundu kyembe kikale muluboko lwake. ¹⁵Malaika ywenge kae atiisa kuoma mu'lihekalu ni kukema kwa lilobe likolo yendya kwa yolo ywatama mu'liunde:"Tola kyembe sako ni utumbwe kuuna.Kwa mana muda wa mauno uikite,mana mauno gabile mu'lunia yabile tayari." ¹⁶Kae yolo ywabile mu'liunde kakipisha sa kyembe nnani ya lunia,ni lunia yatiunwa.¹⁷Ni malaika ywenge kaisa kuoma mu'hekalu lya kumaunde;niywembe abile ni kyembe kikale. ¹⁸Na balo malaika ywenge kaisa kuoma mu'madhabahu,ni malaika ywabile ni mamlaka ya nnani ya mwoto.Kankema kwa lilobe likolo malaika ywabile ni kyembe kikale,Tola kyembe kikale ni ugakuanye matawi ga mzabibu kuoma kwa mzabibu wa lunia,kwa mana zabibu zabile tayari.¹⁹Malaika atikipeleka kyembe sake mu'lunia no kugakusanya mauno ga zabibu ya lunia ni kwibeka mu'lipipa likolo lya divai ya ghadhabu ya Nnongo. ²⁰Lisungilo lya divai lyapondwange panja ya mji ni mwai wake utitomboka pae mu'chelo kimo cha mwishi wa farasi,kwa stadia 1,600.

Chapter 15

¹Nabweni kae ishara yenge kumaunde,ngolo natishangala muno;Pabile ni malaika saba wenge mapigo saba,ambayo yabile mapigo ga mwisho (mu'eyo hasira ya Nnongo yabile ititimya.²Nabweni chelo chapangite kuwa bahari ya bilauri yanganilwe ni mwoto,yayemile mbega ya bahari ya balo babile ashindi ba mnyama ni sanamu yake,ni nnani ya maliwe yaiwakilisha lina lyake.Babile bakamwile inubi yapeilwe ni Nnongo.³Babile bakiimba wimbo wa Musa,mmanda wa Nnongo,ni wimbo wa mwana ngondolo:"Kazi zabe ni ngolo zabile zatishangaza muno,Ngwana Nnongo,ywatawalaye yoti.Mwaminifu ni ndela zako ni za kweli,Mpwalume ba mataifa. ⁴Nyai ywashinda kukuhofia wenga kichako ywa mtakatifu.Mataifa goti gaisa ni kukuabudu nnongi yako kwamana ubile mwema na makowe gako gayowanika."⁵Baada ya makowe ago natilinga,ni pandu papeletau muno,pabile ni hema ya ushuhuda,yayongolikwile kumaunde. ⁶Kuoma pandu papeletau muno kabaisa malaika saba babile ni mapigo saba,bawalikea ngobo inoyite,kitani yabile ng'ala ni mishipi ga dhahabu mu kifua yabe.⁷Yumo ywa balo babile ni akoti ncheche kabapeya balo malaika saba mabakuli saba ya dhahabu yabile ni ghadhabu ya Nnongo ywatama milele na milele. ⁸Pandu papeletau muno babile ni lioi kuoma kwa utukufu wa Nnongo na kuoma kwa uwezo wake.Ntopo hata yumo ywaweza kujingya mpaka magigo saba ga malaika gapangilwe.

Chapter 16

¹Nayowine lilobe likolo kuoma kwa pandu paapeletau ni itibaya kwa balo malaika saba,"Uyende ni kumwaga nnani ya lunia mabakuli ga dhahabu ga Nnongo."²Malaika ba kwanza kayenda ni kumwaga bakuli lyake mu'lunia;ilonda mbaya ni yabile ni maumivu makale yatiisa kwa bandu babile ni alama ya mnyama,kwa balo batikumwabudu sanamu ywake.³Malaika wanaibele amwayite libakuli lyake mubahari;yabile kati mwai ya mundu ywatiwaa,ni kila kiumbe kibile kikoti mubahari satiwaa.⁴Malaika ba tatu amwayite bakuli lyake mu'mito ni mu'chemichemi za mase;zabile mwai. ⁵nayowine malaika wa mase kabaya,"Wenga wa mwaminifu yumo ywaubile ni wabile,Mpeletau-kwa kuwa utuletya hukumu yeno. ⁶Kwa mana wamwayite mwai za baamini ni manabii,utikwapeya balo kunywea mwai;nga kabastahili." ⁷Nayowine madhabahu yatikuyanga,"Eloo!Ngwana Nnongo ywabile ni utawala nnani ya ilebe yoti,hukumu zako ni kweli ni zabile ni haki.⁸Malaika wa ncheche ngamwaite kuoma kulibakuli lyake nnani ya liumu,ni kulipeya ruhusa kutiniya bandu kwa mwoto. ⁹Batiniyilwe kwa lyoto lyakutisha,na kabakupuru lineno lya Nnongo,ywabile ni ngupu nnani ya mapigo goti.Batubu kwaa wala kumpeya ywembe utukufu.¹⁰Malaika atano amwayite kuoma kulibakuli lyake mu'iteo ya enzi sa mnyama,ni libendo lyatiunika upwalume bake.Batisaga mino mu'maumivu makale. ¹¹Kabantukana Nnongo bakumaunde kwamana maumivu yabe ni majeraha yabe,ni balo batiyendelya kutubu kwaa chelo chakipanga.¹²Malaika ba sita kabamwaga mu'bakuli lyake mu'nto nkolo.Frati,ni mache yake yatikauka ili kuweza kuandaa ndela ya apwalume baikite kuoma mashariki. ¹³Naibona roho tatu chapu yatibonekana kati chura baboka panja ya nkanwa wa yolo ng'ambo,yolo mnyama,ni yolo nabii wa uongo. ¹⁴Ni roho ya nchela zalowa panga ishara ni miujiza.Babile kabayenda kwa mpwalume ba lunia yoti ili weza kubakusanya pamope kwa vita mu'lisoba kolo lya Nnongo,ywabile ntawala nnani ya goti.¹⁵("Linga!Nilowa isa kati mwii!Heri yolo ywadumu mu'nkesha,ywatunzaye ngobo yake ili yendya panja bila wala ngobo ni kuionia oni yake.") ¹⁶Kabanletike pamope pandu pakemelwage kiebrania Amagedoni.¹⁷Malaika wa saba amwaite kuoma mu'libakuli lyake mu'anga.Boka po lilobe lyayowanike kuoma kutakatifu ni mu'iteo ya enzi,lyabayite,"Iyomwike!" ¹⁸Pabile ni miale ya mbweya ba radi,ngurumo,ishindo ya radi,ni lilendemo lyakutisha-lilendemo likolo lya bui lyapangite kwaa mu'dunia tangu bandu babile tama mu'dunia,eyo nga lilendemo likolo muno. ¹⁹Mji nkolo wapapwanike mu'ipande itatu,ni ijiji ya mataifa yayogolilwe. Boka po Nnonga kankumbusha nkolo wa Babeli,ni kuupea mji woo kikombe chabile ni divai kuoma kwa ghadhabu yake yabile kale.²⁰Kila kisiwa chaboyite na itombe yoti yangana bonekine kae. ²¹Ula ngolo ya maliwe,yabile ni uzito wa talanta,yatombwike kuoma kumaunde nnani ya bandu,ni kabamlaani Nnongo kwa mapigo ga ula ya maliwe kwa mana lelo pigo lyabile baya muno.

Chapter 17

¹Yumo ywa malaika saba ywabile ni itasa saba kaisa ni kunimakiya,"Uichange,nalowa kukubonikiya hukumu ya kahaba nkolo ywatama nnani ya mase ²mengi, ywabile mpwalume ba nnema bapangite makowe ga uzinzi niywembe ni nnani ya mvinyo wa umalaya bake watama mu'dunia watileweshwa.³Malaika kantola mu'roho mpaka mupongote,na nimweni nnwawa atami nnani ya mnyama nkele ywabile ni maina ga matukangano.Mnyama ywabile ni ntwe saba ni mbembe komi. ⁴Ywa nnwawa atiwala ngobo ya zambarau ni ngele ni apambwilwe kwa dhahabu,maliwe ga thamani,ni lulu.Abile akamwile kikombe sa dhahabu muluboko lwake sabile ni ilebe ya machukizo ya uchapu wa umalaya wake. ⁵Nnani ya paji lyake liyandikilwe lina lya siri:"BABELI NKOLO,MAO BA MAKAHABA NI ILEBE YA MACHUKIZO GA NNEMA."⁶Namweni ya kuba nnwawa yoo abile atilebata wimbi kwa mwai ya baumini ni mwai ya balo bawile kwaajili ya Yesu. Mana kabamweni,nabile ni mshangao nkolo. ⁷Lakini malaika kanibakiya,"Kwa mwanja namani watishangala? Nalowa kukubakiya maana ya yolo nnwawa ni mnyama ywantolile(mnyama ywabile ni ntwe saba na mbembe komi).⁸Mnyama ywamweni abile,ni abile kwa leno,lakini tayari kupanda kuoma mu'yembwa lyange yomoka.Boka po kayendelya ni uharibifu.Balo batamii nnani ya nnema,balo babile maina yabe yaandikilwe kwaa mu'kitabu cha ukoti tangu kubekwa misingi ya nnema-batishangala batimwona mnyama ywabile,kuwa yabile kwaa leno,lakini ywabile karibu kuyenda.⁹Wito wolo ni kwaajili ya malango ga hekima.Mitwe saba nga itombe saba yabile nnwawa atami nnani yake. ¹⁰Ni kae nga apwalume saba. Apwalume atano gatombwike,yumo abile,ni wenge aichile kwaa bado;muda baichile,walowa tama kwa muda mwipi.¹¹Mnyama ywabile,lakini ywabile,ywembe kae nga mpwalume wa nane;lakini nga yumo nkati ya balo apwalume saba,na atiyenda mu'uharibifu.¹²Mbembe komi wazibweni nga apwalume babapokeyilwe upwalume,lakini kabapokya mamlaka kati apwalume kwa lisaa limo mpamo ni mnyama. ¹³Haba banashauri yumo,ni kabampeya ngupu yabe ni mamlaka yolo mnyama. ¹⁴Kabapanga vita kati yabe na mwana ngondolo.Lakini mwana ngondolo alowa kubashinda kwa mana nga Ngwana wa mangwana na Mpwalume ba apwalume-na mu'ywembe twakemilwe,tuchaulilwe,baaminifu."¹⁵Mamlaka kanibakiya,"Galo mache gaugabweni,kabatama yolo malaya nga bandu,makutano,mataifa na lugha.¹⁶Mbembe komi zauzibweni-zabile ni yolo mnyama kabanchukiya yolo kahaba. Na kabampanga kuba kichake ni kana atewala ngobo,kabaulya bwega wake,ni kabautiniya mwoto. ¹⁷Mana Nnongo abekile mumyoyo yabe ni kupotwa kusudi lyake kwa makubaliano ga kumpeya mnyama ngupu kuntawala mpaka maneno ya Nnongo gabatimya.¹⁸Yolo nnwawa wamweni nga mji wolo ubile nkolo wautawala nnani ya afalme ba nnema."

Chapter 18

¹Baada ya ilebe yoo namweni malaika ywenge atiuluka pae boka kumaunde.Ywembe abile ni mamlaka ngolo,ni kilambo satimulikilwa kwa utukufu wake. ²Atilela kwa lilobe likolo,atibaya,"Utitomboka,utitomboka,chelo kilambo kikolo cha Babeli! papangate mahali patama masetani,ni mahali patama masetani,ni patama kila mchapu ni iyuni ywabauchi. ³Kwa kuwa mataifa goti yanywile wembe ni tamaa ya umalaya wake umletiya asila.Bafalme wakilambo bapanga nae umalaya.Bapanga biashara ba kilambo bapangite matajiri kwa ngupu ya maisha gake ga anasa."⁴Boka po nayowine lilobe lyenge boka kumaunde kalibaya,"M'bokange kwake bandu bangu,lenga kana mushiriki katika sambi yake,lenga kana mupoki azabu yake yeyoti. ⁵Sambi yake itilundikana kunani kati maunde,ni Nnongo atikugakombokiya matendo gake maovu. ⁶Munlepe kati mwabalepi benge,ni munkanlepe mara ibele kwa kadili muwapangite;katika kikombe chayangabine,mumyangabanie mara ibele kwa ajili yake.⁷Kati mwaikakatuye mwene,ni atitama kwa anasa,mumpei mateso genge ni huzunika.Kwa kuwa abaya kumoyo wake,"Natitama kati malkia;na kati mjane kwaa,nipabona kwa lombola. ⁸Kwa nyoo nkati ya lichoba jimo mapigo gake galakutolya;kiwo,lomboka,ni njala.Atinike kwa mwoto,kwa kuwa Nngwana Nnongo ni mwene ngupu,na ni nkolo wake."⁹Baafalme ba kilambo bapangite umalaya ni nachanganyikiwa pamope ni ywembe balela ni lombola babona lioi wa tinika kwake. ¹⁰Batayema nninge ya ywembe,kwa hofu ya maumivu gake bakibaya,"ole,ole kwa mji nkolo,Babeli,mji wenye ngupu! kwa saa jimo hukumu yake itiisha."¹¹Bapanga biashara wa kilambo mulele nalombola kwaajili yake,kwa kuwa ntopo hata yumo ywapema bidhaa yake kae. ¹²Bidhaa ya dhahabu,mbanje,maliwe ya thamani,lulu,kitani inanoga,zambarau,hariri,ngeree,aina yoti ya mikongo ya harufu inanoga,kila yombo cha mbembe za ndembokila yombo chakitengenezilwe kwa mikongo ya thamani shaba,kiume,liwe, ¹³Mdalasini,viungo,uvumba,manemane,,ubani,wembe,mauta,bwembwe unanoga,ngano,ng'ombe ni ngondolo,farasi ni mutuka,ni atumwa,ni roho ya bandu.¹⁴Matunda ga uyaminyike kwa ngupu yako yatiboka boka kwako.Anasa yako yoti ni mapambo yatiboka,gapatikana kwaa kae.¹⁵Bapanga biashara wa ilebe yeno bapatike utajili kwa mapenzi gake batayema nnonge boka kwake kwa sababu ya hofu ya maumivu yake,balenga ni lilobe lya lombola. ¹⁶Bakibaya,"Ole,ole mji wolo nkolo wauwalike kitani kinanoga,zambarau,ni ngere,ni pambwa kwa dhahabu,ni vito vya thamani ni lulu!" ¹⁷Nkati ya saa jimo ufahari woti too watiboka.Kila nahodha wa ngalawa,kila baharia ni boti bana mache,ni boti babapanga kazi baharini,batiyema mbali¹⁸Batilela pabamweni lioi watinika kwake.Batibaya,"Ni mji waa'ko waulandine ni mji wono nkolo?" ¹⁹Bataikwile mavumbi kunani ya mitwee yabe,ni batilela,bapitike moli ni lomboka,"Ole,ole mji pakolo poti babamile ni meli yabe baharini babile mafahari bokana ni mali yabe nkati ya lisaa limo batikuwangamiya." ²⁰"Mupulaike kunani yake,kunani wenga waamini mitume,ni manabii,kwa maana Nnongo amemleta hukumu yinu kunani yake."²¹Malaika mwene ngupu atikakatuga liwe kati liwe likolo lya yaga ni taikwa baharini,kabaya'"kwa ndela yino,Babeli,walo mji nkolo wataikwa pae kwa ukatili ni wabonekana kwaa kae. ²²Malobe gainanda,bana muziki,bang'anda filimbi,ni itarumbeta bayowanika kwaa kwinu.Wala lilobe lya litole ywayowanika kwinu.²³Bwega wa taa waangaza kwaa nkati yako ni lilobe ngwana harusi ni bibi harusi hywayowanika kwaa nkati yako,maana bapanga biashara wako babile wakolo wa kilambo,ni wa mataifa,batikongelwa kwa bwabe wako. ²⁴Nkati yake damu ya manabii ni waamini yabonekine,ni damu ya wote babawile kunani ya kilambo."

Chapter 19

¹Baada ya makowe gaa nayowine lilobe kati mlelo nkolo wa kipenga kikolo cha bandu kunani yatibaya,"Haleluya.Wokovu,utukufu ni ngupu ni vya Nnongo witu. ²Hukumu yake ni kweli ni ya haki,kwa kuwa ati hukumu malaya nkolo ywa alibiye kilambo kwa umalaya wake.Apangite kisasi kwa damu ya bapangakazi bake,ambayo atikuipengana ywembe mwene."³Kwa mara yana ibele atibaya,"Haleluya!lioi boka kwake milele ni milele." ⁴Balo apendo ishirini ni ncheche ni iumbe hai ncheche batikumwinamia ni kumwabudu Nnongo ywatama pakitewo cha enzi,babile bakibaya,Amina.Haleluya!"⁵Ndipo lilobe labokite pa'iteo ya enzi,yatibaya,mumlumbe Nnongo witu,enyi bapanga kazi yake yoti,mwenga mnaomcha ywembe,boti mwamubile ntopo umuhimu ni bene ngupu."⁶Boka po nayowine lilobe kati lilobe likundi likolo lya bandu,kati lilobe lya kungulumo lya mache yanambone,ni kati ngulumo lya radi,yaitibaya,"Haleluya!Ngwana ni Nnongo witu,mtawala kunani ya boti utawala.⁷Ni tushangilie ni pulai ni kumpa utukufu kwa sababu harusi ni sherehe ya mwana ngondolo atiicha,ni bibi harusi abile. ⁸Atikumrusu kum'walisha kitani safi ni yaing'ara ng'ara(kitani safi ni makowe ya haki ya baamini).⁹Malaika atibaya na nee,"kuwaandika haga;Batibarikiwa babakokwile kwenye sherehe ya harusi ya mwana ngondolo."Nyonyonyo atikunibakia,"haga nga makowe ga kweli ga Nnongo." ¹⁰Natikumwinamia nnonge ya magolo gake nakumwabudu,lakini atikunibakia,"Kana ubaye nyaa!nenga ni mtumishi nnyino ni nnunango mwene kamwa ushuhuda wa Yesu ni Roho wqa unabii."¹¹Boka po namweni maunde yatiumukwa,ni natirola kwabile ni farasi muu!ni yolo ywabile ywamwobokie atikemelwa mwaminifu ni kweli.Hukumu kwa haki ni panga vita. ¹²Minyo gake ni kati mwali wa mwoto,ni kunani ya mutwee wake ana litaji ganambone.Ana lina liliandikilwe kunani yake latitanganikwe kwaa ni mundu yoyoti isipokuwa ywembe mwene. ¹³Atiwala mavazi labandukiye katika damu,ni lina lyake atikemelwa neno lya Nnongo.¹⁴Majeshi ya kumaunde yabile gati kumkengama kunano ya farasi beupe,batiwalikwa kitani kinanoga. ¹⁵Munkano lwake mwapitike lipanga likale ambao kuyaangamiza mataifa,ni ywembe atikubatawala kwa fimbo ya kioma,ni ywembe ulebata yombo ya wembe kwa nyongo kati ya Nnongo,hubatawala kunani ya boti. ¹⁶Ni ywembe atiandikwa kunani ya vazi lyake ni katika kibunge chake lina lyake,MFALME WA AFALME NI NGWANA WA ANGWANA.¹⁷Namweni malaika atiyema katika liumu.Atikabakema kwa lilobe likolo iyuni boti babagoroka kunani,"Muiche, chamkachanyike pamope kwenye chakulya kikolo cha Nnongo. ¹⁸Muiche mlye nyama ya afalme,nyama ya majemedali,nyama ya bandu bakolo,nyama ya farasi ni bapanda farasi,ni nyama ya bandu boti,bababiole huru ni batumwa,bababile ntopo umuhimu ni bene ngupu."¹⁹Natikum'bona mnyama ni Afalme wa kilambo pamope ni majeshi gabe.Babile batikuipanga kwa ajili ya panga vita ni yumo yaomwike farasi ni jeshi lyake. ²⁰Mnyama abiboyokelwa ni nabii wake waubocho bocho yazipangite ishara katika uwepo wake.Kwa ishara yeno atikubakongo balo batikuipokiya atama ya mnyama ni babaisujudile kinyao yake.Boti babele batitailikwa bangali akoto katika libwawa lya mwoto liyakalo kwa kiberiti.²¹Balo baigalile batibulyagilwa kwa lipanga waubokile munkano mwa yumo ywabokite kunani ya farasi.Iyuni boti balile mizoga ya yega yabe.

Chapter 20

¹Kisha namweni malaika atiuluka boka kumaunde,abi ni upunguo wa liyembwa lalibile ntopo mwisho ni nyororo ngolo muluboko lwake. ²Atikamwa lelo ling'ambo,mng'ambo lya zamani ngae ni ibilisi au nchela ni kuntaba miaka elfu. ³Atikulitaikwa muliyembwa labile ntopo mwisho,atikulitaba ni kulibekia mhuri kunani yake.Yeno yabile nyoo lenga kana bakongetwe mataifa kae mpaka miaka elfu paiyomoka.Baada yapoo,bakumnekekeya huru kwa muda nchunu.⁴Boka po namweni iteo ya enzi.Babatamile ni balo bababile bapeilwe mamlaka ya hukumu.Nyonyo ni mweni nafsi ya balo babile bakalwile mitwee kwaajili ya ushuhuda kuhusu Yesu na kwa neno lya Nnongo.Babile bamwabudu kwaa mnyama wala kingao chake,na bakani pokia ye atama kunani ya kibonge yabe ama muluboko baichile muukoti,batitawala pamope ni Kristo kwa miaka elfu.⁵Wafu babaigile baichile kwaa muukoti mpaka miaka elfu paiyomwike.Wono nga ufufuo wa kwanza. ⁶Atibarikiwa ni mataifa ni bandu yoyoti yotolile nafasi katika ufufuo wakwanza!Kiwo cha naibele ntopo ngupu kunani ya bandu kati bano.Papala baa ni makuhani wa Nnongo ni wa Kristo ni batawala ni ywembe kwa miaka elfu.⁷Wakati wa miaka elfu paopala ika mwisho,nchela ayogolelwa boka gerezani mwake. ⁸Apayenda panja kubakonga mataifa katika kona nchehe za kilambo-Gogu ni magogu kabaleta pamope kwaajili ya vita.Bapanga banambone kati miangi ya bahari.⁹Bayeu unani kweni itarumbeta ya kilambo na tindiya kambi ya baamini,mji waupendilwe.Lakini mwoto waichile boka kunani ni kubaangamiza. ¹⁰Nchela,ambae atibaya kwabe ubocho,atitaikulilwa nkati ya ziwa lya kiberiti,ambapo mnyama ni nabii wa ubocho patiteikulilwe mpamo,Batesekilwe mutwe nkati ni kilo milele ni milele.¹¹Boka po nakibweni kiteo sa enzi kikolo nyeupe ni yolo ywatamile kunani yake.Kilambo ni kumaunde zatibutuka kwakulipile boka katika uwepo wake.Lakini pabile kwaa nafasi ya balo yenda. ¹²Natikuwabona babawile-hodari ni babile ntopo wa umuhimu batiyemanga katika iteo ya enzi,ni itabu yenge yaukwile-Kitabu cha ukoti.Bandu babawile batiukumilwa kwa chelo chakiandikwile nkati ya itabu,matokeo ya chelo chabakipangite.¹³Bahari itikubabaya babawile ambao babile nkati yake.Kiwo ni kuzimu batikubaboya babawile babile nkati yake,ni wafu batihukumiwa lingana na chabakipangite. ¹⁴Kiwo ni kuzimu zataikwile nkati ya ziwa lya mwoto.Yeno nga mauti yanaibele-ziwa lya mwoto. ¹⁵Kati lina lya yoyoti lapatikine kwaa litiandikwa nkati ya kitabu sa ukoti,atitaikulilwa nkati ya ziwa lya moto

Chapter 21

¹Boka po namweni maunde yaayambe ni kilambo chayambe,kwa kuwa maunde ya kwanza ni kilambo sa kwanza ipitike,ni bahari yabile ntopo. ²Nabweni mji mtakatifu,Yerusalem yayambe,wauichile pae boka kumaunde kwa Nnongo,utiandaliwa kati bibi harusi bampambike kwa ajili ya nchengowe.³Nayowine lilobe likolo boka pakiteo sa enzi yatibaya,"Lola!makao ya Nnongo yabile pamope ni wanadamu,naye alwatama pamope nabo.Bapanga bandu bake,ni Nnongo mwene apanga Nnongo wabe. ⁴Apakufuta kila moli kutoka katika minyo yinu,ni ntopo kiwo kae ni lombola,ama lela,ama maumivu,makowe ya zamani yapitike.⁵Ywembe ywabile,atamile kunani ya kiteo cha enzi atibaya,Lola!napanga makowe goti panga yayambe."Atibaya,"Andika leno kwa sababu maneno haga ni ya hakika ni kweli.' ⁶Atikunibakiya,"makowe haga yapitike!Nenga ni Alfa na Omega,wanncogo ni wa mwisho.kwa yoyoti ywabona nyota nipala kumpea makano bila ya gharama boka pa kinyanyu sa mache ya ukoti.⁷Ywembe ywashinda apalarithi makowe haga,ni nipala panga Nnongo wake,ni ywembe apalapanga mwana wango. ⁸Lakini kati yaibile kwa bayogopa boti,bangaliamini,babauchi,bababulaga,wamalaya,babe,waabudu inyago,ni wabocho boti sehemu yabe ipala panga katika ziwa lya mwoto wa kiberiti wautiniya.Ago nga mauti gana ibele."⁹Yumo wa malaika saba aichile kwango nee,yumo ywabile ni mabakuli saba yagatwelile mapigo saba ya mwisho ni atibaya,"Iche pano!Nipala kukulaya bibi harusi,nnwawa wa mwana ngondolo." ¹⁰Boka po atikunitola kwakulipite katika Roho pakitombe kikolo ni kilambo naatikunilaya mji mpeletau,Yerusalemu,utiuluka pae boka kumaunde kwa Nnongo.¹¹Yerusalemu wabile ni utukufu wa Nnongo,ni uzuri wake wabile kati kito cha thamani,kati maliwe ya kilolo safi lya yaspi. ¹²Wabile ni kingombe kikolo,mnacho wene mnyango komi ni ibele,pamope malaika komi ni ibele munyango.Kunani ya mnyango pabile patiyandikwa malina ya makabila komi ni ibele ya bana ba Israeli. ¹³Upande wa mashariki pabile ni mnyango itatu,upande wa kusini minyango itatu,upande wa kaskazini minyango itatu,ni upande wa magharibi minyango itatu.¹⁴Kingombe cha mji yabile ni misingi komi ni ibele,ni kunani yake pabile ni malina komi ni ibele ya mitume komi ni ibele wa mwana ngondolo. ¹⁵Yumo atilongela na nee abile ni kipimo cha bakola yaitengenezwile na dhahabu kwaajili ya lenga mji mnyango wake ni kingombe chake¹⁶mji wabekite nkati ya mraba,urefu wake wabile sawa ni upana wakeAtilenga mji kwa kipimo cha fimbo,stadia 12,000 kwa uracho.uracho wake,upana ni kiyemo vyatilingana). ¹⁷Nyonyo atilenga kingombe chake,ukolo ukolo wake wabile dhiraa 144 kwa vipimo vya kianadamu(ambavyo vyabile vipimo vya malaika).¹⁸kingombe chabile kichengilwe kwa yaspi ni mji wenge dhahabu safi,kati kilolo safi. ¹⁹Msingi ya kingombe yabile itipambwa ni kila aina ya liwe lya thamani.Lya kwanza yabile yaspi,lya naibele yabile yakati samawi,lana itatu yabile kalkedon,lya ncheche zumaridi, ²⁰lya tano Sardoniki,lya sita akiki,lya saba krisolitho,lya nane zabarajadi,lya tisa yakuti ya manjano,lya komi krisopraso,lya komi ni jimo hiakintho,lya komi ni ibele amethisto.²¹Mnyango komi ni ibele yabile lulu komi ni ibele,ya kila mnyango watengenezwile boka kwenye lulu jimo. Mitaa ya mji yabile dhahabu safi,yabokine kati kilolo safi. ²²Namweni kwa hekalu loloti nkati ya mji,kwa luwa Ngwana Nnongo,ywembe mtawala kunani ya vyoti,ni mwana ngondolo ni hekalu lyake.²³Mji haupalile kwaa lumu ama mwei lenga angaza kunani yake kwa sababu utukufu wa Nnongo watimulika kunani yake,ni taa yake ni mwana ngondolo. ²⁴Mataifa batwanga kwa mbwea wa mji wao.Wafalme wa kilambo baleta fahari yabe nkati yake. ²⁵Mnyango yake yajigalikwa kwaa wakati wa mutwekati,ni papanga ntopo kilo palo.²⁶²⁷Batelanga fahari ni heshima ya mataifa nkati yabe. Na ntopo kichapu chapala jingiya nkati yake.wala yoyoti ywapanga makowe ni oni ama nakonga hajingiya kwaa,bali balo tu malina yabe yoti yandikwa katika kitabu cha ukoti cha mwana ngondolo.

Chapter 22

¹boka po namweni malaika atikunilaga lubende lwa mache ya ukoti,mache yabile yandamelie metiya kati bilauri yabile ganda butuka boka paa kiteo cha enzi cha Nnongo ni cha mwana ngondolo. ²Peta katika ya mitaa ya mji.Kati ya mbembe ya lubende pabile ni mkongo wa ukoti,wa ubeleka aina komi ni ibele ya matunda,ni hubeleka matunda kila mwei.Makapi ya mikongo kwaajili ya kuwaponya mataifa.³Wala ntopo ni laana yoyote kae.Iteo ya enzi sa Nnongo ni cha mwana ngondolo chapala baa nkati ya kilambo,ni wapanga kazi wake bapala kumumikia. ⁴Bapala kutubona kuminyo kwake,ni lina lyake labaa kunani ya ibonge ya kuminyo yabe. ⁵Papanga ntopo kilo kae;lawa ntopo hitaji lya mbwega wa taa ama lumu kwa sababu Ngwana Nnongo apamulika kunani yabe.Nabembe batawala milele ni milele.⁶Malaika atikunibakiya,maneno aga ya aminika na kweli.Ngwana Nnongo wa Roho ya manabii atikuntuma malaika bake kubalaya atumishi bake chakipala bonekkana yeno papipi," ⁷"Lola! mndaicha upesi!Atibalikiwa ywembe maneno ya unabii wa kitabu cheno."⁸Nenga, Yohana,Nganiyowine na bona makowe aga,paniyowine na kuyabona,natitomboka pae mwene nnonge ya magolo ya malaika nakumwabudu,malaika atikunilaya makowe gaa. ⁹Atikunibakiya,"kana upange nyoo! nenga nimtumishi mnyino,pamope ni balo babapekaniya maneno ya kitabu cheno,mwabudu Nnongo!"¹⁰Atikunibakiya,"kanauyabiki alama maneno ya unabii wa kitabu cheno,mana wakati uwikile. ¹¹Yabile ntopo haki,na mchapu kimadili,ayendeli panga mchafu kimadili,mwene haki,na ayendeli panga mwene haki,yabile mtakatifu,na ayendeli panga utakatifu."¹²"Lola!mndaicha upesi,malipo gango gabile pamope ni nee.Kumlepa kila yumo lengana na chakipangite. ¹³Nenga ni Alfa ni Omega,wa nnchogo ni wa mwisho,mwanzo na mwisho.¹⁴Bati barikiwa balo babakucha mangobo gabe lenga bapalw haki ya lila boka paa mkongo wa ukoti ni jingiya mji petya mnyango. ¹⁵Panja kuna mbwa,babe,malaya,bababulaga,waabudu inyango,ni kila yapenda na shuhudia ushahidi wa ubocho.¹⁶Nenga Yesu,natikumtuma malaika wango waushuhudiaji husu makowe aga kwa makanisa.Nenga na ndandai wa ubeleko wa Daudi,ndondwa ya kindai ya ing'ara."¹⁷Roho ni bibi harusi abaya,"Muiche! Ni ywembe ywayowa abaye,"muiche"Yeyoti twabile na ndondwa,na aiche,na yoyoti ywatamani,ni apate mache ya ukoti bure.¹⁸Namshuhudia kila mundu ywapekania maneno ga unabii wa kitabu cheno;kati boti apala yongeya katika goo,Nnongo apala kumyongekeya mapigo gagaandikilwe katika kitabu cheno. ¹⁹Kati mundu yoyoti apala kuyaboya maneno ya kitabu cheno cha unabii,Nnongo apalaboya sehemu yake katika mkongo wa ukoti katika mji mtakatifu,ywembe habari yake itiandikilwa nkati ya kitabu cheno.²⁰Ywembe ywalongela makowe aga abaya,"E'loo!mndaicha upesi."Amina!Uwiche,Ngwana Yesu! ²¹Neema ya Ngwana Yesu yabe na kila mundu.Amina.